Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 10 1649 5592006 5588221 2026-07-14T11:47:00Z Bjankuloski06 332 5592006 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{/Заглавие}}</noinclude> <!-----------------СОДРЖИНАТА НА ПРЕДЛОШКАТА Е ПОД ОВОЈ РЕД-----------------------> [[Податотека:Ethnic map of Russia 2010 mk.png|десно|160п|Етничка карта на Русија во 2010 г.]] * ... дека во [[Русија]] живеат преку '''[[народи во Русија|190 народи]]'''? * ... дека '''[[кикиритки]]те''' потекнуваат од [[Јужна Америка]]? * ... дека '''[[Белски даб|Белскиот даб]]''' во манастирот „[[Белски манастир|Св. Илија]]“ на [[Осогово]] е прогласен за [[Список на споменици на природата на Македонија|споменик на природата]]? * ... дека островот '''[[Калата]]''' во езерото [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] е дел од антички [[тврдина|утврден]] град? * ... дека '''[[Пафнутиј Чебишов]]''' (1821 – 1894) се смета за татко на [[Русија|руската]] [[математика]]? * ... дека '''[[Југословенска академија на науките и уметностите|Југословенската академија на науките и уметностите]] (ЈАЗУ)''' во [[Загреб]] е основана во 1861&nbsp;г. како матична културно-научна установа на сите [[Јужни Словени]]? * ... дека поимот '''[[хигиена]]''' доаѓа од '''[[Хигија]]''', старогрчка божица на чистотата и здравјето? * ... дека името на денешната скопска населба [[Црниче]] потекнува од средновековната тврдина '''[[Маркови Кули (Водно)|Чрнче]]''' на [[Водно]]? * ... дека според [[Барбарос#Историја|една легенда]], поречкото село '''[[Барбарос]]''' (Барбарас) е наречено според светиот римски цар [[Фридрих I Барбароса]]? * ... дека на [[сончева светлина|сончевата светлината]] ѝ требаат '''[[брзина на светлината|нешто над 8 минути]]''' да стаса до [[Земја]]та? <!-----------------СОДРЖИНАТА НА ПРЕДЛОШКАТА Е НАД ОВОЈ РЕД-----------------------> <noinclude> ---- [[Категорија:Главна страница|Дали сте знаеле]] </noinclude> iw894iq6xjlhnd2w9et3eckilv9fajc 0 4813 5591718 5519306 2026-07-14T05:13:43Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591718 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hans Eysenck (cropped).jpg|мини|Ханс Ајзенк]] '''Ханс Ајзенк''' ({{langx|de|Hans Eysenck}}; ({{роден на|4|март|1916}} - {{починал на|4|септември|1997}}) — германско-англиски [[психолог]], приврзаник на [[бихевиоризам|бихевиоризмот]] и истражувач на [[личност]]а. Ајзенк е роден во [[Германија]], во [[семејство]] на родители – глумци кои се развеле кога тој имал само две години. По разводот на родителите за него продолжила да се грижи неговата [[баба]]. Во Германија останал сè до неговата 18 годишна возраст кога на власт доаѓаат нацистите, па за него како активен еврејски симпатизер било опасно да остане таму. Од овие причини заминал за [[Англија]] каде што го продолжил своето [[образование]] на универзитетот во [[Лондон]] и во [[1940]] година докторирал на одделот за [[психологија]]. Во текот на Втората светска војна работел како психолог во еден болнички ургентен центар каде спровел истражување за релијабилноста на психијатриските дијагнози. Добиените резултати биле причина, до крајот на животот да остане остар противник на општоприфатените принципи во клиничката психологија. По војната, држел предавања на универзитетот во Лондон, а бил и директор на одделот за психологија при институтот за [[психијатрија]] кој бил поврзан со витлеемската кралска [[болница]]. Има напишано 75 книги и околу 700 написи со што претставува еден од најплодните писатели од областа на психологијата. Се пензионирал во [[1983]] година, но продолжил да пишува сè до неговата [[смрт]]. == Творештво == Од многубројните трудови кои ги напишал, како најзначајни за разбирање на неговите теориски постулати се издвојуваат: * “The Biological Basis of Personality” (1967) * “Psychology is about People” (1972) * “Psychoticism as a Dimension of Personality” (1976) * “Crime and Personality” (1964) * “Psychology Today” (1989). {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ајзенк, Ханс}} [[Категорија:Британски психолози]] [[Категорија:Луѓе од Берлин]] [[Категорија:Апсолвенти на Универзитетскиот колеџ во Лондон]] 2vq883iuzdyg1dzadyc632w1bp1vfmg 0 5159 5591768 5512688 2026-07-14T06:10:22Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591768 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Бактерии | fossil_range = [[архаик]]–[[холоцен|денес]] {{long fossil range|3500|0}} <ref>{{Cite web |title=31. Ancient Life: Apex Chert Microfossils |url=https://www.lpi.usra.edu/publications/slidesets/marslife/slide_31.html |access-date=2022-03-12 |website=www.lpi.usra.edu }}</ref> | image = E. coli Bacteria (7316101966).jpg | image_caption = ''[[Escherichia coli]]'' | taxon = Bacteria | authority = [[Карл Воуз|Woese]] et al. 1990 | subdivision_ranks = Колена | subdivision = | synonyms = * "Bacteria" <small>(Cohn 1872) Cavalier-Smith 1983</small> * "Bacteria" <small>Haeckel 1894</small> * "Bacteria" <small>Cavalier-Smith 2002</small> * "Bacteriaceae" <small>Cohn 1872a</small> * "Bacteriobionta" <small>Möhn 1984</small> * "Bacteriophyta" <small>Schussnig 1925</small> * "Eubacteria" <small>Woese and Fox 1977</small> * "Neobacteria" <small>Möhn 1984</small> * "Schizomycetaceae" <small>de Toni and Trevisan 1889</small> * "Schizomycetes" <small>Nägeli 1857</small> }} '''Бактерии''' ({{науч|Bacteria}}) — голем [[Домен (биологија)|домен]] на [[Прокариоти|прокариотски]] [[Микроорганизам|микроорганизми]]. Типично се неколку микрометри во должина и се среќаваат во голем број на облици, вклучувајќи сфери, стапчиња и спирали. Бактериите се едни од најстарите животни форми на [[Земја (планета)|планетата]] и може да се најдат во скоро сите [[Животна средина|живеалишта]]. Тие ги населуваат [[океан]]ите, [[копно]]то, [[врели извори|врелите извори]], екстремно кисели води и [[Радиоактивен отпад|радиоактивни отпади]],<ref>{{Наведено списание|last=Fredrickson|first=James K.|last2=Zachara|first2=John M.|last3=Balkwill|first3=David L.|last4=Kennedy|first4=David|last5=Li|first5=Shu-mei W.|last6=Kostandarithes|first6=Heather M.|last7=Daly|first7=Michael J.|last8=Romine|first8=Margaret F.|last9=Brockman|first9=Fred J.|date=2004-07-01|title=Geomicrobiology of High-Level Nuclear Waste-Contaminated Vadose Sediments at the Hanford Site, Washington State|url=http://aem.asm.org/content/70/7/4230|journal=Applied and Environmental Microbiology|language=en|volume=70|issue=7|pages=4230–4241|doi=10.1128/AEM.70.7.4230-4241.2004|issn=0099-2240|pmid=15240306|access-date=2018-01-14|archive-date=2018-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180103103959/http://aem.asm.org/content/70/7/4230|url-status=dead}}</ref> а може да се најдат дури и на големите длабочини на [[Земјина кора|Земјината кора]]. Тие исто така живеат во сложените повеќеклеточни организми како што се [[Животно|животните]] и [[растенија]]та, а со нив формираат [[Симбиоза|симбиотски]] или [[Паразитизам|паразитски]] односи. Повеќето бактерии сè уште не се одликувани, а само околу половина од сите бактериски [[Колено (биологија)|колена]] имаат [[Вид (биологија)|видови]] кои може да се огледуваат во лабораторија.<ref>{{Наведено списание|last=Rappé|first=Michael S.|last2=Giovannoni|first2=Stephen J.|date=2003-10-01|title=The Uncultured Microbial Majority|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.57.030502.090759|journal=Annual Review of Microbiology|volume=57|issue=1|pages=369–394|doi=10.1146/annurev.micro.57.030502.090759|issn=0066-4227|access-date=2018-01-14|archive-date=2020-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200302082104/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.57.030502.090759|url-status=dead}}</ref> Науката за бактерии се нарекува [[бактериологија]] и претставува гранка на [[микробиологија]]та.<ref>{{Наведени вести|url=https://daihocduochanoi.com/nhung-vi-khuan-gay-benh-thuong-gap-trong-y-hoc/|title=Những vi khuẩn gây bệnh thường gặp trong y học.|date=2017-04-29|work=Đại học Dược Hà Nội|access-date=2018-06-28|language=vi-VN}}</ref> Во еден грам [[почва]] има околу 40 милиони бактериски [[Клетка|клетки]], а во милилитар слатка вода има околу милион бактериски клетки. На планетата Земја има околу 5×10³⁰ бактерии.<ref>{{Наведено списание|last=Whitman|first=William B.|last2=Coleman|first2=David C.|last3=Wiebe|first3=William J.|date=1998-06-09|title=Prokaryotes: The unseen majority|url=http://www.pnas.org/content/95/12/6578|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=95|issue=12|pages=6578–6583|issn=0027-8424|pmid=9618454|access-date=2018-01-14|archive-date=2011-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20111030021551/http://www.pnas.org/content/95/12/6578|url-status=dead}}</ref> Ова формира бактериска [[биомаса]] која е поголема од растителната и животинската биомаса заедно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eoearth.org/article/Bacteria?topic=49480|title=Bacteria|date=2011-05-11|accessdate=2018-01-13|archive-date=2011-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511132823/http://www.eoearth.org/article/Bacteria?topic=49480|url-status=bot: unknown}}</ref> Бактериите се неопходни за многу фази од циклусот на елементите во [[биосфера]]та, како што се врзувањето на [[јаглерод]]от и [[азот]]от од [[атмосфера]]та. Циклусот на елементите исто така вклучува разградување на телата на мртвите организми, а бактериите се најодговорни за фазата на [[гниење]] на овој процес.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.crcnetbase.com/doi/10.1201/9781420069921.ch8|title=Decomposition Chemistry in a Burial Environment|last=Forbes|first=Shari|pages=203–223|language=en|doi=10.1201/9781420069921.ch8}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во биолошките заедници кои живеат околу [[Хидротермални извори|хидротермалните извори]] или [[Студени извори|студените извори]], [[Екстремофили|екстремофилните бактерии]] ги обезбедуваат виталните хранливи материи кои се неопходни да се одржи животот во овие средини; како што е искористувањето на [[метан]] и [[сулфурводород]] за продукција на [[енергија]]. Во 2013 година била објавена студија според која бактериите може да живеат во [[Маријански Ров|Маријанскиот Ров]], кој се наоѓа на длабочина од 11 километри, што е најдлабокиот познат регион на океаните.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.livescience.com/27954-microbes-mariana-trench.html|title=Microbes Thrive in Deepest Spot on Earth|work=Live Science|access-date=2018-01-13}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Glud|first=Ronnie N.|last2=Wenzhöfer|first2=Frank|last3=Middelboe|first3=Mathias|last4=Oguri|first4=Kazumasa|last5=Turnewitsch|first5=Robert|last6=Canfield|first6=Donald E.|last7=Kitazato|first7=Hiroshi|date=април 2013|title=High rates of microbial carbon turnover in sediments in the deepest oceanic trench on Earth|url=https://www.nature.com/articles/ngeo1773|journal=Nature Geoscience|language=En|volume=6|issue=4|pages=284–288|doi=10.1038/ngeo1773|issn=1752-0908}}</ref> Други истражувачи објавиле резултати според кои бактериите може да живеат внатре во карпи кои се наоѓаат 580 метри под морското дно.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.livescience.com/27899-ocean-subsurface-ecosystem-found.html|title=Intraterrestrials: Life Thrives in Ocean Floor|work=Live Science|access-date=2018-01-13}}</ref> Верувањето дека бактериските клетки во човековото тело се побројни од човечките клетки во однос 10:1 е побиено. Има околу 39 трилиони бактериски клетки во [[Микрофлора|човековата микрофлора]], при што како стандард се зема маж со 170 сантиметри висина и 70 килограми телесна тежина, додека вкупниот број на човековите клетки е околу 30 трилиони. Ова значи дека иако бактериските клетки се побројни, тие се побројни за 30%, а не за 900% во однос на човековите клетки.<ref>{{Наведено списание|last=Sender|first=Ron|last2=Fuchs|first2=Shai|last3=Milo|first3=Ron|date=2016-01-06|title=Revised estimates for the number of human and bacteria cells in the body|url=https://www.biorxiv.org/content/early/2016/01/06/036103|journal=bioRxiv|language=en|pages=036103|doi=10.1101/036103}}</ref> Најголемиот број на бактериски клетки кај човекот се наоѓаат во цревната флора, а втори по бројност се бактериите на [[кожа]]та.<ref>{{Наведено списание|date=2005-10-01|title=A dynamic partnership: Celebrating our gut flora|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1075996405000685|journal=Anaerobe|volume=11|issue=5|pages=247–251|doi=10.1016/j.anaerobe.2005.05.001|issn=1075-9964}}</ref> Најголемиот дел на бактериите кои живеат во човековото тело се сосема безопасни, а тие што живеат во цревната флора се дури и многу корисни. Меѓутоа неколку видови на бактерии се [[патоген]]и и предизвикуваат [[Инфективни заболувања предизвикани од бактерии|инфективни заболувања]] како што се: [[Чума (болест)|чума]], [[лепра]], [[антракс]], [[сифилис]], [[колера]], [[туберкулоза]] итн. Најсмртоносните бактериски заболувања се [[дишење|дишните]] индекции, од кои на прво место е туберкулозата која убива околу 2 милиона луѓе годишно главно во [[потсахарска Африка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.who.int/healthinfo/bodgbd2002revised/en/|title=WHO {{!}}|work=www.who.int|accessdate=2018-01-13|archive-date=2017-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105155148/http://www.who.int/healthinfo/bodgbd2002revised/en/}}</ref> Во [[Развиени земји|развиените земји]] за третман на бактериските инфекции често се користат [[антибиотици]], кои исто така се употребуваат и во [[сточарство]]то поради што резистенцијата кон антибиотици е во пораст. Во [[индустрија]]та бактериите се користат за третман на отпадни води, за разградување на истурена [[нафта]]; во [[Прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]] за производство на [[јогурт]], [[Сирења|сирење]] и други производи на [[ферментација]]; како и во [[биотехнологија]]та за производство на антибиотици и разни други хемикалии.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2010/09/100901191137.htm|title=Metal-mining bacteria are green chemists|work=ScienceDaily|access-date=2018-01-13|language=en}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=2005-04-01|title=Whole organism biocatalysis|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367593105000165|journal=Current Opinion in Chemical Biology|volume=9|issue=2|pages=174–180|doi=10.1016/j.cbpa.2005.02.001|issn=1367-5931}}</ref> Порано бактериите се сметале за растенија и се класифицирале во [[Класа (биологија)|класата]] Schizomycetes''.'' Денес, бактериите се класифицираат како прокариотски организми кои, за разлика од животинските, растителните и другите [[Еукариоти|еукариотски организми]], не поседуваат [[клеточно јадро]] и немаат [[Органела|мембрански органели]]. Иако традиционално терминот „бактерии“ се користел за сите прокариоти, научната класификација е променета со почетокот на деведесеттите години од 20 век, по откритието дека [[археи]]те се посебна група на прокариоти, кои заедно со бактериите еволуирале од заеднички предок. Денес бактериите и археите се класифицираат во два одделни домени на животот, а третиот го чинат еукариотите.<ref name=":5">{{Наведено списание|last=Woese|first=C. R.|last2=Kandler|first2=O.|last3=Wheelis|first3=M. L.|date=1990-06-01|title=Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya.|url=http://www.pnas.org/content/87/12/4576|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=87|issue=12|pages=4576–4579|doi=10.1073/pnas.87.12.4576|issn=0027-8424|pmid=2112744}}</ref> == Потекло на поимот == Зборот ''бактерија'' потекнува од новолатинскиот ''bacterium'', кој е латинизирана форма од [[Грчки јазик|грчкиот]] збор βακτήριον (''bakterion''),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bakth/rion|title=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βακτήρ-ιον|last=|first=|date=|work=www.perseus.tufts.edu|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2018-01-13}}</ref> што претставува деминутив на βακτηρία (''bakteria''), што во превод значи „стап“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bakthri/a|title=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βακτηρ-ία|last=|first=|date=|work=www.perseus.tufts.edu|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2018-01-13}}</ref> бидејќи првите видови кои биле откриени имале стапчеста форма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/bacteria|title=bacteria {{!}} Origin and meaning of bacteria by Online Etymology Dictionary|work=www.etymonline.com|language=en|accessdate=2018-01-13}}</ref> == Потекло и рана еволуција == Предокот на денешните бактерии бил [[Едноклеточен организам|едноклеточен]] микроорганизам и бил еден од првите живи форми кои се појавиле на Земјата пред околу 4 билиони години. Во следните 3 билиони години доминантните живи организми на Земјата биле едноставни прокариоти, како што се денес бактериите и археите.<ref>{{Наведено списание|last=Schopf|first=J. W.|date=1994-07-19|title=Disparate rates, differing fates: tempo and mode of evolution changed from the Precambrian to the Phanerozoic|url=http://www.pnas.org/content/91/15/6735|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=91|issue=15|pages=6735–6742|issn=0027-8424|pmid=8041691|access-date=2018-01-14|archive-date=2014-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823062750/http://www.pnas.org/content/91/15/6735|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=DeLong|first=Edward F.|last2=Pace|first2=Norman R.|date=2001-08-01|title=Environmental Diversity of Bacteria and Archaea|url=http://www.ingentaconnect.com/content/tandf/usyb/2001/00000050/00000004/art00003?token=00621767838181a3f582f206d3f6a4b4b6e6e42576b39272c5f7b3d6d383a4b3b25706e7b6c7a3f7b425720665d1d99334|journal=Systematic Biology|volume=50|issue=4|pages=470–478|doi=10.1080/10635150118513}}</ref> Иако постојат бактериски фосили од [[Архаик|архајскиот период]], како што се [[строматолит]]ите, недостатокот на одредена [[Морфологија (биологија)|морфологија]] оневозможува тие да се искористат за проучување на историјата на бактериската [[еволуција]], или да се прецизира времето на потекло на одреден бактериски [[Вид (биологија)|вид]]. Меѓутоа во поново време, [[секвенционирање]]то на [[геном]]ите на илјадници видови на организми од сите три домени на животот, овозможило да резултатите од овие истражувања се користат во филогенетиката.<ref>{{Наведено списание|last=Caetano-Anollés|first=Gustavo|last2=Caetano-Anollés|first2=Derek|date=July 2003|title=An evolutionarily structured universe of protein architecture|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12840035|journal=Genome Research|volume=13|issue=7|pages=1563–1571|doi=10.1101/gr.1161903|issn=1088-9051|pmid=12840035}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Wang|first=Minglei|last2=Yafremava|first2=Liudmila S.|last3=Caetano-Anollés|first3=Derek|last4=Mittenthal|first4=Jay E.|last5=Caetano-Anollés|first5=Gustavo|date=November 2007|title=Reductive evolution of architectural repertoires in proteomes and the birth of the tripartite world|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17908824|journal=Genome Research|volume=17|issue=11|pages=1572–1585|doi=10.1101/gr.6454307|issn=1088-9051|pmc=PMC2045140|pmid=17908824}}</ref> [[Најблизок древен заеднички предок|Најблискиот древен заеднички предок]] на бактериите и археите веројатно бил [[Хипертермофили|хипертермофилен]] организам и живеел пред околу 2,5-3,2 билиони години.<ref>{{Наведено списание|last=Giulio|first=Massimo Di|date=2003-12-01|title=The Universal Ancestor and the Ancestor of Bacteria Were Hyperthermophiles|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00239-003-2522-6|journal=Journal of Molecular Evolution|language=en|volume=57|issue=6|pages=721–730|doi=10.1007/s00239-003-2522-6|issn=0022-2844}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Battistuzzi|first=Fabia U.|last2=Feijao|first2=Andreia|last3=Hedges|first3=S. Blair|date=2004-11-09|title=A genomic timescale of prokaryote evolution: insights into the origin of methanogenesis, phototrophy, and the colonization of land|url=https://doi.org/10.1186/1471-2148-4-44|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=4|pages=44|doi=10.1186/1471-2148-4-44|issn=1471-2148}}</ref> Бактериите, исто така, влијаеле врз еволуцијата на еукариотите и археите. Денешните еукариоти се резултат на [[Ендосимбиотска теорија|ендосимбиотска]] асоцијација помеѓу предокот на еукариотите (т.н. протоеукариот) и [[Алфапротеобактерии|алфапротеобактерија]], која после навлегување во [[цитоплазма]]та на протоеукариотот еволуирала во денешните еукариотски органели, како што се [[Митохондрија|митохондриите]], а според некои теории и [[хидрогенозом]]ите.<ref>{{Наведено списание|last=Poole|first=Anthony M.|last2=Penny|first2=David|date=2007-01-01|title=Evaluating hypotheses for the origin of eukaryotes|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bies.20516/abstract|journal=BioEssays|language=en|volume=29|issue=1|pages=74–84|doi=10.1002/bies.20516|issn=1521-1878}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Dyall|first=Sabrina D.|last2=Brown|first2=Mark T.|last3=Johnson|first3=Patricia J.|date=2004-04-09|title=Ancient Invasions: From Endosymbionts to Organelles|url=http://science.sciencemag.org/content/304/5668/253|journal=Science|language=en|volume=304|issue=5668|pages=253–257|doi=10.1126/science.1094884|issn=0036-8075|pmid=15073369}}</ref> Подоцна некои еукариоти, коишто веќе содржеле митохондрии, стапиле во секундарна ендосимбиотска асоцијација со [[цијанобактерии|цијанобактерија]], што довело до еволуција на [[хлоропласт]]ите во денешните [[алги]] и растенија.<ref>{{Наведено списание|date=1999-12-01|title=Endosymbiosis and evolution of the plant cell|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369526699000254|journal=Current Opinion in Plant Biology|volume=2|issue=6|pages=513–519|doi=10.1016/S1369-5266(99)00025-4|issn=1369-5266}}</ref> == Морфологија == [[Податотека:Bacterial morphology diagram-sr.svg|alt=|лево|мини|369x369px|Клеточни морфологии и аранжмани кои се јавуваат кај бактериите.]] Морфологијата на бактериите покажува голем диверзитет на форми и величини. Бактериските клетки се околу десетина од големината на еукариотските клетки и долги се околу 0,5 - 5,0 микрометри, но има и видови кои се видливи со голо око, како на пример ''[[Thiomargarita namibiensis]]'', која е долга околу 0,5 милиметри,<ref>{{Наведено списание|last=Schulz|first=Heide N.|last2=Jørgensen|first2=Bo Barker|date=2001-10-01|title=Big Bacteria|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.55.1.105|journal=Annual Review of Microbiology|volume=55|issue=1|pages=105–137|doi=10.1146/annurev.micro.55.1.105|issn=0066-4227|access-date=2018-01-14|archive-date=2020-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222200847/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.55.1.105|url-status=dead}}</ref> и ''[[Epulopiscium fishelsoni]]'' која достигнува до 0,7 милиметри должина.<ref name=":0">{{Наведено списание|date=2011-07-16|title=Who are you calling simple?|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0262407911617090|journal=New Scientist|volume=211|issue=2821|pages=38–41|doi=10.1016/S0262-4079(11)61709-0|issn=0262-4079}}</ref> Најмалите бактерии се членови на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Микоплазми|Mycoplasma]]'', кои имаат должина од само 0,3 микрометри, што претставува величина на најголемите [[вирус]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Robertson|first=J|last2=Gomersall|first2=M|last3=Gill|first3=P|date=November 1975|title=Mycoplasma hominis: growth, reproduction, and isolation of small viable cells.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC235991/|journal=Journal of Bacteriology|volume=124|issue=2|pages=1007–1018|issn=0021-9193|pmid=1102522}}</ref> Некои бактерии можат да бидат уште помали, но овие т.н. [[ултрамикробактерии]] сѐ уште не се доволно проучени.<ref>{{Наведено списание|last=Velimirov|first=Branko|date=2001|title=Nanobacteria, Ultramicrobacteria and Starvation Forms: A Search for the Smallest Metabolizing Bacterium|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/16/2/16_2_67/_article|journal=Microbes and environments|language=en|volume=16|issue=2|pages=67–77|doi=10.1264/jsme2.2001.67|issn=1342-6311}}</ref> Најголем број бактериски видови се или сферични по форма, т.н. ''коки'' (еднина: coccus, од грчкиот збор ''kókkos,'' што значи зрно или семе) или се со стапчеста форма, т.н. ''бацили'' (еднина: bacillus, од латинскиот збор ''baculus'', што значи стап). Некои бактерии наречени ''вибрио'' имаат форма на искривено стапче или запирка; други пак имаат спирална форма и се наречени ''спирила'', а пак други може да се значително свиени и се нарекуваат ''спирохети''. Опишани се и помал број на други невообичаени форми, како на пример ѕвездовидни бактерии.<ref>{{Наведено списание|last=Yang|first=Desirée C.|last2=Blair|first2=Kris M.|last3=Salama|first3=Nina R.|date=2016-03-01|title=Staying in Shape: the Impact of Cell Shape on Bacterial Survival in Diverse Environments|url=http://mmbr.asm.org/content/80/1/187|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=80|issue=1|pages=187–203|doi=10.1128/MMBR.00031-15|issn=1092-2172|pmid=26864431}}</ref> Бактерискиот [[клеточен ѕид]] и [[цитоскелет]] го одредуваат овој голем вариетет на форми, и тоа е важно затоа што влијае на нивната способност да се снабдуваат со нутриенси, да се прикрепуваат за површини, да пливаат во течности или да избегнат грабливци.<ref>{{Наведено списание|last=Cabeen|first=Matthew T.|last2=Jacobs-Wagner|first2=Christine|date=август 2005|title=Bacterial cell shape|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro1205|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=3|issue=8|pages=601–610|doi=10.1038/nrmicro1205|issn=1740-1534}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Young|first=Kevin D.|date=2006-09-01|title=The Selective Value of Bacterial Shape|url=http://mmbr.asm.org/content/70/3/660|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=70|issue=3|pages=660–703|doi=10.1128/MMBR.00001-06|issn=1092-2172|pmid=16959965}}</ref> [[Податотека:Relative scale-mk.svg|мини|Опсег на димензии кај прокариотите во однос на оној кај други организми и молекули.]] Најголем број на бактериски видови постојат како единечни клетки, додека други може да се групираат во карактеристични форми: ''[[Neisseria]]'' се јавува во парови, ''[[Стрептококи|Streptococcus]]'' формира ланци, ''[[Стафилококи|Staphylococcus]]'' формира гроздовидни формации или кластери. Бактериите, исто така, може да се групираат за да формираат поголеми повеќеклеточни структури, на пр. издолжени филаменти кај [[цијанобактерии]]те и [[актинобактерии]]те, агрегати како кај [[Миксобактерија|миксобактериите]], или пак комплексни хифи како кај [[стрептомицети]]те.<ref>{{Наведено списание|last=Claessen|first=Dennis|last2=Rozen|first2=Daniel E.|last3=Kuipers|first3=Oscar P.|last4=Søgaard-Andersen|first4=Lotte|last5=Wezel|first5=Gilles P. van|date=февруари 2014|title=Bacterial solutions to multicellularity: a tale of biofilms, filaments and fruiting bodies|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro3178|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=12|issue=2|pages=115–124|doi=10.1038/nrmicro3178|issn=1740-1534}}</ref> Овие повеќеклеточни структури често се формираат само при посебни услови, на пример, при недостаток на [[Аминокиселина|аминокиселини]], миксобактериите комуницираат со околните бактерии од својот вид преку процес наречен „[[чувство на кворум]]“ ([[Англиски јазик|англ.]], quorum sensing), при што мигрираат една кон друга и се агрегираат во телца кои се со димензија од околу 500 микрометри и содржат околу 100.000 бактериски клетки.<ref>{{Наведено списание|last=Shimkets|first=Lawrence J.|date=1999-10-01|title=Intercellular Signaling During Fruiting-Body Development of Myxococcus xanthus|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.53.1.525|journal=Annual Review of Microbiology|volume=53|issue=1|pages=525–549|doi=10.1146/annurev.micro.53.1.525|issn=0066-4227|access-date=2018-01-14|archive-date=2020-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317094222/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.53.1.525|url-status=dead}}</ref> Во овие повеќеклеточни телца се јавува функционална поделба меѓу одделните бактериски клетки, на пр., секоја десетта клетка од колонијата мигрира кон површината и таму се диференцира во посебна дормантна (спиечка) форма која се нарекува миксоспора, и на овој начин прават заштитен слој којшто колонијата ја штити од исушување и други влијанија на околината.<ref>{{Наведено списание|last=Kaiser|first=Dale|date=2004-09-13|title=Signaling in myxobacteria|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.58.030603.123620|journal=Annual Review of Microbiology|volume=58|issue=1|pages=75–98|doi=10.1146/annurev.micro.58.030603.123620|issn=0066-4227|access-date=2018-01-14|archive-date=2020-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310054500/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.58.030603.123620|url-status=dead}}</ref> Други видови на бактерии се способни да се прицврстат за површини и да формираат густи агрегати наречени [[биофилм]]ови. Овие биофилмови може да варираат во дебелина од неколку микрометри па дури до половина метар, а во нив се населуваат, покрај бактериите, и разни видови на археи и еукариоти. Бактериите што живеат во биофилмови имаат сложен распоред на клетките и на вонклеточните компоненти, формирајќи секундарни структури, наречени микроколонии, помеѓу кои има мрежа од канали, кои овозможуваат подобра [[дифузија]] на [[хранливите материи]].<ref name="wwwnc.cdc.gov">{{Наведено списание|last=Donlan|first=Rodney M.|title=Biofilms: Microbial Life on Surfaces|url=https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/8/9/02-0063_article|journal=Emerging Infectious Diseases|language=en-us|volume=8|issue=9|pages=881–890|doi=10.3201/eid0809.020063|access-date=2018-01-14|archive-date=2017-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209074338/https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/8/9/02-0063_article|url-status=dead}}</ref><ref name="wwwnc.cdc.gov"/> Во природните средини како што се [[почва]]та, површината на камења, карпите и површината на растенијата, најголем број од бактериите се наоѓаат во површински биофилмови.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Davey|first=Mary Ellen|last2=O'toole|first2=George A.|date=2000-12-01|title=Microbial Biofilms: from Ecology to Molecular Genetics|url=http://mmbr.asm.org/content/64/4/847|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=64|issue=4|pages=847–867|doi=10.1128/MMBR.64.4.847-867.2000|issn=1092-2172|pmid=11104821}}</ref> Биофилмовите се важни и во [[медицина]]та, бидејќи овие структури често се среќаваат при хроничните бактериски инфекции или кај инфекции од [[имплантирани медицински помагала]], затоа што бактериите што се наоѓаат во биофилмот многу потешко се уништуваат од изолираните форми.<ref>{{Наведено списание|last=Donlan|first=Rodney M.|last2=Costerton|first2=J. William|date=2002-04-01|title=Biofilms: Survival Mechanisms of Clinically Relevant Microorganisms|url=http://cmr.asm.org/content/15/2/167|journal=Clinical Microbiology Reviews|language=en|volume=15|issue=2|pages=167–193|doi=10.1128/CMR.15.2.167-193.2002|issn=0893-8512|pmid=11932229|access-date=2018-01-14|archive-date=2018-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180619030406/http://cmr.asm.org/content/15/2/167|url-status=dead}}</ref> == Клеточна структура == [[Податотека:Prokaryote cell.svg|мини|268x268пкс|Структура и содржина на типична Грам-позитивна бактериска клетка.]] === Внатрешноклеточни структури === Бактериската [[клеточна мембрана]] се состои главно од [[фосфолипид]]и и [[Белковина|белковини]]. Таа покрај својата заштитна улога како бариера, врши и многу важна улога во транспортните и енергетските процеси на клетката.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/956340090|title=Microbiology : an evolving science.|last=L.|first=Slonczewski, Joan|date=2013|publisher=W W Norton|isbn=9780393123685|location=[S.l.]|oclc=956340090}}</ref> За разлика од еукариотските клетки, бактериските клетки најчесто не поседуваат мембрански органели, како што кај еукариотите се: [[Клеточно јадро|јадро]], [[ендоплазматски ретикулум]], [[Голџиев систем]] итн.<ref name=":2" /> Меѓутоа, некои бактерии поседуваат белковински органели во [[цитоплазма]]та кои разделуваат различни процеси од бактерискиот [[метаболизам]],<ref>{{Наведено списание|last=Bobik|first=Thomas A.|date=2006-05-01|title=Polyhedral organelles compartmenting bacterial metabolic processes|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00253-005-0295-0|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|language=en|volume=70|issue=5|pages=517–525|doi=10.1007/s00253-005-0295-0|issn=0175-7598}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Yeates|first=Todd O.|last2=Kerfeld|first2=Cheryl A.|last3=Heinhorst|first3=Sabine|last4=Cannon|first4=Gordon C.|last5=Shively|first5=Jessup M.|date=септември 2008|title=Protein-based organelles in bacteria: carboxysomes and related microcompartments|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro1913|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=6|issue=9|pages=681–691|doi=10.1038/nrmicro1913|issn=1740-1534}}</ref> како што се [[карбоксизоми]]те.<ref>{{Наведено списание|last=Kerfeld|first=Cheryl A.|last2=Sawaya|first2=Michael R.|last3=Tanaka|first3=Shiho|last4=Nguyen|first4=Chau V.|last5=Phillips|first5=Martin|last6=Beeby|first6=Morgan|last7=Yeates|first7=Todd O.|date=2005-08-05|title=Protein Structures Forming the Shell of Primitive Bacterial Organelles|url=http://science.sciencemag.org/content/309/5736/936|journal=Science|language=en|volume=309|issue=5736|pages=936–938|doi=10.1126/science.1113397|issn=0036-8075|pmid=16081736}}</ref> Дополнително, бактериите имаат мултикомпонентен [[цитоскелет]], кој ја контролира локализацијата на белковините и [[Нуклеинска киселина|нуклеинските киселини]] во цитоплазмата, а исто така учествува и во процесот на [[Клеточна делба|клеточната делба]].<ref>{{Наведено списание|last=Gitai|first=Zemer|date=2005-03-11|title=The New Bacterial Cell Biology: Moving Parts and Subcellular Architecture|url=http://www.cell.com/cell/abstract/S0092-8674(05)00193-5|journal=Cell|language=en|volume=120|issue=5|pages=577–586|doi=10.1016/j.cell.2005.02.026|issn=0092-8674}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Shih|first=Yu-Ling|last2=Rothfield|first2=Lawrence|date=2006-09-01|title=The Bacterial Cytoskeleton|url=http://mmbr.asm.org/content/70/3/729|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=70|issue=3|pages=729–754|doi=10.1128/MMBR.00017-06|issn=1092-2172|pmid=16959967}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Norris|first=Vic|last2=Blaauwen|first2=Tanneke den|last3=Cabin-Flaman|first3=Armelle|last4=Doi|first4=Roy H.|last5=Harshey|first5=Rasika|last6=Janniere|first6=Laurent|last7=Jimenez-Sanchez|first7=Alfonso|last8=Jin|first8=Ding Jun|last9=Levin|first9=Petra Anne|date=2007-03-01|title=Functional Taxonomy of Bacterial Hyperstructures|url=http://mmbr.asm.org/content/71/1/230|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=71|issue=1|pages=230–253|doi=10.1128/MMBR.00035-06|issn=1092-2172|pmid=17347523}}</ref> Многу значајни биохемиски процеси, како што е складирањето на енергија, се одвиваат како резултат на [[Концентрација|концентрациски]] градиенти низ мембраните, со што се создава разлика во потенцијали на ист принцип како во [[Батерија|батериите]]. Недостатокот на внатрешни мембрани кај бактериите значи дека овие процеси, како што е транспортот на [[електрон]]и, треба да се одвиваат низ клеточната мембрана помеѓу внатрешниот простор кој ја сочинува цитоплазмата и надворешниот простор кој ја сочинува [[периплазма]]та.<ref>{{Наведено списание|last=Harold|first=F M|date=June 1972|title=Conservation and transformation of energy by bacterial membranes.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC408323/|journal=Bacteriological Reviews|volume=36|issue=2|pages=172–230|issn=0005-3678|pmid=4261111}}</ref> Меѓутоа, кај многу [[Фотосинтеза|фотосинтетски]] бактерии клеточната мембрана е значително набрана и зазема голем дел од клеточниот волумен. Вака набраната мембрана гради повеќе слоеви во кои се сместени [[Фотосинтетски комплекси|фотосинтетските комплекси]], а кај [[Зелени сулфурни бактерии|зелените сулфурни бактерии]] може да се најдат посебни фотосинтетски телца оградени со [[липид]]и, наречени [[хлорозом]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Bryant|first=Donald A.|last2=Frigaard|first2=Niels-Ulrik|date=2006-11-01|title=Prokaryotic photosynthesis and phototrophy illuminated|url=http://www.cell.com/trends/microbiology/abstract/S0966-842X(06)00226-5|journal=Trends in Microbiology|language=en|volume=14|issue=11|pages=488–496|doi=10.1016/j.tim.2006.09.001|issn=0966-842X|pmid=16997562}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Pšenčík|first=J.|last2=Ikonen|first2=T.P.|last3=Laurinmäki|first3=P.|last4=Merckel|first4=M.C.|last5=Butcher|first5=S.J.|last6=Serimaa|first6=R.E.|last7=Tuma|first7=R.|date=2004-08-01|title=Lamellar Organization of Pigments in Chlorosomes, the Light Harvesting Complexes of Green Photosynthetic Bacteria|url=http://www.cell.com/biophysj/fulltext/S0006-3495(04)73596-1|journal=Biophysical Journal|language=en|volume=87|issue=2|pages=1165–1172|doi=10.1529/biophysj.104.040956|issn=0006-3495}}</ref> Повеќето бактерии немаат јадро оградено со мембрана, а нивниот [[ген]]етски материјал е единечен, циркуларен, бактериски [[хромозом]], сместен во цитоплазмата во облик на телце со неправилна форма кое се нарекува [[нуклеоид]].<ref>{{Наведено списание|last=Thanbichler|first=Martin|last2=Wang|first2=Sherry C.|last3=Shapiro|first3=Lucy|date=2005-10-15|title=The bacterial nucleoid: A highly organized and dynamic structure|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jcb.20519/abstract|journal=Journal of Cellular Biochemistry|language=en|volume=96|issue=3|pages=506–521|doi=10.1002/jcb.20519|issn=1097-4644}}</ref> Како и сите други живи организми, бактериите поседуваат [[рибозом]]и, кои се неопходни во процесот на [[биосинтеза на белковини]]; но структурата на бактериските рибозоми е различна од онаа кај археите и еукариотите.<ref>{{Наведено списание|last=Poehlsgaard|first=Jacob|last2=Douthwaite|first2=Stephen|date=ноември 2005|title=The bacterial ribosome as a target for antibiotics|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro1265|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=3|issue=11|pages=870–881|doi=10.1038/nrmicro1265|issn=1740-1534}}</ref> Некои бактерии продуцираат внатреклеточни гранули за складирање на хранливи материи, како што се [[гликоген]]от,<ref>{{Наведено списание|last=Yeo|first=Marcus|last2=Chater|first2=Keith|date=2005|title=The interplay of glycogen metabolism and differentiation provides an insight into the developmental biology of Streptomyces coelicolor|url=http://mic.microbiologyresearch.org/content/journal/micro/10.1099/mic.0.27428-0|journal=Microbiology|volume=151|issue=3|pages=855–861|doi=10.1099/mic.0.27428-0}}</ref> [[полифосфат]]ите,<ref>{{Наведено списание|last=Shiba|first=T.|last2=Tsutsumi|first2=K.|last3=Ishige|first3=K.|last4=Noguchi|first4=T.|date=March 2000|title=Inorganic polyphosphate and polyphosphate kinase: their novel biological functions and applications|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10739474|journal=Biochemistry. Biokhimiia|volume=65|issue=3|pages=315–323|issn=0006-2979|pmid=10739474}}</ref> [[сулфур]]<ref>{{Наведено списание|last=Brune|first=Daniel C.|date=1995-06-01|title=Isolation and characterization of sulfur globule proteins from Chromatium vinosum and Thiocapsa roseopersicina|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00272127|journal=Archives of Microbiology|language=en|volume=163|issue=6|pages=391–399|doi=10.1007/BF00272127|issn=0302-8933}}</ref> или [[полихидроксиалканоати]].<ref>{{Наведено списание|last=Kadouri|first=Daniel|last2=Jurkevitch|first2=Edouard|last3=Okon|first3=Yaacov|last4=Castro-Sowinski|first4=Susana|date=2005-01-01|title=Ecological and Agricultural Significance of Bacterial Polyhydroxyalkanoates|url=https://doi.org/10.1080/10408410590899228|journal=Critical Reviews in Microbiology|volume=31|issue=2|pages=55–67|doi=10.1080/10408410590899228|issn=1040-841X|pmid=15986831}}</ref> Одредени бактериски групи, како што се фотосинтетските цијанобактерии, може да продуцираат внатреклеточни [[гасни везикули]] кои им помагаат да ја регулираат својата [[пловност]], што им овозможува да се движат нагоре или надолу во водениот столб, па така да се прилагодат на различни нивоа на светлински интензитет или концентрација на хранливи материи.<ref>{{Наведено списание|last=Walsby|first=A E|date=March 1994|title=Gas vesicles.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC372955/|journal=Microbiological Reviews|volume=58|issue=1|pages=94–144|issn=0146-0749|pmid=8177173}}</ref> === Надворешноклеточни структури === Над клеточната мембрана се наоѓа [[Клеточен ѕид|клеточниот ѕид]]. Бактерискиот клеточен ѕид е составен од [[Пептидогликан|пептидогликан (муреин)]], кој е изграден од [[полисахарид]]ни ланци кои накрсно се поврзани со [[пептид]]и што содржат [[D-аминокиселини]].<ref>{{Наведено списание|last=van|first=Heijenoort, Jean|date=2001-03-01|title=Formation of the glycan chains in the synthesis of bacterial peptidoglycan|url=https://academic.oup.com/glycob/article/11/3/25R/677256|journal=Glycobiology|language=en|volume=11|issue=3|doi=10.1093/glycob/11.3.25R|issn=0959-6658}}</ref> Бактериските клеточни ѕидови се разликуваат од растителните и [[Габа|габичните]] клеточни ѕидови, кои се изградени од [[целулоза]] и [[хитин]], соодветно.<ref name="cmr.asm.org">{{Наведено списание|last=Koch|first=Arthur L.|date=2003-10-01|title=Bacterial Wall as Target for Attack Past, Present, and Future Research|url=http://cmr.asm.org/content/16/4/673|journal=Clinical Microbiology Reviews|language=en|volume=16|issue=4|pages=673–687|doi=10.1128/CMR.16.4.673-687.2003|issn=0893-8512|pmid=14557293|access-date=2018-01-14|archive-date=2018-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180601225749/http://cmr.asm.org/content/16/4/673|url-status=dead}}</ref> Археите, пак, за разлика од бактериите, имаат клеточен ѕид кој се состои од друг хетерополимер, наречен [[псевдопептидогликан]]. Клеточниот ѕид е неопходен за преживување на бактериите, а [[антибиотик]]от [[пеницилин]] ги убива бактериите така што инхибира еден чекор во биосинтезата на пептидогликанот.<ref name="cmr.asm.org"/> Грубо кажано, постојат два типа клеточни ѕидови кај бактериите, наречени [[Грампозитивни бактерии|Грам-позитивни]] и [[Грамнегативни бактерии|Грам-негативни]]. Имињата потекнуваат од реакција на клетките кон [[Боење по Грам|боењето по Грам]], коешто претставува класичен метод за класификација на бактериските видови.<ref>{{Наведено списание|last=Gram|first=HC|date=1884|title=\"{U}ber die isolierte F\"{a}rbung der Schizomyceten in Schnitt- und Trockenpr\"{a}paraten|url=http://www.citeulike.org/user/MeganBarnett/article/1574067|journal=Fortschritte der Medizin|volume=2|pages=185–89}}</ref> [[Податотека:Bacteria cell wall.svg|лево|мини|303x303пкс|'''Градба на бактериска клеточна обвивка'''. Горе: ''[[Грамнегативна бактерија|Грам-негативна бактерија]]'': 1-[[Клеточна мембрана|внатрешна мембрана]], 2-периплазматичен простор, 3-надворешна мембрана, 4-[[фосфолипид]], 5-[[пептидогликан]], 6-[[липобелковина]], 7-[[белковина]], 8-[[липополисахарид]], 9-[[порин]]. Доле: ''[[Грампозитивна бактерија|Грам-позитина бактерија]]'': 1-цитоплазматска мембрана, 2-пептидогликан, 3-фосфолипид, 4-белковина, 5-[[липотеихоинска киселина]]. ]] Грам-позитивните бактерии поседуваат дебел клеточен ѕид кој содржи повеќе слоеви пептидогликан и [[Теихоинска киселина|теихоински киселини]]. За разлика од нив, Грам-негативните бактерии имаат релативно тенок клеточен ѕид, кој се состои од само неколку слоеви пептидогликан, врз кој имаат секундарна липидна мембрана богата со [[липополисахариди]] и [[липобелковина|липобелковини]]. Повеќето бактериски видови имаат Грам-негативен клеточен ѕид, а само колената [[Firmicutes]] и [[Actinobacteria]] имаат Грам-позитивен клеточен ѕид.<ref>{{Наведено списание|last=Hugenholtz|first=Philip|date=2002-01-29|title=Exploring prokaryotic diversity in the genomic era|url=https://doi.org/10.1186/gb-2002-3-2-reviews0003|journal=Genome Biology|volume=3|pages=reviews0003|doi=10.1186/gb-2002-3-2-reviews0003|issn=1474-760X}}</ref> Разликите во структурата на клеточниот ѕид дава и разлика во чувствителноста спрема антибиотици, на пр. [[ванкомицин]] може да ги убие само Грам-позитивните бактерии, а не е ефикасен против Грам-негативните бактерии, како што се ''[[Haemophilus influenzae]]'' и ''[[Pseudomonas aeruginosa]].''<ref>{{Наведено списание|date=2004-10-01|title=Microbiology and drug resistance mechanisms of fully resistant pathogens|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369527404001018|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=7|issue=5|pages=439–444|doi=10.1016/j.mib.2004.08.007|issn=1369-5274}}</ref> Некои бактерии поседуваат структура на клеточниот ѕид која не е ниту Грам-позитивна ниту Грам-негативна. Овде спаѓаат и некои клинички важни бактерии, како што се [[микобактерии]]те, кои имаат клеточен ѕид изграден од дебел слој на пептидогликан, слично како кај Грам-позитивните бактерии, но поседуваат и секундарен надворешен слој од [[липид]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Alderwick|first=Luke J.|last2=Harrison|first2=James|last3=Lloyd|first3=Georgina S.|last4=Birch|first4=Helen L.|date=2015-08-01|title=The Mycobacterial Cell Wall—Peptidoglycan and Arabinogalactan|url=http://perspectivesinmedicine.cshlp.org/content/5/8/a021113|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine|language=en|volume=5|issue=8|pages=a021113|doi=10.1101/cshperspect.a021113|issn=2157-1422|pmid=25818664}}</ref> Кај многу бактерии се среќава и [[Ѕ-слој]] од ригидно аранжирани белковински молекули, кој ја покрива надворешноста на клетката.<ref>{{Наведено списание|date=1998-12-15|title=Structural Research on Surface Layers: A Focus on Stability, Surface Layer Homology Domains, and Surface Layer–Cell Wall Interactions|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1047847798940709|journal=Journal of Structural Biology|volume=124|issue=2-3|pages=276–302|doi=10.1006/jsbi.1998.4070|issn=1047-8477}}</ref> Овој слој нуди физичка и хемиска заштита на клеточната површина, а делува и како бариера за макромолекуларна дифузија. Ѕ-слоевите имаат разновидни, и најчесто слабо проучени, функции, но познато е дека делуваат како фактори на вирулентност кај ''[[Campylobacter]]'', а кај бактеријата ''[[Bacillus stearothermophilus]]'' содржат површински ензими.<ref>{{Наведено списание|last=Beveridge|first=T. J.|last2=Pouwels|first2=P. H.|last3=Sára|first3=M.|last4=Kotiranta|first4=A.|last5=Lounatmaa|first5=K.|last6=Kari|first6=K.|last7=Kerosuo|first7=E.|last8=Haapasalo|first8=M.|last9=Egelseer|first9=E. M.|date=June 1997|title=Functions of S-layers|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9276929|journal=FEMS microbiology reviews|volume=20|issue=1-2|pages=99–149|issn=0168-6445|pmid=9276929}}</ref> [[Камшиче|Камшичињата (флагели)]] се ригидни белковински структури, околу 20 нанометри во пречник и до 20 микрометри во должина, кои служат за моталитет (движење) на бактеријата. Енергијата за движење на камшичето се ослободува по пат на трансфер на [[јон]]и преку [[електрохемиски градиент|електрохемискиот градиент]] којшто постои низ клеточната мембрана.<ref>{{Наведено списание|date=2004-01-01|title=The Bacterial Flagellar Motor: Structure and Function of a Complex Molecular Machine|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0074769604330032|volume=233|pages=93–134|doi=10.1016/S0074-7696(04)33003-2|issn=0074-7696}}</ref> [[Фимбрии]]те се тенки белковински филаменти, обично 2-10 нанометри во пречник и неколку микрометри во должина. Тие се распоредени по површината на клетката и наликуваат на тенки влакненца кога се набљудуваат низ [[електронски микроскоп]]. За нив се верува дека играат улога во прицврстувањето за површини или за други клетки, и се есенцијални за вирулентноста на некои бактериски патогени.<ref>{{Наведено списание|last=Beachey|first=E. H.|date=1981-03-01|title=Bacterial Adherence: Adhesin-Receptor Interactions Mediating the Attachment of Bacteria to Mucosal Surfaces|url=https://academic.oup.com/jid/article-abstract/143/3/325/863005?redirectedFrom=fulltext|journal=Journal of Infectious Diseases|language=en|volume=143|issue=3|pages=325–345|doi=10.1093/infdis/143.3.325|issn=0022-1899}}</ref> [[Пили]]те ([[едн.]] [[лат.]], pilus) се клеточни структури нешто поголеми од фимбриите, кои служат за трансфер на генетски материјал помеѓу две бактериски клетки во тек на процесот на [[конјугација]].<ref>{{Наведено списание|last=Silverman|first=Philip M.|date=1997-01-01|title=Towards a structural biology of bacterial conjugation|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1365-2958.1997.2411604.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=23|issue=3|pages=423–429|doi=10.1046/j.1365-2958.1997.2411604.x|issn=1365-2958}}</ref> Друг вид на пили служат за движење и се нарекуваат [[тип IV пили]].<ref>{{Наведено списание|last=Costa|first=Tiago R. D.|last2=Felisberto-Rodrigues|first2=Catarina|last3=Meir|first3=Amit|last4=Prevost|first4=Marie S.|last5=Redzej|first5=Adam|last6=Trokter|first6=Martina|last7=Waksman|first7=Gabriel|date=јуни 2015|title=Secretion systems in Gram-negative bacteria: structural and mechanistic insights|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro3456|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=13|issue=6|pages=343–359|doi=10.1038/nrmicro3456|issn=1740-1534}}</ref> [[Гликокаликс]]от го продуцираат многу бактерии како заштитна обвивка. Тој може многу да варира во однос на структурната сложеност, од неорганизиран лигав слој составен од вонклеточни полимерни супстанци до високо структурирана капсула. Овие структури можат да ја штитат бактериската клетка од проголтување од страна на еукариотски клетки, како што се [[макрофаг]]ите.<ref>{{Наведено списание|last=Stokes|first=Richard W.|last2=Norris-Jones|first2=Raymond|last3=Brooks|first3=Donald E.|last4=Beveridge|first4=Terry J.|last5=Doxsee|first5=Dan|last6=Thorson|first6=Lisa M.|date=2004-10-01|title=The Glycan-Rich Outer Layer of the Cell Wall of Mycobacterium tuberculosis Acts as an Antiphagocytic Capsule Limiting the Association of the Bacterium with Macrophages|url=http://iai.asm.org/content/72/10/5676|journal=Infection and Immunity|language=en|volume=72|issue=10|pages=5676–5686|doi=10.1128/IAI.72.10.5676-5686.2004|issn=0019-9567|pmid=15385466|access-date=2018-01-14|archive-date=2018-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180227030849/http://iai.asm.org/content/72/10/5676|url-status=dead}}</ref> Тие можат да служат и како [[антиген]]и, и да се инволвирани во [[Клеточно распознавање|клеточното распознавање]] (англ., cell recognition), а можат да служат и како прицврстувач на клетката за површини и во формирањето на биофилмови.<ref>{{Наведено списание|date=1999-06-01|title=The capsule of Mycobacterium tuberculosis and its implications for pathogenicity|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0962847998902003|journal=Tubercle and Lung Disease|volume=79|issue=3|pages=153–169|doi=10.1054/tuld.1998.0200|issn=0962-8479}}</ref> Создавањето на овие вонклеточни структури зависи од функционирањето на бактериските секреторни системи. Овие системи трансферираат белковини од цитоплазмата во периплазмата или директно во надворешноста на клетката. Познати се многу типови на секрециони системи, а овие структури честопати се есенцијални за вирулентноста на патогените, па затоа и интензивно се проучувани во медицинските науки.<ref>{{Наведено списание|last=Finlay|first=B. B.|last2=Falkow|first2=S.|date=June 1997|title=Common themes in microbial pathogenicity revisited|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9184008|journal=Microbiology and molecular biology reviews: MMBR|volume=61|issue=2|pages=136–169|issn=1092-2172|pmid=9184008}}</ref> === Ендоспори === [[Податотека:Paenibacillus alvei endospore microscope image.tif|мини|Ендоспори на ''[[Paenibacillus alvei]]''.]] Одредени видови на Грам-позитивни бактерии, како што се припадниците на родовите ''[[Bacillus]]'', ''[[Клостридии|Clostridium]]'', ''[[Sporohalobacter]]'', ''[[Anaerobacter]]'' и ''[[Хелиобактерии|Heliobacterium]]'', можат да формираат високорезистентни, дормантни структури наречени [[Ендоспора|ендоспори]].<ref>{{Наведено списание|last=Nicholson|first=Wayne L.|last2=Munakata|first2=Nobuo|last3=Horneck|first3=Gerda|last4=Melosh|first4=Henry J.|last5=Setlow|first5=Peter|date=2000-09-01|title=Resistance of Bacillus Endospores to Extreme Terrestrial and Extraterrestrial Environments|url=http://mmbr.asm.org/content/64/3/548|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=64|issue=3|pages=548–572|doi=10.1128/MMBR.64.3.548-572.2000|issn=1092-2172|pmid=10974126}}</ref> Ендоспорите се развиваат внатре во цитоплазмата, а обично само една ендоспора се развива во секоја поединечна клетка.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=McKenney|first=Peter T.|last2=Driks|first2=Adam|last3=Eichenberger|first3=Patrick|date=јануари 2013|title=The Bacillus subtilis endospore: assembly and functions of the multilayered coat|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro2921|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=11|issue=1|pages=33–44|doi=10.1038/nrmicro2921|issn=1740-1534}}</ref> Ендоспората во центарот содржи [[Нуклеинска киселина|нуклеински материјал]] и рибозоми, кои се обвиткани со заштитен слој, врз кој се развива повеќеслојна ригидна обвивка составена од пептидогликан и белковини.<ref name=":3" /> Метаболизмот внатре во ендоспората драстично се забавува, што им овозможува да преживеат екстремни физички и хемиски стресови, високи дози на [[ултравиолетово зрачење]], [[гама-зрачење]], високи и ниски температури, висок притисок, сушење, [[дезифициенси]] итн.<ref>{{Наведено списание|last=Nicholson|first=Wayne L.|last2=Fajardo-Cavazos|first2=Patricia|last3=Rebeil|first3=Roberto|last4=Slieman|first4=Tony A.|last5=Riesenman|first5=Paul J.|last6=Law|first6=Jocelyn F.|last7=Xue|first7=Yaming|date=2002-12-01|title=Bacterial endospores and their significance in stress resistance|url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1020561122764|journal=Antonie van Leeuwenhoek|language=en|volume=81|issue=1-4|pages=27–32|doi=10.1023/A:1020561122764|issn=0003-6072}}</ref> Во ваква дормантна состојба бактериите можат да преживеат милиони години,<ref>{{Наведено списание|last=Vreeland|first=Russell H.|last2=Rosenzweig|first2=William D.|last3=Powers|first3=Dennis W.|date=октомври 2000|title=Isolation of a 250 million-year-old halotolerant bacterium from a primary salt crystal|url=https://www.nature.com/articles/35038060|journal=Nature|language=En|volume=407|issue=6806|pages=897–900|doi=10.1038/35038060|issn=1476-4687}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cano|first=R. J.|last2=Borucki|first2=M. K.|date=1995-05-19|title=Revival and identification of bacterial spores in 25- to 40-million-year-old Dominican amber|url=http://science.sciencemag.org/content/268/5213/1060|journal=Science|language=en|volume=268|issue=5213|pages=1060–1064|doi=10.1126/science.7538699|issn=0036-8075|pmid=7538699}}</ref> а исто така е покажано дека можат да преживеат изложување на [[вакуум]] и зрачење во вселената.<ref>{{Наведено списание|date=2005-04-01|title=The solar UV environment and bacterial spore UV resistance: considerations for Earth-to-Mars transport by natural processes and human spaceflight|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0027510704004981|journal=Mutation Research/Fundamental and Molecular Mechanisms of Mutagenesis|volume=571|issue=1-2|pages=249–264|doi=10.1016/j.mrfmmm.2004.10.012|issn=0027-5107}}</ref> Ендоспорите на некои бактериски видови можат да бидат патогени, на пр., заразувањето со [[антракс]] настанува со вдишување на ендоспорите на ''[[Bacillus anthracis]]'', а контаминацијата на длабоки убодни рани со ендоспори на ''[[Clostridium tetani]]'' предизвикува [[тетанус]].<ref>{{Наведено списание|last=Hatheway|first=C L|date=January 1990|title=Toxigenic clostridia.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC358141/|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=3|issue=1|pages=66–98|issn=0893-8512|pmid=2404569}}</ref> == Метаболизам == Бактерискиот свет е познат по тоа што изобилува со различни типови на [[метаболизам]].<ref>{{Наведено списание|last=Nealson|first=Kenneth H.|date=1999-01-01|title=Post-Viking Microbiology: New Approaches, New Data, New Insights|url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1006515817767|journal=Origins of life and evolution of the biosphere|language=en|volume=29|issue=1|pages=73–93|doi=10.1023/A:1006515817767|issn=0169-6149}}</ref> Метаболистичките особини на бактериите во склоп на една група традиционално биле користени за да се одреди нивната [[таксономија]], што подоцна се покажало дека не се совпаѓа потполно со најновите генетски класификации.<ref>{{Наведено списание|last=Xu|first=Jianping|date=2006-06-01|title=INVITED REVIEW: Microbial ecology in the age of genomics and metagenomics: concepts, tools, and recent advances|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-294X.2006.02882.x/abstract|journal=Molecular Ecology|language=en|volume=15|issue=7|pages=1713–1731|doi=10.1111/j.1365-294X.2006.02882.x|issn=1365-294X}}</ref> Бактерискиот метаболизам е класифициран во нутрициони групи врз основа на три основни критериуми: типот на енергија која се користи за раст, изворот на [[јаглерод]] и [[Дарители на електрони|дарителите на електрони]]. Дополнителен критериум за [[дишење|дишните]] бактерии се [[Акцептори на електрони|акцепторите на електрони]], според кој бактериите се делат на [[анаероб]]ни и [[Аеробен организам|аеробни]].<ref>{{Наведено списание|date=1991-12-01|title=Comparative biochemistry of Archaea and Bacteria|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959437X05802060|journal=Current Opinion in Genetics & Development|volume=1|issue=4|pages=544–551|doi=10.1016/S0959-437X(05)80206-0|issn=0959-437X}}</ref> Јаглеродниот метаболизам кај бактериите е или [[автотроф]]ен (извор на јаглерод е [[јаглерод диоксид]]от) или [[хетеротроф]]ен (извор на јаглерод се [[Органско соединение|органските соединенија]]). Типични автотрофни бактерии се [[цијанобактерии]]те, [[Зелени сулфурни бактерии|зелените сулфурни бактерии]] и [[Пурпурни бактерии|пурпурните бактерии]], но, исто така, тука се вбројуваат и [[Хемолитотрофи|хемолитотрофните]] видови, како што се [[Нитрификациони бактерии|нитрификационите]] и [[Сулфур-оксидирачки бактерии|сулфур-оксидирачките бактерии]].<ref>{{Наведено списание|last=Hellingwerf|first=K. J.|last2=Crielaard|first2=W.|last3=Hoff|first3=W. D.|last4=Matthijs|first4=H. C. P.|last5=Mur|first5=L. R.|last6=Rotterdam|first6=B. J. van|date=1994-12-01|title=Photobiology of Bacteria|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00872217|journal=Antonie van Leeuwenhoek|language=en|volume=65|issue=4|pages=331–347|doi=10.1007/BF00872217|issn=0003-6072}}</ref> Енергетскиот метаболизам кај бактериите е заснован или на [[фототроф]]ија (користење на светлинска енергија преку процесот на [[фотосинтеза]]) или на [[хемотроф]]ија (користење на хемиски супстанци како извор на енергија, преку нивната [[оксидација]] со [[кислород]] или други акцептори на електрони). Понатамошната поделба е на [[литотроф]]и, кои користат [[Неорганска хемија|неоргански]] дарители на електрони, и [[органотроф]]и, кои користат органски дарители на електрони. Хемотрофните бактерии ги користат дарителите на електрони во процесите на складирање на енергија (аеробно/анаеробно дишење или ферментација) и во биосинтетските реакции, додека фототрофните бактерии ги користат само во биосинтетските реакции. Дишните бактерии користат разни [[соединенија]] како извор на енергија, со тоа што одземаат електрони од редуцираните супстрати, а потоа ги трансферираат овие електрони на терминален акцептор на електрони во [[Оксидо-редукциона реакција|реакција на оксидо-редукција]]. Ваквите реакции ослободуваат големо количество на енергија, кое може да биде искористено во синтезата на [[Аденозин трифосфат|аденозин трифосфат (ATP)]]. Кај аеробните организми, терминалниот акцептор на електрони е кислородот, додека кај анаеробните организми оваа улога можат да ја вршат различни неоргански соединенија, како што се [[Сулфати|сулфатот]], [[Нитрати|нитратот]], јаглерод диоксидот итн. Ова води до еколошки значајни процеси, како што се редукцијата на сулфатите, [[денитрификација]]та и [[ацетогенеза]]та, соодветно.<ref>{{Наведено списание|last=Seitzinger|first=S.|last2=Harrison|first2=J. A.|last3=Böhlke|first3=J. K.|last4=Bouwman|first4=A. F.|last5=Lowrance|first5=R.|last6=Peterson|first6=B.|last7=Tobias|first7=C.|last8=Drecht|first8=G. Van|date=2006-12-01|title=Denitrification Across Landscapes and Waterscapes: A Synthesis|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1890/1051-0761(2006)016[2064:DALAWA]2.0.CO;2/abstract|journal=Ecological Applications|language=en|volume=16|issue=6|pages=2064–2090|doi=10.1890/1051-0761(2006)016[2064:DALAWA]2.0.CO;2|issn=1939-5582}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zumft|first=W. G.|date=December 1997|title=Cell biology and molecular basis of denitrification|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9409151|journal=Microbiology and molecular biology reviews: MMBR|volume=61|issue=4|pages=533–616|issn=1092-2172|pmid=9409151}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4615-1777-1|title=Acetogenesis {{!}} SpringerLink|language=en-gb|doi=10.1007/978-1-4615-1777-1}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Drake|first=Harold L.|last2=Daniel|first2=Steven L.|last3=Küsel|first3=Kirsten|last4=Matthies|first4=Carola|last5=Kuhner|first5=Carla|last6=Braus-Stromeyer|first6=Susanna|date=1997-01-01|title=Acetogenic bacteria: what are the in situ consequences of their diverse metabolic versatilities?|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/biof.5520060103/abstract|journal=BioFactors|language=en|volume=6|issue=1|pages=13–24|doi=10.1002/biof.5520060103|issn=1872-8081}}</ref> [[Податотека:Iron bacteria in runoff.JPG|лево|мини|331x331пкс|[[Железни бактерии]] во извор. Железните бактерии се способни да користат Fe²⁺ јони како дарители на електрони во метаболистичките процеси. ]] Во услови на недостаток на акцептори на електрони, друг облик на метаболизам кај хемотрофите е [[ферментација]]та. При ферментација, електроните одземени од редуцираните супстрати се трансферираат на оксидирани меѓупроизводи (интермедиери), со што се создаваат редуцирани ферментациони производи (на пр., [[млечна киселина]], [[етанол]], [[водород]], [[бутаноинска киселина]]). Ферментацијата е возможна затоа што енергетската содржина на супстратите е поголема од онаа на производите, што му овозможува на организмот да синтетизира ATP во текот на овој процес.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.els.net/WileyCDA/ElsArticle/refId-a0001415.html|title=Bacterial Fermentation|work=www.els.net|language=en|accessdate=2018-01-14|archive-date=2018-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122143553/http://www.els.net/WileyCDA/ElsArticle/refId-a0001415.html|url-status=dead}}</ref> [[Факултативни анаероби|Факултативните анаероби]], пак, имаат способност да во зависност од условите на средината користат или ферментација или дишење за своите енергетски потреби. Литотрофните бактерии се способни да користат неоргански соединенија како извор на енергија. Најчести неоргански дарители на електрони се водородот, [[јаглерод моноксид]]от, [[амонијак]]от (што доведува до нитрификација),<ref>{{Наведено списание|last=Belser|first=L W|date=1979-10-01|title=Population Ecology of Nitrifying Bacteria|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.mi.33.100179.001521|journal=Annual Review of Microbiology|volume=33|issue=1|pages=309–333|doi=10.1146/annurev.mi.33.100179.001521|issn=0066-4227|access-date=2018-01-14|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227161739/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.mi.33.100179.001521|url-status=dead}}</ref> [[Железо|двовалентни железни јони]] (Fe²⁺) и други редуцирани [[Метал|метални јони]],<ref>{{Наведена книга|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-007-5561-1_7|title=Metallomics and the Cell|last=Andrews|first=Simon|last2=Norton|first2=Ian|last3=Salunkhe|first3=Arvindkumar S.|last4=Goodluck|first4=Helen|last5=Aly|first5=Wafaa S. M.|last6=Mourad-Agha|first6=Hanna|last7=Cornelis|first7=Pierre|date=2013|publisher=Springer, Dordrecht|isbn=9789400755604|series=Metal Ions in Life Sciences|pages=203–239|language=en|doi=10.1007/978-94-007-5561-1_7}}</ref> како и некои редуцирани [[сулфур]]ни соединенија. Во некои услови, гасот [[метан]] може да се користи од страна на [[Метанотрофни бактерии|метанотрофните бактерии]] како извор на електрони и како супстрат за јаглеродниот [[анаболизам]].<ref>{{Наведено списание|last=Dalton|first=Howard|date=2005-06-29|title=The Leeuwenhoek Lecture 2000 The natural and unnatural history of methane-oxidizing bacteria|url=http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/360/1458/1207|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Biological Sciences|language=en|volume=360|issue=1458|pages=1207–1222|doi=10.1098/rstb.2005.1657|issn=0962-8436|pmid=16147517|access-date=2018-01-14|archive-date=2017-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025010612/http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/360/1458/1207|url-status=dead}}</ref> Кај аеробната фототрофија и хемолитотрофија, кислородот се користи како терминален акцептор на електрони, додека при анаеробни услови можат да се користат и други неоргански соединенија. Повеќето литотрофни бактерии се автотрофни, додека органотрофните бактерии по правило се хетеротрофни. Освен тоа што некои бактерии се способни да го користат јаглерод диоксидот од атмосферата како извор на јаглерод, други видови на бактерии се способни да го врзуваат [[азот]]от од атмосферата со помош на [[ензим]] наречен [[нитрогеназа]].<ref>{{Наведено списание|last=Zehr|first=Jonathan P.|last2=Jenkins|first2=Bethany D.|last3=Short|first3=Steven M.|last4=Steward|first4=Grieg F.|date=2003-07-01|title=Nitrogenase gene diversity and microbial community structure: a cross-system comparison|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1462-2920.2003.00451.x/abstract|journal=Environmental Microbiology|language=en|volume=5|issue=7|pages=539–554|doi=10.1046/j.1462-2920.2003.00451.x|issn=1462-2920}}</ref> Без разлика кој тип на метаболизам го употребуваат, мнозинството од бактерискиот свет е способен да ги прима суровините од околината само во форма на релативно мали молекули кои навлегуваат внатре во клетката или со [[дифузија]] или преку специјални белковински канали во клеточната мембрана. Исклучок се [[планктомицети]]те, единственото колено на бактерии кои поседуваат мембрани околу јадрениот материјал. Неодамна било покажано дека видот ''[[Gemmata obscuriglobus]]'' е способен да внесува големи молекули во клетката преку процес кој наликува на [[ендоцитоза]], слично како кај еукариотските клетки.<ref name=":0" /><ref>{{Наведено списание|last=Lonhienne|first=Thierry G. A.|last2=Sagulenko|first2=Evgeny|last3=Webb|first3=Richard I.|last4=Lee|first4=Kuo-Chang|last5=Franke|first5=Josef|last6=Devos|first6=Damien P.|last7=Nouwens|first7=Amanda|last8=Carroll|first8=Bernard J.|last9=Fuerst|first9=John A.|date=2010-07-20|title=Endocytosis-like protein uptake in the bacterium Gemmata obscuriglobus|url=http://www.pnas.org/content/107/29/12883|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=107|issue=29|pages=12883–12888|doi=10.1073/pnas.1001085107|issn=0027-8424|pmid=20566852}}</ref> == Раст и репродукција == [[Податотека:Contrasting-mechanisms-of-growth-in-two-model-rod-shaped-bacteria-ncomms15370-s8.ogv|мини|220x220пкс|Проста делба на клетки на ''[[E. coli]]''.]] Бактериите растат до одредена големина, а потоа се [[Размножување на микроорганизмите|размножуваат]] по пат на [[Проста делба|бинарна (проста) делба]], што е форма на [[бесполово размножување]].<ref>{{Наведено списание|last=Koch|first=Arthur L.|date=2002-01-01|title=Control of the Bacterial Cell Cycle by Cytoplasmic Growth|url=https://doi.org/10.1080/1040-840291046696|journal=Critical Reviews in Microbiology|volume=28|issue=1|pages=61–77|doi=10.1080/1040-840291046696|issn=1040-841X}}</ref> При оптимални услови бактериите може да растат и да се делат исклучително брзо, а бактериските популации може да се дуплираат во големина на секои 9,8 минути.<ref>{{Наведено списание|last=Eagon|first=R. G.|date=April 1962|title=PSEUDOMONAS NATRIEGENS, A MARINE BACTERIUM WITH A GENERATION TIME OF LESS THAN 10 MINUTES|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC279347/|journal=Journal of Bacteriology|volume=83|issue=4|pages=736–737|issn=0021-9193|pmid=13888946}}</ref> При оваа проста делба се создаваат две идентични клетки - [[Клонирање (биологија)|клонови]]. Некои бактерии кои се размножуваат бесполово формираат комплексни репродуктивни структури кои помагаат за дисперзирање на новосоздадените клетки-ќерки. Примери се: плодоносното тело кај ''[[Миксобактерија|Myxobacteria]]'' и воздушните хифи кај ''[[Streptomyces]]''. Начин на бесполова репродукција е и [[пупење]]то, кога кај родителската клетка се формира израсток (пупка) кој потоа се откинува и ја дава клетката-ќерка. [[Податотека:Staphylococcus aureas bacteria toxin growing on a blood agar Wellcome V0036241EL.jpg|лево|мини|271x271пкс|[[Стафилококи|Стафилококни]] колонии на [[агар]]на плоча.]] Во лабораторија, бактериите главно се одгледуваат во цврсти или течни медиуми. Цврстите медиуми за раст ги вклучуваат [[агар]]ните плочи и се користат да се изолира чиста култура на одреден бактериски вид. Течните медиуми за раст се користат кога е потребно мерење на растот или кога се потребни поголеми волумени на клетки. Растот во течни медиуми кои се мешаат создава рамномерна [[суспензија]] на клетки, што овозможува културите лесно да се раздвојат и трансферираат на друга подлога. Сепак, изолацијата само на еден бактериски вид од течниот медиум е тешка. Употребата на селективни медиуми, во кои има додаток или недостаток на специфични хранливи состојки или [[антибиотици]], може да помогне да се идентификуваат специфични бактерии.<ref>{{Наведено списание|date=2001-12-01|title=LABORATORY DIAGNOSIS OF CENTRAL NERVOUS SYSTEM INFECTIONS|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0891552005701860|journal=Infectious Disease Clinics of North America|volume=15|issue=4|pages=1047–1071|doi=10.1016/S0891-5520(05)70186-0|issn=0891-5520}}</ref> Повеќето лабораториски техники за одгледување на бактериите користат високи концентрации на хранливи материи за да се добијат големи количини на клетки брзо и евтино. Меѓутоа, во природните средини [[хранливите материи]] се ограничени, што значи дека бактериите не можат бесконечно да се размножуваат. Овој лимит на нутриенси (хранливи состојки) довел до еволуција на различни стратегии за раст (види: [[r/K селекциона теорија]]). Некои бактерии можат да растат исклучително брзо при достапност на нутриенси, како што е, на пример, цветењето на цијанобактериите на езерски површини во летните месеци. Други бактерии развиле [[Адаптација (биологија)|адаптација]] на сурови средини, како што се средини со ''Streptomyces'' видови кои излачуваат голем број на разни антибиотици за да го инхибираат развојот на околните компетитивни бактерии.<ref>{{Наведено списание|last=Challis|first=Gregory L.|last2=Hopwood|first2=David A.|date=2003-11-25|title=Synergy and contingency as driving forces for the evolution of multiple secondary metabolite production by Streptomyces species|url=http://www.pnas.org/content/100/suppl_2/14555|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=100|issue=suppl 2|pages=14555–14561|doi=10.1073/pnas.1934677100|issn=0027-8424|pmid=12970466}}</ref> Во природата, најголем број бактерии живеат во заедници наречени биофилмови, кои овозможуваат стабилно снабдување со нутриенси и заштита од факторите на околината.<ref name=":1" /> Меѓусебните односи внатре во заедницата се есенцијални за растот и размножувањето на специфични организми или групи на организми (тип на [[симбиоза]] што се нарекува [[синтрофија]]).<ref>{{Наведено списание|last=Kooijman|first=S. a. L. M.|last2=Auger|first2=P.|last3=Poggiale|first3=J. C.|last4=Kooi|first4=B. W.|date=2003-08-01|title=Quantitative steps in symbiogenesis and the evolution of homeostasis|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1017/S1464793102006127/abstract|journal=Biological Reviews|language=en|volume=78|issue=3|pages=435–463|doi=10.1017/S1464793102006127|issn=1469-185X}}</ref> Бактерискиот раст се одвива во четири фази. Кога бактериска популација првпат стапува во контакт со високохранлива средина, потребно е да помине некое време во кое клетките се адаптираат на новата средина. Првата фаза од растот е наречена [[лаг-фаза]], што претставува период на бавен раст кога клетките се адаптираат на новата средина и се подготвуваат за раст. Во лаг-фазата е забележана зголемена брзина на [[Метаболизам|метаболизмот]], а клетката продуцира разни белковини и [[ензим]]и неопходни за следната фаза на брз раст.<ref>{{Наведено списание|date=2006-08-21|title=Individual-based modelling of bacterial cultures to study the microscopic causes of the lag phase|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022519306000427|journal=Journal of Theoretical Biology|volume=241|issue=4|pages=939–953|doi=10.1016/j.jtbi.2006.01.029|issn=0022-5193}}</ref> Втората фаза на раст е [[лог-фаза]] ([[логаритам]]ска или [[Експоненцијална функција|експоненцијална]] фаза), која се одликува со експоненцијален раст. Брзината со којашто клетките растат во текот на оваа фаза е позната како ''брзина на раст (k)'', додека времето што им е потребно да се дуплираат во број се нарекува ''генерациско време (g)''. Во текот на лог-фазата, нутриенсите се метаболизираат со максимална брзина, сѐ додека еден од нутриенсите не почне да се троши и со тоа да го лимитира понатамошниот раст. Третата фаза на растот се вика стационарна фаза, и е предизвикана од потрошување на нутриенсите. Клетките почнуваат да ја редуцираат метаболистичката активност и да разградуваат некои неесенцијални клеточни белковини. Стационарната фаза е транзиција од брз раст во состојба на одговор кон стрес, како што е зголемена експресија на [[ген]]и инволвирани во репарација на [[ДНК]], гени на [[Антиоксиданси|антиоксидативниот]] метаболизам и гени за транспорт на нутриенси.<ref>{{Наведено списание|date=2001-01-01|title=General stress response of Bacillus subtilis and other bacteria|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0065291101440112|volume=44|pages=35–91|doi=10.1016/S0065-2911(01)44011-2|issn=0065-2911}}</ref> Последната фаза е фаза на смрт, кога бактериите целосно ги исцрпуваат нутриенсите, по што умираат. == Геноми и хромозоми == До септември 2016 година, [[Секвенционирање|секвенционирани]] се [[геном]]ите на илјадници бактериски видови, од кои околу 9.000 се комплетирани, а повеќе од 42.000 се во драфт-форма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gold.jgi.doe.gov/index|title=JGI GOLD {{!}} Home|work=gold.jgi.doe.gov|accessdate=2018-01-14}}</ref> Повеќето бактерии имаат еден '''циркуларен хромозом''', кој може да варира во големина од само 160.000 [[базни парови (bp)]], како кај ендосимбиотската бактерија ''[[Candidatus Carsonella ruddii]]'',<ref>{{Наведено списание|last=Nakabachi|first=Atsushi|last2=Yamashita|first2=Atsushi|last3=Toh|first3=Hidehiro|last4=Ishikawa|first4=Hajime|last5=Dunbar|first5=Helen E.|last6=Moran|first6=Nancy A.|last7=Hattori|first7=Masahira|date=2006-10-13|title=The 160-Kilobase Genome of the Bacterial Endosymbiont Carsonella|url=http://science.sciencemag.org/content/314/5797/267|journal=Science|language=en|volume=314|issue=5797|pages=267–267|doi=10.1126/science.1134196|issn=0036-8075|pmid=17038615}}</ref> па сѐ до 12.200.000 базни парови (12,2 Mbp) како кај почвената бактерија ''[[Sorangium cellulosum]]''.<ref>{{Наведено списание|last=Pradella|first=Silke|last2=Hans|first2=Astrid|last3=Spröer|first3=Cathrin|last4=Reichenbach|first4=Hans|last5=Gerth|first5=Klaus|last6=Beyer|first6=Stefan|date=2002-12-01|title=Characterisation, genome size and genetic manipulation of the myxobacterium Sorangium cellulosum So ce56|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00203-002-0479-2|journal=Archives of Microbiology|language=en|volume=178|issue=6|pages=484–492|doi=10.1007/s00203-002-0479-2|issn=0302-8933}}</ref> Гените во бактерискиот хромозом најчесто се единечен континуиран сегмент од [[ДНК]] молекулата, и иако постојат неколку различни типови на [[интрон]]и кај бактериите, тие се многу поретки отколку кај еукариотите.<ref>{{Наведено списание|last=Belfort|first=M|last2=Reaban|first2=M E|last3=Coetzee|first3=T|last4=Dalgaard|first4=J Z|date=July 1995|title=Prokaryotic introns and inteins: a panoply of form and function.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC177115/|journal=Journal of Bacteriology|volume=177|issue=14|pages=3897–3903|issn=0021-9193|pmid=7608058}}</ref> Повеќе од еден хромозом се среќава кај родот ''[[Вибрион|Vibrio]]'', на пр., ''[[Vibrio cholerae]]'', причинителот на колера, и [[V. parahaemolyticus|''V.'' ''parahaemolyticus'']], имаат по два хромозома.<ref name=":4">{{Наведено списание|date=2014-12-01|title=Management of multipartite genomes: the Vibrio cholerae model|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S136952741400143X|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=22|pages=120–126|doi=10.1016/j.mib.2014.10.003|issn=1369-5274}}</ref> Впрочем, 10% од сите секвенционирани бактериски геноми имаат два или повеќе хромозоми.<ref name=":4" /> Некои бактерии, како на пр., ''[[Borrelia burgdorferi]]'', причинителот на [[лајмска болест]], содржат еден '''линеарен хромозом''' и неколку линеарни или циркуларни [[плазмид]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Hinnebusch|first=Joe|last2=Tilly|first2=Kit|date=1993-12-01|title=Linear plasmids and chromosomes in bacteria|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.1993.tb00963.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=10|issue=5|pages=917–922|doi=10.1111/j.1365-2958.1993.tb00963.x|issn=1365-2958}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Fraser|first=Claire M.|last2=Casjens|first2=Sherwood|last3=Huang|first3=Wai Mun|last4=Sutton|first4=Granger G.|last5=Clayton|first5=Rebecca|last6=Lathigra|first6=Raju|last7=White|first7=Owen|last8=Ketchum|first8=Karen A.|last9=Dodson|first9=Robert|date=декември 1997|title=Genomic sequence of a Lyme disease spirochaete, Borrelia burgdorferi|url=https://www.nature.com/articles/37551|journal=Nature|language=En|volume=390|issue=6660|pages=580–586|doi=10.1038/37551|issn=1476-4687}}</ref> Хромозомот на ''[[Streptomyces lividans]]'' е исто така линеарен, а постои доказ дека ова важи за повеќето видови на овој род.<ref>{{Наведено списание|last=Lin|first=Y. S.|last2=Kieser|first2=H. M.|last3=Hopwood|first3=D. A.|last4=Chen|first4=C. W.|date=December 1993|title=The chromosomal DNA of Streptomyces lividans 66 is linear|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7934869|journal=Molecular Microbiology|volume=10|issue=5|pages=923–933|issn=0950-382X|pmid=7934869}}</ref> '''Плазмидите''' се мали екстрахромозомски ДНК молекули кои содржат гени за: ензими кои ги разградуваат невообичаените органски супстрати, ензими за стекнување резистенција кон антибиотици, ензими за синтеза на [[токсини]] кои ги убиваат другите бактерии, или ензими за фактори на вирулентност.<ref>{{Наведено списание|last=Kado|first=Clarence I.|date=2014-10-10|title=Historical Events That Spawned the Field of Plasmid Biology|url=http://www.asmscience.org/content/journal/microbiolspec/10.1128/microbiolspec.PLAS-0019-2013|journal=Microbiology Spectrum|language=en|volume=2|issue=5|doi=10.1128/microbiolspec.plas-0019-2013|issn=2165-0497}}</ref> Плазмидите се реплицираат независно од хромозомите и често кодираат т.н. [[партиционен систем]] кој осигурува дека секоја клетка-ќерка ќе добие копија од плазмидот во текот на клеточната делба. Партиционите системи, исто така, можат да бидат кодирани од хромозомската ДНК. Плазмидите кои се наоѓаат во голем број на копии во една клетка, најчесто, немаат партициони системи, бидејќи шансата да се распоредат во двете клетки-ќерки е голема.<ref>{{Наведено списание|last=Baxter|first=Jamie C.|last2=Funnell|first2=Barbara E.|date=2014-11-07|title=Plasmid Partition Mechanisms|url=http://www.asmscience.org/content/journal/microbiolspec/10.1128/microbiolspec.PLAS-0023-2014|journal=Microbiology Spectrum|language=en|volume=2|issue=6|doi=10.1128/microbiolspec.plas-0023-2014|issn=2165-0497}}</ref> == Генетика == Бактериите како [[Бесполово размножување|бесполови организми]] се [[Клонирање|клонали]], што значи дека наследуваат идентична копија од гените на родителот. Поради ова, [[еволуција]]та кај бактериите настанува како резултат на селекција на одредени [[мутации]], или пак како резултат на промени во нивниот генетски материјал стекнати со [[генетска рекомбинација]]. Мутациите настануваат како резултат на грешки во текот на [[репликација на ДНК|репликацијата на ДНК]] или поради изложување на [[мутагени фактори]]. Степенот на мутирање широко варира кај разните видови бактерии, а дури и меѓу различните клонови на една иста бактерија.<ref>{{Наведено списание|last=Denamur|first=Erick|last2=Matic|first2=Ivan|date=2006-05-01|title=Evolution of mutation rates in bacteria|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.2006.05150.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=60|issue=4|pages=820–827|doi=10.1111/j.1365-2958.2006.05150.x|issn=1365-2958}}</ref> Генетските промени во бактерискиот геном настануваат или со случајни мутации или со „мутации индуцирани од стрес“, каде што гените инволвирани во одреден процес кој го лимитира растот имаат покачен степен на мутирање.<ref>{{Наведено списание|last=Wright|first=Barbara E.|date=2004-05-01|title=Stress-directed adaptive mutations and evolution|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.2004.04012.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=52|issue=3|pages=643–650|doi=10.1111/j.1365-2958.2004.04012.x|issn=1365-2958}}</ref> === Трансфер на ДНК === Некои бактерии се способни да трансферираат генетски материјал помеѓу клетките, што може да се одвива на три различни начини. Прво, бактеријата може да прими егзогена ДНК од својата околина, што претставува процес наречен [[трансформација]]. Трансферот на гени може да се случи и преку процес наречен [[трансдукција]], што се случува кога [[бактериофаг]] ја интегрира својата ДНК во хромозомот на бактеријата-домаќин. Третиот метод за трансфер на гени се нарекува [[конјугација]] и настанува кога сегменти од ДНК се трансферираат со директен контакт на две бактериски клетки. [[Податотека:Transformation HGT in Bacteria.svg|лево|мини|277x277пкс|Трансформација кај бактериски клетки.]] [[Податотека:Conjugation HGT in Bacteria.svg|мини|291x291пкс|Конјугација кај бактериски клетки.]] '''Трансдукција''' на бактериски гени, од страна на бактериофаги, настанува како резултат на грешки во тек на интеграцијата на [[Вирус|вирусните честики]] во цитоплазмата. Процесот на '''конјугација''', како што се јавува кај ''E. coli'', е детерминиран од плазмидски гени, кои ја кодираат машинеријата којашто е потребна за да се трансферира новата копија од плазмидската ДНК од бактеријата-дарител на бактеријата-акцептор. Понекогаш се случува конјугативниот плазмид да се интегрира во хромозомот на бактеријата-домаќин и, на тој начин, да се трансферира дел од хромозомската ДНК на друга бактерија. За разлика од трансдукцијата и конјугацијата, '''трансформацијата''' е зависна од мноштво производи на бактериските [[ген]]и, кои стапуваат во специфична интеракција за да го изведат овој сложен процес.<ref>{{Наведено списание|last=Chen|first=Inês|last2=Dubnau|first2=David|date=март 2004|title=DNA uptake during bacterial transformation|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro844|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=2|issue=3|pages=241–249|doi=10.1038/nrmicro844|issn=1740-1534}}</ref> За да може бактеријата да врзе, да прими и да рекомбинира дарителска ДНК во својот хромозом, најпрво мора да влезе во специјална [[Физиологија|физиолошка]] состојба наречена [[природна компетентност]]. Кај ''[[Bacillus subtilis]]'' потребни се околу 40 гени за да се развие компетентност.<ref>{{Наведено списание|date=1996-04-01|title=Who's competent and when: regulation of natural genetic competence in bacteria|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0168952596100147|journal=Trends in Genetics|volume=12|issue=4|pages=150–155|doi=10.1016/0168-9525(96)10014-7|issn=0168-9525}}</ref> Должината на ДНК молекулата, која се трансферира во тек на трансформацијата на ''Bacillus subtilis,'' може да биде од третина хромозом, па сѐ до цел хромозом.<ref>{{Наведено списание|last=AKAMATSU|first=Takashi|last2=TAGUCHI|first2=Hisataka|date=2001-01-01|title=Incorporation of the Whole Chromosomal DNA in Protoplast Lysates into Competent Cells of Bacillus subtilis|url=https://doi.org/10.1271/bbb.65.823|journal=Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry|volume=65|issue=4|pages=823–829|doi=10.1271/bbb.65.823|issn=0916-8451|pmid=11388459}}</ref> Се претпоставува дека трансформацијата е честа во бактерискиот свет и до сега се идентификувани најмалку 60 видови кои ја имаат природната способност да станат компетентни за трансформација.<ref>{{Наведено списание|date=2007-12-01|title=Natural genetic transformation: prevalence, mechanisms and function|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0923250807001817|journal=Research in Microbiology|volume=158|issue=10|pages=767–778|doi=10.1016/j.resmic.2007.09.004|issn=0923-2508}}</ref> Развојот на компетентноста во природата често е поврзан со условите на околината кои предизвикуваат стрес, и, се чини, дека таа е начин на адаптација со кој се олеснува репарацијата на оштетената ДНК во клетките-реципиенти. При обични услови, трансдукцијата, конјугацијата и трансформацијата вклучуваат трансфер на ДНК меѓу бактерии од ист вид, но во одредени случаи трансферот може да се случи и меѓу единки од различни видови.<ref>{{Наведено списание|date=2008-05-01|title=Adaptive value of sex in microbial pathogens|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S156713480800004X|journal=Infection, Genetics and Evolution|volume=8|issue=3|pages=267–285|doi=10.1016/j.meegid.2008.01.002|issn=1567-1348}}</ref> Во овие случаи, примањето на гени од други бактерии или од околината е наречен [[Хоризонтален пренос на гени|хоризонтален пренос (трансфер) на гени]], и во одредени природни услови може да биде многу често застапен.<ref>{{Наведено списание|date=1999-09-01|title=Genetic Exchange between Bacteria in the Environment|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0147619X9991421X|journal=Plasmid|volume=42|issue=2|pages=73–91|doi=10.1006/plas.1999.1421|issn=0147-619X}}</ref> Трансферот на гени е особено значаен за стекнување на резистентност кон антибиотици, бидејќи овозможува брз трансфер на гени кои нудат резистентност помеѓу различни видови на патогени бактерии.<ref>{{Наведено списание|last=Hastings|first=P. J.|last2=Rosenberg|first2=Susan M.|last3=Slack|first3=Andrew|date=2004-09-01|title=Antibiotic-induced lateral transfer of antibiotic resistance|url=http://www.cell.com/trends/microbiology/abstract/S0966-842X(04)00160-X|journal=Trends in Microbiology|language=en|volume=12|issue=9|pages=401–404|doi=10.1016/j.tim.2004.07.003|issn=0966-842X|pmid=15337159}}</ref> === Бактериофаги === [[Бактериофаг]]ите се [[вирус]]и кои ги инфицираат бактериите. Постојат многу типови на бактериофаги; некои едноставно ја инфицираат и лизираат бактеријата-домаќин, додека други се инкорпорираат во бактерискиот хромозом. Бактериофагот може да содржи гени кои го менуваат [[фенотип]]от на домаќинот; на пример, во еволуцијата на [[Escherichia coli O157:H7|''Escherichia coli'' O157:H7]] и ''[[Clostridium botulinum]]'', гените за токсини на интегрираниот бактериофаг ги имаат преобразено безопасните предци на овие бактерии во смртоносни патогени.<ref>{{Наведено списание|last=Brüssow|first=Harald|last2=Canchaya|first2=Carlos|last3=Hardt|first3=Wolf-Dietrich|date=2004-09-01|title=Phages and the Evolution of Bacterial Pathogens: from Genomic Rearrangements to Lysogenic Conversion|url=http://mmbr.asm.org/content/68/3/560|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=68|issue=3|pages=560–602|doi=10.1128/MMBR.68.3.560-602.2004|issn=1092-2172|pmid=15353570}}</ref> Бактерискиот одбранбен одговор кон инфекција со бактериофаг се одвива преку [[рестрикциони модифицирачки системи]], кои ја деградираат туѓата ДНК,<ref>{{Наведено списание|last=Bickle|first=T. A.|last2=Krüger|first2=D. H.|date=June 1993|title=Biology of DNA restriction|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8336674|journal=Microbiological Reviews|volume=57|issue=2|pages=434–450|issn=0146-0749|pmid=8336674}}</ref> и друг систем кој ги користи [[CRISPR|CRISPR ('''C'''lustered '''R'''egularly '''I'''nterspaced '''S'''hort '''P'''alindromic '''R'''epeats) секвенците]] за да зачува фрагменти од геномот на бактериофагот, со кој бактеријата веќе дошла во контакт порано, што им овозможува да ја блокираат репликацијата на вирусот со помош на РНК интерференција.<ref>{{Наведено списание|last=Barrangou|first=Rodolphe|last2=Fremaux|first2=Christophe|last3=Deveau|first3=Hélène|last4=Richards|first4=Melissa|last5=Boyaval|first5=Patrick|last6=Moineau|first6=Sylvain|last7=Romero|first7=Dennis A.|last8=Horvath|first8=Philippe|date=2007-03-23|title=CRISPR Provides Acquired Resistance Against Viruses in Prokaryotes|url=http://science.sciencemag.org/content/315/5819/1709|journal=Science|language=en|volume=315|issue=5819|pages=1709–1712|doi=10.1126/science.1138140|issn=0036-8075|pmid=17379808}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Brouns|first=Stan J. J.|last2=Jore|first2=Matthijs M.|last3=Lundgren|first3=Magnus|last4=Westra|first4=Edze R.|last5=Slijkhuis|first5=Rik J. H.|last6=Snijders|first6=Ambrosius P. L.|last7=Dickman|first7=Mark J.|last8=Makarova|first8=Kira S.|last9=Koonin|first9=Eugene V.|date=2008-08-15|title=Small CRISPR RNAs Guide Antiviral Defense in Prokaryotes|url=http://science.sciencemag.org/content/321/5891/960|journal=Science|language=en|volume=321|issue=5891|pages=960–964|doi=10.1126/science.1159689|issn=0036-8075|pmid=18703739}}</ref> На овој начин, CRISPR системот ѝ дава на бактеријата здобиен имунитет кон инфекцијата. == Поведение == === Движење === [[Податотека:Flagellum base diagram-en.svg|мини|450x450пкс|Структура на камшиче кај Грам-негативна бактерија.]] Многу видови на бактерии се способни да се движат користејќи различни механизми: [[Камшиче|камшичињата]] се користат за пливање во течност; [[бактериско лизгање|бактериското лизгање]] и [[трепкачки моталитет|трепкачкиот моталитет]] служат за движење по површини; а промените во [[пловност]]а овозможуваат вертикално движење во течност.<ref name=":6">{{Наведено списание|last=Bardy|first=Sonia L.|last2=Ng|first2=Sandy Y. M.|last3=Jarrell|first3=Ken F.|date=2003|title=Prokaryotic motility structures|url=http://mic.microbiologyresearch.org/content/journal/micro/10.1099/mic.0.25948-0|journal=Microbiology|volume=149|issue=2|pages=295–304|doi=10.1099/mic.0.25948-0}}</ref> Бактериите кои пливаат, најчесто поминуваат растојание 10 пати поголемо од нивната големина во секунда, а само неколку видови можат да поминат растојание 100 пати поголемо од нивната големина во секунда. Кај бактериското лизгање и моталитетот со трепкање, бактеријата ги употребува своите тип IV пили како прицврстувач, издолжувајќи ги, усидрувајќи ги и на крај повлекувајќи ги со значителна сила, поголема од 80 pN (пикоњутни).<ref>{{Наведено списание|last=Sheetz|first=Michael P.|last2=Merz|first2=Alexey J.|last3=So|first3=Magdalene|date=септември 2000|title=Pilus retraction powers bacterial twitching motility|url=https://www.nature.com/articles/35024105|journal=Nature|language=En|volume=407|issue=6800|pages=98–102|doi=10.1038/35024105|issn=1476-4687}}</ref> ''Камшичињата (флагели)'' се семиригидни, цилиндрични структури кои се ротираат на начин сличен на пропелер на брод. Бактериските видови се разликуваат по бројот и распоредот на флагелите на нивната површина; некои имаат едно камшиче (''монотрихни''); други имаат камшичиња поставени на двата краја од клетката (''амфитрихни''); некои имаат снопови од флагели на двата пола од клетката (''лофотрихни''); додека некои имаат флагели распоредени по целата површина на клетката (''перитрихни''). Бактериското камшиче е најдобро проучената структура за моталитет во биологијата, а изградено е од околу 20 различни белковини, со околу 30 други белковини неопходни за негова регулација и изградба.<ref name=":6" /> Камшичето е вртечка структура која ја покренува реверзибилен „мотор“, кој се наоѓа на базата од камшичето и користи електрохемиски градиент преку мембраната како извор на енергија.<ref>{{Наведено списание|last=Macnab|first=Robert M.|date=December 1999|title=The Bacterial Flagellum: Reversible Rotary Propellor and Type III Export Apparatus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC103673/|journal=Journal of Bacteriology|volume=181|issue=23|pages=7149–7153|issn=0021-9193|pmid=10572114}}</ref> На овој начин моторот го покренува движењето на филаментот, којшто игра улога на пропелер. Најголем број на бактерии имаат два различни начина на движење; праволиниско движење (пливање) и свртување. Свртувањето им овозможува да се реориентираат, што го прави нивното севкупно движење тридимензионално ''[[случајно шетање]]''.<ref>{{Наведено списание|last=Wu|first=Mingming|last2=Roberts|first2=John W.|last3=Kim|first3=Sue|last4=Koch|first4=Donald L.|last5=DeLisa|first5=Matthew P.|date=2006-07-01|title=Collective Bacterial Dynamics Revealed Using a Three-Dimensional Population-Scale Defocused Particle Tracking Technique|url=http://aem.asm.org/content/72/7/4987|journal=Applied and Environmental Microbiology|language=en|volume=72|issue=7|pages=4987–4994|doi=10.1128/AEM.00158-06|issn=0099-2240|pmid=16820497|access-date=2018-01-14|archive-date=2018-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180601224322/http://aem.asm.org/content/72/7/4987|url-status=dead}}</ref> Флагелата кај [[Спирохета|спирохетите]] е сместена меѓу двете мембрани во периплазматскиот простор. Тие имаат уникатна форма на спирала, а движењето наликува на вртењето на сврдло.<ref name=":6" /> Мобилните бактерии се движат кон или подалеку од одредени стимуланси, а овие однесувања збирно се нарекуваат ''такси'': [[хемотакса]], [[фототакса]], [[магнетотакса]] и енергетска-такса.<ref>{{Наведено списание|last=Lux|first=Renate|last2=Shi|first2=Wenyuan|date=2016-12-01|title=Chemotaxis-guided Movements in Bacteria|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/154411130401500404|journal=Critical Reviews in Oral Biology & Medicine|language=en|volume=15|issue=4|pages=207–220|doi=10.1177/154411130401500404}}</ref> Некои видови на ''[[Listeria]]'' и ''[[Shigella]]'' се движат внатре во клетката на домаќинот така што го узурпираат нејзиниот [[цитоскелет]], кој нормално се користи за движење на органелите на домаќинот. Со тоа што поттикнуваат полимеризација на актин на едниот пол од сопствената клетка, тие можат да формираат опавче со кое се движат низ цитоплазмата на домаќинот.<ref>{{Наведено списание|last=Goldberg|first=Marcia B.|date=2001-12-01|title=Actin-Based Motility of Intracellular Microbial Pathogens|url=http://mmbr.asm.org/content/65/4/595|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=65|issue=4|pages=595–626|doi=10.1128/MMBR.65.4.595-626.2001|issn=1092-2172|pmid=11729265}}</ref> === Секреција === Бактериите често секретираат различни супстанци во околината со цел да ја модифицираат во нивна полза. Секретираните соединенија често се белковини, кои може да служат како ензими за дигестија на некои хранливи материи во околината. === Повеќеклеточност === Бактериите често функционираат како повеќеклеточни (мултицелуларни) агрегати наречени биофилмови, во кои тие разменуваат молекуларни сигнали за [[меѓуклеточна комуникација]], што води до координирано повеќеклеточно однесување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sci.uidaho.edu/newton/math501/Sp05/Shapiro.pdf|title=Wayback Machine|date=2011-07-17|accessdate=2018-01-14|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717183759/http://www.sci.uidaho.edu/newton/math501/Sp05/Shapiro.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Costerton|first=J W|last2=Lewandowski|first2=Z|last3=Caldwell|first3=D E|last4=Korber|first4=D R|last5=Lappin-Scott|first5=H M|date=1995-10-01|title=Microbial Biofilms|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.mi.49.100195.003431|journal=Annual Review of Microbiology|volume=49|issue=1|pages=711–745|doi=10.1146/annurev.mi.49.100195.003431|issn=0066-4227|access-date=2018-01-14|archive-date=2019-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424010744/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.mi.49.100195.003431|url-status=dead}}</ref> Погодностите на заедницата при мултицелуларната соработка вклучуваат: поделба на трудот, пристап до ресурси кои не можат ефикасно да ги искористат поединечните клетки, колективна одбрана од антагонисти и оптимизација на преживувањето на популацијата со диференцијација во различни типови на клетки. На пример, бактериите во биофилмовите можат да имаат повеќе од 500 пати зголемена резистентност кон антибактериски агенси во споредба со поединечните (планктонски) бактерии од истиот вид. Еден од типовите на меѓуклеточната комуникација со молекуларни сигнали е т.н. „[[чувство на кворум]]“ (англ., quorum sensing), кој има за цел да одреди дали густината на локалната популација е доволно висока за да биде продуктивно да се инвестира во процеси кои се успешни само кога голем број на слични организми се однесуваат слично, како што е, на пр., излачувањето на [[дигестивни ензими]] или емитирање на светлина. Чувството на кворум им овозможува на бактериите да ја координираат експресијата на гени, што им овозможува да продуцираат, ослободуваат и детектираат автоиндуцирачки молекули или [[феромони]], кои се акумулираат со растот на бактериската популација.<ref>{{Наведено списание|last=Miller|first=Melissa B.|last2=Bassler|first2=Bonnie L.|date=2001-10-01|title=Quorum Sensing in Bacteria|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.55.1.165|journal=Annual Review of Microbiology|volume=55|issue=1|pages=165–199|doi=10.1146/annurev.micro.55.1.165|issn=0066-4227|access-date=2018-01-14|archive-date=2019-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405120741/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.55.1.165|url-status=dead}}</ref> === Биолуминисценција === Неколку бактериски видови имаат хемиски системи за создавање на светлина. Оваа особина се нарекува [[биолуминисценција]] и се среќава кај бактерии кои живеат во асоцијација со риби, а светлината веројатно служи за привлекување на други животни. == Класификација и идентификација == [[Податотека:Tree of life SVG.svg|мини|544x544пкс|'''[[Филогенетско дрво|Филогенетско дрво на животот]]''' кое го покажува односот помеѓу видовите чии геноми биле секвенционирани до 2006 година. Во самиот центар е последниот универзален предок на целиот живот на Земјата. Различните бои ги претставуваат трите домени на животот: розовата ги претставува еукариотите; сината ги претставува бактериите; и зелената археите.]] [[Класификација на живиот свет|Класификацијата]] има за цел да го опише диверзитетот на бактериските видови со нивно именување и организирање во групи врз основа на сличности. Бактериите може да се класифицираат на основа на нивната клеточна структура, метаболизмот или разликите во клеточните компоненти, како што се [[ДНК]], [[РНК]], [[Масна киселина|масни киселини]], [[пигменти]], [[антиген]]и, [[хинон]]и итн. Додека овие критериуми овозможиле идентификација и класификација на типови на бактерии, не било јасно дали овие разлики претставуваат варијација помеѓу различни видови или помеѓу подгрупи кои припаѓаат на истиот вид. Оваа несигурност се должела на недостатокот на својствени структури кај повеќето бактерии, како и на хоризонталниот трансфер на гени помеѓу несродните видови.<ref>{{Наведено списание|last=Boucher|first=Yan|last2=Douady|first2=Christophe J.|last3=Papke|first3=R. Thane|last4=Walsh|first4=David A.|last5=Boudreau|first5=Mary Ellen R.|last6=Nesbø|first6=Camilla L.|last7=Case|first7=Rebecca J.|last8=Doolittle|first8=W. Ford|date=2003-11-28|title=Lateral Gene Transfer and the Origins of Prokaryotic Groups|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.genet.37.050503.084247|journal=Annual Review of Genetics|volume=37|issue=1|pages=283–328|doi=10.1146/annurev.genet.37.050503.084247|issn=0066-4197|access-date=2018-01-14|archive-date=2019-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216125648/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.genet.37.050503.084247|url-status=dead}}</ref> Како резултат на хоризонталниот трансфер на гени, блиску сродните бактерии можат да имаат многу различна морфологија и метаболизам. За да се надмине оваа несигурност, модерните бактериски класификации се засноваат на [[молекуларна систематика]], за која се употребуваат генетски техники, како што се одредувањето на односот [[гванин]]:[[цитозин]] (G:C), [[геном-геном хибридизација]], како и секвенционирање на гените кои не подлегнале на екстензивен хоризонтален трансфер на гени, како што е генот на [[Рибозомна РНК|рибозомната РНК]].<ref>{{Наведено списание|last=Olsen|first=G. J.|last2=Woese|first2=C. R.|last3=Overbeek|first3=R. A.|date=1996-03-01|title=The Winds of (evolutionary) Change: Breathing New Life into Microbiology|url=https://www.osti.gov/scitech/biblio/205047-xNbftD/webviewable/|language=en}}</ref> Класификацијата на бактериите се официјализира со објавување во [[Меѓународно списание за систематска бактериологија|Меѓународното списание за систематска бактериологија]] (англ., International Journal of Systematic Bacteriology) и [[Бергејов прирачник за систематска бактериологија|Бергејовиот прирачник за систематска бактериологија]] (англ., Bergey's Manual of Systematic Bacteriology). [[Меѓународен комитет за систематика на прокариотите|Меѓународниот комитет за систематика на прокариотите]] (англ., International Committee on Systematics of Prokaryotes - ICSP) ги одржува интернационалните правила за именување на бактериите и таксономските категории и за нивно рангирање во [[Меѓународен кодекс за номенклатура на бактериите|Меѓународниот кодекс за номенклатура на бактериите]] (англ., International Code of Nomenclature of Bacteria). Терминот „бактерии“ традиционално ги опфаќал сите микроскопски едноклеточни прокариоти. Меѓутоа, молекуларните систематики покажале дека прокариотскиот свет се состои од два одделни домени, првично наречени еубактерии и архебактерии (денес се користат називите бактерии и археи), кои еволуирале независно од еден заеднички предок.<ref name=":5" /> Моментално најупотребуваниот класификационен систем во биологијата е т.н. [[систем на трите домени]], според кој бактериите, археите и еукариотите се разгледуваат како три основни групи на живи организми на планетата.<ref>{{Наведено списание|last=Gupta|first=Radhey S.|date=2000-01-01|title=The Natural Evolutionary Relationships among Prokaryotes|url=https://doi.org/10.1080/10408410091154219|journal=Critical Reviews in Microbiology|volume=26|issue=2|pages=111–131|doi=10.1080/10408410091154219|issn=1040-841X}}</ref> Како резултат на релативно скорешното воведување на молекуларната систематика и постојаниот раст во бројот на секвенционираните геноми кои се достапни, бактериската класификација сѐ уште останува поле на истражување кое е променливо и се шири.<ref>{{Наведено списание|date=2005-06-01|title=Evolutionary aspects of whole-genome biology|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959440X05000801|journal=Current Opinion in Structural Biology|volume=15|issue=3|pages=248–253|doi=10.1016/j.sbi.2005.04.001|issn=0959-440X}}</ref> Идентификацијата на бактериите во лабораторија е од посебно значење за медицината бидејќи одредувањето на точната терапија зависи од бактерискиот вид кој е причинител на инфекцијата. Боењето според Грам, откриено во 1884 година од страна на [[Ханс Кристијан Грам]], ги карактеризира бактериите според структурата на нивниот клеточен ѕид. Дебелите слоеви од пептидогликан кај Грам-позитивниот клеточен ѕид се обојуваат пурпурно, додека тенките слоеви од пептидогликан кај Грам-негативниот клеточен ѕид се обојуваат розово. Со комбинација на морфологијата и Грам-обојувањето, повеќето бактерии може да се класифицираат во 4 групи: ''Грам-позитивни коки'', ''Грам-позитивни бацили'', ''Грам-негативни коки'' и ''Грам-негативни бацили''. Некои бактерии најдобро се идентификуваат со обојувања различни од она на Грам, особено микобактериите и ''[[Nocardia]]'', кои се [[Боење по Цил-Нилсен|бојат по Цил-Нилсен]] или слични обојувања.<ref>{{Наведено списание|last=Woods|first=G L|last2=Walker|first2=D H|date=July 1996|title=Detection of infection or infectious agents by use of cytologic and histologic stains.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC172900/|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=9|issue=3|pages=382–404|issn=0893-8512|pmid=8809467}}</ref> Некои бактерии може да се идентификуваат само врз основа на нивниот раст во специјални медиуми или со употреба на техники како што е [[серологија]]та. Техниките со култура се дизајнирани да го поттикнат растот на одредени бактерии, додека се забавува растот на други бактерии во примерокот, што помага за идентификација. Често овие техники се дизајнирани за специфични примероци, како на пр., примерок од плунка ќе биде третиран за идентификација на причинителот на пневмонија, додека примероци од измет се одгледуваат на селективни медиуми за да се идентифицира причинителот на [[дијареја]], додека во исто време се спречува растот на непатогените бактерии. Примероците кои треба да бидат [[Стерилно|стерилни]], како што се крвта, ликворот, урината, се одгледуваат во посебни услови дизајнирани да се овозможи раст на сите можни микроорганизми.<ref>{{Наведено списание|last=Weinstein|first=M. P.|date=March 1994|title=Clinical importance of blood cultures|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8181237|journal=Clinics in Laboratory Medicine|volume=14|issue=1|pages=9–16|issn=0272-2712|pmid=8181237}}</ref> Штом ќе се изолира патоген микроорганизам, се пристапува кон негова идентификација врз основа на морфологијата, одлики во растот, обојувањето, хемолитичките особини итн. Во идентификацијата на бактериите, сѐ почесто се користат молекуларните методи. Дијагностиката заснована на ДНК методи, како што е [[Полимераза верижна реакција|полимераза верижната реакција]] (PCR) стануваат сѐ попопуларни, главно како резултат на нивната специфичност и брзина.<ref>{{Наведено списание|last=Louie|first=Marie|last2=Louie|first2=Lisa|last3=Simor|first3=Andrew E.|date=2000-08-08|title=The role of DNA amplification technology in the diagnosis of infectious diseases|url=http://www.cmaj.ca/content/163/3/301|journal=Canadian Medical Association Journal|language=en|volume=163|issue=3|pages=301–309|issn=0820-3946|pmid=10951731}}</ref> Овие методи овозможуваат детекција и идентификација на вијабилни (живи) бактерии кои не можат да се одгледуваат, кои се метаболистичко активни, но не се делат.<ref>{{Наведено списание|last=Oliver|first=James D.|date=February 2005|title=The viable but nonculturable state in bacteria|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15765062|journal=Journal of Microbiology (Seoul, Korea)|volume=43 Spec No|pages=93–100|issn=1225-8873|pmid=15765062}}</ref> Меѓутоа, дури и со употреба на овие современи методи, вкупниот број на бактериски видови е непознат и не може со сигурност да се одреди. Според денешните класификации има нешто помалку од 9.300 познати видови на прокариоти, вклучувајќи ги бактериите и археите,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bacterio.cict.fr/number.html|title=Number of published names|date=2012-01-19|accessdate=2018-01-14|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119210136/http://www.bacterio.cict.fr/number.html|url-status=bot: unknown}}</ref> но проценките за вистинскиот број на бактерискиот диверзитет се движи во рамките на 10⁷ - 10⁹ бактериски видови, иако постојат мислења дека и овие цифри го потценуваат вистинскиот диверзитет на бактерискиот свет.<ref>{{Наведено списание|last=Curtis|first=Thomas P.|last2=Sloan|first2=William T.|last3=Scannell|first3=Jack W.|date=2002-08-06|title=Estimating prokaryotic diversity and its limits|url=http://www.pnas.org/content/99/16/10494|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=99|issue=16|pages=10494–10499|doi=10.1073/pnas.142680199|issn=0027-8424|pmid=12097644}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Schloss|first=Patrick D.|last2=Handelsman|first2=Jo|date=2004-12-01|title=Status of the Microbial Census|url=http://mmbr.asm.org/content/68/4/686|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=68|issue=4|pages=686–691|doi=10.1128/MMBR.68.4.686-691.2004|issn=1092-2172|pmid=15590780}}</ref> == Заемодејства со други организми == Бактериите можат да формираат комплексни асоцијации со други организми. Тие се делат на: [[Мутуализам (биологија)|мутуализам]], [[коменсализам]] и [[паразитизам]]. Како резултат на нивната мала величина, коменсалните бактерии се убиквитарни и растат на растенијата и животните на ист начин на кој би растеле и на која било друга површина. Меѓутоа, нивниот раст може да се зголеми при топлина и потење, и големите популации на овие бактерии кај луѓето се причина за специфичен мирис на телото. === Грабливци === Некои видови на бактерии убиваат и консумираат други микроорганизми, а тие се наречени грабливи бактерии.<ref>{{Наведено списание|last=Martin|first=Mark O.|date=September 2002|title=Predatory prokaryotes: an emerging research opportunity|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12432957|journal=Journal of Molecular Microbiology and Biotechnology|volume=4|issue=5|pages=467–477|issn=1464-1801|pmid=12432957}}</ref> Пример за оваа група е ''[[Myxococcus xanthus]],'' која формира роеви од клетки кои убиваат и дигестираат кој било друг вид на бактериски клетки.<ref>{{Наведено списание|last=Velicer|first=Gregory J.|last2=Stredwick|first2=Kristina L.|date=2002-12-01|title=Experimental social evolution with Myxococcus xanthus|url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1020546130033|journal=Antonie van Leeuwenhoek|language=en|volume=81|issue=1-4|pages=155|doi=10.1023/A:1020546130033|issn=0003-6072}}</ref> Има грабливци кои се прицврстуваат за нивниот плен со цел да го дигестираат и да му ги апсорбираат нутриенсите, како што е бактеријата ''[[Vampirovibrio chlorellavorus]]'', додека пак други ја инвадираат клетката и се делат во нејзината цитоплазма, како што прави ''[[Daptobacter]]''.<ref>{{Наведено списание|last=Guerrero|first=Ricardo|last2=Pedrós-Alió|first2=Carlos|last3=Esteve|first3=Isabel|last4=Mas|first4=Jordi|last5=Chase|first5=David|last6=Margulis|first6=Lynn|date=1986-04-01|title=Predatory prokaryotes: Predation and primary consumption evolved in bacteria|url=http://www.pnas.org/content/83/7/2138|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=83|issue=7|pages=2138–2142|issn=0027-8424|pmid=11542073}}</ref> Овие грабливи бактерии се смета дека еволуирале од [[детривори]], кои консумираат мртви микроорганизми, преку адаптации кои им овозможиле да фаќаат и убиваат живи микроорганизми. === Мутуалисти === [[Податотека:Closeup of a Dissected Medicago Root Nodule 1.JPG|мини|388x388пкс|[[Коренов нодул]]: пример за мутуализам меѓу ''Medicago'' ([[детелина]]) и азотофиксирачката бактерија ''[[Sinorhizobium meliloti]]''.]] Пример за мутуалистичко поврзување е т.н. водороден трансфер, кој се одвива меѓу кластери од анаеробни бактерии, кои консумираат [[органски киселини]] и продуцираат водород, и [[метаногени]] археи, кои го консумираат водородот.<ref>{{Наведено списание|last=Stams|first=Alfons J. M.|last2=De Bok|first2=Frank A. M.|last3=Plugge|first3=Caroline M.|last4=Van Eekert|first4=Miriam H. A.|last5=Dolfing|first5=Jan|last6=Schraa|first6=Gosse|date=2006-03-01|title=Exocellular electron transfer in anaerobic microbial communities|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1462-2920.2006.00989.x/abstract|journal=Environmental Microbiology|language=en|volume=8|issue=3|pages=371–382|doi=10.1111/j.1462-2920.2006.00989.x|issn=1462-2920}}</ref> Бактериите во овој тип на асоцијација сами за себе не можат да ги консумираат [[органските киселини]], бидејќи овој процес ослободува големо количество на водород, кој ослободен во околината го забавува нивниот раст. Само кога се наоѓаат во асоцијација со водород-консумирачките археи, концентрацијата на водородот би била доволно ниска за да им овозможи нормален раст. Во почвата, бактериите кои се наоѓаат во [[ризосфера]]та (зона која вклучува површина на [[корен]] и почвени зрнца кои остануваат залепени за него после благо тресење) вршат фиксација на азот, претворајќи го атмосферскиот азот во разни азотни соединенија.<ref>{{Наведено списание|last=Barea|first=José-Miguel|last2=Pozo|first2=María José|last3=Azcón|first3=Rosario|last4=Azcón-Aguilar|first4=Concepción|date=2005-07-01|title=Microbial co-operation in the rhizosphere|url=https://academic.oup.com/jxb/article/56/417/1761/484466|journal=Journal of Experimental Botany|language=en|volume=56|issue=417|pages=1761–1778|doi=10.1093/jxb/eri197|issn=0022-0957}}</ref> На овој начин овие т.н. ''[[азотофиксирачки бактерии]]'' им обезбедуваат на растенијата достапна форма на азот. Многу други бактериски видови градат симбиотски врски со животните, вклучувајќи го и човекот. Повеќе од илјада бактериски видови ја чинат нормалната човекова [[микрофлора]] на цревата, која придонесува за [[имунитет]], синтеза на есенцијални [[витамин]]и ([[витамин К]], [[фолна киселина]], [[биотин]]), претворање на шеќери во млечна киселина, како и ферментација на несварливи комплексни [[јаглехидрат]]и.<ref>{{Наведено списание|last=O'Hara|first=Ann M.|last2=Shanahan|first2=Fergus|date=2006-07-01|title=The gut flora as a forgotten organ|url=http://embor.embopress.org/content/7/7/688|journal=EMBO reports|language=en|volume=7|issue=7|pages=688–693|doi=10.1038/sj.embor.7400731|issn=1469-221X|pmid=16819463|access-date=2018-01-14|archive-date=2018-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180126115226/http://embor.embopress.org/content/7/7/688|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Zoetendal|first=Erwin G.|last2=Vaughan|first2=Elaine E.|last3=De Vos|first3=Willem M.|date=2006-03-01|title=A microbial world within us|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.2006.05056.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=59|issue=6|pages=1639–1650|doi=10.1111/j.1365-2958.2006.05056.x|issn=1365-2958}}</ref> Присуството на цревната микрофлора, исто така, го инхибира растот на потенцијално патогените бактерии (најчесто преку компетитивна ексклузија) и овие корисни бактерии се тие кои се продаваат како пробиотски [[прехранбени додатоци]].<ref>{{Наведено списание|last=Salminen|first=Seppo J.|last2=Gueimonde|first2=Miguel|last3=Isolauri|first3=Erika|date=May 2005|title=Probiotics that modify disease risk|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15867327|journal=The Journal of Nutrition|volume=135|issue=5|pages=1294–1298|issn=0022-3166|pmid=15867327}}</ref> === Патогени === Ако бактериите формираат паразитска асоцијација со други организми тие се сметаат за патогени. Тие се причинители на голем број [[болест]]и кај човекот како што се: [[туберкулоза]], [[тетанус]], [[дифтерија]], [[тифус]], [[сифилис]], [[колера]], [[лепра]], [[лајмска болест]] итн. Патогената инфективна причина кај некои болести може да се открие години по појавата на болеста, како што е случајот со ''[[Helicobacter pylori]]'', предизвикувачот на [[пептички чир]]. Бактериските болести се значајни и во земјоделството, каде бактериите се причинители на разни растителни заболувања, а исто така и на заболувања кај [[Домашни животни|домашните животни]]. [[Податотека:Mycobacterium tuberculosis Bacteria, the Cause of TB (5149398656).jpg|лево|мини|335x335пкс|''[[Mycobacterium tuberculosis]]'' - предизвикувачот на туберкулоза.]] Секој вид патогена бактерија има карактеристичен спектар на заемодејства со својот домаќин. Некои бактерии, како што се [[стафилококи]]те и [[стрептококи]]те, можат да предизвикаат: кожни инфекции, дишни инфекции, [[Менингитис|менингит]], [[сепса]] итн. Сепак, овие видови можат да бидат дел од нормалната човекова флора, и тогаш живеат на кожата или во носот без да предизвикуваат болест. Други бактерии безусловно предизвикуваат болести кај човекот, како, на пр., [[рикеција]]та која е облигатен внатреклеточен паразит, способна да расте и да се размножува само во клетката на домаќинот. Други облигатно внатреклеточни паразити се [[хламидии]]те, кои можат да предизвикаат [[пневмонија]], [[Инфекција на мочните патишта|инфекции на мочниот и половиот систем]], а може да се инволвирани и во коронарна артериска болест.<ref>{{Наведено списание|last=Belland|first=Robert J.|last2=Ouellette|first2=Scot P.|last3=Gieffers|first3=Jens|last4=Byrne|first4=Gerald I.|date=2004-02-01|title=Chlamydia pneumoniae and atherosclerosis|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1462-5822.2003.00352.x/abstract|journal=Cellular Microbiology|language=en|volume=6|issue=2|pages=117–127|doi=10.1046/j.1462-5822.2003.00352.x|issn=1462-5822}}</ref> Видовите како: ''[[Pseudomonas aeruginosa]]'', ''[[Burkholderia cenocepacia]]'' и ''[[Mycobacterium avium]]'', се патогени опортунисти и причинуваат болест главно кај луѓе кои имаат имуносупресија или [[цистична фиброза]].<ref>{{Наведено списание|last=Heise|first=E R|date=February 1982|title=Diseases associated with immunosuppression.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1568899/|journal=Environmental Health Perspectives|volume=43|pages=9–19|issn=0091-6765|pmc=PMC1568899|pmid=7037390}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Saiman|first=Lisa|date=2004-01-01|title=Microbiology of early CF lung disease|url=http://www.prrjournal.com/article/S1526-0542(04)90065-6/pdf|journal=Paediatric Respiratory Reviews|language=en|volume=5|doi=10.1016/S1526-0542(04)90065-6|issn=1526-0542}}</ref> Бактериските инфекции се третираат со [[антибиотици]], кои се класифицираат на ''бактерицидни'' (ги убиваат бактериите) и ''бактериостатски'' (го забавуваат нивниот раст). Постојат многу типови на антибиотици, а секоја класа инхибира одреден клеточен процес присутен во бактериската клетка, а кој го нема во клетката на домаќинот. Еден од примерите за тоа како антибиотиците предизвикуваат ваква селективна токсичност е [[хлорамфеникол]]от, кој ја инхибира функцијата на бактерискиот рибозом, но не може да го инхибира структурно различниот еукариотски рибозом.<ref>{{Наведено списание|last=Yonath|first=Ada|last2=Bashan|first2=Anat|date=2004-09-13|title=Ribosomal Crystallography: Initiation, Peptide Bond Formation, and Amino Acid Polymerization are Hampered by Antibiotics|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.58.030603.123822|journal=Annual Review of Microbiology|volume=58|issue=1|pages=233–251|doi=10.1146/annurev.micro.58.030603.123822|issn=0066-4227|access-date=2018-01-14|archive-date=2020-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312214408/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.micro.58.030603.123822|url-status=dead}}</ref> Покрај во хуманата медицина, антибиотиците масовно се употребуваат и во т.н. интензивно [[сточарство]], каде имаат улога да го забрзаат растот на животните, што може да има негативен ефект во смисла на брзо развивање на антибиотска резистентност кај бактериските популации.<ref>{{Наведено списание|last=Khachatourians|first=G G|date=1998-11-03|title=Agricultural use of antibiotics and the evolution and transfer of antibiotic-resistant bacteria|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1229782/|journal=CMAJ: Canadian Medical Association Journal|volume=159|issue=9|pages=1129–1136|issn=0820-3946|pmc=PMC1229782|pmid=9835883}}</ref> Инфекциите од бактерии можат да бидат спречени со примена на [[Антисептик|антисептички]] мерки, како што е [[стерилизација]] на дел од кожата со алкохол пред боцкање со игла. Хируршките и стоматолошките инструменти задолжително се стерилизираат за да се спречи нивната контаминација со бактерии. [[Дезинфекциони средства|Дезинфекционите средства]] се користат да се убијат бактериите и другите патогени микроорганизми за да се спречи контаминацијата и да се редуцира ризикот од инфекција. == Значење во индустријата и технологијата == Илјадници години наназад луѓето ги користеле бактериите во производството на [[прехранбени продукти]]. Бактериите на млечно-киселинското вриење, како што се ''[[Lactobacillus]]'' и ''[[Lactococcus]]'', заедно со разни видови на [[Габа|габи]], сѐ уште се користат во подготовката на [[ферментирани производи]], како на пример [[Сирења|сирењето]], [[јогурт]]от, [[Оцетна киселина|оцетот]], [[вино]]то, [[соја сос]]от итн.<ref>{{Наведено списание|last=Hagedorn|first=S|last2=Kaphammer|first2=B|date=1994-10-01|title=Microbial Biocatalysis in the Generation of Flavor and Fragrance Chemicals|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.mi.48.100194.004013|journal=Annual Review of Microbiology|volume=48|issue=1|pages=773–800|doi=10.1146/annurev.mi.48.100194.004013|issn=0066-4227|access-date=2018-01-15|archive-date=2020-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321134500/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.mi.48.100194.004013|url-status=dead}}</ref> Способноста на бактериите да разградуваат разни видови на органски соединенија се искористува во процесот на обработка на отпади и во [[биоремедијација]]та. Бактериите кои се способни да ги дигестираат [[Нафта|нафтените]] [[јаглеводород]]и се користат за чистење на истурена нафта,<ref>{{Наведено списание|last=Cohen|first=Yehuda|date=2002-12-01|title=Bioremediation of oil by marine microbial mats|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10123-002-0089-5|journal=International Microbiology|language=en|volume=5|issue=4|pages=189–193|doi=10.1007/s10123-002-0089-5|issn=1139-6709}}</ref> а има видови на бактерии кои се користат за биоремедијација на токсични индустриски отпади.<ref>{{Наведено списание|last=Neves|first=Luiz Carlos Martins Das|last2=Miyamura|first2=Tábata Taemi Miazaki Ohara|last3=Moraes|first3=Dante Augusto|last4=Penna|first4=Thereza Christina Vessoni|last5=Converti|first5=Attilio|date=2006-03-01|title=Biofiltration methods for the removal of phenolic residues|url=https://link.springer.com/article/10.1385/ABAB:129:1:130|journal=Applied Biochemistry and Biotechnology|language=en|volume=129|issue=1-3|pages=130–152|doi=10.1385/ABAB:129:1:130|issn=0273-2289}}</ref> Во хемиската индустрија, бактериите се важни во производството на [[енантиомер]]но-чисти хемикалии, кои се применуваат како [[лекови]] или како [[Агрохемикалија|агрохемикалии]].<ref>{{Наведено списание|date=1999-12-01|title=Production of fine chemicals using biocatalysis|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0958166999000403|journal=Current Opinion in Biotechnology|volume=10|issue=6|pages=595–603|doi=10.1016/S0958-1669(99)00040-3|issn=0958-1669}}</ref> Во [[земјоделство]]то, бактериите се користат како замена за [[пестицид]]и во т.н. биолошка контрола на штетници. Овде најчесто се користи ''[[Bacillus thuringiensis]]'', Грам-позитивна бактерија која е честа во почвите. Еден [[подвид]] на оваа бактерија се користи како специфичен [[инсектицид]] за некои групи на [[инсекти]].<ref>{{Наведено списание|last=Aronson|first=Arthur I.|last2=Shai|first2=Yechiel|date=2001-02-01|title=WhyBacillus thuringiensisinsecticidal toxins are so effective: unique features of their mode of action|url=https://academic.oup.com/femsle/article/195/1/1/521054|journal=FEMS Microbiology Letters|language=en|volume=195|issue=1|pages=1–8|doi=10.1111/j.1574-6968.2001.tb10489.x|issn=0378-1097}}</ref> Поради својата специфичност, овие пестициди не се штетни за околината, за дивиот свет и за инсектите-опрашувачи.<ref>{{Наведено списание|last=Bozsik|first=András|date=2006-07-01|title=Susceptibility of adult Coccinella septempunctata (Coleoptera: Coccinellidae) to insecticides with different modes of action|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ps.1221/abstract|journal=Pest Management Science|language=en|volume=62|issue=7|pages=651–654|doi=10.1002/ps.1221|issn=1526-4998}}</ref> Поради способноста да растат брзо и лесно, бактериите се најкористени организми во [[Молекуларна биологија|молекуларната биологија]], [[генетика]]та и [[биохемија]]та. Со мутирање на нивната ДНК и испитување на резултирачките [[фенотип]]ови, научниците ја одредуваат функцијата на гените, ензимите и метаболистичките патишта во бактериите, кои податоци можат да се користат и во изучувањето на покомплексните организми.<ref>{{Наведено списание|last=Serres|first=Margrethe H.|last2=Gopal|first2=Shuba|last3=Nahum|first3=Laila A.|last4=Liang|first4=Ping|last5=Gaasterland|first5=Terry|last6=Riley|first6=Monica|date=2001-08-20|title=A functional update of the Escherichia coliK-12 genome|url=https://doi.org/10.1186/gb-2001-2-9-research0035|journal=Genome Biology|volume=2|pages=research0035|doi=10.1186/gb-2001-2-9-research0035|issn=1474-760X}}</ref> Разбирањето на бактерискиот метаболизам овозможува нивна примена во [[биотехнологија]]та, каде подлегнуваат на [[биоинженерство]] за производство на терапевтски белковини, како што се [[инсулин]]от, [[Фактори на раст|факторите на раст]] и [[Антитело|антителата]].<ref>{{Наведено списание|last=Walsh|first=Gary|date=2005-04-01|title=Therapeutic insulins and their large-scale manufacture|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00253-004-1809-x|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|language=en|volume=67|issue=2|pages=151–159|doi=10.1007/s00253-004-1809-x|issn=0175-7598}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Graumann|first=Klaus|last2=Premstaller|first2=Andreas|date=2006-02-01|title=Manufacturing of recombinant therapeutic proteins in microbial systems|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/biot.200500051/abstract|journal=Biotechnology Journal|language=en|volume=1|issue=2|pages=164–186|doi=10.1002/biot.200500051|issn=1860-7314}}</ref> == Историја на бактериологијата == [[Податотека:Albert Edelfelt - Louis Pasteur - 1885.jpg|мини|323x323пкс|[[Луј Пастер]], откривач на принципите на [[ферментација]]та, [[вакцинација]]та и [[пастеризација]]та.]] Развојот на микробиологијата започнува со откривањето на [[микроскоп]]от од страна на холандскиот трговец [[Антони ван Левенхук]].<ref>{{Наведено списание|last=Porter|first=J R|date=June 1976|title=Antony van Leeuwenhoek: tercentenary of his discovery of bacteria.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC413956/|journal=Bacteriological Reviews|volume=40|issue=2|pages=260–269|issn=0005-3678|pmid=786250}}</ref> Тој успеал да направи микроскоп со помош на комбинација на [[Оптичка леќа|оптички леќи]] кои зголемувале околу 300 пати. Гледајќи низ микроскопот видел мноштво на подвижни суштества во капка од барска вода, капка од сопствената плунка и други материјали, кои ги нарекол „animalcula“. Ова откритие го презентирал во 1676 година на [[Кралско друштво|Кралското друштво]] во Лондон (англ., Royal Society of London).<ref>{{Наведено списание|last=Leewenhoeck|first=Anthony|date=1684-01-20|title=An abstract of a letter from Mr. Anthony Leevvenhoeck at Delft, dated Sep. 17. 1683. Containing some microscopical observations, about animals in the scurf of the teeth, the substance call'd worms in the nose, the cuticula consisting of scales|url=http://rstl.royalsocietypublishing.org/content/14/159/568|journal=Philosophical Transactions|language=en|volume=14|issue=159|pages=568–574|doi=10.1098/rstl.1684.0030|issn=0261-0523}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Leeuwenhoek|first=Antoni Van|date=1701-01-01|title=IV. Part of a letter from Mr Antony Van Leeuwenhoek, concerning the worms in Sheeps livers, Gants and animalcula in the excrements of Frogs|url=http://rstl.royalsocietypublishing.org/content/22/261/509|journal=Philosophical Transactions|language=en|volume=22|issue=261|pages=509–518|doi=10.1098/rstl.1700.0013|issn=0261-0523}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Leeuwenhoek|first=Antoni Van|date=1703-01-01|title=IV. Part of a letter from Mr Antony van Leeuwenhoek, F. R. S. concerning green weeds growing in water, and some animalcula found about them|url=http://rstl.royalsocietypublishing.org/content/23/283/1304|journal=Philosophical Transactions|language=en|volume=23|issue=283|pages=1304–1311|doi=10.1098/rstl.1702.0042|issn=0261-0523}}</ref> За жал, на ова откритие во тогашното општество не му било придадено големо значење. Германскиот природонаучник, [[Кристијан Готфрид Еренберг]], прв го вовел терминот „бактерија“ во 1828 година, со кој тој ги именувал сите стапчести бактерии кои не формираат ендоспори, за разлика од терминот „бацили“, со кој ги именувал стапчестите бактерии кои формираат ендоспори.<ref>{{Наведено списание|last=Breed|first=Robert S.|last2=Conn|first2=H. J.|date=мај 1936|title=The Status of the Generic Term Bacterium Ehrenberg 1828*|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC543738/|journal=Journal of Bacteriology|volume=31|issue=5|pages=517–518|issn=0021-9193|pmid=16559906}}</ref> Најголем придонес за развојот на микробиологијата и [[имунологија]]та дал францускиот научник и хемичар, [[Луј Пастер]]. Во 1859 година, тој прв демонстрирал дека процесот на [[ферментација]] се должи на метаболистичките активности на микроорганизми, а не на спонтани хемиски реакции како што дотогаш се верувало.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://biotech.law.lsu.edu/cphl/history/articles/pasteur.htm#paperII|title=Pasteur's Papers on the Germ Theory|work=biotech.law.lsu.edu|accessdate=2018-02-19}}</ref> Поаѓајќи од овие резултати, тој прв дошол до помислата дека микроорганизмите се тие кои предизвикуваат заболувања кај луѓето и животните на сличен начин како што предизвикуваат расипување на прехранбените производи со ферментација. Негови пронајдоци кои до ден денес се користат во микробиологијата се: микробиолошката еза, вештачките течни хранливи подлоги, стерилизацијата на лабораториските инструменти (на сува топлина и на пареа под притисок), [[пастеризација]]та ([[стерилизација]] на течностите осетливи на високи температури) итн. Усовршувањето на бактериолошките техники е заслуга на германскиот лекар и микробиолог [[Роберт Кох]], кој поради тоа го нарекуваат „татко на бактериолошката техника“. Тој ги поставил познатите „[[постулати на Кох]]“, кои и денес се користат во медицината.<ref>{{Наведено списание|date=1996-10-01|title=HIV causes AIDS: Koch's postulates fulfilled|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0952791596800756|journal=Current Opinion in Immunology|language=en|volume=8|issue=5|pages=613–618|doi=10.1016/S0952-7915(96)80075-6|issn=0952-7915}}</ref> За откривањето на бактерискиот причинител на туберкулозата, во 1905 година тој ја добил [[Нобелова награда за физиологија или медицина|Нобеловата награда за физиологија или медицина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1905/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905|work=www.nobelprize.org|accessdate=2018-02-19}}</ref> Во истиот период, данскиот бактериолог [[Ханс Кристијан Грам]] го пронашол боењето на бактериите наречено според него,<ref>{{Наведено списание|last=Austrian|first=Robert|date=September 1960|title=THE GRAM STAIN AND THE ETIOLOGY OF LOBAR PNEUMONIA, AN HISTORICAL NOTE1|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC441053/|journal=Bacteriological Reviews|volume=24|issue=3|pages=261–265|issn=0005-3678|pmid=13685217}}</ref> со што уште повеќе се усовршила бактериолошката техника. Овој период, во кој се откриени голем број на причинители на [[заразни болести]], познат е како „златниот век на бактериологијата“. Современата [[хемиотерапија]] започнува со трудовите на [[Пол Ерлих]] во почетокот на 20 век. Тој работел на полето на имунологијата и заедно со белгискиот микробиолог [[Жил Борде]] биле застапници на теоријата на хуморалниот имунитет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1908/ehrlich-bio.html|title=Paul Ehrlich - Biographical|work=www.nobelprize.org|accessdate=2018-02-19}}</ref> Во истиот период на ова поле работел и рускиот биолог и патолог [[Иљја Мечников]], кој ја поддржувал својата теорија на клеточен имунитет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1908/mechnikov-bio.html|title=Ilya Mechnikov - Biographical|work=www.nobelprize.org|accessdate=2018-02-19}}</ref> Најголемиот исчекор во полето на еволуционата микробиологија го направил американскиот [[биофизичар]] [[Карл Воуз]] во 1977 година, кој користејќи ги новите молекуларни методи во филогенетиката и таксономијата, засновани на секвенционирање на [[16S рибозомна РНК|16S рРНК]] молекулата, за првпат ги класифицирал археите како посебен домен на животот. Со тоа тој ги поставува темелите на денешниот систем на трите домени на животот за класификација на живите организми.<ref name=":5" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="220"> Податотека:Lactobacillus acidophilus SEM.jpg|Lactobacillus acidophilus (Firmicutes) Податотека:Thermus aquaticus.JPG|Thermus aquaticus (Deinococcus-Thermus) Податотека:Nostoc commune is a species of cyanobacterium in the family Nostocaceae - Flickr - gailhampshire.jpg|Nostoc commune (Cyanobacteria) Податотека:Anabaena circinalis phv.jpg|Anabaena circinalis (Cyanobacteria) Податотека:Actinomyces israelii.jpg|Actinomyces israelii (Actinobacteria) Податотека:Santarella plosbio 2010 gemmata obscuriglobus fig3 topright.png|Gemmata obscuriglobus (Planctomycetes) Податотека:Lyme Disease Bacteria, Borrelia burgdorferi (5661846104).jpg|Borrelia burgdorferi (Spirochaetes) Податотека:BacteroidesFragilis Gram.jpg|Bacteroides fragilis (Bacteroidetes) Податотека:Venenivibrio.jpg|Venenivibrio stagnispumantis (Aquificae) Податотека:HelicobacterPylori2.jpg|Helicobacter pylori (Proteobacteria) Податотека:Cholera bacteria SEM.jpg|Vibrio cholerae (Proteobacteria) Податотека:Neisseria gonorrhoeae Bacteria - 53136008302.jpg|Neisseria gonorrhoeae (Proteobacteria) </gallery> == Поврзано == * [[Бактериологија]] * [[Бактериофаг]] * [[Биотехнологија]] * [[Екстремофили]] * [[Микробиологија]] == Наводи == <references responsive="" /> == Литература == * Holt JC, Bergey DH (1994). ''Bergey's Manual of Determinative Bacteriology'' (9th ed.). Baltimore: Williams & Wilkins. ISBN 0-683-00603-7. * Atlas RM (1995). ''Principles of microbiology''. St. Louis: Mosby. ISBN 0-8016-7790-4. * Alcamo IE (2001). ''Fundamentals of microbiology''. Boston: Jones and Bartlett. ISBN 0-7637-1067-9. * Ogunseitan OA (2005). ''Microbial Diversity: Form and Function in Prokaryotes''. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-4448-3. * Shively JM (2006). ''Complex Intracellular Structures in Prokaryotes (Microbiology Monographs)''. Berlin: Springer. ISBN 3-540-32524-7. * White D, Drummond J, Fuqua C (2011) ''The Physiology and Biochemistry of Prokaryotes'' (4th ed.) Oxford University Press. ISBN 019539304X * Madigan MT, Bender KS, Buckley DH, Sattley WM, Stahl DA (2017). ''Brock Biology of Microorganisms'' (15th ed.). London: Pearson. ISBN 0134261925. == Надворешни врски == {{рв|Bacteria}} * {{EOL}} * [http://ncppb.fera.defra.gov.uk/ Бактерии кои делуваат на житните и другите растенија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180223030731/http://ncppb.fera.defra.gov.uk/ |date=2018-02-23 }} (на анг.) * [https://www.dsmz.de/bacterial-diversity/prokaryotic-nomenclature-up-to-date.html Ажурирана номенклатура на прокариоти] (на анг.) * [https://web.archive.org/web/20080917230856/http://www.bacterio.cict.fr/eubacteria.html Родови во доменот бактерии] (на анг.) * [https://www.whoi.edu/page.do?pid=14958&tid=282&cid=46727 Најголемите бактерии] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170416232906/https://www.whoi.edu/page.do?pid=14958&tid=282&cid=46727 |date=2017-04-16 }} (на анг.) * [http://www.rowland.harvard.edu/labs/bacteria/movies/index.php Видеа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180218001814/http://www.rowland.harvard.edu/labs/bacteria/movies/index.php |date=2018-02-18 }} на бактерии како пливаат и се превртуваат. (на анг.) * [http://www.stephenjaygould.org/library/gould_bacteria.html Планета на бактерии] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190622151055/http://www.stephenjaygould.org/library/gould_bacteria.html |date=2019-06-22 }} од [[Стивен Џеј Гулд]]. (на анг.) * [http://www.textbookofbacteriology.net/ Онлајн учебник по бактериологија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080913123627/http://www.textbookofbacteriology.net/ |date=2008-09-13 }} (на анг.) * [http://www.textbookofbacteriology.net/ Анимиран водич за структура на бактериска клетка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080913123627/http://www.textbookofbacteriology.net/ |date=2008-09-13 }} (на анг.) * [http://esciencenews.com/articles/2009/02/19/online.collaboration.identifies.bacteria Онлајн соработка за идентификација на бактерии] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140415222312/http://esciencenews.com/articles/2009/02/19/online.collaboration.identifies.bacteria |date=2014-04-15 }} (на анг.) * [https://patricbrc.org/ PATRIC], биоинформатички ресурсен центар за патогени бактерии, спонзориран од [https://www.niaid.nih.gov/ NIAID] (на анг.) * [http://wormweb.org/bacteriachemo Интерактивен симулатор на бактериска хемотакса] - мрежно место кое користи едноставни алгоритми за да ја симулира бактериската хемотакса. (на анг.) * [https://web.archive.org/web/20090130052842/http://ascb.org/ibioseminars/bassler/bassler1.cfm Меѓуклеточна комуникација кај бактерии] - онлајн предавање на Bonnie Bassler и [https://www.ted.com/talks/bonnie_bassler_on_how_bacteria_communicate ТЕД: Откривање на чудесниот комуникациски систем кај бактериите]. (на анг.) {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} {{избрана}} [[Категорија:Биологија]] [[Категорија:Бактериологија]] [[Категорија:Микробиологија]] [[Категорија:Микроорганизми]] [[Категорија:Прокариоти]] [[Категорија:Биолошки поими]] oaasa6dheyj5e2liicdfedbecopbjyp 0 5606 5591774 5563610 2026-07-14T06:11:34Z Bjankuloski06 332 /* Класификација според Балтимор */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591774 wikitext text/x-wiki {{Otheruses4|биолошкиот ентитет|други значења|Вирус (појаснување)}} {{Taxobox | color = Chartreuse | name = Вируси | image = Rotavirus Reconstruction.jpg | image_caption = [[Ротавирус]] | virus_group = I–VII | subdivision_ranks = Групи | subdivision = I: [[ДНК вирус|двДНК вируси]]<br /> II: [[ДНК вирус|евДНК вируси]]<br /> III: [[ДНК вирус|двРНК вируси]]<br /> IV: [[РНК вирус|(+)евРНК вируси]]<br /> V: [[РНК вирус|(−)евРНК вируси]]<br /> VI: [[ретровирус|евРНК ретровируси]]<br /> VII: [[ДНК-вирус|двДНК ретровируси]]}} '''Вирус''' (од [[лат.]] ''virus'' - „токсин“ или „отров“) е подмикроскопска честичка која не е способна да расте и да се [[Размножување|размножува]] надвор од [[клетка]]та домаќин. Вирусите можат да ги инфицираат сите животни форми, од [[Животно|животни]] и [[растенија]] до [[Микроорганизам|микроорганизми]], вклучувајќи ги [[бактерии]]те и [[археи]]те.<ref name=":2">{{Наведено списание|last=Koonin|first=Eugene V.|last2=Senkevich|first2=Tatiana G.|last3=Dolja|first3=Valerian V.|date=2006-09-19|title=The ancient Virus World and evolution of cells|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16984643|journal=Biology Direct|volume=1|pages=29|doi=10.1186/1745-6150-1-29|issn=1745-6150|pmc=PMC1594570|pmid=16984643}}</ref> Од времето на објавувањето на научниот труд на [[Дмитриј Ивановски]] во 1892 година, во кој за првпат е опишан небактериски патоген кој го инфицира [[тутун]]от, и откривањето на [[Тутунски мозаичен вирус|вирусот на мозаичната болест на тутунот]] од [[Мартинус Бејеринк]] во 1898 година, околу 5.000 вирусни видови се детално опишани, иако постојат милиони типови.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=Breitbart|first=Mya|last2=Rohwer|first2=Forest|date=June 2005|title=Here a virus, there a virus, everywhere the same virus?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15936660|journal=Trends in Microbiology|volume=13|issue=6|pages=278–284|doi=10.1016/j.tim.2005 април 003|issn=0966-842X|pmid=15936660}}</ref> Вирусите се наоѓаат речиси во секој [[екосистем]] на [[Земја (планета)|Земјата]] и се најзастапениот биолошки ентитет.<ref name=":11">{{Наведено списание|last=Lawrence|first=C. Martin|last2=Menon|first2=Smita|last3=Eilers|first3=Brian J.|last4=Bothner|first4=Brian|last5=Khayat|first5=Reza|last6=Douglas|first6=Trevor|last7=Young|first7=Mark J.|date=2009-05-08|title=Structural and functional studies of archaeal viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19158076|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=284|issue=19|pages=12599–12603|doi=10.1074/jbc.R800078200|issn=0021-9258|pmc=PMC2675988|pmid=19158076}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Edwards|first=Robert A.|last2=Rohwer|first2=Forest|date=June 2005|title=Viral metagenomics|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15886693|journal=Nature Reviews. Microbiology|volume=3|issue=6|pages=504–510|doi=10.1038/nrmicro1163|issn=1740-1526|pmid=15886693}}</ref> Науката за вируси е позната како [[вирологија]] и претставува супспецијалност на [[микробиологија]]та. Додека не инфицираат одредена клетка, вирусите постојат во форма на независни честички. Овие вирални честички, познати и како [[вирион]]и, се состојат од два или три дела: # генетски материјал составен од [[ДНК]] или [[РНК]]; # заштитна [[белковина|белковинска]] обвивка наречена [[капсид]], која го опкружува и заштитува генетскиот материјал; а во одредени случаи # обвивка од [[липид]]и која го опкружува белковинскиот слој. Формите на вирусните честички варираат од едноставни, спирални или [[Икосаедар|икосаедрични]] форми, до мошне комплексни структури. Повеќето вирусни видови имаат вириони кои се премногу мали за да можат да се видат со [[Светлински микроскоп|оптички микроскоп]]. Просечната големина на еден вирион е околу стоти дел од големината на просечната бактерија. Потеклото на вирусите во [[Еволуција|еволуционата]] историја на животот на [[Земја (планета)|Земјата]] се нејасни: некои вируси можеби еволуирале од [[плазмид]]и (ДНК сегменти кои можат да се разменуваат помеѓу клетки), додека други можеби еволуирале од бактерии, со упростување на нивната структура. Во еволуцијата, вирусите се значаен посредник во [[Хоризонтален пренос на гени|хоризонталниот пренос на гени]], процес кој ја зголемува генетската разновидност кај организмите.<ref>{{Наведено списание|last=Canchaya|first=Carlos|last2=Fournous|first2=Ghislain|last3=Chibani-Chennoufi|first3=Sandra|last4=Dillmann|first4=Marie Lise|last5=Brüssow|first5=Harald|date=August 2003|title=Phage as agents of lateral gene transfer|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12941415|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=6|issue=4|pages=417–424|issn=1369-5274|pmid=12941415}}</ref> Некои автори вирусите ги сметаат за форма на живот, бидејќи тие носат генетски материјал, се репродуцираат и еволуираат по пат на [[природна селекција]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sci-news.com/biology/science-viruses-living-entities-03288.html|title=Study: Viruses Are Living Entities, Not Machines {{!}} Biology {{!}} Sci-News.com|work=Breaking Science News {{!}} Sci-News.com|access-date=2018-06-13|language=en-US}}</ref> Други, пак, не ги сметаат за форма на живот, бидејќи кај нив недостасуваат клучни одлики, како што е клеточната структура, кои се сметаат за основни обележја на животот. Бидејќи тие поседуваат неколку, но не сите, квалитети на жива материја, вирусите се опишани како „организми на работ на животот“,<ref name=":4">{{Наведено списание|last=Rybicki|first=EP.|date=1990|title=The classification of organisms at the edge of life, or problems with virus systematics|url=|journal=South African Journal of Science|volume=86|pages=182-186}}</ref> и како репликатори.<ref name="ncbi.nlm.nih.gov">{{Наведено списание|last=Koonin|first=Eugene V.|last2=Starokadomskyy|first2=Petro|date=October 2016|title=Are viruses alive? The replicator paradigm sheds decisive light on an old but misguided question|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26965225|journal=Studies in History and Philosophy of Biological and Biomedical Sciences|volume=59|pages=125–134|doi=10.1016/j.shpsc.2016 февруари 016|issn=1879-2499|pmc=PMC5406846|pmid=26965225}}</ref> Вирусите се шират на многу различни начини; растителните вируси се пренесуваат од една до друга единка преку инсекти кои се хранат со растителните сокови, како што се растителните вошки; животинските вируси може да се пренесуваат преку паразитски инсекти кои цицаат крв. Ваквите организми кои пренесуваат болести се познати како вектори. Вирусите на [[грип]]от (инфлуенца) се пренесуваат од човек на човек преку кашлање и кивање. [[Норовирус]] и [[ротавирус]], чести причинители на вирусниот [[гастроентеритис]], се пренесуваат преку фекално-оралниот пат од човек на човек со контакт, влегувајќи во телото преку храна или вода. [[ХИВ]] е еден од неколкуте вируси кои се пренесуваат преку сексуален контакт и со изложување на крв од заразен поединец. Опсегот на клетки домаќини кои вирусот може да ги зарази се нарекува „опсег на домаќини“. Тој може да биде тесен, што значи дека вирусот е способен да инфицира само неколку видови на клетки, или широк, што значи дека вирусот е способен да инфицира многу видови на клетки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alpfmedical.info/causative-agent/viral-host-range.html|title=Viral Host Range - Causative Agent - ALPF Medical Research|work=www.alpfmedical.info|language=en|accessdate=2018-02-22|archive-date=2018-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180515160823/https://www.alpfmedical.info/causative-agent/viral-host-range.html|url-status=dead}}</ref> Вирусните инфекции доведуваат до тешки заболувања кај [[човек]]от, [[Животно|животните]] и [[растенија]]та, а може да предизвикаат сериозни оштетувања кај земјоделските култури. Вирусните инфекции кај домаќинот предизвикуваат активација на [[Имунолошки систем|имунолошкиот одговор]], чија функција е да го елиминира вирусот. Имунолошки реакции можат да индуцираат и [[Вакцина|вакцините]], кои даваат вештачки [[Имунитет|стекнат имунитет]] кон специфична вирусна инфекција. Некои вирусни видови, вклучувајќи ги оние кои предизвикуваат [[СИДА]] и [[Хепатит|вирусен хепатит]], се способни да ги избегнуваат имуните реакции на домаќинот, што резултира со хронични инфекции. [[Антибиотици]]те немаат никакво дејство врз вирусите, а развиени се неколку типови на [[антивирусни лекови]]. За некои посериозни вирусни заболувања се применува [[вакцинација]], која може да обезбеди доживотна заштита. = Етимологија = Зборот вирус потекнува од латинскиот збор ''vīrus'' кој во превод значи отров, смрдеа, слуз. Зборот има [[Индоевропски јазици|индоевропски]] корен кој е ист за: [[санскрит]]скиот израз ''viṣa'' – "отров", [[Авестиски јазик|авестискиот]] израз ''vīša'' – "отров", и [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] израѕ ''ἰός'' – "отров".<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/virus|title=virus {{!}} Origin and meaning of virus by Online Etymology Dictionary|work=www.etymonline.com|language=en|accessdate=2018-02-22}}</ref> Зборот, со ова значење, за првпат бил употребен на [[англиски јазик]] во 1398 година во преводот на [[Џон Тревиза]] на делото ''De Proprietatibus Rerum'' од [[Бартоломеј Англински]]. Терминот ''вирулентен'', потекнува од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''virulentus'' (отровен) и датира од околу 1400-тата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/virulent|title=virulent {{!}} Origin and meaning of virulent by Online Etymology Dictionary|work=www.etymonline.com|language=en|accessdate=2018-02-22}}</ref> Со значењето на „агенс кој предизвикува инфективно заболување“ првпат се споменува во 1728 година,<ref name=":0" /> многу пред откривањето на вирусите од страна на рускиот [[Ботаника|ботаничар]] и еден од основачите на вирологијата, Дмитриј Ивановски, во 1892 година. Етимолошки се користат уште и изведените изрази: придавката ''вирални'', која е во употреба од 1948 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/viral|title=viral {{!}} Origin and meaning of viral by Online Etymology Dictionary|work=www.etymonline.com|language=en|accessdate=2018-02-22}}</ref> и терминот ''virion'' (вирион) кој е во употреба од 1959 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/virion|title=virion {{!}} Origin and meaning of virion by Online Etymology Dictionary|work=www.etymonline.com|language=en|accessdate=2018-02-22}}</ref> и се користи да опише стабилна, инфективна вирална честичка која е ослободена од клетка и е способна да инфицира друга истородна клетка.<ref>{{Наведена книга|title=In: Mahy BWJ and Van Regenmortel MHV. Desk Encyclopedia of General Virology.|last=Casjens|first=S.|publisher=Boston: Academic Press|year=2010|isbn=0-12-375146-2|location=|pages=167}}</ref> = Историја = [[Податотека:Dmitry Iosifovich Ivanovsky.jpg|мини|Димитриј Јосифович Ивановски, руски физиолог и микробиолог, основоположник на вирологијата.|249x249пкс]] Почетоците на вирологијата се тесно поврзани со откривањето на бактериските филтри. [[Луј Пастер]], не можејќи да го најде предизвикувачот на [[беснило]], шпекулирал дека патогениот агенс бил толку мал што не можел да се види со микроскоп.<ref>{{Наведено списание|last=Bordenave|first=Guy|date=May 2003|title=Louis Pasteur (1822-1895)|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12758285|journal=Microbes and Infection|volume=5|issue=6|pages=553–560|issn=1286-4579|pmid=12758285}}</ref> Во 1884 година, францускиот микробиолог [[Шарл Шамберлан]] ги пронашол филтрите од груб [[порцелан]], денес познати како Шамберланови или Пастер-Шамберланови филтри. Порите на овие филтри биле толку мали што бактериите не можеле да поминат низ нив, така што филтерот целосно ги отстранувал бактериите кои се наоѓале во растворот.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Horzinek|first=Marian C.|date=1997-02-01|title=The birth of virology|url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1000197505492|journal=Antonie van Leeuwenhoek|language=en|volume=71|issue=1-2|pages=15–20|doi=10.1023/A:1000197505492|issn=0003-6072}}</ref> Овие филтри од порцелан и кременова земја (инфузориска или дијатомејска земја) значително помогнале во откривање на вирусите, дотогаш непознати причинители на неколку заразни болести. Во 1892 година, рускиот научник Димитриј Јосифович Ивановски го искористил овој филтер за да го проучи вирусот на мозаичната болест на тутунот. Неговите експерименти покажале дека екстрактите од инфицирани листови на тутун остануваат заразни и по [[филтрација]]та, а во филтратот не можеле да се видат причинителите ни со тогашните најсовршени микроскопи.<ref name=":1" /> Резултатите на Ивановски ги потврдил холандскиот микробиолог [[Мартинус Бејеринк]] во 1898 година. Тој, инфективните агенси кои поминувале низ филтрите, а не можеле да се видат под микроскоп, но можеле да се размножуваат во клетки кои се делат, ги нарекол ''contagium vivum fluidum'' (растворлив жив микроб) и повторно го вовел зборот вирус.<ref name=":1" /> Бејеринк тврдел дека вирусите се со течна природа, а неговата теорија многу подоцна била побиена од [[Вендел Стенли]], кој докажал дека вирусите се честички. Во 1898 година, германските бактериолози [[Фридрих Лефлер]] и [[Пол Фрош]] го откриле причинителот на [[шап и лигавка]], без да го набљудуваат со микроскоп.<ref>{{Наведена книга|title=In: Mahy B. W. J. and Van Regenmortal M. H. V.. Desk Encyclopedia of General Virology|last=Fenner|first=F|publisher=Oxford, UK: Academic Press|year=2009|isbn=0-12-375146-2|location=Oxford|pages=15}}</ref> Во почетокот на 20 век, англискиот бактериолог [[Фредерик Творт]] открил група на вируси кои инфицираат бактерии, кои сега се нарекуваат [[бактериофаг]]и (фаги). Во бактериофагите се гледал потенцијал во терапијата на тешките заболувања, како што се [[колера]] и [[тифус]], но со развојот на [[пеницилин]]от овие очекувања пропаднале. Проучувањето на фагите бил вовед во полето на изучување на механизмите за внесување на страни [[ген]]и во бактериски клетки. До крајот на 19 век, вирусите биле дефинирани во однос на нивната инфективност, способност да се филтрираат и нивното преживување само во жив домаќин. Тие биле култивирани само во растенија и животни. Во 1906 година, американскиот биолог [[Рос Гранвил Харисон]] пронашол метода за култивирање на [[Ткиво|ткива]] во [[лимфа]], а во 1913 година, Е. Штајнхарт, В. Израел и Р. А. Ламберт го искористиле овој метод за култивирање на вирусот ''вакцинија'', во делови од [[Епидермис|епидермално ткиво]] на [[морско прасе]].<ref>{{Наведено списание|last=Steinhardt|first=E.|last2=Israeli|first2=C.|last3=Lambert|first3=R. A.|date=1913-09-01|title=Studies on the Cultivation of the Virus of Vaccinia|url=https://academic.oup.com/jid/article-abstract/13/2/294/848891?redirectedFrom=fulltext|journal=Journal of Infectious Diseases|language=en|volume=13|issue=2|pages=294–300|doi=10.1093/infdis/13 февруари 294|issn=0022-1899}}</ref> Во 1928 година, истиот вирус го култивирале Х. Б. Мајтленд и М. К. Мајтленд во суспензии од [[Бубрег|бубрежно ткиво]] на [[Кокошка|кокошки]], но нивната метода не била широко прифатена сѐ до 1950-тите години, кога нашла примена во култивацијата на [[полиовирус]]от за производство на вакцини. Вистинскиот пробив во култивирањето на вирусите настанал во 1931 година, кога американските лекари и виролози Ернест Вилијам Гудпастер и Алиса Мајлс Вудруф го култивирале вирусот на грип, и некои други вируси, во оплодено кокошкино [[јајце]].<ref>{{Наведено списание|last=Goodpasture|first=E. W.|last2=Woodruff|first2=A. M.|last3=Buddingh|first3=G. J.|date=1931-10-09|title=THE CULTIVATION OF VACCINE AND OTHER VIRUSES IN THE CHORIOALLANTOIC MEMBRANE OF CHICK EMBRYOS|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17810781|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=74|issue=1919|pages=371–372|doi=10.1126/science.74.1919.371|issn=0036-8075|pmid=17810781}}</ref> Во 1949 година, Џон Френклин Ендерс, Томас Велер и Фредерик Робинс го култивирале полиовирусот во клетки на човечки [[ембрион]], прв вирус култивиран без употреба на животинско ткиво или јајца, за што во 1954 година добиле [[Нобелова награда]]. Токму овој напредок му овозможил на Џонас Салк да ја направи првата ефикасна полио вакцина.<ref>{{Наведено списание|last=Rosen|first=Fred S.|date=2004-10-07|title=Isolation of poliovirus--John Enders and the Nobel Prize|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15470207|journal=The New England Journal of Medicine|volume=351|issue=15|pages=1481–1483|doi=10.1056/NEJMp048202|issn=1533-4406|pmid=15470207}}</ref> Првите слики на вирусите се добиени со откривањето на [[Електронски микроскоп|електронската микроскопија]], во 1931 година, од германските инженери [[Ернст Руска]] и [[Макс Кнол]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.nytimes.com/1988/05/31/obituaries/ernst-ruska-a-german-nobel-winner-dies-at-81.html|title=Ernst Ruska, a German Nobel Winner, Dies at 81|last=Browne|first=Malcolm W.|date=1988-05-31|work=The New York Times|access-date=2018-02-22|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во 1935 година, американскиот биохемичар и виролог [[Вендел Стенли|Вендел Мередит Стенли]], испитувајќи го вирусот на мозаичната болест на тутунот, открил дека тој е претежно изграден од белковини.<ref>{{Наведено списание|last=Stanley|first=W. M.|last2=Loring|first2=H. S.|date=1936-01-24|title=THE ISOLATION OF CRYSTALLINE TOBACCO MOSAIC VIRUS PROTEIN FROM DISEASED TOMATO PLANTS|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17756690|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=83|issue=2143|pages=85|doi=10.1126/science.83.2143.85|issn=0036-8075|pmid=17756690}}</ref> Овој вирус е првиот кој бил кристализиран, а неговата структура била детално објаснета. Комплетната структура на вирусот ја одгатнала англиската хемичарка [[Розалинда Франклин]] во 1955 година.<ref>{{Наведено списание|last=Creager|first=Angela N. H.|last2=Morgan|first2=Gregory J.|date=June 2008|title=After the double helix: Rosalind Franklin's research on Tobacco mosaic virus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18702397|journal=Isis; an International Review Devoted to the History of Science and Its Cultural Influences|volume=99|issue=2|pages=239–272|issn=0021-1753|pmid=18702397}}</ref> Втората половина на 20 век била златно доба на вирологијата. Тогаш биле откриени над 2.000 видови на вируси:<ref>{{Наведено списание|last=Norrby|first=Erling|date=2008|title=Nobel Prizes and the emerging virus concept|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18446425|journal=Archives of Virology|volume=153|issue=6|pages=1109–1123|doi=10.1007/s00705-008-0088-8|issn=0304-8608|pmid=18446425}}</ref> во 1957 година бил откриен [[артеривирус]] кај [[коњ]]ите и [[пестивирус]], причинител на [[дијареја]] кај [[Домашно говедо|говедата]]; во 1963 година бил откриен вирусот на хепатит Б; во 1965 година бил опишан првиот ретровирус; во 1983 година бил изолиран ретровирус, наречен ХИВ, од тимот на [[Лук Монтањер]] во Пастеровиот институтот во Париз, Франција;<ref>{{Наведено списание|last=Barré-Sinoussi|first=F.|last2=Chermann|first2=J. C.|last3=Rey|first3=F.|last4=Nugeyre|first4=M. T.|last5=Chamaret|first5=S.|last6=Gruest|first6=J.|last7=Dauguet|first7=C.|last8=Axler-Blin|first8=C.|last9=Vézinet-Brun|first9=F.|date=1983-05-20|title=Isolation of a T-lymphotropic retrovirus from a patient at risk for acquired immune deficiency syndrome (AIDS)|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6189183|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=220|issue=4599|pages=868–871|issn=0036-8075|pmid=6189183}}</ref> а во 1989 година бил откриен вирусот на хепатит Ц.<ref>{{Наведено списание|last=Choo|first=Q. L.|last2=Kuo|first2=G.|last3=Weiner|first3=A. J.|last4=Overby|first4=L. R.|last5=Bradley|first5=D. W.|last6=Houghton|first6=M.|date=1989-04-21|title=Isolation of a cDNA clone derived from a blood-borne non-A, non-B viral hepatitis genome|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2523562|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=244|issue=4902|pages=359–362|issn=0036-8075|pmid=2523562}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Houghton|first=Michael|date=November 2009|title=The long and winding road leading to the identification of the hepatitis C virus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19781804|journal=Journal of Hepatology|volume=51|issue=5|pages=939–948|doi=10.1016/j.jhep.2009 август 004|issn=1600-0641|pmid=19781804}}</ref> = Основни одлики = === Особини на жив организам === Сѐ уште не постои консензус во науката дали вирусите се форма на живот или [[Органско соединение|органски]] структури кои стапуваат во интеракција со живите организми.<ref name="ncbi.nlm.nih.gov"/> Некои автори ги опишуваат како „организми на работ на животот“,<ref name=":4" /> бидејќи поседуваат [[ген]]и, еволуираат по пат на [[природна селекција]]<ref>{{Наведено списание|last=Holmes|first=Edward C.|date=2007-10-02|title=Viral evolution in the genomic age|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17914905|journal=PLoS biology|volume=5|issue=10|pages=e278|doi=10.1371/journal.pbio.0050278|issn=1545-7885|pmc=PMC1994994|pmid=17914905}}</ref> и способни се за [[репродукција]]. Сепак, тие немаат клеточна структура, која се смета за една од фундаменталните особини на животот. Тие немаат ниту свој [[метаболизам]] и потполно се зависни од метаболните процеси на клетката-домаќин, а поради ова не се способни самостојно да се репродуцираат надвор од клетката-домаќин.<ref>{{Наведено списание|last=Wimmer|first=Eckard|last2=Mueller|first2=Steffen|last3=Tumpey|first3=Terrence M.|last4=Taubenberger|first4=Jeffery K.|date=December 2009|title=Synthetic viruses: a new opportunity to understand and prevent viral disease|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20010599|journal=Nature Biotechnology|volume=27|issue=12|pages=1163–1172|doi=10.1038/nbt.1593|issn=1546-1696|pmc=PMC2819212|pmid=20010599}}</ref> Меѓутоа, некои бактерии, како што се [[рикеции]]те и [[хламидии]]те, иако ги имаат истите репродуктивни ограничувања како и вирусите, сепак се сметаат за живи организми.<ref>{{Наведено списание|last=Horn|first=Matthias|date=2008|title=Chlamydiae as symbionts in eukaryotes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18473699|journal=Annual Review of Microbiology|volume=62|pages=113–131|doi=10.1146/annurev.micro.62.081307.162818|issn=0066-4227|pmid=18473699}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Ammerman|first=Nicole C.|last2=Beier-Sexton|first2=Magda|last3=Azad|first3=Abdu F.|date=November 2008|title=Laboratory maintenance of Rickettsia rickettsii|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19016440|journal=Current Protocols in Microbiology|volume=Chapter 3|pages=Unit 3A.5|doi=10.1002/9780471729259.mc03a05s11|issn=1934-8533|pmc=PMC2725428|pmid=19016440}}</ref> Признаените форми на живот користат клеточна делба за репродукција, додека вирусните честички спонтано се самоорганизираат во клетката. Тие се разликуваат од самоорганизирачките кристали, бидејќи наследуваат [[Мутација|генетски мутации]] и се предмет на природна селекција. Вирусното самоорганизирање во клетките на домаќинот има импликации на проучувањето на потеклото на животот, бидејќи дава поддршка на хипотезата за почеток на животот со самоорганизирање на органски молекули во првобитниот океан.<ref name=":2" /> === Градба === [[Податотека:Virion.png|лево|мини|353x353пкс|Основна структура на икосаедричен вирус: '''А)''' Вирус со липидна обвивка '''B)''' Вирус без липидна обвивка 1. Капсид 2. Нуклеинска киселина 3. Капсомер 4. Нуклеокапсид 5. Вирион 6. Липидна обвивка 7. Мембрански гликобелковини ]] Вирусите се среќаваат во разновидни облици и големини. Во принцип, тие се многу помали од бактериите и археите. Повеќето вируси кои досега биле проучувани имаат пречник помеѓу 20 и 300 [[Нанометар|нанометри]]. Најмалите вируси се [[парвовирус]]ите кои можат да имаат пречник од само 25 нм. Некои [[филовирус]]и, пак, имаат должина до 1400 нм, а нивниот пречник е околу 80 нм.<ref>{{Наведено списание|last=Kiley|first=M. P.|last2=Bowen|first2=E. T.|last3=Eddy|first3=G. A.|last4=Isaäcson|first4=M.|last5=Johnson|first5=K. M.|last6=McCormick|first6=J. B.|last7=Murphy|first7=F. A.|last8=Pattyn|first8=S. R.|last9=Peters|first9=D.|date=1982|title=Filoviridae: a taxonomic home for Marburg and Ebola viruses?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7118520|journal=Intervirology|volume=18|issue=1-2|pages=24–32|doi=10.1159/000149300|issn=0300-5526|pmid=7118520}}</ref> Најголемиот број на вируси се премногу мали за да можат да се видат со оптички микроскоп, затоа за нивно визуелизирање се користат [[скенирачки електронски микроскоп]]и (SEM) и [[Преносен електронски микроскоп|преносни електронски микроскопи]] (TEM).<ref name=":5">{{Наведена книга|title=Brock Biology of Microorganisms (15th ed.)|last=Madigan |display-authors= et al.|first=|publisher=Pearson|year=2017|isbn=0134261925|location=London|pages=16-18}}</ref> Границата на резолуцијата на еден традиционален [[електронски микроскоп]] (ЕМ) е околу 5 нм. Со понапредните електронско-микроскопски техники (како [[Криогенски електронски микроскоп|криогенскиот ЕМ]], при што испитуваниот примерок веднаш се смрзнува наместо да се фиксира со хемикалии), заедно со компјутерските техники, можат да се видат и помали структури, со величина до 1-2 нм. [[Рендгенска структурна анализа|Рендгенската кристалографија]] е единствениот метод со кој може да се добие резолуција на [[атом]]ско ниво. Малите вируси кои даваат униформни честички можат да се кристализираат. Првото набљудување на вирус на атомско ниво се случило во 1978 година. За да се зголеми контрастот помеѓу вирусите и позадината, се користат т.н. електронски густи „бои“, кои претставуваат [[соли]] на тешки метали, како што е [[волфрам]]от, а имаат улога да ги [[Расејување|расејуваат]] [[електрон]]ите од регионите покриени со бојата. Кога вирионите се обложени со бојата (позитивно боење), фините детали на сликата не се забележливи. Негативното боење го надминува овој проблем со обојување само на позадината.<ref>{{Наведено списание|last=Kiselev|first=N. A.|last2=Sherman|first2=M. B.|last3=Tsuprun|first3=V. L.|date=1990|title=Negative staining of proteins|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1715774|journal=Electron Microscopy Reviews|volume=3|issue=1|pages=43–72|issn=0892-0354|pmid=1715774}}</ref> Целосната вирусна честичка, наречена вирион, се состои од [[нуклеинска киселина]] ([[РНК]] или [[ДНК]]) во заштитна обвивка од белковински молекули наречена ''капсид''.<ref name=":5" /> Капсидот го градат идентични белковински подединици, наречени ''капсомери'', а неговата форма служи како основа за морфолошка дистинкција на вирусите. Вирусите понекогаш може да поседуваат и липидна обвивка која потекнува од клеточната мембрана на домаќинот.<ref name=":5" /> Белковините кои го градат капсидот се кодирани од вирусниот [[геном]].<ref>{{Наведено списание|last=Caspar|first=D. L.|last2=Klug|first2=A.|date=1962|title=Physical principles in the construction of regular viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14019094|journal=Cold Spring Harbor Symposia on Quantitative Biology|volume=27|pages=1–24|issn=0091-7451|pmid=14019094}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Crick|first=F. H.|last2=Watson|first2=J. D.|date=1956-03-10|title=Structure of small viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13309339|journal=Nature|volume=177|issue=4506|pages=473–475|issn=0028-0836|pmid=13309339}}</ref> Овие белковински подединици самостојно се групираат и поврзуваат за да го формираат капсидот, а некои комплексни вируси кодираат и за дополнителни белковини кои помагаат во овој процес. Белковините кои се врзуваат за нуклеински киселини се познати како ''нуклеобелковини'', а асоцијацијата на вирусните капсидни белковини со вирусната нуклеинска киселина се нарекува ''нуклеокапсид''. Капсидната и севкупната вирусна структура, можат механички (физички) да се проучат со помош на [[микроскопија на атомски сили]] ([[Англиски јазик|анг.]] Atomic Force Microscope, AFM).<ref>{{Наведено списание|last=Falvo|first=M. R.|last2=Washburn|first2=S.|last3=Superfine|first3=R.|last4=Finch|first4=M.|last5=Brooks|first5=F. P.|last6=Chi|first6=V.|last7=Taylor|first7=R. M.|date=March 1997|title=Manipulation of individual viruses: friction and mechanical properties|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9138585|journal=Biophysical Journal|volume=72|issue=3|pages=1396–1403|doi=10.1016/S0006-3495(97)78786-1|issn=0006-3495|pmc=PMC1184522|pmid=9138585}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kuznetsov|first=Y. G.|last2=Malkin|first2=A. J.|last3=Lucas|first3=R. W.|last4=Plomp|first4=M.|last5=McPherson|first5=A.|date=September 2001|title=Imaging of viruses by atomic force microscopy|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11514711|journal=The Journal of General Virology|volume=82|issue=Pt 9|pages=2025–2034|doi=10.1099/0022-1317-82-9-2025|issn=0022-1317|pmid=11514711}}</ref> Во принцип, постојат четири основни типа на вирусна морфологија: ==== Стапчести (завојни) ==== [[Податотека:Marburg virus.jpg|thumb|[[Марбургов вирус]], пример за стапчест вирус.|217x217пкс]]Овие вируси се составени од еден тип на капсомери наредени околу централната оска со што формираат стапчеста структура, која може да има централна празнина (цевка). Ваквиот аранжман резултира со стапчести или филаментозни вириони, кои можат да бидат кратки и крути или долги и флексибилни. Генетскиот материјал, едноверижна РНК (евРНК) или едноверижна ДНК (евДНК), е сместен во централната празнина и се врзува за белковините со помош на [[Електростатика|електростатички]] заемодејства помеѓу негативните [[Електричен набој|полнежи]] на нуклеинската киселина и позитивните полнежи на белковините. Обично, должината на стапчестиот капсид зависи од должината на нуклеинската киселина внатре во него, а пречникот зависи од големината и распоредот на капсомерите. Вирусот на мозаичната болест на тутунот е пример за стапчест вирус.<ref name=":5" /> ==== Икосаедрични ==== Повеќето животински вируси се икосаедрични или речиси сферични, со хирална икосаедрична симетрија. [[Икосаедар]]от е оптималната геометриска конфигурација за формирање на затворена школка, изградена од идентични подединици. Минималниот број на идентични капсомери потребни за формирање на секоја од триаголните страни на икосаедарот е три, што вкупно дава 60. Многу вируси, како што е ротавирусот, имаат повеќе од 60 капсомери и изгледаат сферични, иако ја задржуваат оваа симетрија. За да се постигне ова, капсомерите на врвовите се опкружени со пет други капсомери и се нарекуваат пентони. Капсомерите на триаголните површини се опкружени со шест други капсомери и се нарекуваат хексони. Хексоните се во суштина рамни, а пентоните, кои ги формираат дванаесетте оски, се закривени. Истata белковина може да ги гради подединиците на пентамерите и хексамерите, или, пак, тие можат да бидат изградени од различни белковини.<ref>{{Наведено списание|last=Wilson|first=David P.|date=2016|title=Protruding Features of Viral Capsids Are Clustered on Icosahedral Great Circles|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27045511|journal=PloS One|volume=11|issue=4|pages=e0152319|doi=10.1371/journal.pone.0152319|issn=1932-6203|pmc=PMC4821576|pmid=27045511}}</ref> ==== Издолжени ==== Оваа форма е икосаедар издолжен по петкратната оска. Често се среќава во градбата на главите на бактериофагите.<ref>{{Наведена книга|title=Desk Encyclopedia of General Virology|last=Casens|first=S.|publisher=Academic Press|year=2009|isbn=0-12-375146-2|location=Boston|pages=167-174}}</ref> ==== Со мембранска обвивка ==== Некои видови на вируси се обвиткуваат со изменета форма на една од клеточните мембрани на клетката-домаќин, или надворешната [[Клеточна мембрана|цитоплазматска мембрана]] или некоја од внатрешните мембрани на [[Клеточно јадро|јадрото]] или [[Органела|органелите]]. Мембраната е обложена со белковини кодирани од вирусниот геном и геномот на домаќинот, а самиот липиден двослој и сите присутни [[јаглехидрат]]и потекнуваат целосно од клетката домаќин. Повеќето мембрански-обвиени вируси, како што се вирусот на грипот и ХИВ, потполно се зависни од мембранската обвивка за нивната инфективност.<ref>{{Наведено списание|last=Sun|first=Xiangjie|last2=Whittaker|first2=Gary R.|date=2003-12-01|title=Role for Influenza Virus Envelope Cholesterol in Virus Entry and Infection|url=http://jvi.asm.org/content/77/23/12543|journal=Journal of Virology|language=en|volume=77|issue=23|pages=12543–12551|doi=10.1128/JVI.77.23.12543-12551.2003|issn=0022-538X|pmid=14610177|access-date=2018-02-22|archive-date=2018-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180602053104/http://jvi.asm.org/content/77/23/12543|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Morizono|first=Kouki|last2=Chen|first2=Irvin S. Y.|date=2014-04-15|title=Role of Phosphatidylserine Receptors in Enveloped Virus Infection|url=http://jvi.asm.org/content/88/8/4275|journal=Journal of Virology|language=en|volume=88|issue=8|pages=4275–4290|doi=10.1128/JVI.03287-13|issn=0022-538X|pmid=24478428|access-date=2018-02-22|archive-date=2018-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180602132642/http://jvi.asm.org/content/88/8/4275|url-status=dead}}</ref> ==== Сложени ==== [[Податотека:BacteriophageHK97.jpg|мини|250x250пкс|'''Вирус со сложена градба''': бактериофаг HK97 набљудуван со преносна електронска микроскопија.]] Сложените вируси поседуваат капсид кој не е ниту чисто завоен ниту чисто икосаедричен, а може да има и дополнителни структури, како што се белковински опашки или комплексен надворешен ѕид. Некои [[бактериофаг]]и, како што е Enterobacteria phage T4, имаат комплексна структура која се состои од икосаедрична „глава“ поврзана за стапчеста (завојна) „опашка“, која може да има шестаголна базална плоча, за која се врзани тенки белковински влакненца. Ваквата опашеста структура делува како молекуларен шприц; вирусот се прицврстува за [[Клеточен ѕид|клеточниот ѕид]] на бактеријата домаќин со помош на белковинските влакненца на базалната плоча, за потоа да го инјектира својот геном од главата преку опашката директно во [[цитоплазма]]та на домаќинот.<ref>{{Наведено списание|last=Rossmann|first=Michael G.|last2=Mesyanzhinov|first2=Vadim V.|last3=Arisaka|first3=Fumio|last4=Leiman|first4=Petr G.|date=April 2004|title=The bacteriophage T4 DNA injection machine|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15093831|journal=Current Opinion in Structural Biology|volume=14|issue=2|pages=171–180|doi=10.1016/j.sbi.2004 февруари 001|issn=0959-440X|pmid=15093831}}</ref> [[Поксвирус]]ите се големи, комплексни вируси кои имаат невообичаена морфологија. Вирусниот геном врзан со белковини гради централна плочеста структура, позната како нуклеоид. Нуклеоидот е обвиткан со мембрана и две странични телца со непозната функција. Врз неа се наоѓа дебел белковински слој кој ја чини површината на вирусот. Вирионот е малку плеоморфен, со форма која варира од тркалезна до форма на тула.<ref>{{Наведено списание|last=Long|first=G. W.|last2=Nobel|first2=J.|last3=Murphy|first3=F. A.|last4=Herrmann|first4=K. L.|last5=Lourie|first5=B.|date=September 1970|title=Experience with electron microscopy in the differential diagnosis of smallpox|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4322005|journal=Applied Microbiology|volume=20|issue=3|pages=497–504|issn=0003-6919|pmid=4322005}}</ref> [[Мимивирус]]от е еден од најголемите карактеризирани вируси, со пречник од 400 нм и површински белковински филаменти долги околу 100 нм. Под електронски микроскоп капсидот на овој вирус изгледа шестаголно, па затоа најверојатно е икосаедричен.<ref>{{Наведено списание|last=Suzan-Monti|first=M.|last2=La Scola|first2=B.|last3=Raoult|first3=D.|date=April 2006|title=Genomic and evolutionary aspects of Mimivirus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16181700|journal=Virus Research|volume=117|issue=1|pages=145–155|doi=10.1016/j.virusres.2005 јули 011|issn=0168-1702|pmid=16181700}}</ref> Во 2011 година, беше откриен најголемиот дотогаш познат вирус, во примероци на вода собрани од дното на океанот во близина на брегот на Лас Крусес, Чиле. Овој вирус, наречен ''[[Megavirus chilensis]],'' може да се види низ обичен оптички микроскоп.<ref>{{Наведено списание|last=Arslan|first=Defne|last2=Legendre|first2=Matthieu|last3=Seltzer|first3=Virginie|last4=Abergel|first4=Chantal|last5=Claverie|first5=Jean-Michel|date=2011-10-18|title=Distant Mimivirus relative with a larger genome highlights the fundamental features of Megaviridae|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21987820|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=108|issue=42|pages=17486–17491|doi=10.1073/pnas.1110889108|issn=1091-6490|pmc=PMC3198346|pmid=21987820}}</ref> Во 2013 година, беше откриен нов род на вируси, наречен [[пандоравирус]], чии претставници имаат геноми двапати поголеми од оние на мегавирусот и мимивирусот.<ref name="ReferenceA">{{Наведено списание|last=Philippe|first=Nadège|last2=Legendre|first2=Matthieu|last3=Doutre|first3=Gabriel|last4=Couté|first4=Yohann|last5=Poirot|first5=Olivier|last6=Lescot|first6=Magali|last7=Arslan|first7=Defne|last8=Seltzer|first8=Virginie|last9=Bertaux|first9=Lionel|date=2013-07-19|title=Pandoraviruses: amoeba viruses with genomes up to 2.5 Mb reaching that of parasitic eukaryotes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23869018|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=341|issue=6143|pages=281–286|doi=10.1126/science.1239181|issn=1095-9203|pmid=23869018}}</ref> Филогенетските истражувања покажуваат дека ваквите „џиновски вируси“ претставуваат посебна форма на живот, која во далечното минато или коегзистирала или претходела на заедничкиот предок на археите, бактериите и еукариотите.<ref name=":6">{{Наведено списание|last=Nasir|first=Arshan|last2=Kim|first2=Kyung Mo|last3=Caetano-Anolles|first3=Gustavo|date=2012-08-24|title=Giant viruses coexisted with the cellular ancestors and represent a distinct supergroup along with superkingdoms Archaea, Bacteria and Eukarya|url=https://doi.org/10.1186/1471-2148-12-156|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=12|pages=156|doi=10.1186/1471-2148-12-156|issn=1471-2148}}</ref> Некои вируси кои ги инфицираат археите имаат комплексни структури кои не се слични со ниту една од горенаведените структури, на пример: структури со облик на вретено, структури кои личат на стап со кука, структури со форма на солза, структури со форма на шише итн. Други вируси кои инфицираат археи се слични на бактериофагите, со таа разлика што може да имаат повеќе опашки.<ref name=":12">{{Наведено списание|last=Prangishvili|first=David|last2=Forterre|first2=Patrick|last3=Garrett|first3=Roger A.|date=November 2006|title=Viruses of the Archaea: a unifying view|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17041631|journal=Nature Reviews. Microbiology|volume=4|issue=11|pages=837–848|doi=10.1038/nrmicro1527|issn=1740-1534|pmid=17041631}}</ref> == Геном == Кај вирусите постои огромна разновидност во структурата на геномот, поголема од онаа кај еукариотите, археите и бактериите. Постојат милиони различни типови на вируси,<ref name=":3" /> иако детално се опишани само околу 5.000 типови. Заклучно со септември 2015 година, базата на податоци за вирусни геноми на [[Национален Центар за Биотехнолошки Информации|Националниот Центар за Биотехнолошки Информации]] ([[анг.]] ''National Center for Biotechnology Information'' – NCBI) има повеќе од 75.000 комплетирани геномски секвенци.<ref>{{Наведено списание|last=Pennisi|first=Elizabeth|date=2011-03-25|title=Microbiology. Going viral: exploring the role of viruses in our bodies|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21436418|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=331|issue=6024|pages=1513|doi=10.1126/science.331.6024.1513|issn=1095-9203|pmid=21436418}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Shi|first=Mang|last2=Lin|first2=Xian-Dan|last3=Tian|first3=Jun-Hua|last4=Chen|first4=Liang-Jun|last5=Chen|first5=Xiao|last6=Li|first6=Ci-Xiu|last7=Qin|first7=Xin-Cheng|last8=Li|first8=Jun|last9=Cao|first9=Jian-Ping|date=2016-11-23|title=Redefining the invertebrate RNA virosphere|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27880757|journal=Nature|doi=10.1038/nature20167|issn=1476-4687|pmid=27880757}}</ref> Вирусите имаат или ДНК или РНК-геном, па соодветно се нарекуваат ДНК вируси и РНК вируси. Повеќето вируси имаат РНК-геном. Растителните вируси обично имаат едноверижен РНК-геном, а бактериофагите обично имаат двоверижни ДНК-геноми.<ref>{{Наведено списание|last=Saxena|first=Pooja|last2=Lomonossoff|first2=George P.|date=2014|title=Virus infection cycle events coupled to RNA replication|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24906127|journal=Annual Review of Phytopathology|volume=52|pages=197–212|doi=10.1146/annurev-phyto-102313-050205|issn=1545-2107|pmid=24906127}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Hatfull|first=Graham F.|last2=Hendrix|first2=Roger W.|date=2011-10-01|title=Bacteriophages and their Genomes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3199584/|journal=Current opinion in virology|volume=1|issue=4|pages=298–303|doi=10.1016/j.coviro.2011 јуни 009|issn=1879-6257|pmc=PMC3199584|pmid=22034588}}</ref> Вирусниот геном може да биде кружен, како кај [[полиомавируси]]те, или линеарен, како кај [[аденовируси]]те. Типот на нуклеинска киселина е нерелевантен за обликот на геномот. Кај РНК вирусите и одредени видови на ДНК вируси, геномот може да биде сегментиран, при што секој сегмент кодира само една белковина. За вирусот да биде заразен не е потребно сите сегменти да се наоѓаат во истиот вирион, како што е докажано кај вирусот на мозаичната болест на овесот и некои други растителни вируси.<ref>{{Наведено списание|last=French|first=R.|last2=Ahlquist|first2=P.|date=July 1988|title=Characterization and engineering of sequences controlling in vivo synthesis of brome mosaic virus subgenomic RNA|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3373573|journal=Journal of Virology|volume=62|issue=7|pages=2411–2420|issn=0022-538X|pmid=3373573}}</ref> Вирусниот геном, независно од типот на нуклеинска киселина, е речиси секогаш или едноверижен или двоверижен. Исклучок се вирусните честички на припадниците на фамилијата [[Hepadnaviridae]], кои содржат геном кој е делумно двоверижен и делумно едноверижен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://web.stanford.edu/group/virus/hepadna/|title=Hepadna Viral Family|work=web.stanford.edu|accessdate=2018-02-22}}</ref> Кај повеќето вируси со РНК-геном, и некои со едноверижен ДНК-геном, за единечните вериги се вели дека се или со позитивна смисла (наречени плус-вериги) или со негативна смисла (наречени минус-вериги), во зависност од тоа дали се комплементарни на вирусната [[информациска РНК]] молекула (иРНК). Вирусната РНК со позитивна смисла има иста насока со нејзината иРНК, па затоа барем дел од неа може веднаш да се искористи за [[Транслација (биологија)|транслација]] во клетката домаќин. Вирусната РНК со негативна смисла има спротивна насока со нејзината иРНК (т.е. тие се комплементарни), па затоа мора прво да се претвори во РНК со позитивна смисла од страна на [[РНК-зависната РНК-полимераза]] пред процесот на транслација. ДНК номенклатурата за вируси со едносмислена, едноверижна геномска ДНК е слична на РНК номенклатурата, на тој начин што водечката верига за вирусната иРНК е комплементарна со неа (-), а кодирачката верига е нејзина копија (+). Неколку видови на евДНК и евРНК вируси имаат двосмислени геноми кај кои [[Транскрипција (генетика)|транскрипцијата]] може да се одвива и во двете насоки со двоверижен репликативен посредник. Пример се [[Geminiviridae]], кои се евДНК растителни вируси, и [[Arenaviridae]], кои се евРНК животински вируси.<ref>{{Наведена книга|title=Virology: principles and applications|last=|first=|publisher=John Wiley & Sons|year=2007|isbn=0-470-02387-2|location=Chichester|pages=72}}</ref> Големината на геномот варира во голема мера меѓу различните видови вируси. Најмалиот вирусен геном (2 килобази - Кб) се среќава кај фамилијата [[Circoviridae]], кои имаат една евДНК со гени за само две белковини.<ref>{{Наведено списание|last=Belyi|first=Vladimir A.|last2=Levine|first2=Arnold J.|last3=Skalka|first3=Anna Marie|date=December 2010|title=Sequences from ancestral single-stranded DNA viruses in vertebrate genomes: the parvoviridae and circoviridae are more than 40 to 50 million years old|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20861255|journal=Journal of Virology|volume=84|issue=23|pages=12458–12462|doi=10.1128/JVI.01789-10|issn=1098-5514|pmc=PMC2976387|pmid=20861255}}</ref> Најголемиот геном (2 мегабази - Мб) се среќава кај пандоравирусите, со гени кои кодираат за околу 2500 белковини.<ref name="ReferenceA"/> Вирусните гени ретко имаат [[интрони]], а често така се наредени во геномот така што се преклопуваат.<ref>{{Наведено списание|last=Brandes|first=Nadav|last2=Linial|first2=Michal|date=2016-05-21|title=Gene overlapping and size constraints in the viral world|url=https://doi.org/10.1186/s13062-016-0128-3|journal=Biology Direct|volume=11|pages=26|doi=10.1186/s13062-016-0128-3|issn=1745-6150}}</ref>[[Податотека:Influenza geneticshift.jpg|мини|312x312px|Антигенската промена (анг. аntigenic shift) или прераспределба (анг. reassortment), може да резултира со нови и високо патогени видови на човечкиот грип.]]Величината на геномот кај РНК вирусите е помала од ДНК вирусите поради повисоката стапка на грешки во текот на репликацијата, и има горен лимит.<ref name=":7">{{Наведено списание|last=Sanjuán|first=Rafael|last2=Nebot|first2=Miguel R.|last3=Chirico|first3=Nicola|last4=Mansky|first4=Louis M.|last5=Belshaw|first5=Robert|date=October 2010|title=Viral mutation rates|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20660197|journal=Journal of Virology|volume=84|issue=19|pages=9733–9748|doi=10.1128/JVI.00694-10|issn=1098-5514|pmc=PMC2937809|pmid=20660197}}</ref> Теоретски, доколку величината на геномот го премине овој горен лимит, грешките во текот на репликацијата би биле толку чести што вирусот би станал сосема нефункционален. За надминување на овој проблем, РНК вирусите често имаат сегментирани геноми, со што се намалува можноста да при грешки се афектира и онеспособи целиот геном. Спротивно на нив, ДНК вирусите обично имаат поголеми геноми поради високиот степен на веродостојност во функционирањето на нивните ензими за репликација.<ref>{{Наведено списание|last=Pressing|first=J.|last2=Reanney|first2=D. C.|date=1984|title=Divided genomes and intrinsic noise|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6433032|journal=Journal of Molecular Evolution|volume=20|issue=2|pages=135–146|issn=0022-2844|pmid=6433032}}</ref> === Генетски мутации === Вирусите подлежат на генетски промени преку неколку механизми. Еден од нив е процесот наречен антигенски дрифт, каде поединечни бази во ДНК или РНК-геномот биваат заменети со други бази. Повеќето од овие [[Мутација|точкести мутации]] се „тивки“ (мутацијата на генот не влијае на белковината која ја кодира), но некои можат да дадат еволутивни предности, како, на пр., зголемена резистентност кон антивирусни лекови.<ref>{{Наведено списание|last=Sandbulte|first=Matthew R.|last2=Westgeest|first2=Kim B.|last3=Gao|first3=Jin|last4=Xu|first4=Xiyan|last5=Klimov|first5=Alexander I.|last6=Russell|first6=Colin A.|last7=Burke|first7=David F.|last8=Smith|first8=Derek J.|last9=Fouchier|first9=Ron A. M.|date=2011-12-20|title=Discordant antigenic drift of neuraminidase and hemagglutinin in H1N1 and H3N2 influenza viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22143798|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=108|issue=51|pages=20748–20753|doi=10.1073/pnas.1113801108|issn=1091-6490|pmc=PMC3251064|pmid=22143798}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Moss|first=Ronald B.|last2=Davey|first2=Richard T.|last3=Steigbigel|first3=Roy T.|last4=Fang|first4=Fang|date=June 2010|title=Targeting pandemic influenza: a primer on influenza antivirals and drug resistance|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20375034|journal=The Journal of Antimicrobial Chemotherapy|volume=65|issue=6|pages=1086–1093|doi=10.1093/jac/dkq100|issn=1460-2091|pmid=20375034}}</ref> Антигенска промена ([[анг.]] ''аntigenic shift'') настанува при голема промена во геномот на вирусот, која најчесто е резултат на [[рекомбинација]] или прераспределба (анг. reassortment). Кога ова промена се случува кај вирусите на грип, можат да се појават [[Пандемија|пандемии]].<ref>{{Наведено списание|last=Hampson|first=Alan W.|last2=Mackenzie|first2=John S.|date=2006-11-20|title=The influenza viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17115950|journal=The Medical Journal of Australia|volume=185|issue=10 Suppl|pages=S39–43|issn=0025-729X|pmid=17115950}}</ref> РНК вирусите често постојат како полувидови (анг. ''quasispecies'') кои се примарна цел за природна селекција.<ref>{{Наведено списание|last=Metzner|first=Karin J.|date=December 2006|title=Detection and significance of minority quasispecies of drug-resistant HIV-1|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17578210|journal=Journal of HIV therapy|volume=11|issue=4|pages=74–81|issn=1462-0308|pmid=17578210}}</ref> Сегментираните геноми даваат еволутивни предности; различните соеви на вирусот со сегментиран геном можат да ги разменуваат и комбинираат своите гени и така што создаваат потомство со уникатни одлики. Ова појава се нарекува прераспределба (анг. ''reassortment'').<ref>{{Наведено списание|last=Steel|first=John|last2=Lowen|first2=Anice C.|date=2014|title=Influenza A virus reassortment|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25007845|journal=Current Topics in Microbiology and Immunology|volume=385|pages=377–401|doi=10.1007/82_2014_395|issn=0070-217X|pmid=25007845}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Vijaykrishna|first=Dhanasekaran|last2=Mukerji|first2=Reshmi|last3=Smith|first3=Gavin J. D.|date=2015-07-09|title=RNA Virus Reassortment: An Evolutionary Mechanism for Host Jumps and Immune Evasion|url=http://journals.plos.org/plospathogens/article?id=10.1371/journal.ppat.1004902|journal=PLOS Pathogens|language=en|volume=11|issue=7|pages=e1004902|doi=10.1371/journal.ppat.1004902|issn=1553-7374}}</ref> Генетската рекомбинација е процес при кој една од ДНК веригите се сече, а потоа се прилепува за крајот на друга молекула на ДНК. Ова може да се случи кога вирусите истовремено инфицираат клетка, што им дава можност да ги разменуваат своите гени. Кај досега проучуваните видови на вируси се покажало дека рекомбинацијата била честа појава во нивната еволуција.<ref>{{Наведено списание|last=Worobey|first=M.|last2=Holmes|first2=E. C.|date=October 1999|title=Evolutionary aspects of recombination in RNA viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10573145|journal=The Journal of General Virology|volume=80 ( Pt 10)|pages=2535–2543|doi=10.1099/0022-1317-80-10-2535|issn=0022-1317|pmid=10573145}}</ref> Рекомбинацијата е заедничка за РНК и ДНК вирусите.<ref>{{Наведено списание|last=Lukashev|first=Alexander N.|date=May 2005|title=Role of recombination in evolution of enteroviruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15578739|journal=Reviews in Medical Virology|volume=15|issue=3|pages=157–167|doi=10.1002/rmv.457|issn=1052-9276|pmid=15578739}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Umene|first=K.|date=July 1999|title=Mechanism and application of genetic recombination in herpesviruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10479778|journal=Reviews in Medical Virology|volume=9|issue=3|pages=171–182|issn=1052-9276|pmid=10479778}}</ref> == Циклус на репликација == [[Податотека:Virus Replication Cycle.svg|лево|мини|316x316пкс|'''Шематски приказ на репликациониот циклус кај вирусите''': 1) Прикачување, 2) Пенетрација, 3) Отфрлање на обвивката, 4) Синтеза (4a- Транскрипција, 4b-Транслација, 4c-Репликација на геномот), 5) Интеграција, 6) Ослободување. ]] За своето размножување вирусите ја користат клеточната машинерија и метаболизмот на клетката домаќин. Постојат шест основни фази во животниот циклус на вирусите: # '''Прикачување''' – специфично врзување меѓу вирусните капсидни белковини и одредени [[рецептор]]и на клеточната површина на домаќинот. Оваа специфичност го одредува опсегот на домаќини кои вирусот може да ги инфицира. На пример, ХИВ инфицира одредени типови на човечки [[леукоцити]] бидејќи неговата површинска белковина, gp120, стапува во специфична интеракција со CD4 молекулата (хемокински рецептор), која се наоѓа на површината на CD4 + [[Т клетки|Т-клетките]]. Поврзувањето за рецепторот индуцира промени во белковините на вирусната обвивка, што резултира со спојување на вирусната и клеточната мембрана или промени на површинските белковини кај безмембранските вируси кои му овозможуваат на вирусот да навлезе во клетката. # '''Пенетрација''' – вирусите влегуваат во клетката домаќин преку [[ендоцитоза]] посредувана од рецептори или мембранско спојување. Процесот се разликува кај растителните и габичните клетки од оној кај животинските клетки, бидејќи тие имаат ригиден [[клеточен ѕид]] врз клеточната мембрана, изграден од [[целулоза]] кај растенијата, а [[хитин]] кај [[Габа|габите]]. Поради ова, растителните и габичните вируси можат да навлезат во клетката само после оштетување на клеточниот ѕид. Речиси сите растителни вируси можат да се движат директно од клетка во клетка преку посебни растителни меѓуклеточни канали наречени [[плазмодезми]].<ref>{{Наведено списание|last=Boevink|first=Petra|last2=Oparka|first2=Karl J.|date=August 2005|title=Virus-host interactions during movement processes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16172094|journal=Plant Physiology|volume=138|issue=4|pages=1815–1821|doi=10.1104/pp.105.066761|issn=0032-0889|pmc=PMC1183373|pmid=16172094}}</ref> Бактериите, слично како габите и растенијата, имаат цврсти клеточни ѕидови кои вирусот мора некако да ги пробие за да ја инфицира клетката. Со оглед на тоа што ѕидовите на бактериските клетки се многу потенки од ѕидовите на растителните клетки, поради нивната многу помала величина, некои вируси имаат развиено механизми со кои директно го инјектираат својот геном во бактериската клетка низ клеточниот ѕид, додека капсидот останува надвор.<ref>{{Наведено списание|last=Orlova|first=Elena V|date=2009-04-08|title=How viruses infect bacteria?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2670874/|journal=The EMBO Journal|volume=28|issue=7|pages=797–798|doi=10.1038/emboj.2009.71|issn=0261-4189|pmc=PMC2670874|pmid=19352408}}</ref> # '''Отфрлање на обвивката''' – процес во кој се отстранува вирусниот капсид. Разградувањето на капсидот може да се изведе со помош на вирусни ензими, ензими на домаќинот, или, пак, со едноставна дисоцијација; крајниот резултат е ослободување на вирусната нуклеинска киселина во цитоплазмата на клетката домаќин. # '''Репликација''' – клонирање на вирусниот геном. Вирусот зазема контрола врз клетката домаќин и ги искористува нејзините клеточните структури и биохемиски процеси за да се репродуцира себеси. Кај некои РНК вируси, самата геномска РНК служи како информациска РНК (иРНК), за која се врзуваат [[рибозом]]и и го започнуваат процесот на транслација за синтеза на вирусните белковини. Кај другите РНК вируси и сите ДНК вируси, прво мора да се изведе процесот на транскрипција со [[реверзна транскриптаза]], а потоа на добиената иРНК се одвива процесот на транслација. # '''Интеграција''' – вирусните честички спонтано се склопуваат во цитоплазмата со самоорганизација на белковинските подединици во структурата на капсидот. Понекогаш по завршетокот на овој процес може да биде извршена одредена модификација на вирусните белковини, како што се случува кај ХИВ вирусот по неговото ослободување од клетката домаќин.<ref>{{Наведено списание|last=Barman|first=S.|last2=Ali|first2=A.|last3=Hui|first3=E. K.|last4=Adhikary|first4=L.|last5=Nayak|first5=D. P.|date=September 2001|title=Transport of viral proteins to the apical membranes and interaction of matrix protein with glycoproteins in the assembly of influenza viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11451488|journal=Virus Research|volume=77|issue=1|pages=61–69|issn=0168-1702|pmid=11451488}}</ref> # '''Ослободување''' – новоформираните вируси ја напуштаат инфицираната клетка. Овој процес може да се одвива со [[лиза]] на клетката домаќин (литички процес) при што таа умира поради оштетување на нејзината мембрана и клеточен ѕид (доколку е присутен). На овој начин се однесуваат многу бактериски и некои животински вируси. Други вируси, пак, подлегнуваат на т.н. циклус на [[лизогенија]], во кој вирусниот геном се инкорпорира со генетска рекомбинација на одредено место во [[хромозом]]от на домаќинот. Во овие случаи вирусниот геном е познат како „провирус“ или, во случај на бактериофагите, „профаг“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.differencebetween.com/difference-between-prophage-and-vs-provirus/|title=Difference Between Prophage and Provirus l Prophage vs Provirus|work=www.differencebetween.com|language=en-US|accessdate=2018-02-22}}</ref> При секоја делба на клетката-домаќин, вирусниот геном исто така се реплицира. После одреден период на латентност, провирусот или профагот може повторно да се трансформира во активен вирус кој се однесува литички.<ref>{{Наведено списание|last=Benkirane|first=Monsef|last2=Chun|first2=Rene F.|last3=Xiao|first3=Hua|last4=Ogryzko|first4=Vasily V.|last5=Howard|first5=Bruce H.|last6=Nakatani|first6=Yoshihiro|last7=Jeang|first7=Kuan-Teh|date=1998-09-18|title=Activation of Integrated Provirus Requires Histone Acetyltransferase p300 AND P/CAF ARE COACTIVATORS FOR HIV-1 Tat|url=http://www.jbc.org/content/273/38/24898|journal=Journal of Biological Chemistry|language=en|volume=273|issue=38|pages=24898–24905|doi=10.1074/jbc.273.38.24898|issn=0021-9258|pmid=9733796}}</ref> Вирусите со мембранска обвивка (на пример, ХИВ) обично се ослободуваат од клетката-домаќин со процес на пупење. За време на овој процес, вирусот ја добива својата мембранска обвивка.<ref>{{Наведено списание|last=Sundquist|first=Wesley I.|last2=Kräusslich|first2=Hans-Georg|date=2012-7|title=HIV-1 Assembly, Budding, and Maturation|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3385941/|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine|volume=2|issue=7|doi=10.1101/cshperspect.a006924|issn=2157-1422|pmc=PMC3385941|pmid=22762019}}</ref> === Репликација на геномот === Генетскиот материјал на вирусните честички, како и начинот на кој тој се реплицира, варира меѓу различните типови на вируси. ==== ДНК вируси ==== Репликацијата на геномот на повеќето ДНК вируси се одвива во јадрото на клетката. Доколку клетката има соодветен рецептор на нејзината површина, овие вируси влегуваат во неа или преку непосредно спојување со клеточната мембрана (на пример, херпесвирус) или преку ендоцитоза посредувана од рецепторот. Повеќето ДНК вируси се целосно зависни од механизмите за синтезирање на ДНК и РНК молекулите во клетките на домаќинот и механизмите за обработка на РНК молекулите. Вирусите со поголеми геноми можат да кодираат голем дел од ензимите и белковините кои ја сочинуваат транскрипционата и транслационата машинерија. Во еукариотските клетки вирусниот геном мора прво да ја премине јадрената мембрана за да дојде до ДНК на домаќинот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.microbiologybook.org/mhunt/dna1.htm|title=DNA Virus Replication|work=www.microbiologybook.org|accessdate=2018-02-22}}</ref> ==== РНК вируси ==== Кај нив репликацијата обично се случува во цитоплазмата. РНК вирусите можат да се групираат во четири различни групи во зависност од механизмот на репликација. Поларноста (без разлика дали може или не може директно да се користи од рибозомите за синтеза на белковини) на вирусите со едноверижна РНК во голема мера го одредува механизмот на репликација; другиот критериум е дали генетскиот материјал е едноверижна или двоверижна нуклеинска киселина. Сите РНК вируси ги користат сопствените РНК репликази за копирање на своите геноми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.microbiologybook.org/mhunt/rna-ho.htm|title=RNA Virus Replication|work=www.microbiologybook.org|accessdate=2018-02-22}}</ref> ==== Вируси со обратна транскрипција ==== Овие вируси содржат едноверижна РНК ([[Retroviridae]], [[Metaviridae]], [[Pseudoviridae]]) или двоверижна ДНК ([[Caulimoviridae]] и [[Hepadnaviridae]]) како генетски материјал. Вирусите со обратна транскрипција кои поседуваат РНК-геном ([[ретровируси]]), користат ДНК посредник во нивната репликација, додека оние со ДНК-геном ([[параретровируси]]) користат РНК посредник. И двете групи користат [[реверзна транскриптаза]] или [[РНК-зависна ДНК-полимераза]], за да ја извршат соодветната претворање на нуклеинската киселина. Ретровирусите ја интегрираат ДНК молекулата создадена со обратна транскрипција во геномот на домаќинот, во облик на провирус, како дел од нивниот процес на репликација. За разлика од нив параретровирусите обично не подлегнуваат на циклусот на лизогенија, иако некои растителни параретровируси се исклучок на ова правило.<ref>{{Наведено списание|last=Staginnus|first=Christina|last2=Richert-Pöggeler|first2=Katja R.|date=October 2006|title=Endogenous pararetroviruses: two-faced travelers in the plant genome|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16949329|journal=Trends in Plant Science|volume=11|issue=10|pages=485–491|doi=10.1016/j.tplants.2006 август 008|issn=1360-1385|pmid=16949329}}</ref> Овие вируси се осетливи на антивирусните лекови кои го инхибираат ензимот реверзна транскриптаза, на пр. [[зидовудин]] и [[ламивудин]]. Пример за првиот тип е ХИВ, кој е ретровирус. Примери за вториот тип се Hepadnaviridae, кои го вклучуваат вирусот на хепатит Б. === Ефекти врз клетката домаќин === Структурните и биохемиските ефекти кои вирусот ги има врз клетката домаќин се бројни и се нарекуваат цитопатични ефекти. Мнозинството вирусни инфекции резултираат со смрт на клетката домаќин. Причините за смрт вклучуваат клеточна лиза, структурни промени на клеточната мембрана и [[апоптоза]].<ref>{{Наведено списание|last=Roulston|first=A.|last2=Marcellus|first2=R. C.|last3=Branton|first3=P. E.|date=1999|title=Viruses and apoptosis|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10547702|journal=Annual Review of Microbiology|volume=53|pages=577–628|doi=10.1146/annurev.micro.53 јануари 577|issn=0066-4227|pmid=10547702}}</ref> Често смртта на клетката е предизвикана од прекинување на нејзините нормални активности поради супресија предизвикана од белковини специфични за вирусот, од кои не сите влегуваат во градба на вирусната честичка.<ref>{{Наведено списание|last=Alwine|first=J. C.|date=2008|title=Modulation of host cell stress responses by human cytomegalovirus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18637511|journal=Current Topics in Microbiology and Immunology|volume=325|pages=263–279|issn=0070-217X|pmid=18637511}}</ref> Некои вируси не предизвикуваат очигледни промени во инфицираната клетка. Клетките во кои вирусот е латентен и неактивен покажуваат малку знаци за инфекција и често функционираат нормално.<ref>{{Наведено списание|last=Sinclair|first=John|date=March 2008|title=Human cytomegalovirus: Latency and reactivation in the myeloid lineage|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18164651|journal=Journal of Clinical Virology: The Official Publication of the Pan American Society for Clinical Virology|volume=41|issue=3|pages=180–185|doi=10.1016/j.jcv.2007 ноември 014|issn=1386-6532|pmid=18164651}}</ref> Ова предизвикува перзистентни инфекции, а вирусот често може да е неактивен со месеци или години. Пример се инфекциите со херпесни вируси.<ref>{{Наведено списание|last=Jordan|first=M. C.|last2=Jordan|first2=G. W.|last3=Stevens|first3=J. G.|last4=Miller|first4=G.|date=June 1984|title=Latent herpesviruses of humans|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6326635|journal=Annals of Internal Medicine|volume=100|issue=6|pages=866–880|issn=0003-4819|pmid=6326635}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Sissons|first=J. G. P.|last2=Bain|first2=M.|last3=Wills|first3=M. R.|date=February 2002|title=Latency and reactivation of human cytomegalovirus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12076064|journal=The Journal of Infection|volume=44|issue=2|pages=73–77|doi=10.1053/jinf.2001.0948|issn=0163-4453|pmid=12076064}}</ref> Некои вируси, како што е вирусот на Епштајн-Бар, можат да предизвикаат пролиферација на клетките без појава на малигнитет,<ref>{{Наведено списание|last=Barozzi|first=Patrizia|last2=Potenza|first2=Leonardo|last3=Riva|first3=Giovanni|last4=Vallerini|first4=Daniela|last5=Quadrelli|first5=Chiara|last6=Bosco|first6=Raffaella|last7=Forghieri|first7=Fabio|last8=Torelli|first8=Giuseppe|last9=Luppi|first9=Mario|date=December 2007|title=B cells and herpesviruses: a model of lymphoproliferation|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18035323|journal=Autoimmunity Reviews|volume=7|issue=2|pages=132–136|doi=10.1016/j.autrev.2007 февруари 018|issn=1568-9972|pmid=18035323}}</ref> додека други, како што се папиломавирусите, се причинители на рак.<ref>{{Наведено списание|last=Subramanya|first=Deepthi|last2=Grivas|first2=Petros D.|date=November 2008|title=HPV and cervical cancer: updates on an established relationship|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19020360|journal=Postgraduate Medicine|volume=120|issue=4|pages=7–13|doi=10.3810/pgm.2008 ноември 1928|issn=1941-9260|pmid=19020360}}</ref> === Опсег на домаќини === Вирусите се најзастапените биолошки ентитети на Земјата и ги надминуваат сите други организми заедно.<ref>{{Наведена книга|title=Viruses: A Very Short Introduction|last=Crawford|first=Dorothy H.|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=0-19-957485-5|location=|pages=16}}</ref> Тие ги инфицираат сите форми на клеточен живот, вклучувајќи ги животните, растенијата, габите, бактериите и археите.<ref>{{Наведено списание|date=2004-12-03|title=Does Common Architecture Reveal a Viral Lineage Spanning All Three Domains of Life?|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1097276504007099|journal=Molecular Cell|language=en|volume=16|issue=5|pages=673–685|doi=10.1016/j.molcel.2004 ноември 016|issn=1097-2765}}</ref> Одделните видови на вируси можат да инфицираат само ограничен опсег на домаќини, а многу од нив се специфични само за видот кој го инфицираат. Некои, како што е вирусот на [[мали сипаници]], можат да инфицираат само еден вид организам, во овој случај луѓето, и се вели дека имаат тесен опсег на домаќини. Други пак, како што е вирусот на беснило, можат да заразат неколку различни видови на [[цицачи]], и се вели дека имаат широк опсег на домаќини. Вирусите кои ги инфицираат растенијата се безопасни за животните, а повеќето вируси кои ги инфицираат другите животински видови се безопасни за човекот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://courses.lumenlearning.com/boundless-microbiology/chapter/overview-of-viruses/|title=Overview of Viruses {{!}} Boundless Microbiology|work=courses.lumenlearning.com|accessdate=2018-02-22}}</ref> Опсегот на домаќини на некои бактериофаги е ограничен на само еден вид бактерии и тие можат да се користат за следење на изворот на појава на инфекции со метод наречен типизација на фаги.<ref>{{Наведено списание|last=Baggesen|first=D. L.|last2=Sørensen|first2=G.|last3=Nielsen|first3=E. M.|last4=Wegener|first4=H. C.|date=2010-01-28|title=Phage typing of Salmonella Typhimurium - is it still a useful tool for surveillance and outbreak investigation?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20122382|journal=Euro Surveillance: Bulletin Europeen Sur Les Maladies Transmissibles = European Communicable Disease Bulletin|volume=15|issue=4|pages=19471|issn=1560-7917|pmid=20122382}}</ref> = Класификација = Класификацијата се обидува да ја опише разновидноста на вирусите преку нивно именување и групирање врз основа на слични одлики. Во 1962 година, [[Андре Лавоф]], Роберт Хорн и [[Пол Турниер]] беа првите кои развија метод за вирусна класификација, врз основа на хиерархискиот систем на [[Карл Лине]].<ref>{{Наведено списание|last=Lwoff|first=A.|last2=Horne|first2=R. W.|last3=Tournier|first3=P.|date=1962-06-13|title=[A virus system]|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14467544|journal=Comptes Rendus Hebdomadaires Des Seances De l'Academie Des Sciences|volume=254|pages=4225–4227|issn=0001-4036|pmid=14467544}}</ref> Вирусите се групирани според нивните заеднички својства, меѓутоа не оние кои ги стекнуваат од домаќинот, и според типот на нуклеинската киселина која го чини нивниот геном.<ref>{{Наведено списание|last=Lwoff|first=A.|last2=Horne|first2=R.|last3=Tournier|first3=P.|date=1962|title=A system of viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13931895|journal=Cold Spring Harbor Symposia on Quantitative Biology|volume=27|pages=51–55|issn=0091-7451|pmid=13931895}}</ref> [[Меѓународен комитет за таксономија на вируси|Меѓународниот комитет за таксономија на вируси]] (анг. ''International Committee on Taxonomy of Viruses'' – ICTV) ја одобрува и организира таксономската класификација и номенклатурата на вирусите. Вирусите не се класифицираат во [[Колено|колена]] и [[Класа (биологија)|класи]], бидејќи нивниот мал геном и високата стапка на мутации го отежнуваат утврдувањето на нивното потекло надвор од [[Ред (биологија)|редот]] како таксономски ранг. Класификацијата според Балтимор, развиена од [[Дејвид Балтимор]], е друг систем за класификација на вирусите, кој ги групира вирусите во [[Фамилија (биологија)|фамилии]], во зависност од типот на нивниот геном (ДНК, РНК, едноверижна, двоверижна итн.), како и методот на репликација. === ICTV класификација === Меѓународниот комитет за таксономија на вируси (ICTV) го има развиено актуелниот систем за класификација на вирусите и состави упатства кои ставаат поголем акцент на одредени вирусни особини за да се одржи униформноста на фамилијата како таксономски ранг. Деветтиот извештај на ICTV<ref name=":8">{{Наведена книга|title=Virus Taxonomy: Ninth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses|last=King, Lefkowitz, Adams, Carstens|first=|publisher=Elsevier|year=2011|isbn=0-12-384684-6|location=|pages=6}}</ref> го дефинира концептот на вид кај вирусите како најнизок [[таксон]] (група) во разгранувачката хиерархија на вирусните таксони.<ref>{{Наведено списание|last=Adams|first=M. J.|last2=Lefkowitz|first2=E. J.|last3=King|first3=A. M. Q.|last4=Carstens|first4=E. B.|date=December 2013|title=Recently agreed changes to the International Code of Virus Classification and Nomenclature|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23836393|journal=Archives of Virology|volume=158|issue=12|pages=2633–2639|doi=10.1007/s00705-013-1749-9|issn=1432-8798|pmid=23836393}}</ref> До денес, изучен е само мал дел од вкупниот диверзитет на вирусите во природата. Генетските анализите на разни човечки примероци откриле дека околу 20% од добиените вирусни геномски секвенци претходно не биле познати, а анализите на примероци од животната средина (морска вода, почви, седименти итн.) заклучиле дека мноштвото на откриените вирусни секвенци се сосема нови и непознати во науката.<ref>{{Наведено списание|last=Delwart|first=Eric L.|date=March 2007|title=Viral metagenomics|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17295196|journal=Reviews in Medical Virology|volume=17|issue=2|pages=115–131|doi=10.1002/rmv.532|issn=1052-9276|pmid=17295196}}</ref> Општата таксономска структура е: * Ред (-''virales'') ** Фамилија (-''viridae'') *** Потсемејство (-''virinae'') **** Род (''-virus'') ***** Вид (''-virus'') Во актуелната (2017) таксономија на ICTV, постојат осум реда на вируси: ''Bunyavirales'', ''Caudovirales'', ''Herpesvirales'', ''Ligamenvirales'', ''Mononegavirales'', ''Nidovirales'', ''Picornavirales'' и ''Tymovirales''; 135 фамилии, 35 потсемејства, 455 родови, околу 2827 видови и над 4000 типови кои сѐ уште не се класифицирани.<ref name=":8" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://talk.ictvonline.org/taxonomy/|title=Taxonomy|work=International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV)|language=en|accessdate=2018-02-22|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320103754/https://talk.ictvonline.org/taxonomy|url-status=dead}}</ref> Официјално, комитетот не прави разлика помеѓу подвидови, видови и изолати. === Класификација според Балтимор === [[Податотека:VirusBaltimoreClassification.svg|thumb|upright=1.6|alt=A diagram showing how the Baltimore Classification is based on a virus's DNA or RNA and method of mRNA synthesis|Класификација според Балтимор]] Биологот [[Дејвид Балтимор]], добитник на Нобелова награда, е пронаоѓач на алтернативен систем за класификација на вирусите наречен според него.<ref>{{Наведено списание|last=Temin|first=H. M.|last2=Baltimore|first2=D.|date=1972|title=RNA-directed DNA synthesis and RNA tumor viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4348509|journal=Advances in Virus Research|volume=17|pages=129–186|issn=0065-3527|pmid=4348509}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Baltimore|first=D.|date=1974-1975|title=The strategy of RNA viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4377923|journal=Harvey Lectures|volume=70 Series|pages=57–74|issn=0073-0874|pmid=4377923}}</ref> Во модерната класификација на вирусите неговиот систем се употребува заедно со системот на класификација на ICTV.<ref>{{Наведено списание|last=van Regenmortel|first=Marc H. V.|last2=Mahy|first2=Brian W. J.|date=January 2004|title=Emerging issues in virus taxonomy|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15078590|journal=Emerging Infectious Diseases|volume=10|issue=1|pages=8–13|doi=10.3201/eid1001.030279|issn=1080-6040|pmc=PMC3322749|pmid=15078590}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mayo|first=M. A.|date=1999|title=Developments in plant virus taxonomy since the publication of the 6th ICTV Report. International Committee on Taxonomy of Viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10486120|journal=Archives of Virology|volume=144|issue=8|pages=1659–1666|issn=0304-8608|pmid=10486120}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=de Villiers|first=Ethel-Michele|last2=Fauquet|first2=Claude|last3=Broker|first3=Thomas R.|last4=Bernard|first4=Hans-Ulrich|last5=zur Hausen|first5=Harald|date=2004-06-20|title=Classification of papillomaviruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15183049|journal=Virology|volume=324|issue=1|pages=17–27|doi=10.1016/j.virol.2004 март 033|issn=0042-6822|pmid=15183049}}</ref> Виралните геноми можат да се состојат од РНК или ДНК, со позитивна или негативна поларност, едноверижни или двоверижни (понекогаш и кружни) молекули или поделени на сегменти. Информациската РНК (иРНК) која директно може да се транслатира во белковина се смета дека има позитивна поларност. Исто така, ДНК со соодветната низа (кодирачката верига на двоверижната ДНК) е верига во позитивна смисла. Молекули на РНК или ДНК со реверзна (обратна) комплементарна секвенца на иРНК е верига во негативна смисла. Идентификувани се неколку вируси кои содржат еден или повеќе амбисмислени (двосмислени) геномски РНК сегменти кои имаат позитивен пол во еден дел од својата молекула (овој дел може директно да се преведе во белковина) и негативен пол (обратен комплемент на кодирачката низа) во друг дел од молекулата. {| class="wikitable" |- ! Молекула ! Секвенца ! Поларност (смисла) |- | Комплементарна РНК | AUUGGGCUC | Негативна |- | Кодирачка верига на ДНК | TAACCCGAG | Позитивна |- | Комплементарна ДНК | ATTGGGCTC | Негативна |- | Информациска РНК (mRNA) | UAACCCGAG | Позитивна |} Класификацијата според Балтимор е прикажана во следната табела: {| class="wikitable" |- ! Нуклеинска киселина ! Поларност ! Фамилија ! Примери ! Домаќин ! Заболувања |- | едноверижна DNA | + | ''[[Parvoviridae]]'' | [[Парвовирус B19]] | Луѓе | [[Erythema infectiosum]] (петтата зараза) |- | двоверижна DNA | +/- | ''[[Myoviridae]]'' | [[Бактериофаг Т4]] | ''[[Escherichia coli|E. coli]]'' | Разградување на бактеријата |- | | | ''[[Papilomaviridae]]'' | [[Хуман папилома вирус|ХПВ]] типови 2, 16, 18, 33 | Луѓе | [[Брадавица|Брадавици]], цервикален и друг тип на [[Рак (болест)|рак]] |- | | | ''[[Herpesviridae]]'' | [[Херпес]] [[зостер]] вирус | Луѓе | [[Средна сипаница|Варичела]], [[лош херпес]] (херпес зостер) |- | | | ''Poxviridae'' | [[Вариола вирус]] | Луѓе | [[Голема сипаница]] (вариола) |- | едноверижна RNA, несегмент. | + | ''[[Picornaviridae]]'' | [[Полиовирус]], типови 1-3 | Луѓе | [[Полиомиелитис]] |- | | | | [[Риновирус]] (100 + [[серотип]]ови) | Луѓе | [[Настинка]] |- | | | ''[[Togaviridae]]'' | [[Коњски енцефалитичен вирус]] | [[Инсект]]и/[[Коњ]]и | Заболување на [[Централен нервен систем|ЦНС]] кај коњите и луѓето ([[енцефалит]]) |- | едноверижна RNA, несегмент. | - | ''[[Rhabdoviridae]]'' | Вирус на беснило | [[Цицачи]] | [[Беснило]] |- | | | ''[[Paramyxoviridae]]'' | Вирус на сипаници | Луѓе | [[Сипаница|Сипаници]] |- | едноверижна RNAt, сегментирана | - | ''[[Ортомиксовирус]]и'' | [[Инфлуенца вирус]] | Цицачи, птици | [[грип]] (инфлуенца) |- | едноверижна RNA, сегментирана | - и/или амбиполарен | ''[[Bunyaviridae]]'' | [[Sin Nombre вирус]] | [[Глодачи]] | [[Ханта треска]] |- | | | ''[[Arenaviridae]]'' | Вирус на Ласа треска | [[Примати]] | [[Хеморагична треска]] |- | двоверижна RNA | +/- | ''[[Reoviridae]]'' | [[Џуџест вирус на оризот]] | [[Растенија]] | Скаменување |- | едноверижна RNA DNA<br />rep. int. (репликативен интермедиер) | + | ''[[Ретровирус|Retroviridae]]'' | [[ХИВ]] тип 1, 2 | Луѓе | [[СИДА]] |- | | | | [[HTLV тип 1]] | Луѓе | [[Возрасна Т-клеточна леукемија]] |- | двоверижна DNA RNA rep. int. | +/- | ''[[Hepadnaviridae]]'' | Вирус на [[хепатит B]] | Луѓе | [[Хепатит]], [[хепатоцитен карцином]] |} Како пример за вирусна класификација, вирусот на пилешки порос, варичела зостер (VZV), спаѓа во редот Herpesvirales, фамилија Herpesviridae, потсемејство ''Alphaherpesvirinae'' и род ''Varicellovirus''. VZV е во групата I од класификацијата според Балтимор, бидејќи е вирус со двДНК кој не користи реверзна транскриптаза. Вкупниот диверзитет на вируси кои живеат во одреден организам или во одредено живеалиште се нарекува [[виром]]; на пример, сите вируси во човечкиот организам го сочинуваат човечкиот виром.<ref>{{Наведено списание|last=Parker|first=Michael T.|date=9 2016|title=An Ecological Framework of the Human Virome Provides Classification of Current Knowledge and Identifies Areas of Forthcoming Discovery|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27698618|journal=The Yale Journal of Biology and Medicine|volume=89|issue=3|pages=339–351|issn=1551-4056|pmc=PMC5045143|pmid=27698618}}</ref> = Потекло = Вирусите се наоѓаат секаде каде што има живот, а најверојатно постоеле од времето на првобитната појава на живите клетки.<ref>{{Наведено списание|last=Iyer|first=Lakshminarayan M.|last2=Balaji|first2=S.|last3=Koonin|first3=Eugene V.|last4=Aravind|first4=L.|date=April 2006|title=Evolutionary genomics of nucleo-cytoplasmic large DNA viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16494962|journal=Virus Research|volume=117|issue=1|pages=156–184|doi=10.1016/j.virusres.2006 јануари 009|issn=0168-1702|pmid=16494962}}</ref> Потеклото на вирусите е сѐ уште тема на дебата во науката. Поради тоа што тие не формираат [[фосил]]и, најкорисно средство за истражување на нивното потекло се молекуларните техники кои се засноваат на изучување на составот на нивниот генетски материјал (ДНК или РНК).<ref name=":7" /> Покрај тоа, вирусниот генетски материјал повремено може да се интегрира во геномот на домаќинот, со што постои можност за вертикален пренос на потомците на домаќинот. Ова обезбедува непроценлив извор на информации за палеовиролозите за одредување на староста на одделните вирусни видови. Постојат три главни [[Хипотеза|хипотези]] за потеклото на вирусите:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/the-origins-of-viruses-14398218|title=Origin of Viruses | Learn Science at Scitable|work=www.nature.com|language=en|accessdate=2018-02-22}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-007-4899-6_3|title=Viruses: Essential Agents of Life|last=Forterre|first=Patrick|last2=Krupovic|first2=Mart|date=2012|publisher=Springer, Dordrecht|isbn=9789400748989|pages=43–60|language=en|doi=10.1007/978-94-007-4899-6_3}}</ref> ==== Регресивна хипотеза ==== Оваа хипотеза уште се нарекува и хипотеза на дегенерација, или редукциона хипотеза.<ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nature.com/scitable/blog/student-voices/once_upon_a_time_the|title=Once upon a time: The possible story of viruses {{!}} Student Voices {{!}} Learn Science at Scitable|work=www.nature.com|language=en|accessdate=2018-02-22}}</ref> Според неа, вирусите во почетокот биле мали клетки кои [[Паразитизам|паразитирале]] на поголеми клетки. Со тек на време, почнале да ги губат оние гени кои не им биле потребни за нивниот паразитски начин на живот. [[Рикеции]]те и [[хламидии]]те се бактерии кои, како и вирусите, можат да се репродуцираат само во живи клетки на домаќинот. И кај нив внатрешноклеточниот паразитски начин на живот довел до упростување на клеточната градба. ==== Хипотеза на клеточно потекло ==== Според оваа хипотеза, позната и како хипотеза на скитници, или хипотезата на бегство, вирусите еволуирале од мали ДНК или РНК сегменти кои се отцепиле од генетскиот материјал на некој поголем организам.<ref name=":9" /> Отцепената нуклеинска киселина можеби потекнувала од [[плазмид]]и (екстрахромозомски ДНК молекули кај бактериите и археите) или [[транспозон]]и (мобилни сегменти на ДНК кои се отцепуваат и преместуваат на различни позиции во рамките на еден [[хромозом]]). Транспозоните за првпат биле откриени во пченка, од страна на американскиот цитогенетичар [[Барбара Маклинток|Барбара Меклинток]] во 1950 година.<ref>{{Наведено списание|last=McCLINTOCK|first=B.|date=June 1950|title=The origin and behavior of mutable loci in maize|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15430309|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=36|issue=6|pages=344–355|issn=0027-8424|pmc=PMC1063197|pmid=15430309}}</ref> Тие порано се нарекувале „скокачки гени“, и по некои свои особини доста наликуваат на вирусите. ==== Хипотеза на коеволуција ==== Оваа хипотеза се нарекува и хипотеза за првобитноста на вирусите и го предложува концептот за првична појава на вирусите во еволуцијата на животот, по пат на асоцијација на абиогено-синтетизирани молекули на белковини и нуклеински киселини во првобитниот океан. [[Вироид]]ите се молекули на РНК кои не се класифицирани како вируси, бидејќи тие немаат белковинска обвивка. Тие поседуваат некои одлики кои се заеднички со вирусите, и често се нарекуваат субвирални агенси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://courses.lumenlearning.com/microbiology/chapter/viroids-virusoids-and-prions/|title=Viroids, Virusoids, and Prions {{!}} Microbiology|work=courses.lumenlearning.com|accessdate=2018-02-22}}</ref> Вироидите се важни патогени на растенијата. Тие не кодираат белковини, но стапуваат во интеракција со клетката домаќин и ја искористуваат нејзината клеточна машинерија за сопствена репликација.<ref>{{Наведено списание|last=Tsagris|first=Efthimia Mina|last2=Martínez de Alba|first2=Ángel Emilio|last3=Gozmanova|first3=Mariyana|last4=Kalantidis|first4=Kriton|date=2008-11-01|title=Viroids|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1462-5822.2008.01231.x/abstract|journal=Cellular Microbiology|language=en|volume=10|issue=11|pages=2168–2179|doi=10.1111/j.1462-5822.2008.01231.x|issn=1462-5822}}</ref> Вирусот на [[хепатит делта]] кај луѓето има РНК-геном сличен на вироидите, но има белковински слој добиен од вирусот на хепатит Б, кој самиот не може да го синтетизира. Значи, иако геномот на хепатит делта вирусот е способен независно да се реплицира еднаш во клетката домаќин, потребна му е „помош“ од вирусот на хепатит Б, кој му ја обезбедува белковинската обвивка за да може да инфицира нови клетки. На сличен начин, [[вирофаг]]от спутник е зависен од [[мимивирус]]от, кој ја инфицира [[протозоа]]та ''[[Acanthamoeba castellanii]]''.<ref>{{Наведено списание|last=La Scola|first=Bernard|last2=Desnues|first2=Christelle|last3=Pagnier|first3=Isabelle|last4=Robert|first4=Catherine|last5=Barrassi|first5=Lina|last6=Fournous|first6=Ghislain|last7=Merchat|first7=Michèle|last8=Suzan-Monti|first8=Marie|last9=Forterre|first9=Patrick|date=2008-09-04|title=The virophage as a unique parasite of the giant mimivirus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18690211|journal=Nature|volume=455|issue=7209|pages=100–104|doi=10.1038/nature07218|issn=1476-4687|pmid=18690211}}</ref> Ваквите вируси, кои се зависни од присуството на други вируси во клетката домаќин, се нарекуваат сателитски вируси и можно е да претставуваат преодна форма меѓу вироиди и вируси. Сите горенаведени хипотези за потекло на вирусите имаат сериозни недостатоци: регресивната хипотеза не објаснува зошто и најмалиот клеточен паразит е далеку посложен од најсложениот вирус; хипотезата на бегство не може да го објасни присуството на капсиди и други структури на вирусни честички; а хипотезата за првобитноста на вирусите е во контрадикција со основната дефиниција за вирус, во смисла дека тој е облигатен внатрешноклеточен паразитски агенс. За вирусите, денес, владее мислењето дека се со старо потекло, кое датира пред дивергенцијата на животот во трите домени.<ref name=":6" /> Доказите за примордијален свет на РНК клетки и компјутерските анализи на вирусните ДНК секвенци и оние на нивните клетки домаќини придонесоа за подобро разбирање на еволутивните односи помеѓу различните вируси. До денес, овие анализи не утврдиле која од хипотезите за потекло на вирусите е точна. Се чини дека е малку веројатно да сите моментално познати вируси имаат заеднички предок, што би значело дека тие настанале повеќепати во минатото со еден или повеќе механизми. [[Прион]]ите се заразни белковински молекули кои не содржат нуклеински киселини.<ref>{{Наведено списание|last=Liberski|first=Paweł P.|date=2008|title=Prion diseases: a riddle wrapped in a mystery inside an enigma|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18587704|journal=Folia Neuropathologica|volume=46|issue=2|pages=93–116|issn=1641-4640|pmid=18587704}}</ref> Тие можат да предизвикаат инфекции како што се [[Шап и лигавка|шап]] кај овците, спонгиформна енцефалопатија ([[кравјо лудило]]) кај добитокот и преносителна спонгиформна енцефалопатија кај елените и лосовите. Кај луѓето, прионски заболувања се [[куру (болест)|куру]],<ref>{{Наведено списание|last=Alpers|first=Michael P.|date=March 2007|title=A history of kuru|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19354007|journal=Papua and New Guinea Medical Journal|volume=50|issue=1-2|pages=10–19|issn=0031-1480|pmid=19354007}}</ref> [[Кројцфелд-Јакобова болест]]<ref>{{Наведена книга|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4614-0653-2_10|title=Neurodegenerative Diseases|last=Liberski|first=Paweł P.|date=2012|publisher=Springer, New York, NY|isbn=9781461406525|series=Advances in Experimental Medicine and Biology|pages=128–137|language=en|doi=10.1007/978-1-4614-0653-2_10}}</ref> и синдром на Герстман-Штројслер-Шејнкер. Иако прионите се фундаментално различни од вирусите и вироидите, нивното откривање даде веродостојност на теоријата за потекло на вирусите од самореплицирачки молекули.<ref>{{Наведено списание|last=Lupi|first=Omar|last2=Dadalti|first2=Paula|last3=Cruz|first3=Eduardo|last4=Goodheart|first4=Clyde|date=2007|title=Did the first virus self-assemble from self-replicating prion proteins and RNA?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17512677|journal=Medical Hypotheses|volume=69|issue=4|pages=724–730|doi=10.1016/j.mehy.2007 март 031|issn=0306-9877|pmid=17512677}}</ref> = Улога во заболувањата кај човекот = [[Податотека:Viral infections and involved species.svg|мини|339x339пкс|Преглед на главните вирусни инфекции кај човекот и нивните причинители.]] Вирусите предизвикуваат низа болести кај човекот од обични, како што се: [[настинка]], [[грип]], [[сипаници]], [[брадавици]], [[Херпес|херпесни инфекции]], па до тешки заболувања со кои современата медицина тешко се справува како што се: [[ебола]], [[Синдром на стекнат имунолошки дефицит|СИДА]], [[птичји грип]] и [[тежок акутен респираторен синдром]] (САРС). Денес сѐ уште се истражува за можната поврзаност на некои невролошки болести како што е [[Мултипла склероза|мултиплекс склерозата]] и [[Синдром на хроничен замор|синдромот на хроничен замор]] со инфекција со вируси од групата на хуманиот херпесвирус 6 (HHV6).<ref>{{Наведено списание|last=Komaroff|first=Anthony L.|date=December 2006|title=Is human herpesvirus-6 a trigger for chronic fatigue syndrome?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17276367|journal=Journal of Clinical Virology: The Official Publication of the Pan American Society for Clinical Virology|volume=37 Suppl 1|pages=S39–46|doi=10.1016/S1386-6532(06)70010-5|issn=1386-6532|pmid=17276367}}</ref> Постојат и контроверзии за можна поврзаност на некои психијатриски болести кај човекот со [[борнавирус]]от кој е предизвикувач на невролошки болести кај коњите.<ref>{{Наведено списание|last=Chen|first=C. H.|last2=Chiu|first2=Y. L.|last3=Wei|first3=F. C.|last4=Koong|first4=F. J.|last5=Liu|first5=H. C.|last6=Shaw|first6=C. K.|last7=Hwu|first7=H. G.|last8=Hsiao|first8=K. J.|date=January 1999|title=High seroprevalence of Borna virus infection in schizophrenic patients, family members and mental health workers in Taiwan|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10089006|journal=Molecular Psychiatry|volume=4|issue=1|pages=33–38|issn=1359-4184|pmid=10089006}}</ref> Способноста на вирусот да предизвика болест се нарекува [[вирулентност]]. Вирусите имаат различни механизми за предизвикувања на патолошки промени (заболувања) кај човекот и тоа зависи во голема мера од видот на вирусот. На клеточно ниво тоа може да биде: клеточна лиза, распукување на клетката и последователна смрт. Кај повеќеклеточните организми, зафаќањето на поголем број на клетки ќе резултира и со соодветен степен на оштетување. Некои вируси можат да опстојуваат во домаќинот долго време без да предизвикаат патолошки промени. Оваа состојба на латентност на вирусот<ref>{{Наведено списание|last=Margolis|first=Todd P.|last2=Elfman|first2=Fred L.|last3=Leib|first3=David|last4=Pakpour|first4=Nazzy|last5=Apakupakul|first5=Kathleen|last6=Imai|first6=Yumi|last7=Voytek|first7=Cindy|date=October 2007|title=Spontaneous reactivation of herpes simplex virus type 1 in latently infected murine sensory ganglia|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17686862|journal=Journal of Virology|volume=81|issue=20|pages=11069–11074|doi=10.1128/JVI.00243-07|issn=0022-538X|pmc=PMC2045564|pmid=17686862}}</ref> се среќава кај херпес вирусите, Епштајн-Баровиот вирус и варичела-зостер вирусот. Најголем дел од светската човечка популација го има барем еден од овие три вируса.<ref>{{Наведено списание|last=Whitley|first=R. J.|last2=Roizman|first2=B.|date=2001-05-12|title=Herpes simplex virus infections|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11377626|journal=Lancet (London, England)|volume=357|issue=9267|pages=1513–1518|doi=10.1016/S0140-6736(00)04638-9|issn=0140-6736|pmid=11377626}}</ref> Овие латентни вируси понекогаш можат да бидат и придобивка за домаќинот, така што му ја зголемуваат отпорноста кон некои бактериски патогени видови, како на пример, кон ''[[Yersinia pestis]]'' (причинителот на [[Чума (болест)|чумата]]).<ref>{{Наведено списание|last=Barton|first=Erik S.|last2=White|first2=Douglas W.|last3=Cathelyn|first3=Jason S.|last4=Brett-McClellan|first4=Kelly A.|last5=Engle|first5=Michael|last6=Diamond|first6=Michael S.|last7=Miller|first7=Virginia L.|last8=Virgin|first8=Herbert W.|date=2007-05-17|title=Herpesvirus latency confers symbiotic protection from bacterial infection|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17507983|journal=Nature|volume=447|issue=7142|pages=326–329|doi=10.1038/nature05762|issn=1476-4687|pmid=17507983}}</ref> Некои вируси се предизвикувачи на хронични болести во кои вирусот продолжува да се реплицира и покрај одбранбените механизми на домаќинот.<ref>{{Наведено списание|last=Bertoletti|first=Antonio|last2=Gehring|first2=Adam|date=October 2007|title=Immune response and tolerance during chronic hepatitis B virus infection|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17931183|journal=Hepatology Research: The Official Journal of the Japan Society of Hepatology|volume=37 Suppl 3|pages=S331–338|doi=10.1111/j.1872-034X.2007.00221.x|issn=1386-6346|pmid=17931183}}</ref> Пример за ова се инфекциите со вирусите на [[хепатит Б]] и [[хепатит Ц]]. Заболените, во овие случаи, се доживотни носители на вирусот и се резервоар за нови инфекции.<ref>{{Наведено списание|last=Rodrigues|first=C.|last2=Deshmukh|first2=M.|last3=Jacob|first3=T.|last4=Nukala|first4=R.|last5=Menon|first5=S.|last6=Mehta|first6=A.|date=July 2001|title=Significance of HBV DNA by PCR over serological markers of HBV in acute and chronic patients|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17664817|journal=Indian Journal of Medical Microbiology|volume=19|issue=3|pages=141–144|issn=0255-0857|pmid=17664817}}</ref> Доколку една популација има висок процент на клицоносители тогаш тие заболувања ги нарекуваме ендемски.<ref>{{Наведено списание|last=Nguyen|first=Van Thi-Thuy|last2=McLaws|first2=Mary-Louise|last3=Dore|first3=Gregory J.|date=December 2007|title=Highly endemic hepatitis B infection in rural Vietnam|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17645465|journal=Journal of Gastroenterology and Hepatology|volume=22|issue=12|pages=2093–2100|doi=10.1111/j.1440-1746.2007.05010.x|issn=0815-9319|pmid=17645465}}</ref> === Епидемиологија === [[Епидемиологија]]та на вирусните заболувања е дел од медицинската наука која се занимава со проучување на преносот и контролата на вирусните инфекции кај човекот. Преносот на вирусот може да биде по вертикален пат, што значи од мајка на дете, или по хоризонтален пат, што значи од човек на човек. Пример за вертикална трансмисија на вирусот се заболувањата хепатит Б и ХИВ, кај кои бебето се раѓа веќе инфицирано со вирусот.<ref>{{Наведено списание|last=Fowler|first=Mary Glenn|last2=Lampe|first2=Margaret A.|last3=Jamieson|first3=Denise J.|last4=Kourtis|first4=Athena P.|last5=Rogers|first5=Martha F.|date=September 2007|title=Reducing the risk of mother-to-child human immunodeficiency virus transmission: past successes, current progress and challenges, and future directions|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17825648|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|volume=197|issue=3 Suppl|pages=S3–9|doi=10.1016/j.ajog.2007 јуни 048|issn=1097-6868|pmid=17825648}}</ref> Друг, редок, пример за вертикален пренос е преносот на вирусот на варичела зостер, кој предизвикува релативно благи инфекции кај луѓето, но при вертикален пренос, инфекцијата може да биде фатална за фетусот или новороденото бебе.<ref>{{Наведено списание|last=Sauerbrei|first=A.|last2=Wutzler|first2=P.|date=December 2000|title=The congenital varicella syndrome|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11190597|journal=Journal of Perinatology: Official Journal of the California Perinatal Association|volume=20|issue=8 Pt 1|pages=548–554|issn=0743-8346|pmid=11190597}}</ref> Хоризонталниот пренос е најчестиот начин на ширење на вирусните инфекции. Преносот може да биде со: телесни течности при сексуален чин, како кај ХИВ-вирусот; користење на контаминирани медицински материјали или апарати, како кај преносот на вирусот на хепатит Ц; размена на плунка преку уста, кај преносот на Епштејн-Баровиот вирус; преку консумирање на контаминирана храна и/или вода, кај преносот на [[норвовируси]]; со инхалација на [[аеросол]]и се пренесува вирусот на инфлуенца. Во преносот на вирусите можат да учествуваат и разни инсекти - вектори, како на пример: [[Комарец|комарците]] го пренесуваат вирусот на [[денга]], а некои видови на [[крлежи]] го пренесуваат вирусот кој предизвикува [[менинго-енцефалит]]. Брзината на пренесувањето на вирусните инфекции зависи од густината на населеноста, процентот на неимунизираните лица,<ref>{{Наведено списание|last=Garnett|first=Geoffrey P.|date=2005-02-01|title=Role of herd immunity in determining the effect of vaccines against sexually transmitted disease|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15627236|journal=The Journal of Infectious Diseases|volume=191 Suppl 1|pages=S97–106|doi=10.1086/425271|issn=0022-1899|pmid=15627236}}</ref> од квалитетот на здравствената заштита и од временските прилики.<ref>{{Наведено списание|last=Platonov|first=A. E.|date=2006|title=[The influence of weather conditions on the epidemiology of vector-borne diseases by the example of West Nile fever in Russia]|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16544901|journal=Vestnik Rossiiskoi Akademii Meditsinskikh Nauk|issue=2|pages=25–29|issn=0869-6047|pmid=16544901}}</ref> Епидемиологијата игра важна улога во прекинувањето на ланецот на инфекцијата при појава и епидемиско ширење на заразни болести во рамките на човечката популација.<ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.who.int/topics/epidemiology/en/|title=WHO {{!}} Epidemiology|work=www.who.int|accessdate=2018-02-22}}</ref> При тоа се користат сите контролни мерки за спречување на ширењето на вирусот, пронаоѓањето на изворот на инфекцијата и идентификација на вирусот. После тоа следат сите санитарни мерки за [[дезинфекција]], [[дезинсекција]], [[дератизација]] и задолжително спроведување на [[вакцинација]].<ref name=":10" /> Заразените лица се изолираат од остатокот на заедницата, а оние кои биле изложени на вирусот, со можност на зараза, се ставаат во [[карантин]]. За да се спречи ширењето на некој вирус може да се користат и драстични мерки на убивање илјадници домашни животни или живина. Како и кај сите други инфекции, и кај вирусните постои време на инкубација - време во кое инфекцијата е присутна, но не предизвикува никакви симптоми и знаци на болест. Инкубацијата може да е кратка, само неколку дена, па до повеќе недели.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.summitmedicalgroup.com/library/pediatric_health/hhg_incubation/|title=Summit Medical Group|work=www.summitmedicalgroup.com|language=en|accessdate=2018-02-22}}</ref> Заразноста на заболената личност може да се јави и во време на инкубацијата, може да трае и со појавата на првите знаци на болеста, а може при некои хронични вирусни болести да биде и доживотна. Познавањето на времетраењето на заразноста е од големо значење за контрола на епидемиите. Под [[епидемија]] се подразбира висок процент на заразени поединци кај населението, а поимот [[пандемија]] подразбира ширење на заразна болест во светски рамки.<ref>{{Наведена книга|title=Epidemics and Pandemics: Their Impacts on Human History|last=Hays|first=|publisher=ABC-CLIO|year=2005|isbn=1851096582|location=USA|pages=}}</ref> === Историја на вирусни епидемии и пандемии === [[Податотека:Florentinoviruela.JPG|лево|мини|226x226px|Цртеж во Книгата XII од Флорентинскиот кодекс (1540-1585), кој прикажува луѓе од народот Нахуа, од централно Мексико, заболени од големи сипаници.]] Во историјата на човечката популација познати се повеќе епидемии и пандемии кои биле со катастрофален исход. Колонизирањето на американскиот континент од страна на Европејците во почетокот на 16 век донело многу нови заразни болести кај домородното население, но се претпоставува дека токму вирусот на [[големи сипаници]] бил погубен за најголемиот процент од домородната популација; и според некои проценки дури 70% од индијанското население настрадало.<ref>{{Наведено списание|last=Patterson|first=Kristine B.|last2=Runge|first2=Thomas|date=April 2002|title=Smallpox and the Native American|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12003378|journal=The American Journal of the Medical Sciences|volume=323|issue=4|pages=216–222|issn=0002-9629|pmid=12003378}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Ranlet|first=P.|date=2000|title=The British, the Indians, and smallpox: what actually happened at Fort Pitt in 1763?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17216901|journal=Pennsylvania History|volume=67|issue=3|pages=427–441|issn=0031-4528|pmid=17216901}}</ref> Голема пандемија на грип од 1918 година, која траела до 1919 година, била пандемија од 5-та категорија, предизвикана од смртоносниот вирус на грип А.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.archives.gov/exhibits/influenza-epidemic/|title=The Influenza Epidemic of 1918|work=www.archives.gov|accessdate=2018-02-22}}</ref> Жртвите биле претежно млади и здрави луѓе, што е обично спротивно на повеќето епидемии кои ги засегаат децата и старите лица. За тоа колку животи се изгубени во оваа пандемија постојат различни податоци: постарите проценки прикажуваат бројка од 40-50 милиони смртни случаи,<ref>{{Наведено списание|last=Patterson|first=K. D.|last2=Pyle|first2=G. F.|date=1991|title=The geography and mortality of the 1918 influenza pandemic|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2021692|journal=Bulletin of the History of Medicine|volume=65|issue=1|pages=4–21|issn=0007-5140|pmid=2021692}}</ref> додека поновите процени сугерираат дека можеби бројот на смртните случаи изнесувал околу 100 милиони или околу 5% од светското население во 1918 година.<ref>{{Наведено списание|last=Johnson|first=Niall P. A. S.|last2=Mueller|first2=Juergen|date=2002|title=Updating the accounts: global mortality of the 1918-1920 "Spanish" influenza pandemic|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11875246|journal=Bulletin of the History of Medicine|volume=76|issue=1|pages=105–115|issn=0007-5140|pmid=11875246}}</ref> На крајот на 20 век се случуваат неколку епидемии. ХИВ вирусот, за кој се верува дека потекнува од [[потсахарска Африка]]<ref>{{Наведено списание|last=Gao|first=F.|last2=Bailes|first2=E.|last3=Robertson|first3=D. L.|last4=Chen|first4=Y.|last5=Rodenburg|first5=C. M.|last6=Michael|first6=S. F.|last7=Cummins|first7=L. B.|last8=Arthur|first8=L. O.|last9=Peeters|first9=M.|date=1999-02-04|title=Origin of HIV-1 in the chimpanzee Pan troglodytes troglodytes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9989410|journal=Nature|volume=397|issue=6718|pages=436–441|doi=10.1038/17130|issn=0028-0836|pmid=9989410}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Sharp|first=Paul M.|last2=Hahn|first2=Beatrice H.|date=2011-9|title=Origins of HIV and the AIDS Pandemic|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3234451/|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine|volume=1|issue=1|doi=10.1101/cshperspect.a006841|issn=2157-1422|pmc=PMC3234451|pmid=22229120}}</ref> се ширел брзо во последните децении на 20 век и сега е во пандемиски размери со околу 38,6 милиони заразени лица, а [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] (СЗО) проценува дека од почетокот на пандемијата во 1981 година починати се околу 25 милиони од последиците на оваа инфекција.<ref>{{Наведено списание|last=Mawar|first=Nita|last2=Saha|first2=Seema|last3=Pandit|first3=Apoorvaa|last4=Mahajan|first4=Uma|date=December 2005|title=The third phase of HIV pandemic: social consequences of HIV/AIDS stigma & discrimination & future needs|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16517997|journal=The Indian Journal of Medical Research|volume=122|issue=6|pages=471–484|issn=0971-5916|pmid=16517997}}</ref> Во 2007 година имало 2.7 милиони нови ХИВ инфекции и 2 милиони смртни случаи поврзани со ХИВ инфекции.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://data.unaids.org/pub/GlobalReport/2008/jc1510_2008_global_report_pp29_62_en.pdf|title=Wayback Machine|date=2015-11-22|accessdate=2018-02-22|archive-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122231422/http://data.unaids.org/pub/GlobalReport/2008/jc1510_2008_global_report_pp29_62_en.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> Ебола вирусот, кој за првпат бил идентификуван 1976 година, предизвикал неколку наизменични епидемии со висока стапка на смртност од кои најлошата е скорешната епидемија во западна Африка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/2014-west-africa/index.html|title=2014-2016 Ebola Outbreak in West Africa {{!}} Ebola Hemorrhagic Fever {{!}} CDC|work=www.cdc.gov|language=en-us|accessdate=2018-02-22}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.bbc.com/news/world-africa-28755033|title=Ebola: Mapping the outbreak|date=2016|work=BBC News|access-date=2018-02-23|language=en-GB}}</ref> === Рак === Докажано е дека некои видови вируси можат да предизвикаат рак кај луѓето и другите организми. Појавата на рак, сепак, се среќава кај малцинство од популацијата заразени од вируси. Вирусите кои предизвикуваат рак можат да бидат и од РНК и од ДНК видовите. Дали ќе се развие рак зависи од повеќе фактори како што се имунитетот на домаќинот<ref>{{Наведено списание|last=Einstein|first=Mark H.|last2=Schiller|first2=John T.|last3=Viscidi|first3=Raphael P.|last4=Strickler|first4=Howard D.|last5=Coursaget|first5=Pierre|last6=Tan|first6=Tina|last7=Halsey|first7=Neal|last8=Jenkins|first8=David|date=June 2009|title=Clinician's guide to human papillomavirus immunology: knowns and unknowns|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19467474|journal=The Lancet. Infectious Diseases|volume=9|issue=6|pages=347–356|doi=10.1016/S1473-3099(09)70108-2|issn=1474-4457|pmid=19467474}}</ref> и мутации кај домаќинот.<ref>{{Наведено списание|last=Shuda|first=Masahiro|last2=Feng|first2=Huichen|last3=Kwun|first3=Hyun Jin|last4=Rosen|first4=Steven T.|last5=Gjoerup|first5=Ole|last6=Moore|first6=Patrick S.|last7=Chang|first7=Yuan|date=2008-10-21|title=T antigen mutations are a human tumor-specific signature for Merkel cell polyomavirus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18812503|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=105|issue=42|pages=16272–16277|doi=10.1073/pnas.0806526105|issn=1091-6490|pmc=PMC2551627|pmid=18812503}}</ref> Вируси кои можат да предизвикаат карцином се: некои генотипови на хуманиот [[папиломавирус]] (ХПВ), вирусот на хепатит Б, вирусот на хепатит Ц, Епштајн-Бар вирусот, херпесвирус асоциран со Капоши сарком и хуманиот Т-лимфотропен вирус. Скоро е откриен вирус наречен [[полиомавирус]] (анг. Merkel cell polyomavirus), кој е предизвикувач на ретка форма на рак на кожа наречен [[карцином на Меркелови клетки]].<ref>{{Наведено списание|last=Pulitzer|first=Melissa P.|last2=Amin|first2=Bijal D.|last3=Busam|first3=Klaus J.|date=2009-05-01|title=Merkel Cell Carcinoma: Review|url=https://insights.ovid.com/crossref?an=00125480-200905000-00001|journal=Advances in Anatomic Pathology|language=en|volume=16|issue=3|doi=10.1097/PAP.0b013e3181a12f5a|issn=1072-4109}}</ref> Хепатит вирусот, кој развива хронична вирусна инфекција кај човекот, може со време да доведе до развој на рак на црниот дроб.<ref>{{Наведено списание|last=Koike|first=Kazuhiko|date=June 2007|title=Hepatitis C virus contributes to hepatocarcinogenesis by modulating metabolic and intracellular signaling pathways|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17567457|journal=Journal of Gastroenterology and Hepatology|volume=22 Suppl 1|pages=S108–111|doi=10.1111/j.1440-1746.2006.04669.x|issn=0815-9319|pmid=17567457}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Hu|first=Jianming|last2=Ludgate|first2=Laurie|date=2007|title=HIV-HBV and HIV-HCV coinfection and liver cancer development|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17672044|journal=Cancer Treatment and Research|volume=133|pages=241–252|issn=0927-3042|pmid=17672044}}</ref> Инфекција со хуманиот Т-лимфотропен вирус може да развие кај возрасните [[Леукемија|Т-клеточна леукемија]].<ref>{{Наведено списание|last=Bellon|first=Marcia|last2=Nicot|first2=Christophe|date=January 2007|title=Telomerase: a crucial player in HTLV-I-induced human T-cell leukemia|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17726237|journal=Cancer Genomics & Proteomics|volume=4|issue=1|pages=21–25|issn=1109-6535|pmid=17726237}}</ref> Хуманиот папиломавирус (ХПВ) е причина за појава на рак на кожа, појава на [[Карцином на грло на матка|карцином на грлото на матката]], анусот и пенисот.<ref>{{Наведено списание|last=Schiffman|first=Mark|last2=Castle|first2=Philip E.|last3=Jeronimo|first3=Jose|last4=Rodriguez|first4=Ana C.|last5=Wacholder|first5=Sholom|date=2007-09-08|title=Human papillomavirus and cervical cancer|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17826171|journal=Lancet (London, England)|volume=370|issue=9590|pages=890–907|doi=10.1016/S0140-6736(07)61416-0|issn=1474-547X|pmid=17826171}}</ref> Епштајн-Баровиот вирус може да предизвика Буркитов лимфом, Хочкинов лимфом, Б-лимфопролиферативни нарушувања и назофарингеален карцином.<ref>{{Наведено списание|last=Klein|first=E.|last2=Kis|first2=L. L.|last3=Klein|first3=G.|date=2007-02-26|title=Epstein-Barr virus infection in humans: from harmless to life endangering virus-lymphocyte interactions|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17322915|journal=Oncogene|volume=26|issue=9|pages=1297–1305|doi=10.1038/sj.onc.1210240|issn=0950-9232|pmid=17322915}}</ref> === Одбранбени механизми на домаќинот === Прва линија на одбрана на организмот против вирусите е [[Вроден имунолошки систем|вродениот имунолошки систем]]. Преку својот клеточен и хуморален дел, тој го брани организмот од инфекција на неспецифичен начин. Тоа значи дека клетките на вродениот имунолошки систем го препознаваат и одговараат на патогениот агенс, и за разлика од [[Имунитет|стекнатиот имунитет]], не даваат долготраен и заштитен имунитет на домаќинот.<ref>{{Наведена книга|title=Molecular Biology of the Cell; Fourth Edition|last=Bruce Alberts, Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, and Peter Walter|first=|publisher=Garland Science|year=2002|isbn=0-8153-3218-1|location=New York and London|pages=}}</ref> Кога организмот се инфицира со вирус, доаѓа до активација на стекнатиот имунитет и тој почнува да создава [[Антитело|антитела]] кои го врзуваат вирусот и го прават неинфективен. За продукција на антитела е задолжен [[Хуморален имунитет|хуморалниот имунитет]]. Два типа на антитела се особено важни: едниот е IgM, кој брзо почнува да се продуцира и е мошне ефикасен во неутрализирањето на вируси, но се продуцира од клетките на имуниот систем само во тек на неколку недели; другиот е IgG, кој почнува да се продуцира подоцна и продукцијата трае неограничено време. Затоа присуството на IgM во крвта се користи за тестирање на акутни инфекции, додека присуството на IgG е доказ за инфекција која се случила во минатото.<ref>{{Наведено списание|last=Greer|first=S.|last2=Alexander|first2=G. J.|date=December 1995|title=Viral serology and detection|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8903801|journal=Bailliere's Clinical Gastroenterology|volume=9|issue=4|pages=689–721|issn=0950-3528|pmid=8903801}}</ref> Антителата продолжуваат да бидат ефикасен одбранбен механизам и кога вирусот ќе влезе во клетката на домаќинот. Тогаш се активира белковина во клетката, наречен TRIM21, кој може да прикачи антитела на површината од вирусната честичка. Ова резултира со уништување на вирусот од страна на ензимите на клеточниот [[Протеозом|протеозомски систем]].<ref>{{Наведено списание|last=Mallery|first=Donna L.|last2=McEwan|first2=William A.|last3=Bidgood|first3=Susanna R.|last4=Towers|first4=Greg J.|last5=Johnson|first5=Chris M.|last6=James|first6=Leo C.|date=2010-11-16|title=Antibodies mediate intracellular immunity through tripartite motif-containing 21 (TRIM21)|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21045130|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=107|issue=46|pages=19985–19990|doi=10.1073/pnas.1014074107|issn=1091-6490|pmc=PMC2993423|pmid=21045130}}</ref> [[Податотека:Rotavirus with antibody.jpg|мини|254x254пкс|Два ротавируси: оној од десната страна е обложен со антитела кои го спречуваат неговото прикачување за клетките.]] Втората линија на одбрана кај [[’Рбетници|’рбетниците]] се нарекува клеточно-посредуван (медиран) имун систем и него го сочинуваат имуни клетки, познати како [[Т-лимфоцит]]и. Тие функционираат така што препознаваат суспектни фрагменти на вирусни партикли на површината на клетката домаќин и тогаш ја уништуваат инфицираната клетка преку својата лоза на [[Т цитотоксични клетки]], после што следи пролиферација на специфичните Т-лимфоцити, кои се специфични за дадениот вирус. Клетките, кои се специјализирани за препознавање на страни антигени на површината на клетки на домаќинот, се нарекуваат [[макрофаг]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Elhelu|first=Mohamed A.|date=March 1983|title=The Role of Macrophages in Immunology|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2561478/|journal=Journal of the National Medical Association|volume=75|issue=3|pages=314–317|issn=0027-9684|pmc=PMC2561478|pmid=6343621}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cascalho|first=Marilia|last2=Platt|first2=Jeffrey L.|date=2007|title=Novel functions of B cells|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17725500|journal=Critical Reviews in Immunology|volume=27|issue=2|pages=141–151|issn=1040-8401|pmid=17725500}}</ref> Продукцијата на [[интерферон]] е, исто така, важен дел од одбранбениот механизам на домаќинот. Тоа е белковина која организмот го создава при вирусна инфекција и кој делува така што ја стопира репродукцијата на вирусот со убивање на инфицираната клетка и други клетки во нејзината непосредна близина.<ref>{{Наведено списание|last=Sonnenfeld|first=Gerald|last2=Merigan|first2=Thomas C.|date=1979-10-01|title=The role of interferon in viral infections|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00198722|journal=Springer Seminars in Immunopathology|language=en|volume=2|issue=3|pages=311–338|doi=10.1007/BF00198722|issn=0344-4325}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Le Page|first=C.|last2=Génin|first2=P.|last3=Baines|first3=M. G.|last4=Hiscott|first4=J.|date=2000|title=Interferon activation and innate immunity|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11256746|journal=Reviews in Immunogenetics|volume=2|issue=3|pages=374–386|issn=1398-1714|pmid=11256746}}</ref> Не сите вируси го активираат имунолошкиот систем. ХИВ вирусот успешно го избегнува имунолошкиот одговор со константно менување на [[Аминокиселина|аминокиселинските]] секвенци во белковините на површината на вирусната честичка. Оваа појава на „мутација на избегнување“ оневозможува препознавање на виралните [[епитоп]]и од страна на имунолошкиот систем на домаќинот. Овие опстојувачки (перзистентни) вируси ја избегнуваат контролата на имунитетот со: секвестрирање, блокада на антиген-презентација, резистенција на [[цитокин]]и, избегнување на делувањето на Т цитотоксичните клетки, промена на антигените и избегнување на апоптоза.<ref>{{Наведено списание|last=Hilleman|first=Maurice R.|date=2004-10-05|title=Strategies and mechanisms for host and pathogen survival in acute and persistent viral infections|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15297608|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=101 Suppl 2|pages=14560–14566|doi=10.1073/pnas.0404758101|issn=0027-8424|pmid=15297608}}</ref> Други вируси кои успеваат да избегнат имунолошки одговор се [[Невротропни вируси|невротропните вируси]], кои тоа го прават така што се дисеминираат преку [[неврон]]ите. Примери се вирусот на [[Јапонски енцефалит|јапонскиот енцефалит]], вирусот на [[заушки]], полиовирусот, варичела-зостер вирусот, вирусот на [[мали сипаници]] итн.<ref>{{Наведено списание|last=Ludlow|first=Martin|last2=Kortekaas|first2=Jeroen|last3=Herden|first3=Christiane|last4=Hoffmann|first4=Bernd|last5=Tappe|first5=Dennis|last6=Trebst|first6=Corinna|last7=Griffin|first7=Diane E.|last8=Brindle|first8=Hannah E.|last9=Solomon|first9=Tom|date=2016|title=Neurotropic virus infections as the cause of immediate and delayed neuropathology|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4713712/|journal=Acta Neuropathologica|volume=131|pages=159–184|doi=10.1007/s00401-015-1511-3|issn=0001-6322|pmc=PMC4713712|pmid=26659576}}</ref> == Превенција и третман == Вирусите тешко се елиминираат затоа што ги користат метаболните патишта на клетката домаќин за своја репликација. За нивно елиминирање се користат лекови кои имаат токсичен ефект и врз клетките на домаќинот. Ефикасни методи на лечење се: употребата на антивурисни лекови кои селективно интерферираат со вирусната репликација и, секако, најефикасен метод за заштита на пошироката популација е спроведување на вакцинација. === Вакцини === Вакцинацијата е евтин и ефикасен начин за спречување на вирусни инфекции. Нејзиното воведување доведе до драстично намалување на [[морбидитет]]от и [[морталитет]]от на некои вирусни инфекции како што се: полио, сипаници, заушки и рубеола.<ref>{{Наведено списание|last=Asaria|first=Perviz|last2=MacMahon|first2=Eithne|date=2006-10-28|title=Measles in the United Kingdom: can we eradicate it by 2010?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17068034|journal=BMJ (Clinical research ed.)|volume=333|issue=7574|pages=890–895|doi=10.1136/bmj.38989.445845.7C|issn=1756-1833|pmc=PMC1626346|pmid=17068034}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Lane|first=J. M.|date=2006|title=Mass vaccination and surveillance/containment in the eradication of smallpox|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16989262|journal=Current Topics in Microbiology and Immunology|volume=304|pages=17–29|issn=0070-217X|pmid=16989262}}</ref> Вакцините кои се во употреба заштитуваат од преку 13 вирусни инфекции кај луѓето,<ref>{{Наведено списание|last=Arvin|first=Ann M.|last2=Greenberg|first2=Harry B.|date=2006-01-05|title=New viral vaccines|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16364754|journal=Virology|volume=344|issue=1|pages=240–249|doi=10.1016/j.virol.2005 септември 057|issn=0042-6822|pmid=16364754}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=García-Sastre|first=Adolfo|last2=Mena|first2=Ignacio|date=April 2013|title=Novel vaccine strategies against emerging viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23477832|journal=Current Opinion in Virology|volume=3|issue=2|pages=210–216|doi=10.1016/j.coviro.2013 февруари 001|issn=1879-6265|pmc=PMC3644304|pmid=23477832}}</ref> а многу се во употреба и за заштита на домашните животни.<ref>{{Наведено списание|last=Pastoret|first=P. P.|last2=Schudel|first2=A. A.|last3=Lombard|first3=M.|date=August 2007|title=Conclusions--future trends in veterinary vaccinology|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17892169|journal=Revue Scientifique Et Technique (International Office of Epizootics)|volume=26|issue=2|pages=489–494, 495–501, 503-509|issn=0253-1933|pmid=17892169}}</ref> Вакцините можат да содржат живи ослабнати (атенуирани) вируси, мртви вируси или вирусни антигени (белковини).<ref>{{Наведено списание|last=Palese|first=Peter|date=January 2006|title=Making better influenza virus vaccines?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16494719|journal=Emerging Infectious Diseases|volume=12|issue=1|pages=61–65|doi=10.3201/eid1201.051043|issn=1080-6040|pmc=PMC3291403|pmid=16494719}}</ref> Живите вакцини, кои содржат ослабната форма на вирус, не можат да предизвикаат болест, но може да активираат имунолошки одговор. Овие вакцини можат да бидат опасни само во случаи кога се даваат на лица со ослабен имунитет (имунокомпромитирани лица) и кај нив наместо имунолошки одговор се јавува заболување.<ref>{{Наведено списание|last=Thomssen|first=R.|date=1975|title=Live attenuated versus killed virus vaccines|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1090805|journal=Monographs in Allergy|volume=9|pages=155–176|issn=0077-0760|pmid=1090805}}</ref> Денес, со [[биотехнологија]]та и [[Генетско инженерство|генетското инженерство]], направени се вакцини кои содржат само белковини од вирусниот капсид. Пример за ваква вакцина е вакцината за хепатит Б.<ref>{{Наведено списание|last=McLean|first=A. A.|date=July 1986|title=Development of vaccines against hepatitis A and hepatitis B|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3018891|journal=Reviews of Infectious Diseases|volume=8|issue=4|pages=591–598|issn=0162-0886|pmid=3018891}}</ref> Ваквите субединични вакцини се безбедни дури и за имунокомпромитираните пациенти.<ref>{{Наведено списание|last=Casswall|first=Thomas H.|last2=Fischler|first2=Björn|date=October 2005|title=Vaccination of the immunocompromised child|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16221073|journal=Expert Review of Vaccines|volume=4|issue=5|pages=725–738|doi=10.1586/14760584 април 5.725|issn=1744-8395|pmid=16221073}}</ref> Една од најсигурните досега создадени вакцини е вакцината за вирусот на [[Жолта грозница|жолтата грозница]], која содржи жив атенуиран вирус, наречен 17D.<ref>{{Наведено списание|last=Barnett|first=Elizabeth D.|last2=Wilder-Smith|first2=Annelies|last3=Wilson|first3=Mary E.|date=July 2008|title=Yellow fever vaccines and international travelers|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18564013|journal=Expert Review of Vaccines|volume=7|issue=5|pages=579–587|doi=10.1586/14760584.7 мај 579|issn=1744-8395|pmid=18564013}}</ref> === Антивирусни лекови === [[Податотека:OSC Microbio 14 03 Acyclovir.jpg|мини|Механизам на делување на антивирусниот лек ацикловир]] Антивирусните лекови се често [[нуклеозид]]ни аналози (лажни ДНК мономери), кои вирусите по грешка ги инкорпорираат во својот геном при репликацијата.<ref>{{Наведено списание|last=Tuset|first=Montse|last2=Martín-Conde|first2=M. Teresa|last3=Miró|first3=José M.|last4=Del Cacho|first4=Elena|last5=Alberdi|first5=Aintzane|last6=Codina|first6=Carles|last7=Ribas|first7=Josep|date=October 2003|title=[Characteristics of antiviral drugs]|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14525709|journal=Enfermedades Infecciosas Y Microbiologia Clinica|volume=21|issue=8|pages=433–457; quiz 458, 467|issn=0213-005X|pmid=14525709}}</ref> На тој начин се запира животниот циклус на вирусот поради неактивноста на новосинтетизираната ДНК. Ова се јавува поради недостаток на [[Хидроксилна група|хидроксилни групи]], кои, заедно со фосфатните групи, се врзуваат меѓусебе за да го формираат скелетот на ДНК молекулата, и оваа појава се нарекува терминација на ДНК веригата.<ref>{{Наведено списание|last=Magden|first=Julia|last2=Kääriäinen|first2=Leevi|last3=Ahola|first3=Tero|date=March 2005|title=Inhibitors of virus replication: recent developments and prospects|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15592828|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=66|issue=6|pages=612–621|doi=10.1007/s00253-004-1783-3|issn=0175-7598|pmid=15592828}}</ref> Примери за нуклеозидни аналози се лековите [[ацикловир]], за херпесните инфекции, и [[ламивудин]], за ХИВ и хепатит Б инфекциите. Ацикловирот е еден од најстарите и најпрепишувани антивирусни лекови.<ref>{{Наведено списание|last=Mindel|first=A.|last2=Sutherland|first2=S.|date=September 1983|title=Genital herpes - the disease and its treatment including intravenous acyclovir|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6355051|journal=The Journal of Antimicrobial Chemotherapy|volume=12 Suppl B|pages=51–59|issn=0305-7453|pmid=6355051}}</ref> Други антивирусни лекови целат на различни стадиуми од животниот циклус на вирусите. На пример, ХИВ вирусот зависи од протеолитичкиот ензим ХИВ-1 протеаза за да стане потполно инфективен, па затоа создадени се цела класа на лекови кои се протеаза инхибитори.<ref>{{Наведено списание|last=Lv|first=Zhengtong|last2=Chu|first2=Yuan|last3=Wang|first3=Yong|date=2015-04-08|title=HIV protease inhibitors: a review of molecular selectivity and toxicity|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4396582/|journal=HIV/AIDS (Auckland, N.Z.)|volume=7|pages=95–104|doi=10.2147/HIV.S79956|issn=1179-1373|pmc=PMC4396582|pmid=25897264}}</ref> Хепатит Ц е предизвикан од РНК вирус. Кај 80% од инфицираните поединци, болеста станува хронична и, без третман, тие остануваат инфицирани до крајот на својот живот. Денес постои ефикасен третман со [[рибаварин]], нуклеозиден аналог кој се комбинира со интерферон.<ref>{{Наведено списание|last=Witthöft|first=Th|last2=Möller|first2=B.|last3=Wiedmann|first3=K. H.|last4=Mauss|first4=St|last5=Link|first5=R.|last6=Lohmeyer|first6=J.|last7=Lafrenz|first7=M.|last8=Gelbmann|first8=C. M.|last9=Hüppe|first9=D.|date=November 2007|title=Safety, tolerability and efficacy of peginterferon alpha-2a and ribavirin in chronic hepatitis C in clinical practice: The German Open Safety Trial|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17927615|journal=Journal of Viral Hepatitis|volume=14|issue=11|pages=788–796|doi=10.1111/j.1365-2893.2007.00871.x|issn=1352-0504|pmc=PMC2156112|pmid=17927615}}</ref> Развиена е терапија за хроничните клицоносители на хепатит Б вирусот со употреба на ламивудин.<ref>{{Наведено списание|last=Rudin|first=Dan|last2=Shah|first2=Sooraj M.|last3=Kiss|first3=Alexander|last4=Wetz|first4=Robert V.|last5=Sottile|first5=Vincent M.|date=November 2007|title=Interferon and lamivudine vs. interferon for hepatitis B e antigen-positive hepatitis B treatment: meta-analysis of randomized controlled trials|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17919229|journal=Liver International: Official Journal of the International Association for the Study of the Liver|volume=27|issue=9|pages=1185–1193|doi=10.1111/j.1478-3231.2007.01580.x|issn=1478-3223|pmc=PMC2156150|pmid=17919229}}</ref> == Инфекции кај другите видови == Општо гледано, вирусите се присутни секаде на планетата и можат да ги инфицираат сите форми на клеточен живот (бактерии, археи и еукариоти), сепак секој одделен вид на вирус поседува за него специфичен опсег на домаќини кои може да ги инфицира. === Животински вируси === Вирусите се важни патогени агенси кај домашните животни. Болестите како шап и лигавка и [[син јазик]] се предизвикани од вируси.<ref>{{Наведено списание|last=Goris|first=Nesya|last2=Vandenbussche|first2=Frank|last3=De Clercq|first3=Kris|date=April 2008|title=Potential of antiviral therapy and prophylaxis for controlling RNA viral infections of livestock|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18035428|journal=Antiviral Research|volume=78|issue=1|pages=170–178|doi=10.1016/j.antiviral.2007 октомври 003|issn=0166-3542|pmid=18035428}}</ref> Домашните животни како мачките, кучињата, коњите и други, доколку не се вакцинираат постои опасност да се заразат со тешки вирусни инфекции. [[Кучешки парвовирус|Кучешкиот парвовирус]], кој е мал ДНК вирус, е инфективен и често фатален за млади кученца.<ref>{{Наведено списание|last=Carmichael|first=L. E.|date=September 2005|title=An annotated historical account of canine parvovirus|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16316389|journal=Journal of Veterinary Medicine. B, Infectious Diseases and Veterinary Public Health|volume=52|issue=7-8|pages=303–311|doi=10.1111/j.1439-0450.2005.00868.x|issn=0931-1793|pmid=16316389}}</ref> [[Беснило]]то е тешка заразна болест од која може да заболи кој било [[Цицачи|цицач]], вклучувајќи го и човекот.<ref>{{Наведена книга|title=Sherris Medical Microbiology|last=Drew|first=WL|publisher=McGraw Hill|year=2004|isbn=978-0-8385-8529-0|location=|pages=597—600}}</ref> Од него, сепак, најчесто заболуваат кучињата, волците, мачките и лисиците. Предизвикувачот е РНК вирус, од групата на рабдовируси, кој се наоѓа во плунката на заразените животни, и се пренесува со каснување. И [[Безрбетници|без׳рбетниците]] можат да бидат инфицирани од вируси, на пр., пчелите подлегнуваат на разни вирусни инфекции.<ref>{{Наведено списание|last=Chen|first=Yanping|last2=Zhao|first2=Yan|last3=Hammond|first3=John|last4=Hsu|first4=Hei-ti|last5=Evans|first5=Jay|last6=Feldlaufer|first6=Mark|date=October 2004|title=Multiple virus infections in the honey bee and genome divergence of honey bee viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15579317|journal=Journal of Invertebrate Pathology|volume=87|issue=2-3|pages=84–93|doi=10.1016/j.jip.2004 јули 005|issn=0022-2011|pmid=15579317}}</ref> Многу вируси, сепак, коегзистираат со домаќинот без да предизвикаат болест. === Растителни вируси === [[Податотека:Syzygium aqueum (Watery Rose Apple or Tambis) mosaic virus.JPG|мини|351x351пкс|Промени на листовите кај видот ''Syzygium aqueum'', предизвикани од мозаичен вирус.]] Постојат многу видови на растителни вируси. Тие можат да предизвикаат штети во [[Земјоделство|земјоделскиот]] принос, но тие не се економски толку важни за да се преземаат заштитни мерки против нив. Растителните вируси се шират од една до друга единка најчесто преку вектори. Тоа се обично инсекти, но можат да бидат и габи, [[Цевчести црви|валчести црви]] или едноклеточни организми.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.springer.com/us/book/9783642408281|title=Plant Viral Vectors {{!}} Kenneth E. Palmer {{!}} Springer|language=en}}</ref> Во случај да, поради инфекција со вирус, има намален земјоделски принос (каков што е случајот кај [[Овошје|овошките]]) мерките за сузбивање, обично, се однесуваат на ерадикација на векторите и пречистување на семенскиот материјал.<ref>{{Наведено списание|date=1998-12-01|title=All you wanted to know about plant virus control|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1360138598013417|journal=Trends in Plant Science|language=en|volume=3|issue=12|pages=490|doi=10.1016/S1360-1385(98)01341-7|issn=1360-1385}}</ref> Растителните вируси не се патогени ниту за човекот ниту за животните, бидејќи може да се репродуцираат само во живи [[Растителна клетка|растителни клетки]]. Растенијата поседуваат ефикасни одбранбени механизми против вирусите. Една од најефикасните одбрани е присуството на т.н. ген на резистентност (Р). Секој Р ген дава резистенција кон одреден вирус со таргетирање и убивање на клетките кои се наоѓаат околу инфицираните клетки, што доведува до макроскопски, видливи промени на [[лист]]овите, со облик на големи дамки. Со ова се спречува ширењето на инфекцијата.<ref>{{Наведено списание|last=Dinesh-Kumar|first=S. P.|last2=Tham|first2=W. H.|last3=Baker|first3=B. J.|date=2000-12-19|title=Structure-function analysis of the tobacco mosaic virus resistance gene N|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11121079|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=97|issue=26|pages=14789–14794|doi=10.1073/pnas.97.26.14789|issn=0027-8424|pmid=11121079}}</ref> Растенијата, исто така, често продуцираат одредени [[вторични метаболити]], како што се [[салицилна киселина]], [[азот моноксид]], [[реактивни кислородни видови]], за одбрана од вирусите.<ref>{{Наведено списание|last=Soosaar|first=Jennifer L. M.|last2=Burch-Smith|first2=Tessa M.|last3=Dinesh-Kumar|first3=Savithramma P.|date=October 2005|title=Mechanisms of plant resistance to viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16132037|journal=Nature Reviews. Microbiology|volume=3|issue=10|pages=789–798|doi=10.1038/nrmicro1239|issn=1740-1526|pmid=16132037}}</ref> Растителните вирусни партикли (ВЛПс) имаат употреба во биотехнологијата и [[нанотехнологија]]та. Капсидите на многу растителни вируси се едноставни и груби структури кои можат да бидат продуцирани во големи количини при инфекции на растенијата или со експресија во разни хетерологни системи. Партиклите на растителните вируси можат да бидат генетски изменети и хемиски инкапсулирани во туѓ материјал, и на тој начин вметнати во супермолекуларни структури кои се употребуваат во биотехнологијата.<ref>{{Наведена книга|title="Virus Particles and the Uses of Such Particles in Bio- and Nanotechnology" in Recent Advances in Plant Virology.|last=Lomonossoff|first=GP|publisher=Caister Academic Press|year=2011|isbn=978-1-904455-75-2|location=|pages=}}</ref> === Бактериски вируси === [[Податотека:12 Hegasy Cas9 Immun Wiki E CCBYSA.png|мини|366x366пкс|'''CRISPR-Cas9 стекнат имунитет кај бактериите'''. '''Лев панел''': откако фаг ја инјектира својата ДНК во бактеријата, таа создава белковински комплекс составен од Cas1 и Cas2. Овој комплекс зема примерок од секвенцата на фагот, наречен протоспејсер (1). Потоа таа се интегрира во CRISPR генетскиот локус (2). Секвенцата сега се нарекува спејсер. '''Десен панел''': Спејсер секвенците се транскрибираат во РНК, и се синтетизира белковината Cas9 (1). РНК се врзува за Cas9 за да формира надзорен и интерферентен комплекс (2). Комплексот потоа ја скенира внатреклеточната ДНК за одговарачки секвенци (3). Ако се пронајде секвенца од фаг, Cas9 ја уништува ДНК со сечење (4). ]] Бактериските вируси (бактериофаги) се разновидна група на вируси и се најзастапениот биолошки ентитет во водените животни средини. Во океаните има десет пати повеќе бактериофаги отколку бактериски клетки; на пример, во еден милилитар морска вода присутни се околу 250 милиони бактериофаги.<ref>{{Наведено списание|last=Wommack|first=K. E.|last2=Colwell|first2=R. R.|date=March 2000|title=Virioplankton: viruses in aquatic ecosystems|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10704475|journal=Microbiology and molecular biology reviews: MMBR|volume=64|issue=1|pages=69–114|issn=1092-2172|pmid=10704475}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Bergh|first=O.|last2=Børsheim|first2=K. Y.|last3=Bratbak|first3=G.|last4=Heldal|first4=M.|date=1989-08-10|title=High abundance of viruses found in aquatic environments|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2755508|journal=Nature|volume=340|issue=6233|pages=467–468|doi=10.1038/340467a0|issn=0028-0836|pmid=2755508}}</ref> Овие вируси инфицираат одредени бактерии преку врзување за нивните површински [[Клеточен рецептор|рецептори]], што им овозможува продор низ бактерискиот клеточен ѕид. За многу кратко време, најчесто само неколку минути, вирусните иРНК молекули почнуваат да се транслатираат во белковини. Овие белковини можат да бидат или градбени подединици на вирионот, или помошни белковини, кои помагаат во процесот на интеграција, или белковини кои учествуваат во лиза на клетката. Вирусните ензими предизвикуваат раскинување на клеточната мембрана и, како што е случај со [[Т4 фаги]]те, за само 20 минути по влегувањето на вирусот во бактериската клетка се ослободуваат околу 300 нови фаги.<ref>{{Наведено списание|last=Miller|first=Eric S.|last2=Kutter|first2=Elizabeth|last3=Mosig|first3=Gisela|last4=Arisaka|first4=Fumio|last5=Kunisawa|first5=Takashi|last6=Rüger|first6=Wolfgang|date=2003-3|title=Bacteriophage T4 Genome|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC150520/|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=67|issue=1|pages=86–156|doi=10.1128/MMBR.67 јануари 86-156.2003|issn=1092-2172|pmid=12626685}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Yap|first=Moh Lan|last2=Rossmann|first2=Michael G|date=2014-10|title=Structure and function of bacteriophage T4|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4275845/|journal=Future microbiology|volume=9|pages=1319–1327|doi=10.2217/fmb.14.91|issn=1746-0913|pmc=PMC4275845|pmid=25517898}}</ref> Најчестиот одбранбен механизам кај бактериите против вирусни инфекции е со продукција на ензими кои ги уништуваат страните ДНК молекули. Овие ензими, наречени [[рестрикциони ендонуклеази]], ја сечат вирусната ДНК молекула.<ref>{{Наведено списание|last=Bickle|first=T. A.|last2=Krüger|first2=D. H.|date=June 1993|title=Biology of DNA restriction|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8336674|journal=Microbiological Reviews|volume=57|issue=2|pages=434–450|issn=0146-0749|pmid=8336674}}</ref> Друг одбранбен систем кај бактериите е со употреба на [[CRISPR]] (анг. '''''C'''lustered '''R'''egularly '''I'''nterspaced '''S'''hort '''P'''alindromic '''R'''epeats'') секвенците, во кои се чуваат фрагменти од вирусниот геном со кој бактеријата дошла во контакт во минатото. Овој генетски систем, всушност, претставува стекнат имунитет на бактеријата кон специфични вируси.<ref>{{Наведено списание|last=Barrangou|first=Rodolphe|last2=Fremaux|first2=Christophe|last3=Deveau|first3=Hélène|last4=Richards|first4=Melissa|last5=Boyaval|first5=Patrick|last6=Moineau|first6=Sylvain|last7=Romero|first7=Dennis A.|last8=Horvath|first8=Philippe|date=2007-03-23|title=CRISPR provides acquired resistance against viruses in prokaryotes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17379808|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=315|issue=5819|pages=1709–1712|doi=10.1126/science.1138140|issn=1095-9203|pmid=17379808}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Brouns|first=Stan J. J.|last2=Jore|first2=Matthijs M.|last3=Lundgren|first3=Magnus|last4=Westra|first4=Edze R.|last5=Slijkhuis|first5=Rik J. H.|last6=Snijders|first6=Ambrosius P. L.|last7=Dickman|first7=Mark J.|last8=Makarova|first8=Kira S.|last9=Koonin|first9=Eugene V.|date=2008-08-15|title=Small CRISPR RNAs guide antiviral defense in prokaryotes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18703739|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=321|issue=5891|pages=960–964|doi=10.1126/science.1159689|issn=1095-9203|pmid=18703739}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mojica|first=Francisco J. M.|last2=Rodriguez-Valera|first2=Francisco|date=9 2016|title=The discovery of CRISPR in archaea and bacteria|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27234458|journal=The FEBS journal|volume=283|issue=17|pages=3162–3169|doi=10.1111/febs.13766|issn=1742-4658|pmid=27234458}}</ref> === Архејски вируси === Вирусите кои ги инфицираат археите се најчесто двоверижни ДНК вируси, кои не се сродни со ниту една друга група на вируси, и имаат невообичаени форми, како шише, кукасти прачки или форма на солза.<ref name=":11" /><ref name=":12" /> Овие вируси во најголеми детали се проучени кај термофилните археи од редовите ''Sulfolobales'' и ''Thermoproteales''.<ref>{{Наведено списание|last=Prangishvili|first=D.|last2=Garrett|first2=R. A.|date=April 2004|title=Exceptionally diverse morphotypes and genomes of crenarchaeal hyperthermophilic viruses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15046572|journal=Biochemical Society Transactions|volume=32|issue=Pt 2|pages=204–208|doi=10.1042/|issn=0300-5127|pmid=15046572}}</ref> Неодамна, беа изолирани две групи на едноверижни ДНК вируси кои инфицираат археи. Претставник на една од групите е ''Halorubrum pleomorphic virus 1'' (''Pleolipoviridae''), кој ги инфицира халофилните археи,<ref>{{Наведено списание|last=Pietilä|first=Maija K.|last2=Roine|first2=Elina|last3=Paulin|first3=Lars|last4=Kalkkinen|first4=Nisse|last5=Bamford|first5=Dennis H.|date=April 2009|title=An ssDNA virus infecting archaea: a new lineage of viruses with a membrane envelope|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19298373|journal=Molecular Microbiology|volume=72|issue=2|pages=307–319|doi=10.1111/j.1365-2958.2009.06642.x|issn=1365-2958|pmid=19298373}}</ref> а на другата е вирусот во облик на серпентина (''Spiraviridae''), кој инфицира хипертермофилен домаќин кој оптимално расте на температура од 90-95&nbsp;°C.<ref>{{Наведено списание|last=Mochizuki|first=Tomohiro|last2=Krupovic|first2=Mart|last3=Pehau-Arnaudet|first3=Gérard|last4=Sako|first4=Yoshihiko|last5=Forterre|first5=Patrick|last6=Prangishvili|first6=David|date=2012-08-14|title=Archaeal virus with exceptional virion architecture and the largest single-stranded DNA genome|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22826255|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=109|issue=33|pages=13386–13391|doi=10.1073/pnas.1203668109|issn=1091-6490|pmc=PMC3421227|pmid=22826255}}</ref> Повеќето археи го поседуваат и користат CRISPR–Cas системот како адаптивен механизам за одбрана од вирусни инфекции.<ref>{{Наведено списание|last=van der Oost|first=John|last2=Westra|first2=Edze R.|last3=Jackson|first3=Ryan N.|last4=Wiedenheft|first4=Blake|date=July 2014|title=Unravelling the structural and mechanistic basis of CRISPR-Cas systems|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24909109|journal=Nature Reviews. Microbiology|volume=12|issue=7|pages=479–492|doi=10.1038/nrmicro3279|issn=1740-1534|pmc=PMC4225775|pmid=24909109}}</ref> = Улога во водните екосистеми = Лажичка морска вода (~ 5 мл) содржи околу 50 милиони вируси,<ref>{{Наведено списание|last=Suttle|first=Curtis A.|date=2005-09-15|title=Viruses in the sea|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16163346|journal=Nature|volume=437|issue=7057|pages=356–361|doi=10.1038/nature04160|issn=1476-4687|pmid=16163346}}</ref> кои имаат огромна генетска разновидност.<ref>{{Наведено списание|last=Suttle|first=Curtis A.|date=2013-10-01|title=Viruses: unlocking the greatest biodiversity on Earth|url=http://www.nrcresearchpress.com/doi/10.1139/gen-2013-0152|journal=Genome|volume=56|issue=10|pages=542–544|doi=10.1139/gen-2013-0152|issn=0831-2796}}</ref> Повеќето од нив се бактериофаги кои инфицираат хетеротрофни бактерии и се од суштинско значење за регулирање на морските и слатководните екосистеми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.the-scientist.com/?articles.view/articleNo/36120/title/An-Ocean-of-Viruses/|title=An Ocean of Viruses|work=The Scientist|accessdate=2018-02-23}}</ref> Морските вируси се исто така важни причинители на смртност на [[фитопланктон]]от, кој ја претставува основата на [[Синџир на исхрана|синџирот на исхрана]] во водените екосистеми. Покрај тоа, со инфицирање и уништување на бактериите во водните микробиолошки заедници, тие претставуваат еден од најважните механизми за рециклирање на [[јаглерод]]от, [[азот]]от и другите биолошки елементи во морските средини. Органските молекули, ослободени од мртвите бактериски клетки, стимулираат нов бактериски и алгински раст, во процес познат како вирален шант.<ref>{{Наведено списание|last=Wilhelm|first=Steven W.|last2=Suttle|first2=Curtis A.|date=1999-10-01|title=Viruses and Nutrient Cycles in the Sea|url=https://academic.oup.com/bioscience/article/49/10/781/222807|journal=BioScience|language=en|volume=49|issue=10|pages=781–788|doi=10.2307/1313569|issn=0006-3568}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Shelford|first=E. J.|last2=Suttle|first2=C. A.|date=2018-02-09|title=Virus-mediated transfer of nitrogen from heterotrophic bacteria to phytoplankton|url=https://www.biogeosciences.net/15/809/2018/|journal=Biogeosciences|volume=15|issue=3|pages=809–819|doi=10.5194/bg-15-809-2018|issn=1726-4189}}</ref> Вирусната активност, исто така влијае на т.н. [[биолошка пумпа]], процес со кој атмосферскиот јаглерод се секвестрира и заробува во океанските длабочини и [[Седиментна карпа|седименти]].<ref>{{Наведено списание|last=Suttle|first=Curtis A.|date=October 2007|title=Marine viruses--major players in the global ecosystem|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17853907|journal=Nature Reviews. Microbiology|volume=5|issue=10|pages=801–812|doi=10.1038/nrmicro1750|issn=1740-1534|pmid=17853907}}</ref> Микроорганизмите сочинуваат повеќе од 90% од [[биомаса]]та во морето. Се проценува дека вирусите секој ден убиваат околу 20% од оваа биомаса и дека има 10 до 15 пати повеќе вируси во океаните одошто бактерии и археи.<ref>{{Наведено списание|last=Wigington|first=Charles H.|last2=Sonderegger|first2=Derek|last3=Brussaard|first3=Corina P. D.|last4=Buchan|first4=Alison|last5=Finke|first5=Jan F.|last6=Fuhrman|first6=Jed A.|last7=Lennon|first7=Jay T.|last8=Middelboe|first8=Mathias|last9=Suttle|first9=Curtis A.|date=2016-01-25|title=Re-examination of the relationship between marine virus and microbial cell abundances|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27572161|journal=Nature Microbiology|volume=1|pages=15024|doi=10.1038/nmicrobiol.2015.24|issn=2058-5276|pmid=27572161}}</ref> = Улога во еволуцијата = Вирусите се важен природен начин за пренесување на гените помеѓу различните видови организми, што придонесува за зголемување на генетската разновидност и влијае на еволуцијата. Се смета дека вирусите играле централна улога во раната еволуција, пред диверзификацијата на бактериите, археите и еукариотите, во времето на последниот универзален заеднички предок на животот на Земјата.<ref>{{Наведено списание|last=Forterre|first=P.|last2=Philippe|first2=H.|date=June 1999|title=The last universal common ancestor (LUCA), simple or complex?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11536914|journal=The Biological Bulletin|volume=196|issue=3|pages=373–375; discussion 375–377|doi=10.2307/1542973|issn=0006-3185|pmid=11536914}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Malik|first=Shahana S.|last2=Azem-E-Zahra|first2=Syeda|last3=Kim|first3=Kyung Mo|last4=Caetano-Anollés|first4=Gustavo|last5=Nasir|first5=Arshan|date=2017|title=Do Viruses Exchange Genes across Superkingdoms of Life?|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29163404|journal=Frontiers in Microbiology|volume=8|pages=2110|doi=10.3389/fmicb.2017.02110|issn=1664-302X|pmc=PMC5671483|pmid=29163404}}</ref> Вирусите сѐ уште се една од најголемите резервоари на неистражена генетска разновидност на Земјата. = Значење во индустријата и технологијата = === Биолошки и медицински науки === Вирусите се важни во изучувањето на [[Молекуларна биологија|молекуларната]] и клеточната биологија, бидејќи обезбедуваат едноставни системи кои можат да се користат за манипулирање и испитување на функциите на клетките. Проучувањата и употребата на вирусите дале вредни информации во клеточната биологија.<ref>{{Наведено списание|last=Lodish|first=Harvey|last2=Berk|first2=Arnold|last3=Zipursky|first3=S. Lawrence|last4=Matsudaira|first4=Paul|last5=Baltimore|first5=David|last6=Darnell|first6=James|date=2000|title=Viruses: Structure, Function, and Uses|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21523/|language=en}}</ref> Вирусите биле корисни во изучувањето на генетиката и придонеле во разбирањето на основните механизми на молекуларната генетика, како што се репликацијата на ДНК, транскрипцијата, обработката на РНК, транслацијата, белковинскиот транспорт и имунологијата. Генетичарите често ги користат вирусите како вектори за да воведат гени во клетките кои ги проучуваат. Тие се користат за стимулирање на клетката да произведе страна супстанца или да се проучи ефектот на инкорпорација на нов ген во геномот. На сличен начин, [[виротерапија]]та користи вируси како вектори за лекување на разни болести, бидејќи тие можат специфично да целат на одредени клетки и ДНК, што може да се искористи во лекувањето на ракот и во [[Генска терапија|генската терапија]]. Источноевропските научници веќе некое време ја користат терапијата со фаги како алтернатива на антибиотиците, а интересот за овој пристап се зголемува, поради високиот степен на резистенција кон антибиотици, што се среќава кај некои патогени бактерии.<ref>{{Наведено списание|last=Matsuzaki|first=Shigenobu|last2=Rashel|first2=Mohammad|last3=Uchiyama|first3=Jumpei|last4=Sakurai|first4=Shingo|last5=Ujihara|first5=Takako|last6=Kuroda|first6=Masayuki|last7=Ikeuchi|first7=Masahiko|last8=Tani|first8=Toshikazu|last9=Fujieda|first9=Mikiya|date=October 2005|title=Bacteriophage therapy: a revitalized therapy against bacterial infectious diseases|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16258815|journal=Journal of Infection and Chemotherapy: Official Journal of the Japan Society of Chemotherapy|volume=11|issue=5|pages=211–219|doi=10.1007/s10156-005-0408-9|issn=1341-321X|pmid=16258815}}</ref> Експресијата на хетерологните белковини од вирусите е основа за произведување на разни белковини, како што се антигени за вакцини и антитела. === Наука за материјали и нанотехнологија === Тековните трендови во [[нанотехнологија]]та ветуваат поразновидна употреба на вирусите во иднината. Од гледна точка на научникот за материјали, вирусите се органски [[Наночестичка|наночестички]]. Нивната површина носи специфични структури кои му служат на вирусот да ги премине бариерите на клетката домаќин. Големината и обликот на вирусите, како и бројот и природата на функционалните групи на нивната површина, е точно дефиниран. Како такви, вирусите најчесто се користат во науката за материјали како скеле за [[Ковалентна врска|ковалентно]]-поврзани површински модификации. Една од корисните особини на вирусите е можноста тие да бидат изменети со насочена еволуција.<ref>{{Наведено списание|last=Fischlechner|first=Martin|last2=Donath|first2=Edwin|date=2007|title=Viruses as building blocks for materials and devices|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17348058|journal=Angewandte Chemie (International Ed. in English)|volume=46|issue=18|pages=3184–3193|doi=10.1002/anie.200603445|issn=1433-7851|pmid=17348058}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Soto|first=Carissa M.|last2=Blum|first2=Amy Szuchmacher|last3=Vora|first3=Gary J.|last4=Lebedev|first4=Nikolai|last5=Meador|first5=Carolyn E.|last6=Won|first6=Angela P.|last7=Chatterji|first7=Anju|last8=Johnson|first8=John E.|last9=Ratna|first9=Banahalli R.|date=2006-04-19|title=Fluorescent signal amplification of carbocyanine dyes using engineered viral nanoparticles|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16608355|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=128|issue=15|pages=5184–5189|doi=10.1021/ja058574x|issn=0002-7863|pmid=16608355}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Blum|first=Amy Szuchmacher|last2=Soto|first2=Carissa M.|last3=Wilson|first3=Charmaine D.|last4=Brower|first4=Tina L.|last5=Pollack|first5=Steven K.|last6=Schull|first6=Terence L.|last7=Chatterji|first7=Anju|last8=Lin|first8=Tianwei|last9=Johnson|first9=John E.|date=July 2005|title=An engineered virus as a scaffold for three-dimensional self-assembly on the nanoscale|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17193509|journal=Small (Weinheim an Der Bergstrasse, Germany)|volume=1|issue=7|pages=702–706|doi=10.1002/smll.200500021|issn=1613-6829|pmid=17193509}}</ref> === Синтетички вируси === Многу вируси можат да се синтетизираат de novo, а првиот синтетички вирус е создаден во 2002 година.<ref>{{Наведено списание|last=Cello|first=Jeronimo|last2=Paul|first2=Aniko V.|last3=Wimmer|first3=Eckard|date=2002-08-09|title=Chemical synthesis of poliovirus cDNA: generation of infectious virus in the absence of natural template|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12114528|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=297|issue=5583|pages=1016–1018|doi=10.1126/science.1072266|issn=1095-9203|pmid=12114528}}</ref> Целата вирусна честичка не се синтетизира, туку само нејзиниот ДНК-геном. Кај многу вирусни фамилии, голиот, синтетички-добиен ДНК-геном е заразен кога се воведува во клетка. Оваа технологија сега се користи за истражување на новите стратегии за вакцинирање.<ref>{{Наведено списание|last=Coleman|first=J. Robert|last2=Papamichail|first2=Dimitris|last3=Skiena|first3=Steven|last4=Futcher|first4=Bruce|last5=Wimmer|first5=Eckard|last6=Mueller|first6=Steffen|date=2008-06-27|title=Virus attenuation by genome-scale changes in codon pair bias|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18583614|journal=Science (New York, N.Y.)|volume=320|issue=5884|pages=1784–1787|doi=10.1126/science.1155761|issn=1095-9203|pmc=PMC2754401|pmid=18583614}}</ref> Почнувајќи од ноември 2017 година, целосните геномски секвенци на 7.454 различни вируси, вклучувајќи го и вирусот на големите сипаници, се јавно достапни на мрежната база на податоци која ја одржуваат [[Национални институти за здравје|Националните институти за здравје]] на САД (анг. ''National Institutes of Health'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/genomes/GenomesGroup.cgi?taxid=10239|title=Complete genomes: Viruses|work=www.ncbi.nlm.nih.gov|accessdate=2018-02-23}}</ref> ==Вирусот како мотив во популарната култура== * „Валкан мал вирус“ ([[англиски]]: ''Dirty Little Virus'') - песна на американскиот [[Рок-музика|рок-музичар]] [[Иги Поп]] од 2020 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=J_2zS_XPxT0&ab_channel=IggyPopOfficial YouTube, Iggy Pop - Dirty Little Virus (Official Audio) (пристапено на 10.1.2021)]</ref> = Поврзано = * [[Бактериофаг]] * [[Вакцина]] * [[Грип]] * [[Микробиологија]] * [[Хоризонтален пренос на гени]] = Наводи = <references responsive="" /> == Литература == * Atlas RM (1995). ''Principles of microbiology''. St. Louis: Mosby. ISBN 0-8016-7790-4. * Collier L, Balows A, Sussman M (1998). ''Topley and Wilson's Microbiology and Microbial Infections'' ninth edition, Volume 1, ''Virology'', volume editors: Mahy B and Collier L. Arnold. ISBN 0-340-66316-2. *Knipe DM, Howley PM, Griffin DE, Lamb RA, Martin MA, Roizman B, Straus SE (2001) ''Fundamental Virology'' (4th ed.). LWW. ISBN 0781718333 * Alcamo IE (2001). ''Fundamentals of microbiology''. Boston: Jones and Bartlett. ISBN 0-7637-1067-9. * Dimmock NJ, Easton AJ, Leppard K (2007). ''Introduction to Modern Virology'' (6th ed.). Blackwell Publishing. ISBN 1-4051-3645-6 *Flint SJ, Enquist LW, Racaniello VR, Skalka AM (2008) ''Principles of Virology (2 Volume Set)'' (3rd ed.). ASM Press. ISBN 1555814433 * Shors T (2008). ''Understanding Viruses''. Jones and Bartlett Publishers. ISBN 0-7637-2932-9 *Hull R (2009) ''Comparative Plant Virology'' (2nd ed.). Academic Press. ISBN 0123741548 *Louten J (2016) ''Essential Human Virology''. Academic Press. ISBN 0128009470 *Ryu W-S (2016) ''Molecular Virology of Human Pathogenic Viruses''. Academic Press. ISBN 0128008385 *Weaver SC, Denison M, Roossinck M, Vignuzzi M (2016) ''Virus Evolution: Current Research and Future Directions''. Caister Academic Press. ISBN 1910190233 * Madigan MT, Bender KS, Buckley DH, Sattley WM, Stahl DA (2017). ''Brock Biology of Microorganisms'' (15th ed.). London: Pearson. ISBN 0134261925. == Надворешни врски == * [https://viralzone.expasy.org/ ViralZone] - Швајцарски институт за биоинформатика, со податоци за сите вирусни фамилии и општи молекуларни и епидемиолошки информации. (на анг.) * [https://web.archive.org/web/20111013220414/http://www.ibioseminars.org/lectures/global-health-a-energy/david-baltimore.html Семрежен семинар на Дејвид Балтимор: „Вовед во вируси и ХИВ“] (на анг.) * [https://opinionator.blogs.nytimes.com/2009/12/15/a-gazillion-tiny-avatars/ A Gazillion Tiny Avatars] - статија за вируси на Оливија Џадсон, NY Times, 2009 година. (на анг.) * [https://www.khanacademy.org/science/biology/biology-of-viruses/virus-biology/v/viruses?playlist=Biology Видео лекции за вируси на Кан академијата]. (на анг.) * [http://www.ebi.ac.uk/pdbe/emdb/searchResults.html/?q=comp_type:virus%20AND%20status:REL Тридимензионални структури на вируси од Банка на електронско-микроскопски податоци (EMDB)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180318184525/http://www.ebi.ac.uk/pdbe/emdb/searchResults.html/?q=comp_type:virus%20AND%20status:REL |date=2018-03-18 }} (на анг.) * [http://www.genome.jp/virushostdb/ Virus-Host DB] - база на податоци за односи меѓу вирусот и домаќинот. (на анг.) *[https://www.youtube.com/watch?v=X31g5TB-MRo Потекло на вирусите] - епизода за потекло на вирусите на PBS Eons (на анг.) {{Нормативна контрола}} {{Избрана статија}} [[Категорија:Вируси| ]] [[Категорија:Вирологија]] [[Категорија:Микробиологија]] 31whpjfct304c4f2m4axow7cvx3ti4l 0 8171 5591793 5490092 2026-07-14T06:14:50Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591793 wikitext text/x-wiki [[Податотека:E coli at 10000x, original.jpg|thumb|250px|right|Кластер на бактеријата ''[[Ешерија коли]]'' зголемена 10.000 пати.]] '''Микроорганизам''' или '''микроб'''<ref>{{ДРМЈ|микроб}}</ref> — секој жив [[организам]] кој не е видлив со човечкото [[око]]. Микроорганизмите можат да бидат припадници на речиси сите царства на живи организми. Обично кога се зборува за микроорганизми се мисли на [[Бактерија|бактериите]] (и [[вирус]]ите, кои сепак не се живи организми, туку се на границата помеѓу живо и неживо). Но, живиот свет на планетата [[Земја]] изобилува и со [[растенија]], [[животни]], [[Габа|габи]] и [[Протиста|протисти]] кои се микроорганизми. == Микроорганизмите во еколошките поделби на организмите == Од аспект на растителното и животинското царство, во [[екологија]]та постојат посебни поделби на микроорганизмите. Микроскопските растенија се опфатени со поимот [[микрофлора]] (или микрофити), додека микроскопските животни се опфатени со терминот [[микрофауна]]. Овие поделби, сепак, не се толку строги и не се однесуваат само за припадници на растителното, односно животинското царство (како што укажуваат самите термини). На пример, во микрофити се вклучени бактериите, [[алги]]те и некои габи, додека во микрофауна се вклучени и [[праживотни]]те. Како позначајни претставници на микрофити се јавуваат [[Цијанобактерија|цијанобактериите]] и [[зелени алги|зелените алги]], додека микроскопски животни се многу [[без‘рбетници]], на пример, [[дерматофагоид]]ите, одредени групи на [[ракови]] (како водната болва ''[[Дафнија|Daphnia magna]]''), човечката болва [[Човечка болва|''Pulex irritans'']] или, пак, многу слободноживеачки видови на [[цевчести црви]]. Најзначајни микроскопски габи се ''[[Квасна габа|Saccharomyces cerevisiae]]'', ''[[Schizosaccharomyces pombe]]'' и ''[[Candida albicans]]''. == Класификација и структура == [[Податотека:Tree of life int.svg|thumb|right|380px|На [[Филогенетско дрво|еволуционото дрво]] се прикажани заедничките предци на трите [[Домен (биологија)|домени]] на жив свет.<ref>{{наведено списание |author=Ciccarelli FD, Doerks T, von Mering C, Creevey CJ, Snel B, Bork P |title=Toward automatic reconstruction of a highly resolved tree of life |journal=Science |volume=311 |issue=5765 |pages=1283–7 |year=2006 |pmid=16513982 | doi = 10.1126/science.1123061}}</ref> [[Бактерии]]те се обоено со сина боја, [[еукариотите]] со црвена а [[археите]] со зелена. Релативните позиции на некои [[филум|фили]] се прикажани околу дрвото.]] Микроорганизмите може да се најдат речиси секаде во [[таксономија|таксономската]] организација на животот на планетата. [[Бактериите]] и [[археите]] се речиси секогаш микроскопски, некои од [[еукариоти]]те се исто така микроскопски, вклучувајќи ги повеќето [[протист]]и, некои [[фунги]], како и некои [[Микро-животни|животни]] и растенија. [[Вирусите]] општо се зема дека не се живи според што не се микроби, меѓутоа полето на [[микробиологија]] ги проучува и вирусите. === Прокариот === {{Главна|Прокариот}} Прокариотите се организми кои се наоѓаат во јадрото на клетките и други мембрански органели. Тие речиси секогаш се едноклеточни иако некои видови како [[мискобактеријата]] може да агрегира во комплексна структура како дел од нејзиниот [[Биолопки животен циклус|животен циклус]]. ==== Бактерија ==== {{Главна|Бактерија}} [[Податотека:Staphylococcus aureus 01.jpg|thumb|250 px|бактерија ''[[Staphylococcus aureus]]'' зголемена 10,000 пати]] Бактериите се практично невидливи за голото око, со исклучок на одредени екстремни случаи, како што е ''[[Thiomargarita namibiensis]]''.<ref>{{наведено списание | author = Schulz H, Jorgensen B | title = Голема бактерија | journal = Annu Rev Microbiol | volume = 55 | pages = 105–37 | year =2001 |pmid=11544351 | doi = 10.1146/annurev.micro.55.1.105}}</ref> Тие се наоѓаат во мембранските органиели, и може да функционираа и да се репродуцираат како посебни клетки, често се здружуваат во повеќеклеточни колонии.<ref>{{наведено списание |author=Shapiro JA |title=Thinking about bacterial populations as multicellular organisms |journal=Annu. Rev. Microbiol. |volume=52 |issue= |pages=81–104 |year=1998 |pmid=9891794 |doi=10.1146/annurev.micro.52.1.81 |url=http://www.sci.uidaho.edu/newton/math501/Sp05/Shapiro.pdf |access-date=2010-04-27 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717183759/http://www.sci.uidaho.edu/newton/math501/Sp05/Shapiro.pdf |url-status=dead }}</ref> Нивниот геном вообичаено е еден циклус од [[DNA]], иако тие може да заземат мали делови од DNA наречени [[плазмиди]]. Овие плазмиди може да се пренесуваат помеѓу клетките преку [[нактериска конјугација]]. Бактериите се опкружени со [[клеточен ѕид]], кој овозможува заштита и ригидност на нивните клетки. Тие се репродуцираат со [[бинарна поделба]] или понекогаш преку [[пупење]], но никогаш преку [[сексуална репродукција]]. Некои видови на бактерии формираат невообичаено отпорни [[ендоспора|спори]], за бактериите ова е механизам за преживување, не репродукција. Во оптимални услови бактериите може да се размножуваат екстремно брзо и може да се удвојуваат на секои 10 минути.<ref>{{наведено списание | author = Eagon R | title = Pseudomonas natriegens, a marine bacterium with a generation time of less than 10 minutes | journal = J Bacteriol | volume = 83 | issue = | pages = 736–7 | year =1962 | pmid=13888946 | pmc = 279347}}</ref> ==== Археа ==== {{Главна|Археа}} Археите се исто така едноклеточни организми кои опстануваат во клеточните јадра. Во минатото, разликата помеѓу бактериите и археите не била воочувана и археите биле класифицирани со бактериите како дел од царството [[монера]]. Меѓутоа, во 1990 година микробиологит [[Карл Везе]] го вовел [[тридоменскиот систем]] според кој направил поделба на бактерии, археи и еукариоти.<ref>{{наведено списание | author = Woese C, Kandler O, Wheelis M | title = Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya | doi= 10.1073/pnas.87.12.4576 | journal = Proc Natl Acad Sci USA | volume = 87 | issue = 12 | pages = 4576–9 | year = 1990 | pmid=2112744 | pmc = 54159}}</ref> Археите се разликуваат од бактериите според нивната генетска и биохемиска структура. Така на пример, додека [[клеточната мембрана]] на бактериите е составена од [[фосфолипид|фосфоглицериди]] со [[естер]]ски врски, мембраната кај археите е составена од [[етер]]ни липиди.<ref>{{наведено списание |author=De Rosa M, Gambacorta A, Gliozzi A |title=Structure, biosynthesis, and physicochemical properties of archaebacterial lipids |journal=Microbiol. Rev. |volume=50 |issue=1 |pages=70–80 |date=1 март 1986|pmid=3083222 |url=http://mmbr.asm.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=3083222 |pmc=373054}}</ref> Археите на почетокот биле откриени во екстремните животни услови, како што се [[жешките извори]], меѓутоа подоцна најдени се археи во сите типови на живеалишта.<ref>{{наведено списание | author = Robertson C, Harris J, Spear J, Pace N | title = Phylogenetic diversity and ecology of environmental Archaea | journal = Curr Opin Microbiol | volume = 8 | issue = 6 | pages = 638–42 | year = 2005 | pmid = 16236543 | doi = 10.1016/j.mib.2005.10.003}}</ref> Дури сега научниците почнуваат да сфаќаат колку се вообичаени археите во нашата животна околина, пример ''[[Crenarchaeota]]'' е најчеста форма на живот во океаните, која доминира со екосистемите на длабочина под 150 m.<ref>{{наведено списание |author=Karner MB, DeLong EF, Karl DM |title=Archaeal dominance in the mesopelagic zone of the Pacific Ocean |journal=Nature |volume=409 |issue=6819 |pages=507–10 |year=2001 |pmid=11206545 | doi = 10.1038/35054051}}</ref><ref>{{наведено списание |author=Sinninghe Damsté JS, Rijpstra WI, Hopmans EC, Prahl FG, Wakeham SG, Schouten S |title=Distribution of membrane lipids of planktonic Crenarchaeota in the Arabian Sea |journal=Appl. Environ. Microbiol. |volume=68 |issue=6 |pages=2997–3002 |year=2002 |pmid=12039760 |pmc=123986 |url=http://aem.asm.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12039760 | doi = 10.1128/AEM.68.6.2997-3002.2002}}</ref> Овие организми исто така се вообичаени во почвата и играат витална улога во [[амониалната]] осидација.<ref>{{наведено списание |author=Leininger S, Urich T, Schloter M|display-authors= ''et al.'' |title=Archaea predominate among ammonia-oxidizing prokaryotes in soils |journal=Nature |volume=442 |issue=7104 |pages=806–9 |year=2006 |pmid=16915287 | doi = 10.1038/nature04983}}</ref> === Еукариоти === {{Главна|Еукариоти}} Повеќето живи битија кои се видливи со голо око се [[еукариотите]], во кои спаѓа и [[човекот]]. Меѓутоа, голем број на еукариоти се исто така микроорганизми. За разлика од [[бактериите]] и [[археите]], еукариотите содржат [[органели]] како што се [[клеточните јадра]], [[Голџиев систем]] и [[митохондрија|митохондрии]] во нивните клетки. Јадрото е органел во кој е сместена [[DNA]] која е составена од геномски клетки. DNA пак е составена од комплекс на [[хромозоми]].<ref>[http://www.ucmp.berkeley.edu/alllife/eukaryotamm.html Eukaryota: More on Morphology.] (пристапено на 10 октомври 2006)</ref> Митохондриите се органели витални во [[метаболизмот]].<ref name=Dyall>{{наведено списание | author = Dyall S, Brown M, Johnson P | title = Ancient invasions: from endosymbionts to organelles | journal = Science | volume = 304 | issue = 5668 | pages = 253–7 | year = 2004|pmid = 15073369 | doi = 10.1126/science.1094884}}</ref> Како и бактериските, растителните клетки поседуваат [[Клеточен ѕид|клеточни ѕидови]] и содржат органели како [[хлоропласт]]и кои ги нема кај другите еукариоти. Хлоропластите произведуваат енергија од светлината по пат на [[фотосинтеза]], а првобитно биле и [[Ендосимбиотска теорија|симбиотски бактерии]].<ref name=Dyall/> ==== Протисти ==== {{Главна|Протиста}} Од [[еукариотските]] групи, [[протистите]] се најчесто [[едноклеточни]] и микроскопски. Ова е многу диверзифицирана група на организми кои не е лесно да се класифицираат.<ref>{{наведено списание |author=Cavalier-Smith T |title=Kingdom protozoa and its 18 phyla |journal=Microbiol. Rev. |volume=57 |issue=4 |pages=953–94 |date=1 декември 1993|pmid=8302218 |url=http://mmbr.asm.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=8302218 |pmc=372943}}</ref><ref>{{наведено списание |author=Corliss JO |title=Should there be a separate code of nomenclature for the protists? |journal=BioSystems |volume=28 |issue=1-3 |pages=1–14 |year=1992 |pmid=1292654 | doi = 10.1016/0303-2647(92)90003-H}}</ref> Неколку видови [[алги]] се [[повеќеклеточни]] протисти, наспроти [[slime molds]] кои имаат уникатен животен циклус низ кој поминуваат, менувајќи се од едноклеточни, колонијални и повеќеклеточни форми.<ref>{{наведено списание |author=Devreotes P |title=Dictyostelium discoideum: a model system for cell-cell interactions in development |journal=Science |volume=245 |issue=4922 |pages=1054–8 |year=1989 |pmid=2672337 | doi = 10.1126/science.2672337}}</ref> Голем број на суштества од пртозоата се неопределени, бидејќи се идентификувани само мал дел од различностите во оваа група на организми..<ref>{{наведено списание |author=Slapeta J, Moreira D, López-García P |title=The extent of protist diversity: insights from molecular ecology of freshwater eukaryotes |journal=Proc. Biol. Sci. |volume=272 |issue=1576 |pages=2073–81 |year=2005 |pmid=16191619 |url=http://journals.royalsociety.org/openurl.asp?genre=article&id=doi:10.1098/rspb.2005.3195 |doi=10.1098/rspb.2005.3195 |pmc=1559898 }}{{Мртва_врска|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{наведено списание |author=Moreira D, López-García P |title=The molecular ecology of microbial eukaryotes unveils a hidden world |journal=Trends Microbiol. |volume=10 |issue=1 |pages=31–8 |year=2002 |pmid=11755083 | doi = 10.1016/S0966-842X(01)02257-0}}</ref> [[Податотека:Yellow mite (Tydeidae) Lorryia formosa 2 edit.jpg|thumb|210px|Микроскопска ''[[Lorryia formosa]]''.]] ==== Животни ==== {{Главна|Микро-животни}} Повеќето животни се повеќеклеточни,<ref>At least one animal is unicellular in its adult form: see [[Myxozoa]].</ref> но некои се толку мали што не можат да се видат со голо око. Микро-животните можат да се размножуваат по пат на сексуална активност или да се асексуални несејќи јајца. Некои од едноставните животни. можат комплетно да дехидрираат и да останат во сон многу долг временски период.<ref>{{наведено списание |author=Lapinski J, Tunnacliffe A |title=Anhydrobiosis without trehalose in bdelloid rotifers |journal=FEBS Lett. |volume=553 |issue=3 |pages=387–90 |year=2003 |pmid=14572656 | doi = 10.1016/S0014-5793(03)01062-7}}</ref> ==== Габи ==== {{Главна|Фунги}} Кај [[габи]]те има неколку едноклеточни вида, (''[[Saccharomyces cerevisiae]]'') и (''[[Schizosaccharomyces pombe]]'').<ref>{{наведено списание |author=Kumamoto CA, Vinces MD |title=Contributions of hyphae and hypha-co-regulated genes to Candida albicans virulence |journal=Cell. Microbiol. |volume=7 |issue=11 |pages=1546–54 |year=2005 |pmid=16207242 | doi = 10.1111/j.1462-5822.2005.00616.x}}</ref> Фунгите можат да се размножуваат асексуално и сексуално, со делба, како и продуцирајќи спори, наречени [[конидиа]] кога се продуцираат асексуално, или [[басидиоспори]] кога се продуцираат сексуално. ==== Растенија ==== {{Главна|Растение}} [[Зелени алги|Зелените алги]] се голема група на фотосинтетички еукариоти во која припаѓаат голем број на микроскопски организми. Меѓутоа некои зелени алги се класифицирани како [[протисти]], некои, на пример [[карофит]]ите се класифицирани заедно со [[ембриофитни]] растенија, кои се најпозната група на растенија. Алгите можат да се развиваат како едноклеточни или во долги ланци на клетки. Постојат околу 6.000 вида зелени алги.<ref>{{наведена книга |author=Thomas, David C. |title=Seaweeds |publisher=Natural History Museum |location=London |year=2002 |isbn=0-565-09175-1 }}</ref> == Живеалиште и екологија == [[Податотека:25. Култивација на микроорганизми - Засејување и инкубација.ogg|мини|230п|[[Лабораторија|Лабораториско]] засејување и инкубација на микроорганизми.]] [[Податотека:41. Култивација на микроорганизми - хранливи подлоги.ogg|мини|230п|Лабораториски хранливи подлоги на микроорганизми.]] Микроорганизмите се наоѓаат во речиси секое [[Живеалиште (екологија)|живеалиште]] кое постои во природата. Дури и во негостољубивите средини како ледените полови на земјата, пустините, карпите и во морските длабочини. Некои типови на микроорганизми се адаптирани за живот во екстремните услови, овие организми се познати како екстремофили. Екстремофилите се пронајдени во карпите ископани на дури 7 километри под Земјината површина,<ref>{{наведено списание | author = Szewzyk U, Szewzyk R, Stenström T | title = Thermophilic, anaerobic bacteria isolated from a deep borehole in granite in Sweden | doi= 10.1073/pnas.91.5.1810 | journal = Proc Natl Acad Sci USA | volume = 91 | issue = 5 | pages = 1810–3 | year = 1994 | pmid = 11607462 | pmc = 43253}}</ref> и се претпоставува дека бројот на живи организми под Земјината површина е споредлив со бројот на живи организми на или над Земјината површина. Познато е дека екстремофилите можат да преживеат долго време во [[вакуум]], и можат да бидат отпорни на [[ултравиолетова радиација|радиација]], што им овозможува да преживеат во вселената.<ref>{{наведено списание | author = Horneck G | title = Survival of microorganisms in space: a review | journal = Adv Space Res | volume = 1 | issue = 14 | pages = 39–48 | year = 1981|pmid = 11541716 | doi = 10.1016/0273-1177(81)90241-6}}</ref> Многу типови на микроорганизми имаат блиска [[симбиоза|симбиотска]] врска со другите поголеми организми; некои од нив имаат заеднички интерес од таа симбиоза ([[Мутуализам (биологија)|мутуализам]]), додека други можат да го оштетат организмот [[домаќин (биологија)|домаќин]] ([[паразитизам]]). Ако микроорганизмите предизвикуваат [[болест]] кај домаќинот тие се нарекуваат [[патоген]]и микроорганизми. === Екстремофили === {{Главна|Екстремофили}} [[Екстремофилите]] се микроорганизми кои се адаптирале на тој начин што можат да преживеат и опстанат во услови кои во нормални услови се фатални за останатите животни форми. Пример, некои видови се најдени во средини со екстремни температури,<ref>[[Strain 121]], a [[Hyperthermophile|hyperthermophilic]] [[archaea]], has been shown to reproduce at {{convert|121|°C|°F}}, and survive at {{convert|130|°C|°F}}.[http://www.nsf.gov/od/lpa/news/03/pr0384.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100801043938/http://www.nsf.gov/od/lpa/news/03/pr0384.htm |date=2010-08-01 }}</ref> as low as {{convert|-17|°C|°F}}<ref>Some [[Psychrophiles|Psychrophilic]] bacteria can grow at {{convert|-17|°C|°F}},[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/827063.stm] and can survive near [[absolute zero]].[http://science.nasa.gov/newhome/headlines/ast01sep98_1.htm] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120527123708/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/1998/ast01sep98_1/ |date=2012-05-27 }}</ref>, алкални средини,<ref>[[Picrophilus]] can grow at pH -0.06.[http://www.rcn.montana.edu/resources/organisms/organisminfo.aspx?nav=11&tid=1298&did=1&nid=82076&lid=9] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100622184325/http://www.rcn.montana.edu/resources/organisms/organisminfo.aspx?nav=11&tid=1298&did=1&nid=82076&lid=9 |date=2010-06-22 }}</ref> up to pH 11.5<ref>The [[Alkaliphile|alkaliphilic]] bacteria ''Bacillus alcalophilus'' can grow at up to pH 11.5.[http://jb.asm.org/cgi/reprint/185/2/461.pdf]</ref>, солени средини,<ref>Dyall-Smith, Mike, [http://www.microbiol.unimelb.edu.au/people/dyallsmith/ ''HALOARCHAEA''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090104042238/http://www.microbiol.unimelb.edu.au/people/dyallsmith/ |date=2009-01-04 }}, University of Melbourne. See also [[халобактерии]].</ref>, средини со екстремни вредности на притисок (над 1,000-2,000 [[Атмосфера (единица)|atm]], или на 0 atm (т.е. [[вакуум]] во [[вселена]]та)<ref>The [[Piezophile|piezophilic]] bacteria [[Halomonas salaria]] requires a pressure of 1,000 atm; [[nanobes]], a speculative organism, have been reportedly found in the earth's crust at 2,000 atm.[http://www.microscopy-uk.org.uk/index.html?http://www.microscopy-uk.org.uk/nanobes/nanopaper.html]</ref>, средини со висока радиација, над 5k [[Греј (единица)|Gy]].<ref>Види [[Deinococcus radiodurans]]</ref> Екстремофилите се значајни од повеќе аспекти. Тие го прошируваат просторот за живот во Земјината [[хидросфера]], [[почва]] и атмосфера, нивните поединечни приспособувања кои ги развиле во текот на еволуцијата за ќивот во екстремните средини може да се употребат во [[биотехнологијата]], нивниот опстанок во ваквии екстремни услови ги зголемува потенцијалите за [[екстратерестријален живот]].<ref>{{наведено списание |author=Cavicchioli R |title=Extremophiles and the search for extraterrestrial life |journal=Astrobiology |volume=2 |issue=3 |pages=281–92 |year=2002 |pmid=12530238 |doi=10.1089/153110702762027862 }}</ref> ==Микроорганизмите како мотив во уметноста== * „Микрокосмос“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 381-382.</ref> == Наводи == {{наводи|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Микроорганизми| ]] [[Категорија:Микробиологија]] k9eq9q7g1iy39qgqyki0eadu42qrmx0 0 9317 5591639 5565059 2026-07-13T18:20:44Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591639 wikitext text/x-wiki :''Оваа статија е за книгата „Дина“; за други значења, види [[Дина (појаснување)]]. '' '''Дина''' ([[Англиски јазик|англиски]] ''Dune''), Песочната Планета, првата [[книга]] од серијалот „Дина“. [[File:USA Oregon Dunes.jpg|thumb|235px|Националната рекреативна зона „Орегонски дини“ | „Орегонски дини“], во близина на [[Флоренс, Орегон]], послужи како инспирација за сагата „Дина“, поточно вклучувајќи го пејзажот на [[Аракис]].]] [[Култ]]но [[Проза|прозно]] дело напишано од [[америка]]нскиот научнофанатастичен писател [[Френк Херберт]] во [[1964]] година..<ref name="Hanson">{{cite book|title=Building Sci-fi Moviescapes: The Science Behind the Fiction|url=https://archive.org/details/buildingscifimov0000hans|first=Matt|last=Hanson|publisher=Gulf Professional Publishing|year=2005|isbn=978-0-240-80772-0}}</ref> Во книгата се работи за [[Пол Атреид]], син на војводата, и иден наследник на [[Големата Куќа Атреиди]] кој заедно со целата негова фамилија е префрлен на планетата [[Аракис]], на која што треба да живеат и да го спроведуваат добавувањето на [[зачин]]от наречен [[Меланж]], кој претставува супстанца која го продолжува животот. Притоа, куќата Атреиди е соочена со нивните смртни непријатели, [[Харконените]], кои се обидуваат да им ја одземат власта од Аракис, а и воедно да ги уништат Пол и татко му, Лето. Но Пол открива дека поседува посебни, натчовечки моќи со кои може да ја види иднината. Тој подоцна го зема името [[Муад`Диб]] (''Muad'Dib'') од [[Слободници]]те (''Fremen''), кои се домородни жители на Песочната Планета. Оваа книга ја има добиено Американската „Небула“ награда за книга на годината, и уште неколку други награди меѓу кои и „Книга на деценијата“ итн. Френк Херберт има напишано шест книги од серијалот на „Дина“, како што се: * „Дина“ * „[[Динин Месија]]“ * „[[Децата на Дина]]“ * „[[Бог-император на Дина]]“ * „[[Кривоверците на Дина]]“ * „[[Динина собирна куќа]]“ == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dunenovels.com Официјално мрежно место за Дина] * [http://groups.msn.com/thelandsraad/ Интернет група на обожаватели на Дина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060403194859/http://groups.msn.com/TheLandsraad |date=2006-04-03 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Научнофантастични романи]] 6a063shxj4x5zepj16bw74nash80y4i 10 9454 5591970 5588218 2026-07-14T11:15:52Z Bjankuloski06 332 5591970 wikitext text/x-wiki Ова е архива на објавени факти во рубриката „Дали сте знаеле“ во минатото. Дополнете ја со тоа што ќе ја додадете последната занимливост отстранета од [[Предлошка:Дали сте знаеле|предлошката]] на главната страница. == 2026 == * ... дека како најбрзо животно на светот, '''[[сив сокол|сивиот сокол]]''' при спуст може да развие брзина од 389&nbsp;км/ч? * ... дека [[Филип II Македонски|Филип II]] бил убиен од '''[[Павзаниј од Орестида|еден Павзаниј]]''' поради друг? * ... дека '''[[знаме на Непал|знамето на Непал]]''' е единственото неправоаголно знаме во светот? * ... дека '''[[Јована Лудата]]''' имала 6 деца, и сите станале европски [[монарх|монарси]]? * ... дека '''[[Шведска]]''' ја сменила '''[[страна на возење|страната на возење]]''' од лево на десно на 3 септември 1967&nbsp;г.? * ... дека '''[[Македонска кула (Одрин)|Македонската кула]]''' во [[Одрин]] е една од најстарите градби во градот? * ... дека '''[[Харисон Форд]]''' станал столар поради незадоволство од првичните улоги кои му се доделувале? * ... дека [[Александар Македонски]] се образувал три години кај филозофот [[Аристотел]] во неговото училиште „'''[[Миески нимфеј]]'''“ кај [[негушко]]то селото [[Копаново]], [[Егејска Македонија]]? * ... дека цариградскиот патријарх '''[[Кирил I Цариградски|Кирил I Лукарис]]''' (1572-1638) се обидел да го реформира [[православие]]то во духот на протестантскиот '''[[калвинизам]]'''? * ... дека зборот '''[[камиказе]]''' значи „божествен ветер“? * ... дека во 883 г. '''[[Климент Охридски]]''' станал првиот словенски [[епископ]] на [[Балкан]]от? * ... дека '''[[Рихард Вагнер]]''' му бил зет на '''[[Франц Лист]]'''? * ... дека поимот '''[[андроид]]''' за првпат е употребен за творбата на мислителот и светец '''[[Алберт Велики]]''' (XIII век), кој наводно создал механички човек? * ... дека во '''[[Битка на Сома|Битката на Сома]]''' учествувале преку 3 милиони војници? * ... дека целиот југ на '''[[Бангладеш]]''' се состои од огромното '''[[устие]]''' на реката '''[[Ганг]]'''? * ... дека '''[[Плимут (Монтсерат)|Плимут]]''' на островот [[Монтсерат]] е единствениот [[главен град]] на светот без жители? * ... дека '''[[Наум Миладинов]]''' (1817-1897), братот на [[Браќа Миладиновци|Димитар и Константин Миладинови]], бил првиот запишувач на [[македонски народни песни|македонските народни песни]] во '''[[музичка нотација]]'''? * ... дека '''[[Андора]]''' има двајца шефови на државата — [[Претседател на Франција|претседателот на Франција]] и епископот на Уржељ (во [[Каталонија]])? * ... дека '''[[Кина]]''' на [[кинески јазик|кинески]] се нарекува '''[[Џунггуо|Џунг-гуо]]''' (中國) со значење „средишна земја“? * ... дека во геометријата постои '''[[едноаголник]]'''? * ... дека поимот „[[вештачка интелигенција]]“ прв го вовел американскиот информатичар '''[[Џон Мекарти]]''' во 1955 година? * ... дека во местото '''[[Прора]]''' на островот [[Риген]] во [[Германија]] е изградено одморалиште кое претставува најголемиот угостителски објект во светот со сместивост од 20.000 легла? * ... дека францускиот двокрилец од марката „'''[[Потез 29]]'''“ (''Potez 29'') станал првиот комерцијален патнички авион во Македонија, кој почнал да го опслужува [[Меѓународен аеродром Скопје|Скопскиот аеродром]] во 1928&nbsp;г. со превозникот „[[Аеропут]]“? * ... дека охридското село '''[[Велмеј]]''' има дури '''[[Велмеј#Археолошки наоѓалишта|26 археолошки наоѓалишта]]'''? == 2025 == * ... дека '''[[Млечен Пат|нашата галаксија]]''' има 100 - 400 милијарди '''[[ѕвезда|ѕвезди]]''' и барем уште толку '''[[вонсончева планета|планети]]'''? * ... дека [[руска салата|руската салата]] во Русија се нарекува „Оливје“, по [[Лисјен Оливје|нејзиниот изумител]]? * ... дека '''[[Грампијански Планини|Грампијанските Планини]]''' зафаќаат речиси една половина од површината на [[Шкотска]]? * ... дека '''[[Смолика]]''' во [[Гребенско]] е втора највисока планина во [[Егејска Македонија]] (и цела денешна Грција), веднаш по [[Олимп]]? * ... дека руската песна „'''[[Калинка (песна)|Калинка]]'''“ не е изворна народна песна, туку композиција на '''[[Иван Ларионов]]''' од 1860&nbsp;г.? * ... дека градот '''[[Белград (Албанија)|Белград]]''' во Албанија е основан во IV век п.н.е. од [[македон]]скиот цар [[Касандар]] под името '''[[Антипатреја]]''' во чест на татко му [[Антипатар]]? * ... дека во [[Стар Рим|Рим]] само најбогатите 10&nbsp;% од жителите живееле во куќи, додека останатите живееле во станбени згради наречени '''[[инсула|инсули]]'''? * ... дека во [[Стар Рим|Рим]] само најбогатите 10&nbsp;% од жителите живееле во куќи, додека останатите живееле во станбени згради наречени '''[[инсула|инсули]]'''? * ... дека '''[[гејша|гејшите]]''' првобитно биле мажи, пред тоа да стане женска професија? * ... дека '''[[Африка]]''' се протега на сите четири '''[[Земјини полутопки|полутопки]]'''? * ... дека '''[[Елбрус]]''' (5.642&nbsp;м) на [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] е највисоката планина во [[Европа]]? * ... дека [[цар на Мексико|мексиканскиот цар]] '''[[Максимилијан I (Мексико)|Максимилијан I]]''' бил помлад брат на австрискиот цар [[Франц Јосиф I]]? * ... дека '''[[Моштенци]]те''' се подгрупа на македонскиот народ која живее во јужниот дел на [[Македонија|Р.&nbsp;Македонија]] и поголем број села во [[Егејска Македонија]]? * ... дека песната „'''[[Благуњо дејче, пожаранче]]'''“ ја опева неостварената љубов на Аце Абаџијата кон познатата убавица Благуња Ѓолова (1889 - 1956), родум од гостиварско [[Пожаране]]? * ... дека ѕвезденото јато '''[[Плејади (ѕвездено јато)|Плејади]]''' македонскиот народ го нарекувал „'''[[Плејади (митологија)|Квачка]]'''“? * ... врвот на вулканот '''[[Чимборасо]]''' во Еквадор е најоддалечената точка на Земјата од нејзиното средиште? * ... дека хемискиот елемент '''[[индиум]]''' (In) не е наречен по Индија, туку по бојата '''[[индиго]]''' која ја оддава при [[спектроскопија|спектроскопско]] набљудување? * ... помеѓу XIV и XVI век, во [[Белорусија]] се користела '''[[белоруска арабица]]''' меѓу доселените [[Татари-Липки|Татари]], кои го усвоиле [[белоруски јазик|белорускиот јазик]], задржувајќи го писмото од татарскиот? * ... дека родителите на [[Цар Самоил]] се погребани во '''[[Црква „Св. Герман“ - Герман|старата црква]]''' во преспанско-леринското село [[Герман (Леринско)|Герман]]? * ... дека '''[[Јеловјане]]''' и '''[[Урвич]]''' во [[Горни Полог]] (Тетовско) се '''[[Горанци|горански села]]''', иако не се во областа [[Гора (област)|Гора]]? * ... дека '''[[Свети Стефан]]''' е првиот христијански '''[[маченик]]'''? * ... дека '''[[Маличко Езеро|Маличкото Езеро]]''', помеѓу [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] на север и градот [[Горица (Албанија)|Горица]] (Корча) на југ, е исцедено во 1940-тите во борба против [[маларија]]та? * ... дека '''[[кафе]]то''' станало пораспространето во [[Западна Европа]] откако било прифатено за „христијански пијалак“ од папата [[Папа Климент VIII|Климент VIII]]? * ... дека според три различни преданија, во гробницата „'''[[Струмин гроб]]'''“ е закопана сестра на [[Крале Марко]], ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот [[Персеј]], роднина на Александар Македонски? * ... дека роденото име на '''[[Бранислав Нушиќ]]''' е ''Алкибијад Нуша'' бидејќи татко му бил [[Македонски Власи|Влав]] од битолското село [[Магарево]]? * ... дека геолозите ги прифатиле '''[[тектоника на плочите|тектонските плочи]]''' дури кон крајот на 1960-тите? * ... дека островот '''[[Градиште (остров)|Градиште]]''' во [[Тиквешко Езеро|Тиквешкото Езеро]] е прогласен за [[културно наследство на Македонија]] поради остатоците од утврдената античка населба '''[[Градиште (остров)#Утврдено градиште и Град Тиквеш|Град Тиквеш]]''' која се наоѓала на тоа возвишение? * ... дека [[Скопје|скопската]] населба '''[[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]]''' е наречена по чудотворниот извор кој се наоѓал на местото на денешната црквичка '''„[[Црква „Св. Никита“ - Кисела Вода|Св. Никита]]“'''? * ... дека '''[[Лучано Павароти]]''' првично сакал да биде професионален '''[[голман]]'''? * ... дека планетата [[Венера (планета)|Венера]] македонскиот народ ја нарекувал „'''[[Обденица]]'''“? * ... дека '''[[Блаженства]]та''' се девет препораки на [[Исус Христос|Христос]] („Блажени се...“) изречени во неговата [[Беседа на гората]]? * ... дека пред да стапи во римската војска, царот '''[[Максимин Трак|Максимин]]''' во младоста бил [[Тракијци|тракиски]] овчар и разбојник? * ... дека во 1000 г. '''[[Охридска патријаршија|Охридската патријаршија]]''' излегувала на 4 мориња (Егејско, Јонско, Јадранско и Црно)? * ... дека скопската '''[[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула]]''' е првата саат-кула во Османлиското Царство, а нејзиниот часовник е донесен во XVI век од новоосвоениот град '''[[Сигет]]''' во Унгарија? * ... дека '''[[Удовски Остров|Удовскиот Остров]]''' кај с.&nbsp;[[Удово]] на реката [[Вардар]] е најголемиот речен [[Острови во Македонија|остров во Македонија]] и втор остров по површина во земјата? * ... дека поимот '''[[екологија]]''' прв го вовел германскиот биолог '''[[Ернст Хекел]]''' во 1866 година? * ... дека '''[[Горчливо Езеро|Горчливото Езеро]]''' во [[Кукушко]], [[Егејска Македонија]] е трипати [[соленост|посолено]] од [[Мртво Море|Мртвото Море]]? == 2024 == * ... дека првото '''[[сметачко глувче]]''' е направено во [[1964]]&nbsp;г. како изум на американскиот инженер [[Даглас Енгелбарт]]? * ... дека '''[[Бања Банско]]''' е изградена од римскиот цар [[Каракала]] во [[III век]]? * ... дека '''[[Македонски народен театар#Историја|првиот театар во Скопје]]''' („Ада Кафе“) е отворен во 1906 година? * ... дека според месното предание, '''[[Ѓаволски Ѕид|Ѓаволскиот Ѕид]]''' настанал кога [[Ѓавол]]от неуспешно се обложил со Господ дека може да ја прегради [[Брегалница]] и за една ноќ да го потопи цело [[Овче Поле]]? * ... дека '''[[Малдиви]]те''' имаат просечна '''[[надморска висина]]''' од само 1,5&nbsp;м? * ... дека [[бука|буковите шуми]] во долината на '''[[Длабока Река]]''' во Мавровско се прогласени за '''[[светско наследство на УНЕСКО]]'''? * ... дека '''[[Антарктик]]от''' е најголемата '''[[пустина]]''' на светот? * ... дека симболот за '''[[жива]] Hg''' доаѓа од старогрчкиот збор ''хидраргирос'' со значење „водено сребро“? * ... дека, и покрај неговите огромни димензии, '''[[Сонце]]то''' се класификува како '''[[жолто џуџе]]'''? * ... дека сите '''[[јагула|јагули]]''' од Македонија одат на „свадбен пат“ за да се мрестат во '''[[Саргасово Море|Саргасовото Море]]''' недалеку од [[Бермудски Триаголник|Бермудскиот Триаголник]]? * ... дека морепловната мерка за брзина '''[[јазол (единица)|јазол]]''' доаѓа од броењето јазли на јаже кое се фрлало во водата? * ... дека '''[[Винчестер]]''' бил првиот главен град на [[Кралство Англија|Англија]]? * ... дека '''[[Еарендел]]''' е најдалечната [[ѕвезда]] позната за науката, на растојание од 28 милијарди [[светлосна година|светлосни години]] од Земјата? * ... дека '''[[Макаронезија]]''' е подрачје на четири архипелази меѓу Европа и Северна Африка? * ... дека планетата [[Венера (планета)|Венера]] македонскиот народ ја нарекувал '''[[Обденица]]'''? * ... дека селото [[Центар Жупа]] изворно се нарекувало '''[[Вапа]]''' — поим во директно сродство со [[санскрит]]скиот збор ''vāpī'', што значи „долго блато“? * ... дека '''[[христијанско тетовирање во Босна и Херцеговина|христијаните во Босна и Херцеговина се тетовирале]]''' како обележје на нивната вера, иако обичајот датира од [[Илири|илирско време]]. * ... дека врвот '''[[Тумба (врв)|Тумба]]''' на [[Беласица]] е тромеѓа помеѓу [[Вардарска Македонија|Вардарска]], [[Егејска Македонија|Егејска]] и [[Пиринска Македонија]]? * ... дека '''[[тектоника на плочите|тектонските плочи]]''' ги открил германскиот научник '''[[Алфред Вегенер]]''' во 1912 година? * ... дека хемискиот елемент '''[[ниобиум]]''' (Nb) е наречен по нимфата '''[[Ниоба]]''', ќерка на митскиот крал [[Тантал (митологија)|Тантал]]? * ... дека името „'''[[Шпанија]]'''“ потекнува од '''[[феникиски јазик|феникиското]]''' ''Спанија'', што значи „земја на зајаците“? * ... дека првата '''[[пегла|електрична пегла]]''' е измислена во 1882 година? * ... дека '''[[Малајски Архипелаг|Малајскиот Архипелаг]]''' е најголемата [[островска група]] на светот? * ... дека '''[[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]''' траела само две седмици? * ... дека [[онколог]]от '''[[Анастас Коцарев]]''', кој соработувал со [[Марија Кири]], е единствениот Македонец кој со своето дело бил многу блиску до добивање на [[Нобелова награда|Нобеловата награда]]? * ... дека '''[[Папа Бенедикт IX|Бенедикт IX]]''' станал [[папа]] додека сè уште бил тинејџер? * ... дека '''[[Маунт Синери|највисоката планина во Холандија]]''' не е во Европа? * ... дека машкото пеење „'''[[гласоечко]]'''“ од [[Долни Полог]] е прогласено за '''[[нематеријално културно наследство]]''' на '''[[УНЕСКО]]'''? * ... дека огромен дел од [[Унгарија]] некогаш бил '''[[Панонско Море|под вода]]'''? * ... дека првата [[фотографија]] во историјата е направена во '''[[1826]]'''&nbsp;г. од прозорецот на нејзиниот пронаоѓач '''[[Жозеф Нисефор Ниепс]]''' во Ле Гра? * ... дека '''[[Хум (Хрватска)|Хум]]''' е најмалиот [[град]] во светот и има само 30 жители. * ... дека цариградскиот патријарх '''[[Кирил I Цариградски|Кирил I Лукарис]]''' (1572-1638) се обидел да го реформира [[православие]]то во духот на протестантскиот '''[[калвинизам]]'''? * ... дека градот '''[[Гелзенкирхен]]''' во Германија е привремено преименуван во „Свифткирхен“ во чест на концеритете на [[Тејлор Свифт]] во јули 2024 година? * ... дека '''[[Гагаузи]]те''' се православен народ генетски најблизок со '''[[Македонци]]те''', чиј [[туркиски народи|туркиски]] идентиет е вештачки конструкт произлезен од јазична асимилација? * ... дека '''[[Сонце]]то''' сочинува 99,8&nbsp;% од '''[[маса (физика)|масата]]''' на [[Сончев Систем|Сончевиот Систем]]? * ... дека '''[[Белски даб|Белскиот даб]]''' во манастирот „[[Белски манастир|Св. Илија]]“ на [[Осогово]] е прогласен за [[Список на споменици на природата на Македонија|споменик на природата]]? * ... дека во [[историја на папството|историјата]] постоеле преку '''[[антипапа|40 антипапи]]'''? * ... дека споменикот „'''[[Валхала (споменик)|Валхала]]'''“ кај [[Регенсбург]] е здание во облик на антички храм кое ги чествува великаните од историјата на [[германски народи|германските народи]]? * ... дека [[Скопска Црна Гора]] е наречена „Скопска“ за да се различи од '''[[Црна Гора (Егејска Македонија)|истоимената планина]]''' помеѓу [[Сер (округ)|Серско]] и [[Драма (округ)|Драмско]] во североисточна [[Беломорска Македонија]]? * ... дека '''[[Полско-литванска Државна Заедница|Полска-Литванија]]''' била една од најголемите држави во Европа и постела повеќе од два века? * ... дека вредностите на '''[[водороден показател|водородниот показател]]''' ('''pH''') за [[киселост]] или [[базност]] се '''[[логаритам]]ски'''? * ... дека областа '''[[Барања]]''' е поделена помеѓу [[Унгарија]] и [[Хрватска]]? * ... дека '''[[стапчиња за јадење|стапчињата за јадење]]''' влегле во широка употреба дури за време на династијата [[Минг (династија)|Минг]] (XIV-XVII век), иако постоеле со илјадалетија? * ... '''[[Џон Кабот]]''' (Џовани Кабото) е првиот европски откривач на [[Северна Америка]], не сметајќи ги [[Винланд|Викинзите]]? * ... '''[[Тајане]]''' е македонски календарски обичај поврзан со празникот раѓањето на [[Јован Крстител]]? * ... покрај [[аритметичка средина|аритметичката]] и [[геометриска средина|геометриската]] средина, [[модус]]от, [[медијана]]та, и [[просек]]от се видови на '''[[Теореми за средна вредност|средна вредност]]'''? == 2023 == * ... дека јачината на [[ветар|ветровите]] се мери со '''[[Бофорова скала|Бофоровата скала]]'''? * ... дека '''[[Шведска]]''' ја сменила '''[[страна на возење|страната на возење]]''' од лево на десно на 3 септември 1967&nbsp;г.? * ... дека '''[[Џу Си]]''' се смета за најважниот [[конфуцијанство|конфуцијански]] филозоф по самиот Конфуциј? * ... дека '''[[Уран (планета)|Уран]]''' е првата планета откриена со '''[[телескоп]]'''? * ... дека [[јаболко]]то потекнува од [[Казахстан]] и пристигнало на нашите простори пред околу 3500 години? * ... дека '''[[оргули]]те''' прв ги измислил Ктесивиј Александриски во III век п.н.е.? * ... дека вистинското име на '''[[Марк Твејн]]''' било Семјуел Клеменс? * ... дека ирскиот композитор '''[[Џон Филд]]''' е творец на [[ноктурно]]то, подоцна популаризирано од [[Фредерик Шопен|Шопен]]? * ... дека на '''[[Пол на непристапност (поларна станица)|најнепристапната точка на Антарктикот]]''' стои биста на '''[[Ленин]]'''? * ... дека '''[[знаме на Шкотска|знамето на Шкотска]]''' како симбол го носи '''[[Андреин крст|Андреиниот крст]]''', на кој се смета дека е распнат [[Апостол Андреја]] — заштитник на Шкотска? * ... дека '''[[Општина Василево]]''' се смета за македонската престолнина на '''[[праз]]от'''? * ... дека '''[[Млечен Пат|нашата галаксија]]''' има 100 - 400 милијарди '''[[ѕвезда|ѕвезди]]''' и барем уште толку '''[[вонсончева планета|планети]]'''? * ... дека '''[[елкар]]ите''' се [[црви]] чии „гранчиња“ се пипки за собирање на [[планктон]]? * ... дека градот '''[[Белград (Албанија)|Белград]]''' во Албанија е основан во IV век п.н.е. од [[македон]]скиот цар [[Касандар]] под името '''[[Антипатреја]]''' во чест на татко му [[Антипатар]]? * ... дека библискиот цар '''[[Соломон]]''' имал 700 жени и уште 300 конкубини? * ... дека [[Скопје|скопската]] населба '''[[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]]''' е наречена по чудотворниот извор кој се наоѓал на местото на денешната црквичка '''„[[Црква „Св. Никита“ - Кисела Вода|Св. Никита]]“'''? * ... дека главата на '''[[Климент Охридски]]''' се чува во манастирот „'''[[Берски манастир|Св. Јован Претеча]]“''' кај [[Бер]], [[Егејска Македонија]]? * ... дека '''[[Кина]]''' на [[кинески јазик|кинески]] се нарекува '''[[Џунггуо|Џунг-гуо]]''' (中國) со значење „средишна земја“? * ... дека пустината '''[[Деште Лут]]''' во [[Иран]] е најврелото место на Земјата, на чија површина се измерени дури 70,7&nbsp;°C? * ... дека '''[[воздух]]от''' содржи 78&nbsp;% [[азот]], а само 21&nbsp;% [[кислород]]? * ... дека името на денешната скопска населба '''[[Црниче]]''' потекнува од средновековната тврдина '''[[Маркови Кули (Водно)|Чрнче]]''' на [[Водно]]? * ... дека '''[[Јована Лудата]]''' имала 6 деца, и сите станале европски [[монарх|монарси]]? * ... дека селото '''[[Б’с]]''', Кривопаланечко е населено место со најкраткото име во [[Македонија]]? * ... дека '''[[ботулински токсин|ботулинскиот токсин]]''' е најсмртоносната супстанција на светот, и може да предизвика [[смрт]] во рок од неколку минути? * ... дека '''[[Пелагониска битка (1259)|Пелгониската битка]]''' (1259) одиграна кај [[Леринско|леринските]] села [[Неокази (Леринско)|Неокази]] и [[Овчарани]] му го ставила крајот на [[Четврта крстоносна војна|крстоносното]] '''[[Латинско Царство]]''' на Балканот? * ... дека '''[[Синајски Полуостров|Синајскиот Полуостров]]''' е копнен мост помеѓу [[Африка]] и [[Азија]]? * ... дека елементот '''[[кадмиум]]''' (Cd) е наречен по феникискиот јунак [[Кадмо]], основач на [[Теба (Грција)|Теба]] и [[Лихнид]] (денешен Охрид)? * ... дека '''[[Свети Стефан]]''' е првиот христијански '''[[маченик]]'''? * ... дека дрвото '''[[гинко]]''' останало непроменето цели 200 милиони години? * ... дека во геометријата постои '''[[едноаголник]]'''? * ... дека '''[[Дупјачка таблица|Дупјачката таблица]]''' пронајдена кај [[костурско]]то село [[Дупјак]] сведочи за писменоста во Македонија пред повеќе од 7000 години? * ... дека на светот постојат дури 4.000 сорти на '''[[компир]]'''? * ... дека '''[[тесеракт]]от''' е хиперкоцка која се простира во [[четврта димензија|четири просторни димензии]]? * ... дека соѕвездието '''[[Јужен Крст (соѕвездие)|Јужен Крст]]''' има само четири ѕвезди? == 2022 == * ... дека [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] е наречен по '''[[Стара Планина]]''', чие турско име е „Балкан“? * ... дека '''[[Битола]]''' е основана од кралот '''[[Филип II Македонски]]'''? * ... дека '''[[Пафнутиј Чебишов]]''' (1821 – 1894) се смета за татко на [[Русија|руската]] [[математика]]? * ... дека зборот '''[[савана]]''' е од таинско потекло и првично се однесувал на рамничарски подрачја во [[Панама]] каде денес нема таков [[биом]]? * ... дека [[бука|буковите шуми]] во долината на '''[[Длабока Река]]''' во Мавровско се прогласени за '''[[светско наследство на УНЕСКО]]'''? * ... дека пред да се самоубие, англискиот неокласицистички сликар '''[[Џон Вилијам Годвард]]''' напишал „''на светов нема доволно место за мене и [[Пабло Пикасо|Пикасо]]''“? * ... дека големиот [[Античка Македонија|древномакедонски]] војсководец '''[[Кратер (војсководец)|Кратер]]''' е роден кај [[Рупишта]], Костурско? * ... дека планетата [[Венера (планета)|Венера]] македонскиот народ ја нарекувал „'''[[Обденица]]'''“ * ... дека '''[[бамбус]]от''' е најбрзорастечко растение на светот, и може да расте по еден метар дневно? * ... дека францускиот астроном '''[[Никола Луј де Лакај]]''' открил дури [[Никола Луј де Лакај#Работа на ’Ртот на Добрата Надеж|14 соѕвездија]]? * ... дека '''[[Хенри VI]]''' станал [[Крал на Англија|крал]] на возраст од само 9 месеци? * ... дека ѕвезденото јато '''[[Плејади (ѕвездено јато)|Плејади]]''' македонскиот народ го нарекувал „'''[[Плејади (митологија)|Квачка]]'''“? * ... дека '''[[Гренланд]]''' е најголемиот [[остров]] на светот? * ... дека најисточната точка во Европа е ’ртот '''[[Флисингски]]''' во архипелагот [[Нова Земја]], Русија? * ... дека '''[[молња]]та''' при удар достигнува темепратура од 30.000 [[келвин]]и, петпати поголема од онаа на [[Ѕвездена корона|површината]] на Сонцето? * ... дека островот '''[[Градиште (остров)|Градиште]]''' во [[Тиквешко Езеро|Тиквешкото Езеро]] е прогласен за [[културно наследство на Македонија]] поради остатоците од утврдената античка населба '''[[Градиште (остров)#Утврдено градиште и Град Тиквеш|Град Тиквеш]]''' која се наоѓала на тоа возвишение? * ... дека песната „'''[[Благуњо дејче, пожаранче]]'''“ ја опева неостварената љубов на Аце Абаџијата кон познатата убавица Благуња Ѓолова (1889 - 1956), родум од гостиварско [[Пожаране]]? * ... дека '''[[Јужен Судан]]''' е најмладата држава во светот? * ... дека скопската '''[[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула]]''' е првата саат-кула во Османлиското Царство, а нејзиниот часовник е донесен во XVI век од новоосвоениот град '''[[Сигет]]''' во Унгарија? * ... дека историскиот '''[[Насредин Оџа]]''' (1208 ― 1285) бил [[суфија]] кој живеел во [[Акшехир]], Средна Анадолија? * ... дека во Македонија традиционално се користеле '''[[кирилични бројки]]''' наместо подоцна воведените арапски? * ... дека врвот '''[[Тумба (врв)|Тумба]]''' на [[Беласица]] е тромеѓа помеѓу [[Вардарска Македонија|Вардарска]], [[Егејска Македонија|Егејска]] и [[Пиринска Македонија]]? * ... дека '''[[Бараково (Пиринско)|Бараково]]''' е единственото село во [[Пиринска Македонија]] вон денешната [[Благоевградска област]]? * ... дека хемискиот елемент '''[[индиум]]''' (In) не е наречен по Индија, туку по бојата '''[[индиго]]''' која ја оддава при [[спектроскопија|спектроскопско]] набљудување? * ... дека морепловната мерка за брзина '''[[јазол (единица)|јазол]]''' доаѓа од броењето јазли на јаже кое се фрлало во водата? * ... дека средновековното име на '''[[Дојран]]''' е ''Полин''? * ... дека островите [[Голем Диомид|Голем]] и [[Мал Диомид|Мал Диомид]] во [[Берингов Проток|Беринговиот Проток]] имаат '''[[меѓународна датумска граница|временска разлика од 21 час]]''' и се во различен календарски ден, иако се на растојание од само 3,8&nbsp;км? * ... дека '''[[поскок]]от''' е најотровна змија во [[Македонија]] и цела [[Европа]]? * ... дека '''[[Моштенци]]те''' се подгрупа на македонскиот народ која живее во јужниот дел на [[Македонија|Р.&nbsp;Македонија]] и поголем број села во [[Егејска Македонија]]? * ... дека една кафена лажичка црпната од '''[[неутронска ѕвезда]]''' би тежела 4 милијарди тони? * ... дека '''[[Костур (општина)|Општина Костур]]''' има дури 43 поранешни, денес непостоечки села? * ... дека '''[[Нов Зеланд]]''' е последната земја [[преселба на населението|населена]] од човекот? * ... дека [[античка Македонија|древномакедонскиот]] '''[[Дервентски папирус]]''' најден кај селата [[Ајватово]] и [[Лагиново]], [[Солунско]], е најстариот зачуван ракопис во Европа и датира од времето на [[Филип II Македонски]]? * ... дека преспанското село '''[[Нивици]]''' има дури '''[[Нивици#Цркви|три пештерни цркви]]'''? * ... дека '''[[знаме на Непал|знамето на Непал]]''' е единственото неправоаголно знаме во светот? * ... дека во муслиманските верници палеле свеќи во '''[[Турбе на Синан Челеби|Турбето на Синан Челеби]]''' (1493) на охридски [[Плаошник]] во знак на почит кон [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]] бидејќи турбето било изградено на местото на [[Црква „Св. Климент и Пантелејмон“ - Охрид#Црква Светите Климент и Пантелејмон|неговата стара црква]]? * ... дека според едно предание, '''[[Охридски чинар|Чинарот во Охрид]]''' е засаден од сесловенскиот просветител '''[[Климент Охридски]]'''? == 2021 == * ... дека композиторот '''[[Јохан Себастијан Бах]]''' имал дури 20 деца со две жени (7 со првата и 13 со втората)? * ... дека папагалот '''[[мал александар]]''' (''Psittacula krameri'') го носи името на кралот [[Александар Македонски]], за кој се смета дека ги довел птиците од овој род во [[Средоземјето]] од [[Индија]] како подароци за аристократијата и дипломатите? * ... дека '''[[Смолика]]''' во [[Гребенско]] е втора највисока планина во [[Егејска Македонија]] (и цела денешна Грција), веднаш по [[Олимп]]? * ... дека '''[[патристика]]та''' е наука за [[црковни отци|црковните отци]] и нивното дејствување во обединувањето на [[античка филозофија|античката филозофија]] со [[христијанство|христијанското]] учење? * ... дека '''[[Елбрус]]''' (5.642&nbsp;м) на [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] е највисоката планина во [[Европа]]? * ... дека селото [[Центар Жупа]] изворно се нарекувало '''[[Вапа]]''' — поим во директно сродство со [[санскрит]]скиот збор ''vāpī'', што значи „долго блато“? * ... дека со само 30 жители (2011), '''[[Хум (Хрватска)|Хум]]''' на Истра е најмалиот град во светот? * ... дека според месното предание, '''[[Ѓаволски Ѕид|Ѓаволскиот Ѕид]]''' настанал кога [[Ѓавол]]от неуспешно се обложил со Господ дека може да ја прегради [[Брегалница]] и за една ноќ да го потопи цело [[Овче Поле]]? * ... дека '''[[Удовски Остров|Удовскиот Остров]]''' кај с.&nbsp;[[Удово]] на реката [[Вардар]] е најголемиот речен [[Острови во Македонија|остров во Македонија]] и втор остров по површина во земјата? * ... дека бојата тегет е наречена по видниот австриски адмирал '''[[Вилхелм фон Тегетоф]]'''? * ... дека '''[[птици]]те''' се [[диносаурус]]и? * ... дека '''[[факс]]от''' е измислен 11 години пред [[телефон]]от? * ... дека во 1000 г. '''[[Охридска патријаршија|Охридската патријаршија]]''' излегувала на 4 мориња (Егејско, Јонско, Јадранско и Црно)? * ... дека охридското село '''[[Велмеј]]''' има дури '''[[Велмеј#Археолошки наоѓалишта|26 археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека '''[[Блаженства]]та''' се девет препораки на [[Исус Христос|Христос]] („Блажени се...“) изречени во неговата [[Беседа на гората]]? * ... дека според три различни преданија, во гробницата „'''[[Струмин гроб]]'''“ е закопана сестра на [[Крале Марко]], ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот [[Персеј]], роднина на Александар Македонски? * ... дека кај тиквешкото село '''[[Росоман]]''' се наоѓало едно од двете '''[[пристаниште|речни пристаништа]]''' во Вардарска Македонија, од кое се испорачувале земјоделски производи во Солун сè до 1912 година? * ... дека вистинското име на [[Фреди Меркјури]] е '''[[Фреди Меркјури|Фарух Булсара]]'''? * ... дека 98&nbsp;% од познатите '''[[потенцијално опасно тело|потенцијално опасни тела]]''' не се закана по [[Земја]]та во следните 100 години? * ... дека '''[[Хипарх]]''' се смета за основач на '''[[тригонометрија]]та'''? * ... дека '''[[Антипа Пергамски|Св. Антипа Пергамски]]''' се смета за заштитник на [[стоматологија|забарите]] и оние со забоболка? * ... дека најголемиот дел од '''[[Антарктик]]от''' се смета за '''[[пустина]]'''? * ... дека индиското име на '''[[Индија]]''' е '''Барат''' (भारत)? * ... дека годинава '''[[Википедија]]''' прослави 20 години постоење? * ... дека '''[[Македонски народен театар#Историја|првиот театар во Скопје]]''' („Ада Кафе“) е отворен во 1906 година? * ... дека градот '''[[Пешкопеја]]''' во денешна Албанија во средновековието се нарекувал ''Пресоленград''? * ... дека '''[[Наум Миладинов]]''' (1817-1897), братот на [[Браќа Миладиновци|Димитар и Константин Миладинови]], бил првиот запишувач на [[македонски народни песни|македонските народни песни]] во [[музичка нотација]]? == 2020 == * ... дека [[Мариово|мариовското]] село '''[[Витолиште]]''' има барем '''[[Витолиште#Археолошки наоѓалишта|22 археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека '''[[колибри]]то''' е единствената птица способна да лета наназад? * ... дека '''[[Кралско друштво|Кралското друштво]]''' од [[Лондон]] е најстарата академија на науките во светот, основана во 1660 година? * ... дека скопската населба '''[[Радишани]]''' е '''[[Катастарска Парцела 781 (Радишани)|населена уште од римско време]]'''? * ... дека '''[[Луј XIX]]''' кралувал со Франција само 20 минути, пред самиот да [[абдикација|абдицира]]? * ... дека според едно предание, основач на [[Лихнид]] (денешен Охрид) е легендарниот јунак '''[[Кадмо]]''', прогонет [[Феникија|Феничанец]] кој бил првиот смртник на чија свадба биле присутни олимписките божества? * ... дека во археолошкото наоѓалиште '''[[Старо Бонче (археолошко наоѓалиште)|Старо Бонче]]''' (Прилепско) се смета дека се наоѓаат остатоците од кралскиот дворец на [[Пелагонија]], во чија близина е погребан кралот на [[Пелагонци]]те? * ... дека '''[[калциум]]от''' е најзастапениот [[метал]] во човечкото тело? * ... дека '''[[Моштенци]]те''' се подгрупа на македонскиот народ која живее во јужниот дел на [[Македонија|Р. Македонија]] и поголем број села во [[Егејска Македонија]]? * ... дека ѕвездата '''[[VY Големо Куче]]''' е дури три милијарди пати поголема од нашето [[Сонце]]? * ... дека единствениот познат организам кој се смета за '''[[биолошка бесмртност|биолошки бесмртен]]''' е медузата '''''[[Turritopsis nutricula]]'''''? * ... дека поимот '''[[кварц]]''' е германска варијанта на [[полски јазик|полското]] ''kwardy'', што значи „тврд“, и го има истиот корен како македонскиот збор? * ... дека тврдината '''[[Маркови Кули (Водно)|Маркови Кули]]''' (Чрнче) на планината [[Водно]] датира од '''[[VI век]]'''? * ... дека '''[[ентомологија]]та''' е гранка на зоологијата која се занимава со изучување на [[инсекти]]те? * ... дека '''[[Плимут (Монтсерат)|Плимут]]''' на островот [[Монтсерат]] е единствениот [[главен град]] на светот без жители? * ... дека според една теорија, кратовското село '''[[Шлегово]]''' е наречено по [[Германци|германските]] рудари доселени од областа [[Шлеска]]? * ... дека '''[[Прусија]]''' како политички ентитет престанала да постои дури во '''[[1947]]''' година? * ... дека '''[[гавран]]от''' е '''[[песнопојна птица]]''', иако неговото гракање е непријатно за човечките уши? * ... дека '''[[Лахта-центар]]от''' во [[Санкт Петербург]] е највисока градба во Европа со 462&nbsp;м? * ... дека и покрај класичниот [[османлиска архитектура|османлиски изглед]], џамијата '''„[[Чамлиџа-џамија|Чамлиџа]]“''' во [[Истанбул]] е изградена во 2019 година? * ... дека руско-германската вселенска опсерваторија „'''[[Спектар-РГ]]'''“ се очекува да даде слика за 100.000 [[галактичко јато|јата од галаксии]]? * ... дека островот '''[[Калата]]''' во езерото [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] е дел од антички [[тврдина|утврден]] град? * ... дека половината [[сојузни држави на САД]] носат имиња '''[[потекло на имињата на сојузните држави на САД|добиени од домородните американски јазици]]'''? * ... дека '''[[даб]]от''' му припаѓа на семејството на '''[[буки]]те''' (''Fagaceae'')? * ... дека островот '''[[Свети Мартин (остров)|Свети Мартин]]''' во [[Карипско Море|Карипското Море]] е поделен на меѓу [[Франција]] и [[Холандија]]? * ... дека средновековниот утврден град '''[[Женско (тврдина)|Женско]]''' во [[Кукушко]] бил така наречен бидејќи имал толку силни кули и бедеми, што можеле да го бранат жени? * ... дека '''[[Горчливо Езеро|Горчливото Езеро]]''' во [[Кукушко]], [[Егејска Македонија]] е трипати [[соленост|посолено]] од [[Мртво Море|Мртвото Море]]? * ... дека [[Александар Македонски]] се образувал три години кај филозофот [[Аристотел]] во неговото училиште „'''[[Миески нимфеј]]'''“ кај селото [[Копаново]] во [[Негушко]], [[Егејска Македонија]]. * ... дека '''[[унгарски јазик|унгарскиот јазик]]''' има дури '''18 [[падеж]]и'''? * ... дека општината '''[[Барле-Хертох]]''' ја има најсложената [[државна граница]] во светот, со бројни енклави и ексклави на [[Белгија]] и [[Холандија]] една во друга? * ... дека '''[[Маличко Езеро|Маличкото Езеро]]''', помеѓу [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] на север и градот [[Горица (Албанија)|Горица]] (Корча) на југ, е исцедено во 1940-тите во борба против [[маларија]]та? * ... дека најголемото езеро во Британија, '''[[Лох Неј]]''', е во сопственост на Ерлот од Шафтсбери? * ... дека геолошкиот период [[јура]] е наречен по планинскиот венец '''[[Јура (планински венец)|Јура]]''' меѓу Франција и Швајцаревија, како нејзино типско подрачје? * ... дека '''[[Хипарх]]''' (II век п.н.е.) се смета за основоположник на [[тригонометрија]]та? * ... дека селото '''[[Долни Дисан]]''' во [[Неготинско]] има исклучително [[палеонтологија|палеонтолошко]] наоѓалиште, каде се откопани коски од [[камила|камили]], [[жирафа|жирафи]], [[лав]]ови, [[хиена|хиени]], [[мастодонт]]и и [[хипарион]]и стари 10 милиони години? * ... дека историско-географската област '''[[Мрвачко]]''' во [[Егејска Македонија|Егејска]] и [[Пиринска Македонија]] го носи името на македонската етнографска група [[Мрваци]], така наречени поради трошките и правот врз нивната облека бидејќи се занимавале со [[рударство]]? * ... дека '''[[Општина Прилеп]]''' е најголемата [[општини во Македонија|општина]] во Македонија по површина? * ... дека '''[[едноотворни]]те''' (клунарите и клунестите ежови) се единствените [[цицачи]] што [[јајценосни животни|несат јајца]]? * ... дека во [[Африка]] има дури 535 јазици од групата '''[[банту-јазици|банту]]'''? * ... дека руската песна „'''[[Калинка (песна)|Калинка]]'''“ не е изворна народна песна, туку композиција на '''[[Иван Ларионов]]''' од 1860 г.? * ... дека според едно старо предание, во реката '''[[Брегалница]]''', на подножјето на [[Плачковица]] живеел воден '''[[змеј]]''', кој имал задача од '''[[Пајонци|пајонските кралеви]]''' да го брани Светиот Град од непријателите? * ... дека '''[[Јелоустоун]]''' е првиот [[национален парк]] во светот, отворен во 1872 година? * ... дека според една претпоставка, [[меглен]]ското село '''[[Преб’диште]]''' е наречено по [[Пребонд]], кнезот на [[македонски Словени|македонските Словени]]? * ... дека '''[[морска милја|морската милја]]''' е единица за должина која изнесува околу една [[лачна минута]] географска должина долж некој [[меридијан]]? * ... дека преспанското село '''[[Стење]]''' има [[Стење#Културни и природни знаменитости|5 цркви]] и [[Стење#Културни и природни знаменитости|6 археолошки наоѓалишта]]? * ... дека целиот југ на '''[[Бангладеш]]''' се состои од огромното '''[[устие]]''' на реката '''[[Ганг]]'''? * ... дека градот '''[[Скопје]] [[електрификација|почнал да користи електрична енергија]]''' во '''[[1909]]''' година? * ... дека '''[[патишта во Македонија|патната мрежа на Македонија]]''' има вкупна должина од дури 14.182 километри? * ... дека францускиот двокрилец од марката „'''[[Потез 29]]'''“ (''Potez 29'') станал првиот комерцијален патнички авион во Македонија, кој почнал да го опслужува [[Меѓународен аеродром Скопје|Скопскиот аеродром]] во 1928&nbsp;г. со превозникот „[[Аеропут]]“? * ... дека галаксијата '''[[GN-z11]]''' е најдалечниот и најстариот пронајден астрономски објект во вселената, на растојание од 32 милијарди [[светлосна година|светлосни години]] од Земјата? * ... дека '''[[црна смрт|црната чума]]''' дошла во Европа преку [[Република Џенова|џеновските трговци]] од [[Феодосија|Кафа]] (денешна Феодосија) во [[Крим]], кога [[Монголско Царство|монголската војска]] ги катапултирала заразените тела на мртвите војници при опсадата на градот? * ... дека земјата '''[[Црна Гора]]''' е наречена по планината '''[[Ловќен]]''' која во минатото била прекриена со густи темни шуми? * ... дека некогашните '''[[Ниски Земји]]''' прераснале во денешните држави [[Белгија]], [[Луксембург]] и [[Холандија]], како и областа [[Француска Фландрија]]? * ... дека првиот христијанин во Европа, '''[[Света Лидија Македонка|Лидија Македонката]]''', е покрстена во [[Филипи]] кај денешното с.&nbsp;'''[[Рахче]]''' во Кавалско, Егејска Македонија? * ... дека селото [[Центар Жупа]] изворно се нарекувало '''[[Вапа]]''' — поим во непосредно сродство со [[санскрит]]скиот збор ''vāpī'', што значи „долго [[блато]]“? == 2019 == * ... дека во [[Ресенско]] постојат '''[[Список на археолошки локалитети во Ресенско|барем 125 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека '''[[UY Штит]]''', најголемата [[ѕвезда]] позната на астрономијата, е 3,7 милијарди пати поголема од нашето [[Сонце]]? * ... дека вештачкото '''[[Владовско Езеро]]''' недалеку од градот [[Воден]], Егејска Македонија, е дом на преку 250 видови [[птици]]? * ... дека македонскиот народ во минатото галаксијата '''[[Андромеда (галаксија)|Андромеда]]''' ја нарекувал '''[[Гумно]]''' поради големата сличност на обликот? * ... дека градот '''[[Белград (Албанија)|Белград]]''' во Албанија е основан во IV век п.н.е. од [[македон]]скиот цар [[Касандар]] под името '''[[Антипатреја]]''' во чест на татко му [[Антипатар]]? * ... дека '''[[Аралско Езеро|Аралското Езеро]]''' е сведено на поголема бара поради прекумерното користење на водата од реката [[Аму Дарја]] за наводнување на [[памук|памучните]] полиња? * ... дека [[античка Македонија|древномакедонскиот]] '''[[Дервентски папирус]]''' најден кај селата [[Ајватово]] и [[Лагиново]], [[Солунско]], е најстариот зачуван ракопис во Европа и датира од времето на [[Филип II Македонски]]? * ... дека '''[[стоболка]]та''' (''Spermophilus citellus'') е така наречена поради народното верување дека лечи од сто болести? * ... дека '''[[Јеловјане]]''' и '''[[Урвич]]''' во [[Горни Полог]] (Тетовско) се '''[[Горанци|горански села]]''', иако не се во областа [[Гора (област)|Гора]]? * ... дека римскиот пат '''[[Вија Егнација]]''' е наречен по нејзиниот градител — [[Гнеј Егнациј]], проконзул на [[Македонија (римска провинција)|Македонија]]? * ... дека историско-географската област '''[[Чеч]]''' се протега во [[Пиринска Македонија|Пиринска]] и [[Егејска Македонија]], но дел од нејзиното население живее во [[Одринско]], [[европска Турција]]? * ... дека првото '''[[сметачко глувче]]''' е направено во [[1964]]&nbsp;г. како изум на американскиот инженер [[Даглас Енгелбарт]]? * ... дека Русумскиот мост на реката '''[[Кагера]]''' го прешле дури 250&nbsp;000 лица во рок од 24 часа, бегајќи во [[Танзанија]] од [[геноцид]]от во [[Руанда]]? * ... дека целата '''[[Британска Индоокеанска Територија]]''' (аргипелагот [[Чагос]]) воопшто нема постојано население? * ... дека '''[[стапчиња за јадење|стапчињата за јадење]]''' влегле во широка употреба дури за време на династијата [[Минг (династија)|Минг]] (XIV-XVII век), иако постоеле со илјадалетија? * ... дека [[Општина Долнени]] има дури '''[[Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско|184 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека споменикот „'''[[Валхала (споменик)|Валхала]]'''“ кај [[Регенсбург]] е здание во облик на антички храм кое ги чествува великаните од историјата на [[германски народи|германските народи]]? * ... дека во Македонија традиционално се користеле '''[[кирилични бројки]]''' наместо подоцна воведените арапски? * ... дека '''[[Бања Банско]]''' е изградена од римскиот цар [[Каракала]] во [[III век]]? * ... дека музејот '''[[Уфици]]''' во [[Фиренца]] еден од најстарите и најпосетуваните во светот? * ... дека '''[[Малдиви]]те''' имаат просечна '''[[надморска висина]]''' од само 1,5&nbsp;м? * ... дека на [[Кавказ]]от има дури три непризнаени држави — '''[[Абхазија]]''', '''[[Јужна Осетија]]''' и '''[[Нагорно-Карабах|Нагорно-Карабах (Арцах)]]'''? * ... дека рускиот космонаут '''[[Алексеј Леонов]]''' е првиот човек во историјата кој излегол во отворена вселена? * ... дека вредностите на '''[[водороден показател|водородниот показател]]''' ('''pH''') за [[киселост]] или [[базност]] се [[логаритам]]ски? * ... дека [[цар на Мексико|мексиканскиот цар]] '''[[Максимилијан I (Мексико)|Максимилијан I]]''' бил помлад брат на австрискиот цар [[Франц Јосиф I]]? * ... дека првите '''[[град]]ови''' настанале во '''[[Сумер]]ија''' во IV милениум п.н.е.? * ... дека '''[[Средноатлантски Гребен|Средноатлантскиот Гребен]]''' е дел од подводен верижен систем кој се протега 40.000&nbsp;км низ целиот свет? * ... дека англискиот збор ''Thursday'' ([[четврток]]) доаѓа од [[старонордиски јазик|старонордискиот]] ''Þorsdagr'', што значи „Ден на богот [[Тор (митологија)|Тор]]“. * ... дека сè до 2015 г. во '''[[Западни Фјордови|Западните Фјордови]]''' на [[Исланд]] важел закон дека секој Баскиец виден на таа територија треба да се убие на лице место? * ... дека '''[[ISBN|меѓународниот стандарден книжен број]]''' (ISBN) е воведен во '''[[1970]]''' година? * ... дека селото '''[[Старо Коњарево]]''', [[Струмичко]] се наоѓа [[:Податотека:Старо Коњарево во Општина Ново Село.svg|на тромеѓата]] помеѓу [[Вардарска Македонија|Вардарска]], [[Егејска Македонија|Егејска]] и [[Пиринска Македонија]]? * ... дека зборот „[[вулкан]]“ доаѓа од островот '''[[Вулкано]]''' во [[Тиренско Море|Тиренското Море]] северно од Сицилија? * ... дека првата '''[[банкнота]]''' во Европа е издадена во '''[[1661]]''' година? * ... дека '''[[елкар]]ите''' се [[црви]] чии „гранчиња“ се пипки за собирање на [[планктон]]? * ... дека [[домашна овца|домашната овца]] потекнува од '''[[ерменски муфлон|ерменскиот муфлон]]'''? * ... дека '''[[Општина Василево]]''' се смета за македонската престолнина на '''[[праз]]от'''? * ... дека [[сојузни држави на САД|сојузната држава]] '''[[Род Ајленд]]''' во САД всушност е континентална, а не островска? * ... дека во Полска има дури '''[[Струга (појаснување)|8 населени места со име Струга]]'''? == 2018 == * ... дека '''[[Алеф-број|алеф-нула]]''' (<math>\aleph_0</math>) е најмалиот бесконечен [[кардинален број]]? * ... дека, според три различни преданија, во гробницата „'''[[Струмин гроб]]'''“ е закопана сестра на [[Крале Марко]], ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот [[Персеј]], роднина на Александар Македонски? * ... дека најисточната точка во Европа е ’ртот '''[[Флисингски]]''' во архипелагот [[Нова Земја]], Русија? * ... дека [[античка Македонија|древномакедонскиот]] '''[[Дервентски папирус]]''' најден кај селата [[Ајватово]] и [[Лагиново]], [[Солунско]], е најстариот зачуван ракопис во Европа и датира од времето на [[Филип II Македонски]]? * ... дека во [[Папуа Нова Гвинеја]] се говорат дури '''[[јазици во Папуа Нова Гвинеја|850 различни јазици]]'''? * ... дека елементот '''[[цинк]]''' (Zn) е наречен по [[германски јазик|германскиот]] поим ''Zinke'', што значи „забец“? * ... дека според [[кинеска астрологија|кинеската астрологија]], [[2018]] е '''[[куче (хороскопски знак)|Година на кучето]]'''? * ... дека последниот говорник на '''[[далматински јазик|далматинскиот јазик]]''' починал во 1898 г.? * ... дека '''[[Бараково (Пиринско)|Бараково]]''' е единственото село во [[Пиринска Македонија]] вон денешната [[Благоевградска област]]? * ... дека '''[[Видринец]]''' е најмалиот од четирите [[преспа]]нски острови? * ... дека '''[[Анастас Коцарев]]''' кој соработувал со Марија Кири, е единствениот Македонец што со своето дело бил многу блиску до добивање на Нобеловата награда? * ... дека златната рипка е вид '''[[караши|караш]]'''? * ... дека откако ќе достигнат зрелост, женките кај некои '''[[еднодневки]]''' живеат само пет минути? * ... дека островот '''[[Калата]]''' во езерото [[Калиманци (езеро)|Калиманци]] е дел од антички [[тврдина|утврден]] град? * ... дека со должина од 5-6&nbsp;см, '''[[пчелесто колибри|пчелестото колибри]]''' од [[Куба]] е најмалата птица на светот? * ... дека '''[[лилјаци]]те''', хранејќи се со штетници, му заштедуваат 3 милијарди долари годишно на американското [[земјоделство|земјоделско]] стопанство? * ... дека '''[[Кристофер Колумбо]]''' никогаш не стапнал на самиот [[Северна Америка|северноамерикански континент]]? * ... дека островите [[Голем Диомид|Голем]] и [[Мал Диомид|Мал Диомид]] во [[Берингов Проток|Беринговиот Проток]] имаат '''[[меѓународна датумска граница|временска разлика од 21 час]]''' и се во различен календарски ден, иако се на растојание од само 3,8&nbsp;км? * ... дека '''[[калциум]]от''' е најзастапениот [[метал]] во човечкото тело? * ... дека '''[[Западносибирска Низина|Западносибирската Низина]]''' е најголемата [[рамница]] на светот? * ... дека '''[[кикиритки]]те''' потекнуваат од [[Јужна Америка]]? * ... дека со преку 700 цркви, градот '''[[Нешвил]]''' во [[Тенеси]], САД го нарекуваат „[[протестантство|Протестантскиот]] [[Ватикан]]“ и „Токата на [[Библиски појас|Библискиот појас]]“? * ... дека целиот југ на '''[[Бангладеш]]''' се состои од огромното '''[[устие]]''' на реката '''[[Ганг]]'''? * ... дека според една теорија, селото '''[[Шлегово]]''' е наречено по [[Германци|германските]] рудари доселени од областа [[Шлеска]]? * ... дека '''[[Бања Банско]]''' е изградена од римскиот цар [[Каракала]] во III век? * ... дека првите професионални '''[[пожарникарство|противпожарни служби]]''' во Македонија се појавиле во '''[[1836]]''' година? * ... дека на почетокот од [[наша ера|нашата ера]], градот '''[[Рим]]''' имал милион жители? * ... дека планината '''[[Аконкагва]]''' крај аргентинско-чилеанската граница е највисоката [[планина]] надвор од Азија? * ... дека '''[[Југословенска академија на науките и уметностите|Југословенската академија на науките и уметностите]] (ЈАЗУ)''' во [[Загреб]] е основана во 1861 г. како матична културно-научна установа на сите [[Јужни Словени]]? * ... дека најдалечната забележана ѕвезда, наречена '''[[Икар (ѕвезда)|Икар]]''', се наоѓа на растојание од 9 милијарди светлосни години од Земјата? * ... дека во [[Русија]] живеат преку '''[[народи во Русија|186 народи]]'''? * ... дека титулата '''[[Свет римски цар]]''' потекнува од надлежноста на неговите претходници врз [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] како владетели на [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]] пред [[историја на папството|подемот на папството]]? * ... дека селото '''[[Б’с]]''', Кривопаланечко е населено место со најкраткото име во [[Македонија]]? == 2017 == * ... дека '''[[чума]]та''' дошла во Европа преку [[Република Џенова|џеновските трговци]] од [[Феодосија|Кафа]] (денешна Феодосија) во [[Крим]], кога [[Монголско Царство|монголската војска]] ги катапултирала заразените тела на мртвите војници при опсадата на градот? * ... дека во [[САД]] има дури 31 округ со името '''[[Вашингтон (округ)|Вашингтон]]'''? * ... дека '''[[Африка]]''' се протега на сите четири '''[[Земјини полутопки|полутопки]]'''? * ... дека '''[[молња]]та''' при удар достигнува темепратура од 30.000 [[келвин]]и, петпати поголема од онаа на [[Корона|површината]] на Сонцето? * ... дека во '''[[Дихово]]''', [[Битолско]] во 1883 г. е отворена првата текстилна фабрика на Балканот? * ... дека селото [[Центар Жупа]] изворно се нарекувало '''[[Вапа]]''' — поим во директно сродство со [[санскрит]]скиот збор ''vāpī'', што значи „долго блато“? * ... дека '''[[Општина Прилеп]]''' е најголемата [[општини во Македонија|општина]] во Македонија по површина? * ... дека во [[Кина]] живеат '''[[список на народности во Кина|56 официјално признаени народности]]'''? * ... дека [[Скопје]] лежи на '''[[42. северен напоредник|ист напоредник]]''' со северна [[Јапонија]] ([[Хокаидо]])? * ... дека големиот древномакедонски војсководец '''[[Кратер (војсководец)|Кратер]]''' е роден кај [[Рупишта]], [[Костурско]]? * ... дека кон крајот на 1940-тите, [[Тетово]] имал [[Аеродром Тетово|'''воен аеродром''']], своевремено најмодерен на целиот [[Балкански Полуостров]]? * ... дека молецот '''''[[Neopalpa donaldtrumpi]]''''' е наречен по американскиот претседател [[Доналд Трамп]] поради сличноста во „фризурите“? * ... дека '''[[врвен кварк|врвниот кварк]]''' е најмасивната [[елементарна честичка]] во природата, тешка колку цел [[атом]] на [[волфрам]]от? * ... дека [[Греамова Земја|Греамовата Земја]] на [[Антарктик]]от има крајбрежен нунатак ([[чука]]) наречен '''[[Итар Пејо (нунатак)|Итар&nbsp;Пејо]]''' во чест на македонскиот народен јунак? * ... дека [[Пробиштипско|пробиштипското]] селото [[Лесново]] лежи во јасно сочуван фосилен кратер на вулканска купа, позната како '''[[Лесновска Купа]]'''? * ... дека според легендата на мештаните, името на [[ресенско]]то село '''[[Арвати]]''', близу [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]] потекнува од народот [[Хрвати]]? * ... дека со должина од 27&nbsp;м, реката '''[[Репруа]]''' во [[Абхазија]] е веројатно најкратката на светот? * ... дека преспанското село '''[[Стење]]''' има [[Стење#Културни и природни знаменитости|5 цркви]] и [[Стење#Културни и природни знаменитости|6 археолошки наоѓалишта]]? * ... дека името на денешната скопска населба [[Црниче]] потекнува од средновековната тврдина '''[[Маркови Кули (Водно)|Чрнче]]''' на [[Водно]]? * ... дека '''[[ентомологија]]''' е науката што се занимава со проучување на [[инсекти]]те? * ... дека '''[[синапсиди]]те''' се нарекуваат и „працицачи“ бидејќи се сметаат за најрани предци на [[цицачи]]те? * ... дека '''[[Смолика]]''' во [[Гребенско]] е втора планина по висина планина во [[Егејска Македонија]] (и цела денешна Грција), веднаш по [[Олимп]]? == 2016 == * ... дека '''[[UY Штит]]''', најголемата [[ѕвезда]] позната на астрономијата, е 3,7 милијарди пати поголема од нашето [[Сонце]]? * ... дека '''[[гренландска ајкула|гренландската ајкула]]''' е најдолговечното [[’рбетници|’рбетно животно]] на светот, кое може да живее до 5 века? * ... дека годинава '''[[голф на Летните олимписки игри 2016|голфот]]''' се враќа како [[олимписки спорт]] по цели 112 години? * ... дека според една од тезите, поимот „'''[[вегетаријанство]]'''“ потекнува од [[латински јазик|латинскиот]] поим ''vegetus'' (жив, енергичен), наместо од [[англиски јазик|англискиот]] ''vegetable'' ([[зеленчук]])? * ... дека градот '''[[Пробиштип]]''' според статистичките и пописни податоци '''не постои''' како посебна статистичка единица? * ... дека [[бурма]]нскиот дипломат и [[Генерален секретар на Обединетите Нации|Генерален секретар на ООН]], '''[[У Тант]]''' (1909-1974) е '''[[почесни граѓани на Скопје|почесен граѓанин на Скопје]]'''? * ... дека куполата на '''[[Пантеон (Рим)|Пантеонот]]''' во [[Рим]] (II век) е направена од [[бетон]] — материјал кој е подоцна заборавен, и повторно воведен дури во [[Индустриска револуција|Индустриската револуција]] (XVIII-XIX век)? * ... дека со смртта на [[цар на Светото Римско Царство|царот]] '''[[Лудвиг Побожниот]]''' ({{крат|вл.|владеел}} 814–840), по негова замисла [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]] е поделено на три дела од кои потекнуваат денешните земји [[Германија]], [[Франција]] и [[Италија]]? * ... дека од годинава, градот [[Днепропетровск]] во Украина го носи името '''[[Днепар (град)|Днепар]]''' (''Дніпро''), отстранувајќи го споменот за [[Петар Велики]] како руски цар и водејќи се исклучиво по [[Днепар|истоимената река]]? * ... дека првата '''[[подморница]]''' ја конструирал холандскиот пронаоѓач Корнелиус Дребел во 1620 г. и ја прикажал на јавноста во реката [[Темза]] во Лондон? * ... дека првиот '''[[компактен диск]]''' е издаден во [[1982]] година? * ... дека црквата „'''[[Црква „Св. Стефан“ - Конче|Св. Стефан]]'''“ во [[Конче]] (изг. 1366 г.) е најстариот зачуван објект во тој крај? * ... дека [[око]]то на '''[[ној]]от''' му е поголемо од [[мозок]]от? * ... дека '''[[Перуќица]]''' е една од малкуте преостанати прашуми во Европа? * ... дека во 2013 г. општината '''[[Чешиново-Облешево]]''' е прогласена за '''[[Европско село на штркот|европска престолнина на штркот]]'''? * ... дека '''[[Џу Си]]''' се смета за најважниот [[конфуцијанство|конфуцијански]] филозоф по самиот Конфуциј? * ... дека руската песна '''„[[Калинка (песна)|Калинка]]“''' не е изворна народна песна, туку композиција на [[Иван Ларионов]] од 1860 г.? * ... дека [[античка Македонија|древномакедонскиот]] '''[[Дервентски папирус]]''' најден кај селата Ајватово и [[Лагиново]], [[Солунско]], е најстариот зачуван ракопис во Европа и датира од времето на [[Филип II Македонски]]? * ... дека првото '''[[интегрално коло]]''' е осмислено во 1958 г. од Џек Килби? * ... дека Византијците успеале да ја надвладеат '''[[Петар Делјан|војската на Петар Делјан]]''' само поради помошта од Викиншката гарда на [[Харалд Суровиот]] — подоцна крал на Норвешка како Харалд III, крунисан со воената слава како „''опустошувач и разорувач на Македонија''“ и опеан во скандинавска сага? * ... дека најкрвавиот судир во историјата е '''[[Сталинградска битка|Сталинградската битка]]''' со речиси 2&nbsp;милиони изгубени животи? * ... дека бројот на '''[[кафеава мечка|мечките]]''' во Македонија бележи повеќе од тројно зголемување во периодот помеѓу 2010 и 2014 г.? * ... дека во [[1836]] г. '''[[Кратово]]''' имало 56.000 жители? * ... дека во '''[[Црква „Св. Петка“ - Радибуш|црквата „Св. Петка]]''' во селото [[Радибуш]] има издлабен приказ на сонце со сосема ист дизајн како на '''[[Знаме на Македонија|македонското знаме]]'''? * ... дека во 1000 г. '''[[Охридска патријаршија|Охридската патријаршија]]''' излегувала на 4 мориња (Егејско, Јонско, Јадранско и Црно)? * ... дека во 1900 г. '''[[Влае]]''' имало само 40 жители? * ... дека годинава '''[[Википедија]]''' прославува '''[[Википедија:Википедија 15|15 години постоење]]'''? * ... дека '''[[водна регулација во Горен Харц|водната регулација на Горен Харц]]''' е најсложениот хидросистем во Европа? * ... дека '''[[знаме на Шкотска|знамето на Шкотска]]''' како симбол го носи [[Андреин крст|Андреиниот крст]], на кој се смета дека е распнат [[Апостол Андреја]] — заштитник на Шкотска? * ... дека [[Општина Долнени]] има дури '''[[Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско|184 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека на 6 декември 2015 г. народот на [[Ерменија]] на '''[[референдум]]''' изгласал земјата да стане '''[[парламентарна република]]''', заменувајќи го дотогашниот полупретседателски систем? * ... дека скопското село '''[[Брњарци]]''' има дури 4 археолошки наоѓалишта? * ... дека '''[[Сема Ќен]]''' (II-I в. п.н.е.) се смета за најголемиот кинески [[историчар]] на сите времиња? * ... дека '''[[знаме на Непал|знамето на Непал]]''' е единственото неправоаголно знаме во светот? ==2015== * ... дека највисоката планина во [[Северна Америка]] во август 2015 г. го вратила свеоето старо име — '''[[Денали]]''', заменувајќи го со претходното „Макинли“? * ... дека се смета дека археолошкото наоѓалиште '''[[Старо Бонче (археолошко наоѓалиште)|Старо Бонче]]''' (Прилепско) се наоѓаат остатоците од кралскиот дворец на [[Пелагонија]], во чија близина е погребан кралот на [[Пелагонци]]те? * ... дека првиот патнички [[авион]] во Македонија бил „'''[[Потез 29]]'''“ (''Potez 29'') од француско производство? * ... дека според едно старо предание, во реката [[Брегалница]], на подножјето на [[Плачковица]] живеел воден змеј, кој имал задача од [[Пајонци|пајонските кралеви]] да го брани Светиот Град од непријателите? * ... дека папагалот [[мал александар]] (''Psittacula krameri'') го носи името на кралот [[Александар III Македонски]], за кој се смета дека ги довел птиците од овој род во [[Средоземјето]] од [[Пенџаб]] како подароци за аристократијата и дипломатите? * ... дека '''[[Зоолошка градина Скопје|Зоолошката градина во Скопје]]''' е отворена во 1926 г.? * ... дека '''[[Ерменска апостолска црква|Ерменската апостолска црква]]''' е првата национална црква во светот? * ... дека тврдината '''[[Маркови Кули (Водно)|Маркови Кули]]''' (Чрнче) на планината [[Водно]] датира од [[VI век]]? * ... дека суперавтомобилот '''[[Ламборгини Сесто Елементо]]''' е наречен по [[атомски број|атомскиот број]] на [[јаглерод]]от во [[периоден систем на елементите|периодниот систем на елементите]]? * ... дека '''[[хмељ]]от''' му припаѓа на семејството [[конопи]] (''Cannabaceae'')? * ... дека [[Пајонци|пајонското]] племе '''[[Агријани]]''' (Граи) редовно учествувало како наемна војска низ историјата на [[Македонско Кралство|Македонското Кралство]] и [[Македонска Империја|Македонската Империја]]? * ... дека советскиот писател [[Андреј Платонов]] (1899-1951) се смета за предвесник на [[егзистенцијализам|егзистенцијализмот]]? * ... дека селото '''[[Долни Дисан]]''', [[Неготинско]] има исклучително [[палеонтологија|палеонтолошко]] наоѓалиште, каде се откопани коски од [[камила|камили]], [[жирафа|жирафи]], [[лав]]ови, [[хиена|хиени]], [[мастодонт]]и и [[хипарион]]и стари 10 милиони години? * ... дека палеолитската статуетка '''[[Вјестоничка Венера]]''' најдена кај [[Брно]], Чешка е најстарата досега пронајдена [[керамика|керамичка]] ракотворба? * ... дека '''[[Постојнска Јама|Постојнската Јама]]''' е првото место што добило [[електрична светилка|електрично осветлување]] (1884) во [[Словенија]], дури и пред [[Љубљана]]? * ... дека '''[[џин-тоник]]''' настанал од потребата да се натераат британските морнари да примаат [[кинин]]ска вода (тоник) против [[маларија]] со додавање на [[лимета]] и [[џин]] за вкус? * ... дека во [[Ресенско]] постојат '''[[Список на археолошки наоѓалишта во Ресенско|барем 125 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека во микродржавата '''[[Либерланд]]''' помеѓу Србија и Хрватска е всушност поголема по површина од [[Ватикан]] или [[Монако]]? * ... дека во [[Гостиварско]] постојат '''[[Список на археолошки локалитети во Гостиварско|барем 138 познати археолошки наоѓалишта]]'''? * ... дека '''[[Зоолошка градина Скопје|Зоолошката градина во Скопје]]''' е отворена во 1926 г.? ==2014== * ... дека '''[[Македонци во Аргентина|македонската заедница во Аргентина]]''' брои околу 30.000 жители? * ... дека „'''[[Тур Даун Андер]]'''“ е втората по посетеност велосипедска трка во светот, веднаш по „[[Тур де Франс]]“? * ... дека сите досегашни [[крал на Саудиска Арабија|кралеви на Саудиска Арабија]] се синови на кралот Абдулазиз (првиот владетел со оваа титула)? * ... дека според старите македонски преданија, '''[[Богојавление]]''' има претхристијанско потекло, поврзано со богот [[Дајбог]] кој се појавувал и ги исполнувал желбите на луѓето? * ... дека '''[[Атанас Бадев]]''' (1860-1908) се смета за еден од првите професионално школувани македонски [[композитор]]и? * ... дека '''[[херпетологија]]та''' е гранка на [[зоологија]]та што се занимава со проучување на [[водоземци]]те? * ... дека [[Индија]] е поделена на '''[[Сојузни држави и територии на Индија|28 сојузни држави и 8 сојузни територии]]'''? * ... дека [[Георг Фридрих Хендл|Хендловата]] „'''[[Музика на вода]]'''“ е компонирана за кралскиот спектакл на барки на [[Темза]] приреден за [[Џорџ I]]? * ... дека [[Скопска Црна Гора]] е наречена „Скопска“ за да се различи од '''[[Црна Гора (Егејска Македонија)|истоимената планина]]''' помеѓу [[Сер (округ)|Серско]] и [[Драма (округ)|Драмско]] во североисточна [[Беломорска Македонија]]? * ... дека битолскиот деец од [[Македонски Евреи|еврејско потекло]] '''[[Рафаел Камхи]]''' се смета за еден од најголемите финансиери на [[ВМРО|Македонската револуционерна организација]]? * ... дека во Македонија традиционално се користеле '''[[кирилични бројки]]''' наместо подоцна воведените арапски? * ... дека селото '''[[Вирово]]''', [[Демирхисарско]] е прогласено за [[културно наследство на Македонија]] како „стопанска целина“ поради своите познати традиционални валавници? * ... дека '''[[Хелсинки]]''' претставува најсеверниот главен град во рамките на [[Европска Унија|Европската Унија]]? * ... дека македонскиот народ во минатото галаксијата '''[[Андромеда (галаксија)|Андромеда]]''' ја нарекувал '''[[Гумно]]'''? * ... дека женката на [[елен]]от се нарекува '''[[кошута]]'''? * ... дека '''[[поскок]]от''' е најотровна змија во [[Македонија]] и цела [[Европа]]? * ... дека филозофот '''[[Готфрид Вилхелм Лајбниц]]''' по татко бил [[Лужички Срби|Лужички Србин]]? * ... дека '''[[Јудит Полгар]]''' се смета за најдобра шахистка на сите времиња? * ... дека и покрај долгата историја и службениот статус, '''[[ирски јазик|ирскиот јазик]]''' како [[мајчин јазик|мајчин]] го користи само многу мал дел од населението на [[Ирска]]? * ... дека во [[Поречие]]то има '''[[Список на археолошки наоѓалишта во Поречко|преку 60 досега пронајдени]]''' археолошки наоѓалишта? * ... дека според [[Национална класификација на културното наследство/Духовно|Националната класификација на културното наследство на Македонија]], верувањето во '''[[пелин]]от''' како света и лековита билка се смета за категорија на духовно наследство на земјата? * ... дека родителите на [[Цар Самоил]] се погребани во преспанско-леринското село '''[[Герман (Леринско)|Герман]]'''? * ... дека во местото '''[[Прора]]''' на островот [[Риген]] во [[Германија]] е изградено одморалиште кое претставува најголемиот угостителски објект во светот со сместивост од 20.000 легла? * ... според три различни преданија, во гробницата „'''[[Струмин гроб]]'''“ е закопана сестра на [[Крале Марко]], ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот [[Персеј]], роднина на Александар Македонски? * ... највисоката точка во [[Холандија]] е ридот '''[[Фалсерберг]]''' со само 322,7&nbsp;м? * ... ирскиот композитор '''[[Џон Филд]]''' е творец на [[ноктурно]]то, подоцна популаризирано од [[Фредерик Шопен|Шопен]]? * ... глумецот '''[[Никола Ристановски]]''' е роден во чешкиот град '''[[Острава]]'''? * ... планината '''[[Плачковица]]''', според [[Потекло на името Плачковица|едно народно предание]], го добила името како место каде малиот [[Александар III Македонски|принц Александар]] е доведен за да престане да плаче и да стане јунак? * ... дека '''[[едноотворни]]те''' (клунарите и клунестите ежови) се единствените [[цицачи]] што [[јајценосни животни|несат јајца]]? * ... дека користењето на '''[[Катлановско Блато|Катлановското Блато]]''' било регулирано од властите уште од XI век? * ... дека единственото населено место во '''[[Општина Вевчани]]''' е селото [[Вевчани]]? * ... дека вулканската планина '''[[Олимп (Марс)|Олимп]]''' на [[Марс]] е висока дури 22 километри? * ... дека [[чума]]та во Европа стигнала преку монголската војска на '''[[Златната Орда]]'''? * ... дека гробницата во [[Кутлеш]] му припаѓа на кралот [[Филип III Аридеј]]? * ... дека планината '''[[Славјанка]]''' подеднакво припаѓа и на [[Егејска Македонија|Егејска]] и на [[Пиринска Македонија]]? ==2013== * ... се верува дека хунскиот водач '''[[Атила]]''' е погребан во подземна гробница, над која била навртена реката [[Тиса]]? * ... археолошкото наоѓалиште [[Кале (Обедник)|Кале]] во демирхисарското село Обедник кај мештаните се нарекува '''„Куќата на Кралот“'''? * ... во [[Македонија]] има 10 [[ендемизам|ендемски видови]] на '''[[каранфил]]и'''? * ... '''[[гуџаратски јазик|гуџаратскиот]]''' е мајчин јазик на [[Махатма Ганди]] — „Таткото на Индија“ и [[Мухамед Али Џина]] — „Таткото на Пакистан“? * ... '''[[номофобија]]та''' е патолошки страв од немање пристап до [[мобилен телефон]]? * ... '''[[Алеф-број|Алеф-нула]]''' (<math>\aleph_0</math>) е најмалиот бесконечен кардинален број? * ... во [[1970]] година британските власти ги преселиле Чагошаните од архипелагот '''[[Чагос]]''' за да можат [[Американци]]те да основаат воена база на истите? * ... '''[[Розово фламинго|Розовото фламинго]]''' (''Phoenicopterus roseus'') се среќава и во [[Македонија]]? * ... '''[[Природонаучен музеј на Македонија|Природонаучниот музеј на Македонија]]''' е основан во 1926 г.? * ... Селото '''[[Б’с]]''', Кривопаланечко го има најкраткото име на населено место во [[Македонија]]? * ... титулата '''[[Свет римски цар]]''' потекнува од надлежноста на неговите претходници врз [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] како владетели на [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]] пред [[историја на папството|подемот на папството]]? * ... познатиот македонски глумец '''[[Ристо Шишков]]''' се подготвувал да стане [[атомска физика|атомски физичар]] пред да се реши за глумата? * ... [[Аралско Езеро|Аралското Езеро]] е сведено на поголема бара поради прекумерното користење на водата од реката '''[[Аму Дарја]]''' (негов единствен доток) за наводнување на [[памук|памучните]] полиња? * ... [[Лазарополе|лазарополскиот]] кнез '''[[Ѓурчин Кокалески|Ѓурчин Кокале]]''' (1775–1863) важи за еден од првите македонски [[преродбеник|преродбеници]]? * ... дека [[даб]]от бил обележје на древните [[крал на Македонија|македонски кралеви]] и свето дрво на [[словенска митологија|словенскиот]] бог [[Перун]] и [[германска митологија|германскиот]] бог [[Тор (бог)|Тор]]? * ... единицата за тежина [[фунта (единица)|фунта]] во Македонија се нарекувала „'''[[Фунта (единица)#Македонска литра|литра]]'''“? * ... '''[[јавански јазик|јаванскиот јазик]]''' го говорат околу 75,5 милиони луѓе — 30&nbsp;% од населението на [[Индонезија]]? * ...денес [[Валонски јазик|'''валонскиот јазик''']] се смета за [[Мртов јазик|скоро исчезнат јазик]], првенствено поради доминацијата на [[Француски јазик|францускиот јазик]] во [[Валонија]] и забраната за употреба на валонскиот јазик од 1952 година? * ... покрај [[аритметичка средина|аритметичката]] и [[геометриска средина|геометриската]] средина, [[модус]]от, [[медијана]]та, и [[просек]]от се видови на '''[[Теореми за средна вредност|средна вредност]]'''? * ... [[Тајланд]] е поделен на дури '''[[Покраини во Тајланд|76 покраини]]'''? * ... [[западнофризиски јазик|фризискиот јазик]] е рамноправен со холандскиот во покраината [[Фризија (покраина)|Фризија]]? * ... географскиот центар на Македонија се наоѓа во '''[[Длабок Дол]]''', во атарот на селото [[Долно Врановци]]? * ... [[Википедија]] има '''[[Википедија:Список на википедии|изданија на вкупно 285 јазици]]'''? * ... помеѓу XIV и XVI век, во [[Белорусија]] се користела '''[[белоруска арабица]]''', откако доселените [[Татари-Липки|Татари]] го усвоиле [[белоруски јазик|белорускиот јазик]], задржувајќи го писмото од татарскиот? * ... кај екраните, секој [[пиксел]] е поделен на три „'''[[потпиксел]]и'''“ за трите основни бои (црвена, сина и зелена)? * ... летот со „[[Сојуз 1]]“ го направил '''[[Владимир Комаров]]''' прв човек којшто летал во [[вселенско пространство|вселенското пространство]] повеќе од еднаш, но и прв човек којшто загинал за време на лет во вселената? * ... според [[УНЕСКО]], во [[Македонија]] се зборуваат '''[[Список на загрозени јазици во Македонија|7 загрозени јазици]]'''? * ... титулата '''[[свет римски цар]]''' потекнува од надлежноста на неговите претходници врз [[римокатоличка црква|римокатоличката црква]] како владетели на [[Западно Римско Царство|Западното Римско Царство]] пред [[историја на папството|подемот на папството]]? * ... познатиот македонски глумец '''[[Ристо Шишков]]''' се подготвувал да стане [[атомска физика|атомски физичар]] пред да се реши за глумата? * ... [[Аралско Езеро|Аралското Езеро]] е сведено на поголема бара поради прекумерното користење на водата од реката '''[[Аму Дарја]]''' (негов единствен дотек) за наводнување на [[памук|памучните]] полиња? * ... [[Лазарополе|лазарополскиот]] кнез '''[[Ѓурчин Кокалески|Ѓурчин Кокале]]''' (1775–1863) важи за еден од првите македонски [[преродбеник|преродбеници]]? * ... [[розово фламинго|розовото фламинго]] живее во [[Македонија]]? * ... дека [[даб]]от бил обележје на древните [[крал на Македонија|македонски кралеви]] и свето дрво на [[словенска митологија|словенскиот]] бог [[Перун]] и [[германска митологија|германскиот]] бог [[Тор (бог)|Тор]]? * ... [[Србија]] е поделена на '''[[окрузи во Србија|29 окрузи]]'''? * ... покрај [[аритметичка средина|аритметичката]] и [[геометриска средина|геометриската]] средина, [[модус]]от, [[медијана]]та, и [[просек]]от се видови на '''[[Теореми за средна вредност|средна вредност]]'''? * ... [[Тајланд]] е поделен на дури '''[[Покраини во Тајланд|76 покраини]]'''? * ... [[западнофризиски јазик|фризискиот јазик]] е рамноправен со холандскиот во покраината [[Фризија (покраина)|Фризија]]? * ... географскиот центар на Македонија се наоѓа во '''[[Длабок Дол]]''', во атарот на селото [[Долно Врановци]]? * ... '''[[Природонаучен музеј на Македонија|Природонаучниот музеј на Македонија]]''' е основан во 1926 г.? ==2012== * ... врвот на вулканот '''[[Чимборасо]]''' ([[Еквадор]]) е најоддалечената точка на [[Земја (планета)|Земјата]] од нејзиниот центар? * ... [[Индија]] има дури '''[[Список на градови во Индија|45 града со повеќе од милион жители]]'''? * ... езерото '''[[Лох Неј]]''' во [[Северна Ирска]] е најголемото езеро на [[Британски Острови|Британските Острови]]? * ... '''[[Музеј на модерната книжевност|Музејот на модерната книжевност]]''' во [[Марбах на Некар|Марбах]] (Германија) е добитник на престижната [[Стерлингова награда]] за архитектура? * ... во 2010, политичката групација '''[[БРИК]]''' е преименувана '''[[БРИКС]]''' со влегувањето на [[ЈАР]]? * ... прочуениот ренесансен уметник '''[[Бенвенуто Челини]]''' бил повеќе пати осудуван за [[содомија]] и убиства? * ... '''[[тајландски јазик|тајландскиот јазик]]''' има пет варијанти на употреба: улична, отмена, беседничка, верска и кралска? * ... '''[[кукувија]]та''' (''Tyto alba'') е најраспространетата копнена птица во светот? * ... '''[[Каролински Остров|Каролинскиот Остров]]''', кој е дел од [[Кирибатите]], била првата територија која на [[1 јануари]] [[2000]] година преминала во новиот милениум? * ... со своите 634 м, новоизградената кула „'''[[Токиско небесно дрво]]'''“ е втора градба по височина во светот? * ... '''[[Грампијански Планини|Грампијанските Планини]]''' зафаќаат речиси една половина од површината на [[Шкотска]]? * ... [[Земја]]та не се [[Земјина ротација|врти]] исправено, туку нејзината '''[[осен наклон|оска е навалена]]''' за 23,44 [[Степен (агол)|степени]]? * ... '''[[Стоболка]]та''' (''Spermophilus citellus'') е така наречена поради народното верување дека лечи од сто болести? * ... во [[Африка]] има дури 535 јазици од групата '''[[банту-јазици|банту]]'''? * ... во [[математика]]та постојат [[бесконечно множество|бесконечности]] со разни големини (кардиналности) кои се претставуваат со '''[[алеф-број]]'''? * ... името на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]] е добиено од словенските доселеници, кои дошле од областа покрај реката '''[[Охрже]]''' во [[Чешка]]? * ... неодамна пронајдената '''[[метална микрорешетка]]''' е најлесниот материјал на светот? * ... '''[[Сојомбо (симбол)|националниот симбол на Монголија]]''' е всушност еден од знаците на едно [[Сојомбо писмо|постаро монголско писмо]]? * ... на [[15 март]] [[1948]] започнала '''[[Заминување на децата од селото П’пли|евакуација на децата од селото П’пли]]''', при што било иселено 91 дете во 4 групи? * ... како момче, '''[[Џозеф Далтон Хукер]]''' учествувал во експедицијата на [[Џејмс Кларк Рос]] со која било потврдено постоењето на [[Антарктик]]от? * ... '''[[Ратхаус Хамбург|градското собрание на Хамбург]]''' има 647 соби, 6 соби повеќе отколку [[Бакингемска палата|Бакингемската палата]]? * ... во [[македонскиот јазик]], покрај [[Вокатив|вокативни падежни остатоци]], постојат и '''[[Граматички категории на именките во македонскиот јазик|акузативни падежни остатоци]]'''? * ... '''[[Костарика]]''' ја укинала својата армија во [[1949]] година? * ... со уривањето на зградата во [[Скопски земјотрес 1963|скопскиот земјотрес во 1963]], фондот на '''[[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|Народната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]]''' бил привремено сместен во [[Даут-пашин амам|Даут-пашиниот амам]]? ==2011== * ... според легендата, црквата '''„[[Црква „Св. Андреја“ (Киев)|Св. Андреја]]“''' во [[Киев]] била основана од [[Апостол Андреја]]? * ... во почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], '''[[Окупација на Македонија во Втората светска војна|окупирана Македонија]]''' била поделена помеѓу [[Царство Бугарија|Бугарија]], [[Италија]] и [[Нацистичка Германија|Германија]]? * ... дизајнирањето на '''[[Лара Крофт]]''' било инспирирано од шведската пејачка Нене Чери? * ... градот '''[[Зрењанин]]''' под отоманска власт паднал со помош на српското население на градот? * ... во '''[[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]]''' биле регрутирани најмалку 44.496 [[Македонци]] во српската армија? * ... во [[2003]] година, '''[[трговија со дрога|глобалната трговија со дрога]]''' остварила приходи од 321,6 милијарди [[американски долар]]и? * ... '''[[Хипарх]]''' се смета за основач на [[тригонометрија]]та? * ... '''[[Халберштат]]''' е местото на првите документирани големи постојани [[оргули]], поставени во [[1361]] година? * ... новиот '''[[Стадион Јувентус|стадион]]''' на [[ФК Јувентус]] бил изграден на местото на поранешниот Деле Алпи? * ... '''[[миксомицети]]те''' се најбројни лигави габи? * ... '''[[Атентат врз Велимир Прелиќ|атентатор]]''' на [[Велимир Прелиќ]] била [[Мара Бунева]]? * ... во '''[[Музеј на македонската борба|Музејот на македонската борба]]''' (''на сликата'') се наоѓаат 109 восочни фигури од личности од македонската историја? * ... '''[[морска милја|морската милја]]''' е единица за должина која изнесува околу една [[лачна минута]] географска должина долж некој меридијан? * ... '''[[Вилхелм II (Германија)|Вилхелм II]]''' бил последниот цар и крал на Германија? * ... '''[[Ариевско уверение|Ариевското уверение]]''' станало задолжителено за сите чиновници во [[Нацистичка Германија]]? * ... '''[[Харието]]''' бил водач на банда салиски платеници во служба на [[Римско Царство|Римското Царство]]? * ... '''[[тајане]]''' претставува македонски календарски обичај поврзан со празникот раѓањето на [[Свети Јован Крстител]]? * ... '''[[Бабин Јар]]''' е местото каде на 29 и 30 септември 1941 година биле убиени најмалку 33.771 Евреи? * ... '''[[Хилперик II (крал на Франките)|Хилперик II]]''' издал указ според кој им дозволил на жените да го наследуваат татковиот имот? * ... '''[[Германско Царство|Германското Царство]]''' постоело до крајот на Првата светска војна? * ... писателките од семејството '''[[Бронте (семејство)|Бронте]]''' своите дела првично ги издавале под машки псевдоними? * ... '''[[Едвалд Боасон Хаген]]''' станал трет најдобар велосипедист во светот според UCI кога имал само 22 години? * ... '''[[Пепи Манасков]]''', е прогласен за најдобар македонски ракометар на [[20 век]]? * ... '''[[Шри Сатја Саи Баба]]''' тврдел дека е реинкарнација на Саи Баба од Ширди? * ... '''[[Киевско-печерска лавра|Киевско-печерската лавра]]''' претставува најстаро православно светилиште на [[Источни Словени|Источните Словени]]? * ... '''[[Филип Жилбер]]''' е првиот Белгиец во историјата, кој победил на трите Арденски класици во една година? * ... '''[[Рајхсвер]]''' претставувале вооружени сили на Германија во периодот од 1919 до 1935 година? * ... '''[[Работничка партија на Кореја|Работничката партија на Кореја]]''' во земјата владее од нејзиното основање во [[1949]] година? * ... '''[[Хорарна астрологија|Хорарната астрологија]]''' е гранка на [[астрологија]]та, при што астрологот одговара на конкретно поставено прашање? * ... '''[[Знаме на Обединетите Нации|знамето на Обединетите Нации]]''' е усвоено во [[1947]] година? * ... функцијата '''[[Премиер на Прусија]]''' постоела од 1702 до 1947 година? * ... Островот '''[[Свети Мартин (остров)|Свети Мартин]]''' во [[Карипско Море|Карипското Море]] е поделен на меѓу [[Франција]] и [[Холандија]]? * ... '''[[Сава]]''', е река која ја обележува северозападната граница на Балканскиот Полуостров? * ... со '''[[Договор од Троа (1420)|Договорот од Троа]]''', англиските владетели требало да го наследат престолот на Франција? * ... '''[[ФК ЦСКА (Москва)|ПФК ЦСКА Москва]]''' е прв руски тим кој некогаш освоил [[УЕФА|европски куп]]? * ... '''[[Сју Гарднер]]''' е тековниот извршен директор на Фондацијата Викимедија во Сан Франциско? * ... '''[[Џон Тошак]]''' е актуелен селектор на Македонската фудбалска репрезентација? * ... споменикот на '''[[Зебрњак]]''' е подигнат во чест на победата на српската војска во [[Кумановска битка|Кумановската битка]], која ја одлучила [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]]? * ... на [[Китино Кале]] над [[Кичево]] постоела '''[[Олга Мицеска (споменик)|голема статуа]]''' ''(фотографија)'' на хероината [[Олга Мицеска]] која поради разголеноста веднаш по поставувањето била урната од страна на тогашните комунистички власти? * ... '''[[Владимир Лисин]]''' е најбогатиот човек во Русија? * ... '''[[Шајлок]]''' е лик во драмата [[Венецијански трговец]] на [[Вилијам Шекспир]]? * ... '''[[Кумановски мировен договор|Кумановскиот договор]]''' стави крај на [[НАТО-во бомбардирање на СР Југославија|бомбардирањето на НАТО]] врз [[СР Југославија]]? * ... '''[[Александар Литвиненко]]''' бил отруен со токсичниот радиоактивен изотоп полониум-210? * ... '''[[Екарт Толе]]''' според „Њујорк Тајмс е најпопуларниот автор за духовниот живот во САД? * ... во градот '''[[Хургада]]''', сончевите денови траат 3.800 часа годишно, што е еден од највисоките рекорди во светов? * ... Од Македонија биле протерани повеќе од 10.000 '''[[Депортација на Евреите од Македонија|Евреи]]''' во логорот [[Треблинка]]? * ... '''[[Езеро Восток|езерото Восток]]''' е најголемо од 150-те езера под ледената капа на [[Антарктик]]от? * ... Република Македонија е потписник на '''[[Болоњска декларација|Болоњската декларација]]''' од 2003 година? * ... '''[[Главоболка]]та''' се појавува најмалку еднаш кај 95% од луѓето и тоа најчесто на возраст од 20 - 40 години? * ... забраната за прикажување на две дела на македонскиот уметник '''[[Александар Станковски]]''' во [[Малта]], предизвикала протести против [[цензура]]та во оваа држава? * ... на '''[[Бахамите]]''' не се плаќа [[данок на доход]], [[данок на додадена вредност]] и [[данок на имот]], кои ја прават земјата една од оние со најконкурентни даночни режими? * ...од првите повеќепартиски избори до денес, во [[Македонија]] продефилирале над сто '''[[Список на политички партии во Македонија|политички партии]]'''? * ...и [[Сатурн]]овата месечина [[Титан (месечина)|Титан]] има свое „[[Охридско Езеро (Титан)|Охридско Езеро]]“, наречено во чест на [[Охридско Езеро|истоименото езеро]] во југозападна [[Македонија]]? * ...eден фосил на '''[[Оклопни риби|оклопна риба]]''' (''[[Materpiscis|Materpiscis attenboroughi]]'') стар 380 милиони години поседува карактеристична градба која укажува на живородност? * ... '''[[герилско градинарство|герилското градинарство]]''' опфаќа одгледување на растенија на земјиште кое е запуштено од неговиот законски сопственик, без негова дозвола? * ...стадионот '''[[Камп ноу]]''' во Барселона има 98.787 седишта, со што е најголемиот стадион во Европа? * ...македонската и украинската Википедија се единствените кирилични изданија на Википедија што го погодиле правилното име на '''[[Весли Снејдер]]'''? * ...главниот лик од серијалот видеоигри „Half-Life“, '''[[Гордон Фримен]]''', никогаш не проговорил? * ... византиското '''[[Биро за варвари]]''' претставува првата позната институција која била задолжена за меѓународните односи на една држава? * ... во светот има 29 земји каде што '''[[Список на земји каде што францускиот е официјален јазик|францускиот јазик е официјален]]'''? * ... '''[[Авети]]те''' се способни да ја завртат својата глава за речиси 360°? * ... '''[[Стигма|стигмите]]''' кои ги имал Свети Пио сосема исчезнале пред да го напушти земскиот живот? * ...инфраструктурата во '''[[Тавантинсују]]''' била толку добра што Часките од [[Кито]] до Куско пренесувале порака за само една седмица? (~1500 km) ==2010== * ... '''[[Хаити]]''' е првата независна држава во Латинска Америка и воедно единствена држава која својата независност ја стекнала преку успешна буна на робови? * ... '''[[Делавер]]''' е првата сојузна држава на САД и првата држава која го ратификувала [[Устав на Соединетите Американски Држави|уставот на САД]]? * ...по зголемено внесување на [[јаглехидрат]]и, една десетина од [[Црн дроб|црнодробната]] маса може да постои како '''[[гликоген]]'''? <li>... '''[[Боцвана]]''' е една од најслабо корумпираните држави во [[Африка]], на исто ниво со [[Португалија]]? <li>... '''[[Стигма|стигмите]]''' кои ги имал '''[[Свети Пио]]''', во текот на животот, му исчезнале пред да го напушти земскиот живот? <li>...матичниот народ на '''[[Монако]]''', ''Моначани'', е всушност '''[[Монако#Демографија|малцинство]]''' во својата држава? <li>... дека инфраструктурата во '''[[Тавантинсују]]''' била толку добра што '''[[Часки]]те''' од [[Кито]] до [[Куско]] пренесувале порака за само една седмица? <li>... '''[[Хаити]]''' е првата независна држава во '''[[Латинска Америка]]''' и воедно единствена држава која својата независност ја стекнала преку успешна буна на '''[[роб]]ови'''? <li>... '''[[Делавер]]''' е првата [[Сојузни држави на САД|сојузна држава на]] [[САД]] и првата држава која го ратификувала '''[[Устав на САД|уставот на САД]]'''? <li>... после зголемен внес на [[јаглехидрат]]и, една десетина од [[Црн дроб|црнодробната]] маса може да постои како '''[[гликоген]]'''? <li>... '''[[Бутан]]''' е единствената држава во светот која мери '''[[среќа]]''' на своето население? <li>... со своите шест фази на развој и петте различни писма на пишување, '''[[египетскиот јазик]]''' е еден од најстарите запишани јазици во светот? <li>...според '''[[Закон за зачувување на масата|законот за зачувување на масата]]''', таа не може да се создаде или уништи, но може да се прераспореди во просторот и да се измени во различни типови на честички? <li>... '''[[Боцвана]]''' е една од најслабо корумпираните држави во [[Африка]], на исто ниво со [[Португалија]]? <li>...стадиумот на возрасна единка или [[имаго]] (за разлика од [[ларва]]та) на '''[[еднодневки]]те''' е краток и трае од неколку часа до неколку дена? <li>... '''[[Јована Лудата]]''' имала 6 деца и сите станале европски монарси? <li>...царот '''[[Фока (византиски цар)|Фока]]''' дошол на власт во [[Византија]] во 602. година со помош на [[Трки со двоколки|„партијата“ на Зелените]]? <li>...[[Црна Гора]] имала само еден крал и тоа бил '''[[Никола I Петровиќ]]''' ? <li>...последните '''[[мајански градови]]''' кои биле [[Шпанска колонизација на Јукатан|освоени од Шпанците]] биле [[Тајасал]] и [[Закпетен]]? <li>...на островот [[Јап]] во [[Федералните Држави на Микронезија]] месното население користи камени пари од кои најголемите се 4 метри во [[пречник]], а најмалите до 0,3 метри во пречник? <li>...на државата '''[[Тувалу]]''' ѝ се заканува опасност од потполно исчезнување од географската карта поради покачување на нивото на [[море]]то? <li>...[[лондон]]ската '''[[Independent Group]]''' е предвесник на уметничкиот правец [[поп арт]]? <li>...[[Нова Македонија]], [[Вечер (дневен весник)|Вечер]] и [[Битолски весник]] се најстарите дневни весници во Македонија? <li>...[[Руанда]] е првата држава во историјата која избрала државно законодавство, а при тоа мнозинството биле жени? <li>...според [[Кладистика|кладистичката]] систематика, [[Четириношци|четириножните]] [[‘Рбетници|‘рбетници]] припаѓаат на класата '''[[Резноперки|резноперкови риби]]'''? <li>...познатото украсно црно дрво '''[[абонос]]''', е толку густо што тоне во [[вода]]? ==2009== <!--<li>... '''[[SketchUp]]''' е бесплатен програм од [[Google]] наменет за лесно и брзо [[3Д моделирање]] на предмети, куќи, градежни објекти, направи и слично? ПОВЕЌЕ НЕ Е БЕСПЛАТЕН --> <li>... дека '''[[шугејзинг]]от''' е правец на [[алтернативен рок|алтернативниот рок]], кој во раните 90-ти бил потиснат од далеку попопуларниот [[гранџ]]? <li>... дека единствениот познат организам кој се смета за '''[[Биолошка бесмртност|биолошки бесмртен]]''' е медузата '''''[[Туритопсис нутрикула|Turritopsis nutricula]]'''''? <li>... дека [[статуетка]]та '''[[Оскар]]''' стои на филмско тркало на кое се вгравирани пет средни кругови, секој од нив означува една од оригиналните гранки на академијата: глумци, режисери, сценаристи, продуценти и техничари? <li>... дека голем број уметници од САД, меѓу кои [[Џими Хендрикс]], [[Кевин Костнер]], [[Меган Фокс]], [[Елвис Присли]] и [[Тина Тарнер]] имале предци кои припаѓале на народот '''[[Чероки]]'''? <li>... дека [[паркур]]от е активност чијашто цел е движење од една точка до друга колку што е можно поефикасно и побрзо, користејќи ги претежно способностите на човечкото тело? <li>... дека американскиот астроном и астрохемичар '''[[Карл Саган]]''' е автор на романот „[[Контакт (роман)|Контакт]]“ врз основа на кој во 1997 година е направен [[Контакт (филм)|филм под истиот наслов]] со [[Џоди Фостер]] во главната улога? <li>... дека во '''[[Бутан]]''', единствената земја во светот во која е забранета продажбата на [[тутун]], луѓето на фасадите од куќите цртаат [[пенис]]и, верувајќи дека ќе ги заштитат од лоши духови ? <li>... дека водното растение '''[[Волфија|Wolffia arrhiza]]''' од фамилијата [[Козлеци]] е најмалото [[Скриеносемени|цветно растение]] на светот? <li>... дека во XIX век, '''[[Богородичната црква]]''' во [[Париз]] била толку запуштена, што урбанистите размислувале за нејзино уривање, па [[Виктор Иго]] го напишал романот „[[Sвонарот на Богородичната црква]]“ делумно и за да ја подигне јавната свест за неа? <li>... дека во [[парапсихологија]]та, '''[[телепатија]]та''' се смета за форма на [[вонсетилно восприемање]] (ESP) и често се поврзува со [[прекогниција]]та и [[јасновидост]]а? <li>... дека според '''[[Рационални очекувања|теоријата на Рационални очекувања]]''', во [[макроекономија]]та може да се постигне целосна вработеност доколку цените и платите би биле целосно флексибилни? <li>... дека главниот град на [[Малезија]], '''[[Куала Лумпур]]''', е eдновремено и една од трите [[Административна поделба на Малезија|федерални територии]] во државата? <li>... дека '''[[Марсиканската мечка]]''', која е подвид на [[кафеава мечка|кафеавата мечка]], живее единствено во централниот регион на [[Италија]], и останати се само уште 30-тина живи примероци? <li>... дека [[Монголија]] била населена уште '''[[Историја на Монголија|пред 800.000]]''' години? ==2008== <li>... дека на [[Ман (остров)|Ман]], островска територија во [[Ирското Море]], '''[[Локална управа на Ман|локалната управа]]''' се заснова на древните црковни парохии? <li>... дека '''[[НХЛ]]''', професионалната лига во [[хокеј на мраз]] е формирана во [[Монтреал]], [[Канада]], во 1917 година од 4 канадски клубови? <li>... дека од најпопуларната руска крими-серија на сите времиња, насловена како „'''[[Бригада (филм)|Бригада]]'''“ (2002) досега има снимено само 15 епизоди? <li>... дека и покрај успехот во '''[[Бурските војни]]''', после кои е формирана [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Унија]], [[Британија]] ги загубила своите поранешни меѓународни позиции? <li>... дека на '''[[Велигденскиот Остров]]''', еден од островите на [[Полинезија]], има вкупно 887 монолитни камени кипови кои ги нарекуваат „Главите на Велигденскиот Остров“? <li>... дека '''[[Кинеската астрологија]]''' се заснова на 12-годишниот циклус на ''Планетата - Дрво'' ([[Јупитер]]), а секоја од 12-те години е во знакот на некое животно? <li>... дека [[Шерлок Холмс]] и неговиот пријател [[Др. Џон Вотсон]], замислените ликови од делата на [[Сер Артур Конан Дојл]], живееле заедно на адресата '''[[221Б Бејкер Стрит]]'''? [[Image:Lippenbaer-24.jpg|right|130px|Тромава мечка]] <li>... дека '''[[Грција]]''' има [[периферии на Грција|13 периферии]] и [[префектури на Грција|52 префектури]]? <li>... дека '''[[Тромава мечка|тромавите мечки]]''' ''(на сликата)'' во некои предели на [[Индија]] и [[Бурма]] се сметаат за поопасни животни и од [[тигар]]от поради нивниот непредвидлив темперамент? <li>... дека '''[[Карлос Кастанеда]]''', американскиот [[антропологија|антрополог]] и [[писател]], има [[перу]]анско потекло и дека е контроверзен бидејќи неговите теми се поврзани со [[шаманизам|шаманизмот]]? <li>... дека [[Џорџ Вашингтон]] бил првиот [[Голем мајстор]] на Големата '''[[масони|масонска]]''' ложа на [[САД]], која подоцна згаснала? <li>... дека '''[[Претседателски избори во САД 2008 година|овогодишните претседателски избори во САД]]''', на кои победи [[Демократска партија на САД|демократот]] [[Барак Обама]], се одржаа едновремено со избори за 33 места во [[Сенатот на САД]], избори за [[Конгресот на САД]], како и избори за гувернери во 11 [[сојузни држави на САД]]? <li>... дека '''[[Само вистината победува|националното мото на Индија]]''' ''сатјамева џајате'' се наоѓа и на грбот на Индија, и е слично со националното мото на Чешка - ''pravda vítězí''? <li>... дека во [[1889]]. познатиот пица-мајстор од [[Неапол]] [[Рафаеле Еспозито]], специјално за [[италија]]нската кралица [[Маргарита од Савоја]] приготвил пица во боите на италијанското знаме: [[зелена боја|зелена]] (од [[босилек]]от), [[бела боја|бела]] (од [[моцарела]]та) и [[црвена боја|црвена]] (од [[домат]]от) и ја нарекол токму '''„[[Пица#Видови пици|пица маргарита]]“'''. <li>... дека познатиот [[окултизам|окултист]] '''[[Алистер Кроули]]''' се појавува на омотот на осмиот албум на [[Битлсите]], Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band? <li>... дека кај [[Ладнокрвни животни|ладнокрвните животни]] кои немаат '''[[Y хромозом]]''', особено кај [[влекачи]]те, полот на младите зависи од температурата на која се одвивала [[квачење|инкубацијата]]? <li>... дека најчесто машко име во [[Република Македонија]] е Александар, а најчесто женско име е Марија. Можете да го побарате и вашето има на '''[[список на најчести имиња]]'''. <li>... дека најновиот [[микрообработувач]] кој го најави [[Интел]] за крајот од оваа година (наречен '''[[Туквила]]''') ќе содржи две милијарди [[транзистори]], и 30 мегабајти [[кеш меморија]]? <li>... дека '''[[Археа|термоацидофилните археи]]''' живеат во екстремни средини, како на пример [[вулкан]]ски [[топол извор|топли извори]]? <li>... дека според податоците од 2006-та се проценува дека има над 27.000 '''[[Јадрено оружје|јадрени оружја]]''' во сопственост на најмалку осум земји, од кои 96% отпаѓаат на [[САД]] и [[Русија]]? <li>... дека '''[[Усеин Болт]]''', победникот и новиот светски рекордер на 100 и 200м од [[Летните олимписки игри - 2008]] во [[Пекинг]] е првиот атлетичар којшто победил на 100 и на 200м по [[Карл Луис]] во 1984? <li>... дека режисерот [[Педро Алмодовар]] работел десет години на приказната за филмот '''[[Лошо образование]]''', а речиси сите улоги се машки? <li>... дека во 2007 година, '''[[Аеродром Париз-Шарл де Гол|аеродромот Шарл де Гол во Париз]]''' бил на [[список на најфреквентни аеродроми во светот|прво место]] по сообраќај во [[Европа]] со 552,721 полетувања и спуштања, а втор по бројот на патници со 59,919,383 патници, по [[Аеродром Лондон-Хитроу|Лондон Хитроу]] со 68,068,554, и пред [[Аеродром Франкфурт|Франкфурт]] со 54,161,856? ==2005-2007== <li>... дека [[Српски јазик|српскиот јазик]] има [[Срби#Јазик|два рамноправни изговора]] и [[Срби#Јазик|две рамноправни писма]]? <li>... дека [[Елизабет Тејлор]] има виолетови очи, двократна лента од трепки, осум брака и два [[оскар]]и? <li>... дека ''[[Битлс]]'' е прогласена за најголема група на сите времиња според списанието ''Rolling Stone''? <li>... дека прв претседател на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]] бил [[Блаже Конески]]? <li>... дека многумина ја сметаат [[Ојлерова формула|Ојлеровата формула]]: <math>\mbox{e}^{i\pi}+1=0</math> за совршено математичко равенство? <li>... дека во [[Множество|теоријата на множествата]] постојат две [[Множество#Околу бесконечните множества|бесконечности]]? <li>... дека во [[Метрички простор|метричкиот простор]] е можно да се дефинира какво било растојание меѓу две точки? <li>... дека вистинското име на [[Старословенски јазик|старословенскиот јазик]] е ''{{Уникод|Ѩ}}зъıкъ слов{{Уникод|ѣ}}ньскъıи'' (транслитерирано: ''językŭ slověnĭskyi'') што значи „''словенски јазик''“? <li>... дека како за ретко кој јазик, за [[Старословенски јазик|старословенскиот]] биле создадени две писма: [[глаголица]] и [[кирилица]]? <li>... дека со своите над 10 милиони жители, [[Русија|рускиот]] [[главен град]] [[Москва]] претставува најголем град во [[Европа]]? <li>... дека [[Бети Дејвис]] е двократна [[оскар]]овка и според [[Американскиот филмски институт]] [[АФИ 100 години... 100 ѕвезди|втора најголема глумица на сите времиња]]? <li>... дека [[Силвио Берлускони]], [[Италија|италијански]] стопанственик и политичар, е најбогатиот човек во Италија, со имот вреден 12.000.000.000 [[долар]]и во [[2005]] година? <li>... дека [[амфиоксус|aмфиоксусот]] или ''ланцетникот'' (единствен во поттипот главохордници) е примитивно рибовидно [[Животни|животно]] кое нема [[‘Рбет|‘рбетен столб]], но поседува многу други одлики на [[‘Рбетници|‘рбетниците]]? <li>... дека од сите членки на [[ОН]] само [[Северна Кореја]], [[Куба]], [[Лихтенштајн]], [[Андора]], [[Монако]], [[Тувалу]] и [[Науру]] не се интегрирани во [[ММФ|Меѓународниот Монетарен Фонд]]? <li>... дека тројца од членовите на групата [[Монти Питон]] се избрани меѓу педесетте најголеми комичари на сите времиња? <li>... дека припадникот на типот ''[[жаркари|Cnidaria]]'' - [[Туритопсис нутрикула]] е единствен пример на бесмртно суштество? <li>... дека постојат четири [[село|села]] и еден [[град]] со име [[Габрово]] и тоа во две различни држави? <li>... ''[[Растенија|раститителните]] [[Клетка|клетки]]'', за разлика од животинските, покрај универзалните [[Органела|органели]] содржат и [[клеточен ѕид]], кој го содржи [[јаглехидрат]]от [[целулоза]] и често имаат [[пластид]]и во нивната [[цитоплазма]]? <li>... дека [[Ундина|Клетвата на Ундина]] е медицински поим кој се однесува на една многу ретка состојба во која се губи неволевата контрола на дишењето, што резултира со потреба секој здив свесно да биде вдишуван и инициран? <li>... дека ''[[Патек Филип]]'' им бил омилена марка часовници на [[Јосип Броз Тито]] и [[Алберт Ајнштајн]]? <li>... дека [[Англија|англискиот]] [[ренесанса|ренесансен]] драматург и поет [[Бен Џонсон]] бил близок пријател со [[Вилијам Шекспир]]? <li>... дека [[Тетауматафакатангихангакоауаотаматеаурехаеатурипукапихимаунгахоронукупокаифенуаакитанараху|Тетауматафакатангихангакоауаотаматеаурехаеатурипу капихимаунгахоронукупокаифенуаакитанараху]] е име на рид во [[Нов Зеланд]] и е најдолгиот географски поим во светот? <li>... дека [[лондон]]скиот ресторан [[Симпсонс на Стренд]] бил лулката на професионалниот [[шах]] во [[XIX век]]? <li>... дека [[Габриел Гарсија Маркес]] е личен пријател со [[Фидел Кастро]]? <li>... дека автор на [[Крушевски манифест|Крушевскиот манифест]] е [[Никола Киров Мајски]]? <li>... дека [[кафе]]то, по [[нафта]]та е втора стока во светската трговија? <li>... дека [[Артур Шницлер]] водел дневник целиот живот и тој содржи 8000 страници? <li>... дека [[ЕФТА]] била замислена како алтернатива на [[Европска Унија|Европската Унија]]? <li>... дека [[Кофи Анан]] е првиот Генерален Секретар на [[Обединетите Нации]] избран од редовите на вработените на организацијата? <li>... дека [[Фес]] е трет најголем град во [[Мароко]]? <li>... дека [[каури]] е најголемото дрво во [[Нов Зеланд]]? <li>... дека [[Васил Главинов]] е основоположник на [[социјализам|социјализмот]] во [[Македонија]]? <li>... дека [[Carpe diem]] на [[Латински јазик|латински]] всушност значи „зграпчи го денот“? <li>... дека старото име на [[Софија]] било ''Сердика'', по [[Тракија|тракиското]] племе кое го населувало?<li>... дека [[Евлија Челебија]] е еден од најпознатите [[Отоманско Царство|отомански]] патеписци? <li>... дека [[Никола Кињо]] е изумителот на првото возило на сопствен погон - [[автомобил]]от? <li>... дека музејот на [[Стара скопска чаршија|Старата скопска чаршија]] се наоѓа во [[Сули ан]]? <li>... дека парична единица во [[Андора]] е [[евро]]то? <li>... дека најстар [[академик]] на [[МАНУ]] е [[Петар Хр. Илиевски]] роден ([[1920]]), а најмлад [[Катица Ќулавкова]] роденa ([[1951]])? <li>... дека постојат речиси 50 [[церемонијални англиски грофовии]]? <li>... дека [[Кирилични броеви|кириличните бројки]] биле систем на нумерација врз основа на [[Старословенско писмо|старословенската кирилица]]? <li>... дека по новата [[дефиниција на планета|дефиниција]] [[Плутон (планета-џуџе)|Плутон]] престанува да се смета за [[планета]] и сега [[сончев Систем|Сончевиот Систем]] има само 8 планети? <li>... дека „[[Брабус]]“ е фирма која се занимава со послепродажно штимање на возила од марките [[Мерцедес-Бенц]] и [[Мајбах]]? <li>... дека македонскиот социолог [[Славко Милосавлевски]], бил [[дисидент]] во времето на [[социјализам|социјализмот]]? <li>... дека [[шах]]овските фигури, освен кралот и кралицата, ги симболизираат четирите рода на војската: пешадија, коњица, слонови и бојни коли? <li>... дека средновековното име на [[Дојран]] било ''Полин''? <li>... дека [[лишаи]]те ретко се среќаваат во околината на индустриските објекти и големите градови? <li>... дека античкиот театар во [[Скупи]] бил најголем на територијата на [[Македонија]]? <li>... дека [[Јонатан (јаболко)|Јонатан]] е вид на [[јаболко]], кое потекнува од [[САД]]? <li>... дека [[Алфа_(биологија)|Алфа-мажјаците]] добиваат 70% од целиот секс во својата комуна? <li>... дека [[Лувр|музејот Лувр]] во 2005 примил 7.3 милиони посетители? <li>... дека [[цикасови|цикасовите растенија]] можат да растат дури и на [[карпа|карпеста]] подлога? <li>... дека во некои места на Источна [[Србија]], [[Бугарски јазик|бугарскиот јазик]] се користи паралелно со [[Српски јазик|српскиот јазик]]? <li>... дека најголемата слика на платно во светот се наоѓа во [[Дуждова палата|Дуждовата палата]]? <li>... дека [[Блумфонтејн]] е еден од трите [[Главен град|главни градови]] на [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]]? <li>... дека данскиот режисер [[Ларс фон Триер]] е еден од основачите на нова радикална школа во филмографијата наречена "[[Догма 95]]"? <li>... дека првата [[ФИФА Светско Првенство Маскоти|маскота]] на Светските Првенства во Фудбал е World Cup Willie од 1966-та година? <li>... дека [[Димитар Андонов Папрадишки]] (1859-1954) е последниот македонски [[зограф]], а воедно и првиот македонски профан (нерелигиозен) сликар кој ги поставил темелите на западното [[сликарство]] во земјата? <li>... дека во [[Стар Рим|Рим]] само најбогатите 10&nbsp;% од жителите живееле во куќи, додека останатите живееле во станбени згради наречени [[инсула|инсули]]? <li>... дека во XIX век бројот на луѓе кои пушеле [[пура|пури]] бил неспоредливо поголем од бројот на оние што пушеле [[цигара|цигари]]? <li>... дека [[Тесеракт]]от е хиперкоцка која се простира во [[четврта димензија|четири просторни димензии]]? <li>... дека ренесансниот композитор [[Џон Дауленд]] е најпознатиот композитор за [[лејта]] на сите времиња? <li>... дека мислењето дека [[Јан ван Ејк]] го измислил [[маслено сликарство|масленото сликарство]] е заблуда кон која највеќе придонел италијанскиот историчар [[Џорџо Вазари]]? <li>... дека во светот постојат јазици со повеќе од 20 [[падеж]]и? <li>... дека [[Френк Херберт]], писателот на мегапопуларниот роман „[[Дина (роман)|Дина]]“ изјавил дека никогаш немал [[писателска блокада]]? <li>... дека [[Туркменистан]]скиот диктатор '''[[Сапармурат Нијазов]]''' забранил спикерите да се шминкаат бидејќи самиот имал потешкотии да разликува маж од жена? <li>... дека композиторот '''[[Јохан Себастијан Бах]]''' имал 20 деца со две жени (7 со првата и 13 со втората)? <li>... дека првите '''[[Електрична гитара|електрични гитари]]''' биле хавајски гитари со вградени магнети? <li>... дека '''[[Римско Царство|Римското Царство]]''' ги делела слободните луѓе на [[патриции]] и [[плебејци]]? <li>... дека '''[[Доменико Скарлати]]''' е италијански композитор од барокниот период? <li>... дека трошокот за одржување на '''[[Версај]]''' заедно со издршката на кралскиот двор изнесувал околу 6% од буџетот на [[Франција]]? <li>... дека aко '''[[Европска Унија|Европската Унија]]''' би била една држава, би била седмата најголема држава во светот по површина и трета најголема по население, по [[Кина]] и [[Индија]]? <li>... дека работниот наслов на '''[[Евтини приказни]]''' е “Black Mask” (Црна Маска)? <li>... дека '''[[жаркари]]те''' се сметаат за последни живи претставници од онаа група на [[животни]], од која треба да се бараат предците на сите други вистински [[ткивни животни]]?<li>... дека '''[[Клеопатра|Клеопатра VII Филопатор]]''' била последниот член на македонската [[Птоломејска династија]]? <li>... дека државата во [[Античка Македонија]] не се финансирала од народот, туку од сопствени извори? <li>... дека постојат разни територијални претензии кон [[Северен Пол|Северниот Пол]]? jhdeul3nha2dzer2xi3l2acvtl05koz 0 13872 5591799 4585052 2026-07-14T06:15:56Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591799 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:A follis from Trier of Diocletian.jpg|мини|АЕ1 фолис на [[Диоклецијан]], 27 мм]] Првобитно во раниот римски период со терминот '''фолис''' се означувало ќесе со определена количина бронзени пари. Со [[монетарна реформа|монетарната реформа]] на [[Диоклетијан]] (284-305) во 294&nbsp;г. била воведена нова голема бронзена [[монета]], чие античко име не е познато, која денес се нарекува нумус или фолис. Тежината на оваа монета изнесува околу 10 г, а истата содржи околу 4% сребро кое е нанесено врз бронзата. Со монетарната реформа во 301&nbsp;г. тежината на фолисот е редуцирана. Во времето на [[Константин I]] (306-337) фолисот, односно нумусот е уште помал и речиси не содржи сребро. Повторното воведување на фолисот како голема бронзена монета се случило во 498&nbsp;г. со монетарната реформа на [[Анастасиј I]] (491 - 518). Со таа реформа биле воведени знаци на вредност (букви од грчката азбука) забележани на реверсната страна на монетата: М (40), К (20), И (10) и Е (5) нумии, кои се употребувале околу 300 години од нивното воведување, иако во последните децении на употреба буквите го изгубиле своето значење, како ознака за вредноста. == Поврзано == * [[Империјално монетоковање]] * [[Рановизантиско монетоковање]] * [[Солидус]] * [[Семис]] * [[Тремиз]] * [[Милиаренс]] {{ризница|Follis|Фолис}} == Надворешни врски == * [http://dougsmith.ancients.info/galeriusfol.html Близок поглед кон Фолис] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101203224022/http://dougsmith.ancients.info/galeriusfol.html |date=2010-12-03 }} [[Категорија:Римски монети]] [[Категорија:Византиски монети]] 7kb812o11wks51r0tj7xxsmnrx112bi 0 15276 5591711 5420900 2026-07-14T00:05:38Z Buli 2648 5591711 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Leon Trotsky 1918 (3x4 rotated cropped b).jpg|мини|Лав Троцки]] '''Лав Давидович Троцки''' ({{langx|ru|Лев Давидович Троцкий}}) ({{роден на|7|ноември|1879}} — {{починал на|21|август|1940}}), роден ''Лав Давидович Бронштајн'' ({{langx|ru|Лев Давидович Бронштейн}}) — руски [[Болшевици|болшевички]] [[комунизам|комунистички]] водач и [[марксизам|марксистички]] теоретичар. Пред револуцијата од 1917 г. Троцки бил противник на [[Владимир Илич Ленин]] и на неговото крило во руската [[социјалдемократија]], но оттогаш тој и неговите приврзаници влегуваат во редовите на Лениновата партија. Троцки станува еден од водачите на [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]] и на повоената изградба на [[СССР|Советска Русија]]. По смртта на Ленин е еден од најсериозните кандидати за негов наследник, но како негов наследник станува [[Јосиф Сталин]]. Троцки, како член на Левата опозиција, заради својата опозиција кон Сталин бидува деградиран и протеран, прво во советскиот дел на [[Средна Азија]], а потоа и во странство. Убиен е во [[Мексико]] од страна на советскиот атентатор [[Рамон Меркадер]] кој се инфилтрира во Троцкиевата непосредна околина. Денес неговите теории и идеи се обединети во едно учење - [[троцкизам]], што е една гранка на марксизмот и е сосема спротивно на [[Сталинизам|сталинизмот]]. [[Податотека:Trotsky grave.jpg|thumb|150px|right]] == Надворешни врски == * [http://www.marxists.org/makedonski/index.htm Марксистичката интернет архива] - македонскиот оддел * [http://www.marxists.org/archive/trotsky/index.htm Троцкиева архива] {{en}} * [http://www.trotskyana.net/ The Lubitz TrotskyanaNet] {{en}} * [http://www.mumblage.com/mercader.html The Story of Ramón Mercader] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060907131058/http://www.mumblage.com/mercader.html |date=2006-09-07 }} {{en}} {{Русија-биог-никулец}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Троцки, Лав}} [[Категорија:Троцкисти]] [[Категорија:Антифашисти]] [[Категорија:Политичари од Комунистичката партија на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Комунистички писатели]] [[Категорија:Министри за надворешни работи на Русија]] [[Категорија:Еврејски атеисти]] [[Категорија:Еврејски социјалисти]] [[Категорија:Марксисти]] [[Категорија:Руски атеисти]] [[Категорија:Руски комунисти]] [[Категорија:Советски Евреи]] [[Категорија:Министри за одбрана на СССР]] [[Категорија:Украински атеисти]] [[Категорија:Украински Евреи]] [[Категорија:Руски револуционери]] [[Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме]] [[Категорија:Руски Евреи]] [[Категорија:Учесници во Руската граѓанска војна]] [[Категорија:Руски мемоаристи]] 19azlvrrj1cd6p3124z91cbtjxbr6ml 0 20469 5591647 5587054 2026-07-13T18:58:25Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5591647 wikitext text/x-wiki '''Сеќавање на моите тажни курви''' ([[шпански јазик|шпански]]: ''Memorias de mis putas tristes)'' е [[роман]] од [[Габриел Гарсија Маркез]]. Книгата е издадена на шпански јазик во 2004 година. Изданието на македонски беше издадено во 2009, со превод од страна на Мирјана Велкова<ref>[https://www.theguardian.com/books/2005/nov/12/featuresreviews.guardianreview15/ Memories of My Melancholy Whores by Gabriel García Márquez]</ref>. == Содржина == Старец наоѓа љубов на крајот на својот живот кога единствено ја очекува смртта. Ова е приказна за љубовна и сексуална врска помеѓу остарен новинар и девојче од работничка класа кое ја продава својата невиност за да му помогне на своето семејство. Новелата е за спомените и солидарноста, но исто така и за среќата во детството и откривањето на првата љубов. == Цитати == „Во моите деведесетти години одлучив да си подарам себеси љубовна ноќ со млада девица.“ „Ова беше нешто сосема ново за мене. Јас ја игнорирав уметноста на заведување и секогаш случајно ги одбирав моите невести за една ноќ. Повеќе според нивната цена отколку нивната привлечност и водевме љубов без љубов, повеќето време полу облечени и секогаш во темнина за да можеме да се замислиме себеси подобри отколку што сме...“ „Таа ноќ го открив неверојатното задоволство од набљудување на тело на заспана жена без поттик од желба или пречки од скромност.“ „[[Триумф]] на животот е тоа што старите луѓе ги губат нивните сеќавања на несуштинските нешта. Ние не се трошиме со времето, времето е алатка која го отстранува нашиот одвишок, како длето кое отстранува мермерни струготини за да го открие уметничкото дело.“ „Јас никогаш не сум отишол во кревет со жена за која не сум платил... До времето кога имав педесет години постоеја 514 жени со кои сум бил барем еднаш... Мојот јавен живот, од друга страна, беше сосема неинтересен. Двајцата родители починати, ерген без иднина, просечен новинар... и омилен кај карикатуристите поради мојата особена грдотија.“<ref>[https://www.nytimes.com/2005/11/09/arts/memories-of-my-melancholy-whores.html/ Memories of My Melancholy Whores]</ref> == Печатени изданија == * ISBN 1-4000-9580-8: Vintage; Шпански оригинал, мека обвивка * ISBN 1-4000-4460-X: Knopf; превод Англиски, САД тврда обвивка * ISBN 0-224-07764-3: Jonathan Cape; превод Англиски, Велика Британија тврда обвивка * ISBN 80-207-1187-2: Odeon, превод Чешки, тврда обвивка * ISBN 5-98358-161-9: Online; превод Руски, мека обвивка == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.complete-review.com/reviews/garciamg/mmwhores.htm Критика на Complete Review] * [https://web.archive.org/web/20140420072551/http://www.newyorker.com/critics/books/articles/051107crbo_books1 Критика на The New Yorker] * [http://www.metacritic.com/books/authors/garciamarquezgabriel/memoriesofmymelancholywhores Страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090209033019/http://www.metacritic.com/books/authors/garciamarquezgabriel/memoriesofmymelancholywhores |date=2009-02-09 }} на [http://www.metacritic.com/ Metacritic.com] * [http://www.fantasticfiction.co.uk/g/gabriel-garcia-marquez/memories-of-my-melancholy-whores.htm Страница на Fantastic Fiction] * [http://www.vest.com.mk/default.asp?id=109853&idg=6&idb=1656&rubrika=Kultura Резиме во весник „Вест“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231205/http://www.vest.com.mk/default.asp?id=109853&idg=6&idb=1656&rubrika=Kultura |date=2007-09-26 }} [[Категорија:Романи|Сеќавање на моите тажни проститутки]] kg81c78qerdlp9vs5lj97cothcgi813 0 20880 5591912 5227559 2026-07-14T09:32:24Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591912 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} [[File:Safari 15.png|thumb|right|Прелистувач ([[Safari (прелистувач)|Safari]]) што ја прикажува страницата на [[Википедија]] ]] '''Прелистувач ''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''web browser'' или ''Internet browser'') — софтверска програма за пребарување и прикажување на информации потхранети на [[интернет]]. До информациите се пристапува преку таканаречен [[Uniform Resource Locator]] (URL) и може да биде [[мрежно место]], слика, видео снимка или некој друг вид на содржина.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.w3.org/TR/webarch/#id-resources |title=URI/Resource Relationships |work=Architecture of the World Wide Web, Volume One |last=Jacobs |first=Ian |author2=Walsh, Norman |publisher=[[World Wide Web Consortium]] |date=15 December 2004 |accessdate=30 June 2009 }}</ref> [[хиперврска|Хиперврските]] содржани во страниците им овозможуваат на корисниците лесна навигација до други поврзани ресурси на мрежата. Иаkо примарно прелистувачите се користат за пристап до содржини на интернет, тие исто така може да се користат и за пристап до информации кои ги нудат мрежните опслужувачи во приватните мрежи или податотеките на локалните податотечни системи. Некои прелистувачи исто така може да се користат за потхранување на информации во податотечните системи. Има повеќе прелистувачи за [[личен сметач|личните сметачи]]: [[Microsoft]] [[Internet Explorer]], [[Mozilla Firefox|Firefox]], [[Apple]] [[Safari]], [[Netscape (прелистувач)|Netscape]], [[Opera]], [[Google Chrome]]. Прелистувачите се најчест тип на [[HTTP]]-[[кориснички агент]]и. Покрај тоа што се користат за пристап до WWW, тие исто така може да се користат за пристап до информациите на мрежните опслужувачи во приватната мрежа или пак на локалниот сметач. == Протоколи и стандарди == Прелистувачите општат со [[опслужувач]]от во основа со помош на [[HTTP]] (хипертекст трансфер протоколот) за преземање на [[мрежно место|мрежните страници]] и испраќање на податоци до опслужувачот. Најчесто се користи HTTP/1.1 кој е дефиниран во [[Request for Comments|RFC]] 2616. HTTP/1.1 не е во целост поддржан од страна на Microsoft Internet Explorer, но повеќето други прелистувачи го поддржуваат ова множество на протоколи. Страниците се пронаоѓаат со помош на [[Uniform Resource Locator|URL]] (униформен локатор на изворот), кој се третира како адреса, која започнува со ''http:'' за HTTP пристапот. Повеќето прелистувачи поддржуваат и други URL типови и соодветни на нив множества на протоколи, како што се: ''ftp:'' за [[FTP]] (протокол за пренос на податотеки), ''rtsp:'' за [[RTSP]] (протокол за семрежно емитување во живо), и ''https:'' за [[HTTPS]] ([[Transport Layer Security|SSL]] енкриптирана верзија на HTTP). [[Податотечен формат|Форматот на податотеката]] за мрежната страница најчесто е HTML кој се препознава од страна на HTTP протоколот со користење на [[MIME]] ''типот на содржина''. Повеќето прелистувачи вообичаено поддржуваат и други формати на податотеките, како на пример [[JPEG]], [[PNG]] и [[GIF]] за слики, а може да бидат проширени и за поддршка на други типови со помош на таканаречени [[plugin]] додатоци. Комбинацијата на HTTP ''типот на содржина'' и URL спецификацијата им овозможува на дизајнерите на мрежните страници да вгнездуваат слики, анимации, видео, музика и [[семрежно емитување]] во самата мрежна страница или пак да овозможат пристап до нив. Постарите прелистувачи поддржуваа многу едноставни верзии на HTML. Брзиот развој на прелистувачите доведе од развој на нестандардни дијалекти на HTML, што доведе до проблеми во однос на мрежна соработливост помеѓу различни прелистувачи. Модерните прелистувачи имаат поддршка за [[HTML]] и [[XHTML]] стандардот, што значи дека има идентичен приказ на содржината на мрежната страница кај различни прелистувачи. Microsoft Internet Explorer нема целосна поддршка за HTML 4.01 како и за XHTML 1.x. Во денешно време повеќето мрежни места се изработени со помош на таканаречени [[WYSIWYG]]-програми како што се: [[Macromedia Dreamweaver]] или [[Microsoft Frontpage]]. Овие програми речиси по дефиниција создаваат нестандарден HTML код, занемарувајќи ги [[World Wide Web Consortium|W3C]] препораките, посебно во делот на XHTML и [[Каскадни стилски страници|CSS]]. Некои од популарните прелистувачи овозможуваат и поддршка на новости од [[Usenet]], [[IRC]] и [[е-пошта]]. Што значи поддршка на протоколите: [[NNTP]], [[SMTP]], [[IMAP]] и [[POP]]. Овие прелистувачи честопати се нарекуваат и семрежни пакети или програмски пакети за да се потенцира нивната комплексност. == Историја == [[NeXTcube]] бил користен од страна на [[Tim Berners-Lee|Тим Бернерс-Ли]] (пионер во користењето на [[хипертекст]] за размена на информации) како прв [[опслужувач]]от, како и за создавање на првиот прелистувач, [[WorldWideWeb]] уште 1990 година. Тим својата работа ја претставил на своите колеги од [[CERN]] во март 1991. Оттогаш прелистувачите претрпеле огромни измени како што се развивал и растел Internet. Првиот прелистувач, Silversmith, бил создаден од страна на [[John Bottoms|Џон Ботомс]] 1987 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.gbcacm.org/pastmeetings99-00.shtml#Bottoms |title=John Bottoms' кратка биографија |accessdate=2006-12-01 |archive-date=2006-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209225354/http://www.gbcacm.org/pastmeetings99-00.shtml#Bottoms |url-status=dead }}</ref>. Прелистувачот бил заснован на [[SGML]] приврзоци. Во тоа време SGML се користел за форматирање на документи во подготовката за печатење. Користењето на SGML за електронско прикажување на документите значело поместување кон електронско издаваштво, а тоа наишло на голем отпор. Silversmith вклучил интегриран индексер, пребарување низ текстот, хипертест врски помеќу сликите и текстот, како и музика, користејќи се со SGML приврзоците. Тој во тоа време предвидел можности кои сѐ уште во денешните прелистувачи не се имплементирани. Пример можност за ограничување на пребарување во структурата на документот, пребарување на индексираните документи со помош на џокер знаци, како и можност за пребарување на вредноста и називите на приврзоците. 1992 година, Тони Џонсон (Tony Johnson) го демонстрирал MidasWWW прелистувачот. Заснован на Motif/X, MidasWWW овозможувал прегледување на PostScript податотеки на семрежјето (UNIX и VMS). Во тоа време популарен прелистувач бил и [[ViolaWWW]], моделиран врз основа на [[HyperCard]]. Меѓутоа, експлозијата на популарноста на семрежјето, започнала со [[Mosaic (прелистувач)|NCSA Mosaic]], кој претставувал графички прелистувач, кој во почетокот работел под [[Unix]], но подоцна бил портиран на [[Apple Macintosh]] и [[Microsoft Windows]] платформите. Верзијата 1.0 била пуштена во употреба 1993 година. [[Marc Andreessen|Марк Андерсен]], водач во Mosaic тимот на NCSA, подоцна ја формира компанијата [[Netscape Communications Corporation]]. Netscape го пушта во употреба [[Netscape Navigator|Navigator]] во октомври 1994 година. [[Microsoft]], кој до тогаш нема свој прелистувач, се вклучува во борбата со својот [[Internet Explorer]] претходно купен од [[Spyglass]] Inc. Ова значеше започнување на т.н. „[[војна на прелистувачите]]“, војна за пазарот на прелистувачи помеѓу Microsoft и Netscape. Оваа војна овозможува милиони обични корисници на сметачи да ги користат овие производи. Оваа војна покажа колку комерцијализацијата на мрежниот простор може да ги уништи напорите за стандардизација. Microsoft и Netscape слободно имплементраа сопствени наставки кон HTML стандардот во своите производи. [[World Wide Web Consortium|W3C]] ги прифати [[Cascading Style Sheets]] промовирани од страна на Microsoft наспроти [[JavaScript Style Sheets|JavaScript Style Sheets (JSSS)]] промовирани од страна на Netscape. Со ова Netscape прелистувачот станува инфериорен во однос на прелистувачот на Microsoft. Војната заврши некаде 1998 година кога стана јасно дека Netscape не може да игра значајна улога на пазарот. Овој тренд делумно е последица и на интеграцијата на прелистувачот на Microsoft со оперативниот систем, како и договорот со [[Original equipment manufacturer|OEM]] производителите. Како последица на што Microsoft се соочи со антитруст судски процеси. Одговорот на Netscape беше [[Mozilla]], [[open source]] проект. Но и понатаму се губеше улогата на пазарот. Во 1998 година компанијата е купена од страна на [[AOL]]. На почетокот [[Mozilla]] имаше проблеми да ги привлече развивачите на софтвер, но во 2002 година овој проект еволуира во релативно стабилен и моќен [[семрежен пакет]]. 2004 година Firefox 1.0 беше пуштен во употреба, а Firefox 1.5 во 2005 година, во 2006 година Firefox 2. Работата продолжува на Firefox 3 кој треба да излезе во 2007 година. Во 2006 година, Mozilla и неговите деривативи опфаќаат околу 12% од сообраќајот на семрежјето. [[Opera (прелистувач)|Opera]] прелистувачот е иновативен и брз прелистувач популарен кај рачните уреди, посебно мобилните телефони. [[Lynx (прелистувач)|Lynx]] останува популарен за [[Unix]] шел корисниците и кај корисниците кои имаат проблеми со видот бидејќи овој прелистувач е текст ориентиран. Постојат и други текст прелистувачи со некои напредни техники, како што се [[w3m]], [[Links (прелистувач)|Links]] (кој може да оперира и во текст и во графички мод). За разлика од традиционалната доминација на Microsoft Internet Explorer и Netscape кај Macintosh платформата, најверојатно во иднина ќе доминира [[Safari (прелистувач)|Safari]] прелистувачот на [[Apple Computer|Apple]], кој се заснова на [[WebKit]] [[layout engine]] од Apple, деривација на [[KHTML]] [[layout engine]] од [[Konqueror]] open source прелистувачот. Иначе Safari е основен прелистувач на [[Mac OS X]]. Во 2003 година Microsoft објави дека Internet Explorer повеќе нема да биде достапен како одделен производ туку ќе биде дел од нивната Windows платформа, и дека нема да има нови верзии за Macintosh. Но, подоцна Microsoft ги смени своите планови и ја пушти во јавност верзијата 7 на Internet Explorer во октомври 2006 година. == Својства == Различни прелистувачи се разликуваат меѓу себе по својствата кои ги имаат. Еве некои поважни својства на прелистувачите: === Стандардна поддршка === * [[Hypertext Transfer Protocol|HTTP]] и [[https|HTTPS]] * [[HTML]], [[XML]] и [[XHTML]] * графички податотеки, како што се [[GIF]], [[PNG]], [[JPEG]], и [[Scalable Vector Graphics|SVG]] * [[каскадни стилски страници]] (CSS) * [[JavaScript]] ([[Dynamic HTML]]) и [[XMLHttpRequest]] * [[HTTP колаче|Колаче]] * [[Дигитално уверение|Дигитални уверенија]] * [[Favicon]] * [[RSS]], [[Atom (стандард)|Atom]] === Основни својства === * [[Одбележувач (семрежје)|Одбележувач]] (''bookmark'') * [[Меѓусклад]] (''cache'') на мрежната содржина * Поддршка на медумски типови преку [[plugin]] како на пример [[Macromedia Flash]] и [[QuickTime]] === Наменетост и пристапност === * [[Автокомплетирање]] на URL и полиња од форма * [[Прелистување со јазичиња]] * [[Екрански читач]] или целосна говорна поддршка === Отстранувачи на вознемирувачи === * Блокирач на [[скокачка реклама|скокачки реклами]] * Филтрирање на огласи * Одбрана од [[Phishing]] == Наводи == {{Reflist}} == Поврзано == * [[Интернет-програм]] * [[Список на прелистувачи]] * [[Опслужувач]] == Надворешни врски == * [http://www.blooberry.com/indexdot/history/browsers.htm Browser timeline (1993-2003)] * [http://browsers.evolt.org evolt.org - Browser Archive] * [http://www.anybrowser.org/campaign/ Viewable with Any Browser: Campaign] * [http://darrel.knutson.com/mac/www/browsers.html Macintosh Web Browsers] * [http://www.w3schools.com/browsers/browsers_stats.asp W3Schools Browser Statistics] * [http://anybrowser.blogspot.com/2012/07/browser-sandbox-desktop-browsers-chrome.html Browser Sandbox] [[Категорија:Прелистувачи| ]] [[Категорија:Мрежна програмска опрема]] [[Категорија:Семрежје]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Англиски пронајдоци]] gblk18ac9cp5xof2vaz04we44mr5oo0 0 30173 5591631 5314590 2026-07-13T17:29:44Z ГП 23995 дополнување 5591631 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="2" style="border-top:0px; {{#if: {{{боја|}}}|background-color:{{{боја}}}|background-color:transparent}};" |valign="top" align="right"|[[1153]]&nbsp; |[[Папа Евгениј III|Евгениј III]] — римски папа. |- |valign="top" align="right"|[[1623]]&nbsp; |[[Папа Григориј XV|Григориј XV]] — римски папа. |- |valign="top" align="right"|[[1822]]&nbsp; |[[Перси Биш Шели]] — [[Англија|англиски]] [[писател]]. |- |valign="top" align="right"|[[1932]]&nbsp; |[[Александар Грин]] — руски писател. |- |valign="top" align="right"|[[1946]]&nbsp; |[[Александар Василевич Александров]] — руски и советски композитор. |- |valign="top" align="right"|[[1967]]&nbsp; |[[Вивиен Ли]] — [[САД|американска]] [[филм]]ска и [[театар]]ска [[глумица]]. |- |valign="top" align="right"|[[1994]]&nbsp; |[[Ким Ил Сунг]] — [[Комунизам|комунистичкиот водач]] на [[Северна Кореја]]. |- |valign="top" align="right"|[[1998]]&nbsp; |[[Душан Вукотиќ]] — југословенски аниматор. |- |valign="top" align="right"|[[2010]]&nbsp; |[[Крум Томовски]] — македонски академик, [[архитект]] и конзерватор. |- |valign="top" align="right"|[[2018]]&nbsp; |[[Теб Хантер]] — американски глумец. |- |valign="top" align="right"|[[2022]]&nbsp; |[[Шинзо Абе]] — јапонски политичар и двократен [[премиер на Јапонија|премиер]], убиен со [[атентат]] на јавен политички собир. |- |valign="top" align="right"|[[2026]]&nbsp; |[[Бони Тајлер]] — велшка [[Поп-музика|поп]]-пејачка. |} <noinclude> [[Категорија:На денешен ден (починале)|8 јули]] </noinclude> 1ra8lw3ug28dg9m7m18sy6hb2xllkhg 0 30243 5591705 5568060 2026-07-13T23:35:51Z Buli 2648 5591705 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Џорџ В. Буш |native_name=George W. Bush |image=George-W-Bush (cropped 2).jpeg |office=43. [[Претседател на Соединетите Американски Држави|Претседател на САД]] |vicepresident=[[Дик Чејни]] |term_start=[[20 јануари]] [[2001]] |term_end=[[20 јануари]] [[2009]] |predecessor=[[Бил Клинтон]] |successor=[[Барак Обама]] |office1=46. [[Тексас|Гувернер на Тексас]] |term_start1=[[17 јануари]] [[1995]] |term_end1=[[21 декември]] [[2000]] |lieutenant_governor1=[[Боб Булок]]<br>[[Рик Пери]] |predecessor1=[[Ен Ричардс]] |successor1=[[Рик Пери]] |birth_name=George Walker Bush |birth_date={{birth date and age|1946|7|6}} |birth_place=[[Њу Хејвен]],[[Конектикат]], [[САД]] |party=[[Републиканска партија (САД)|Републиканска партија]] |module={{Listen|pos=center|embed=yes|filename=George W. Bush addresses the nation following the September 11th attacks.ogg|title=Гласот на Џорџ В. Буш|type=speech|description=Џорџ В. Буш ѝ се обраќа на нацијата за [[Терористички напади од 11 септември 2001 година]].}} |signature=GeorgeWBush Signature.svg |religion=[[Протестантство|Протестански Христијанин]] |spouse={{marriage|Лора Велч|1977}}|parents=[[Џорџ Х. В. Буш]]<br>[[Барбара Пирс]]|branch={{tree list}} * [[Воздухопловни сили на САД]] ** [[Тексас Воздухопловна национална гарда]] ** [[Алабама Воздухопловна национална гарда]] {{tree list/end}}|serviceyears=1968–1974|rank=[[Прв поручник]]|unit={{ublist|[[147мо извидничко крило]]|[[187мо борбено крило]]}}}} '''Џорџ Вокер Буш''' ({{langx|en|George Walker Bush}}) - 43. претседател на [[САД]]. Неговиот прв мандат започнал на [[20 јануари]] [[2001]]. ==Животопис== Џорџ Буш е роден на [[6 јули]] [[1946]] во [[Њу Хејвн]], [[Конектикат]].<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/12/24/nyregion/bush-s-birthplace-it-s-deep-in-the-heart-of-new-haven.html |title=Bush's Birthplace? It's Deep in the Heart of... New Haven |date=24 декември 2000 |access-date=26 јануари 2021 |work=The New York Times |first=Дик |last=Ахлес |archive-date=26 октомври 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101026120450/http://www.nytimes.com/2000/12/24/nyregion/bush-s-birthplace-it-s-deep-in-the-heart-of-new-haven.html |url-status=live }}</ref> Тој е син на бившиот претседател [[Џорџ Буш (постариот)|Џорџ Херберт Вокер Буш]]. Братот на Џорџ Буш - [[Џеб Буш]] бил избран за [[гувернер]] на [[Флорида]] во [[1999]] година . Младиот Џорџ Буш растел во [[Тексас|тексашките]] градови [[Мидленд]] и [[Хјустон]], заедно со Џеб, Нил, Марвин и Дороти Буш. Учел во академијата „Филипс“ во државата [[Масачусетс]], а потоа завршил историја на универзитетот „[[Јеил]]“ во [[1968]] година. Во универзитетот, тој бил член на студентското братство „Делта Капа Епсилон“, како и на тајното друштво „[[Череп и коски]]“. Џорџ Буш бил избран за гувернер на Тексас во [[1995]] година и таа должност ја извршувал до [[2000]] година.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/George-W-Bush/Governor-of-Texas |title=George W. Bush#Governor of Texas |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=26 јануари 2021}}</ref> Џорџ Буш е оженет со Лора Буш и има две ќерки близначки - Барбара и Џена. ==Претседателски мандат== Буш првично ја претстави амбициозната домашна агенда, но неговите приоритети беа значително променети по [[Терористички напади од 11 септември 2001 година|нападите на 11 септември]] .  Војните беа започнати во [[Авганистан]] и [[Ирак]], и имаше значителни домашни дебати во врска со имиграцијата, здравството, социјалното осигурување, економската политика и третманот на затворениците терористи. Во период од осум години, некогаш високиот рејтинг на Буш  постојано се намалуваше, додека бројките на неговото неодобрување значително се зголемуваа.  Во 2007 година, [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]] влегоа во најдолгата [[рецесија]] по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] . ==Одликувања== Во [[септември]] [[2015]] година, Џорџ Буш бил одликуван со [[Орден на Република Македонија]] од страна на претседателот [[Ѓорге Иванов]], за големиот придонес во градењето на пријателските односи помеѓу [[Македонија]] и [[Соединети Американски Држави]]. Орденот му го врачил премиерот [[Никола Груевски]] на посебна вечера организирана од фондацијата „Macedonia 2025“, организирана на [[20 септември]] [[2015]] година во [[хотел]]от „[[Хилтон]] Колумбус“.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://plusinfo.mk/vest/41440/gruevski-mu-vraci-orden-na-rm-na-djordj-bush |title=архивски примерок |accessdate=2015-09-27 |archive-date=2015-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928182716/http://www.plusinfo.mk/vest/41440/gruevski-mu-vraci-orden-na-rm-na-djordj-bush |url-status=dead }}</ref><ref>„Груевски му врачи орден на Република Македонија на Џорџ Буш помладиот!“, ''Фокус'', број 1044, 9 октомври 2015, стр. 22.</ref> == Извори == <references /> {{САД-политичар-никулец}} {{Нормативна контрола}} {{Претседатели на САД}} {{Орден на Република Македонија}} {{DEFAULTSORT:Буш, Џорџ В.}} [[Категорија:Претседатели на САД]] [[Категорија:Американски политичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Носители на Орденот на Република Македонија]] [[Категорија:Апсолвенти на Јејл]] ch7bx1n49kq9xmqipzpodbdyfwttciu 0 34818 5591706 5422349 2026-07-13T23:39:12Z Buli 2648 5591706 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за државник | име=Франклин Делано Рузвелт<br />Franklin Delano Roosevelt | слика=FDR-1944-Campaign-Portrait (3x4 retouched, cropped).jpg | ред=[[список на претседатели на Соединетите Американски Држави|32от]] [[Претседател на САД]] | заменик_претседател=[[Џон Н. Гарнер]] <small>(1933 — 1941)</small><br />[[Хенри А. Валас]] <small>(1941 — 1945)</small><br />[[Хари С. Труман]] <small>(1945)</small> | мандат_поч=[[4 март]] [[1933]] | мандат_крај=[[12 април]] [[1945]] | претходник=[[Херберт Хувер]] | следбеник=[[Хари Труман]] | роден_дата={{роден на|30|јануари|1882}} | роден_место=[[Хајд Парк]], [[Њујорк]] | умрел_дата={{починал на|12|април|1945}} | умрел_место=[[Ворм Спрингс]], [[Џорџија]] | сопружник=[[Елеонор Рузвелт]] | партија=[[Демократска партија на САД|Демократска]] | религија=[[Епископска црква|Епископист]] | потпис=Franklin Roosevelt Signature.svg }} {{listen | filename = Roosevelt Infamy.ogg | title = "A date which will live in infamy" }} '''Франклин Делано Рузвелт''' ({{langx|en|Franklin Delano Roosevelt}}; правилното презиме е '''Роузевелт''', {{pron-en|ˈroʊzəvɛlt}})<ref>http://www.youtube.com/watch?v=MX_v0zxM23Q Снимка од ФДР како дава заклетва</ref> ([[30 јануари]] [[1882]] — [[12 април]] [[1945]]), уште попознат како '''ФДР''' ({{langx|en|FDR}}) — 32. претседател на [[САД]], и е единствениот претседател на САД кој бил избран повеќе од 2 пати, па од тука е и претседателот со најмногу мандати, вкупно четири пати. Рузвелт го победил тогаш сè уште актуелниот 31. претседател на САД, [[Херберт Хувер]] на претседателските избори одржани во 1932. Популарноста ја добил со својата политика со која успеал да ја ублажи [[Големата криза од 1929|големата економска криза]] во САД. Кога започнала [[Втора светска војна|Втората светска војна]] на [[1 септември]] [[1939]] прво индиректно ги поддржувал силите на Сојузниците, а по [[Напад на Перл Харбор|нападот на Перл Харбор]] од страна на Јапонија на [[7 декември]] [[1941]] и официјално застанал на страна на силите на Сојузниците и ги насочил сите достапни средства на САД за модернизирање, обновување и проширување на американските вооружени сили во војната против [[Сили на Оската|Силите на Оската]]. Во првите 100 денови од неговиот прв претседателски мандат (1933-1937), кој започнал на 4 март 1933, Рузвелт започнал со серија реформи, уште попознати како [[Њу дил|Нов Договор (Њу Дил)]], кои се фокусирале на три главни цели: Ослободувања од одредени обврски за невработените и сиромашните; Закрепнување на економијата на нормално ниво; и Реформирање на финансискиот систем со цел да се спречи нова депресија. Американската економија закрепнала брзо во периодот од 1933 до 1937, но по тоа следувала длабока рецесија. Конзервативната коалиција во американскиот Конгрес во 1937 го спречила усвојувањето на реформите кои Рузвелт ги планирал за американскиот правен систем, а исто така укинала голем дел од реформите за ослободување на невработените и сиромашните од одредени обврски за време на Втората светска војна, бидејќи за време на истата, невработеноста била речиси искоренета. Најголемиот дел од реформите на финансискиот систем биле укинати во периодот 1975-1985, со исклучок на регулацијата на [[Вол Стрит]] од страна на [[Комисија за Обезбедување и Размени на САД|Комисијата за Обезбедување и Размени на САД]], која што постои и до денешен ден. Заедно со уште неколку помали реформи, најголемата придобивка од Новиот Договор во САД е социјалното осигурување, усвоена од страна на американскиот Конгрес во 1935. Откако Втората светска војна започнала по 1938 по почетокот на јапонската инвазија на Кина и агресијата предизвикана во [[Европа]] од страна на [[Нацистичка Германија]], Рузвелт пружил силна дипломатска и финансиска поддршка за [[Кина]] и [[Велика Британија]], иако официјално САД останале неутрални, како што налагал [[Неутрален Акт|Неутралниот Акт]] усвоен во август 1935. Рузвелт рекол дека неговата цел е САД да станат "[[Арсенал на Демократијата|Големиот Арсенал на Демократијата]]", со тоа што обезбедувале муниција за силите на Сојузниците. Во март 1941 Конгресот ја усвоил реформата "[[Позајми-Изнајми]]", со која Рузвелт обезбедувал помош за државите кои се бореле против Нацистичка Германија на страната на Велика Британија. По [[Напад на Перл Харбор|јапонскиот напад на Перл Харбор]] на 7 декември 1941, Рузвелт успеал да издејствува Конгресот речиси едногласно да ја усвои Декларацијата за објавување на војна против Јапонија. Ја надгледувал мобилизацијата на американската економија во поддршка на воените зафати на силите на Сојузниците, со што невработеноста била речиси искоренета, а индустриската економија пораснала до неочекувани висини. Рузвелт ја доминирал американската политичка сцена, не само за време на повеќе од 12 годишниот период кој го поминал како Претседател на САД, туку уште цели децении по неговата смрт. Неговата [[Њу Дил Коалиција]] обединила синдикати, големи градски машини, етнички белци, Афроамериканци и рурални јужни белци. Ефектите од неговата дипломатска работа останале долг период по неговата смрт, со [[Обединети Нации|Организацијата на Обединетите Нации]] и [[Бретон Вудс систем|Бретон Вудс монетарниот систем]] како примери за широките ефекти на неговата администрација ширум светот. Комбинацијата на Рузвелт на оптимизам и активизам го оживеала националниот дух на американскиот народ. Починал на 63 годишна возраст на почетокот на неговиот четврти претседателски мандат на 12 април 1945. Непрекинато, до денешен ден, Франклин Делано Рузвелт кај американскиот народ важи за еден од најдобрите претседатели на САД. {{САД-политичар-никулец}} == Наводи == {{reflist|2}} {{Нормативна контрола}} {{Претседатели на САД}} {{DEFAULTSORT:Рузвелт, Франклин Делано}} [[Категорија:Гувернери на Њујорк]] [[Категорија:Адвокати од Њујорк]] [[Категорија:Родени во 1882 година]] [[Категорија:Починати во 1945 година]] [[Категорија:Претседатели на САД]] d0kjdp9wvwk9fj3cclwy9m1uzd7jr6i 0 48179 5591963 5522257 2026-07-14T11:01:44Z Buli 2648 /* Битка кај Сталинград */ 5591963 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Град во Русија|en_name=Волгоград|mun_admctr_of2=|representative_body_ref=<ref name="HeadLegis" /> <!-- statistics -->|representative_body=[[Волгоградско собрание|градско собрание]]|leader_name_ref=|leader_name=[[Александар Чунаков]]|leader_title_ref=<ref name="HeadLegis">Charter of Volgograd, Article&nbsp;22</ref>|leader_title=Администратор|mun_admctr_of2_ref=|mun_admctr_of1_ref=<ref name="Ref921" />|area_km2_ref=|mun_admctr_of1=Волгоград Урбан Округ|inter_settlement_territory_ref=|inter_settlement_territory=|rural_settlement_jur_ref=|rural_settlement_jur=|urban_settlement_jur_ref=|urban_settlement_jur=|area_km2=|pop_2010census=1021215|urban_okrug_jur=Волгоград Урбан Округ|current_cat_date_ref=<ref name="Charter0" />|website=http://www.volgadmin.ru|dialing_codes_ref=|dialing_codes=8442|postal_codes_ref=|postal_codes=400000–400002, 400005–400012, 400015–400017, 400019–400023, 400026, 400029, 400031–400034, 400036, 400038–400040, 400042, 400046, 400048–400055, 400057–400059, 400062–400067, 400069, 400071–400076, 400078–400082, 400084, 400086–400089, 400093, 400094, 400096–400098, 400105, 400107, 400108, 400110–400112, 400117, 400119–400125, 400127, 400131, 400136–400138, 400700, 400880, 400890, 400899, 400921–400942, 400960–400965, 400967, 400970–400979, 400990–400993|abolished_date_ref=<!-- misc -->|abolished_date=|current_cat_date=крајот на <br /> 18 век|pop_2010census_rank=12|established_date_ref=<ref name="gr">{{наведена книга |title=Энциклопедия Города России |publisher=Большая Российская Энциклопедия |year=2003 |isbn=5-7107-7399-9 |location=Moscow |pages=81–83}}</ref>|established_title=|established_date=1589|pop_latest_ref=|pop_latest_date=|pop_latest=|pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref>|urban_okrug_jur_ref=<ref name="Ref921" />|mun_district_jur_ref=|ru_name=Волгоград|anthem=|adm_district_jur_ref=|adm_district_jur=|federal_subject_ref=<ref name="Ref151" />|federal_subject=[[Волгоградска Област]]|holiday_ref=<ref name="Charter0">Charter of Volgograd, Preamble</ref> <!-- administrative status -->|holiday=Втората недела од септември|anthem_ref=|coa_caption=|adm_inhabloc_jur_ref=<ref name="Ref151" />|image_coa=Coat of arms of Volgograd city.svg|flag_caption=|image_flag=FlagVolgograd.svg|map_caption=|image_map=|image_caption='''Наспроти стрелките на часовникот:''' ''[[Повик на татковината]]'' на [[Мамајев Курган]], [[Волгоградската железничка станица|железничка станица]], Планетариум, [[Волгоградското метро|Метро]], Панорама на градот, Герхард Мил|image_skyline=Volgograd Montage 2016.png|adm_inhabloc_jur=|adm_citydistrict_jur=|mun_district_jur=|adm_ctr_of2=city of oblast significance of Volgograd|inhabloc_type_ref=<!-- municipal status -->|inhabloc_type=|inhabloc_cat_ref=<ref name="Charter0" />|inhabloc_cat=Град|adm_ctr_of3_ref=|adm_ctr_of3=|adm_ctr_of2_ref=<ref name="Ref151" />|adm_ctr_of1_ref=<ref name="Ref151" />|adm_citydistrict_type=|adm_ctr_of1=[[Волгоградска Област]]|capital_of_ref=|capital_of=|adm_selsoviet_jur_ref=|adm_selsoviet_type=|adm_selsoviet_jur=|adm_citydistrict_jur_ref=|date=јули 2020}} '''Волгоград''' ({{langx|ru|Волгогра́д}}), порано '''Царицин''' (Цари́цын) (1589–1925) и '''Сталинград''' (Сталингра́д) (1925–1961), е најголемиот град и административен центар на [[Волгоградска Област|Волгоградска област]], [[Русија]]. Градот лежи на западниот брег на [[Волга]], површина од 859.4 квадратни километри (331.8 милји), со население од над 1 милион жители. Волгоград е петнаесетти град по големина во Русија, втор град по големина во [[Јужен федерален округ|јужниот федерален округ]] и четврти град по големина на Волга. Градот е основан како тврдина на ''Царицин'' во 1589 година. До XIX век, Царицин станал важен речен пристаништен и трговски центар, што довело до брзо ширење на неговото население. За време на [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]], Царицин се нашол под [[Советски Сојуз|советска]] контрола. На 10 април 1925 година, градот бил преименуван во ''Сталинград'' во чест на [[Јосиф Сталин]]. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Сили на Оската|силите]] на [[Сили на Оската|Оската]] го нападнале градот, доведувајќи до [[Сталинградска битка|Битката кај Сталинград]], една од најголемите и најкрвавите битки во историјата на војувањето. На 10 ноември 1961 година, администрацијата на [[Никита Хрушчов]] го сменила името на градот во ''Волгоград''. По [[Распад на Советскиот Сојуз|распаѓањето на Советскиот Сојуз]], градот станал административен центар на Волгоградска област. Локално познат како „Градот херој“, Волгоград денес е местото на ''„Повиците на татковината“'', статуа висока 85 метри посветена на хероите од битката, која е највисока статуа во Европа, како и највисока статуа на жена во светот. Градот има многу туристички атракции, како што се музеи, песочни плажи и самоодна пловечка црква. Волгоград беше еден од градовите домаќини на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светскиот куп на ФИФА 2018 година]]. == Историја == === Царицин === [[Податотека:Tsaritsyn_COA_(Saratov_Governorate)_(1857).png|лево|мини| Грб на Царицин (1857)]] [[Податотека:Map_Tsaritsyn_1909.jpg|лево|мини| Градска карта на Царицин (1909)]] [[Податотека:Gogolya_str.,_Tsaritsyn_(1914).jpg|лево|мини| Градски трамвај на улицата Гоголја во 1914 година]] [[Податотека:Wrangel_after_worship_Tsaritsyn_1919.jpg|лево|мини|200x200пкс| Генералот Петар Врангел во Царицин, 15 октомври 1919 година]] Иако градот можеби потекнувал од 1555 година,документирани докази за градот ''Царицин'' на [[Утока|сливот]] на Царицин и [[Волга|реките Волга]] датираат од 1589 година. Григори Засекин ја основал тврдината ''Сари Су'' (локалното име на [[татарски јазик]] значи „жолта вода“ или „жолта река“) како дел од одбраната на нестабилната јужна граница на [[Царство Русија|Царството Русија]]. Градот се распостилал малку над устието на реката Царица на десниот брег. Наскоро станал центар на трговска размена. На почетокот на 17 век, гарнизонот се состоел од 350 до 400 луѓе. Во 1607 гарнизонот се побунил цели шест месеци против војниците на царот [[Василиј IV (Русија)|Василиј Шуиски]]. Во 1608 година била изградена првата камена црква во градот и била посветена на Свети Јован Крстител. Во 1670 година трупите на Степан Разин ја зазеле тврдината, тие заминале по еден месец. Во 1708 година востаникот Козак Кондрати Булавин (починал во јули 1708 година) ја окупирал тврдината. Во 1717 година во Кубан прогром, напаѓачи од Кубан под команда на [[Кримски Татари|Кримскиот Татар]] Бахти Гераи го блокирале градот и поробиле илјадници во областа. Во август 1774 година Јемелијан Пугачев неуспешно се обидел да го нападне градот. Во 1691 година Москва воспоставила [[Царина|царински]] пост кај Царицин. Во 1708 година Царицин бил доделен на владата на Казан, во 1719 година да се додели на управата на Астрахан. Според пописот во 1720 година, во градот живееле 408 луѓе. Во 1773 година, населбата била назначена како провинциски и окружен град. Од 1779 година припаѓал на Саратов. Во 1780 година градот се нашол под нововоспоставената управа на Саратов. Во XIX век, Царицин станал важен речен пристаништето и трговски центар. Населението брзо се проширило, се зголемило од помалку од 3.000 луѓе во 1807 година на околу 84.000 во 1900 година. Првата железница стигнала до градот во 1862 година. Првиот [[Драмска уметност|театар е]] отворен во 1872 година, првото [[кино]] во 1907 година. Во 1913 година Царицин ја добил својата прва трамвајска линија, а првите електрични светла во градот биле инсталирани во центарот на градот. За време на [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]] од 1917–1923 година, Царицин потпаднал под советска контрола од ноември 1917 година. Во 1918 година трупите на „Белото движење“ под водство на Петар Краснов, Атаман на донските козаци, го опседнале Царицин. „Црвените“ одбиле три напади од „белите“. Сепак, во јуни 1919 година Белите вооружени сили на Јужна Русија, под команда на генералот Деникин, го зазеле Царицин и го држеле до јануари 1920 година. Борбите од јули 1918 година до јануари 1920 година станале познати како Битка за Царицин. === Сталинград === На април 10, 1925 година, градот бил преименуван во Сталинград, во чест на [[Јосиф Сталин]], генерален секретар на Комунистичката партија. Ова официјално требало да го признае градот и улогата на Сталин во неговата одбрана против белите помеѓу 1918 и 1920 година. Во 1931 година, германската населба-колонија Стара Сарепта (основана во 1765 година) станала област на Сталинград. Преименуван во ''Красноармејскиј Рајон'' (или „Округ на црвената армија“), била најголемата област во градот. Првиот институт за високо образование е отворен во 1930 година. Една година подоцна, бил отворен Индустрискиот педагошки институт во Сталинград, сега Државен педагошки универзитет во Волгоград. Под Сталин, градот станал центар на тешката индустрија преку железница и река. [[Податотека:RIAN_archive_602161_Center_of_Stalingrad_after_liberation.jpg|лево|мини| Центарот на Сталинград по ослободувањето во 1943 година]] [[Податотека:Bundesarchiv_Bild_183-F0316-0204-005,_Russland,_Paulus_in_Kriegsgefangenschaft.jpg|лево|мини| [[Фридрих Паулус]] (лево) и неговите помошници генерал-потполковник. Артур Шмит (среден) и полковник. Вилхелм Адам (десно) по нивното предавање во Сталинград.]] [[Податотека:The_Prime_Minister_in_behalf_of_King_George_VI_of_Great_Britain,_presents_The_Sword_of_Stalingrad_to_Stalin,_for_the..._-_NARA_-_195332.jpg|лево|мини| Презентација на Мечот на Сталинград на [[Техеранска конференција|конференцијата]] во [[Техеранска конференција|Техеран]]]] ==== Битка кај Сталинград ==== {{main article|Сталинградска битка}} За време на Втората светска војна, германските сили и силите на Оската го нападнале градот, а во 1942 година тој бил местото на една од клучните битки во војната. Битката кај Сталинград била најсмртоносната битка во историјата на војувањето (проценките варираат помеѓу 1.250.000 и 1.798.619). Битката започнала на 23 август 1942 година, и истиот ден, градот претрпел силно воздушно бомбардирање што поголемиот дел го претворило во уранитини, капитулација е прогласена на 14 јули. Во септември, борбите стигнале до центарот на градот. Борбите биле со невиден интензитет, градската централна железничка станица ги сменила управителите тринаесет пати, а Мамајев Курган (една од највисоките точки на градот) бил заробен и повратен осум пати. До почетокот на ноември, германските сили контролирале 90 проценти од градот и ги затвориле Советите во два тесни џеба, но тие не биле во можност да ги елиминираат последните џебови на советскиот отпор пред советските сили да започнат огромен противнапад на 19 ноември. Ова резултирало во советско опкружување на германската шеста армија и другите единици на оската. На 31 јануари 1943 година, командантот на Шестата армија, фелдмаршалот [[Фридрих Паулус]], се предал, до 2 февруари со елиминацијата на засегнатите германски трупи, битката за Сталинград завршила. Во 1945 година Советскиот Сојуз му ја доделил на Сталинград титулата херој град за неговиот отпор. Кралот на Велика Британија [[Џорџ VI|Џорџ Шести]] им доделил на граѓаните на Сталинград накит „Сталинградски меч“ како признание за нивната храброст. Голем број градови низ светот (особено оние кои претрпеле слични уништувања во војната) воспоставиле сестрински, пријателски и [[Збратимени градови|збратимени]] врски (види ја листата подолу) во духот на солидарноста или помирувањето. Еден од првите проекти на „збратимен град“ бил оној основан за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] помеѓу Сталинград и Ковентри во [[Обединето Кралство|Велика Британија]], и двата града претрпеле огромно уништување од воздушно бомбардирање. === Волгоград === [[Податотека:Красноармейский_Район_-_Волга.jpg|алт=|десно|мини| Река Волга во Волгоград]] [[Податотека:Volgograd_1979.jpg|мини|Волгоград на мапа од 1979 година]] [[Податотека:Kazanskiy_Sobor.jpg|мини|Казанска катедрала]] [[Податотека:Volgograd_-_Building_of_Regional_Committee_of_KPSS_and_Executive_Committee_002.jpg|мини|Зграда на собранието во Област]] На 10 ноември 1961 година, администрацијата на [[Никита Хрушчов]] го сменила името на градот во Волгоград („Град Волга“) како дел од неговата програма за десталинизација по смртта на Сталин. Тој се обидувал да го намали „култот на личноста“. Оваа акција била и останува донекаде контроверзна, бидејќи Сталинград има такво значење како симбол на отпор за време на Втората светска војна. За време на кратката администрација на [[Константин Черненко]] во 1984 година, биле дадени предлози за оживување на историското име на градот од таа причина. Постои силна локална поддршка за враќање на старото име, но [[Влада на Руската Федерација|руската влада]] не ги прифатила ваквите предлози. На 21 мај 2007 година, Роман Гребеников од Комунистичката партија бил избран за градоначалник со 32,47% од гласовите, мнозинство. Гребеников станал најмладиот градоначалник на Русија на [[Федерални субјекти на Русија|федерален субјект]] администратациски центар во тоа време. Во 2010 година, руските монархисти и водачите на православните организации побарале градот да го врати првичното име Царицин, но властите го одбиле нивниот предлог. На 30 јануари 2013 година, Градскиот совет на Волгоград донел мерка за употреба на насловот „Град херој Сталинград“ во градските изјави на девет конкретни датуми годишно. На следните датуми, насловот „Херој Град Сталинград“ може официјално да се користи на прослави: * 2 Февруари (крај на Битката кај Сталинград), * 23 Февруари (Ден на бранителот на татковината), * 9 Мај ([[Ден на победата (9 мај)|Денот на победата]]), * 22 Јуни (почеток на [[Операција Барбароса|операцијата Барбароса]]), * 23 Август (почеток на [[Сталинградска битка|Битката кај Сталинград]]), * 2 Септември (Денот на победата над Јапонија), * 19 Ноември (почеток на операцијата Уран), * 9 Декември (Ден на хероите на татковината) Покрај тоа, 50.000 луѓе потпишале петиција до [[Владимир Путин]], барајќи името на градот трајно да се смени во Сталинград. Претседателот Путин одговорил дека на ваквиот потег треба да му претходи локален референдум и дека руските власти ќе разгледаат како да се донесе таков референдум. == Политика == Во 2011 година, градското собрание го откажало директниот избор на градоначалник и ја потврдило функцијата градски менаџер. Ова траело кратко, бидејќи во март 2012 година жителите на Волгоград гласале за релевантни измени и дополнувања на градската повелба за враќање на директните избори за градоначалник. == Административен и општински статус == [[Податотека:Voroshilovskiy_district_of_Volgograd_001.jpg|мини|Поглед на градскиот округ Ворошиловски во Волгоград]] Волгоград е административен центар на [[Волгоградска Област|Волгоградска област]]. Во [[Управна поделба на Русија|рамките на административните поделби]], тој е инкорпориран како '''град со значење на област Волгоград''' - административна единица со статус еднаков на окрузите. Како [[Управна поделба на Русија|општинска поделба]], градот со значење на област Волгоград е вграден како '''Волгоградски Урбан Округ'''. == Економија == Модерен Волгоград останува важен индустриски град. Индустриите вклучуваат бродоградба, рафинирање на нафта, производство на [[челик]] и [[алуминиум]], производство на тешки машини и возила и производство на хемикалии. Големата хидроцентрала „Волгоград“ е на кратко растојание северно од Волгоград. == Транспорт == Волгоград е главна железничка клучка која ја опслужува железницата Приволжскаја. Железничките врски од железничката станица Волгоград ја вклучуваат Москва, Саратов, Астрахан, регионот Донбас во [[Украина]], [[Кавказ]] и [[Сибир]]. Стои на источниот крај на каналот Волга–Дон, отворен во 1952 година за да ги поврзе двете големи реки на [[Јужен федерален округ|Јужна Русија]]. Европската траса Е40, најдолгата европска рута што го поврзува [[Кале (град)|Кале]] во [[Франција]] со [[Ридер]] во [[Казахстан]], минува низ Волгоград. Автопатот М6 меѓу Москва и Каспиското Море, исто така, минува низ градот. Мостот Волгоград, во изградба од 1995 година, бил инаугуриран во октомври 2009 година. Градскиот речен терминал е центар за локално испраќање патници покрај реката Волга. Меѓународниот аеродром Волгоград обезбедува воздушни врски со поголемите руски градови, како и [[Анталија]], [[Ереван]] и [[Актау]]. Системот за јавен превоз на Волгоград вклучува [[Брз трамвај|лесна железничка]] услуга позната како метротрам Волгоград. Локалниот јавен превоз се обезбедува со автобуси, тролејбуси и трамваи. Реката [[Волга]] сè уште е многу важен канал за комуникација<gallery> Податотека:May2015 Volgograd img16 trolley.jpg|Тролза-5275 тролејбус со низок влез Податотека:May2015 Volgograd img20 Gumrak Airport.jpg|Меѓународен аеродром Волгоград Податотека:LVS-2009 № 5839 in Volgograd.jpg|Волгоградски трамвај </gallery> == Клима == Волгоград има [[Умереноконтинентална клима|топла-летна влажна континентална клима]]. И покрај тоа што се наоѓа на север, градот е малку потопол од [[Минеаполис]], иако само малку (и во лето и во зима, но преодните сезони се скоро идентични) во исто време дека и покрај тоа што е посува од поголемиот дел од климата во групата Д поради близина на [[Среден Исток|Блискиот Исток]] и [[Средна Азија]]. {{Weather box|location=Волгоград|Sep rain days=10|Mar rain days=8|Apr rain days=12|May rain days=12|Jun rain days=12|Jul rain days=11|Aug rain days=8|Oct rain days=11|Jan rain days=9|Nov rain days=12|Dec rain days=11|year rain days=123|Jan snow days=20|Feb snow days=18|Mar snow days=11|Feb rain days=7|Dec snow cm=6|May snow days=0.03|Feb snow cm=18|Sep precipitation mm=29|Oct precipitation mm=29|Nov precipitation mm=34|Dec precipitation mm=45|year precipitation mm=406|Jan snow cm=11|Mar snow cm=10|Nov snow cm=1|Apr snow cm=1|May snow cm=trace|Jun snow cm=0|Jul snow cm=0|Aug snow cm=0|Sep snow cm=0.1|Oct snow cm=1|Apr snow days=2|Jun snow days=0|Jul precipitation mm=35|Jul sun=329.3|Jan sun=66.1|Feb sun=96.9|Mar sun=138.4|Apr sun=204.2|May sun=290.8|Jun sun=308.4|Aug sun=300.2|Dec humidity=89|Sep sun=228.9|Oct sun=155.8|Nov sun=63.6|Dec sun=42.5|year sun=2225.1|source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda">{{Cite web |title=Pogoda.ru.net |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34560.htm |access-date=July 7, 2016 |language=ru}}</ref>|source 2=Weatherbase (sun only)<ref name="weatherbase">{{Cite web |title=Weatherbase: Historical Weather for Volgograd, Russia |url=http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=6543&refer=&cityname=Volgograd--West-Southern-Federal-District-Russia&units= |access-date=November 17, 2012 |publisher=Weatherbase |archive-date=2017-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712130409/http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=6543&refer=&cityname=Volgograd--West-Southern-Federal-District-Russia&units= |url-status=dead }}</ref>|year humidity=70|Nov humidity=86|Jul snow days=0|Jan humidity=88|Aug snow days=0|Sep snow days=0.1|Oct snow days=1|Nov snow days=9|Dec snow days=18|year snow days=79|Feb humidity=86|Oct humidity=73|Mar humidity=81|Apr humidity=64|May humidity=57|Jun humidity=56|Jul humidity=53|Aug humidity=51|Sep humidity=61|Aug precipitation mm=30|Jun precipitation mm=41|metric first=yes|Dec high C=-1.9|Jun high C=27.0|Jul high C=29.6|Aug high C=28.6|Sep high C=21.6|Oct high C=13.0|Nov high C=3.6|year high C=13.0|Apr high C=14.9|Jan mean C=-5.7|Feb mean C=-5.9|Mar mean C=.1|Apr mean C=9.9|May mean C=16.7|Jun mean C=21.6|May high C=21.9|Mar high C=3.6|Aug mean C=23.0|Jun record high C=39.4|single line=yes|Jan record high C=12.3|Feb record high C=15.8|Mar record high C=20.5|Apr record high C=29.2|May record high C=37.2|Jul record high C=41.8|Feb high C=-3.1|Aug record high C=42.6|Sep record high C=37.8|Oct record high C=31.0|Nov record high C=21.0|Dec record high C=12.3|year record high C=42.6|Jan high C=-3.3|Jul mean C=24.2|Sep mean C=16.4|May precipitation mm=39|Oct record low C=-12.2|Apr record low C=-12.8|May record low C=-1.1|Jun record low C=2.0|Jul record low C=7.4|Aug record low C=4.5|Sep record low C=-1.0|Nov record low C=-25.8|Feb record low C=-32.5|Dec record low C=-27.8|year record low C=-33.0|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=38|Feb precipitation mm=30|Mar precipitation mm=28|Apr precipitation mm=28|Mar record low C=-25.8|Jan record low C=-33.0|Oct mean C=8.8|Apr low C=4.2|Nov mean C=.8|Dec mean C=-4.2|year mean C=8.8|Jan low C=-9.0|Feb low C=-9.7|Mar low C=-3.9|May low C=10.1|year low C=3.8|Jun low C=15.1|Jul low C=17.5|Aug low C=16.2|Sep low C=10.4|Oct low C=4.1|Nov low C=-2.4|Dec low C=-7.3|date=July 2012}} == Култура == [[Податотека:Memorial_area_and_All_Saints_Church,_Volgograd_(2007).jpg|мини|Црква на Сите Свети]] [[Податотека:Volgograd_Synagogue.jpg|мини|Синагогата Волгоград (1911), улица Порт-Саид]] Меморијалниот комплекс во знак на сеќавање на битката во Сталинград, во кој доминирала огромна алегориска скулптура ''„Татковината повикува“'', била подигната на Мамајев Курган, ридот што ги доживеал најинтензивните борби за време на битката. ''Музејот на панорамата,'' сместен на [[Волга]], содржи артефакти од Втората светска војна. Овие вклучуваат панорамско сликарство на бојното поле од локацијата на споменикот на Мамајев Курган. Изложена е и [[пушка]]та на познатиот снајперист Василиј Зајцев. Музејот на музички инструменти е гранка на регионалниот музеј на Волгоград на локален фолклор. Волгоград е домаќин на една од ретките пловечки цркви во светот: пловечката црква Свети Владимир од Волгоград. == Образование == Објектите за високо образование вклучуваат: * Државен универзитет во Волгоград * Државен технички универзитет Волгоград (поранешен Политехнички универзитет Волгоград) * Државен универзитет за земјоделството Волгоград * Државен медицински универзитет Волгоград * Државен универзитет за архитектура и градежништво во Волгоград * Индустриска академија во Волгоград * Академија за деловна администрација на Волгоград * Државен педагошки универзитет во Волгоград == Спорт == [[Податотека:Volgograd_arena_aerial_view_1.jpg|мини|Воздушен поглед на арената Волгоград во 2018 година]] {| class="wikitable" !Клуб ! Спорт ! Основано ! Тековна лига ! Лига<br />Ниво ! Стадион |- | Ротор Волгоград | [[Фудбал]] | 1929 година | Руска професионална фудбалска лига | 1-ви | Централен стадион |- | Олимпија Волгоград | [[Фудбал]] | 1989 година | Првенство во фудбал во Волгоград | 5-ти | Стадион Олимпија |- | Каустик Волгоград | [[Ракомет]] | 1929 година | Ракометна Супер лига | 1-ви | Спортски комплекс Динамо |- | Динамо Волгоград | [[Ракомет]] | 1929 година | Superенска ракометна Супер лига | 1-ви | Спортски комплекс Динамо |- | Красни Октијабр Волгоград | [[Кошарка]] | 2012 година | ВТБ Обединетата лига | 2-ри | Синдикална спортска палата |- | Спартак Волгоград | [[Ватерполо]] | 1994 година | Руско првенство во ватерполо | 1-ви | CVVS |} Волгоград бил град домаќин на четири натпревари на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светскиот куп]] на [[Светско првенство во фудбал 2018|ФИФА]] во 2018 година. Нов модерен стадион, Волгоград арена, бил изграден за оваа пригода на брегот на реката Волга за да служи како место за одржување натпревари. Стадионот има капацитет за седење за 45.000 луѓе, вклучувајќи простор за новинарите, ВИП-простор и места за лица со ограничена подвижност. == Значајни луѓе == Василиј Зајцев, советски снајперист и херој на Советскиот Сојуз Николај Давиденко, тенисер Саша Филипов, шпион Олег Гребнев, ракометар Екатерина Григориева, спринтер Лариса Илченко, пливачка на долги патеки Јелена Исинбаева, скокач со стап Лев Иванов, менаџер на фудбалска асоцијација Јуриј Калитвинцев, менаџер на фудбалска асоцијација Елем Климов, филмски режисер Егор Кулечов професионален кошаркар Алексиј Кравцов, правник Владимир Криучков, државник Татјана Лебедева, скокач Максим Маринин, уметничко лизгање Максим Опалев, спринт кануист Александра Пахмутова, композитор Денис Панкратов, олимписки пливач Евгени Плушенко, олимписки уметнички лизгач Евгениј Садовији, олимписки пливач Наталија Шипилова, ракометарка Јелена Слесаренко, скокач во височина Леонид Слуцки, фудбалски тренер Јулија Сотникова, атлетичарка на 400 метри Јулија Меклин Таунсенд, класична оперска пејачка Игор Василев, ракометар Олег Веретеников, фудбалер на здружението Наталија Вихлјанцева, тенисерка == Меѓународни односи == Волгоград е [[Збратимени градови|збратимен]] со:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.volgadmin.ru/d/about/TwinCities|title=Города-побратимы|work=volgadmin.ru|publisher=Volgograd|language=ru|accessdate=2020-02-01}}</ref> Ковентри, Велика Британија (1944)   Острава, Чешка (1948)   Кеми, Финска (1953)   Лиеж, Белгија (1959)   Дижон, Франција (1959)   Порт Саид, Египет (1962)   Ченаи, Индија (1967)   Хирошима, Јапонија (1972)   Келн, Германија (1988)   Кемниц, Германија (1988)   Кливленд, САД (1990)   Јилин Сити, Кина (1994)   Крушевац, Србија (1999)   Русе, Бугарија (2001)   Измир, Турција (2011)   Ченгду, Кина (2011)   Олевано Романо, Италија (2014)   Ортона, Италија (2014)   Ереван, Ерменија (2015) * Неколку заедници во Франција и Италија имаат улици или авенија именувани по Сталинград, па оттука и ''Плас де Сталинград'' во Париз и истоимената станица Париз Метро во Сталинград . == Наводи == === Наводи === {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{div col|colwidth=30em}} *{{Commonscat-inline}} *{{ru}} [http://www.volgadmin.ru/ Official website of Volgograd] *{{ru}} [http://www.volgograd.ru/ Unofficial website of Volgograd] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201208131418/http://www.volgograd.ru/ |date=2020-12-08 }} *[http://www.visitvolgograd.info Volgograd tourist information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201108105434/http://www.visitvolgograd.info/ |date=2020-11-08 }} *[https://web.archive.org/web/20190125084959/http://www.russia-travel.ws/regions/Volgograd/ Sights of Volgograd] *{{de}} [http://www.stalingrad-stalingrad.de Stalingrad – Bilder einer erbitterten Schlacht]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.volsu.ru/ Volgograd State University] *{{Cite EB1911|wstitle=Tsaritsyn|short=x}} {{div col end}} [[Категорија:Градови на Волга]] [[Категорија:Волгоград]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Сите статии со непотврдени изјави]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците]] [[Категорија:Преименувани населени места во Русија]] [[Категорија:Градови-херои на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Населени места основани во 1589 година]] e2w7l9kxjspa7fjg9tuva65tyj1x0w3 5591965 5591963 2026-07-14T11:08:42Z Buli 2648 /* Транспорт */ 5591965 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Град во Русија|en_name=Волгоград|mun_admctr_of2=|representative_body_ref=<ref name="HeadLegis" /> <!-- statistics -->|representative_body=[[Волгоградско собрание|градско собрание]]|leader_name_ref=|leader_name=[[Александар Чунаков]]|leader_title_ref=<ref name="HeadLegis">Charter of Volgograd, Article&nbsp;22</ref>|leader_title=Администратор|mun_admctr_of2_ref=|mun_admctr_of1_ref=<ref name="Ref921" />|area_km2_ref=|mun_admctr_of1=Волгоград Урбан Округ|inter_settlement_territory_ref=|inter_settlement_territory=|rural_settlement_jur_ref=|rural_settlement_jur=|urban_settlement_jur_ref=|urban_settlement_jur=|area_km2=|pop_2010census=1021215|urban_okrug_jur=Волгоград Урбан Округ|current_cat_date_ref=<ref name="Charter0" />|website=http://www.volgadmin.ru|dialing_codes_ref=|dialing_codes=8442|postal_codes_ref=|postal_codes=400000–400002, 400005–400012, 400015–400017, 400019–400023, 400026, 400029, 400031–400034, 400036, 400038–400040, 400042, 400046, 400048–400055, 400057–400059, 400062–400067, 400069, 400071–400076, 400078–400082, 400084, 400086–400089, 400093, 400094, 400096–400098, 400105, 400107, 400108, 400110–400112, 400117, 400119–400125, 400127, 400131, 400136–400138, 400700, 400880, 400890, 400899, 400921–400942, 400960–400965, 400967, 400970–400979, 400990–400993|abolished_date_ref=<!-- misc -->|abolished_date=|current_cat_date=крајот на <br /> 18 век|pop_2010census_rank=12|established_date_ref=<ref name="gr">{{наведена книга |title=Энциклопедия Города России |publisher=Большая Российская Энциклопедия |year=2003 |isbn=5-7107-7399-9 |location=Moscow |pages=81–83}}</ref>|established_title=|established_date=1589|pop_latest_ref=|pop_latest_date=|pop_latest=|pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref>|urban_okrug_jur_ref=<ref name="Ref921" />|mun_district_jur_ref=|ru_name=Волгоград|anthem=|adm_district_jur_ref=|adm_district_jur=|federal_subject_ref=<ref name="Ref151" />|federal_subject=[[Волгоградска Област]]|holiday_ref=<ref name="Charter0">Charter of Volgograd, Preamble</ref> <!-- administrative status -->|holiday=Втората недела од септември|anthem_ref=|coa_caption=|adm_inhabloc_jur_ref=<ref name="Ref151" />|image_coa=Coat of arms of Volgograd city.svg|flag_caption=|image_flag=FlagVolgograd.svg|map_caption=|image_map=|image_caption='''Наспроти стрелките на часовникот:''' ''[[Повик на татковината]]'' на [[Мамајев Курган]], [[Волгоградската железничка станица|железничка станица]], Планетариум, [[Волгоградското метро|Метро]], Панорама на градот, Герхард Мил|image_skyline=Volgograd Montage 2016.png|adm_inhabloc_jur=|adm_citydistrict_jur=|mun_district_jur=|adm_ctr_of2=city of oblast significance of Volgograd|inhabloc_type_ref=<!-- municipal status -->|inhabloc_type=|inhabloc_cat_ref=<ref name="Charter0" />|inhabloc_cat=Град|adm_ctr_of3_ref=|adm_ctr_of3=|adm_ctr_of2_ref=<ref name="Ref151" />|adm_ctr_of1_ref=<ref name="Ref151" />|adm_citydistrict_type=|adm_ctr_of1=[[Волгоградска Област]]|capital_of_ref=|capital_of=|adm_selsoviet_jur_ref=|adm_selsoviet_type=|adm_selsoviet_jur=|adm_citydistrict_jur_ref=|date=јули 2020}} '''Волгоград''' ({{langx|ru|Волгогра́д}}), порано '''Царицин''' (Цари́цын) (1589–1925) и '''Сталинград''' (Сталингра́д) (1925–1961), е најголемиот град и административен центар на [[Волгоградска Област|Волгоградска област]], [[Русија]]. Градот лежи на западниот брег на [[Волга]], површина од 859.4 квадратни километри (331.8 милји), со население од над 1 милион жители. Волгоград е петнаесетти град по големина во Русија, втор град по големина во [[Јужен федерален округ|јужниот федерален округ]] и четврти град по големина на Волга. Градот е основан како тврдина на ''Царицин'' во 1589 година. До XIX век, Царицин станал важен речен пристаништен и трговски центар, што довело до брзо ширење на неговото население. За време на [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]], Царицин се нашол под [[Советски Сојуз|советска]] контрола. На 10 април 1925 година, градот бил преименуван во ''Сталинград'' во чест на [[Јосиф Сталин]]. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Сили на Оската|силите]] на [[Сили на Оската|Оската]] го нападнале градот, доведувајќи до [[Сталинградска битка|Битката кај Сталинград]], една од најголемите и најкрвавите битки во историјата на војувањето. На 10 ноември 1961 година, администрацијата на [[Никита Хрушчов]] го сменила името на градот во ''Волгоград''. По [[Распад на Советскиот Сојуз|распаѓањето на Советскиот Сојуз]], градот станал административен центар на Волгоградска област. Локално познат како „Градот херој“, Волгоград денес е местото на ''„Повиците на татковината“'', статуа висока 85 метри посветена на хероите од битката, која е највисока статуа во Европа, како и највисока статуа на жена во светот. Градот има многу туристички атракции, како што се музеи, песочни плажи и самоодна пловечка црква. Волгоград беше еден од градовите домаќини на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светскиот куп на ФИФА 2018 година]]. == Историја == === Царицин === [[Податотека:Tsaritsyn_COA_(Saratov_Governorate)_(1857).png|лево|мини| Грб на Царицин (1857)]] [[Податотека:Map_Tsaritsyn_1909.jpg|лево|мини| Градска карта на Царицин (1909)]] [[Податотека:Gogolya_str.,_Tsaritsyn_(1914).jpg|лево|мини| Градски трамвај на улицата Гоголја во 1914 година]] [[Податотека:Wrangel_after_worship_Tsaritsyn_1919.jpg|лево|мини|200x200пкс| Генералот Петар Врангел во Царицин, 15 октомври 1919 година]] Иако градот можеби потекнувал од 1555 година,документирани докази за градот ''Царицин'' на [[Утока|сливот]] на Царицин и [[Волга|реките Волга]] датираат од 1589 година. Григори Засекин ја основал тврдината ''Сари Су'' (локалното име на [[татарски јазик]] значи „жолта вода“ или „жолта река“) како дел од одбраната на нестабилната јужна граница на [[Царство Русија|Царството Русија]]. Градот се распостилал малку над устието на реката Царица на десниот брег. Наскоро станал центар на трговска размена. На почетокот на 17 век, гарнизонот се состоел од 350 до 400 луѓе. Во 1607 гарнизонот се побунил цели шест месеци против војниците на царот [[Василиј IV (Русија)|Василиј Шуиски]]. Во 1608 година била изградена првата камена црква во градот и била посветена на Свети Јован Крстител. Во 1670 година трупите на Степан Разин ја зазеле тврдината, тие заминале по еден месец. Во 1708 година востаникот Козак Кондрати Булавин (починал во јули 1708 година) ја окупирал тврдината. Во 1717 година во Кубан прогром, напаѓачи од Кубан под команда на [[Кримски Татари|Кримскиот Татар]] Бахти Гераи го блокирале градот и поробиле илјадници во областа. Во август 1774 година Јемелијан Пугачев неуспешно се обидел да го нападне градот. Во 1691 година Москва воспоставила [[Царина|царински]] пост кај Царицин. Во 1708 година Царицин бил доделен на владата на Казан, во 1719 година да се додели на управата на Астрахан. Според пописот во 1720 година, во градот живееле 408 луѓе. Во 1773 година, населбата била назначена како провинциски и окружен град. Од 1779 година припаѓал на Саратов. Во 1780 година градот се нашол под нововоспоставената управа на Саратов. Во XIX век, Царицин станал важен речен пристаништето и трговски центар. Населението брзо се проширило, се зголемило од помалку од 3.000 луѓе во 1807 година на околу 84.000 во 1900 година. Првата железница стигнала до градот во 1862 година. Првиот [[Драмска уметност|театар е]] отворен во 1872 година, првото [[кино]] во 1907 година. Во 1913 година Царицин ја добил својата прва трамвајска линија, а првите електрични светла во градот биле инсталирани во центарот на градот. За време на [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]] од 1917–1923 година, Царицин потпаднал под советска контрола од ноември 1917 година. Во 1918 година трупите на „Белото движење“ под водство на Петар Краснов, Атаман на донските козаци, го опседнале Царицин. „Црвените“ одбиле три напади од „белите“. Сепак, во јуни 1919 година Белите вооружени сили на Јужна Русија, под команда на генералот Деникин, го зазеле Царицин и го држеле до јануари 1920 година. Борбите од јули 1918 година до јануари 1920 година станале познати како Битка за Царицин. === Сталинград === На април 10, 1925 година, градот бил преименуван во Сталинград, во чест на [[Јосиф Сталин]], генерален секретар на Комунистичката партија. Ова официјално требало да го признае градот и улогата на Сталин во неговата одбрана против белите помеѓу 1918 и 1920 година. Во 1931 година, германската населба-колонија Стара Сарепта (основана во 1765 година) станала област на Сталинград. Преименуван во ''Красноармејскиј Рајон'' (или „Округ на црвената армија“), била најголемата област во градот. Првиот институт за високо образование е отворен во 1930 година. Една година подоцна, бил отворен Индустрискиот педагошки институт во Сталинград, сега Државен педагошки универзитет во Волгоград. Под Сталин, градот станал центар на тешката индустрија преку железница и река. [[Податотека:RIAN_archive_602161_Center_of_Stalingrad_after_liberation.jpg|лево|мини| Центарот на Сталинград по ослободувањето во 1943 година]] [[Податотека:Bundesarchiv_Bild_183-F0316-0204-005,_Russland,_Paulus_in_Kriegsgefangenschaft.jpg|лево|мини| [[Фридрих Паулус]] (лево) и неговите помошници генерал-потполковник. Артур Шмит (среден) и полковник. Вилхелм Адам (десно) по нивното предавање во Сталинград.]] [[Податотека:The_Prime_Minister_in_behalf_of_King_George_VI_of_Great_Britain,_presents_The_Sword_of_Stalingrad_to_Stalin,_for_the..._-_NARA_-_195332.jpg|лево|мини| Презентација на Мечот на Сталинград на [[Техеранска конференција|конференцијата]] во [[Техеранска конференција|Техеран]]]] ==== Битка кај Сталинград ==== {{main article|Сталинградска битка}} За време на Втората светска војна, германските сили и силите на Оската го нападнале градот, а во 1942 година тој бил местото на една од клучните битки во војната. Битката кај Сталинград била најсмртоносната битка во историјата на војувањето (проценките варираат помеѓу 1.250.000 и 1.798.619). Битката започнала на 23 август 1942 година, и истиот ден, градот претрпел силно воздушно бомбардирање што поголемиот дел го претворило во уранитини, капитулација е прогласена на 14 јули. Во септември, борбите стигнале до центарот на градот. Борбите биле со невиден интензитет, градската централна железничка станица ги сменила управителите тринаесет пати, а Мамајев Курган (една од највисоките точки на градот) бил заробен и повратен осум пати. До почетокот на ноември, германските сили контролирале 90 проценти од градот и ги затвориле Советите во два тесни џеба, но тие не биле во можност да ги елиминираат последните џебови на советскиот отпор пред советските сили да започнат огромен противнапад на 19 ноември. Ова резултирало во советско опкружување на германската шеста армија и другите единици на оската. На 31 јануари 1943 година, командантот на Шестата армија, фелдмаршалот [[Фридрих Паулус]], се предал, до 2 февруари со елиминацијата на засегнатите германски трупи, битката за Сталинград завршила. Во 1945 година Советскиот Сојуз му ја доделил на Сталинград титулата херој град за неговиот отпор. Кралот на Велика Британија [[Џорџ VI|Џорџ Шести]] им доделил на граѓаните на Сталинград накит „Сталинградски меч“ како признание за нивната храброст. Голем број градови низ светот (особено оние кои претрпеле слични уништувања во војната) воспоставиле сестрински, пријателски и [[Збратимени градови|збратимени]] врски (види ја листата подолу) во духот на солидарноста или помирувањето. Еден од првите проекти на „збратимен град“ бил оној основан за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] помеѓу Сталинград и Ковентри во [[Обединето Кралство|Велика Британија]], и двата града претрпеле огромно уништување од воздушно бомбардирање. === Волгоград === [[Податотека:Красноармейский_Район_-_Волга.jpg|алт=|десно|мини| Река Волга во Волгоград]] [[Податотека:Volgograd_1979.jpg|мини|Волгоград на мапа од 1979 година]] [[Податотека:Kazanskiy_Sobor.jpg|мини|Казанска катедрала]] [[Податотека:Volgograd_-_Building_of_Regional_Committee_of_KPSS_and_Executive_Committee_002.jpg|мини|Зграда на собранието во Област]] На 10 ноември 1961 година, администрацијата на [[Никита Хрушчов]] го сменила името на градот во Волгоград („Град Волга“) како дел од неговата програма за десталинизација по смртта на Сталин. Тој се обидувал да го намали „култот на личноста“. Оваа акција била и останува донекаде контроверзна, бидејќи Сталинград има такво значење како симбол на отпор за време на Втората светска војна. За време на кратката администрација на [[Константин Черненко]] во 1984 година, биле дадени предлози за оживување на историското име на градот од таа причина. Постои силна локална поддршка за враќање на старото име, но [[Влада на Руската Федерација|руската влада]] не ги прифатила ваквите предлози. На 21 мај 2007 година, Роман Гребеников од Комунистичката партија бил избран за градоначалник со 32,47% од гласовите, мнозинство. Гребеников станал најмладиот градоначалник на Русија на [[Федерални субјекти на Русија|федерален субјект]] администратациски центар во тоа време. Во 2010 година, руските монархисти и водачите на православните организации побарале градот да го врати првичното име Царицин, но властите го одбиле нивниот предлог. На 30 јануари 2013 година, Градскиот совет на Волгоград донел мерка за употреба на насловот „Град херој Сталинград“ во градските изјави на девет конкретни датуми годишно. На следните датуми, насловот „Херој Град Сталинград“ може официјално да се користи на прослави: * 2 Февруари (крај на Битката кај Сталинград), * 23 Февруари (Ден на бранителот на татковината), * 9 Мај ([[Ден на победата (9 мај)|Денот на победата]]), * 22 Јуни (почеток на [[Операција Барбароса|операцијата Барбароса]]), * 23 Август (почеток на [[Сталинградска битка|Битката кај Сталинград]]), * 2 Септември (Денот на победата над Јапонија), * 19 Ноември (почеток на операцијата Уран), * 9 Декември (Ден на хероите на татковината) Покрај тоа, 50.000 луѓе потпишале петиција до [[Владимир Путин]], барајќи името на градот трајно да се смени во Сталинград. Претседателот Путин одговорил дека на ваквиот потег треба да му претходи локален референдум и дека руските власти ќе разгледаат како да се донесе таков референдум. == Политика == Во 2011 година, градското собрание го откажало директниот избор на градоначалник и ја потврдило функцијата градски менаџер. Ова траело кратко, бидејќи во март 2012 година жителите на Волгоград гласале за релевантни измени и дополнувања на градската повелба за враќање на директните избори за градоначалник. == Административен и општински статус == [[Податотека:Voroshilovskiy_district_of_Volgograd_001.jpg|мини|Поглед на градскиот округ Ворошиловски во Волгоград]] Волгоград е административен центар на [[Волгоградска Област|Волгоградска област]]. Во [[Управна поделба на Русија|рамките на административните поделби]], тој е инкорпориран како '''град со значење на област Волгоград''' - административна единица со статус еднаков на окрузите. Како [[Управна поделба на Русија|општинска поделба]], градот со значење на област Волгоград е вграден како '''Волгоградски Урбан Округ'''. == Економија == Модерен Волгоград останува важен индустриски град. Индустриите вклучуваат бродоградба, рафинирање на нафта, производство на [[челик]] и [[алуминиум]], производство на тешки машини и возила и производство на хемикалии. Големата хидроцентрала „Волгоград“ е на кратко растојание северно од Волгоград. == Транспорт == Волгоград е главна железничка клучка која ја опслужува железницата Приволжскаја. Железничките врски од железничката станица Волгоград ја вклучуваат Москва, Саратов, Астрахан, регионот Донбас во [[Украина]], [[Кавказ]] и [[Сибир]]. Стои на источниот крај на каналот Волга–Дон, отворен во 1952 година за да ги поврзе двете големи реки на [[Јужен федерален округ|Јужна Русија]]. Европската траса Е40, најдолгата европска рута што го поврзува [[Кале (град)|Кале]] во [[Франција]] со [[Ридер]] во [[Казахстан]], минува низ Волгоград. Автопатот М6 меѓу Москва и Каспиското Море, исто така, минува низ градот. Мостот Волгоград, во изградба од 1995 година, бил инаугуриран во октомври 2009 година. Градскиот речен терминал е центар за локално испраќање патници покрај реката Волга. Меѓународниот аеродром Волгоград обезбедува воздушни врски со поголемите руски градови, како и [[Анталија]], [[Ереван]] и [[Актау]]. Системот за јавен превоз на Волгоград вклучува [[Брз трамвај|лесна железничка]] услуга позната како метротрам Волгоград. Локалниот јавен превоз се обезбедува со автобуси, тролејбуси и трамваи. Реката [[Волга]] сè уште е многу важен канал за комуникација <gallery mode="packed" heights="100px"> May2015 Volgograd img16 trolley.jpg|Тролза-5275 тролејбус со низок влез May2015_Volgograd_img20_Gumrak_Airport.jpg|Меѓународен аеродром Волгоград Volgograd tram 5865 2019-09.jpg|Волгоградски брз трамвај River-boat station in Volgograd 002.JPG|Станица за речни бродови </gallery> == Клима == Волгоград има [[Умереноконтинентална клима|топла-летна влажна континентална клима]]. И покрај тоа што се наоѓа на север, градот е малку потопол од [[Минеаполис]], иако само малку (и во лето и во зима, но преодните сезони се скоро идентични) во исто време дека и покрај тоа што е посува од поголемиот дел од климата во групата Д поради близина на [[Среден Исток|Блискиот Исток]] и [[Средна Азија]]. {{Weather box|location=Волгоград|Sep rain days=10|Mar rain days=8|Apr rain days=12|May rain days=12|Jun rain days=12|Jul rain days=11|Aug rain days=8|Oct rain days=11|Jan rain days=9|Nov rain days=12|Dec rain days=11|year rain days=123|Jan snow days=20|Feb snow days=18|Mar snow days=11|Feb rain days=7|Dec snow cm=6|May snow days=0.03|Feb snow cm=18|Sep precipitation mm=29|Oct precipitation mm=29|Nov precipitation mm=34|Dec precipitation mm=45|year precipitation mm=406|Jan snow cm=11|Mar snow cm=10|Nov snow cm=1|Apr snow cm=1|May snow cm=trace|Jun snow cm=0|Jul snow cm=0|Aug snow cm=0|Sep snow cm=0.1|Oct snow cm=1|Apr snow days=2|Jun snow days=0|Jul precipitation mm=35|Jul sun=329.3|Jan sun=66.1|Feb sun=96.9|Mar sun=138.4|Apr sun=204.2|May sun=290.8|Jun sun=308.4|Aug sun=300.2|Dec humidity=89|Sep sun=228.9|Oct sun=155.8|Nov sun=63.6|Dec sun=42.5|year sun=2225.1|source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda">{{Cite web |title=Pogoda.ru.net |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34560.htm |access-date=July 7, 2016 |language=ru}}</ref>|source 2=Weatherbase (sun only)<ref name="weatherbase">{{Cite web |title=Weatherbase: Historical Weather for Volgograd, Russia |url=http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=6543&refer=&cityname=Volgograd--West-Southern-Federal-District-Russia&units= |access-date=November 17, 2012 |publisher=Weatherbase |archive-date=2017-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712130409/http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=6543&refer=&cityname=Volgograd--West-Southern-Federal-District-Russia&units= |url-status=dead }}</ref>|year humidity=70|Nov humidity=86|Jul snow days=0|Jan humidity=88|Aug snow days=0|Sep snow days=0.1|Oct snow days=1|Nov snow days=9|Dec snow days=18|year snow days=79|Feb humidity=86|Oct humidity=73|Mar humidity=81|Apr humidity=64|May humidity=57|Jun humidity=56|Jul humidity=53|Aug humidity=51|Sep humidity=61|Aug precipitation mm=30|Jun precipitation mm=41|metric first=yes|Dec high C=-1.9|Jun high C=27.0|Jul high C=29.6|Aug high C=28.6|Sep high C=21.6|Oct high C=13.0|Nov high C=3.6|year high C=13.0|Apr high C=14.9|Jan mean C=-5.7|Feb mean C=-5.9|Mar mean C=.1|Apr mean C=9.9|May mean C=16.7|Jun mean C=21.6|May high C=21.9|Mar high C=3.6|Aug mean C=23.0|Jun record high C=39.4|single line=yes|Jan record high C=12.3|Feb record high C=15.8|Mar record high C=20.5|Apr record high C=29.2|May record high C=37.2|Jul record high C=41.8|Feb high C=-3.1|Aug record high C=42.6|Sep record high C=37.8|Oct record high C=31.0|Nov record high C=21.0|Dec record high C=12.3|year record high C=42.6|Jan high C=-3.3|Jul mean C=24.2|Sep mean C=16.4|May precipitation mm=39|Oct record low C=-12.2|Apr record low C=-12.8|May record low C=-1.1|Jun record low C=2.0|Jul record low C=7.4|Aug record low C=4.5|Sep record low C=-1.0|Nov record low C=-25.8|Feb record low C=-32.5|Dec record low C=-27.8|year record low C=-33.0|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=38|Feb precipitation mm=30|Mar precipitation mm=28|Apr precipitation mm=28|Mar record low C=-25.8|Jan record low C=-33.0|Oct mean C=8.8|Apr low C=4.2|Nov mean C=.8|Dec mean C=-4.2|year mean C=8.8|Jan low C=-9.0|Feb low C=-9.7|Mar low C=-3.9|May low C=10.1|year low C=3.8|Jun low C=15.1|Jul low C=17.5|Aug low C=16.2|Sep low C=10.4|Oct low C=4.1|Nov low C=-2.4|Dec low C=-7.3|date=July 2012}} == Култура == [[Податотека:Memorial_area_and_All_Saints_Church,_Volgograd_(2007).jpg|мини|Црква на Сите Свети]] [[Податотека:Volgograd_Synagogue.jpg|мини|Синагогата Волгоград (1911), улица Порт-Саид]] Меморијалниот комплекс во знак на сеќавање на битката во Сталинград, во кој доминирала огромна алегориска скулптура ''„Татковината повикува“'', била подигната на Мамајев Курган, ридот што ги доживеал најинтензивните борби за време на битката. ''Музејот на панорамата,'' сместен на [[Волга]], содржи артефакти од Втората светска војна. Овие вклучуваат панорамско сликарство на бојното поле од локацијата на споменикот на Мамајев Курган. Изложена е и [[пушка]]та на познатиот снајперист Василиј Зајцев. Музејот на музички инструменти е гранка на регионалниот музеј на Волгоград на локален фолклор. Волгоград е домаќин на една од ретките пловечки цркви во светот: пловечката црква Свети Владимир од Волгоград. == Образование == Објектите за високо образование вклучуваат: * Државен универзитет во Волгоград * Државен технички универзитет Волгоград (поранешен Политехнички универзитет Волгоград) * Државен универзитет за земјоделството Волгоград * Државен медицински универзитет Волгоград * Државен универзитет за архитектура и градежништво во Волгоград * Индустриска академија во Волгоград * Академија за деловна администрација на Волгоград * Државен педагошки универзитет во Волгоград == Спорт == [[Податотека:Volgograd_arena_aerial_view_1.jpg|мини|Воздушен поглед на арената Волгоград во 2018 година]] {| class="wikitable" !Клуб ! Спорт ! Основано ! Тековна лига ! Лига<br />Ниво ! Стадион |- | Ротор Волгоград | [[Фудбал]] | 1929 година | Руска професионална фудбалска лига | 1-ви | Централен стадион |- | Олимпија Волгоград | [[Фудбал]] | 1989 година | Првенство во фудбал во Волгоград | 5-ти | Стадион Олимпија |- | Каустик Волгоград | [[Ракомет]] | 1929 година | Ракометна Супер лига | 1-ви | Спортски комплекс Динамо |- | Динамо Волгоград | [[Ракомет]] | 1929 година | Superенска ракометна Супер лига | 1-ви | Спортски комплекс Динамо |- | Красни Октијабр Волгоград | [[Кошарка]] | 2012 година | ВТБ Обединетата лига | 2-ри | Синдикална спортска палата |- | Спартак Волгоград | [[Ватерполо]] | 1994 година | Руско првенство во ватерполо | 1-ви | CVVS |} Волгоград бил град домаќин на четири натпревари на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светскиот куп]] на [[Светско првенство во фудбал 2018|ФИФА]] во 2018 година. Нов модерен стадион, Волгоград арена, бил изграден за оваа пригода на брегот на реката Волга за да служи како место за одржување натпревари. Стадионот има капацитет за седење за 45.000 луѓе, вклучувајќи простор за новинарите, ВИП-простор и места за лица со ограничена подвижност. == Значајни луѓе == Василиј Зајцев, советски снајперист и херој на Советскиот Сојуз Николај Давиденко, тенисер Саша Филипов, шпион Олег Гребнев, ракометар Екатерина Григориева, спринтер Лариса Илченко, пливачка на долги патеки Јелена Исинбаева, скокач со стап Лев Иванов, менаџер на фудбалска асоцијација Јуриј Калитвинцев, менаџер на фудбалска асоцијација Елем Климов, филмски режисер Егор Кулечов професионален кошаркар Алексиј Кравцов, правник Владимир Криучков, државник Татјана Лебедева, скокач Максим Маринин, уметничко лизгање Максим Опалев, спринт кануист Александра Пахмутова, композитор Денис Панкратов, олимписки пливач Евгени Плушенко, олимписки уметнички лизгач Евгениј Садовији, олимписки пливач Наталија Шипилова, ракометарка Јелена Слесаренко, скокач во височина Леонид Слуцки, фудбалски тренер Јулија Сотникова, атлетичарка на 400 метри Јулија Меклин Таунсенд, класична оперска пејачка Игор Василев, ракометар Олег Веретеников, фудбалер на здружението Наталија Вихлјанцева, тенисерка == Меѓународни односи == Волгоград е [[Збратимени градови|збратимен]] со:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.volgadmin.ru/d/about/TwinCities|title=Города-побратимы|work=volgadmin.ru|publisher=Volgograd|language=ru|accessdate=2020-02-01}}</ref> Ковентри, Велика Британија (1944)   Острава, Чешка (1948)   Кеми, Финска (1953)   Лиеж, Белгија (1959)   Дижон, Франција (1959)   Порт Саид, Египет (1962)   Ченаи, Индија (1967)   Хирошима, Јапонија (1972)   Келн, Германија (1988)   Кемниц, Германија (1988)   Кливленд, САД (1990)   Јилин Сити, Кина (1994)   Крушевац, Србија (1999)   Русе, Бугарија (2001)   Измир, Турција (2011)   Ченгду, Кина (2011)   Олевано Романо, Италија (2014)   Ортона, Италија (2014)   Ереван, Ерменија (2015) * Неколку заедници во Франција и Италија имаат улици или авенија именувани по Сталинград, па оттука и ''Плас де Сталинград'' во Париз и истоимената станица Париз Метро во Сталинград . == Наводи == === Наводи === {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{div col|colwidth=30em}} *{{Commonscat-inline}} *{{ru}} [http://www.volgadmin.ru/ Official website of Volgograd] *{{ru}} [http://www.volgograd.ru/ Unofficial website of Volgograd] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201208131418/http://www.volgograd.ru/ |date=2020-12-08 }} *[http://www.visitvolgograd.info Volgograd tourist information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201108105434/http://www.visitvolgograd.info/ |date=2020-11-08 }} *[https://web.archive.org/web/20190125084959/http://www.russia-travel.ws/regions/Volgograd/ Sights of Volgograd] *{{de}} [http://www.stalingrad-stalingrad.de Stalingrad – Bilder einer erbitterten Schlacht]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.volsu.ru/ Volgograd State University] *{{Cite EB1911|wstitle=Tsaritsyn|short=x}} {{div col end}} [[Категорија:Градови на Волга]] [[Категорија:Волгоград]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Сите статии со непотврдени изјави]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците]] [[Категорија:Преименувани населени места во Русија]] [[Категорија:Градови-херои на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Населени места основани во 1589 година]] 1o74enra707rv87mblt8sf4p4i9au62 5591967 5591965 2026-07-14T11:11:20Z Buli 2648 /* Култура */ 5591967 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Град во Русија|en_name=Волгоград|mun_admctr_of2=|representative_body_ref=<ref name="HeadLegis" /> <!-- statistics -->|representative_body=[[Волгоградско собрание|градско собрание]]|leader_name_ref=|leader_name=[[Александар Чунаков]]|leader_title_ref=<ref name="HeadLegis">Charter of Volgograd, Article&nbsp;22</ref>|leader_title=Администратор|mun_admctr_of2_ref=|mun_admctr_of1_ref=<ref name="Ref921" />|area_km2_ref=|mun_admctr_of1=Волгоград Урбан Округ|inter_settlement_territory_ref=|inter_settlement_territory=|rural_settlement_jur_ref=|rural_settlement_jur=|urban_settlement_jur_ref=|urban_settlement_jur=|area_km2=|pop_2010census=1021215|urban_okrug_jur=Волгоград Урбан Округ|current_cat_date_ref=<ref name="Charter0" />|website=http://www.volgadmin.ru|dialing_codes_ref=|dialing_codes=8442|postal_codes_ref=|postal_codes=400000–400002, 400005–400012, 400015–400017, 400019–400023, 400026, 400029, 400031–400034, 400036, 400038–400040, 400042, 400046, 400048–400055, 400057–400059, 400062–400067, 400069, 400071–400076, 400078–400082, 400084, 400086–400089, 400093, 400094, 400096–400098, 400105, 400107, 400108, 400110–400112, 400117, 400119–400125, 400127, 400131, 400136–400138, 400700, 400880, 400890, 400899, 400921–400942, 400960–400965, 400967, 400970–400979, 400990–400993|abolished_date_ref=<!-- misc -->|abolished_date=|current_cat_date=крајот на <br /> 18 век|pop_2010census_rank=12|established_date_ref=<ref name="gr">{{наведена книга |title=Энциклопедия Города России |publisher=Большая Российская Энциклопедия |year=2003 |isbn=5-7107-7399-9 |location=Moscow |pages=81–83}}</ref>|established_title=|established_date=1589|pop_latest_ref=|pop_latest_date=|pop_latest=|pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref>|urban_okrug_jur_ref=<ref name="Ref921" />|mun_district_jur_ref=|ru_name=Волгоград|anthem=|adm_district_jur_ref=|adm_district_jur=|federal_subject_ref=<ref name="Ref151" />|federal_subject=[[Волгоградска Област]]|holiday_ref=<ref name="Charter0">Charter of Volgograd, Preamble</ref> <!-- administrative status -->|holiday=Втората недела од септември|anthem_ref=|coa_caption=|adm_inhabloc_jur_ref=<ref name="Ref151" />|image_coa=Coat of arms of Volgograd city.svg|flag_caption=|image_flag=FlagVolgograd.svg|map_caption=|image_map=|image_caption='''Наспроти стрелките на часовникот:''' ''[[Повик на татковината]]'' на [[Мамајев Курган]], [[Волгоградската железничка станица|железничка станица]], Планетариум, [[Волгоградското метро|Метро]], Панорама на градот, Герхард Мил|image_skyline=Volgograd Montage 2016.png|adm_inhabloc_jur=|adm_citydistrict_jur=|mun_district_jur=|adm_ctr_of2=city of oblast significance of Volgograd|inhabloc_type_ref=<!-- municipal status -->|inhabloc_type=|inhabloc_cat_ref=<ref name="Charter0" />|inhabloc_cat=Град|adm_ctr_of3_ref=|adm_ctr_of3=|adm_ctr_of2_ref=<ref name="Ref151" />|adm_ctr_of1_ref=<ref name="Ref151" />|adm_citydistrict_type=|adm_ctr_of1=[[Волгоградска Област]]|capital_of_ref=|capital_of=|adm_selsoviet_jur_ref=|adm_selsoviet_type=|adm_selsoviet_jur=|adm_citydistrict_jur_ref=|date=јули 2020}} '''Волгоград''' ({{langx|ru|Волгогра́д}}), порано '''Царицин''' (Цари́цын) (1589–1925) и '''Сталинград''' (Сталингра́д) (1925–1961), е најголемиот град и административен центар на [[Волгоградска Област|Волгоградска област]], [[Русија]]. Градот лежи на западниот брег на [[Волга]], површина од 859.4 квадратни километри (331.8 милји), со население од над 1 милион жители. Волгоград е петнаесетти град по големина во Русија, втор град по големина во [[Јужен федерален округ|јужниот федерален округ]] и четврти град по големина на Волга. Градот е основан како тврдина на ''Царицин'' во 1589 година. До XIX век, Царицин станал важен речен пристаништен и трговски центар, што довело до брзо ширење на неговото население. За време на [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]], Царицин се нашол под [[Советски Сојуз|советска]] контрола. На 10 април 1925 година, градот бил преименуван во ''Сталинград'' во чест на [[Јосиф Сталин]]. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Сили на Оската|силите]] на [[Сили на Оската|Оската]] го нападнале градот, доведувајќи до [[Сталинградска битка|Битката кај Сталинград]], една од најголемите и најкрвавите битки во историјата на војувањето. На 10 ноември 1961 година, администрацијата на [[Никита Хрушчов]] го сменила името на градот во ''Волгоград''. По [[Распад на Советскиот Сојуз|распаѓањето на Советскиот Сојуз]], градот станал административен центар на Волгоградска област. Локално познат како „Градот херој“, Волгоград денес е местото на ''„Повиците на татковината“'', статуа висока 85 метри посветена на хероите од битката, која е највисока статуа во Европа, како и највисока статуа на жена во светот. Градот има многу туристички атракции, како што се музеи, песочни плажи и самоодна пловечка црква. Волгоград беше еден од градовите домаќини на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светскиот куп на ФИФА 2018 година]]. == Историја == === Царицин === [[Податотека:Tsaritsyn_COA_(Saratov_Governorate)_(1857).png|лево|мини| Грб на Царицин (1857)]] [[Податотека:Map_Tsaritsyn_1909.jpg|лево|мини| Градска карта на Царицин (1909)]] [[Податотека:Gogolya_str.,_Tsaritsyn_(1914).jpg|лево|мини| Градски трамвај на улицата Гоголја во 1914 година]] [[Податотека:Wrangel_after_worship_Tsaritsyn_1919.jpg|лево|мини|200x200пкс| Генералот Петар Врангел во Царицин, 15 октомври 1919 година]] Иако градот можеби потекнувал од 1555 година,документирани докази за градот ''Царицин'' на [[Утока|сливот]] на Царицин и [[Волга|реките Волга]] датираат од 1589 година. Григори Засекин ја основал тврдината ''Сари Су'' (локалното име на [[татарски јазик]] значи „жолта вода“ или „жолта река“) како дел од одбраната на нестабилната јужна граница на [[Царство Русија|Царството Русија]]. Градот се распостилал малку над устието на реката Царица на десниот брег. Наскоро станал центар на трговска размена. На почетокот на 17 век, гарнизонот се состоел од 350 до 400 луѓе. Во 1607 гарнизонот се побунил цели шест месеци против војниците на царот [[Василиј IV (Русија)|Василиј Шуиски]]. Во 1608 година била изградена првата камена црква во градот и била посветена на Свети Јован Крстител. Во 1670 година трупите на Степан Разин ја зазеле тврдината, тие заминале по еден месец. Во 1708 година востаникот Козак Кондрати Булавин (починал во јули 1708 година) ја окупирал тврдината. Во 1717 година во Кубан прогром, напаѓачи од Кубан под команда на [[Кримски Татари|Кримскиот Татар]] Бахти Гераи го блокирале градот и поробиле илјадници во областа. Во август 1774 година Јемелијан Пугачев неуспешно се обидел да го нападне градот. Во 1691 година Москва воспоставила [[Царина|царински]] пост кај Царицин. Во 1708 година Царицин бил доделен на владата на Казан, во 1719 година да се додели на управата на Астрахан. Според пописот во 1720 година, во градот живееле 408 луѓе. Во 1773 година, населбата била назначена како провинциски и окружен град. Од 1779 година припаѓал на Саратов. Во 1780 година градот се нашол под нововоспоставената управа на Саратов. Во XIX век, Царицин станал важен речен пристаништето и трговски центар. Населението брзо се проширило, се зголемило од помалку од 3.000 луѓе во 1807 година на околу 84.000 во 1900 година. Првата железница стигнала до градот во 1862 година. Првиот [[Драмска уметност|театар е]] отворен во 1872 година, првото [[кино]] во 1907 година. Во 1913 година Царицин ја добил својата прва трамвајска линија, а првите електрични светла во градот биле инсталирани во центарот на градот. За време на [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]] од 1917–1923 година, Царицин потпаднал под советска контрола од ноември 1917 година. Во 1918 година трупите на „Белото движење“ под водство на Петар Краснов, Атаман на донските козаци, го опседнале Царицин. „Црвените“ одбиле три напади од „белите“. Сепак, во јуни 1919 година Белите вооружени сили на Јужна Русија, под команда на генералот Деникин, го зазеле Царицин и го држеле до јануари 1920 година. Борбите од јули 1918 година до јануари 1920 година станале познати како Битка за Царицин. === Сталинград === На април 10, 1925 година, градот бил преименуван во Сталинград, во чест на [[Јосиф Сталин]], генерален секретар на Комунистичката партија. Ова официјално требало да го признае градот и улогата на Сталин во неговата одбрана против белите помеѓу 1918 и 1920 година. Во 1931 година, германската населба-колонија Стара Сарепта (основана во 1765 година) станала област на Сталинград. Преименуван во ''Красноармејскиј Рајон'' (или „Округ на црвената армија“), била најголемата област во градот. Првиот институт за високо образование е отворен во 1930 година. Една година подоцна, бил отворен Индустрискиот педагошки институт во Сталинград, сега Државен педагошки универзитет во Волгоград. Под Сталин, градот станал центар на тешката индустрија преку железница и река. [[Податотека:RIAN_archive_602161_Center_of_Stalingrad_after_liberation.jpg|лево|мини| Центарот на Сталинград по ослободувањето во 1943 година]] [[Податотека:Bundesarchiv_Bild_183-F0316-0204-005,_Russland,_Paulus_in_Kriegsgefangenschaft.jpg|лево|мини| [[Фридрих Паулус]] (лево) и неговите помошници генерал-потполковник. Артур Шмит (среден) и полковник. Вилхелм Адам (десно) по нивното предавање во Сталинград.]] [[Податотека:The_Prime_Minister_in_behalf_of_King_George_VI_of_Great_Britain,_presents_The_Sword_of_Stalingrad_to_Stalin,_for_the..._-_NARA_-_195332.jpg|лево|мини| Презентација на Мечот на Сталинград на [[Техеранска конференција|конференцијата]] во [[Техеранска конференција|Техеран]]]] ==== Битка кај Сталинград ==== {{main article|Сталинградска битка}} За време на Втората светска војна, германските сили и силите на Оската го нападнале градот, а во 1942 година тој бил местото на една од клучните битки во војната. Битката кај Сталинград била најсмртоносната битка во историјата на војувањето (проценките варираат помеѓу 1.250.000 и 1.798.619). Битката започнала на 23 август 1942 година, и истиот ден, градот претрпел силно воздушно бомбардирање што поголемиот дел го претворило во уранитини, капитулација е прогласена на 14 јули. Во септември, борбите стигнале до центарот на градот. Борбите биле со невиден интензитет, градската централна железничка станица ги сменила управителите тринаесет пати, а Мамајев Курган (една од највисоките точки на градот) бил заробен и повратен осум пати. До почетокот на ноември, германските сили контролирале 90 проценти од градот и ги затвориле Советите во два тесни џеба, но тие не биле во можност да ги елиминираат последните џебови на советскиот отпор пред советските сили да започнат огромен противнапад на 19 ноември. Ова резултирало во советско опкружување на германската шеста армија и другите единици на оската. На 31 јануари 1943 година, командантот на Шестата армија, фелдмаршалот [[Фридрих Паулус]], се предал, до 2 февруари со елиминацијата на засегнатите германски трупи, битката за Сталинград завршила. Во 1945 година Советскиот Сојуз му ја доделил на Сталинград титулата херој град за неговиот отпор. Кралот на Велика Британија [[Џорџ VI|Џорџ Шести]] им доделил на граѓаните на Сталинград накит „Сталинградски меч“ како признание за нивната храброст. Голем број градови низ светот (особено оние кои претрпеле слични уништувања во војната) воспоставиле сестрински, пријателски и [[Збратимени градови|збратимени]] врски (види ја листата подолу) во духот на солидарноста или помирувањето. Еден од првите проекти на „збратимен град“ бил оној основан за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] помеѓу Сталинград и Ковентри во [[Обединето Кралство|Велика Британија]], и двата града претрпеле огромно уништување од воздушно бомбардирање. === Волгоград === [[Податотека:Красноармейский_Район_-_Волга.jpg|алт=|десно|мини| Река Волга во Волгоград]] [[Податотека:Volgograd_1979.jpg|мини|Волгоград на мапа од 1979 година]] [[Податотека:Kazanskiy_Sobor.jpg|мини|Казанска катедрала]] [[Податотека:Volgograd_-_Building_of_Regional_Committee_of_KPSS_and_Executive_Committee_002.jpg|мини|Зграда на собранието во Област]] На 10 ноември 1961 година, администрацијата на [[Никита Хрушчов]] го сменила името на градот во Волгоград („Град Волга“) како дел од неговата програма за десталинизација по смртта на Сталин. Тој се обидувал да го намали „култот на личноста“. Оваа акција била и останува донекаде контроверзна, бидејќи Сталинград има такво значење како симбол на отпор за време на Втората светска војна. За време на кратката администрација на [[Константин Черненко]] во 1984 година, биле дадени предлози за оживување на историското име на градот од таа причина. Постои силна локална поддршка за враќање на старото име, но [[Влада на Руската Федерација|руската влада]] не ги прифатила ваквите предлози. На 21 мај 2007 година, Роман Гребеников од Комунистичката партија бил избран за градоначалник со 32,47% од гласовите, мнозинство. Гребеников станал најмладиот градоначалник на Русија на [[Федерални субјекти на Русија|федерален субјект]] администратациски центар во тоа време. Во 2010 година, руските монархисти и водачите на православните организации побарале градот да го врати првичното име Царицин, но властите го одбиле нивниот предлог. На 30 јануари 2013 година, Градскиот совет на Волгоград донел мерка за употреба на насловот „Град херој Сталинград“ во градските изјави на девет конкретни датуми годишно. На следните датуми, насловот „Херој Град Сталинград“ може официјално да се користи на прослави: * 2 Февруари (крај на Битката кај Сталинград), * 23 Февруари (Ден на бранителот на татковината), * 9 Мај ([[Ден на победата (9 мај)|Денот на победата]]), * 22 Јуни (почеток на [[Операција Барбароса|операцијата Барбароса]]), * 23 Август (почеток на [[Сталинградска битка|Битката кај Сталинград]]), * 2 Септември (Денот на победата над Јапонија), * 19 Ноември (почеток на операцијата Уран), * 9 Декември (Ден на хероите на татковината) Покрај тоа, 50.000 луѓе потпишале петиција до [[Владимир Путин]], барајќи името на градот трајно да се смени во Сталинград. Претседателот Путин одговорил дека на ваквиот потег треба да му претходи локален референдум и дека руските власти ќе разгледаат како да се донесе таков референдум. == Политика == Во 2011 година, градското собрание го откажало директниот избор на градоначалник и ја потврдило функцијата градски менаџер. Ова траело кратко, бидејќи во март 2012 година жителите на Волгоград гласале за релевантни измени и дополнувања на градската повелба за враќање на директните избори за градоначалник. == Административен и општински статус == [[Податотека:Voroshilovskiy_district_of_Volgograd_001.jpg|мини|Поглед на градскиот округ Ворошиловски во Волгоград]] Волгоград е административен центар на [[Волгоградска Област|Волгоградска област]]. Во [[Управна поделба на Русија|рамките на административните поделби]], тој е инкорпориран како '''град со значење на област Волгоград''' - административна единица со статус еднаков на окрузите. Како [[Управна поделба на Русија|општинска поделба]], градот со значење на област Волгоград е вграден како '''Волгоградски Урбан Округ'''. == Економија == Модерен Волгоград останува важен индустриски град. Индустриите вклучуваат бродоградба, рафинирање на нафта, производство на [[челик]] и [[алуминиум]], производство на тешки машини и возила и производство на хемикалии. Големата хидроцентрала „Волгоград“ е на кратко растојание северно од Волгоград. == Транспорт == Волгоград е главна железничка клучка која ја опслужува железницата Приволжскаја. Железничките врски од железничката станица Волгоград ја вклучуваат Москва, Саратов, Астрахан, регионот Донбас во [[Украина]], [[Кавказ]] и [[Сибир]]. Стои на источниот крај на каналот Волга–Дон, отворен во 1952 година за да ги поврзе двете големи реки на [[Јужен федерален округ|Јужна Русија]]. Европската траса Е40, најдолгата европска рута што го поврзува [[Кале (град)|Кале]] во [[Франција]] со [[Ридер]] во [[Казахстан]], минува низ Волгоград. Автопатот М6 меѓу Москва и Каспиското Море, исто така, минува низ градот. Мостот Волгоград, во изградба од 1995 година, бил инаугуриран во октомври 2009 година. Градскиот речен терминал е центар за локално испраќање патници покрај реката Волга. Меѓународниот аеродром Волгоград обезбедува воздушни врски со поголемите руски градови, како и [[Анталија]], [[Ереван]] и [[Актау]]. Системот за јавен превоз на Волгоград вклучува [[Брз трамвај|лесна железничка]] услуга позната како метротрам Волгоград. Локалниот јавен превоз се обезбедува со автобуси, тролејбуси и трамваи. Реката [[Волга]] сè уште е многу важен канал за комуникација <gallery mode="packed" heights="100px"> May2015 Volgograd img16 trolley.jpg|Тролза-5275 тролејбус со низок влез May2015_Volgograd_img20_Gumrak_Airport.jpg|Меѓународен аеродром Волгоград Volgograd tram 5865 2019-09.jpg|Волгоградски брз трамвај River-boat station in Volgograd 002.JPG|Станица за речни бродови </gallery> == Клима == Волгоград има [[Умереноконтинентална клима|топла-летна влажна континентална клима]]. И покрај тоа што се наоѓа на север, градот е малку потопол од [[Минеаполис]], иако само малку (и во лето и во зима, но преодните сезони се скоро идентични) во исто време дека и покрај тоа што е посува од поголемиот дел од климата во групата Д поради близина на [[Среден Исток|Блискиот Исток]] и [[Средна Азија]]. {{Weather box|location=Волгоград|Sep rain days=10|Mar rain days=8|Apr rain days=12|May rain days=12|Jun rain days=12|Jul rain days=11|Aug rain days=8|Oct rain days=11|Jan rain days=9|Nov rain days=12|Dec rain days=11|year rain days=123|Jan snow days=20|Feb snow days=18|Mar snow days=11|Feb rain days=7|Dec snow cm=6|May snow days=0.03|Feb snow cm=18|Sep precipitation mm=29|Oct precipitation mm=29|Nov precipitation mm=34|Dec precipitation mm=45|year precipitation mm=406|Jan snow cm=11|Mar snow cm=10|Nov snow cm=1|Apr snow cm=1|May snow cm=trace|Jun snow cm=0|Jul snow cm=0|Aug snow cm=0|Sep snow cm=0.1|Oct snow cm=1|Apr snow days=2|Jun snow days=0|Jul precipitation mm=35|Jul sun=329.3|Jan sun=66.1|Feb sun=96.9|Mar sun=138.4|Apr sun=204.2|May sun=290.8|Jun sun=308.4|Aug sun=300.2|Dec humidity=89|Sep sun=228.9|Oct sun=155.8|Nov sun=63.6|Dec sun=42.5|year sun=2225.1|source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda">{{Cite web |title=Pogoda.ru.net |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34560.htm |access-date=July 7, 2016 |language=ru}}</ref>|source 2=Weatherbase (sun only)<ref name="weatherbase">{{Cite web |title=Weatherbase: Historical Weather for Volgograd, Russia |url=http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=6543&refer=&cityname=Volgograd--West-Southern-Federal-District-Russia&units= |access-date=November 17, 2012 |publisher=Weatherbase |archive-date=2017-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712130409/http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=6543&refer=&cityname=Volgograd--West-Southern-Federal-District-Russia&units= |url-status=dead }}</ref>|year humidity=70|Nov humidity=86|Jul snow days=0|Jan humidity=88|Aug snow days=0|Sep snow days=0.1|Oct snow days=1|Nov snow days=9|Dec snow days=18|year snow days=79|Feb humidity=86|Oct humidity=73|Mar humidity=81|Apr humidity=64|May humidity=57|Jun humidity=56|Jul humidity=53|Aug humidity=51|Sep humidity=61|Aug precipitation mm=30|Jun precipitation mm=41|metric first=yes|Dec high C=-1.9|Jun high C=27.0|Jul high C=29.6|Aug high C=28.6|Sep high C=21.6|Oct high C=13.0|Nov high C=3.6|year high C=13.0|Apr high C=14.9|Jan mean C=-5.7|Feb mean C=-5.9|Mar mean C=.1|Apr mean C=9.9|May mean C=16.7|Jun mean C=21.6|May high C=21.9|Mar high C=3.6|Aug mean C=23.0|Jun record high C=39.4|single line=yes|Jan record high C=12.3|Feb record high C=15.8|Mar record high C=20.5|Apr record high C=29.2|May record high C=37.2|Jul record high C=41.8|Feb high C=-3.1|Aug record high C=42.6|Sep record high C=37.8|Oct record high C=31.0|Nov record high C=21.0|Dec record high C=12.3|year record high C=42.6|Jan high C=-3.3|Jul mean C=24.2|Sep mean C=16.4|May precipitation mm=39|Oct record low C=-12.2|Apr record low C=-12.8|May record low C=-1.1|Jun record low C=2.0|Jul record low C=7.4|Aug record low C=4.5|Sep record low C=-1.0|Nov record low C=-25.8|Feb record low C=-32.5|Dec record low C=-27.8|year record low C=-33.0|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=38|Feb precipitation mm=30|Mar precipitation mm=28|Apr precipitation mm=28|Mar record low C=-25.8|Jan record low C=-33.0|Oct mean C=8.8|Apr low C=4.2|Nov mean C=.8|Dec mean C=-4.2|year mean C=8.8|Jan low C=-9.0|Feb low C=-9.7|Mar low C=-3.9|May low C=10.1|year low C=3.8|Jun low C=15.1|Jul low C=17.5|Aug low C=16.2|Sep low C=10.4|Oct low C=4.1|Nov low C=-2.4|Dec low C=-7.3|date=July 2012}} == Култура == [[Податотека:Александро-Невский собор в Волгограде.jpg|мини|Соборен храм Свети Александар Невски]] [[Податотека:Volgograd_Synagogue.jpg|мини|Синагогата Волгоград (1911), улица Порт-Саид]] Меморијалниот комплекс во знак на сеќавање на битката во Сталинград, во кој доминирала огромна алегориска скулптура ''„Татковината повикува“'', била подигната на Мамајев Курган, ридот што ги доживеал најинтензивните борби за време на битката. ''Музејот на панорамата,'' сместен на [[Волга]], содржи артефакти од Втората светска војна. Овие вклучуваат панорамско сликарство на бојното поле од локацијата на споменикот на Мамајев Курган. Изложена е и [[пушка]]та на познатиот снајперист Василиј Зајцев. Музејот на музички инструменти е гранка на регионалниот музеј на Волгоград на локален фолклор. Волгоград е домаќин на една од ретките пловечки цркви во светот: пловечката црква Свети Владимир од Волгоград. == Образование == Објектите за високо образование вклучуваат: * Државен универзитет во Волгоград * Државен технички универзитет Волгоград (поранешен Политехнички универзитет Волгоград) * Државен универзитет за земјоделството Волгоград * Државен медицински универзитет Волгоград * Државен универзитет за архитектура и градежништво во Волгоград * Индустриска академија во Волгоград * Академија за деловна администрација на Волгоград * Државен педагошки универзитет во Волгоград == Спорт == [[Податотека:Volgograd_arena_aerial_view_1.jpg|мини|Воздушен поглед на арената Волгоград во 2018 година]] {| class="wikitable" !Клуб ! Спорт ! Основано ! Тековна лига ! Лига<br />Ниво ! Стадион |- | Ротор Волгоград | [[Фудбал]] | 1929 година | Руска професионална фудбалска лига | 1-ви | Централен стадион |- | Олимпија Волгоград | [[Фудбал]] | 1989 година | Првенство во фудбал во Волгоград | 5-ти | Стадион Олимпија |- | Каустик Волгоград | [[Ракомет]] | 1929 година | Ракометна Супер лига | 1-ви | Спортски комплекс Динамо |- | Динамо Волгоград | [[Ракомет]] | 1929 година | Superенска ракометна Супер лига | 1-ви | Спортски комплекс Динамо |- | Красни Октијабр Волгоград | [[Кошарка]] | 2012 година | ВТБ Обединетата лига | 2-ри | Синдикална спортска палата |- | Спартак Волгоград | [[Ватерполо]] | 1994 година | Руско првенство во ватерполо | 1-ви | CVVS |} Волгоград бил град домаќин на четири натпревари на [[Светско првенство во фудбал 2018|Светскиот куп]] на [[Светско првенство во фудбал 2018|ФИФА]] во 2018 година. Нов модерен стадион, Волгоград арена, бил изграден за оваа пригода на брегот на реката Волга за да служи како место за одржување натпревари. Стадионот има капацитет за седење за 45.000 луѓе, вклучувајќи простор за новинарите, ВИП-простор и места за лица со ограничена подвижност. == Значајни луѓе == Василиј Зајцев, советски снајперист и херој на Советскиот Сојуз Николај Давиденко, тенисер Саша Филипов, шпион Олег Гребнев, ракометар Екатерина Григориева, спринтер Лариса Илченко, пливачка на долги патеки Јелена Исинбаева, скокач со стап Лев Иванов, менаџер на фудбалска асоцијација Јуриј Калитвинцев, менаџер на фудбалска асоцијација Елем Климов, филмски режисер Егор Кулечов професионален кошаркар Алексиј Кравцов, правник Владимир Криучков, државник Татјана Лебедева, скокач Максим Маринин, уметничко лизгање Максим Опалев, спринт кануист Александра Пахмутова, композитор Денис Панкратов, олимписки пливач Евгени Плушенко, олимписки уметнички лизгач Евгениј Садовији, олимписки пливач Наталија Шипилова, ракометарка Јелена Слесаренко, скокач во височина Леонид Слуцки, фудбалски тренер Јулија Сотникова, атлетичарка на 400 метри Јулија Меклин Таунсенд, класична оперска пејачка Игор Василев, ракометар Олег Веретеников, фудбалер на здружението Наталија Вихлјанцева, тенисерка == Меѓународни односи == Волгоград е [[Збратимени градови|збратимен]] со:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.volgadmin.ru/d/about/TwinCities|title=Города-побратимы|work=volgadmin.ru|publisher=Volgograd|language=ru|accessdate=2020-02-01}}</ref> Ковентри, Велика Британија (1944)   Острава, Чешка (1948)   Кеми, Финска (1953)   Лиеж, Белгија (1959)   Дижон, Франција (1959)   Порт Саид, Египет (1962)   Ченаи, Индија (1967)   Хирошима, Јапонија (1972)   Келн, Германија (1988)   Кемниц, Германија (1988)   Кливленд, САД (1990)   Јилин Сити, Кина (1994)   Крушевац, Србија (1999)   Русе, Бугарија (2001)   Измир, Турција (2011)   Ченгду, Кина (2011)   Олевано Романо, Италија (2014)   Ортона, Италија (2014)   Ереван, Ерменија (2015) * Неколку заедници во Франција и Италија имаат улици или авенија именувани по Сталинград, па оттука и ''Плас де Сталинград'' во Париз и истоимената станица Париз Метро во Сталинград . == Наводи == === Наводи === {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{div col|colwidth=30em}} *{{Commonscat-inline}} *{{ru}} [http://www.volgadmin.ru/ Official website of Volgograd] *{{ru}} [http://www.volgograd.ru/ Unofficial website of Volgograd] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201208131418/http://www.volgograd.ru/ |date=2020-12-08 }} *[http://www.visitvolgograd.info Volgograd tourist information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201108105434/http://www.visitvolgograd.info/ |date=2020-11-08 }} *[https://web.archive.org/web/20190125084959/http://www.russia-travel.ws/regions/Volgograd/ Sights of Volgograd] *{{de}} [http://www.stalingrad-stalingrad.de Stalingrad – Bilder einer erbitterten Schlacht]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.volsu.ru/ Volgograd State University] *{{Cite EB1911|wstitle=Tsaritsyn|short=x}} {{div col end}} [[Категорија:Градови на Волга]] [[Категорија:Волгоград]] [[Категорија:Статии со извори на руски (ru)]] [[Категорија:Сите статии со непотврдени изјави]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците]] [[Категорија:Преименувани населени места во Русија]] [[Категорија:Градови-херои на Советскиот Сојуз]] [[Категорија:Населени места основани во 1589 година]] 6wect3vcrtw66ux56pbblsqc0fs1sj3 0 48570 5591855 5407930 2026-07-14T07:48:15Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591855 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за компанија | company_name = Microsoft Corporation | company_logo = [[Податотека:Microsoft_logo_(2012).svg|250px|]] | company_type = Јавна компанија | genre = | foundation = [[Албакерки]], [[Ново Мексико]]<br />([[4 април]] [[1975]]) | founder = [[Бил Гејтс]]<br />[[Пол Ален]] | location = [[Податотека:Flag of the United States.svg|20px]] [[Редмонд]], [[Вашингтон]] | origins = | key_people = [[Бил Гејтс]]<br />[[Стив Балмер]]<br />[[Реј Ози]]<br />[[Крег Мунди]] | area_served = Цел свет | industry = [[Програмска опрема|Компјутерски софтвер]]<br />[[Издавање]]<br />[[Машинска опрема|Компјутерски хардвер]]<br />[[Компјутерски и видеоигри|Видео игри]]| products = | services = | revenue = 60.420 милјарди ([[2008]]) | operating_income = 22.492 милјарди ([[2008]]) | net_income = 17.681 милјарди ([[2008]]) | num_employees = 89,809 во 105 држави ([[2008]]) | parent = | divisions = | subsid = | owner = | company_slogan = | homepage = [http://www.microsoft.com/worldwide/ microsoft.com] }} '''Мајкрософт''' ([[англиски]]: ''Microsoft Corporation'') — американска [[мултинационална компанија]] со седиште во Редмонд, [[Вашингтон (сојузна држава)|Вашингтон]]. Мајкрософт произведува, лиценцира, продава и овозможува поддршка за [[Софтвер|компјутерски софтвер]], потрошувачка електроника, персонални [[компјутер]]и и сервисирање. Нивни најдобри производи се: оперативните системи „Мајкрософт виндоус“ (''Microsoft Windows''), комплетот „Мајкрософт Офис“ (''Microsoft Office'') и прелистувачот „Интернет Експлорер“ (''Internet Explorer''). Нивните главни хардвер производи се играчката конзола „Иксбокс“ (''Xbox'') и серијата на таблети „Мајкрософт Сурфејс“ (''Microsoft Surface''). Мајкрософт е најголемиот произведувач на софтвер, сметано според приходите. Исто така, Мајкрософт е една од најважните светски компании. Мајкрософт е основан од [[Бил Гејтс]] и [[Пол Ален]] на 4 април 1975 година, за развивање и продажба на основни извршните програми за Алтер 8800 (анг. Altair). Мајкрософт израсна доволно за да доминира на пазарот на оперативни системи за лични сметачи со МС-ДОС (анг. MS-DOS) кон средината на 1980-тите, по кој дојде и „Мајкрософт Виндоус“ (''Microsoft Windows''). Првата јавна понуда на компанијата во 1986, следена од растот на цената на акциите, создаде 3 милјардери и 12,000 милионери од вработените на Мајкрософт. Од 1990-тите, Мајкрософт значајно се оддели од пазарот на оперативни системи и откупи голем број на корпорации. Во Мај 2011, Мајкрософт ја откупи Скајп Технолоџис (''Skype Technologies'') за 8.5 милјарди долари, што претставува нивно најголемо откупување досега. Од 2013 година, „Мајкрософт“ е доминантен на пазарот на оперативни системи компатибилни со [[ИБМ]] (''IBM'') и пазарот на канцелариски софтвер (со софтверот „Мајкрософт Офис“). Компанијата исто така произведува голем број на разнолик софтвер за персонални копјутери и опслужувачи, и исто така е активна во полиња како што се Интернет-пребарувањето (со интернет пребарувачот Бинг), индустријата за видео игри (со „Иксбокс“, „Иксбокс 360“ и „Иксбокс 1“ конзолите), маркетот на дигитални услуги (преку МСН), мобилните телефони (преку оперативниот систем „Виндоус Фоун“, ''Windows Phone''). Во јуни 2012 година, Мајкрософт за првпат влезе во пазарот на производство на лични сметачи со лансирањето на „Мајкрософт Сурфејс“ (асортиман на таблети). ==Историја== [[Податотека:Building92microsoft.jpg|мини|Објект 92, место каде се наоѓа седиштето на Microsoft в [[Редмонд (Вашингтон)|Редмонд ]], [[Вашингтон (сојузна држава)|Вашингтон]] ]] ===Од 1972 до 1983: Основање и почетоци на компанијата=== Пол Ален и Бил Гејтс, пријатели од детството со страст за компјутерско програмирање, бараа начин да ги искористат нивните заеднички вештини. ВО 1972 тие ја основаа нивната прва компанија наречена Треф-Оу-Дејта (анг. Traf-O-Data) која нудеше основен компјутер кој пронаоѓаше и анализираше податоци за автомобилскиот сообраќај. Ален отиде на Универзитетот во Вашингтон за да се стекне со диплома за компјутерски науки, но подоцна се откажа за да работи во Ханивел (анг. Honeywell). Гејтс почна да студира на Харвард. Во јануарското изнадание на Популар Електроникс (анг. Popular Electronics) се појави Алтер 8800 микрокомпјутерот на МИТС. Ален забележа дека можат да програмираат основни извршнипрограми за направата; по повикот од Гејтс кој тврдеше дека има основна извршна програма која е функционална, МИТС побараа демонстрација. Бидејќи тие всушност сè уште ја немаа програмата, Ален почна да работи на симулаторот за Алтер, додека Гејтс почна да го развива извршниот програм. Иако ја развија извршната програма на симулатор а не на вистинската направа (Алтер), извршната програма работеше без никаков проблем за време на демонстрацијата пред МИТС во Албукерки, Ново Мексико (анг. Albuquerque, New Mexico) во март 1975; МИТС се согласи да ја дистрибуира, рекламирајки ја како Алтер БЕЈСИК (анг. Altair BASIC). Тие (Ален и Гејтс) официјално го основаа Мајкросфт на 4 април 1975, со Гејтс како извршен директор. Ален го смисли оригиналното име Мајкро-софт (анг. Micro-soft), комбинација од зборовите микрокомпјутер (анг. Microcomputer) и софтвер (анг. Software), како што е спомнато во 1995 во артикл на магазинот Фортјун (анг. Fortune). Во август 1988 компанијата склучи договор со АСЦИИ Магазинот (анг. ASCII Magazine) од Јапонија, со што ја отвори својата прва интернационална канцеларија, АСЦИИ Мајкрософт (анг. ASCII Microsoft). Компанијата се пресели во нов дом во Белву, Вашингтон (анг. Bellevue, Washington) во јануари 1979. Мајкрософт влезе во бизнисот со оперативни системи во 1980 со нивната верзија на Уникс (анг. Unix), наречена Ксеникс (анг. Xenix). Но сепак, МС-ДОС (анг. MS-DOS) беше она што го зацврсти владеењето на компанијата. Откако преговорите со Дигитал Рисрч (анг.Digital Research) пропаднаа, ИБМ им додели договор на Мајкрософт во ноември 1980 за да достават верзија на ЦП/М (анг. CP/M) оперативен систем, која беше планирана да се користи во претстојниот ИБМ личен сметач (анг. IBM-PC). За овој договор, Мајкрософт купи клон на ЦП/М наречен 86-ДОС од компанијата Сиетл Компјутер Продактс (анг. Seattle Computer Products), и го брендираше како МС-ДОС, кој подоцна ИБМ го ребрендираше во ПЦ-ДОС. По објавувањето на ИБМ личниот сметач во август 1981, Мајкрософт ја задржа соственоста на МС-ДОС. Бидејќи ИБМ стави авторско право на биосот на ИБМ личниот сметач, другите компании мораа да користат обратно инженерство за да може хардверот којшто не е сопственост на ИБМ да работи исто како ИБМ ПЦ-компатибилен, но не и на оперативниост систем за кој не постоеја вакви рестрикции. Заради различни фактори, како што е достапноста на разновиден софтвер на МС-ДОС, Мајкрософт конечно стана водач на произведувачите на оперативни системи. Компанијата се прошири на нови пазари со пуштањето во промет на Мајкрософт Глушец (анг. Microsoft Mouse) во 1983, како и издавачки оддел наречен Мајкрософт Прес (анг. Microsoft Press). Пол Ален се повлече од Мајкрософт по добивањето на болеста Ходкинс (анг. Hodgkin’s disease). ===Од 1984 до 1994: Виндоус и Офис=== Додека развиваа нов оперативен систем заедно со ИБМ во 1984 (наречен ОС/2) Мајкрософт го пушти во промет Мајкрософт Виндоус (анг. Windows), кој всушност беше графички додаток за МС-ДОС. Мајкрософт го префрли својот главен штаб во Редмонд (анг. Redmond) на 26 февруари 1986, а на 13 март компанијата ги пушти во промет своите акции; претстојното растење на вредноста на акциите направи 3 милјардери и 12,000 милионери од вработените во Мајкрософт. Заради партнерството со ИБМ, во 1990 Федералната комисија за трговија (анг. Federal Trade Comission) почна да го надгледува Мајкрософт за можно тајно самостојно дејствување; тоа го обележа почетокот на легалните битки со владата на Америка кои траеја повеќе од 10 години. На 2 април 1987 мајкрософт го најави пуштањето во промет на својата верзија на ОС/2 која беше валидна за ОЕМ (анг. OEM) производителите на оригинална опрема; во меѓувреме, компанијата работеше на 32 битниот оперативен систем, Мајкрософт Виндоус НТ (анг. Microsoft Windows NT), користејќи идеи од ОС/2; беше објавен на 21 јули 1993 со нов модуларен кернел и со Вин32 (анг. Win32) апликативен програмерски интерфејс АПИ (анг. API), овозможувајќи полесен пристап од 16 битните (МС-ДОС засновани) Виндоуси. Откако Мајкрософт го извести ИБМ за НТ, партнерството за ОС/2 пропадна. Во 1990, Мајкрософт го претстави својот софтверски “Офис” комплет, Мајкрософт Офис (анг. Microsoft Office). Софтверот претстави различни апликации, како што се Мајкрософт Ворд (анг. Microsoft Word) и Мајкрософт Ексел (анг. Microsoft Excel). На 22 мај Мајкрософт го лансираше Виндоус 3.0 со подобрена графика на корисничкиот интерфејс и со подобрена работа на заштитниот мод (анг. Protected mode) за Интел 386 обработувачот. Офис и Виндоус станаа доминантни во нивните полиња. Новел (анг. Novell), кој од 1984 до 1986 беше конкурент на Мајкрософт за Ворд апликацијата, го тужеше Мајкрософт години подоцна тврдејќи дека Мајкрософт не документирал се од нивниот АПИ (анг. API) за да добие конкурентска предност. На 27 јули 1994, Дивизијата за недоверба (анг. Antitrust Division) која е дел од Американското министерство за правда (анг. US Department of Justice) поднесе извештај за конкурентски судир во кој се велеше дека: “Почнувајќи во 1988, и континуирано до15 јули 1994, Мајкрософт поттикна многу ПОО (произведувачи на оригинална опрема) да воведат анти-конкурентска политика. Со оваа политика, еден ПОО му плаќа на Мајкрософт процент за секој продаден компјутер кој содржи одреден микро-обработувач, без разлика дали ПОО го продава компјутерот со оперативен систем на Мајкрософт или со некој друг. Всушност, процентот што ПОО му го плаќа на Мајкрософт кога се продава еден производ кој не е произведен од Мајкрософт, е во вид на казна, заради тоа што ПОО користи оперативен систем произведен од некој конкурент на Мајкрософт. Од 1988, Мајкрософт ја зголеми употребата на овој “плакање-по-обработувач” договор. ===Од 1995 до 2005: Интернет и ерата на 32 бита=== Откако Бил Гејтс го објави интерниот “Прирачник за големите бранови на интернет” на 26 мај 1995, Мајкрософт почна да ја редефинира својата понуда на производи и ја прошири производствената линија навлегувајќи во компјутерските мрежи (анг. Computer networks) и во светската мрежа (анг. World Wide Web). Компанијата го пушти во употреба Виндоус 95 (анг. Windows 95) на 24 август 1995, кој вклучуваше повеќезадачност, целосно нов кориснички интерфејс со ново копче за стартување, и компатибилност со 32 бита; слично како и кај Виндоус НТ (анг. Windows NT), постоеше Вин32 АПИ (анг. Win32 API). Онлајн сервисот МСН (анг. MSN) дојде во пакет со Виндоус 95, како и прелистувачот Интернет Експлорер (анг. Internet Explorer), кој дојде во пакет со Виндоус 95 за ПОО. Интернет екплорер не беше во пакет со Виндоус 95 кој се продаваше директно на корисниците бидејќи кутиите за испорака беа спремни и испринтани со маркетинг материјал пред тимот комплетно да заврши со работа на Интернет Експлорер, но затоа беше вклучен во Виндоус 95 Плус (анг. Windows 95 Plus) пакетот. Проширувајќи се и на другите пазари во 1996, Мајкрософт и НБЦ Универзал (анг. NBC Universal) создадоа нова 24/7 кабелска станица за новости, МСНБЦ (анг. MSNBC). Мајкрософт го создаде Виндоус ЦЕ 1.0 (анг. Windows CE 1.0), нов оперативен систем дизајниран за уреди со мала оперативна меморија и со други недостатоци, како што се персоналните дигитални уреди. (анг. Personal digital assistans). Во Октомври 1997, Министерството за правда (анг. Justice Department) поднесе предлог во Федералниот Суд (анг. Federal District Cоurt), тврдејќи дека Мајкрософт прекрши договор потпишан во 1994, и побара од судот да го прекине спојувањето на Интернет Експлорер со Виндоус. На 13 јануари 2000, Бил Гејтс ја предаде позицијата извршен директор на Стив Балмер (анг. Steve Balmer), стар познаник од факултет и вработен во компанијата од 1980, создавајќи нова позиција за себе, Главен Софтверски Архитект (анг. Chief Software Architect). Во Октомври 1999, различни компании помеѓу кои и Мајкрософт ја формираа Алијансата на Доверливи Компјутерски Платформи (анг. Trusted Computing Platform Alliance), со цел да се зголеми безбедноста и да се заштити личната сопственост со тоа што ќе се забележуваат промените извршени на хардверот и софтверот, помеѓу другите работи. Критичарите ја осудија оваа алијанса бидејќи сметаа дека на овој начин само ќе се зголемат индискриминирачките забрани на тоа како корисниците го употребуваат софтверот, и сметаа дека сето ова е всушност едно Менаџирање на дигиталните права (анг. Digital rights management); на пример сценариото кога еден компјутер не е само заштитен за неговиот корисник, туку е исто така и заштитен од злоупотреба од неговиот корисник исто така. На 3 април 2000, се донесе пресуда за случајот САД против Мајкрософт, нарекувајќи ја компанијата “злоупотребувачки монопол”; се постигна договор со Американското Министерство за Правда (анг. U.S. Department of Justice) во 2004. На 25 октомври 2001, Мајкрософт го пушти во употреба Виндоус XP (анг. Windows XP), соединувајќи ги општо-прифатените кодови и кодовите на Виндоус НТ земајќи ја основата на Виндоус НТ. Истата година, некое време подоцна, компанијата го пушти во употреба Иксбокс, влегувајќи во пазарот на играчки конзоли во кој доминираа Сони (анг. Sony) и Нинтендо (анг. Nintendo). Во Март 2004, Европската Унија презеде законски мерки за недоверба против компанијата, наведувајќи дека компанијата ја злоупотребила својата доминантност со Виндоус оперативните системи, која заврши со пресуда од 497 милиони евра (613 милиони долари) и пресуда да се произведат нови верзии на Виндоус XP без Виндоус Медиа Плејр (анг. Windows Media Player), Виндоус XP Хоум Едитион Н (анг. Windows XP Home Edition) и Виндоус XP Професионал Н (анг. Windows XP Professional N). ===Од 2006 до 2010: Виндоус Виста, Виндоус Мобајл и Виндоус 7=== Пуштена во употреба во јануари 2007, следната верзија на Виндоус, Виндоус Виста (анг. Windows Vista), се фокусираше на атрибути, безбедност, и ре-дизајниран кориснички интерфејс наречен Аеро (анг. Aero). Мајкрософт Офис 2007 (анг. Microsoft Office 2007), кој беше пуштен во употреба истовремено, имаше Рибон (анг. Ribbon) кориснички интерфејс кој беше значајно променет од неговите претходници. Големата продажба на Виндоус Виста и Мајкрософт Офис 2007 донесе рекорден профит во 2007 година. На 27 февруари 2008, Европската Унија наметна уште една казна од 899 милиони евра (1.4 милјарди долари) заради непочитувањето на Мајкрософт на пресудата донесена во март 2004, наведувајќи дека компанијата им наплати нереални цени на конкурентите за своите воркгруп (анг. workgroup) и бекофис (анг. backoffice) опслужувачи. Мајкрософт изјави дека ја почитувал пресудата и дека “овие казни се за претходните несогласувања кои се веќе решени”. Во 2007 исто така го видовме создавањето на повеќејадрената единица во Мајкрософт, следејќи ги чекорите на опслужувач-компаниите како што се Сан (анг. Sun) и ИБМ (анг. IBM). На 27 јуни 2008, Бил Гејтс се повлече од својата позиција како Главен Софтверски Архитект, задржувајќи ги останатите позиции во компанијата и останувајќи како советник на компанијата при клучни проекти. Азур Сервисес Платформ (анг. Azure Services Platform), со која компанијата влезе во пазарот на виртуелното складирање (анг. Cloud Computing), беше пуштена во употреба на 27 октомври 2008. На 12ти февруари 2009, Мајкрософт ја објави својата намера да отвори синџир брендирани продавници за малопродажба, и на 22 октомври 2009, првата продавница Мајкрософт Стор (анг. Microsoft Store) беше отворена во Скотсдејл, Аризона (анг. Scottsdale, Arizona); истиот ден кога продавницата беше отворена, Виндоус 7 (анг. Windows 7) беше пуштен во употреба. Виндоус 7 беше фокусиран на усовршување на Виндоус Виста со поедноставување на атрибутите и зголемување на перформансите, наместо на голема промена на самиот Виндоус. Во почетокот на 2007, кога индустријата на паметни телефони се издигна, Мајкрософт се мачеше за да остане во чекор со совите соперници Епл (анг. Apple) и Гугл (анг. Google) и да понуди оперативен систем за паметните телефони. Како резултат на ова, во 2010, Мајкрософт го преправија нивниот стар оперативен систем за мобилни телефони, Виндоус Мобајл (анг. Windows Mobile), и го заменија со новиот Виндоус Фоун ОС (анг. Windows Phone OS); заедно со новата стратегија за индустријата која се занимава со производство на паметни телефони, која го доближуваше Мајкрософт до произведувачите, како што е Нокиа (анг. Nokia). Оваа стратегија исто така имаше за цел да обезбеди доследност на употреба на Мајкрософт-овиот оперативен систем Виндоус Фоун. Овој оперативен систем имаше нов дизајн на корисничкиот интерфејс, наречен “Метро”, кој нагласено користеше едноставни форми, знаци и икони, како и минималистички концепт. Мајкрософт е еден од основачите на Фондацијата за отворени мрежи (анг. Open Networking Foundation) која е основана на 23 март 2011. Помеѓу останатите основачи се: Гугл (анг. Google), ХП Нетворкинг (анг. HP Networking), Јаху (анг. Yahoo), Веризон (анг. Verizon), Дојче Телеком (анг. Deutsche Telekom) и 17 други компании. Оваа непрофитна организација е фокусирана на пружење поддршка на новата иницијатива за виртуелно складирање наречена Софтверски дефинирано вмрежување (анг. Software-defined networking). Иницијативата има за улога да ги забрза иновациите со едноставни софтверски промени во: телекомуникациските мрежи, безжичните мрежи, центрите со податоци и други мрежни полиња. ===Од 2011 до сега: Ребрендирање, Виндоус 8 и Сурфејс=== По пуштањето во употреба на Виндоус Фоун, Мајкрософт започна постепено ребрендирање на своите производи од 2011 до 2012 – логото на корпорацијата, производите, услугите и мрежните места ги присвоија елементите и концептот на ново-дизајнираниот Метро јазичен-концепт. Во јуни 2011, Мајкрософт го прикажа Виндоус 8, оперативен систем дизајниран да работи и со лични сметачи, и со таблети. Основната верзија беше достапна за девелоперите на 13 септември, а подоцна беше заменета со верзија за потрошувачите на 29 февруари 2012. На 31 мај 2012, основната приказ-верзија беше пуштена во употреба. На 18ти јуни 2012, Мајкрософт го најави Мајкрософт Сурфејс (анг. Microsoft Surface), првиот компјутер во историјата на компанијата чиј хардвер беше направен од Мајкрософт. На 25 јуни, Мајкрософт најави дека плаќа 1.2 милјарди долари за да ја откупи социјалната мрежа Јамер (анг. Yammer). На 31 јули 2012, Мајкрософт го лансираше во употреба веб-меилот Outlook.com, за да се натпреварува со Гмаил (анг. Gmail). На 4 септември 2012, Мајкрософт го пушти во употреба Виндоус опслужувач 2012 (анг. Windows Server 2012). На 1 октомври, Мајкрософт најави дека планира започне со прикажување на новости, како дел од новиот изглед на МСН (подоцна во истиот месец, во исто време со пуштањето во употреба на Виндоус 8). На 26 октомври 2012, Мајкрософт го пушти во употреба Виндоус 8 и Мајкрософт Сурфејс. Три дена подоцна, и Виндоус Фоун 8 беше пуштен во употреба. За да излезе на крај со потенцијално зголемување на побарувачка за нивните производи и услуги, Мајкрософт отвори голем број на “празнични продавници” низ САД како надополнување на веќе постоечките “тули-и-малтер” (анг. Bricks & mortar) Мајкрософт продавници кои беа отворени во 2012. На 29 март 2013, Мајкрософт пушти во употреба трагач на патенти. Квалитетот на сензор-направата Кинект (анг. Kinect) беше подобрен пред пуштањето во употреба на осмата генерација на Иксбокс во 2013, а нејзините квалитети беа прикажани во мај 2013. Новиот Кинект користеше ултра-широка камера со 1080 пиксели, која може да функционира и во темно заради инфрацрвениот сензор, го имаше едниот од најмоќните и најскапите обработувачи како и нов софтвер, можеше да разликува мали движења (како мрдање на палецот), и направата можеше да го утврди пулсот (срцебиењето) со гледање во лицето. Мајкрософт пополни барање за добивање патент кое би и одобрило на корпорацијата да го користи Кинект системот за да го следи однесувањето на тв-гледачите како дел од планот да се доживее подобро искуство при гледањето тв. На 19 јули 2013, акциите на Мајкрософт го доживеаја својот најголем едно-дневен пад од 2000 година, откако четвртиот тромесечен извештај на Мајкрософт ги загрижи инвеститорите заради слабиот успех на Виндоус 8 и Сурфејс таблетот; со падот поголем од 11%, Мајкрософт истрпи загуба од 32 милјарди долари. Во Фискалната 2010 година, Мајкрософт имаше 5 различни продуктни линии: Виндоус Дивизија (анг. Windows Division), опслужувачи и Алатки (анг. Servers and Tools), Дивизија за Онлајн Услуги (анг. Online Services Division), Мајкрософт Бизнис Дивизија (анг. Microsoft Business Division), и Дивизија за Забава и Уреди (анг. Entertainment and Devices Division). На 3 септември 2013, Мајкрософт се согласи да го откупи одделот за мобилни телефони на Нокиа за 7 милјарди долари. Исто така во 2013 Ејми Худ (анг. Amy Hood) стана финансиски директор (анг. Chief Financial Officer) на Мајкрософт. Моментално извршен директор на Мајкрософт е Стив Балмер (анг. Steve Ballmer) кој планира да се повлече од функцијата 12 месеци по август 2013. Здружението Интернет-достапност За Сите (анг. The Alliance for Affordable Internet, A4AI) започна со работа во октомври 2013. Негови членови беа јавни и приватни организации помеѓу кои Мајкрософт, Фејсбук, Интел и Гугл. Предводено од Тим Бернерс-Ли (анг. Tim Berners-Lee), здружението бараше цените за користење на интернет да се намалат, така што луѓето од земјите во развој ќе можат да си дозволат да го користат. Во овие земји само 31% од луѓето се поврзани на интернет. Гугл би помогнал да се намалат цените на услугата “користење на интернет” така што цените би паднале под замислената цел на Комисијата на ОН од 5% од месечниот приход. ===Реорганизација=== Во согласност со созревањето на бизнисот со лични сметачи, во јули 2013 мајкрософт најави дека ќе се реорганизира во 4 нови бизнис дивизии распределини по функција: Оперативни системи (анг. Operating Systems), Апликации (анг. Applications, Apps), Облак (анг. Cloud) и Уреди (анг. Devices). Сите дивизии кои постоеја претходно ќе бидат разредени низ новите дивизии, и ова ќе биде направено без загуба на работни места. ==Бизниси== ===Виндоус Дивизија, опслужувачи и Алатки, Дивизија за Онлајн Услуги=== Дивизија за клиенти ги произведе главните оперативни системи, како што беше Виндоус 8; исто така ја произведе и Виндоус Лајв (анг. Windows Live) линијата на производи и услуги. Дивизијата опслужувачи и Алатки ја произведе опслужувач-верзијата на Виндоус, како што е Виндоус опслужувач 2008 Р2 (анг. Windows Server 2008 R2), како и сетот на алатките за развој наречени Мајкрософт Визуел Студио (анг. Micorosft Visual Studio), Мајкрософт Силверлајт (анг. Microsoft Siverlight), основата за семрежните прилози, и Центарот за конфигурација и менаџирање на Системот (анг. System Center Configuration Manager), сет на алатки кои овозможуваа способности за далечинско управување, менаџирање на исправки, дистрибуција на софтвер и инвентар на хардвер/софтвер. Други опслужувачки производи се: Мајкрософт SQL опслужувач (анг. Microsoft SQL Server), систем за менаџирање на бази на податоци, Мајкрософт Ексчејнџ опслужувач (анг. Microsoft Exchange Server), за одредена бизнис-ориентирана електронска пошта и способност за закажување, Смол Бизнис опслужувач (анг. Small Business Server), за праќање пораки и некои други способности карактеристични за малите бизниси; и Мајкрософт БизТок опслужувач (анг. Microsoft BizTalk Server), за паметно бизнис менаџирање. Мајкрософт пружи ИТ консултирање (“Microsoft Consulting Services”) и овозможува програми за сертификација кои се регулирани од дивизијата опслужувачи и Алатки, со цел да се пронајдат индивидуалци кои имаат познавања и вештини за одредена функција; ова вклучува девелопери (“Microsoft Certified Solution Developer”), аналитичари/инженери на системи и мрежи (“Microsoft Certified Systems Engineer”), тренери (“Microsoft Certified Trainers”) и администратори (“Microsoft Certified Systems Administrator” и “Microsoft Certified Database Administrator”). Мајкрософт Прес (анг. Microsoft Press), кој објавува книги, е исто така менаџиран од оваа дивизија. Дивизијата на Онлајн Услуги и Бизниз (анг. The Online Services and Business Division) раководи со онлајн сервисот МСН и со онлајн пребарувачот Бинг. Од декември 2009, компанијата исто така поседува 18% од кабелскиот канал за новости МСНБЦ, без никаква контрола врз пласирањето на вестите и новостите; но во секој случај, дивизијата го одржува мрежното место на овој канал, msnbc.com, заедно со другиот ко-сопственик на каналот, НБЦ Универзал (анг. NBC Universal). ===Бизнис Дивизија=== Бизнис дивизијата на Мајкрософт го произведува сетот Мајкрософт Офис (анг. Microsoft Office), вклучувајќи го и Мајкрософт Офис 2010 (анг. Microsoft Office 2010), канцеларискиот софтвер на Мајкрософт. Овој софтверски производ ги содржи: Word (процесир на зборови), Access (програма за бази на податоци), Excel (табеларна програма), Outlook (сервис за електронска пошта, често се користи заедно со Exchange Server), PowerPoint (софтвер за презентации), Publisher (софтвер за проектирање) и SharePoint. Голем број на други производи беа додадени подоцна со пуштањето во употреба на Офис 2003 (анг. Office 2003), како што се Визио (анг. Visio), Проџект (анг. Project), МапПоинт (анг. MapPoint), ИнфоПат (анг. InfoPath) и Ноут (анг. Note). Дивизијата исто така развива и софтвер за планирање (анг. Enterprise Resource Planning, ERP) за компании кои спаѓаат во брендот Мајкрософт Дајнамикс (анг. Microsoft Dynamics). Овде се вклучени: Мајкрософт Дајнамикс AX (анг. Microsoft Dynamics AX), Мајкрософт Дајнамикс НАВ (анг. Microsoft Dynamics NAV), Макрософт Дајнамикс ГП (анг. Microsoft Dynamics GP), и Мајкрософт Дајнамикс СЛ (анг. Microsoft Dynamics SL). Овие софтвери се наменети за различни видови на компании и земји, и се лимитирани на организации чиј број на вработени е под 7,500. Исто така во Дајнамикс брендот вклучен е и софтверот за менаџирање на односи со клиентите, наречен Мајкрософт Дајнамикс ЦРМ (анг. Microsoft Dynamics CRM), дел од платформата Азур Сервисес (анг. Azure Services Platform). ===Дивизија за Забава и Уреди=== Дивизијата за Забава и Уреди ги произведува Виндоус ЦЕ (анг. Windows CE), оперативниот систем за вградените системи и Виндоус Фоун (анг. Windows Phone), оперативниот систем за паметните телефони. Мајкрософт првобитно влезе на пазарот за мобилни телефони со Виндоус ЦЕ за уредите дизајнирани да бидат држани во раце, подоцна развивајќи го оперативниот систем Виндоус Мобајл (анг. Windows Mobile) и на крај, Виндоус Фоун (анг. Windows Phone). Виндоус Це е дизајниран за уреди каде што оперативниот систем не е видлив за крајниот корисник, претежно за апарати и коли. Дивизијата исто така произведува компјутерски игри кои работат на компјутери кои користат Виндоус и други оперативни системи. Во овие игри спаѓаат: Age of Empires, Halo и серијата Microsoft Flight Simulator. Исто така оваа дивизија е дом и на Бизнис Единицата Макинтош (анг. Macintosh Business Unit) која го произведува оперативниот систем Макинтош вклучувајќи го и Мајкрософт Офис 2011 (анг. Microsoft Office 2011). Дивизијата за Забава и Уреди дизајнира, промовира, и произведува електроника за потрошувачите вклучувајќи ја и играчката конзола Xbox 360, медиа плејерот Зун (анг. Zune), како и интернет-заснованата ТВ - МСН. Мајкрософт исто така промовира хардвер за лични сметачи вклучувајќи глувци, тастатури, и различни гејмерски контролери, како што се џојстикот и гејмпедот (рачка за играње). ==Преземања== Во 2018 година, „Мајкрософт“ објавил дека постигнал договор за купување на фирмата „[[Гитхаб]]“ (''GitHub'') по цена од 7,5 милијарди [[долар]]и, а тоа ретставувало второто најголемо преземање по она од 2016 година, кога „Мајкрософт“ ја презел фирмата „Линкдин“ (''LinkedIn'') по цена од 26 милијарди долари.<ref>Мирослав Саздовски, „Мајкрософт го купува Гитхаб за 7,5 милијарди долари“, ''Економија и бизнис'', година 20, број 241, јули/август 2018, стр. 82.</ref> ==Култура== Техничките упатства за девелоперите и артикли од различни Мајкрософт магазини, како што е Мајкрософт Системс Журнал (анг. Microsoft Systems Journal) се достапни преку Мајкрософт Мрежата за Девелопери (анг. Microsoft Developer Network). Оваа мрежа исто така така нуди претплата за компании и индивидуалци, а поскапите претплати нудат пристап до бета верзии на Мајкрософт софтвер пред тој да буде пуштен во јавна употреба. Во април 2004, Мајкрософт пушти во употреба мрежно место за девелопери и корисници, наречен Канал9 (анг. Channel9), на кој има wiki (уредување на артиклите од страна на корисниците) и Интернет форум (анг. Internet forum). Друго мрежно место кое овозможува пристап до секојдневни видео-преноси и други услуги, On10.net , беше пуштен во употреба на 3 март 2006. Бесплатна техничка поддршка е обезбедена преку онлајн групата за новости Јуснет (анг. Usenet), и КомпуСерв (анг. CompuServe) во минатото, кои се надгледувани од вработени во Мајкрософт; може да постојат повеќе различни групи за новости за еден ист производ. Луѓето кои се корисни за овие форуми и групи добиваат положба на MVP (Microsoft Most Valuable Professional) од страна на вработени во Мајкрософт. Ова им овозможува да добијат специјален социјален статус и им отвора можности за добивање награди и други бенефиции. ==Критика== Микрософт постојано добива критики (анг. Microsoft) заради различните гледишта кон нивниот начин на работа и нивните производи. Олеснето користење, стабилност, и безбедноста на софтверот се едни од најчестите мети на критика. Во последно време, тројанските вируси и други експлоити заразија голем број на корисници заради недостатоци во безбедносниот систем на Микрософт Виндоус (анг. Microsoft Windows) и недостатоци во некои други програми на Микрософт. Исто така, Микрософт е обвинет за присилување на трговци да работат само со нивни производи, и за избегнување постоечките стандарди при создавање на нивниот софтвер. Споредбата на целокупните трошоци со Линукс (анг. Linux), како и на OS X со Виндоус (анг. Windows), се постојана точка на дебата. Компанијата е тужена повеќепати од страна на неколку влади и други компании заради против-законска работа како монополска компанија. Во 2004, Европската Унија го осуди Микрософт за на во случајот кој стана познат низ целиот свет. Често е критикуван и договорот кој треба да биде прифатен од страна на корисниците за да користат услуги и сервиси на Микрософт. Се смета дека овој договор премногу ги ограничува корисниците и дека Микрософт е против создавање и употреба на софтвер со отворен код (за ре-програмирање). Микрософт, заедно со Јахоо (анг. Yahoo), АОЛ (енг. AOL), Гоогле (анг. Google) и други, е критикуван заради нивната вмешаност во употребата на цензура во Кина. Микрософт исто таке е критикуван заради изнајмување компании од Кина и Индија да ја вршат нивната работа. Постојат извештаи дека условите во една компанија во Кина (која ги произведува некои од производите на Микрософт) се ужасни. ==Корпорациски афери== Компанијата е предводена од одбор на директори, претежно составен од неутрални лица, како што е вообичаено за јавно-тргуваните компании. Сметајќи од февруари 2014 - членови на одборот на директори се: Џон Томпсон (анг. John W. Thompson) , Стив Балмер (анг. Steve Balmer), Дина Даблон (анг. Dina Dublon), Бил Гејтс (анг. Бил Гејтс), Марија Клав (анг. Maria Klawe), Стивен Лузо (анг. Stephen Luczo), Дејвид Маркварт (анг. David Marquardt), Месон Морфит (анг. Mason Morfit), Сатја Надела (анг. Satya Nadella), Чарлс Носки (анг. Charles Noski) и Хелмут Пенк (анг. Helmut Panke). Членовите на одборот на директори се избираат секоја година на годишното среќавање на акционерите. Се употребува систем на мнозинско гласање. Постојат 5 комитети во склоп на одборот кои се надгледуваат специфични работи. Во овие комитети спаѓаат: Комитетот за Проверка (анг. Audit Committee), кој се справува со сметководствените проблеми на компанијата, вклучувајќи проверка и извештување; Комитетот за надоместоци (анг. Compensation Committee), кој ја одредува платата на извршниот директот на компанијата, како и на другите вработени во компанијата; Комитетот за финансии (анг. Finance Committee), кој е задолжен за финанските зделки, (како што се спојување со други компании и откупување на други компании); Комитетот за Номинирање (анг. Nominating Committee), кој е претежно задолжен за номинирање на членови за одборот на директори; и Комитетот за Соработка (анг. Antitrus Compliance Division), кој има задача да ја спречи компанијата од прекршување на некој закон. Кога Мајкрософт ја лансираше својата прва јавна понуда на акции (анг. Initial public offering) во 1986, првобитната цена за една акција беше 21 долар; откако денот на тргување заврши - една акција вредеше 27.75 долари. Сметајки од јули 2010 (со девет-кратната поделба на акциите), вредноста на секоја акција купена на првобитно отворање се зголеми за 288 пати; ако некој би купил една акција денес (вклучувајќи ги поделбите и другите фактори) би платил само 9 центи. Цената на акциите го достигна својот врв во 1999 со цена од околу 199 долари (60.928 при порамнување за акциите под влијание на девет-кратната поделба). Компанијата почна да дава дивиденда на 16 јануари 2003, започнувајќи со 8 центи по акција за фискалната година, која беше следена со дивиденда од 16 центи по акција за следната година. Во 2005 година Микрософт го промени системот на исплаќање од годишна дивиденда – во тромесечна дивиденда од 8 центи за едно тромесечие и специјална еднократна исплата од 3 долари по акција за второто тромесечие на фискалната година. Иако дивидентните исплати се зголемуваа со текот на годините во компанијата, цената на акциите остана сталожена со години. Една од бизнис тактиките на Микрософт, опишана од еден извршител како “преземи, измени, елиминирај” (анг. “embrace, extend and extinguish), прво презема некој стандард или производ од конкурентска компанија, потоа го изменува и произведува своја верзија која не е во склад со стандардот, што на крај резултира со елиминирање на конкуренцијата која не е во можност да ја користи новата верзија произведена од Микрософт. Голем број на компании и влади го тужат Микрософт заради оваа тактика и овој начин на работа, што резултира со милјардерски тужби против компанијата. Микрософт тврди дека оригиналната стратегија не е анти-конкурентска, туку начин дискретно да се вметнат некои одлики за кои Микрософт верува дека се барани од клиентите. ===Финансии=== Стандард енд Поор’с (анг. Standard and Poor’s) и Мооди’с (анг. Moody’s) му дадоа ААА рејтинг на Микрософт, чии средства се проценети на 41 милјарди долари, во споредба со нивните кредити кои се само 8.5 милјарди долари. По ова, во февруари 2011 година, Микрософт пушти во употреба корпорациски меници во вредност од 2.25 милјарди долари со релативно помала каматна стапка споредена со државните меници. За првпат во 20 години Аппле Инц. (анг. Apple Inc.) го надмина Микрософт со профит и приход во првото тромесечие на 2011 година заради опаднатата продажба на лични сметачи и постојаните загуби на Онлајн Дивизијата на Микрософт [во која спаѓа и пребарувачот Бинг (анг. Bing)]. Профитот на Микрософт беше 5.2 милјарди долари, додека профитот на Аппле Инц. беше околу 6 милјарди долари, при приходи од 14.5 милјарди долари на прво-споменатата компанија и 24.7 милјарди долари на второ-споменатата компанија. Дивизијата за Онлајн Услуги на Микрософт (анг. Microsoft’s Online Services Division) постојатно носеше загуби почнувајќи од 2006 и во провото тромесечие на 2011 изгуби 726 милиони долари. Ова следеше по загубата од 2.5 милјарди долари во 2010 година. На 20 јули 2012 година Микрософт ја објави својата прва тромесечна загуба, и покрај огромните приходи за спомнатото тромесечие и за фискалната година. Нето загубата изнесуваше 492 милиони долари заради намалувањето на вредноста на маркетинг компанијата аКуантиве (анг. aQuantive) која беше откупена за 6.2 милјарди долари во 2007 година. Сметајќи од јануари 2014 година пазарната вредност на Микрософт изнесува 314 милјарди долари, што ја прави осма најголема компанија во светот по пазарна вредност. ===Околина=== Во 2011 година, Гринпис (анг. Greenpeace) објави извештај во кој беа специфицирани 10те најголеми брендови кои вдомуваат податоци. Во тоа време, складовите за чување на податоци искористуваа до 2% од целата електрична енергија во светот, а се очекуваше и зголемување на овие бројки. Фил Радфорд (анг. Phil Radford) од Гринпис рече “загрижени сме поради ова зголемено искористување на електричната енергија и се плашиме дека ова може да не задржи на старите, загадувачки енергетски извори наместо да води кон зголемена употреба на новата “чиста” електрична енергија која е достапна денес. Амазон (анг. Amazon), Микрософт и другите светски водачи во информатичката технологија мора да прифатат имплементирање на новата чиста електрична енергија во своите податочни центри.” Микрософт е рангиран на 17тото место во Водичот кон Чиста (Зелена) Електроника објавен од Гринпис (анг. Greenpeace’s Guide to Greener Electronics) која рангира 18 произведувачи на електроника според нивнитa политика за справување со токсични хемикалии, рециклирање и климатски промени. Микрософт објави план според која ќе се води и постепено ќе ги елиминира штетните материјали од нивните производи. Во јануари 2011 година, Микрософт сè уште немаше ниту еден производ кој е целосно без штетни материјали [како ПВЦ (анг. PVC) и БФР (анг. BFR).] Во 2008 година главниот кампус на Микрософт, кој е сместен во САД, доби сребрен сертификат од Предводничката програма за енергија и просторен дизајн (анг. Leadership in Energy and Enviromental Design). Кампусот инсталира преку 2000 сончеви плочи на крововите од своите згради во кампусот во [[Силициумската Долина]] (анг. Silicon Valley), генерирајќи околу 15 проценти од целосната потребна енергија за работа на кампусот во април 2005 година. Микрософт користи алтернативни транзитни методи. Микрософт го создаде едниот од најголемите автобуски системи, Поврзувачот (анг. The Connector), за да пренесува луѓе од и до компанијата; за транспорт низ кампусот, го создаде Шатл Конект (анг. Shuttle Connect), кој користи голема флота на хибридни возила со цел да се заштеди на гориво. Компанијата исто така го потпомага јавниот транспорт со парични стимулации. Сепак во февруари 2010 година Микрософт изрази противење на одлуката да се зголеми капацитетот на јавниот транспорт и бројот на ленти кој води кон мостот кој ги спојува Редмонд (анг. Redmond) и Сиетл (анг. Seattle); компанијата не сакаше да трпи подолго одолговлечување. Микрософт беше рангиран на прво место според листата Најдобри Мултинационални Работни Места во Светот (анг. World’s Best Multinational Workplaces) во 2011 година. ===Маркетинг=== Во 2004, Микрософт задолжи неколку фирми за истражување да направат самостојни истражувања во кои ќе ги споредат целосните трошоци на еден корисник на Виндоус опслужувач 2003 (анг. Windows Server 2003) и еден корисник на Линукс (анг. Linux); фирмите заклучија дека многу компании сметаат дека Виндоус е многу полесен за користење и за администрација отколку Линукс. Исто така беше заклучено дека корисниците на Виндоус исто така можат побрзо да ја завршат својата работа, што резултира со помали финални трошоци за еден корисник. Ова предизвика бура од слични истражувања; истражување од Јенки Групацијата (анг. Yankee Group) заклучи дека префрлањето од постара верзија на Виндоус опслужувач на понова би чинело многу повеќе отколку префрлање од Виндоус опслужувач на Линукс. Компаниите кои беа интервјуирани предупредија дека Линус нема сто-постотна сигурност, додека пак Микрософт ги заклучува своите корисници во својот круг принудувајќи ги да користат само производи на Микрософт. Според друго истражување направено од страна на ОСДЛ (анг. OSDL), се констатираше дека истражувањата нарачани од страна на Микрософт се застарени и прикажани само од една гледна точка. Исто така констатирано е дека целосните трошоци на Линукс се помали бидејќи администраторите на Линукс можат да одржуваат повеќе опслужувачи истовремено и заради други причини. Како дел од кампањата Дознај ги Фактите (анг. Get the Facts), Микрософт потсети на платформата за тргување наречена НЕТ (анг. NET), која ја разви во партнерство со Аццентуре (анг. Accenture) за Лондонската Берза за тргување со Акции (анг. London Stock Exchange), за која се тврдеше дека обезбедува стабилност од 5 деветки (99.999%). По долгото време на застој и нестабилност во 2009 година, Лондонската Берза за тргување со акции објави дека планира да го отфрли производот на Микрософт и да се префрли на Линукс во 2010 година. Во 2012 година, Микрософт го вработи политичкиот истражувач Марк Пен (анг. Mark Penn) како потпретседател во одделот за Маркетинг и Стратегија. Њујорк Тајмс (анг. New York Times) го сметаше Марк Пен за личност која ги прегазува своите политички противници. Пен направи серија на негативни реклами кои беа насочени кон еден од главните конкуренти на Микрососфт, Гоогле. Рекламите, кои беа нарелени “Scroogled”, наговестуваа дека Гоогле пробува да ги зафркне своите клиенти со резултати од пребарувањето кои се наместени да ги фаворизираат компаниите кои плаќаат на Гоогле за да добијат рекламен простор. Исто така се наговестува дека Гмаил (анг. Gmail) навлегува во приватноста на своите клиенти за да им прикаже реклами кои се поврзани со нивните навики за купување, со цел да се фаворизираат производите на Гоогле и компаниите кои се рекламираат на Гоогле. Издавачките куќи од областа на технологијата, како Тех Кранч (анг. Tech Crunch) ја критикуваа оваа рекламна кампања, додека вработените во Гоогле мирно ја прифатија. ===Соработка со Владата на Соединетите Американски Држави=== Микрософт прво доставува информации за пронајдените грешки во нивниот софтвер до службите на САД, пред да ги пушти во употреба подобрените софтвери во кои претходно пронајдените грешки се елиминирани. Портпарол на Микрософт изјави дека во корпорацијата постојат неколку програми кои соработуваат со Владата на САД и ги делат ваквите информации со нив. По извештаите низ медиумите за ПРИСМ (анг. PRISM) [огромната програма на НСА (анг. NSA) за надгледување] во мај 2013 година неколку компании беа идентификувани како учесници, помеѓу кои беше и Микрософт. Според извештаите од програмата, Микрософт се приклучил на ПРИСМ програмата во 2007 година. Сепак, во јуни 2013 година, во официјално соопштение Микрософт цврсто негираше каква било нивна поврзаност со оваа програма. “Ние ги делиме корисничките податоци само кога добиваме судски налог или судска покана за тоа, и никогаш не делиме податоци самоволно. Освен ова, ние прифаќаме само налози кои се за некои одредени кориснички сметки. Ако владата има некоја поголема национална програма за собирање на кориснички податоци, ние не сме дел од неа.” Во првите 6 месеци од 2013 година, Микрософт добил налози кои директно влијаеа на 15,000 до 15,999 налози. ===Лого=== Микрософт го презеде таканареченото „Пак-Ман Лого“ (''Pac-Man Logo''), дизајнирано од Скот Бејкер (''Scott Baker'') во 1987 година. Бејкер нагласи дека новото лого, кое е изработено со Хелветика закосен слог (''Helvetica italic typeface'') , има закосена црта помеѓу О и С за да се нагласи подвижноста и брзината на компанијата. Дејв Норис (''Dave Norris'') започна кампања за зачувување на старото лого на Микрософт (која всушност беше внатрешна шега во компанијата). Старото лого беше зелено, со сите големи букви, и имаше екстравагантна буква О - наречена блиббет (''Blibbet''), која подоцна беше отрфрлена. Логото на Микрософт со натписот “Ваш потенцијал. Наша страст” (''Your potential. Our passion'') под главното име на корпорацијата, е слоган кој Микрософт го користеше во 2008 година. Во 2002 година, компанијата започна да го користи новото лого во Соединетите Американски Држави и подоцна започна ТВ кампања со новиот слоган, наместо стариот „Каде сакаш да одиш денес?“ (''Where do you want to go today?''). За време на приватната конференција на Микрософт (''Microsoft Global Exchange'') во 2010 година, Микрософт го најави новиот слоган на компанијата наречен “Биди тоа што следи” (''Be What’s Next''). На 23 август 2012, Микрософт го прикажа своето ново корпоративно лого за време на отворањето на 23. Микрософт продавница во Бостон, најавувајќи ја промената на фокусот на компанијата – од класичниот стил кон новиот модерен и егоцентричен стил на интерфејс кој ќе се користи на Виндоус платформите за телефони, на Иксбокс 360 (анг. Xbox 360), на Виндоус 8 и на следните Офис комплети. Новото лого исто така вклучува и четири квадрати со боите на претходното Виндоус лого. Сепак ова лого не е целосно ново бидејќи се користеше во рекламите за Виндоус 95 (''Windows 95'') кон средината на 1990-тите. == Наводи == {{reflist}} {{Ризница-врска|Microsoft}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Microsoft| ]] [[Категорија:Американски информатички претпријатија]] [[Категорија:Претпријатија во САД]] 48xaxk789ro1nfcsy4r2kyxjf3pxh01 0 53646 5591630 5263015 2026-07-13T17:28:32Z ГП 23995 дополнување 5591630 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Поврзана статија родени на|јуни}}</noinclude> {| cellspacing="0" cellpadding="2" style="border-top:0px; {{#if: {{{боја|}}}|background-color:{{{боја}}}|background-color:transparent}};" |valign="top" align="right"|[[1625]]&nbsp; |[[Џовани Доменико Касини]] — италијански научник († 1712.). |- |valign="top" align="right"|[[1671]]&nbsp; |[[Томазо Албинони]] — италијански [[композитор]]. |- |valign="top" align="right"|[[1810]]&nbsp; |[[Роберт Шуман]] — германски композитор. |- |valign="top" align="right"|[[1867]]&nbsp; |[[Френк Лојд Рајт]] — американски [[Архитектура|архитект]]. |- |valign="top" align="right"|[[1903]]&nbsp; |[[Маргерит Јурсенар]] — француска писателка. |- |valign="top" align="right"|[[1905]]&nbsp; |[[Стефан Гајдов]] — македонски [[композитор]], [[диригент]] и [[Педагогија|педаго]]г од првата генерација македонски музички дејци († 1992.). |- |valign="top" align="right"|[[1916]]&nbsp; |[[Лујџи Коменчини]] — италијански [[Режисер|режисер]] († 2007.). |- |valign="top" align="right"|[[1921]]&nbsp; |[[Сухарто]] — претседател на [[Индонезија]] (п. 2008.). |- |valign="top" align="right"|[[1934]]&nbsp; |[[Видое Подгорец]] — македонски писател († 1997.). |- |valign="top" align="right"|[[1940]]&nbsp; |[[Ненси Синатра]] — американска [[Поп-музика|поп]]-пејачка, ќерка на [[Френк Синатра]]. |- |valign="top" align="right"|[[1942]]&nbsp; |[[Рудигер Дорнбуш]] — германски [[економист]]. |- |valign="top" align="right"|[[1951]]&nbsp; |[[Бони Тајлер]] — велшка поп-пејачка. |- |valign="top" align="right"|[[1954]]&nbsp; |[[Грег Гин]] — американски [[Рок-музика|рок-музичар]], член на групата [[Блек Флег]] (''Black Flag''). |- |valign="top" align="right"|[[1960]]&nbsp; |[[Мик Хакнал]] — англиски [[Поп-музика|поп-музичар]], член на групата [[Симпли ред]] (''Simply Red''). |- |valign="top" align="right"|[[1961]]&nbsp; |[[Алка Вуица]] — хрватска [[Поп-музика|поп]]-пејачка. |- |valign="top" align="right"|[[1962]]&nbsp; |[[Ник Роудс]] — англиски поп-музичар, член на групата „[[Дјуран Дјуран]]“ (''Duran Duran''). |- |valign="top" align="right"|[[1964]]&nbsp; |[[Буч Рејнолдс]] — американски [[Атлетика|атлетичар]]. |- |valign="top" align="right"|[[1976]]&nbsp; |[[Линдзи Девенпорт]] — американска [[тенис]]ерка. |- |valign="top" align="right"|[[1977]]&nbsp; |[[Кање Вест]] — американски [[рапер]] и [[музички продуцент]]. |- |valign="top" align="right"|[[1983]]&nbsp; |[[Ким Клајстерс]] — белгиска [[тенис]]ерка. |- |valign="top" align="right"|[[1984]]&nbsp; |[[Макси Переира]] — уругвајски [[фудбалер]]. |- |valign="top" align="right"|[[1984]]&nbsp; |[[Хавиер Маскерано]] — аргентински [[фудбалер]]. |- |valign="top" align="right"|[[1984]]&nbsp; |[[Миа Борисављевиќ]] — српска [[пејач]]ка. |- |valign="top" align="right"|[[1985]]&nbsp; |[[Хосе Хоакин Рохас]] — шпански велосипедист. |- |valign="top" align="right"|[[1989]]&nbsp; |[[Бен Херманс]] — белгиски [[Велосипедизам|велосипедист]]. |- |valign="top" align="right"|[[1988]]&nbsp; |[[Рејналдо Заварке]] — венецуелски глумец. |- |valign="top" align="right"|[[1989]]&nbsp; |[[Травис Мајер (велосипедист)|Травис Мајер]] — австралиски велосипедист. |- |valign="top" align="right"|[[1995]]&nbsp; |[[Ферлан Менди]] — француски [[фудбал]]ер. |- |valign="top" align="right"|[[1997]]&nbsp; |[[Јелена Остапенко]] — латвиска [[тенис]]ерка. |- |valign="top" align="right"|[[2000]]&nbsp; |[[Јан Пол фан Хеке]] — холандски фудбалер. |- |} <noinclude> [[Категорија:На денешен ден (родени)|8 јуни]] </noinclude> rci8vhih20dy905j923ozzlpy8ncze4 0 65241 5591767 5564876 2026-07-14T06:09:58Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591767 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |color =aquamarine |name = Археи |fossil_range =[[палеоархаик]] - денес |image =Halobacteria.jpg |image_width =300px |image_caption =''[[Halobacteria]]'' sp., секоја клетка е околу 5 μm во должина. |domain ='''Archaea''' |domain_authority =[[Карл Воуз|Woese]], [[Otto Kandler|Kandler]] & [[Mark Wheelis|Wheelis]], 1990<ref name="Woese">{{Наведено списание |vauthors=Woese CR, Kandler O, Wheelis ML | title = Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 87 | issue = 12 |year=1990| pmid = 2112744 | pmc = 54159 | doi = 10.1073/pnas.87 декември 4576 | bibcode = 1990PNAS...87.4576W |pages=4576–9}}</ref> |subdivision_ranks =Царства<ref>{{Наведено списание |author=Petitjean, C|author2=Deschamps, P|author3=López-García, P|author4=Moreira, D. |last-author-amp=yes |title=Rooting the Domain archaea by phylogenomic analysis supports the foundation of the new kingdom proteoarchaeota|journal= Genome Biol. Evol. |volume=7 |issue= 1|pages=191–204 |date=2014 |pmid= 25527841|pmc=4316627|doi=10.1093/gbe/evu274}}</ref> и колена<ref name="NCBI taxonomy page on Archaea">{{Наведено списание |title=NCBI taxonomy page on Archaea |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Undef&id=2157&lvl=5&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock }}</ref> |subdivision = *[[Euryarchaeota]] <small>Woese et al. 1990</small> **[[Methanopyri]] <small>Garrity and Holt 2002</small> **[[Methanococci]] <small>Boone 2002</small> **[[Eurythermea]] <small>Cavalier-Smith 2002</small><ref name="CS2002">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bacterio.net/-aboveclass.html|title=Taxa above the rank of class|work=[[List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]|accessdate=8 August 2017}}</ref> **[[Neobacteria]] <small>Cavalier-Smith 2002</small><ref name="CS2002" /> *[[DPANN]] **[[ARMAN]] ***<small>[[Micrarchaeota]] Baker et al. 2010</small> ***<small>[[Parvarchaeota]] Rinke et al. 2013</small> **[[AenigMarchaeota]] <small>Rinke et al. 2013</small> **[[Diapherotrites]] <small>Rinke et al. 2013</small> **[[Nanoarchaeota]] <small>Huber et al. 2002</small> **[[Nanohaloarchaeota]] <small>Rinke et al. 2013</small> **[[Pacearchaeota]] <small>Castelle et al. 2015</small> **[[Woesearchaeota]] <small>Castelle et al. 2015</small> *[[Proteoarchaeota]] <small>Petitjean et al. 2014</small> **[[TACK]] ***<small>[[Aigarchaeota]] Nunoura et al. 2011</small> ***<small>[[Bathyarchaeota]] Meng et al. 2014</small> ***<small>[[Crenarchaeota]] Garrity & Holt 2002</small> ***<small>[[Geoarchaeota]] Kozubal et al. 2013</small> ***<small>[[Korarchaeota]] Barns et al. 1996</small> ***<small>[[ThauMarchaeota]] Brochier-Armanet et al. 2008</small> **Asgard <small>Katarzyna Zaremba-Niedzwiedzka et al. 2017</small> ***<small>[[Lokiarchaeota]] Spang et al. 2015</small> ***<small>[[Thorarchaeota]] Seitz et al. 2016</small> ***<small>[[Odinarchaeota]] Katarzyna Zaremba-Niedzwiedzka et al. 2017</small> ***<small>[[Heimdallarchaeota]] Katarzyna Zaremba-Niedzwiedzka et al. 2017</small> |synonyms=* Archaebacteria <small>Woese & Fox, 1977</small> * Mendosicutes <small>Gibbons & Murray, 1978</small> * Metabacteria <small>Hori & Osawa, 1979</small>}} '''Археи''' ({{науч|Archaea}}) — [[домен (биологија)|домен]] на [[Едноклеточни организми|едноклеточни]] [[Микроорганизам|микроскопски организми]]. Тие, како и [[бактериите]], се [[прокариоти]], што значи дека немаат [[клеточно јадро]] ниту [[Органела|мембрански органели]]. Археите првично биле [[Класификација на живиот свет|класифицирани]] како бактерии, под името '''архебактерии''' (во царството Архебактерии, лат. Archaebacteria), но оваа класификација е застарена.<ref>{{Наведено списание|last=Pace|first=Norman R.|date=2006-05-17|title=Time for a change|url=https://www.nature.com/articles/441289a|journal=Nature|language=En|volume=441|issue=7091|pages=289–289|doi=10.1038/441289a}}</ref> [[Клетка|Клетките]] на археите имаат уникатни својства кои ги одделуваат од другите два домени на животот, бактериите и [[еукариоти]]те. Археите понатаму се поделени на повеќе [[Колено|колена]]. Класификацијата е тешка бидејќи мнозинството [[Вид (биологија)|видови]] не се изолирани во лабораторија, а биле пронајдени само со анализа на нивните [[Нуклеинска киселина|нуклеински киселини]] во примероци од нивната средина. Археите и бактериите обично се слични по големина и форма, иако неколку археи имаат многу чудни облици, како што се плоскатите и коцкестите клетки на ''Haloquadratum walsbyi''.<ref>{{Наведено списание|last=Stoeckenius|first=W|date=October 1981|title=Walsby's square bacterium: fine structure of an orthogonal procaryote|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC216199/|journal=Journal of Bacteriology|volume=148|issue=1|pages=352–360|issn=0021-9193|pmid=7287626}}</ref> И покрај оваа [[Морфологија (биологија)|морфолошка]] сличност со бактериите, археите поседуваат [[ген]]и и неколку [[Метаболизам|метаболни патишта]] кои се поблиски со оние на еукариотите, како, на пример, [[ензим]]ите вклучени во [[Транскрипција (генетика)|транскрипцијата]] и [[Транслација (биологија)|транслацијата]]. Другите аспекти на [[биохемија]]та на археите се уникатни, како што е присуството на [[етер]]ски [[липид]]и во нивните [[Клеточна мембрана|клеточни мембрани]]. Археите користат повеќе извори на енергија од еукариотите; тие варираат од [[органски соединенија]], како што се [[шеќери]]те, до [[амонијак]], [[Метал|метални јони]], па дури и [[Водород|водороден гас]]. Археите толерантни на хиперсоленост ([[халобактерии]]) користат [[сончева светлина]] како извор на [[енергија]], а други видови археи го врзуваат неорганскиот [[јаглерод]]; сепак, за разлика од [[растенија]]та и [[цијанобактерии]]те, не се откриени видови на археи кои ги вршат и двете активности заедно. Археите се размножуваат [[Бесполово размножување|бесполово]], со [[проста делба]], фрагментација или [[пупење]]; за разлика од бактериите и еукариотите, не се познати видови кои формираат спори. Археите првично биле сметани за [[екстремофили]] кои живеат во сурови средини, како што се топлите [[извор]]и и солените [[Езеро|езера]], но оттогаш биле пронајдени во разновидни живеалишта, вклучувајќи ги [[Почва|почвите]], [[океан]]ите и [[Мочуриште|мочуриштата]]. Тие се дел и од човековата [[микрофлора]] и се наоѓаат во [[Дебело црево|дебелото црево]], [[Усна шуплина|усната шуплина]] и на [[кожа]]та.<ref>{{Наведено списание|last=Bang|first=Corinna|last2=Schmitz|first2=Ruth A.|date=2015-09-01|title=Archaea associated with human surfaces: not to be underestimated|url=https://academic.oup.com/femsre/article/39/5/631/530150|journal=FEMS Microbiology Reviews|language=en|volume=39|issue=5|pages=631–648|doi=10.1093/femsre/fuv010|issn=0168-6445}}</ref> Археите се особено застапени во океаните, а се смета дека [[планктон]]ските археи се една од најзастапените групи на организми на [[Земја (планета)|планетата]]. Тие играат важна улога во [[Јаглероден циклус|јаглеродниот]] и [[Азотен циклус|азотниот циклус]] на Земјата. Досега не се познати примери на [[патоген]]и или [[Паразитизам|паразитски]] археи, но тие често можат да бидат [[Мутуализам (биологија)|мутуалисти]] или [[Коменсализам|коменсали]]. Ваков пример се [[метаноген]]ите археи кои ги населуваат цревата на [[преживар]]ите и на човекот, каде што помагаат во [[Варење|варењето на храната]]. Метаногените археи исто така се користат и во производството на [[биогас]] и третманот на отпадните води, а [[биотехнологија]]та ги искористува ензимите на екстремофилните археи кои можат да издржат високи температури и органски растворувачи. = Класификација = === Нов домен === [[Податотека:Colourful Thermophilic Archaebacteria Stain in Midway Geyser Basin.jpg|лево|мини|313x313пкс|Термофилни археи во врели извори на Midway Geyser Basin, САД.]] Во поголемиот дел од [[XX век]], прокариотите се сметале за единствена група на организми и биле класифицирани врз основа на нивната биохемија, морфологија и метаболизам. На пример, микробиолозите се обиделе да ги класифицираат микроорганизмите врз основа на структурите на нивните [[Клеточен ѕид|клеточни ѕидови]], нивните облици и [[Супстанца|супстанците]] кои ги консумираат.<ref>{{Наведено списание|last=Staley|first=James T.|date=2006-11-29|title=The bacterial species dilemma and the genomic–phylogenetic species concept|url=http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/361/1475/1899|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Biological Sciences|language=en|volume=361|issue=1475|pages=1899–1909|doi=10.1098/rstb.2006.1914|issn=0962-8436|pmid=17062409|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180601211421/http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/361/1475/1899|url-status=dead}}</ref> Во 1965 година, [[Емил Цукеркандл]] и [[Лајнус Полинг]]<ref>{{Наведено списание|date=1965-03-01|title=Molecules as documents of evolutionary history|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0022519365900834|journal=Journal of Theoretical Biology|volume=8|issue=2|pages=357–366|doi=10.1016/0022-5193(65)90083-4|issn=0022-5193}}</ref> предложиле да се користат секвенци на [[ген]]и од различни прокариоти за да се разберат нивните сродствени односи. Овој пристап, познат како [[филогенетика]], е главниот метод кој до ден денес се користи. Археите првпат биле класифицирани како посебна група на прокариоти во [[1977]] година, од страна на [[Карл Воуз]] и [[Џорџ Е. Фокс]], во [[Филогенетско дрво|филогенетските дрва]] засновани на секвенци на гени на [[Рибозомна РНК|рибозомната РНК]] (рРНК).<ref name=":3"/> Овие две групи првично биле наречени ''Archaebacteria'' и ''Eubacteria'' и биле третирани како суперцарства од страна на Воуз и Фокс, додека други истражувачи ги третирале или како [[Царство (биологија)|царства]] или како [[Потцарство|потцарства]]. Воуз тврдел дека оваа група на прокариоти е фундаментално поинаков облик на живот. За да ја нагласи оваа разлика, Воуз подоцна предложил нов природен систем за класификација на организмите, со три одделни домени: еукариоти, бактерии и археи,<ref>{{Наведено списание|last=Woese|first=C. R.|last2=Kandler|first2=O.|last3=Wheelis|first3=M. L.|date=1990-06-01|title=Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya|url=http://www.pnas.org/content/87/12/4576|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=87|issue=12|pages=4576–4579|doi=10.1073/pnas.87 декември 4576|issn=0027-8424|pmid=2112744}}</ref> во она што е денес познато како „Револуцијата на Воуз“ ([[анг.]] Woesian Revolution). Зборот „археја“ <!--pravopis/mk пишување на согласката ј меѓу самогласките е и а-->доаѓа од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] ἀρχαῖα, што значи „стари нешта“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/archaea|title=Definition of ARCHAEA|work=www.merriam-webster.com|language=en|accessdate=2018-01-19}}</ref> бидејќи првите откриени претставници биле метаногени, а се претпоставувало дека метаногениот метаболизам ја отсликува примитивната [[атмосфера]] на Земјата, а со тоа и староста на овие организми. Долго време, археите се сметале за екстремофили кои живеат само во екстремни живеалишта, како што се топлите извори и солените езера.<ref>{{Наведено списание|last=Magrum|first=Linda J.|last2=Luehrsen|first2=Kenneth R.|last3=Woese|first3=Carl R.|date=1978-03-01|title=Are extreme halophiles actually “bacteria”?|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF01768019|journal=Journal of Molecular Evolution|language=en|volume=11|issue=1|pages=1–8|doi=10.1007/BF01768019|issn=0022-2844}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Stetter|first=K. O.|date=1996|title=Hyperthermophiles in the history of life|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9243007|journal=Ciba Foundation Symposium|volume=202|pages=1–10; discussion 11–18|issn=0300-5208|pmid=9243007}}</ref> Меѓутоа, со истражување на нови живеалишта, биле откриени нови видови на археи, така што, до крајот на 20 век, идентификувани се видови и во неекстремните средини. Денес, тие се познати како голема и разновидна група на организми кои се широко распространети во природата и се чести во сите живеалишта.<ref name="sciencedirect.com">{{Наведено списание|date=1998-12-01|title=Everything in moderation: Archaea as ‘non-extremophiles’|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959437X98800324|journal=Current Opinion in Genetics & Development|volume=8|issue=6|pages=649–654|doi=10.1016/S0959-437X(98)80032-4|issn=0959-437X}}</ref> Препознавањето на важноста и сеприсутноста на археите се должи на употребата на [[Полимераза верижна реакција|полимераза верижната реакција]] (PCR) за детекција на прокариоти во примероците од животната средина, како што се водите или почвите. Ова овозможило откривање и идентификација на организми кои дотогаш не биле [[Култивација|култивирани]] во лабораторија.<ref>{{Наведено списание|last=Schmidt|first=Thomas M.|date=September 2006|title=The maturing of microbial ecology|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17061212|journal=International Microbiology: The Official Journal of the Spanish Society for Microbiology|volume=9|issue=3|pages=217–223|issn=1139-6709|pmid=17061212}}</ref> === Моментална класификација === [[Податотека:Rio tinto river CarolStoker NASA Ames Research Center.jpg|лево|мини|315x315пкс|Ацидофилни археи во отпадни кисели води од [[рудник]], Рио Тинто, Шпанија.]] Класификацијата на археите, и прокариотите воопшто, е поле на истражување кое брзо се менува. Сегашните системи на класификација имаат за цел да ги организираат археите во групи кои споделуваат структурни одлики и заеднички предок.<ref>{{Наведено списание|last=Gevers|first=Dirk|last2=Dawyndt|first2=Peter|last3=Vandamme|first3=Peter|last4=Willems|first4=Anne|last5=Vancanneyt|first5=Marc|last6=Swings|first6=Jean|last7=Vos|first7=Paul De|date=2006-11-29|title=Stepping stones towards a new prokaryotic taxonomy|url=http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/361/1475/1911|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Biological Sciences|language=en|volume=361|issue=1475|pages=1911–1916|doi=10.1098/rstb.2006.1915|issn=0962-8436|pmid=17062410|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180602084114/http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/361/1475/1911|url-status=dead}}</ref> Овие класификации во голема мера се потпираат на употребата на генски секвенци на [[Рибозомна РНК|рибозомната РНК]] за да се откријат сродствените односи помеѓу организмите ([[молекуларна филогенетика]]).<ref name=":0">{{Наведено списание|date=2005-12-01|title=Phylogenetic diversity and ecology of environmental Archaea|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369527405001591|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=8|issue=6|pages=638–642|doi=10.1016/j.mib.2005 октомври 003|issn=1369-5274}}</ref> Повеќето од култивираните и добро проучените видови на археи се членови на две главни колена, [[Euryarchaeota]] и [[Crenarchaeota]]. Други групи биле привремено создадени, на пример, необичниот вид, ''[[Nanoarchaeum equitans]]'', кој бил откриен во [[2003]] година, бил класифициран во ново колено, [[Nanoarchaeota]].<ref>{{Наведено списание|last=Huber|first=Harald|last2=Hohn|first2=Michael J.|last3=Rachel|first3=Reinhard|last4=Fuchs|first4=Tanja|last5=Wimmer|first5=Verena C.|last6=Stetter|first6=Karl O.|date=2002/05|title=A new phylum of Archaea represented by a nanosized hyperthermophilic symbiont|url=https://www.nature.com/articles/417063a|journal=Nature|language=En|volume=417|issue=6884|pages=63–67|doi=10.1038/417063a|issn=1476-4687}}</ref> Исто така, било предложено ново колено, наречено [[Korarchaeota]]. Тоа содржи мала група на необични [[термофил]]ни видови кои споделуваат обележја со двете главни колена, иако посродни се со Crenarchaeota.<ref>{{Наведено списание|last=Barns|first=S. M.|last2=Delwiche|first2=C. F.|last3=Palmer|first3=J. D.|last4=Pace|first4=N. R.|date=1996-08-20|title=Perspectives on archaeal diversity, thermophily and monophyly from environmental rRNA sequences|url=http://www.pnas.org/content/93/17/9188|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=93|issue=17|pages=9188–9193|issn=0027-8424|pmid=8799176}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Elkins|first=James G.|last2=Podar|first2=Mircea|last3=Graham|first3=David E.|last4=Makarova|first4=Kira S.|last5=Wolf|first5=Yuri|last6=Randau|first6=Lennart|last7=Hedlund|first7=Brian P.|last8=Brochier-Armanet|first8=Céline|last9=Kunin|first9=Victor|date=2008-06-10|title=A korarchaeal genome reveals insights into the evolution of the Archaea|url=http://www.pnas.org/content/105/23/8102|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=105|issue=23|pages=8102–8107|doi=10.1073/pnas.0801980105|issn=0027-8424|pmid=18535141}}</ref> Други, неодамна откриени видови на археи, како што се „Archaeal Richmond Mine acidophilic nanoorganisms“ (ARMAN, кои ги содржат [[Micrarchaeota]] и [[Parvarchaeota]]) се во далечно сродство со сите од горенаведените групи. Тие биле откриени во [[2006]] година,<ref>{{Наведено списание|last=Baker|first=Brett J.|last2=Tyson|first2=Gene W.|last3=Webb|first3=Richard I.|last4=Flanagan|first4=Judith|last5=Hugenholtz|first5=Philip|last6=Allen|first6=Eric E.|last7=Banfield|first7=Jillian F.|date=2006-12-22|title=Lineages of Acidophilic Archaea Revealed by Community Genomic Analysis|url=http://science.sciencemag.org/content/314/5807/1933|journal=Science|language=en|volume=314|issue=5807|pages=1933–1935|doi=10.1126/science.1132690|issn=0036-8075|pmid=17185602}}</ref> и се меѓу најмалите познати организми.<ref name="pnas.org">{{Наведено списание|last=Baker|first=Brett J.|last2=Comolli|first2=Luis R.|last3=Dick|first3=Gregory J.|last4=Hauser|first4=Loren J.|last5=Hyatt|first5=Doug|last6=Dill|first6=Brian D.|last7=Land|first7=Miriam L.|last8=VerBerkmoes|first8=Nathan C.|last9=Hettich|first9=Robert L.|date=2010-05-11|title=Enigmatic, ultrasmall, uncultivated Archaea|url=http://www.pnas.org/content/107/19/8806|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=107|issue=19|pages=8806–8811|doi=10.1073/pnas.0914470107|issn=0027-8424|pmid=20421484}}</ref> Било предложено суперколено со акронимот ТАСК, кое ги вклучува [[ThauMarchaeota]], [[Aigarchaeota]], Crenarchaeota и Korarchaeota.<ref>{{Наведено списание|last=Guy|first=Lionel|last2=Ettema|first2=Thijs J.G.|date=2011-12-01|title=The archaeal ‘TACK’ superphylum and the origin of eukaryotes|url=http://www.cell.com/trends/microbiology/fulltext/S0966-842X(11)00174-0?_returnURL=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0966842X11001740?showall=true|journal=Trends in Microbiology|language=en|volume=19|issue=12|pages=580–587|doi=10.1016/j.tim.2011 септември 002|issn=0966-842X}}</ref> Ова суперколено можеби е поврзано со потеклото на еукариотите. Неодамна, било предложено суперколеното [[Asgard]], за кое се смета дека е сестринска група на ТАСК, и дека е најсродно со предокот на еукариотите.<ref>{{Наведено списание|last=Zaremba-Niedzwiedzka|first=Katarzyna|last2=Caceres|first2=Eva F.|last3=Saw|first3=Jimmy H.|last4=Bäckström|first4=Disa|last5=Juzokaite|first5=Lina|last6=Vancaester|first6=Emmelien|last7=Seitz|first7=Kiley W.|last8=Anantharaman|first8=Karthik|last9=Starnawski|first9=Piotr|date=2017-01-11|title=Asgard archaea illuminate the origin of eukaryotic cellular complexity|url=https://www.nature.com/articles/nature21031|journal=Nature|language=En|volume=541|issue=7637|pages=353–358|doi=10.1038/nature21031|issn=1476-4687}}</ref> ==== Концепт на вид ==== Класификацијата на археите во видови е исто така контроверзна. [[Биологија]]та го дефинира видот како група на сродни организми кои можат меѓусебе да се [[Размножување|размножуваат]], но овој критериум не важи кај археите кои се размножуваат [[Бесполово размножување|бесполово]].<ref>{{Наведено списание|last=Queiroz|first=Kevin de|date=2005-05-03|title=Ernst Mayr and the modern concept of species|url=http://www.pnas.org/content/102/suppl_1/6600|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=102|issue=suppl 1|pages=6600–6607|doi=10.1073/pnas.0502030102|issn=0027-8424|pmid=15851674}}</ref> Археите покажуваат високо ниво на [[хоризонтален пренос на гени]] меѓу одделните лози. Некои истражувачи сугерираат дека единките можат да се групираат во групи слични на вид, доколку имаат сличен [[геном]] и редок трансфер на гени во/од единки со помалку слични геноми, како на пример видовите на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Ferroplasma]]''.<ref>{{Наведено списание|last=Eppley|first=John M.|last2=Tyson|first2=Gene W.|last3=Getz|first3=Wayne M.|last4=Banfield|first4=Jillian F.|date=2007-09-01|title=Genetic Exchange Across a Species Boundary in the Archaeal Genus Ferroplasma|url=http://www.genetics.org/content/177/1/407|journal=Genetics|language=en|volume=177|issue=1|pages=407–416|doi=10.1534/genetics.107.072892|issn=0016-6731|pmid=17603112}}</ref> Од друга страна, студиите на ''[[Halorubrum]]'' откриле значителен генетски трансфер во/од популации со кои се помалку сродни, што ја ограничува применливоста на овој критериум.<ref>{{Наведено списание|last=Papke|first=R. Thane|last2=Zhaxybayeva|first2=Olga|last3=Feil|first3=Edward J.|last4=Sommerfeld|first4=Katrin|last5=Muise|first5=Denise|last6=Doolittle|first6=W. Ford|date=2007-08-28|title=Searching for species in haloarchaea|url=http://www.pnas.org/content/104/35/14092|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=104|issue=35|pages=14092–14097|doi=10.1073/pnas.0706358104|issn=0027-8424|pmid=17715057}}</ref> Прашање е до кој степен ваквата дефиниција на вид би имала практично значење.<ref>{{Наведено списание|last=Kunin|first=Victor|last2=Goldovsky|first2=Leon|last3=Darzentas|first3=Nikos|last4=Ouzounis|first4=Christos A.|date=2005-07-01|title=The net of life: Reconstructing the microbial phylogenetic network|url=http://genome.cshlp.org/content/15/7/954|journal=Genome Research|language=en|volume=15|issue=7|pages=954–959|doi=10.1101/gr.3666505|issn=1088-9051|pmid=15965028}}</ref> Моменталното познавање на генетската разновидност е фрагментарно, а вкупниот број на видови на археи не може со точност да се процени.<ref name=":0" /> Проценките за бројот на колена се движат од 18 до 23, од кои само 8 имаат претставници кои биле култивирани и директно проучувани. Многу од овие хипотетски групи се изведени од една [[Рибозомна РНК|рРНК]] секвенца, што укажува на тоа дека разновидноста меѓу овие организми останува нејасна.<ref>{{Наведено списание|last=Hugenholtz|first=Philip|date=2002-01-29|title=Exploring prokaryotic diversity in the genomic era|url=https://doi.org/10.1186/gb-2002-3-2-reviews0003|journal=Genome Biology|volume=3|pages=reviews0003|doi=10.1186/gb-2002-3-2-reviews0003|issn=1474-760X}}</ref> Меѓу бактериите, исто така, има многу видови кои не се култивирани, што доведува до слични предизвици за нивната карактеризација. Во просек, архејските [[ДНК]] секвенци, па и целите геноми, покажуваат поголем степен на сложеност отколку оние кај бактериите.<ref>{{Наведено списание|last=Pratas|first=Diogo|last2=Pinho|first2=Armando J.|date=2017-06-20|title=On the Approximation of the Kolmogorov Complexity for DNA Sequences|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-58838-4_29|journal=Pattern Recognition and Image Analysis|series=Lecture Notes in Computer Science|language=en|publisher=Springer, Cham|pages=259–266|doi=10.1007/978-3-319-58838-4_29|isbn=9783319588377}}</ref> = Потекло и еволуција = Староста на Земјата е околу 4,54 милијарди години.<ref>{{Наведено списание|date=1980-05-01|title=Lead isotope study of basic-ultrabasic layered complexes: Speculations about the age of the earth and primitive mantle characteristics|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0012821X80900242|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=47|issue=3|pages=370–382|doi=10.1016/0012-821X(80)90024-2|issn=0012-821X}}</ref> Научните докази покажуваат дека животот започнал на Земјата пред најмалку 3,5 милијарди години.<ref>{{Наведени вести|url=https://arstechnica.com/science/2012/09/3-5-billion-year-old-organic-deposts-show-signs-of-life/|title=3.5 billion year old organic deposits show signs of life|work=Ars Technica|access-date=2018-01-19|language=en-us}}</ref> Најраните докази за живот на Земјата се биогениот [[графит]] пронајден во [[метаседиментарни карпи]], стари околу 3,7 милијарди години, најдени во Западен [[Гренланд]]<ref>{{Наведено списание|last=Ohtomo|first=Yoko|last2=Kakegawa|first2=Takeshi|last3=Ishida|first3=Akizumi|last4=Nagase|first4=Toshiro|last5=Rosing|first5=Minik T.|date=2014/01|title=Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks|url=https://www.nature.com/articles/ngeo2025|journal=Nature Geoscience|language=En|volume=7|issue=1|pages=25–28|doi=10.1038/ngeo2025|issn=1752-0908}}</ref> и [[фосил]]и од микробни [[биофилм]]ови пронајдени во 3,48 милијарди години стар [[песочник]], откриен во Западна [[Австралија]].<ref>{{Наведено списание|last=Noffke|first=Nora|last2=Christian|first2=Daniel|last3=Wacey|first3=David|last4=Hazen|first4=Robert M.|date=2013-11-08|title=Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca март 48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia|url=http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/ast.2013.1030|journal=Astrobiology|volume=13|issue=12|pages=1103–1124|doi=10.1089/ast.2013.1030|issn=1531-1074}}</ref> Во [[2015]] година, остатоци од биолошка активност се пронајдени во карпи стари 4,1 милијарди години, во Западна Австралија.<ref>{{Наведено списание|last=Bell|first=Elizabeth A.|last2=Boehnke|first2=Patrick|last3=Harrison|first3=T. Mark|last4=Mao|first4=Wendy L.|date=2015-11-24|title=Potentially biogenic carbon preserved in a 4.1 billion-year-old zircon|url=http://www.pnas.org/content/112/47/14518|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=112|issue=47|pages=14518–14521|doi=10.1073/pnas.1517557112|issn=0027-8424|pmid=26483481}}</ref> Иако можни прокариотски фосили датираат пред околу 3,5 милијарди години, повеќето прокариоти немаат карактеристични клеточни морфологии, па затоа формата на фосилот не може со сигурност да се користи за да се идентификуваат како археи.<ref>{{Наведено списание|last=Schopf|first=J. William|date=2006-06-29|title=Fossil evidence of Archaean life|url=http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/361/1470/869|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Biological Sciences|language=en|volume=361|issue=1470|pages=869–885|doi=10.1098/rstb.2006.1834|issn=0962-8436|pmid=16754604|access-date=2018-01-20|archive-date=2014-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823064135/http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/361/1470/869|url-status=dead}}</ref> Наместо тоа, хемиските фосили кои содржат уникатни липиди се повеќе информативни, бидејќи таквите липиди се карактеристични за археите, а не се јавуваат кај другите организми.<ref>{{Наведено списание|last=Chappe|first=B.|last2=Albrecht|first2=P.|last3=Michaelis|first3=W.|date=1982-07-02|title=Polar Lipids of Archaebacteria in Sediments and Petroleums|url=http://science.sciencemag.org/content/217/4554/65|journal=Science|language=en|volume=217|issue=4554|pages=65–66|doi=10.1126/science.217.4554.65|issn=0036-8075|pmid=17739984}}</ref> Некои студии сугерираат дека архејски или еукариотски липиди се присутни во [[шкрилци]] кои датираат од пред околу 2,7 милијарди години,<ref>{{Наведено списание|last=Brocks|first=Jochen J.|last2=Logan|first2=Graham A.|last3=Buick|first3=Roger|last4=Summons|first4=Roger E.|date=1999-08-13|title=Archean Molecular Fossils and the Early Rise of Eukaryotes|url=http://science.sciencemag.org/content/285/5430/1033|journal=Science|language=en|volume=285|issue=5430|pages=1033–1036|doi=10.1126/science.285.5430.1033|issn=0036-8075|pmid=10446042}}</ref> но овие податоци оттогаш се оспорувани.<ref>{{Наведено списание|last=Rasmussen|first=Birger|last2=Fletcher|first2=Ian R.|last3=Brocks|first3=Jochen J.|last4=Kilburn|first4=Matt R.|date=2008/10|title=Reassessing the first appearance of eukaryotes and cyanobacteria|url=https://www.nature.com/articles/nature07381|journal=Nature|language=En|volume=455|issue=7216|pages=1101–1104|doi=10.1038/nature07381|issn=1476-4687}}</ref> Вакви липиди се откриени и во постари карпи во западен Гренланд. Најстарите траги се наоѓаат во областа Isua, каде се најдени најстарите познати [[Седиментна карпа|седименти]] на Земјата, формирани пред 3,8 милијарди години.<ref>{{Наведено списание|date=1986-05-01|title=Traces of archaebacteria in ancient sediments|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0723202086800029|journal=Systematic and Applied Microbiology|volume=7|issue=2-3|pages=178–183|doi=10.1016/S0723-2020(86)80002-9|issn=0723-2020}}</ref> Лозата на археите можеби е најстарата што постои на Земјата, која најрано се одделила од заедничкиот предок на трите домени на животот.<ref>{{Наведено списание|last=Wang|first=Minglei|last2=Yafremava|first2=Liudmila S.|last3=Caetano-Anollés|first3=Derek|last4=Mittenthal|first4=Jay E.|last5=Caetano-Anollés|first5=Gustavo|date=2007-11-01|title=Reductive evolution of architectural repertoires in proteomes and the birth of the tripartite world|url=http://genome.cshlp.org/content/17/11/1572|journal=Genome Research|language=en|volume=17|issue=11|pages=1572–1585|doi=10.1101/gr.6454307|issn=1088-9051|pmid=17908824}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Staley|first=James T.|last2=Caetano-Anollés|first2=Gustavo|date=2018-06-26|title=Archaea-First and the Co-Evolutionary Diversification of Domains of Life|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/bies.201800036|journal=BioEssays|language=en|volume=40|issue=8|pages=1800036|doi=10.1002/bies.201800036|issn=0265-9247}}</ref> [[Карл Воуз]] тврдел дека бактериите, археите и еукариотите претставуваат посебни еволуциони линии кои рано дивергирале од заедничкиот предок.<ref>{{Наведено списание|last=Woese|first=Carl R.|last2=Gupta|first2=Ramesh|date=1981/01|title=Are archaebacteria merely derived ‘prokaryotes’?|url=https://www.nature.com/articles/289095a0|journal=Nature|language=En|volume=289|issue=5793|pages=95–96|doi=10.1038/289095a0|issn=1476-4687}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|last=Woese|first=Carl|date=1998-06-09|title=The universal ancestor|url=http://www.pnas.org/content/95/12/6854|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=95|issue=12|pages=6854–6859|issn=0027-8424|pmid=9618502}}</ref> Една од хипотезите е дека ова се случило пред еволуцијата на клетките, кога недостатокот на типична клеточна мембрана овозможил неограничен латерален пренос на гени, а заедничките предци на трите домени се појавиле со фиксација на специфични подгрупи на гени.<ref name=":1" /> Можно е последниот заеднички предок на бактериите и археите да бил термофилен организам, што би значело дека пониските температури се „екстремни услови“ за археите, па затоа организмите што живеат во постудени средини се појавиле подоцна.<ref>{{Наведено списание|last=Gribaldo|first=Simonetta|last2=Brochier-Armanet|first2=Celine|date=2006-06-29|title=The origin and evolution of Archaea: a state of the art|url=http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/361/1470/1007|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Biological Sciences|language=en|volume=361|issue=1470|pages=1007–1022|doi=10.1098/rstb.2006.1841|issn=0962-8436|pmid=16754611|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118070853/http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/361/1470/1007|url-status=dead}}</ref> Археите и бактериите не се повеќе сродни помеѓу себе отколку што која било од нив е со еукариотите, па затоа терминот ''прокариот'', иако сѐ уште е во употреба со значењето „не е еукариот“, станува архаичен и со ограничена вредност.<ref name=":2">{{Наведено списание|last=Woese|first=C R|date=March 1994|title=There must be a prokaryote somewhere: microbiology's search for itself|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC372949/|journal=Microbiological Reviews|volume=58|issue=1|pages=1–9|issn=0146-0749|pmid=8177167}}</ref> === Споредба со другите домени === [[Податотека:Collapsed tree labels simplified.png|мини|513x513пкс|[[Филогенетско дрво|Дрво на животот]], засновано на комплетно секвенционирани геноми. Бактериите се обоени сино, еукариотите црвено, а археите зелено.]] Археите биле класифицирани како трет домен на животот поради големите разлики во структурата на [[Рибозомна РНК|рибозомната РНК]] меѓу нив и останатите организми. РНК молекулата која била секвенционирана кај нив, позната како [[16S рибозомна РНК|16S рРНК]], е присутна кај сите организми и секогаш ја има истата витална функција, а тоа е [[Биосинтеза на белковини|синтезата на белковини]]. Бидејќи оваа функција е централна во метаболизмот, микроорганизмите со [[Мутација|мутации]] на нивната 16S рРНК веројатно нема да преживеат, што доведува до голема стабилност во структурата на оваа [[нуклеинска киселина]] во текот на многу генерации. 16S рРНК е исто така доволно голема за да ги задржи информациите специфични за организмот, а истовремено доволно мала за да биде секвенционирана за релативно краток период. Во [[1977]] година, [[Карл Воуз]], микробиологот кој го проучувал генетското секвенционирање на организмите, развил нов метод за секвенционирање кој вклучувал поделба на РНК молекулата на фрагменти, кои можеле да се сортираат и да се споредат со фрагменти од други организми.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=Woese|first=Carl R.|last2=Fox|first2=George E.|date=1977-11-01|title=Phylogenetic structure of the prokaryotic domain: The primary kingdoms|url=http://www.pnas.org/content/74/11/5088|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=74|issue=11|pages=5088–5090|doi=10.1073/pnas.74 ноември 5088|issn=0027-8424|pmid=270744}}</ref> Колку повеќе се слични секвенционираните сегменти помеѓу различните [[Вид (биологија)|видови]], толку поблиску се сродни тие видови. Воуз го користел новиот метод за споредување на рРНК за да ги категоризира и разграничи различните видови на организми. При секвенционирањето тој открил група на метаногени организми со многу поразлични секвенци од сите дотогаш познати прокариоти и еукариоти.<ref name=":3" /> Овие метаногени организми биле многу послични едни со други, отколку што биле со другите организми, што го навело Воуз да предложи сосема нов домен - археи. Неговите [[опит]]и покажале дека, во структурата на 16S рРНК, археите се послични со еукариотите отколку со бактериите, иако по морфологија се послични со бактериите.<ref>{{Наведено списание|last=Cavicchioli|first=Ricardo|date=2011/01|title=Archaea — timeline of the third domain|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro2482|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=9|issue=1|pages=51–61|doi=10.1038/nrmicro2482|issn=1740-1534}}</ref> Ова довело до заклучокот дека археите и еукариотите споделуваат поскорешен заеднички предок од бактериите и еукариотите. Развојот на клеточното јадро се случил после расцепот меѓу бактериите и овој заеднички предок на археите и еукариотите. Иако археите се прокариоти, тие се посродни со еукариотите, па затоа не можат да се класифицираат ниту во доменот на бактериите ниту во доменот на еукариотите. Една од уникатните особини на археите е нивното користење на етерски липиди во изградбата на клеточната мембрана. Етерските врски се хемиски постабилни од естерските врски, какви што се среќаваат кај бактериите и еукариотите, што можеби е еден од факторите кој придонесува за способноста на археите да преживеат во екстремни средини, како што се високи температури и високо ниво на соленост. Компаративната анализа на архејските геноми има идентификувано неколку молекуларни обележја во форма на CSIs (анг. Conserved signature indels) и дистинктивни белковини, кои се уникатно присутни или кај сите археи или во рамките на подгрупи на коленото Archaea.<ref>{{Наведено списание|last=Gupta|first=Radhey S.|last2=Shami|first2=Ali|date=2011-02-01|title=Molecular signatures for the Crenarchaeota and the ThauMarchaeota|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10482-010-9488-3|journal=Antonie van Leeuwenhoek|language=en|volume=99|issue=2|pages=133–157|doi=10.1007/s10482-010-9488-3|issn=0003-6072}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gao|first=Beile|last2=Gupta|first2=Radhey S.|date=2007-03-29|title=Phylogenomic analysis of proteins that are distinctive of Archaea and its main subgroups and the origin of methanogenesis|url=https://doi.org/10.1186/1471-2164-8-86|journal=BMC Genomics|volume=8|pages=86|doi=10.1186/1471-2164-8-86|issn=1471-2164}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gupta|first=Radhey S.|last2=Naushad|first2=Sohail|last3=Baker|first3=Sheridan|date=2015|title=Phylogenomic analyses and molecular signatures for the class Halobacteria and its two major clades: a proposal for division of the class Halobacteria into an emended order Halobacteriales and two new orders, Haloferacales ord. nov. and Natrialbales ord. nov., containing the novel families Haloferacaceae fam. nov. and Natrialbaceae fam. nov|url=http://ijs.microbiologyresearch.org/content/journal/ijsem/10.1099/ijs.0.070136-0|journal=International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology|volume=65|issue=3|pages=1050–1069|doi=10.1099/ijs.0.070136-0}}</ref> Друга уникатна одлика на археите е способноста за [[метаногенеза]] (метаболно создавање на [[метан]]). Метаногенати археи играат клучна улога во [[екосистем]]ите заедно со организмите кои произведуваат енергија со [[оксидација]] на метан, какви што се многу видови бактерии, бидејќи тие често се главниот извор на [[метан]] во овие средини. Метаногените археи, исто така, играат клучна улога во циклусот на јаглерод, со тоа што го разградуваат органскиот јаглерод до метан, кој претставува еден од [[Стакленички гасови|стакленичките гасови]].<ref>{{Наведено списание|date=2002-01-01|title=The unique biochemistry of methanogenesis|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0079660302710453|volume=71|pages=223–283|doi=10.1016/S0079-6603(02)71045-3|issn=0079-6603}}</ref> ==== Споредба со бактериите ==== Односот помеѓу трите домени е од централно значење за разбирање на [[Потекло на животот|потеклото на животот]]. Повеќето од метаболичките патишта, кои се кодирани од повеќето гени на организмот, се заеднички за археите и бактериите, додека повеќето гени инволвирани во [[Генска експресија|генската експресија]] се заеднички за археите и еукариотите.<ref>{{Наведено списание|last=Koonin|first=Eugene V.|last2=Mushegian|first2=Arcady R.|last3=Galperin|first3=Michael Y.|last4=Walker|first4=D. Roland|date=1997-08-01|title=Comparison of archaeal and bacterial genomes: computer analysis of protein sequences predicts novel functions and suggests a chimeric origin for the archaea|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1365-2958.1997.4821861.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=25|issue=4|pages=619–637|doi=10.1046/j.1365-2958.1997.4821861.x|issn=1365-2958}}</ref> Во рамките на прокариотите, структурата на архејските клетки е најслична на онаа на [[Грампозитивни бактерии|Грам-позитивните бактерии]], поради тоа што и двете имаат еден липиден двослој,<ref name=":4">{{Наведено списание|last=Gupta|first=Radhey S.|date=December 1998|title=Protein Phylogenies and Signature Sequences: A Reappraisal of Evolutionary Relationships among Archaebacteria, Eubacteria, and Eukaryotes|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC98952/|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=62|issue=4|pages=1435–1491|issn=1092-2172|pmid=9841678}}</ref> и обично содржат дебел сакулус ([[егзоскелет]]) со варијабилен хемиски состав.<ref>{{Наведено списание|last=Koch|first=Arthur L.|date=2003-04-01|title=Were Gram-positive rods the first bacteria?|url=http://www.cell.com/trends/microbiology/abstract/S0966-842X(03)00063-5|journal=Trends in Microbiology|language=en|volume=11|issue=4|pages=166–170|doi=10.1016/S0966-842X(03)00063-5|issn=0966-842X|pmid=12706994}}</ref> Во некои филогенетски дрва, засновани на различни генски/белковински секвенци на прокариотски [[Хомологија (биологија)|хомолози]], архејските хомолози се поблиску поврзани со оние на Грам-позитивните бактерии.<ref name=":4" /> Археите и Грам-позитивните бактерии исто така споделуваат CSIs во голем број на важни белковини, како што се [[70-килодалтонски белковини на топлински шок]] (анг. 70 kilodalton heat shock proteins - Hsp70) и [[глутамин синтетаза I]];<ref>{{Наведено списание|last=Gupta|first=Radhey S.|date=1998-08-01|title=What are archaebacteria: life's third domain or monoderm prokaryotes related to Gram-positive bacteria? A new proposal for the classification of prokaryotic organisms|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1365-2958.1998.00978.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=29|issue=3|pages=695–707|doi=10.1046/j.1365-2958.1998.00978.x|issn=1365-2958}}</ref> меѓутоа, филогенијата на овие гени била толкувана дека содржи латерален трансфер на гени помеѓу организми од различни домени,<ref>{{Наведено списание|last=Gogarten|first=J. Peter|date=1994-11-01|title=Which is the most conserved group of proteins? Homology-orthology, paralogy, xenology, and the fusion of independent lineages|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00173425|journal=Journal of Molecular Evolution|language=en|volume=39|issue=5|pages=541–543|doi=10.1007/BF00173425|issn=0022-2844}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Brown|first=J. R.|last2=Masuchi|first2=Y.|last3=Robb|first3=F. T.|last4=Doolittlel|first4=W. F.|date=1994-06-01|title=Evolutionary relationships of bacterial and archaeal glutamine synthetase genes|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00175876|journal=Journal of Molecular Evolution|language=en|volume=38|issue=6|pages=566–576|doi=10.1007/BF00175876|issn=0022-2844}}</ref> па затоа можеби не ги одразува вистинските сродствени односи меѓу организмите. Една од предложените хипотези е дека археите [[Еволуција|еволуирале]] од Грам-позитивните бактерии како одговор на [[селекционен притисок]] од дејството на [[антибиотици]].<ref name=":4" /> Овој предлог бил заснован на опсервацијата дека археите се отпорни на голем број антибиотици, главно на оние произведени од Грам-позитивните бактерии, и на фактот што овие антибиотици првенствено делуваат на гени кои се различни меѓу археите и бактериите. Хипотезата е дека селекциониот притисок за развој на отпорност кон антибиотиците на крајот довел до големи промени во гените кои се цел на антибиотиците, а соевите во кои се јавиле вакви промени се заедничкиот предок на денешните археи. Еволуцијата на археите како одговор на антибиотски селекционен притисок, или некој друг конкурентен селекционен притисок, исто така може да го објасни нивното прилагодување кон екстремни услови (како што се висока температура или киселост), како резултат на нивната потрага по ненаселени [[Ниша|ниши]], со цел избегнување на организми кои произведуваат антибиотици; што е една од сугестиите на [[Томас Кавалир-Смит]].<ref>{{Наведено списание|last=Cavalier-Smith|first=T|date=2002|title=The neomuran origin of archaebacteria, the negibacterial root of the universal tree and bacterial megaclassification|url=http://ijs.microbiologyresearch.org/content/journal/ijsem/10.1099/00207713-52-1-7|journal=International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology|volume=52|issue=1|pages=7–76|doi=10.1099/00207713-52-1-7}}</ref> Овој предлог го поддржуваат и други студии кои ги истражуваат структурните односи меѓу [[белковина|белковините]]<ref>{{Наведено списание|last=Valas|first=Ruben E.|last2=Bourne|first2=Philip E.|date=2011-02-28|title=The origin of a derived superkingdom: how a gram-positive bacterium crossed the desert to become an archaeon|url=https://doi.org/10.1186/1745-6150-6-16|journal=Biology Direct|volume=6|pages=16|doi=10.1186/1745-6150-6-16|issn=1745-6150}}</ref> и студии кои укажуваат на тоа дека Грам-позитивните бактерии го сочинуваат најстарото филогенетско разгранување во рамките на прокариотите.<ref>{{Наведено списание|last=Skophammer|first=Ryan G.|last2=Herbold|first2=Craig W.|last3=Rivera|first3=Maria C.|last4=Servin|first4=Jacqueline A.|last5=Lake|first5=James A.|date=2006-09-01|title=Evidence that the Root of the Tree of Life Is Not within the Archaea|url=https://academic.oup.com/mbe/article/23/9/1648/1014294|journal=Molecular Biology and Evolution|language=en|volume=23|issue=9|pages=1648–1651|doi=10.1093/molbev/msl046|issn=0737-4038}}</ref> ==== Споредба со еукариотите ==== [[Податотека:Eocyte hypothesis.png|мини|356x356px|Еоцитна хипотеза]] Еволутивниот однос помеѓу археите и еукариотите останува нејасен. Постојат тврдења дека сродството помеѓу еукариотите и архејското колено [[Crenarchaeota]] е поблиско од сродството помеѓу архејските колена [[Euryarchaeota]] и Crenarchaeota.<ref name="nature.com">{{Наведено списание|last=Lake|first=James A.|date=1988/01|title=Origin of the eukaryotic nucleus determined by rate-invariant analysis of rRNA sequences|url=https://www.nature.com/articles/331184a0|journal=Nature|language=En|volume=331|issue=6152|pages=184–186|doi=10.1038/331184a0|issn=1476-4687}}</ref> Присуството на архејски гени во одредени бактерии, како ''[[Thermotoga maritima]]'', веројатно е резултат на хоризонтален пренос на гени.<ref>{{Наведено списание|last=Nelson|first=Karen E.|last2=Clayton|first2=Rebecca A.|last3=Gill|first3=Steven R.|last4=Gwinn|first4=Michelle L.|last5=Dodson|first5=Robert J.|last6=Haft|first6=Daniel H.|last7=Hickey|first7=Erin K.|last8=Peterson|first8=Jeremy D.|last9=Nelson|first9=William C.|date=1999/05|title=Evidence for lateral gene transfer between Archaea and Bacteria from genome sequence of Thermotoga maritima|url=https://www.nature.com/articles/20601|journal=Nature|language=En|volume=399|issue=6734|pages=323–329|doi=10.1038/20601|issn=1476-4687}}</ref> Стандардната хипотеза сугерира дека предците на еукариотите рано се одделиле од лозата на археите<ref>{{Наведено списание|last=Gouy|first=Manolo|last2=Li|first2=Wen-Hsiung|date=1989/05|title=Phylogenetic analysis based on rRNA sequences supports the archaebacterial rather than the eocyte tree|url=https://www.nature.com/articles/339145a0|journal=Nature|language=En|volume=339|issue=6220|pages=145–147|doi=10.1038/339145a0|issn=1476-4687}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Yutin|first=N.|last2=Makarova|first2=K. S.|last3=Mekhedov|first3=S. L.|last4=Wolf|first4=Y. I.|last5=Koonin|first5=E. V.|date=2008-08-01|title=The Deep Archaeal Roots of Eukaryotes|url=https://academic.oup.com/mbe/article/25/8/1619/1109023|journal=Molecular Biology and Evolution|language=en|volume=25|issue=8|pages=1619–1630|doi=10.1093/molbev/msn108|issn=0737-4038}}</ref> и дека еукариотите настанале преку спојување на археја и бактерија, од кои првата го дала јадрото, а втората цитоплазмата; ова објаснува одредени генетски сличности, но наидува на тешкотии во објаснувањето на клеточната структура.<ref name="nature.com"/> Алтернативна хипотеза е еоцитната хипотеза, според која еукариотите дивергирале релативно доцна од археите (види слика од десно).<ref>{{Наведено списание|last=Williams|first=Tom A.|last2=Foster|first2=Peter G.|last3=Cox|first3=Cymon J.|last4=Embley|first4=T. Martin|date=2013-12-11|title=An archaeal origin of eukaryotes supports only two primary domains of life|url=https://www.nature.com/articles/nature12779|journal=Nature|language=En|volume=504|issue=7479|pages=231–236|doi=10.1038/nature12779|issn=1476-4687}}</ref> Еден вид на археи откриен во [[2015]] година, [[Lokiarchaeum]] (класифициран во предложеното ново колено [[Lokiarchaeota]]), именуван по [[Хидротермален извор|хидротермалниот извор]] наречен „Замокот на Локи“ во [[Северноледен Океан|Северноледениот Океан]], е најблизу сроден со еукариотите и се претпоставува дека е преодна форма меѓу прокариотите и еукариотите.<ref>{{Наведено списание|last=Spang|first=Anja|last2=Saw|first2=Jimmy H.|last3=Jørgensen|first3=Steffen L.|last4=Zaremba-Niedzwiedzka|first4=Katarzyna|last5=Martijn|first5=Joran|last6=Lind|first6=Anders E.|last7=Eijk|first7=Roel van|last8=Schleper|first8=Christa|last9=Guy|first9=Lionel|date=2015-05-06|title=Complex archaea that bridge the gap between prokaryotes and eukaryotes|url=https://www.nature.com/articles/nature14447|journal=Nature|language=En|volume=521|issue=7551|pages=173–179|doi=10.1038/nature14447|issn=1476-4687}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2015/05/07/science/under-the-sea-a-missing-link-in-the-evolution-of-complex-cells.html|title=Under the Sea, a Missing Link in the Evolution of Complex Cells|last=Zimmer|first=Carl|date=2015-05-06|work=The New York Times|access-date=2018-01-19|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Досега се пронајдени неколку сестрински колена на Lokiarchaeota ([[Thorarchaeota]], [[Odinarchaeota]], [[Heimdallarchaeota]]), кои заедно ја чинат супергрупата Asgard, која можеби е сестрински таксон на групата TACK.<ref>{{Наведено списание|last=Seitz|first=Kiley W|last2=Lazar|first2=Cassandre S|last3=Hinrichs|first3=Kai-Uwe|last4=Teske|first4=Andreas P|last5=Baker|first5=Brett J|date=2016/07|title=Genomic reconstruction of a novel, deeply branched sediment archaeal phylum with pathways for acetogenesis and sulfur reduction|url=https://www.nature.com/articles/ismej2015233|journal=The ISME Journal|language=En|volume=10|issue=7|pages=1696–1705|doi=10.1038/ismej.2015.233|issn=1751-7370}}</ref> Односот меѓу членовите на Asgard и еукариотите сѐ уште е во процес на истражување. = Морфологија = Големината на поединечните археи се движи од 0,1 микрометри (μm) до над 15 μm во пречник, а се јавуваат во различни форми, најчесто како сфери, стапчиња, спирали или плоскати. Други морфологии во коленото Crenarchaeota вклучуваат заоблени клетки со неправилен облик кај ''[[Sulfolobus]]'', игличести нишки со пречник помал од половина микрометар кај ''[[Thermophilum]]'', и скоро совршено правоаголни прачки кај ''[[Thermoproteus]]'' и ''[[Pyrobaculum]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tolweb.org/Crenarchaeota/9|title=Crenarchaeota|work=tolweb.org|accessdate=2018-01-19|archive-date=2012-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120502154306/http://tolweb.org/Crenarchaeota/9|url-status=dead}}</ref> Археите од родот ''[[Haloquadratum]]'', како што е видот ''Haloquadratum walsbyi'', се рамни квадратни клетки кои живеат во хиперсалински води.<ref>{{Наведено списание|last=Walsby|first=A. E.|date=1980/01|title=A square bacterium|url=https://www.nature.com/articles/283069a0|journal=Nature|language=En|volume=283|issue=5742|pages=69–71|doi=10.1038/283069a0|issn=1476-4687}}</ref> Ваквите необични форми најверојатно ги одржува клеточниот ѕид и прокариотскиот [[цитоскелет]]. Во археите постојат белковини сродни со цитоскелетните компоненти на други организми<ref>{{Наведено списание|last=Hara|first=Futoshi|last2=Yamashiro|first2=Kan|last3=Nemoto|first3=Naoki|last4=Ohta|first4=Yoshinori|last5=Yokobori|first5=Shin-ichi|last6=Yasunaga|first6=Takuo|last7=Hisanaga|first7=Shin-ichi|last8=Yamagishi|first8=Akihiko|date=2007-03-01|title=An Actin Homolog of the Archaeon Thermoplasma acidophilum That Retains the Ancient Characteristics of Eukaryotic Actin|url=http://jb.asm.org/content/189/5/2039|journal=Journal of Bacteriology|language=en|volume=189|issue=5|pages=2039–2045|doi=10.1128/JB.01454-06|issn=0021-9193|pmid=17189356|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180602081737/http://jb.asm.org/content/189/5/2039|url-status=dead}}</ref> и во нивните клетки се формираат филаменти,<ref>{{Наведено списание|last=Trent|first=Jonathan D.|last2=Kagawa|first2=Hiromi K.|last3=Yaoi|first3=Takuro|last4=Olle|first4=Eric|last5=Zaluzec|first5=Nestor J.|date=1997-05-13|title=Chaperonin filaments: The archaeal cytoskeleton?|url=http://www.pnas.org/content/94/10/5383|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=94|issue=10|pages=5383–5388|issn=0027-8424|pmid=9144246}}</ref> но, за разлика од другите организми, овие клеточни структури се слабо разбрани.<ref>{{Наведено списание|date=1993-01-01|title=Cytoskeleton in the archaebacterium Thermoplasma acidophilum? Viscosity increase in soluble extracts|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/030326479390091P|journal=Biosystems|volume=29|issue=2-3|pages=151–160|doi=10.1016/0303-2647(93)90091-P|issn=0303-2647}}</ref> Кај родовите ''[[Thermoplasma]]'' и ''[[Ferroplasma]]'' недостатокот на клеточен ѕид прави да клетките имаат неправилни форми и личат на [[Амеба|амеби]].<ref name=":5">{{Наведено списание|last=Golyshina|first=O V|last2=Pivovarova|first2=T A|last3=Karavaiko|first3=G I|last4=Kondratéva|first4=T F|last5=Moore|first5=E R|last6=Abraham|first6=W R|last7=Lünsdorf|first7=H|last8=Timmis|first8=K N|last9=Yakimov|first9=M M|date=2000|title=Ferroplasma acidiphilum gen. nov., sp. nov., an acidophilic, autotrophic, ferrous-iron-oxidizing, cell-wall-lacking, mesophilic member of the Ferroplasmaceae fam. nov., comprising a distinct lineage of the Archaea|url=http://ijs.microbiologyresearch.org/content/journal/ijsem/10.1099/00207713-50-3-997|journal=International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology|volume=50|issue=3|pages=997–1006|doi=10.1099/00207713-50-3-997}}</ref> Некои видови формираат агрегати или филаменти на клетки долги до 200 μm, на пр. агрегатите од клетки на ''[[Thermococcus coalescens]]'' се спојуваат заедно меѓусебе формирајќи гигантски клетки.<ref>{{Наведено списание|last=Kuwabara|first=Tomohiko|last2=Minaba|first2=Masaomi|last3=Iwayama|first3=Yukihiro|last4=Inouye|first4=Isao|last5=Nakashima|first5=Miwako|last6=Marumo|first6=Katsumi|last7=Maruyama|first7=Akihiko|last8=Sugai|first8=Akihiko|last9=Itoh|first9=Toshihiro|date=2005|title=Thermococcus coalescens sp. nov., a cell-fusing hyperthermophilic archaeon from Suiyo Seamount|url=http://ijs.microbiologyresearch.org/content/journal/ijsem/10.1099/ijs.0.63432-0|journal=International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology|volume=55|issue=6|pages=2507–2514|doi=10.1099/ijs.0.63432-0}}</ref> Овие организми често се застапени во биофилмови.<ref>{{Наведено списание|last=Hall-Stoodley|first=Luanne|last2=Costerton|first2=J. William|last3=Stoodley|first3=Paul|date=2004/02|title=Bacterial biofilms: from the Natural environment to infectious diseases|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro821|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=2|issue=2|pages=95–108|doi=10.1038/nrmicro821|issn=1740-1534}}</ref> Археите од родот ''[[Pyrodictium]]'' создаваат сложена [[повеќеклеточна колонија]] која вклучува низи од долги, тенки, шупливи туби наречени канули (лат. ''cannulae'') кои стрчат надвор од површините на клетките и ги поврзуваат во густ, грмушест агломерат.<ref>{{Наведено списание|date=2003-01-01|title=Pyrodictium cannulae enter the periplasmic space but do not enter the cytoplasm, as revealed by cryo-electron tomography|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1047847702005816|journal=Journal of Structural Biology|volume=141|issue=1|pages=34–42|doi=10.1016/S1047-8477(02)00581-6|issn=1047-8477}}</ref> Функцијата на овие канули сѐ уште е нејасна, но тие можеби служат за комуникација или размена на хранливи материи.<ref>{{Наведено списание|last=Horn|first=Christian|last2=Paulmann|first2=Bernd|last3=Kerlen|first3=Gertraude|last4=Junker|first4=Norbert|last5=Huber|first5=Harald|date=August 1999|title=In Vivo Observation of Cell Division of Anaerobic Hyperthermophiles by Using a High-Intensity Dark-Field Microscope|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC94007/|journal=Journal of Bacteriology|volume=181|issue=16|pages=5114–5118|issn=0021-9193|pmid=10438790}}</ref> Постојат и колонии составени од повеќе видови археи, како што е колонијата наречена „низа од бисери“ која била откриена во [[2001]] година во едно мочуриште во Германија. Тркалезни бели колонии од новооткриените видови на коленото Euryarchaeota се разделени со тенки нишки кои можат да бидат до 15 сантиметри во должина, а се покажало дека ги градат одредени бактериски видови.<ref>{{Наведено списание|last=Rudolph|first=Christian|last2=Wanner|first2=Gerhard|last3=Huber|first3=Robert|date=2001-05-01|title=Natural Communities of Novel Archaea and Bacteria Growing in Cold Sulfurous Springs with a String-of-Pearls-Like Morphology|url=http://aem.asm.org/content/67/5/2336|journal=Applied and Environmental Microbiology|language=en|volume=67|issue=5|pages=2336–2344|doi=10.1128/AEM.67 мај 2336-2344.2001|issn=0099-2240|pmid=11319120|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603052318/http://aem.asm.org/content/67/5/2336|url-status=dead}}</ref> == Градба, хемиски состав и организација == Археите и бактериите генерално имаат слична клеточна структура, но составот и организацијата на клетките е различен кај археите. Археите, исто како и бактериите, немаат внатрешни мембрани и [[Органела|органели]].<ref name=":2" /> Слично како кај бактериите, клеточните мембрани на археите обично се оградени со [[клеточен ѕид]], а способни се да пливаат со помош на едно или повеќе [[Камшиче|камшичиња]].<ref name=":6">{{Наведено списание|last=Thomas|first=Nikhil A.|last2=Bardy|first2=Sonia L.|last3=Jarrell|first3=Ken F.|date=2001-04-01|title=The archaeal flagellum: a different kind of prokaryotic motility structure|url=https://academic.oup.com/femsre/article/25/2/147/542045|journal=FEMS Microbiology Reviews|language=en|volume=25|issue=2|pages=147–174|doi=10.1111/j.1574-6976.2001.tb00575.x|issn=0168-6445}}</ref> Структурно, археите се најмногу слични со Грам-позитивните бактерии. И двете групи имаат една клеточна мембрана и клеточен ѕид, а немаат [[Периплазма|периплазматски простор]]; исклучок на ова општо правило е ''[[Ignicoccus]]'', род кој поседува особено голем периплазматски простор со мембрански везикули, а над кој има надворешна мембрана.<ref>{{Наведено списание|last=Rachel|first=Reinhard|last2=Wyschkony|first2=Irith|last3=Riehl|first3=Sabine|last4=Huber|first4=Harald|title=The ultrastructure ofIgnicoccus: Evidence for a novel outer membrane and for intracellular vesicle budding in an archaeon|url=https://www.hindawi.com/journals/archaea/2002/307480/abs/|journal=Archaea|language=en|volume=1|issue=1|pages=9–18|doi=10.1155/2002/307480|issn=1472-3646}}</ref> === Клеточен ѕид и камшичиња === Повеќето археи, со исклучок на ''[[Thermoplasma]]'' и ''[[Ferroplasma]],'' поседуваат клеточен ѕид.<ref name=":5" /> Кај повеќето археи ѕидот е составен од површински слоеви на белковини, кои формираат [[S-слој]].<ref>{{Наведено списание|last=Sára|first=Margit|last2=Sleytr|first2=Uwe B.|date=2000-02-15|title=S-Layer Proteins|url=http://jb.asm.org/content/182/4/859|journal=Journal of Bacteriology|language=en|volume=182|issue=4|pages=859–868|doi=10.1128/JB.182 април 859-868.2000|issn=0021-9193|pmid=10648507|access-date=2018-01-20|archive-date=2016-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160720223702/http://jb.asm.org/content/182/4/859|url-status=dead}}</ref> S-слојот е составен од цврсти нишки на белковински молекули кои ја покриваат надворешната страна на клетката како оклоп.<ref>{{Наведено списание|date=1998-12-15|title=Structural Research on Surface Layers: A Focus on Stability, Surface Layer Homology Domains, and Surface Layer–Cell Wall Interactions|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1047847798940709|journal=Journal of Structural Biology|volume=124|issue=2-3|pages=276–302|doi=10.1006/jsbi.1998.4070|issn=1047-8477}}</ref> Овој слој нуди хемиска и физичка заштита на клетката и спречува [[Макромолекули|макромолекуларна]] [[дифузија]] низ клеточната мембрана.<ref name=":7">{{Наведено списание|last=Kandler|first=O.|last2=König|first2=H.|date=1998-04-01|title=Cell wall polymers in Archaea (Archaebacteria)|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s000180050156|journal=Cellular and Molecular Life Sciences CMLS|language=en|volume=54|issue=4|pages=305–308|doi=10.1007/s000180050156|issn=1420-682X}}</ref> За разлика од бактериите, археите немаат [[пептидогликан]] во нивните клеточни ѕидови, освен [[Ред (биологија)|редот]] ''[[Methanobacteriales]]'' кој содржи [[псевдопептидогликан]]; хетерополимер кој наликува на бактерискиот пептидогликан во морфологија, функција и физичка структура, но е различен во [[хемиска структура|хемиската структура]], т.е. нема [[D-аминокиселини]] и [[N-ацетил-мураминска киселина]].<ref name=":7" /> Архејските камшичиња (флагели) функционираат како бактериските, долгите нишки ги покренува во движење молекуларен вртежен мотор во основата на камшичето. Извор на енергија за моторот е [[протон]]скиот градиент низ мембраната. Сепак, архејските камшичиња се разликуваат по состав од бактериските, а се смета дека еволуирале од различни предци.<ref name=":6" /> Бактериското камшиче споделува заеднички предок со системот за секреција од тип III (анг. type III secretion system),<ref>{{Наведено списание|date=2003-07-17|title=Bacterial type III secretion systems are ancient and evolved by multiple horizontal-transfer events|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378111903006127|journal=Gene|volume=312|pages=151–163|doi=10.1016/S0378-1119(03)00612-7|issn=0378-1119}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Nguyen|first=L.|last2=Paulsen|first2=I. T.|last3=Tchieu|first3=J.|last4=Hueck|first4=C. J.|last5=Saier|first5=M. H.|date=April 2000|title=Phylogenetic analyses of the constituents of Type III protein secretion systems|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10939240|journal=Journal of Molecular Microbiology and Biotechnology|volume=2|issue=2|pages=125–144|issn=1464-1801|pmid=10939240}}</ref> додека архејското камшиче се чини дека еволуирало од бактериски тип IV пили (анг. bacterial type IV pili).<ref>{{Наведено списание|last=Ng|first=Sandy Y.M.|last2=Chaban|first2=Bonnie|last3=Jarrell|first3=Ken F.|date=2006|title=Archaeal Flagella, Bacterial Flagella and Type IV Pili: A Comparison of Genes and Posttranslational Modifications|url=https://www.karger.com/Article/Abstract/94053|journal=Journal of Molecular Microbiology and Biotechnology|language=en|volume=11|issue=3-5|pages=167–191|doi=10.1159/000094053|issn=1464-1801}}</ref> За разлика од бактериското камшиче, кое е шупливо и се синтетизира со додавање на белковински подединици нагоре кон врвот на камшичето, архејското камшиче се синтетизира со додавање на белковинските подединици во базата.<ref>{{Наведено списание|last=Bardy|first=Sonia L.|last2=Ng|first2=Sandy Y. M.|last3=Jarrell|first3=Ken F.|date=2003|title=Prokaryotic motility structures|url=http://mic.microbiologyresearch.org/content/journal/micro/10.1099/mic.0.25948-0|journal=Microbiology|volume=149|issue=2|pages=295–304|doi=10.1099/mic.0.25948-0}}</ref> === Мембрани === [[Податотека:Archaea membrane.svg|мини|324x324пкс|'''Мембранска структура кај археите.''' '''Горе''': архејска мембрана, '''1'''-изопреноидни странични низи, '''2'''-етерска врска, '''3'''-L-глицерол, '''4'''-фосфат. '''Средина''': бактериска и еукариотска мембрана: '''5'''-масни киселини, '''6'''-естерска врска, '''7'''-D-глицерол, '''8'''-фосфат. '''Доле''': '''9'''-липиден двослој кај бактерии, еукариоти и повеќето археи, '''10'''-липиден монослој кај некои археи.]] Архејските мембрани се состојат од [[фосфолипид]]и кои значително се разликуваат од оние кои се среќаваат кај другите организми, што е доказ дека тие се далечни сродници на бактериите и еукариотите.<ref name=":8">{{Наведено списание|last=Koga|first=Yosuke|last2=Morii|first2=Hiroyuki|date=2007-03-01|title=Biosynthesis of Ether-Type Polar Lipids in Archaea and Evolutionary Considerations|url=http://mmbr.asm.org/content/71/1/97|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|language=en|volume=71|issue=1|pages=97–120|doi=10.1128/MMBR.00033-06|issn=1092-2172|pmid=17347520}}</ref> Фосфолипидите се изградени од поларен дел кој се раствора во вода (фосфатна „глава“) и неполарен дел кој не се раствора во вода (липидна „опашка“). Овие компоненти се врзуваат за молекула на [[глицерол]]. Во водена средина фосфолипидите се организираат така што главите се ориентираат кон водата, а опашките бегаат од неа. Главната структура во сите клеточни мембрани е двоен слој од вака ориентирани фосфолипиди, и се нарекува липиден двослој. Фосфолипидите кај археите се невообичаени на четири начини: * Тие имаат мембрани составени од '''глицерол-етерски липиди''', додека бактериите и еукариотите имаат мембрани составени главно од '''глицерол-естерски липиди'''.<ref>{{Наведено списание|last=De Rosa|first=M|last2=Gambacorta|first2=A|last3=Gliozzi|first3=A|date=March 1986|title=Structure, biosynthesis, and physicochemical properties of archaebacterial lipids|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC373054/|journal=Microbiological Reviews|volume=50|issue=1|pages=70–80|issn=0146-0749|pmid=3083222}}</ref> Разликата е типот на [[Хемиска врска|хемиската врска]] која ја врзува [[Масна киселина|масната киселина]] за глицеролот; двата типа се прикажани со жолта боја на сликата од десно. Кај естерските липиди врската е [[естер]]ска, додека кај етерните липиди врската е [[етер]]ска. Етерските врски се хемиски постабилни од естерските врски. * [[Стереохемија]]та на глицеролот кај археите е спротивна од таа кај другите организми. Глицеролот може да се јави во две [[Изомерија|изомерни]] форми, наречени [[енантиомери]], кои се однесуваат како предмет и слика во огледало. Архејските фосфолипиди се изградени од sn-глицерол-1-фосфатот, кој е енантиомер на sn-глицерол-3-фосфат, молекулата која се јавува кај бактериите и еукариотите. Ова сугерира дека археите користат сосема различни ензими за синтеза на фосфолипиди од оние кај бактериите и еукариотите. Овие ензими се појавиле многу рано во историјата на животот, што укажува на рано дивергирање на археите од другите два домени на животот.<ref name=":8" /> * Архејските липидни опашки значително се разликуваат од оние кај другите организми, бидејќи се состојат од долги [[Изопреноиди|изопреноидни]] низи со странични [[Метилна група|метилни групи]], а понекогаш можат да содржат [[циклопропан]]ски или [[циклохексан]]ски прстени.<ref>{{Наведено списание|last=Damsté|first=Jaap S. Sinninghe|last2=Schouten|first2=Stefan|last3=Hopmans|first3=Ellen C.|last4=Duin|first4=Adri C. T. van|last5=Geenevasen|first5=Jan A. J.|date=2002-10-01|title=Crenarchaeol the characteristic core glycerol dibiphytanyl glycerol tetraether membrane lipid of cosmopolitan pelagic crenarchaeota|url=http://www.jlr.org/content/43/10/1641|journal=Journal of Lipid Research|language=en|volume=43|issue=10|pages=1641–1651|doi=10.1194/jlr.M200148-JLR200|issn=0022-2275|pmid=12364548}}</ref> За разлика од ова, масните киселини во мембраните на другите организми имаат неразгранети [[јаглеводород]]ни ланци кои никогаш не содржат [[Циклични соединенија|циклични прстени]]. Иако изопреноидните соединенија играат важна улога во биохемиските процеси на многу организми, само археите ги користат во изградба на мембранските фосфолипиди. Ваквите разгранети јаглеводородни ланци ја прават мембраната постабилна на високи температури.<ref>{{Наведено списание|last=Koga|first=Yosuke|last2=Morii|first2=Hiroyuki|date=November 2005|title=Recent advances in structural research on ether lipids from archaea including comparative and physiological aspects|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16306681|journal=Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry|volume=69|issue=11|pages=2019–2034|doi=10.1271/bbb.69.2019|issn=0916-8451|pmid=16306681}}</ref> * Кај некои археи, липидниот двослој е заменет со монослој. Ова настанува кога опашките од две фосфолипидни молекули се врзуваат во една молекула со две поларни глави ([[болаамфифил]]); а ваквата структура се смета дека ги прави мембраните поригидни и поотпорни кон условите на средината.<ref>{{Наведено списание|last=Hanford|first=Michael J.|last2=Peeples|first2=Tonya L.|date=2002-01-01|title=Archaeal tetraether lipids|url=https://link.springer.com/article/10.1385/ABAB:97:1:45|journal=Applied Biochemistry and Biotechnology|language=en|volume=97|issue=1|pages=45–62|doi=10.1385/ABAB:97:1:45|issn=0273-2289}}</ref> На пример, липидите кај родот ''Ferroplasma'' се од овој тип, што се претпоставува дека е резултат на адаптација кон екстремно кисели средини.<ref>{{Наведено списание|last=Macalady|first=Jennifer L.|last2=Vestling|first2=Martha M.|last3=Baumler|first3=David|last4=Boekelheide|first4=Nick|last5=Kaspar|first5=Charles W.|last6=Banfield|first6=Jillian F.|date=2004-10-01|title=Tetraether-linked membrane monolayers in Ferroplasma spp: a key to survival in acid|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00792-004-0404-5|journal=Extremophiles|language=en|volume=8|issue=5|pages=411–419|doi=10.1007/s00792-004-0404-5|issn=1431-0651}}</ref> = Метаболизам = Археите имаат различни хемиски реакции во нивниот метаболизам и користат многу различни извори на енергија. Овие реакции се класифицирани во нутрициони групи, зависно од изворот на енергија и изворот на јаглерод. Некои археи добиваат енергија од неоргански супстанци, како [[сулфур]] или [[амонијак]], и се нарекуваат [[литотрофи]]. Тука спаѓаат [[нитрификациони]]те археи, [[метаногени]]те археи и [[анаероб]]ните оксидирачи на метан.<ref>{{Наведено списание|last=Valentine|first=David L.|date=2007/04|title=Adaptations to energy stress dictate the ecology and evolution of the Archaea|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro1619|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=5|issue=4|pages=316–323|doi=10.1038/nrmicro1619|issn=1740-1534}}</ref> Во овие реакции едно [[соединение]] донира [[електрон]]и на друго ([[редокс реакција]]), ослободувајќи енергија за активностите на клетката. Ослободената енергија се користи за синтеза на [[Аденозин трифосфат|аденозин трифосфат (ATP)]] преку [[хемиосмоза]], истиот основен процес кој се одвива во [[митохондрии]]те на еукариотските клетки.<ref name=":9">{{Наведено списание|last=Schäfer|first=Günter|last2=Engelhard|first2=Martin|last3=Müller|first3=Volker|date=September 1999|title=Bioenergetics of the Archaea|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC103747/|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=63|issue=3|pages=570–620|issn=1092-2172|pmid=10477309}}</ref> Друга група на археи ја користи [[Сончева светлина|сончевата светлина]] како извор на енергија и се нарекуваат [[фототрофи]]. Сепак, кислородна [[фотосинтеза]] не се јавува кај ниту една досега позната археја.<ref name=":9" /> Многу базични метаболни патишта се идентични кај сите форми на живот; на пример, археите користат изменета форма на [[гликолиза]] ([[патот на Ентнер-Дудорв]]) и комплетен или делумен [[циклус на лимонска киселина]] (Кребсов циклус).<ref>{{Наведено списание|date=1991-12-01|title=Comparative biochemistry of Archaea and Bacteria|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959437X05802060|journal=Current Opinion in Genetics & Development|volume=1|issue=4|pages=544–551|doi=10.1016/S0959-437X(05)80206-0|issn=0959-437X}}</ref> Овие сличности со другите организми веројатно го одразуваат нивното рано потекло во историјата на животот и нивното високо ниво на ефикасност.<ref>{{Наведено списание|date=1996-07-01|title=Evolution of carbohydrate metabolic pathways|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0923250896839982|journal=Research in Microbiology|volume=147|issue=6-7|pages=448–455|doi=10.1016/0923-2508(96)83998-2|issn=0923-2508}}</ref> Некои Euryarchaeota се метаногени (археи кои создаваат метан како резултат на метаболизмот), а живеат во [[анаероб]]ни средини, како што се [[Мочуриште|мочуриштата]]. Оваа форма на метаболизам еволуирала рано, па дури можно е првиот организам да бил метаноген.<ref>{{Наведено списание|date=1998-01-01|title=How Did Bacteria Come to Be?|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0065291108601356|volume=40|pages=353–399|doi=10.1016/S0065-2911(08)60135-6|issn=0065-2911}}</ref> Честа реакција на овој процес е употребата на јаглерод диоксид како акцептор на електрони за оксидирање на водородот. Метаногенезата вклучува широк спектар на [[коензим]]и кои се единствени за овие археи, како што се [[коензим М]] и [[метанофуран]]. Други органски соединенија како што се [[алкохол]]и, [[оцетна киселина]] или [[мравја киселина]] се користат како алтернативни акцептори на електрони од страна на метаногените. Овие реакции се чести и кај цревните археи. Оцетната киселина, исто така, директно се разградува на метан и јаглерод диоксид од страна на [[ацетотрофни]]те археи. Овие ацетотрофи се археи од редот [[Methanosarcinales]] и се главен дел од заедниците на микроорганизми кои произведуваат [[биогас]].<ref>{{Наведено списание|date=2008-08-04|title=Characterization of the methanogenic Archaea within two-phase biogas reactor systems operated with plant biomass|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0723202008000222|journal=Systematic and Applied Microbiology|volume=31|issue=3|pages=190–205|doi=10.1016/j.syapm.2008 февруари 003|issn=0723-2020}}</ref> Други археи го користат јаглерод диоксидот во атмосферата како извор на јаглерод, во процес наречен фиксација на јаглерод (тие се [[автотроф]]и). Овој процес вклучува или високо изменета форма на [[Калвинов циклус|Калвиновиот циклус]]<ref>{{Наведено списание|last=Mueller-Cajar|first=Oliver|last2=Badger|first2=Murray Ronald|date=2007-08-01|title=New roads lead to Rubisco in archaebacteria|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bies.20616/abstract|journal=BioEssays|language=en|volume=29|issue=8|pages=722–724|doi=10.1002/bies.20616|issn=1521-1878}}</ref> или скорешно откриен метаболен пат наречен циклус на 3-хидроксипропионат/4-хидроксибутират.<ref>{{Наведено списание|last=Berg|first=Ivan A.|last2=Kockelkorn|first2=Daniel|last3=Buckel|first3=Wolfgang|last4=Fuchs|first4=Georg|date=2007-12-14|title=A 3-Hydroxypropionate/4-Hydroxybutyrate Autotrophic Carbon Dioxide Assimilation Pathway in Archaea|url=http://science.sciencemag.org/content/318/5857/1782|journal=Science|language=en|volume=318|issue=5857|pages=1782–1786|doi=10.1126/science.1149976|issn=0036-8075|pmid=18079405}}</ref> Crenarchaeota, исто така, го користат реверзниот Кребсов циклус, додека Euryarchaeota го користат редуктивниот пат на ацетил-КоA.<ref>{{Наведено списание|last=Thauer|first=Rudolf K.|date=2007-12-14|title=A Fifth Pathway of Carbon Fixation|url=http://science.sciencemag.org/content/318/5857/1732|journal=Science|language=en|volume=318|issue=5857|pages=1732–1733|doi=10.1126/science.1152209|issn=0036-8075|pmid=18079388}}</ref> Врзувањето на јаглеродот користи енергија од неоргански извори. Изворите на енергија кај археите се многу разнообразни и варираат од [[оксидација]] на амонијак кај [[Nitrosopumilales]],<ref>{{Наведено списание|last=Könneke|first=Martin|last2=Bernhard|first2=Anne E.|last3=Torre|first3=José R. de la|last4=Walker|first4=Christopher B.|last5=Waterbury|first5=John B.|last6=Stahl|first6=David A.|date=2005/09|title=Isolation of an autotrophic ammonia-oxidizing marine archaeon|url=https://www.nature.com/articles/nature03911|journal=Nature|language=En|volume=437|issue=7058|pages=543–546|doi=10.1038/nature03911|issn=1476-4687}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Francis|first=Christopher A|last2=Beman|first2=J Michael|last3=Kuypers|first3=Marcel M M|date=2007/05|title=New processes and players in the nitrogen cycle: the microbial ecology of anaerobic and archaeal ammonia oxidation|url=https://www.nature.com/articles/ismej20078|journal=The ISME Journal|language=En|volume=1|issue=1|pages=19–27|doi=10.1038/ismej.2007.8|issn=1751-7370}}</ref> до оксидација на [[сулфурводород]] или елементарен сулфур кај видовите на ''[[Sulfolobus]]'', при што користат кислород или метални јони како акцептори на електрони.<ref name=":9" /> Фототрофните археи користат светлина за продукција на [[хемиска енергија]] во форма на ATP. Кај Halobacteria, [[Јонски пумпи|јонските пумпи]] активирани од светлина, како што се [[бактериородопсин]]от и [[халородопсин]]от, генерираат јонски градиенти со пумпање на [[јон]]и надвор од клетката преку клеточната мембрана. Енергетскиот потенцијал на овие електрохемиски градиенти потоа служи за синтеза на ATP со помош на ензимот [[АТФ-синтаза]]. Овој процес е форма на [[фотофосфорилација]]. Способноста на овие пумпи, активирани од светлина, да транслоцираат јони преку мембраната зависат од промените во структурата на [[ретинол]]скиот кофактор кои настануваат со апсорпција на [[фотон]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Bryant|first=Donald A.|last2=Frigaard|first2=Niels-Ulrik|date=November 2006|title=Prokaryotic photosynthesis and phototrophy illuminated|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16997562|journal=Trends in Microbiology|volume=14|issue=11|pages=488–496|doi=10.1016/j.tim.2006 септември 001|issn=0966-842X|pmid=16997562}}</ref> = Генетика = Археите обично имаат еден циркуларен [[хромозом]],<ref name=":10">{{Наведено списание|last=Allers|first=Thorsten|last2=Mevarech|first2=Moshe|date=2005/01|title=Archaeal genetics — the third way|url=https://www.nature.com/articles/nrg1504|journal=Nature Reviews Genetics|language=En|volume=6|issue=1|pages=58–73|doi=10.1038/nrg1504|issn=1471-0064}}</ref> со дури 5.751.492 [[базни парови]] кај видот ''[[Methanosarcina acetivorans]]'',<ref>{{Наведено списание|last=Galagan|first=James E.|last2=Nusbaum|first2=Chad|last3=Roy|first3=Alice|last4=Endrizzi|first4=Matthew G.|last5=Macdonald|first5=Pendexter|last6=FitzHugh|first6=Will|last7=Calvo|first7=Sarah|last8=Engels|first8=Reinhard|last9=Smirnov|first9=Serge|date=2002-04-01|title=The Genome of M. acetivorans Reveals Extensive Metabolic and Physiological Diversity|url=http://genome.cshlp.org/content/12/4/532|journal=Genome Research|language=en|volume=12|issue=4|pages=532–542|doi=10.1101/gr.223902|issn=1088-9051|pmid=11932238}}</ref> кој е најголемиот познат архејски геном. Малиот геном од 490.885 базни парови на ''[[Nanoarchaeum equitans]]'' е десетина од оваа големина и е најмалиот познат архејски геном, а се проценува дека содржи само 537 гени за кодирање на белковини.<ref name="ReferenceA">{{Наведено списание|last=Waters|first=Elizabeth|last2=Hohn|first2=Michael J.|last3=Ahel|first3=Ivan|last4=Graham|first4=David E.|last5=Adams|first5=Mark D.|last6=Barnstead|first6=Mary|last7=Beeson|first7=Karen Y.|last8=Bibbs|first8=Lisa|last9=Bolanos|first9=Randall|date=2003-10-28|title=The genome of Nanoarchaeum equitans: Insights into early archaeal evolution and derived parasitism|url=http://www.pnas.org/content/100/22/12984|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=100|issue=22|pages=12984–12988|doi=10.1073/pnas.1735403100|issn=0027-8424|pmid=14566062}}</ref> Помалите независни ДНК вериги, наречени [[плазмид]]и, исто така се наоѓаат во археите. Плазмидите може да се пренесат од клетка на клетка преку физички контакт, во процес кој наликува на бактериската [[конјугација]].<ref>{{Наведено списание|last=Schleper|first=C|last2=Holz|first2=I|last3=Janekovic|first3=D|last4=Murphy|first4=J|last5=Zillig|first5=W|date=August 1995|title=A multicopy plasmid of the extremely thermophilic archaeon Sulfolobus effects its transfer to recipients by mating|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC177192/|journal=Journal of Bacteriology|volume=177|issue=15|pages=4417–4426|issn=0021-9193|pmid=7635827}}</ref> [[Податотека:OSC Microbio 04 06 Sulfolobus.jpg|лево|мини|249x249пкс|Архејата ''Sulfolobus'' инфицирана со ДНК вирусот STSV1.|алт=]] Археите можат да бидат инфицирани од ДНК-вируси кои не се сродни со ниту една друга група на [[вирус]]и и имаат невообичаени форми, како шише, кукести прачки или форма на солза.<ref>{{Наведено списание|last=Prangishvili|first=David|last2=Forterre|first2=Patrick|last3=Garrett|first3=Roger A.|date=2006/11|title=Viruses of the Archaea: a unifying view|url=https://www.nature.com/articles/nrmicro1527|journal=Nature Reviews Microbiology|language=En|volume=4|issue=11|pages=837–848|doi=10.1038/nrmicro1527|issn=1740-1534}}</ref> Овие вируси најдетално се проучени во термофилните археи, особено во редовите [[Sulfolobales]] и [[Thermoproteales]].<ref>{{Наведено списание|last=Prangishvili|first=D.|last2=Garrett|first2=R. A.|date=2004-04-01|title=Exceptionally diverse morphotypes and genomes of crenarchaeal hyperthermophilic viruses|url=http://www.biochemsoctrans.org/content/32/2/204|journal=Biochemical Society Transactions|language=en|volume=32|issue=2|pages=204–208|doi=10.1042/bst0320204|issn=0300-5127|pmid=15046572}}</ref> Две групи на едноверижни ДНК-вируси кои инфицираат археи биле неодамна изолирани. Претставник на една од групите е ''[[Halorubrum pleomorphic virus 1]]'' („Pleolipoviridae“) кој ги инфицира халофилните археи,<ref>{{Наведено списание|last=Pietilä|first=Maija K.|last2=Roine|first2=Elina|last3=Paulin|first3=Lars|last4=Kalkkinen|first4=Nisse|last5=Bamford|first5=Dennis H.|date=2009-04-01|title=An ssDNA virus infecting archaea: a new lineage of viruses with a membrane envelope|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.2009.06642.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=72|issue=2|pages=307–319|doi=10.1111/j.1365-2958.2009.06642.x|issn=1365-2958}}</ref> а на другата е вирусот во облик на серпентина („Spiraviridae“) кој инфицира хипертермофилен домаќин кој оптимално расте на температура од 90-95&nbsp;°C.<ref>{{Наведено списание|last=Mochizuki|first=Tomohiro|last2=Krupovic|first2=Mart|last3=Pehau-Arnaudet|first3=Gérard|last4=Sako|first4=Yoshihiko|last5=Forterre|first5=Patrick|last6=Prangishvili|first6=David|date=2012-08-14|title=Archaeal virus with exceptional virion architecture and the largest single-stranded DNA genome|url=http://www.pnas.org/content/109/33/13386|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=109|issue=33|pages=13386–13391|doi=10.1073/pnas.1203668109|issn=0027-8424|pmid=22826255}}</ref> Вториот вирус има најголем до сега откриен геном на едноверижна ДНК (евДНК). Одбраната против овие вируси може да вклучи [[РНК интерференција]] од репетитивни ДНК секвенци кои се сродни со гените на вирусите.<ref>{{Наведено списание|last=Mojica|first=Francisco J. M.|last2=Díez-Villaseñor|first2=Chc)sar|last3=García-Martínez|first3=Jesús|last4=Soria|first4=Elena|date=2005-02-01|title=Intervening Sequences of Regularly Spaced Prokaryotic Repeats Derive from Foreign Genetic Elements|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00239-004-0046-3|journal=Journal of Molecular Evolution|language=en|volume=60|issue=2|pages=174–182|doi=10.1007/s00239-004-0046-3|issn=0022-2844}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Makarova|first=Kira S.|last2=Grishin|first2=Nick V.|last3=Shabalina|first3=Svetlana A.|last4=Wolf|first4=Yuri I.|last5=Koonin|first5=Eugene V.|date=2006-03-16|title=A putative RNA-interference-based immune system in prokaryotes: computational analysis of the predicted enzymatic machinery, functional analogies with eukaryotic RNAi, and hypothetical mechanisms of action|url=https://doi.org/10.1186/1745-6150-1-7|journal=Biology Direct|volume=1|pages=7|doi=10.1186/1745-6150-1-7|issn=1745-6150}}</ref> Археите генетски се разликуваат од бактериите и еукариотите, така што 15% од белковините кодирани од кој било архејски геном се уникатни за овој домен, иако повеќето од овие уникатни гени немаат позната функција.<ref>{{Наведено списание|last=Graham|first=David E.|last2=Overbeek|first2=Ross|last3=Olsen|first3=Gary J.|last4=Woese|first4=Carl R.|date=2000-03-28|title=An archaeal genomic signature|url=http://www.pnas.org/content/97/7/3304|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=97|issue=7|pages=3304–3308|doi=10.1073/pnas.97 јули 3304|issn=0027-8424}}</ref> Од остатокот на уникатните белковини кои имаат идентификувана функција, повеќето припаѓаат на Euryarchaea и се вклучени во метаногенезата. Белковините кои археите, бактериите и еукариотите ги споделуваат се основните белковини на метаболизмот одговорни за нормална клеточна функција, а тоа се белковини за [[Транскрипција (генетика)|транскрипција]], [[Транслација (биологија)|транслација]] и [[нуклеотид]]ен метаболизам.<ref>{{Наведено списание|date=1999-10-01|title=Archaeal genomics|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369527499000144|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=2|issue=5|pages=542–547|doi=10.1016/S1369-5274(99)00014-4|issn=1369-5274}}</ref> Други уникатни особини на археите се организацијата на гените со сродни функции во [[оперони]] и големите разлики во гените за [[Транспортна РНК|транспортната РНК (тРНК)]] и гените за аминоацил-тРНК синтетазите. Транскрипцијата кај археите повеќе наликува на еукариотската одошто на бактериската, при што архејската [[РНК-полимераза]] е многу блиска со нејзиниот еквивалент кај еукариотите,<ref name=":10" /> додека архејската транслација покажува сличности и со еукариотската и со бактериската.<ref>{{Наведено списание|last=Dennis|first=Patrick P.|date=1997-06-27|title=Ancient Ciphers: Translation in Archaea|url=http://www.cell.com/cell/abstract/S0092-8674(00)80288-3|journal=Cell|language=en|volume=89|issue=7|pages=1007–1010|doi=10.1016/S0092-8674(00)80288-3|issn=0092-8674|pmid=9215623}}</ref> Иако археите имаат само еден тип на РНК-полимераза, нејзината структура и функција во транскрипцијата е сродна со онаа на еукариотската [[РНК-полимераза II]], со слично групирање на белковините (основните [[транскрипциони фактори]]) кои го насочуваат врзувањето на РНК-полимеразата за [[Генски промотор|генскиот промотор]].<ref>{{Наведено списание|last=Werner|first=Finn|date=2007-09-01|title=Structure and function of archaeal RNA polymerases|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.2007.05876.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=65|issue=6|pages=1395–1404|doi=10.1111/j.1365-2958.2007.05876.x|issn=1365-2958}}</ref> Сепак, други архејски транскрипциони фактори се посродни со оние кои се наоѓаат во бактериите.<ref>{{Наведено списание|last=Aravind|first=L|date=1999-12-01|title=DNA-binding proteins and evolution of transcription regulation in the archaea|url=https://academic.oup.com/nar/article/27/23/4658/1065155|journal=Nucleic Acids Research|language=en|volume=27|issue=23|pages=4658–4670|doi=10.1093/nar/27.23.4658|issn=0305-1048}}</ref> Посттранскрипционата модификација е поедноставена од таа кај еукариотите, бидејќи повеќето архејски гени немаат [[интрони]], иако има многу интрони во гените за транспортната РНК и рибозомната РНК,<ref>{{Наведено списание|last=Lykke-Andersen|first=Jens|last2=Aagaard|first2=Claus|last3=Semionenkov|first3=Mikhail|last4=Garrett|first4=Roger A.|date=1997-09-01|title=Archaeal introns: splicing, intercellular mobility and evolution|url=http://www.cell.com/trends/biochemical-sciences/pdf/S0968-0004(97)01113-4.pdf?_returnURL=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0968000497011134?showall=true|journal=Trends in Biochemical Sciences|language=en|volume=22|issue=9|doi=10.1016/S0968-0004(97)01113-4|issn=0968-0004}}</ref> а интрони може да се најдат и кај неколку гени кои кодираат белковини.<ref>{{Наведено списание|last=Watanabe|first=Yoh-ichi|last2=Yokobori|first2=Shin-ichi|last3=Inaba|first3=Toshiro|last4=Yamagishi|first4=Akihiko|last5=Oshima|first5=Tairo|last6=Kawarabayasi|first6=Yutaka|last7=Kikuchi|first7=Hisasi|last8=Kita|first8=Kiyoshi|date=2002-01-02|title=Introns in protein-coding genes in Archaea|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1016/S0014-5793(01)03219-7/abstract|journal=FEBS Letters|language=en|volume=510|issue=1-2|pages=27–30|doi=10.1016/S0014-5793(01)03219-7|issn=1873-3468}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=2006-08-04|title=Archaeal pre-mRNA splicing: A connection to hetero-oligomeric splicing endonuclease|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0006291X06013003|journal=Biochemical and Biophysical Research Communications|volume=346|issue=3|pages=1024–1032|doi=10.1016/j.bbrc.2006 јуни 011|issn=0006-291X}}</ref> === Пренос на гени и генетска размена === Екстремната халофилна археја ''[[Halobacterium vulcanii]]'' формира цитоплазматски мостови помеѓу клетките кои се користат за трансфер на ДНК од една клетка на друга во кој било правец.<ref>{{Наведено списание|last=Rosenshine|first=I.|last2=Tchelet|first2=R.|last3=Mevarech|first3=M.|date=1989-09-22|title=The mechanism of DNA transfer in the mating system of an archaebacterium|url=http://science.sciencemag.org/content/245/4924/1387|journal=Science|language=en|volume=245|issue=4924|pages=1387–1389|doi=10.1126/science.2818746|issn=0036-8075|pmid=2818746}}</ref> Кога хипертермофилните археи ''[[Sulfolobus solfataricus]]''<ref>{{Наведено списание|last=Fröls|first=Sabrina|last2=Ajon|first2=Malgorzata|last3=Wagner|first3=Michaela|last4=Teichmann|first4=Daniela|last5=Zolghadr|first5=Behnam|last6=Folea|first6=Mihaela|last7=Boekema|first7=Egbert J.|last8=Driessen|first8=Arnold J. M.|last9=Schleper|first9=Christa|date=2008-11-01|title=UV-inducible cellular aggregation of the hyperthermophilic archaeon Sulfolobus solfataricus is mediated by pili formation|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.2008.06459.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=70|issue=4|pages=938–952|doi=10.1111/j.1365-2958.2008.06459.x|issn=1365-2958}}</ref> и ''[[Sulfolobus acidocaldarius]]''<ref name=":11">{{Наведено списание|last=Ajon|first=Małgorzata|last2=Fröls|first2=Sabrina|last3=van Wolferen|first3=Marleen|last4=Stoecker|first4=Kilian|last5=Teichmann|first5=Daniela|last6=Driessen|first6=Arnold J. M.|last7=Grogan|first7=Dennis W.|last8=Albers|first8=Sonja-Verena|last9=Schleper|first9=Christa|date=2011-11-01|title=UV-inducible DNA exchange in hyperthermophilic archaea mediated by type IV pili|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.2011.07861.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=82|issue=4|pages=807–817|doi=10.1111/j.1365-2958.2011.07861.x|issn=1365-2958}}</ref> се изложени на агенси кои ја оштетуваат структурата на ДНК, како што се [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото зрачење]], [[блеомицин]]от или [[митомицин C]], се индуцира специфична клеточна агрегација. Агрегацијата кај ''S. solfataricus'' не може да биде предизвикана од други физички стрес-фактори, како што се [[Водороден показател|pH вредност]] на средината или промени во температурата, што укажува на тоа дека агрегацијата е индуцирана само од фактори кои делуваат на ДНК. Ажон и соработниците<ref name=":11" /> покажаа дека кај ''S. acidocaldarius'' агрегацијата предизвикана од ултравиолетово зрачење покренува размена на хромозомски маркери со висока честота. Стапките на [[рекомбинација]] ги надминале оние на неиндуцираните култури на оваа археја за околу трипати. Фролс и соработниците<ref>{{Наведено списание|last=Fröls|first=Sabrina|last2=White|first2=Malcolm F.|last3=Schleper|first3=Christa|date=2009-02-01|title=Reactions to UV damage in the model archaeon Sulfolobus solfataricus|url=http://www.biochemsoctrans.org/content/37/1/36|journal=Biochemical Society Transactions|language=en|volume=37|issue=1|pages=36–41|doi=10.1042/BST0370036|issn=0300-5127|pmid=19143598}}</ref> и Ажон и соработниците хипотезирале дека клеточната агрегација го подобрува специфичниот трансфер на ДНК помеѓу клетките на ''Sulfolobus'' со цел да се обезбеди зголемена поправка на оштетената ДНК преку [[хомологна рекомбинација]]. Овој одговор може да биде примитивна форма на полова интеракција, слично на добро познатите системи за бактериска трансформација, кои се, исто така, одговорни за специфичен трансфер на ДНК помеѓу клетките, а доведуваат до хомологна рекомбинациона поправка на оштетените ДНК молекули. = Размножување = Археите се размножуваат [[Бесполово размножување|бесполово]] со бинарна или повеќекратно цепење, фрагментација или [[пупење]]. Кај нив процесот на [[мејоза]] не се одвива. [[Клеточна делба|Клеточната делба]] се контролира со [[клеточен циклус]]; откако хромозомот ќе се [[Репликација на ДНК|реплицира]] и двата нови хромозома ќе се одвојат, клетката почнува со делба.<ref name=":12">{{Наведено списание|last=Bernander|first=Rolf|date=1998-08-01|title=Archaea and the cell cycle|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1365-2958.1998.00956.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=29|issue=4|pages=955–961|doi=10.1046/j.1365-2958.1998.00956.x|issn=1365-2958}}</ref> Во родот ''Sulfolobus'', циклусот има одлики кои се слични на бактериските и еукариотските системи. Хромозомот се реплицира од повеќе почетни точки (места на почеток на репликација) со користење на [[ДНК-полимераза|ДНК-полимерази]] кои се слични на еквивалентните еукариотски ензими.<ref>{{Наведено списание|last=KELMAN|first=L|last2=KELMAN|first2=Z|date=2004-09-01|title=Multiple origins of replication in archaea|url=http://www.cell.com/trends/microbiology/fulltext/S0966-842X(04)00143-X|journal=Trends in Microbiology|language=en|volume=12|issue=9|pages=399–401|doi=10.1016/j.tim.2004 јули 001|issn=0966-842X}}</ref> Во еuryarchaea белковината на клеточната делба, FtsZ, кој формира контрахирачки прстен околу клетката, и компонентите на септумот, кој се формира во центарот на клетката, се слични на нивните бактериски еквиваленти.<ref name=":12" /> Меѓутоа, кај crenarchaea<ref>{{Наведено списание|last=Lindås|first=Ann-Christin|last2=Karlsson|first2=Erik A.|last3=Lindgren|first3=Maria T.|last4=Ettema|first4=Thijs J. G.|last5=Bernander|first5=Rolf|date=2008-12-02|title=A unique cell division machinery in the Archaea|url=http://www.pnas.org/content/105/48/18942|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=105|issue=48|pages=18942–18946|doi=10.1073/pnas.0809467105|issn=0027-8424|pmid=18987308}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Samson|first=Rachel Y.|last2=Obita|first2=Takayuki|last3=Freund|first3=Stefan M.|last4=Williams|first4=Roger L.|last5=Bell|first5=Stephen D.|date=2008-12-12|title=A Role for the ESCRT System in Cell Division in Archaea|url=http://science.sciencemag.org/content/322/5908/1710|journal=Science|language=en|volume=322|issue=5908|pages=1710–1713|doi=10.1126/science.1165322|issn=0036-8075|pmid=19008417}}</ref> и thauMarchaea<ref>{{Наведено списание|last=Pelve|first=Erik A.|last2=Lindås|first2=Ann-Christin|last3=Martens-Habbena|first3=Willm|last4=de la Torre|first4=José R.|last5=Stahl|first5=David A.|last6=Bernander|first6=Rolf|date=2011-11-01|title=Cdv-based cell division and cell cycle organization in the thauMarchaeon Nitrosopumilus maritimus|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2958.2011.07834.x/abstract|journal=Molecular Microbiology|language=en|volume=82|issue=3|pages=555–566|doi=10.1111/j.1365-2958.2011.07834.x|issn=1365-2958}}</ref> машинеријата за делба на клетките, Cdv, исполнува слична улога. Оваа машинерија е сродна со еукариотската ESCRT-III машинерија (анг. еndosomal sorting complexes required for transport), која иако најдобро е позната по својата улога во пупење на клетките, исто така се смета дека има улога во сепарацијата на поделените клетки, што укажува на примордијална улога во делба на клетките. За разлика од бактериите и еукариотите, археите не формираат спори.<ref>{{Наведено списание|last=Onyenwoke|first=Rob U.|last2=Brill|first2=Julia A.|last3=Farahi|first3=Kamyar|last4=Wiegel|first4=Juergen|date=2004-10-01|title=Sporulation genes in members of the low G+C Gram-type-positive phylogenetic branch (Firmicutes)|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00203-004-0696-y|journal=Archives of Microbiology|language=en|volume=182|issue=2-3|pages=182–192|doi=10.1007/s00203-004-0696-y|issn=0302-8933}}</ref> Некои видови на [[халобактерии]] подлегнуваат на фенотипски промени и растат како неколку различни типови на клетки, вклучувајќи структури со дебели клеточни ѕидови кои се отпорни на [[Осмотски притисок|осмотски]] шок и ѝ овозможуваат на архејата да преживее во вода со ниски концентрации на [[соли]]. Овие форми не се репродуктивни структури, а може, наместо тоа, да олеснат населување на нови живеалишта.<ref>{{Наведено списание|last=Kostrikina|first=N. A.|last2=Zvyagintseva|first2=I. S.|last3=Duda|first3=V. I.|date=1991-10-01|title=Cytological peculiarities of some extremely halophilic soil archaeobacteria|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00248708|journal=Archives of Microbiology|language=en|volume=156|issue=5|pages=344–349|doi=10.1007/BF00248708|issn=0302-8933}}</ref> = Екологија = === Живеалишта === [[Податотека:OSC Microbio 01 03 archaea.jpg|мини|452x452пкс|Врели извор во националниот парк [[Јелоустоун]], САД. Жолтата боја се должи на биофилмови од археи.]] Археите живеат во разновидни живеалишта и како дел од глобалните [[екосистем]]и може да претставуваат околу 20% од микробните клетки во океаните.<ref>{{Наведено списание|last=DeLong|first=Edward F.|last2=Pace|first2=Norman R.|date=2001-08-01|title=Environmental Diversity of Bacteria and Archaea|url=http://www.ingentaconnect.com/content/tandf/usyb/2001/00000050/00000004/art00003?token=006f1d4e7fd19add8e7da642f46762530482972715a614f6d29222c227e37256720297d76346f7b494a2f24736a762c3a742244208857bd|journal=Systematic Biology|volume=50|issue=4|pages=470–478|doi=10.1080/10635150118513}}</ref> Најрано откриените археи биле [[екстремофили]]. Постојат археи кои преживуваат екстремно високи температури, често над 100&nbsp;°C, какви што се среќаваат во [[гејзер]]ите, [[Црни димници|црните димници]] и нафтените извори. Други чести живеалишта се екстремно студените живеалишта и екстремно солените, [[Киселина|киселите]] или [[База (хемија)|алкалните]] води. Сепак, меѓу археите има и [[мезофил]]и кои растат во благи услови, во мочуришта, океани, почви, [[Дигестивен систем|дигестивниот систем]] на животните итн.<ref name="sciencedirect.com"/> Екстремофилните археи се делат на четири главни физиолошки групи. Ова се [[халофили]]те, [[термофили]]те, [[алкалофили]]те и [[ацидофили]]те.<ref name=":13">{{Наведено списание|last=Pikuta|first=Elena V.|last2=Hoover|first2=Richard B.|last3=Tang|first3=Jane|date=2007|title=Microbial extremophiles at the limits of life|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17653987|journal=Critical Reviews in Microbiology|volume=33|issue=3|pages=183–209|doi=10.1080/10408410701451948|issn=1040-841X|pmid=17653987}}</ref> Овие групи не се сеопфатни или специфични за одредено колено, ниту пак се меѓусебно исклучиви, бидејќи некои археи припаѓаат на неколку групи. Сепак, тие се корисна почетна точка за класификација. Халофилите, вклучувајќи го родот ''[[Halobacterium]]'', живеат во екстремно солени средини, како што се солените езера, и ги надминуваат по бројност бактериите при соленост поголема од 20-25%. Термофилите растат најдобро на температури над 45&nbsp;°C, на места како што се топлите извори, а хипертермофилите растат оптимално на температури над 80&nbsp;°C. Архејата ''Methanopyrus kandleri'' Strain 116 може дури да се репродуцира на 122&nbsp;°C, што е највисока регистрирана температура на преживување на кој било организам.<ref>{{Наведено списание|last=Takai|first=Ken|last2=Nakamura|first2=Kentaro|last3=Toki|first3=Tomohiro|last4=Tsunogai|first4=Urumu|last5=Miyazaki|first5=Masayuki|last6=Miyazaki|first6=Junichi|last7=Hirayama|first7=Hisako|last8=Nakagawa|first8=Satoshi|last9=Nunoura|first9=Takuro|date=2008-08-05|title=Cell proliferation at 122°C and isotopically heavy CH4 production by a hyperthermophilic methanogen under high-pressure cultivation|url=http://www.pnas.org/content/105/31/10949|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=105|issue=31|pages=10949–10954|doi=10.1073/pnas.0712334105|issn=0027-8424|pmid=18664583}}</ref> Други археи живеат во многу кисели или алкални услови.<ref name=":13" /> На пример, една од најекстремните ацидофилни археи е ''[[Picrophilus torridus]]'', која расте на pH вредност нула, што е еквивалентно на растење во 1,2 моларна [[сулфурна киселина]].<ref>{{Наведено списание|last=Ciaramella|first=Maria|last2=Napoli|first2=Alessandra|last3=Rossi|first3=Mosè|date=2005-02-01|title=Another extreme genome: how to live at pH 0|url=http://www.cell.com/trends/microbiology/abstract/S0966-842X(04)00267-7|journal=Trends in Microbiology|language=en|volume=13|issue=2|pages=49–51|doi=10.1016/j.tim.2004 декември 001|issn=0966-842X|pmid=15680761}}</ref> Оваа отпорност кон екстремни услови ги става археите во фокусот на шпекулации за можни особини на [[вонземски живот]].<ref>{{Наведено списание|date=2006-01-01|title=Extreme life on Earth—past, present and possibly beyond|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0923250805002597|journal=Research in Microbiology|volume=157|issue=1|pages=37–48|doi=10.1016/j.resmic.2005 јули 008|issn=0923-2508}}</ref> Некои екстремни средини на Земјата не се разликуваат од оние на [[Марс (планета)|Марс]],<ref>{{Наведено списание|last=Nealson|first=Kenneth H.|date=1999-01-01|title=Post-Viking Microbiology: New Approaches, New Data, New Insights|url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1006515817767|journal=Origins of life and evolution of the biosphere|language=en|volume=29|issue=1|pages=73–93|doi=10.1023/A:1006515817767|issn=0169-6149}}</ref> што доведува до претпоставка дека виабилните микроби може да се пренесат помеѓу [[Планета|планетите]] со [[метеорит]]и.<ref>{{Наведено списание|last=Davies|first=P. C.|date=1996|title=The transfer of viable microorganisms between planets|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9243022|journal=Ciba Foundation Symposium|volume=202|pages=304–314; discussion 314–317|issn=0300-5208|pmid=9243022}}</ref> Неодамна, неколку студии покажаа дека археите постојат не само во [[мезофил]]ни и [[термофил]]ни средини, но, исто така, опстојуваат и на ниски температури. На пример, археите се чести во студените океански средини, како што се поларните мориња.<ref>{{Наведено списание|last=López-García|first=P.|last2=López-López|first2=A.|last3=Moreira|first3=D.|last4=Rodríguez-Valera|first4=F.|date=July 2001|title=Diversity of free-living prokaryotes from a deep-sea site at the Antarctic Polar Front|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11451524|journal=FEMS microbiology ecology|volume=36|issue=2-3|pages=193–202|issn=1574-6941|pmid=11451524}}</ref> Уште позначајни се големиот број на археи кои се распространети по океаните во склоп на [[планктон]]ската заедница (како дел од [[пикопланктон]]от).<ref>{{Наведено списание|last=Karner|first=Markus B.|last2=DeLong|first2=Edward F.|last3=Karl|first3=David M.|date=2001/01|title=Archaeal dominance in the mesopelagic zone of the Pacific Ocean|url=https://www.nature.com/articles/35054051|journal=Nature|language=En|volume=409|issue=6819|pages=507–510|doi=10.1038/35054051|issn=1476-4687}}</ref> Иако овие археи можат да бидат присутни во екстремно високи броеви (до 40% од микробната [[биомаса]]), речиси ниту еден од овие видови не е изолиран и проучен во чиста култура.<ref>{{Наведено списание|last=Giovannoni|first=Stephen J.|last2=Stingl|first2=Ulrich|date=2005-09-14|title=Molecular diversity and ecology of microbial plankton|url=https://www.nature.com/articles/nature04158|journal=Nature|language=En|volume=437|issue=7057|pages=343–348|doi=10.1038/nature04158}}</ref> Како резултат на тоа, нашето разбирање за улогата на археите во екологијата на океаните е минимално, така што нивното целосно влијание врз глобалните [[биогеохемиски циклуси]] останува во голема мера неистражено.<ref>{{Наведено списание|last=DeLong|first=Edward F.|last2=Karl|first2=David M.|date=2005-09-14|title=Genomic perspectives in microbial oceanography|url=https://www.nature.com/articles/nature04157|journal=Nature|language=En|volume=437|issue=7057|pages=336–342|doi=10.1038/nature04157}}</ref> Некои морски Crenarchaeota се способни за [[нитрификација]], што укажува на тоа дека овие организми можат да влијаат на океанскиот [[азотен циклус]], иако овие океански Crenarchaeota можат да користат и други извори на енергија.<ref>{{Наведено списание|last=Agogué|first=Hélène|last2=Brink|first2=Maaike|last3=Dinasquet|first3=Julie|last4=Herndl|first4=Gerhard J.|date=2008/12|title=Major gradients in putatively nitrifying and non-nitrifying Archaea in the deep North Atlantic|url=https://www.nature.com/articles/nature07535|journal=Nature|language=En|volume=456|issue=7223|pages=788–791|doi=10.1038/nature07535|issn=1476-4687}}</ref> Голем број на археи се наоѓаат и во седиментите што го покриваат [[Океанско дно|морското дно]], со тоа што овие организми го сочинуваат поголемиот дел од живите клетки на длабочина над 1 метар под океанското дно.<ref>{{Наведено списание|last=Teske|first=Andreas|last2=Sørensen|first2=Ketil B|date=2008/01|title=Uncultured archaea in deep marine subsurface sediments: have we caught them all?|url=https://www.nature.com/articles/ismej200790|journal=The ISME Journal|language=En|volume=2|issue=1|pages=3–18|doi=10.1038/ismej.2007.90|issn=1751-7370}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Lipp|first=Julius S.|last2=Morono|first2=Yuki|last3=Inagaki|first3=Fumio|last4=Hinrichs|first4=Kai-Uwe|date=2008/08|title=Significant contribution of Archaea to extant biomass in marine subsurface sediments|url=https://www.nature.com/articles/nature07174|journal=Nature|language=En|volume=454|issue=7207|pages=991–994|doi=10.1038/nature07174|issn=1476-4687}}</ref> Покажано е дека во сите океански површински седименти (на морска длабочина од 1000 до 10,000 метри), вирусните инфекции се почести кај археите отколку кај бактериите и индуцираната вирусна лиза на архејските клетки доведува до морталитет на една третина од вкупната микробна биомаса, што резултира со ослободување на ~ 0.3-0.5 гигатони на јаглерод годишно на глобално ниво.<ref>{{Наведено списание|last=Danovaro|first=Roberto|last2=Dell’Anno|first2=Antonio|last3=Corinaldesi|first3=Cinzia|last4=Rastelli|first4=Eugenio|last5=Cavicchioli|first5=Ricardo|last6=Krupovic|first6=Mart|last7=Noble|first7=Rachel T.|last8=Nunoura|first8=Takuro|last9=Prangishvili|first9=David|date=2016-10-01|title=Virus-mediated archaeal hecatomb in the deep seafloor|url=http://advances.sciencemag.org/content/2/10/e1600492|journal=Science Advances|language=en|volume=2|issue=10|pages=e1600492|doi=10.1126/sciadv.1600492|issn=2375-2548}}</ref> === Улога во циклусите на елементите === Археите ги рециклираат [[Хемиски елемент|елементите]] јаглерод, азот и сулфур во нивните живеалишта. Иако овие активности се од витално значење за нормалната функција на екосистемите, археите, понекогаш, можат да предизвикаат и загадување. Археите учествуваат во многу чекори од азотниот циклус. Ова вклучува реакции кои го отстрануваат азотот од екосистемите (како што се респирацијата на основа на нитрати и денитрификацијата), како и процесите на врзување на азот (како што се асимилацијата на нитрати и фиксацијата на атмосферскиот азот).<ref>{{Наведено списание|last=Cabello|first=Purificación|last2=Roldán|first2=M. Dolores|last3=Moreno-Vivián|first3=Conrado|date=2004|title=Nitrate reduction and the nitrogen cycle in archaea|url=http://mic.microbiologyresearch.org/content/journal/micro/10.1099/mic.0.27303-0|journal=Microbiology|volume=150|issue=11|pages=3527–3546|doi=10.1099/mic.0.27303-0}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mehta|first=Mausmi P.|last2=Baross|first2=John A.|date=2006-12-15|title=Nitrogen Fixation at 92°C by a Hydrothermal Vent Archaeon|url=http://science.sciencemag.org/content/314/5806/1783|journal=Science|language=en|volume=314|issue=5806|pages=1783–1786|doi=10.1126/science.1134772|issn=0036-8075|pmid=17170307}}</ref> Истражувачите неодамна откриле архејска инволвираност во реакциите на оксидација на амонијакот. Овие реакции се особено важни во океаните.<ref>{{Наведено списание|last=Coolen|first=Marco J. L.|last2=Abbas|first2=Ben|last3=Van Bleijswijk|first3=Judith|last4=Hopmans|first4=Ellen C.|last5=Kuypers|first5=Marcel M. M.|last6=Wakeham|first6=Stuart G.|last7=Sinninghe Damsté|first7=Jaap S.|date=2007-04-01|title=Putative ammonia-oxidizing Crenarchaeota in suboxic waters of the Black Sea: a basin-wide ecological study using 16S ribosomal and functional genes and membrane lipids|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1462-2920.2006.01227.x/abstract|journal=Environmental Microbiology|language=en|volume=9|issue=4|pages=1001–1016|doi=10.1111/j.1462-2920.2006.01227.x|issn=1462-2920}}</ref> Археите се и од суштинско значење за оксидацијата на амонијакот во почвите. Тие произведуваат [[нитрити]], кои другите микроби потоа ги оксидираат во нитрати, кои се формата на азот која ја искористуваат растенијата.<ref>{{Наведено списание|last=Leininger|first=S.|last2=Urich|first2=T.|last3=Schloter|first3=M.|last4=Schwark|first4=L.|last5=Qi|first5=J.|last6=Nicol|first6=G. W.|last7=Prosser|first7=J. I.|last8=Schuster|first8=S. C.|last9=Schleper|first9=C.|date=2006/08|title=Archaea predominate among ammonia-oxidizing prokaryotes in soils|url=https://www.nature.com/articles/nature04983|journal=Nature|language=En|volume=442|issue=7104|pages=806–809|doi=10.1038/nature04983|issn=1476-4687}}</ref> Во [[Циклус на сулфур|циклусот на сулфурот]], археите кои растат со оксидирање на сулфурните соединенија го ослободуваат овој елемент од карпите, правејќи го достапен за другите организми. Меѓутоа, археите кои го вршат ова, како што е ''Sulfolobus'', создаваат сулфурна киселина како спореден производ, а растот на овие организми во напуштени рудници за метали и [[јаглен]] може да придонесе за создавање на кисели отпадни води.<ref>{{Наведено списание|last=J|first=Baker, Brett|last2=F|first2=Banfield, Jillian|date=2003-05-01|title=Microbial communities in acid mine drainage|url=https://academic.oup.com/femsec/article/44/2/139/546507|journal=FEMS Microbiology Ecology|language=en|volume=44|issue=2|doi=10.1016/S0168-6496(03)00028-X|issn=0168-6496}}</ref> Во јаглеродниот циклус, метаногените археи го отстрануваат водородот и играат важна улога во распаѓањето на [[органската материја]] од страна на популациите на микроорганизми кои дејствуваат како разградувачи во анаеробните екосистеми, како што се седиментите, мочуриштата и постројките за третман на отпадни води.<ref>{{Наведено списание|last=Schimel|first=Joshua|date=2004-08-24|title=Playing scales in the methane cycle: From microbial ecology to the globe|url=http://www.pnas.org/content/101/34/12400|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|language=en|volume=101|issue=34|pages=12400–12401|doi=10.1073/pnas.0405075101|issn=0027-8424|pmid=15314221}}</ref> === Интеракција со други организми === [[Податотека:Coptotermes formosanus shiraki USGov k8204-7.jpg|мини|396x396пкс|Метаногените археи имаат симбиотски однос со [[термити]].]] Интеракциите помеѓу археите и другите организми се или [[Мутуализам (биологија)|мутуалистички]] или [[Коменсализам|коменсални]]. До сега нема докази за патогени или паразитски археи.<ref>{{Наведено списание|last=Eckburg|first=Paul B.|last2=Lepp|first2=Paul W.|last3=Relman|first3=David A.|date=2003-02-01|title=Archaea and Their Potential Role in Human Disease|url=http://iai.asm.org/content/71/2/591|journal=Infection and Immunity|language=en|volume=71|issue=2|pages=591–596|doi=10.1128/IAI.71 февруари 591-596.2003|issn=0019-9567|pmid=12540534|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180602200557/http://iai.asm.org/content/71/2/591|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cavicchioli|first=Ricardo|last2=Curmi|first2=Paul M.G.|last3=Saunders|first3=Neil|last4=Thomas|first4=Torsten|date=2003-11-01|title=Pathogenic archaea: do they exist?|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bies.10354/abstract|journal=BioEssays|language=en|volume=25|issue=11|pages=1119–1128|doi=10.1002/bies.10354|issn=1521-1878}}</ref> Сепак, некои видови на метаногени археи се сугерира дека може да бидат причина за инфекции во устата,<ref>{{Наведено списание|last=Lepp|first=Paul W.|last2=Brinig|first2=Mary M.|last3=Ouverney|first3=Cleber C.|last4=Palm|first4=Katherine|last5=Armitage|first5=Gary C.|last6=Relman|first6=David A.|date=2004-04-20|title=Methanogenic Archaea and human periodontal disease|url=http://www.pnas.org/content/101/16/6176|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|language=en|volume=101|issue=16|pages=6176–6181|doi=10.1073/pnas.0308766101|issn=0027-8424|pmid=15067114}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Vianna|first=M. E.|last2=Conrads|first2=G.|last3=Gomes|first3=B. P. F. A.|last4=Horz|first4=H. P.|date=2006-04-01|title=Identification and Quantification of Archaea Involved in Primary Endodontic Infections|url=http://jcm.asm.org/content/44/4/1274|journal=Journal of Clinical Microbiology|language=en|volume=44|issue=4|pages=1274–1282|doi=10.1128/JCM.44 април 1274-1282.2006|issn=0095-1137|pmid=16597851|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180602220354/http://jcm.asm.org/content/44/4/1274|url-status=dead}}</ref> а ''[[Nanoarchaeum equitans]]'' може да паразитира во друг вид археја, бидејќи е способен да преживува и да се репродуцира само во клетките на ''Ignicoccus hospitalis'',<ref name="ReferenceA"/> и се чини дека не е од никаква корист за својот домаќин.<ref>{{Наведено списание|last=Jahn|first=Ulrike|last2=Gallenberger|first2=Martin|last3=Paper|first3=Walter|last4=Junglas|first4=Benjamin|last5=Eisenreich|first5=Wolfgang|last6=Stetter|first6=Karl O.|last7=Rachel|first7=Reinhard|last8=Huber|first8=Harald|date=2008-03-01|title=Nanoarchaeum equitans and Ignicoccus hospitalis: New Insights into a Unique, Intimate Association of Two Archaea|url=http://jb.asm.org/content/190/5/1743|journal=Journal of Bacteriology|language=en|volume=190|issue=5|pages=1743–1750|doi=10.1128/JB.01731-07|issn=0021-9193|pmid=18165302|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180602010529/http://jb.asm.org/content/190/5/1743|url-status=dead}}</ref> Некаква интеракција меѓу археи може да се стретне помеѓу [[Archaeal Richmond Mine Acidophilic Nanoorganisms]] (ARMAN) и други видови на археи наречени [[Thermoplasmatales]], кои создаваат биофилмови во киселите отпадни води од рудниците.<ref name="pnas.org"/> Иако природата на овој однос е непозната, таа е различна од онаа кај Nanarchaeaum-Ignicoccus, бидејќи ултра-малите ARMAN клетки обично се независни од клетките на Thermoplasmatales. ==== Мутуализам ==== Познат пример за мутуализам е интеракцијата помеѓу [[протозои]]те и метаногените археи во дигестивните системи на животните кои ја дигестираат [[целулоза]]та, како што се [[преживари]]те и [[термити]]те.<ref>{{Наведено списание|last=Chaban|first=Bonnie|last2=Ng|first2=Sandy Y.M|last3=Jarrell|first3=Ken F|date=2006-02-01|title=Archaeal habitats — from the extreme to the ordinary|url=http://www.nrcresearchpress.com/doi/10.1139/w05-147|journal=Canadian Journal of Microbiology|volume=52|issue=2|pages=73–116|doi=10.1139/w05-147|issn=0008-4166}}</ref> Во овие анаеробни средини, протозоите ја разградуваат целулозата за снабдување со енергија. Овој процес ослободува водород како спореден производ, но високите нивоа на водород го намалуваат производството на енергија. Но, кога метаногените археи го претвораат водородот во метан, од ова протозоите имаат придобивка.<ref>{{Наведено списание|last=Schink|first=B|date=June 1997|title=Energetics of syntrophic cooperation in methanogenic degradation|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC232610/|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=61|issue=2|pages=262–280|issn=1092-2172|pmid=9184013}}</ref> Во анаеробните протозои, како што е ''[[Plagiopyla frontata]]'', археите живеат внатре во цитоплазмата и го консумираат водородот произведен во нивните хидрогенозоми.<ref>{{Наведено списание|last=Lange|first=Marianne|last2=Westermann|first2=Peter|last3=Ahring|first3=Birgitte Kiær|date=2005-02-01|title=Archaea in protozoa and metazoa|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00253-004-1790-4|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|language=en|volume=66|issue=5|pages=465–474|doi=10.1007/s00253-004-1790-4|issn=0175-7598}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=van Hoek|first=Angela H. A. M.|last2=Alen|first2=Theo A. van|last3=Sprakel|first3=Vera S. I.|last4=Leunissen|first4=Jack A. M.|last5=Brigge|first5=Theo|last6=Vogels|first6=Godfried D.|last7=Hackstein|first7=Johannes H. P.|date=2000-02-01|title=Multiple Acquisition of Methanogenic Archaeal Symbionts by Anaerobic Ciliates|url=https://academic.oup.com/mbe/article/17/2/251/1001839|journal=Molecular Biology and Evolution|language=en|volume=17|issue=2|pages=251–258|doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a026304|issn=0737-4038}}</ref> Археите можат да стапат во партнерство и со поголеми организми. На пример, морската археја ''[[Cenarchaeum symbiosum]]'' живее како [[Ендосимбиотска теорија|ендосимбиот]] во [[Сунѓери|сунѓерот]] ''[[Axinella mexicana]]''.<ref>{{Наведено списание|last=Preston|first=C. M.|last2=Wu|first2=K. Y.|last3=Molinski|first3=T. F.|last4=DeLong|first4=E. F.|date=1996-06-25|title=A psychrophilic crenarchaeon inhabits a marine sponge: Cenarchaeum symbiosum gen. nov., sp. nov|url=http://www.pnas.org/content/93/13/6241|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=93|issue=13|pages=6241–6246|issn=0027-8424|pmid=8692799}}</ref> ==== Коменсализам ==== Археите можат да бидат и конемсали, при што нити му штетат нити му користат на организмот во кој живеат. На пример, метаногенот ''[[Methanobrevibacter smithii]]'' е најчестата археја во човековата микрофлора, а сочинува околу една на секои десет прокариотски клетки во дигестивниот систем.<ref>{{Наведено списание|last=Eckburg|first=Paul B.|last2=Bik|first2=Elisabeth M.|last3=Bernstein|first3=Charles N.|last4=Purdom|first4=Elizabeth|last5=Dethlefsen|first5=Les|last6=Sargent|first6=Michael|last7=Gill|first7=Steven R.|last8=Nelson|first8=Karen E.|last9=Relman|first9=David A.|date=2005-06-10|title=Diversity of the Human Intestinal Microbial Flora|url=http://science.sciencemag.org/content/308/5728/1635|journal=Science|language=en|volume=308|issue=5728|pages=1635–1638|doi=10.1126/science.1110591|issn=0036-8075|pmid=15831718}}</ref> Кај термитите и кај луѓето, овие метаногени археи можат да бидат и мутуалисти, стапувајќи во интеракција со другите микроорганизми во цревата за да помагаат во дигестијата.<ref>{{Наведено списание|last=Samuel|first=Buck S.|last2=Gordon|first2=Jeffrey I.|date=2006-06-27|title=A humanized gnotobiotic mouse model of host–archaeal–bacterial mutualism|url=http://www.pnas.org/content/103/26/10011|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=103|issue=26|pages=10011–10016|doi=10.1073/pnas.0602187103|issn=0027-8424|pmid=16782812}}</ref> Архејските заедници, исто така, се здружуваат со разни други организми, како на пример на површината на [[корал]]ите<ref>{{Наведено списание|last=Wegley|first=Linda|last2=Yu|first2=Yanan|last3=Breitbart|first3=Mya|last4=Casas|first4=Veronica|last5=Kline|first5=David I.|last6=Rohwer|first6=Forest|date=2004-06-08|title=Coral-associated Archaea|url=http://www.int-res.com/abstracts/meps/v273/p89-96/|journal=Marine Ecology Progress Series|volume=273|pages=89–96|doi=10.3354/meps273089|issn=0171-8630}}</ref> и во регионот на почвата што ги опкружува растителните корени ([[ризосфера]]та).<ref>{{Наведено списание|last=Chelius|first=M. K.|last2=Triplett|first2=E. W.|date=2001-04-01|title=The Diversity of Archaea and Bacteria in Association with the Roots of Zea Mays L|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s002480000087|journal=Microbial Ecology|language=en|volume=41|issue=3|pages=252–263|doi=10.1007/s002480000087|issn=0095-3628}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Simon|first=Holly M.|last2=Dodsworth|first2=Jeremy A.|last3=Goodman|first3=Robert M.|date=2000-10-01|title=Crenarchaeota colonize terrestrial plant roots|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1462-2920.2000.00131.x/abstract|journal=Environmental Microbiology|language=en|volume=2|issue=5|pages=495–505|doi=10.1046/j.1462-2920.2000.00131.x|issn=1462-2920}}</ref> = Значење во индустријата и технологијата = Екстремофилните археи, особено оние отпорни на топлина, киселост и алкалност, се извор на ензими кои функционираат во вакви екстремни услови.<ref>{{Наведено списание|last=Breithaupt|first=Holger|date=2001-11-01|title=The hunt for living gold: The search for organisms in extreme environments yields useful enzymes for industry|url=http://embor.embopress.org/content/2/11/968|journal=EMBO reports|language=en|volume=2|issue=11|pages=968–971|doi=10.1093/embo-reports/kve238|issn=1469-221X|pmid=11713183|access-date=2018-01-20|archive-date=2018-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180605121843/http://embor.embopress.org/content/2/11/968|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=2005-12-01|title=Industrial relevance of thermophilic Archaea|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369527405001712|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=8|issue=6|pages=649–655|doi=10.1016/j.mib.2005 октомври 015|issn=1369-5274}}</ref> На пример, термостабилните ДНК-полимерази, каква што е Pfu ДНК-полимеразата од ''[[Pyrococcus furiosus]]'', ја револуционизираше [[Молекуларна биологија|молекуларната биологија]], овозможувајќи [[Полимераза верижна реакција|полимераза верижната реакција]] (PCR) да се користи во истражувањата како едноставна и брза техника за [[Клонирање (биологија)|клонирање]] на ДНК. Во индустријата, [[Амилаза|амилазите]], [[галактозидазите]] и [[пулуланазите]] изолирани од други видови на ''[[Pyrococcus]]'' кои функционираат на температури над 100&nbsp;°C, овозможуваат преработка на храната на високи температури, како што е производството на млеко со ниско ниво на [[лактоза]] и сурутка.<ref>{{Наведено списание|last=Synowiecki|first=Józef|last2=Grzybowska|first2=Beata|last3=Zdziebło|first3=Anna|date=2006|title=Sources, properties and suitability of new thermostable enzymes in food processing|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16527752|journal=Critical Reviews in Food Science and Nutrition|volume=46|issue=3|pages=197–205|doi=10.1080/10408690590957296|issn=1040-8398|pmid=16527752}}</ref> Ензимите од овие термофилни археи се исклучително стабилни во [[органски растворувачи]], овозможувајќи нивна употреба во еколошки процеси во [[Зелена хемија|зелената хемија]] за синтеза на органски соединенија. Оваа стабилност ја олеснува нивната употреба во [[Структурна биологија|структурната биологија]]. Како резултат на тоа, ензимите на екстремофилните археи се користат во структурните истражувања наместо соодветните ензими кај еукариотите и бактериите.<ref>{{Наведено списание|last=Jenney|first=Francis E.|last2=Adams|first2=Michael W. W.|date= 1 January 2008|title=The impact of extremophiles on structural genomics (and vice versa)|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17563834|journal=Extremophiles: Life Under Extreme Conditions|volume=12|issue=1|pages=39–50|doi=10.1007/s00792-007-0087-9|issn=1431-0651|pmid=17563834}}</ref> За разлика од опсегот на апликации на архејски ензими, употребата на самите организми во [[биотехнологија]]та е помалку застапена. Метаногените археи се битни за третманот на отпадните води, бидејќи тие се дел од заедницата на микроорганизми кои вршат анаеробна дигестија и произведуваат биогас.<ref>{{Наведено списание|last=Schiraldi|first=Chiara|last2=Giuliano|first2=Mariateresa|last3=De Rosa|first3=Mario|date=2002-9|title=Perspectives on biotechnological applications of archaea|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2685559/|journal=Archaea|volume=1|issue=2|pages=75–86|issn=1472-3646|pmc=PMC2685559|pmid=15803645}}</ref> Во минералната обработка, ацидофилните археи можат да се користат за екстракција на [[метал]]и од [[Руда|руди]], вклучувајќи [[злато]], [[кобалт]] и [[бакар]].<ref>{{Наведено списание|last=Norris|first=P. R.|last2=Burton|first2=N. P.|last3=Foulis|first3=N. a. M.|date=2000-04-01|title=Acidophiles in bioreactor mineral processing|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s007920050139|journal=Extremophiles|language=en|volume=4|issue=2|pages=71–76|doi=10.1007/s007920050139|issn=1431-0651}}</ref> Археите можат да бидат и извор на нова класа на потенцијално корисни [[антибиотици]]. Некои од овие „археоцини“ се проучени, но се верува дека постојат стотици други, особено кај родовите ''халобактерии'' и ''Sulfolobus''. Овие соединенија се разликуваат по структурата во однос на бактериските антибиотици, па затоа може да поседуваат нови особини и начини на делување. Покрај тоа, можат да служат за создавање на нови [[селективни маркери]] за употреба во архејска молекуларна биологија. = Галерија = <gallery mode="packed" heights="180"> Податотека:San Francisco Bay Salt ponds 2002.jpg|Солени езера во Сан Франциско (САД). Розовата боја се должи на халобактерии. Податотека:Archaea.gif|Halobacterium salinarium (Euryarchaeota) Податотека:Methanohalophilus mahii SLP.jpg|Methanohalophilus mahii (Euryarchaeota) Податотека:Thermococcus gammatolerans.jpg|Thermococcus gammatolerans (Euryarchaeota) Податотека:Urzwerg.jpg|Nanoarchaeum equitans (Nanoarchaeota) во симбиоза со Ignicoccus hospitalis (Crenarchaeota). Податотека:MW001-good 022-new.jpg|Sulfolobus acidocaldarius (Crenarchaeota) </gallery> = Поврзано = * [[Бактерии]] * [[Екстремофили]] * [[Еукариоти]] * [[Карл Воуз]] = Наводи = <references responsive="" /> == Литература == * Howland, John L. (2000). ''The Surprising Archaea: Discovering Another Domain of Life''. Oxford University. ISBN 978-0-19-511183-5. * Garrett RA; Klenk H (2005). ''Archaea: Evolution, Physiology and Molecular Biology''. WileyBlackwell. ISBN 1-4051-4404-1. * Cavicchioli R (2007). ''Archaea: Molecular and Cellular Biology''. American Society for Microbiology. ISBN 1-55581-391-7. * Blum P, ed. (2008). ''Archaea: New Models for Prokaryotic Biology''. Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-27-1. * Sapp, Jan (2009). ''The New Foundations of Evolution: On the Tree of Life''. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-538850-X. * Schaechter, M (2009). ''Archaea (Overview) in The Desk Encyclopedia of Microbiology'' (2nd ed.). San Diego and London: Elsevier Academic Press. ISBN 978-0-12-374980-2 *Hackstein, Johannes H.P. (2010). ''(Endo)symbiotic Methanogenic Archaea (Microbiology Monographs).'' Springer''.'' ISBN 9783642136146 * White D, Drummond J, Fuqua C (2011). ''The Physiology and Biochemistry of Prokaryotes'' (4th ed.) Oxford University Press. ISBN 019539304X *Kata, Sakura Y. (2011). ''Archaea: Structure, Habitats and Ecological Significance (Microbiology Research Advances).'' Nova Biomedical. ISBN 1617619329 * Madigan MT, Bender KS, Buckley DH, Sattley WM, Stahl DA (2017). ''Brock Biology of Microorganisms'' (15th ed.). London: Pearson. ISBN 0134261925. == Надворешни врски == {{рв|Archaea}} {{викивидови|Archaea|Археи}} === Општо === * [http://www.ucmp.berkeley.edu/archaea/archaea.html Вовед во екологијата, систематиката и морфологијата на археите] {{en}} * [http://www.cen.ulaval.ca/merge/pdf/OceansofArchaea.pdf Океани на археи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181003125745/http://www.cen.ulaval.ca/merge/pdf/OceansofArchaea.pdf |date=2018-10-03 }} - E.F. DeLong, ''ASM News'', 2003 {{en}} === Класификација === * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&id=2157&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock Таксономија на археите] - страна на Националниот центар за биотехнолошки информации (NCBI). {{en}} * [https://web.archive.org/web/20081128023142/http://www.bacterio.cict.fr/archaea.html Родови во доменот Археи] {{en}} * [https://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/12/21_microbes.shtml Пронаоѓање на наноорганизми со шотган секвенционирање] - откривањето на ARMAN групата на археи. {{en}} === Геномика === * [http://archaea.ucsc.edu/ Пребарувач на комплетирани архејски геноми на страната на Универзитетот на Калифорнија Санта Крус (USCS)] {{en}} * [https://img.jgi.doe.gov/cgi-bin/edu/main.cgi?section=TaxonList&page=taxonListAlpha&domain=Archaea Компаративни анализи на архејски геноми] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130216090908/http://img.jgi.doe.gov/cgi-bin/edu/main.cgi?section=TaxonList&page=taxonListAlpha&domain=Archaea |date=2013-02-16 }} на страната IMG (Integrated Microbial Genomes) при Министерството за енергетика на САД. {{en}} {{Таксонска лента|from=Q10872}} {{Нормативна контрола}} {{избрана}} [[Категорија:Археи| ]] [[Категорија:Микроорганизми]] [[Категорија:Прокариоти]] [[Категорија:Екстремофили]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Биолошки поими]] [[Категорија:Грцизми]] fzuf1kitx4x88wz3uwkykdl4vibwknu 0 66335 5591572 5510114 2026-07-13T15:24:23Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591572 wikitext text/x-wiki '''Владимир Картов''' ([[1935]], {{роден во|Смоквица}}, [[Гевгелиско]] - [[Скопје]], [[23 април]] [[1989]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[историчар]], [[право|правник]] и [[професор]].<ref name="МакЕнц">{{МакЕнц|280|Владимир Картов|I}}</ref> Основно образование завршил во своето родно место. Во учебната 1952/53 година завршил учителска школа во [[Скопје]]. [[1954]] година се запишал на [[Вишата педагошка школа во Скопје]] на групата историја-географија и во [[1956]] година дипломирал. Во [[1958]] година, Картов студирал како вонреден студент на Филозофскиот факултет во Скопје на групата историја, каде што во февруари 1960 година дипломирал. Потоа се запишал на Правниот факултет во Скопје и во април 1964 година, исто така како вонреден студент, дипломирал. Во меѓувреме се запишал на последипломски студии на Факултетот за политички науки во Белград на групата политичка историја на XIX и XX век. Во 1971 година ја одбранил магистерската теза под наслов: „''Борбата на македонскиот народ за остварување правото на самоопределување во периодот меѓу двете светски војни''“ и се стекнал со звањето магистер по политички науки - насока современа политичка историја. Во октомври 1974 година ја одбранил докторската дисертација на Филозофскиот факултет во Скопје под наслов: „''Културно-просветната политика на владејачките режими во Југославија спрема македонскиот народ во периодот меѓу двете светски војни''“ со што стана доктор по историски науки. Во 1975 годна, Владимир Картов е избран во звањето доцент на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет]] во Скопје по предметот историја на државата и правото на народите на Југославија, а потоа-за вонреден и редовен професор на Факултетот. == Творештво == Картов е автор на голем број научни и стручни трудови, од кои позначајни се следните: * Сава Михајлов - Савата, неуморен револуционер организатор и борец за самостојноста на македонското национално ослободително движење, (монографија), Скопје, 1977. * Историја, (учебник), (соавтор), Скопје, 1975 - I издание, 1979 - II издание. * Борбата на КПЈ за решавање на националното прашање во Југославија, (монографија), 1919-1945, Скопје, 1979. * 14-та Македонска народноослободителна бригада, (монографија), Скопје, 1980. * Историја на државите и правата на Југословенските народи, (учебник), Скопје, 1991. * Организацијата на востаничката власт за време на Кресненското востание, Скопје, 1977. * Револуционерната нормативна дејност непосредно пред и за време на Илинденското востание, Скопје, 1979. * Востаничката нормативна и правосудна дејност за време на Кресненското востание, Скопје, 1979. * Државноправниот статус на Македонија во програмските документи на македонската социјалистичка група до Илинденското востание, Крушево, 1980. * Георги Димитров и борбата на македонскиот народ за остварување на правото на самоопределување, 1919-1949, Скопје: „Историја“, 1979. * Лењинов придонес постављању и решавању националног питања за време и годинама непосредно после Октобарске револуције, Бања Лука, 1979. * Борбата на македонскиот народ за остварување на правото на самоопределување, Скопје, 1979. * Јосиф Јосифовски-Свештарот Ѓорче: живот и дело, „Наша книга“, Скопје, 1985 (соавтор). За монографијата на истакнатиот македонски револуционер и близок соработник на [[Ѓорче Петров]], односно [[Сава Михајлов]], во 1977 година, Картов ја добил Златната плакета при Ноемвриската награда на [[Општина Гевгелија]]. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Картов, Владимир}} [[Категорија:Родени во 1935 година]] [[Категорија:Луѓе од Смоквица]] [[Категорија:Починати во Скопје]] [[Категорија:Македонски правници]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски правници]] [[Категорија:Југословенски историчари]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Педагошкиот факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје]] [[Категорија:Доктори на Филозофскиот факултет - Скопје]] arr1trwt6qb00jihpxtnsefd4clgnpe 5591573 5591572 2026-07-13T15:24:31Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Апсолвенти на Педагошкиот факултет „Св. Климент Охридски“ - Скопје]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591573 wikitext text/x-wiki '''Владимир Картов''' ([[1935]], {{роден во|Смоквица}}, [[Гевгелиско]] - [[Скопје]], [[23 април]] [[1989]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[историчар]], [[право|правник]] и [[професор]].<ref name="МакЕнц">{{МакЕнц|280|Владимир Картов|I}}</ref> Основно образование завршил во своето родно место. Во учебната 1952/53 година завршил учителска школа во [[Скопје]]. [[1954]] година се запишал на [[Вишата педагошка школа во Скопје]] на групата историја-географија и во [[1956]] година дипломирал. Во [[1958]] година, Картов студирал како вонреден студент на Филозофскиот факултет во Скопје на групата историја, каде што во февруари 1960 година дипломирал. Потоа се запишал на Правниот факултет во Скопје и во април 1964 година, исто така како вонреден студент, дипломирал. Во меѓувреме се запишал на последипломски студии на Факултетот за политички науки во Белград на групата политичка историја на XIX и XX век. Во 1971 година ја одбранил магистерската теза под наслов: „''Борбата на македонскиот народ за остварување правото на самоопределување во периодот меѓу двете светски војни''“ и се стекнал со звањето магистер по политички науки - насока современа политичка историја. Во октомври 1974 година ја одбранил докторската дисертација на Филозофскиот факултет во Скопје под наслов: „''Културно-просветната политика на владејачките режими во Југославија спрема македонскиот народ во периодот меѓу двете светски војни''“ со што стана доктор по историски науки. Во 1975 годна, Владимир Картов е избран во звањето доцент на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет]] во Скопје по предметот историја на државата и правото на народите на Југославија, а потоа-за вонреден и редовен професор на Факултетот. == Творештво == Картов е автор на голем број научни и стручни трудови, од кои позначајни се следните: * Сава Михајлов - Савата, неуморен револуционер организатор и борец за самостојноста на македонското национално ослободително движење, (монографија), Скопје, 1977. * Историја, (учебник), (соавтор), Скопје, 1975 - I издание, 1979 - II издание. * Борбата на КПЈ за решавање на националното прашање во Југославија, (монографија), 1919-1945, Скопје, 1979. * 14-та Македонска народноослободителна бригада, (монографија), Скопје, 1980. * Историја на државите и правата на Југословенските народи, (учебник), Скопје, 1991. * Организацијата на востаничката власт за време на Кресненското востание, Скопје, 1977. * Револуционерната нормативна дејност непосредно пред и за време на Илинденското востание, Скопје, 1979. * Востаничката нормативна и правосудна дејност за време на Кресненското востание, Скопје, 1979. * Државноправниот статус на Македонија во програмските документи на македонската социјалистичка група до Илинденското востание, Крушево, 1980. * Георги Димитров и борбата на македонскиот народ за остварување на правото на самоопределување, 1919-1949, Скопје: „Историја“, 1979. * Лењинов придонес постављању и решавању националног питања за време и годинама непосредно после Октобарске револуције, Бања Лука, 1979. * Борбата на македонскиот народ за остварување на правото на самоопределување, Скопје, 1979. * Јосиф Јосифовски-Свештарот Ѓорче: живот и дело, „Наша книга“, Скопје, 1985 (соавтор). За монографијата на истакнатиот македонски револуционер и близок соработник на [[Ѓорче Петров]], односно [[Сава Михајлов]], во 1977 година, Картов ја добил Златната плакета при Ноемвриската награда на [[Општина Гевгелија]]. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Картов, Владимир}} [[Категорија:Родени во 1935 година]] [[Категорија:Луѓе од Смоквица]] [[Категорија:Починати во Скопје]] [[Категорија:Македонски правници]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски правници]] [[Категорија:Југословенски историчари]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Доктори на Филозофскиот факултет - Скопје]] 7voht55xb8aftwecycdtojbzpnlv2vd 0 68269 5591683 5209460 2026-07-13T22:12:16Z Bjankuloski06 332 5591683 wikitext text/x-wiki {{внимание}} '''Ѓоко Ѓеоргиев''' ({{рн|17|јануари|1926}} - {{пн|20|октомври|2003}}) — еден од клучните луѓе и најмаркантните личности на македонската забавно-музичка естрада, особено во нејзините најрани денови.  Роден е во [[Битола]]. Георгиев бил доајен на нашето радиоводителство и водител на првите контактни програми на [[Македонска радио телевизија|Македонското радио]], продуктивен и широко популарен музички новинар и репортер, автор на над 3.000 текстови за популарни мелодии и стотини осврти и рецензии како и соработник-музички новинар на „[[Нова Македонија]]“, „[[Вечер (дневен весник)|Вечер]]“, „Журнал“, „Екран“ и други специјализирани ревии. Неколку децении бил популарен водител на култните емисии „Три гонга“ и „Средби низ музика“ кои станаа синоним за популарноста на Радио Скопје и далеку надвор од границата на нашава република. Бил директор на првите Скопски фестивали на забавна музика, долгогодишен уредник на Редакцијата за забавна музика при Радио Скопје. Со својот специфичен глас тој буквално успеваше да закова пред [[радиоприемник|радиоприемниците]] огромен аудиториум и како таков беше присутен речиси во секој дом, следен со страст од многу генерации. Меѓу другото, Ѓоко Ѓеоргиев е добитник на низа најпрестижни признанија од оваа област, како и носител на Наградата за животно дело, која слушателите на Радио Буба Мара му ја доделија во 1999 година. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Георгиев, Ѓоко}} [[Категорија:Македонски текстописци]] [[Категорија:Македонски водители]] [[Категорија:Македонски музички критичари]] [[Категорија:Луѓе од Битола]] 5qryzzsv3p2xlawqyw9zni582zsrdba 0 69113 5591857 5510320 2026-07-14T07:50:50Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591857 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Претпријатие |company_name=Motorola Inc. |company_logo=[[Податотека:Motorola new logo.svg|220px|Motorola logo]] |company_type=[[Public company|Public]] ([[NYSE]]: '''[http://www.nyse.com/about/listed/lcddata.html?ticker=MOT MOT]''') |Company Tagline="Seamless Mobility" |Marketing Tagline="Hello Moto" | image = Motorola Solutions IL01 tower.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Седиштето на Моторола во [[Шомберг (Илиноис)|Шомберг]], [[Илиноис]] |foundation=1928 |fmormer_nae=[[Galvin Manufacturing Corporation]] |location=[[Schaumburg, Illinois]], [[Соединети Американски Држави|United States]] |key_people=<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=6586-9277 |title=Motorola Key Technologists<!-- Bot generated title --> |accessdate=2008-10-30 |archive-date=2009-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090615031840/http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=6586-9277 |url-status=dead }}</ref> [[Greg Brown (businessman)|Greg Brown]], President and Co-CEO <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=8569 |title=Greg Brown, President and Co-CEO<!-- Bot generated title --> |accessdate=2008-10-30 |archive-date=2009-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090112050418/http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=8569 |url-status=dead }}</ref><br />[[Sanjay Jha]], Co-CEO<ref>{{наведени вести | last = Silver | first = Sara |author2=Lublin, Joann S. | title = Motorola Lures Jha to Head Cellphone Unit | work = The Wall Street Journal | pages = B1 | language = | publisher = | date = 2008-08-05 | url = | accessdate =}}</ref> |num_employees=66,000 (2008)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=8892 |title=архивска копија |accessdate=2008-10-30 |archive-date=2008-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113104254/http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=8892 |url-status=dead }}</ref> |groups=[[Mobile Phone Device]]s <br /> [[Connected Home Solution]]s <br /> [[Network Home Solution]]s |industry=[[Telecommunication]]s |products=[[Embedded system]]s<br />[[Microprocessors]]<br />[[Mobile phones]]<br />[[Two-way radio|Two-Way radios]]<br />[[Telecommunications network|Networking Systems]] |revenue={{profit}}$36.622 billion [[Американски долар|USD]] (2007)<ref name="businessweek2008">{{Наведена мрежна страница |url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/earnings/earnings.asp?symbol=MOT |title=Motorola Inc. (MOT): earnings estimates |accessdate=2008-05-02 |date=2008-05-02 |work=BusinessWeek |publisher=McGraw-Hill |quote=Motorola Inc. had revenues for the full year 2007 of $36.6B. This was -14.6% below the prior year's results.}}</ref><ref name="hoovers">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hoovers.com/motorola,-inc./--ID__11023,ticker__MOT--/free-co-fin-factsheet.xhtml |title=Motorola Inc.-income statement |accessdate=2008-05-02 |publisher=Hoover's |quote=Revenue 36,622.0 [million] [...] Total Net Income (49.0) [million]}}</ref> |net_income={{loss}} $49.0 million [[Американски долар|USD]] (2007)<ref name="hoovers" /> |operating_income={{loss}} $553.0 million [[Американски долар|USD]] (2007)<ref name="hoovers" /> |market cap = $15 billion [[Американски долар|USD]] [[(2008)]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://zenobank.com/index.php?symbol=MOT&page=quotesearch|title= Company Profile for Motorola Inc (MOT) |accessdate=2008-09-29}}</ref> |homepage=[http://www.motorola.com/ www.motorola.com] }} '''Motorola''' („Моторола“) е американско [[претпријатие]] за производство на [[мобилни телефони]]. {{претпријатие-никулец}} {{рв|Motorola}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Претпријатија за електроника од САД]] [[Категорија:Американски телекомуникациски претпријатија]] [[Категорија:Поранешни американски претпријатија]] ev692v1jhyqnkxg4q8zx942kbd613sb 0 73941 5591858 5535971 2026-07-14T07:53:14Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591858 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за компанија |company_name = Warner Bros. Entertainment, Inc. |company_logo = [[Податотека: Warner_Bros. (2019) logo.svg |115px]] | image = Warner studios office building burbank.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Седиштето на Warner Bros. во [[Бербанк (Калифорнија)|Бербанк]], [[Калифорнија]] |company_type = Подружник на <br /> [[Time Warner]] |parent = [[Time Warner]] |foundation = [[Холивуд, Лос Анџелес, Калифорнија|Холивуд, Калифорнија]], [[САД]] (1918) |founders = [[Џек Варнер]]<br />[[Хари Варнер]]<br />[[Алберт Варнер]]<br />[[Сем Варнер]] |location_city = [[Барбенк]], Калифорнија <br /> [[Њујорк]] |location_country = [[САД]] |key_people = [[Бери Мејер]], претседавач и извршен директор <br /> [[Алан Ф. Хорн]], претседател и извршен директор за операции<br />[[Едвард А. Романо]] извршен финансов директор |num_employees = | |industry = [[Забава]] | |products = [[Филм]]ови, [[телевизиска серија|телевизиски серии]] |revenue = {{пораст}}$11.7 билион [[Американски долар|долари]] (2007)<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://news.moneycentral.msn.com/ticker/article.aspx?Feed=BW&Date=20080206&ID=8146081&Symbol=TWX |title=Time Warner Inc. Reports Results for 2007 Full Year and Fourth Quarter |accessdate=2008-12-07 |archive-date=2008-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080217055226/http://news.moneycentral.msn.com/ticker/article.aspx?Feed=BW&Date=20080206&ID=8146081&Symbol=TWX |url-status=dead }}</ref> |operating_income = {{пораст}}$845 милион [[Американски долар|долари]] (2007) |homepage = [http://www.wb.com/ wb.com] }} '''Warner Bros. Entertainment, Inc.''' (позната и како '''Warner Bros. Pictures''', или едноставно '''Warner Bros.''' ([[Транскрипција (лингвистика)|транскрипција]]: ''Ворнер брос''), скратената форма од поранешното официјално име кое понекогаш уште се користи, деловно општо име: '''Warner Brothers'''<ref name="useexampleinmedia">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.business-standard.com/india/news/turner-warner-brot<!-- -->hers-to-launch-channel-in-india/17/22/56119/on|title=Turner, Warner Brothers to launch channel in India|last=|first=|date=6 March 2009|work=|publisher=[[Business Standard]] (online)|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=5 март 2009|}}</ref>) — една од најголемите продукциони компании за [[филм]]ска и [[телевизија|телевизиска забава]]. Таа е подружник на [[Time Warner]], со седиште во [[Бурбенк, Калифорнија]] и [[Њујорк]]. Warner Bros. има неколку подружници, вклучувајќи ги Warner Bros. Studios, Warner Bros. Pictures, [[Warner Bros. Interactive Entertainment]], [[Warner Bros. Television]], [[Warner Bros. Animation]], [[Warner Home Video]], [[New Line Cinema]], [[The WB Television Network|TheWB.com]] и [[DC Comics]]. Warner е во сопствеништво на половина од [[The CW Television Network]]. Основана во 1918 од [[евреи|еврејски]] имигранти од [[Полска]], Warner Bros. е третото најстаро американско филмско студио кое сè уште работи, шп Paramount Pictures, основано во 1912 како Famous Players и [[Universal Studios]], исто така основано во 1912. Некои од најславните филмски ѕвезди биле или се дел од ова студио, вклучувајќи ги [[Бети Дејвис]], [[Џејмс Кегни]], [[Хемфри Богарт]], [[Дорис Деј]], и од неодамна, [[Клинт Иствуд]]. == Наводи == {{Наводи}} {{Компанија-никулец}} {{Ризница-врска|Warner Bros.}} [[Категорија:Time Warner]] [[Категорија:Подружници на Time Warner]] [[Категорија:Издавачки куќи]] [[Категорија:Филмски компании во САД]] i4nc117oq09v2cg8zp9bt7amebkqn5h 0 75560 5591859 5426295 2026-07-14T07:55:13Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591859 wikitext text/x-wiki {{redirect|Disney|други значења|Disney (појаснување)}} {{Инфокутија за компанија | company_name = The Walt Disney Company | company_logo = [[Податотека:The Walt Disney Company Logo.svg‎|300px]] | image = Walt Disney Studios Alameda Entrance.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Влезот во студиото | company_type = [[Јавна компанија|Јавна]] | foundation = [[Холивуд, Лос Анџелес, Калифорнија|Холивуд, Калифорнија]], [[САД]]<ref name="autogenerated1">{{Наведена мрежна страница| title =Company History| work =Corporate Information| publisher =The Walt Disney Company| url =http://corporate.disney.go.com/corporate/complete_history_1.html| accessdate =2008-08-30}}</ref> <br /> (16 октомври 1923) | founder = [[Волт Дизни|Волт]] и [[Рој О. Дизни|Рој Дизни]] | location_city = [[Walt Disney Studios (Бурбенк)|The Walt Disney Studios]] <br />[[Бурбенк, Калифорнија]], [[САД]]| key_people = [[Џон Е. Пепер, Џуниор]] (Претседавач)<br />[[Роберт Ајгер]] (Извршен директор) и (Претседател)<br />[[Ен Свини]] (Претседател на Disney-ABC Television Group и Ко-Претседавач на Disney Media Networks) | num_employees = 137,000 (''2008'') | market cap = [[Американски долар|$]] 57 билиони (2008)<ref name=zenobank>{{Наведена мрежна страница |url=http://zenobank.com/index.php?symbol=DIS&page=quotesearch |title=Company Profile for The Walt Disney Co (DIS) |accessdate=2008-09-30}}</ref> | industry = [[Масовни медиуми|Медиуми]] и [[Забава]] | revenue = {{Пораст}} [[Американски долар|$]] 35.51 билиони (''2007'')<ref name="autogenerated2">{{Наведена мрежна страница|url=http://amedia.disney.go.com/investorrelations/annual_reports/WDC-AR-2007.pdf|title=The Walt Disney Company 2007 Annual Report|publisher=The Walt Disney Company|accessdate=2008-08-30|archive-date=2008-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080910041056/http://amedia.disney.go.com/investorrelations/annual_reports/WDC-AR-2007.pdf|url-status=dead}}</ref> | operating_income = {{Пораст}} [[Американски долар|$]] 7.827 билиони (''2007'')<ref name="autogenerated2" /> | net_income = {{Пораст}} [[Американски долар|$]] 3.832 billion (''2007'')<ref name="autogenerated2" /> | divisions = [[American Broadcasting Company|ABC]], [[ABC Family]], [[ABC Kids (САД)|ABC Kids]], [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Walt Disney Distribution]], [[Walt Disney Motion Pictures Group]], [[Disney Channel]], [[ESPN]], [[Jetix]], [[Walt Disney Studios (Burbank)|Walt Disney Studios]], [[Walt Disney Parks and Resorts]], [[Walt Disney Television Animation]], [[Walt Disney Records]], [[Walt Disney Pictures]], [[Touchstone Pictures]], [[Hollywood Pictures]], [[Miramax Films]], [[ABC Studios]], [[Playhouse Disney]], [[Disney Consumer Products]], [[Pixar|Pixar Animation Studios]], [[SOAPnet]], [[Disney Interactive Studios]], [[The Muppets Holding Company|Muppets Holding Company]], [[Disney Store]], [[Toon Disney]], [[New Horizon Interactive]], and [[Hollywood Records]] | operating profit = &nbsp; | homepage = [http://corporate.disney.go.com/ Disney.com] }} '''Компанија „Волт Дизни“''' ({{langx|en|The Walt Disney Company}}) — една од најголемите медиумски компании за забава. Основана на 16 октомври 1923, од страна на браќата [[Волт Дизни|Волт]] и [[Рој О. Дизни|Рој]] Дизни како анимирано студио, кое оттогаш е претворено во едно од најголемите и највлијателните студиа во [[Холивуд]] и сопственик на доста тематски паркови и неколку телевизии, вклучувајќи ги [[American Broadcasting Company|ABC]] и [[ESPN]]. Повеќето установи на Студијата „Волт Дизни“ во [[Барбенк]], Калифорнија. == Наводи == {{reflist}} {{компанија-никулец}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Walt Disney Company, The}} [[Категорија:Disney]] [[Категорија:Американски медиумски претпријатија]] [[Категорија:Претпријатија за забава од САД]] t81xu9t4uhcnnxpm3jxt1h0p3ldj3br 0 78058 5591783 4473121 2026-07-14T06:13:04Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591783 wikitext text/x-wiki :''За значењето на овој поим во екологијата, видете [[Живеалиште (екологија)]].'' '''Живеалиште''' е стан (конвенционален) и/или други населени простории или објекти кои не се наменети за живеење. Живеалиштата се делат на: :1. Стан, во поединечна или станбена зграда; :2. Друга населена просторија која не е наменета за живеење (заедничка остава, перална, сушална и сл.) во станбена зграда; :3. Населена деловна просторија (канцеларија, хотелска соба, продавница и сл.); :4. Импровизирано живеалиште (шатор, вагон, шупа и сл.); :5. Колективно живеалиште. == Литература == * http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaXIII.pdf {{Никулец}} [[Категорија:Општество]] 9ckqv1r9x844qwt8lzc0zg9nmkpw3b2 0 80010 5591746 4996517 2026-07-14T06:00:10Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591746 wikitext text/x-wiki {{Infobox CityIT | img_coa = contrada-Stemma.gif| official_name = Comune di Contrada| name=Контрада| image_skyline = Scaloni frana.JPG| imagesize = 300п| image_alt = | image_caption =Полед кон скалите изградени за да се собере почвата од свлечиштето што се случило во Контрада на 4 март 2005 година. | region = [[Кампанија]] | province = [[Авелино (покраина)|Авелино]] | elevation_m = 420| area_total_km2 = 10.31| population_as_of = [[2005]]| population_total = 2986| population_density_km2 = 289.62| timezone = [[Central European Time|CET]], [[Coordinated Universal Time|UTC]]+1 | coordinates = {{coord|42|52|1|N|14|46|47|E}}| frazioni = | telephone = 0825| postalcode = 83020| gentilic = Contradesi| saint = [[Свети Архангел Михаил]]| day = [[8 мај]]| mayor =| website = [http://www.comune.contrada.av.it/ www.comune.contrada.av.it] }} '''Контрада''' — [[Општини во Италија|општина]] во [[покраини во Италија|покраината]] [[Авелино (покраина)|Авелино]] од регионот [[Кампанија]], [[Италија]]. Населението на 31 декември 2017 година било 3,063 жители.<ref>[http://demo.istat.it/bilmens/index.php?anno=2021&lingua=ita Dato Istat] - Резидентно население од 31-12-2017 година (привремена бројка).</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Авелино (покраина)}} {{Кампанија-гео-никулец}} [[Категорија:Општини во Авелино (покраина)]] 99fhlqn9lzhcqq8hsxzkjssa5coh4pf 0 96236 5591898 5194035 2026-07-14T09:08:20Z Виолетова 1975 5591898 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Лутичиња | image = Sumpfdotterblume Porträt Ausschnitt.jpg | image_width = 220px | image_caption = ''[[Caltha palustris]]'' | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносемени]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Лутиковидни]] | familia = '''Лутичиња''' | familia_authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = * [[Хидрастис|Hydrastidoideae]] * [[Глауцидиум|Glaucidioideae]] * [[Coptoideae]] * [[Thalictroideae]] * [[Ranunculoideae]] }} '''Лутичињата''' ([[науч.]] ''Ranunculaceae'') — {{био|семејство}} на [[цветни растенија]]. Името на ова семејство е изведено од основниот род ''[[Лутиче|Ranunculus]]'' (лутиче). Освен овој род, други членови на семејството се и ''[[Anemone]]'', ''[[Aconitum]]'' и ''[[Clematis]]''. Името ''ranuncula'' е [[Доцнолатински јазик|доцнолатински израз]] за „мала жаба“, деминутив од ''rana'' (жаба). Според податоците на [[Кралски ботанички градини, Кју|Кралските ботанички градини од Лондон]], ова семејство се состои од 51 до 88 родови со околу 2.500 видови. По бројност, најважни родови се ''[[Ranunculus]]'' (600 видови), ''[[Delphinium]]'' (365 видови), ''[[Thalictrum]]'' (330 видови), ''[[Clematis]]'' (325 видови) и ''[[Aconitum|Acontium]]'' (300 видови). Лутичињата можат да се најдат насекаде низ светот, но најчести се во умерените и ладни области на северната полутопка. Семејството опфаќа многу украсни растенија кои потекнуваат од [[Хималаи]]те, од кои некои се со лековита вредност. == Морфологија == Лутичињата се јавуваат како тревести растенија, грмушки или лијани. [[Стебло|Стеблата]] се со [[концентрични]] [[Спроводно снопче|спроводни снопчиња]] или, пак, тие се расфрлени во стеблото. Присутни се [[алкалоид]]и од типот на [[ранункулин]] или некои тритерпеноидни [[сапонин]]и. [[Лист]]овите се последователни и спирално поредени на стеблото, прости или сложени, а нерватурата е палматна или пинатна. [[Соцветие|Соцветијата]] се со симподијален раст, а понекогаш се редуцирани до еден [[цвет]]. Цветовите се најчесто хермафродитни, со радијална или билатерална симетрија, цветните дршки се кратки или долги. Околуцветните елементи обично не се триделни. Чашкините ливчиња се најчесто 5 и се слободни, што е исто и за венечните. Базалниот дел од околуцветникот најчесто произведува нектар (веројатно од стаминодиите, односно стерилни прашници). [[Прашник|Прашниците]] се многубројни, додека [[полен]]от е триколпатен. [[Плоден лист|Плодните листови]] се обично 5 или повеќе, често редуцирани до 1, многу често слободни. [[Плодник]]от е натцветен, додека плацентацијата е странична. [[Плод]]от е во вид на збир од оревчиња, а кај некои претставници [[бобинка]]. Цветната формула на лутичињата е: * K2-5 C5 A ∞ G∞ [[Податотека:Ranunculaceae flowerdiagrams.png|thumb|center|550px|Цветни дијаграми на: A ''[[Anemone nemorosa]]'', B ''[[Adonis autumnalis]]'', C ''[[Aconitum napellus]]'', D ''[[Aquilegia vulgaris]]'', E ''[[Cimicifuga racemosa]]''.]] == Систематика == [[Податотека:Hakusanitige.JPG|десно|200п|thumb|''Anemone narcissiflora''.]] Ова семејство е прифатено од сите таксономи и од [[APG]] системот. Таа е дел од редот ''[[Ranunculales]]'' во кладот на [[вистински дикотиледони]] (''Eudicota''). Следниот кладограм е даден од страна на APG II системот кој се основа на скорешната молекуларна филогенија. <center> {{клад|style=font-size:80%;line-height:75%|1={{клад|1={{клад|1='''Glaucidoideae'''|2='''Hydrastidoideae'''}}|2={{клад|1='''Coptoideae'''|2={{клад|1='''Ranunculoideae'''|2='''Thalictroideae'''}}}}}}}} </center> == Поважни родови == [[Податотека:Clematis vitalba.JPG|десно|270п|thumb|''Clematis vitalba'' (повит).]] [[Податотека:Кукурек1.jpg|мини|Кукурек (Helleborus)]] [[Податотека:Кукурек2.jpg|мини]] {| |- valign=top | * ''[[Aconitum]]'' * ''[[Actaea]]'' * ''[[гороцвет|Adonis]]'' - гороцвет * ''[[Anemone]]'' - анемоне * ''[[Anemonella]]'' - ветерско цвеќе * ''[[Anemonopsis]]'' * ''[[Aquilegia]]'' * ''[[Archiclematis]]'' * ''[[Asteropyrum]]'' * ''[[Barneoudia]]'' * ''[[Beesia]]'' * ''[[Calathodes]]'' * ''[[Callianthemum]]'' * ''[[Caltha]]'' * ''[[Ceratocephala]]'' * ''[[Cimicifuga]]'' * ''[[Clematis]]'' - повит * ''[[Clematopsis]]'' | * ''[[Consolida]]'' * ''[[Coptis]]'' * ''[[Delphinium]]'' * ''[[Dichocarpum]]'' * ''[[Enemion]]'' * ''[[Eranthis]]'' * ''[[Glaucidium]]'' * ''[[Hamadryas]]'' * ''[[Helleborus]]'' - кукурек * ''[[Hepatica]]'' * ''[[Hydrastis]]'' * ''[[Isopyrum]]'' * ''[[Knowltonia]]'' * ''[[Komaroffia]]'' * ''[[Krapfia]]'' * ''[[Kumlienia]]'' * ''[[Laccopetalum]]'' * ''[[Leptopyrum]]'' | * ''[[Megaleranthis]]'' * ''[[Metanomone]]'' * ''[[Miyakea]]'' * ''[[Myosurus]]'' - глувчешки опаш * ''[[Naravelia]]'' * ''[[Nigella]]'' * ''[[Oreithales]]'' * ''[[Paraquilegia]]'' * ''[[Paroxygraphis]]'' * ''[[Pulsatilla]]'' * ''[[Ranunculus]]'' - лутиче * ''[[Semiaquilegia]]'' * ''[[Souliea]]'' * ''[[Thalictrum]]'' * ''[[Trautvetteria]]'' * ''[[Trollius]]'' - планински божур * ''[[Urophysa]]'' * ''[[Xanthorhiza]]'' |} ==Лутичињата како мотив во уметноста== * „Лутичиња“ — песна на [[Јозо Т. Бошковски - Јон|Јозо Т. Бошковски]] од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 10.</ref> == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Wikispecies|Ranunculaceae|position=left}} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Лутичиња| ]] [[Категорија:Лутиковидни]] k3hotnfriss6q740yy2kyv3820kzsn2 5591899 5591898 2026-07-14T09:08:35Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5591899 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Лутичиња | image = Sumpfdotterblume Porträt Ausschnitt.jpg | image_width = 220px | image_caption = ''[[Caltha palustris]]'' | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносемени]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Лутиковидни]] | familia = '''Лутичиња''' | familia_authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = * [[Хидрастис|Hydrastidoideae]] * [[Глауцидиум|Glaucidioideae]] * [[Coptoideae]] * [[Thalictroideae]] * [[Ranunculoideae]] }} '''Лутичињата''' ([[науч.]] ''Ranunculaceae'') — {{био|семејство}} на [[цветни растенија]]. Името на ова семејство е изведено од основниот род ''[[Лутиче|Ranunculus]]'' (лутиче). Освен овој род, други членови на семејството се и ''[[Anemone]]'', ''[[Aconitum]]'' и ''[[Clematis]]''. Името ''ranuncula'' е [[Доцнолатински јазик|доцнолатински израз]] за „мала жаба“, деминутив од ''rana'' (жаба). Според податоците на [[Кралски ботанички градини, Кју|Кралските ботанички градини од Лондон]], ова семејство се состои од 51 до 88 родови со околу 2.500 видови. По бројност, најважни родови се ''[[Ranunculus]]'' (600 видови), ''[[Delphinium]]'' (365 видови), ''[[Thalictrum]]'' (330 видови), ''[[Clematis]]'' (325 видови) и ''[[Aconitum|Acontium]]'' (300 видови). Лутичињата можат да се најдат насекаде низ светот, но најчести се во умерените и ладни области на северната полутопка. Семејството опфаќа многу украсни растенија кои потекнуваат од [[Хималаи]]те, од кои некои се со лековита вредност. == Морфологија == Лутичињата се јавуваат како тревести растенија, грмушки или лијани. [[Стебло|Стеблата]] се со [[концентрични]] [[Спроводно снопче|спроводни снопчиња]] или, пак, тие се расфрлени во стеблото. Присутни се [[алкалоид]]и од типот на [[ранункулин]] или некои тритерпеноидни [[сапонин]]и. [[Лист]]овите се последователни и спирално поредени на стеблото, прости или сложени, а нерватурата е палматна или пинатна. [[Соцветие|Соцветијата]] се со симподијален раст, а понекогаш се редуцирани до еден [[цвет]]. Цветовите се најчесто хермафродитни, со радијална или билатерална симетрија, цветните дршки се кратки или долги. Околуцветните елементи обично не се триделни. Чашкините ливчиња се најчесто 5 и се слободни, што е исто и за венечните. Базалниот дел од околуцветникот најчесто произведува нектар (веројатно од стаминодиите, односно стерилни прашници). [[Прашник|Прашниците]] се многубројни, додека [[полен]]от е триколпатен. [[Плоден лист|Плодните листови]] се обично 5 или повеќе, често редуцирани до 1, многу често слободни. [[Плодник]]от е натцветен, додека плацентацијата е странична. [[Плод]]от е во вид на збир од оревчиња, а кај некои претставници [[бобинка]]. Цветната формула на лутичињата е: * K2-5 C5 A ∞ G∞ [[Податотека:Ranunculaceae flowerdiagrams.png|thumb|center|550px|Цветни дијаграми на: A ''[[Anemone nemorosa]]'', B ''[[Adonis autumnalis]]'', C ''[[Aconitum napellus]]'', D ''[[Aquilegia vulgaris]]'', E ''[[Cimicifuga racemosa]]''.]] == Систематика == [[Податотека:Hakusanitige.JPG|десно|200п|thumb|''Anemone narcissiflora''.]] Ова семејство е прифатено од сите таксономи и од [[APG]] системот. Таа е дел од редот ''[[Ranunculales]]'' во кладот на [[вистински дикотиледони]] (''Eudicota''). Следниот кладограм е даден од страна на APG II системот кој се основа на скорешната молекуларна филогенија. <center> {{клад|style=font-size:80%;line-height:75%|1={{клад|1={{клад|1='''Glaucidoideae'''|2='''Hydrastidoideae'''}}|2={{клад|1='''Coptoideae'''|2={{клад|1='''Ranunculoideae'''|2='''Thalictroideae'''}}}}}}}} </center> == Поважни родови == [[Податотека:Clematis vitalba.JPG|десно|270п|thumb|''Clematis vitalba'' (повит).]] [[Податотека:Кукурек1.jpg|мини|Кукурек (Helleborus)]] [[Податотека:Кукурек2.jpg|мини]] {| |- valign=top | * ''[[Aconitum]]'' * ''[[Actaea]]'' * ''[[гороцвет|Adonis]]'' - гороцвет * ''[[Anemone]]'' - анемоне * ''[[Anemonella]]'' - ветерско цвеќе * ''[[Anemonopsis]]'' * ''[[Aquilegia]]'' * ''[[Archiclematis]]'' * ''[[Asteropyrum]]'' * ''[[Barneoudia]]'' * ''[[Beesia]]'' * ''[[Calathodes]]'' * ''[[Callianthemum]]'' * ''[[Caltha]]'' * ''[[Ceratocephala]]'' * ''[[Cimicifuga]]'' * ''[[Clematis]]'' - повит * ''[[Clematopsis]]'' | * ''[[Consolida]]'' * ''[[Coptis]]'' * ''[[Delphinium]]'' * ''[[Dichocarpum]]'' * ''[[Enemion]]'' * ''[[Eranthis]]'' * ''[[Glaucidium]]'' * ''[[Hamadryas]]'' * ''[[Helleborus]]'' - кукурек * ''[[Hepatica]]'' * ''[[Hydrastis]]'' * ''[[Isopyrum]]'' * ''[[Knowltonia]]'' * ''[[Komaroffia]]'' * ''[[Krapfia]]'' * ''[[Kumlienia]]'' * ''[[Laccopetalum]]'' * ''[[Leptopyrum]]'' | * ''[[Megaleranthis]]'' * ''[[Metanomone]]'' * ''[[Miyakea]]'' * ''[[Myosurus]]'' - глувчешки опаш * ''[[Naravelia]]'' * ''[[Nigella]]'' * ''[[Oreithales]]'' * ''[[Paraquilegia]]'' * ''[[Paroxygraphis]]'' * ''[[Pulsatilla]]'' * ''[[Ranunculus]]'' - лутиче * ''[[Semiaquilegia]]'' * ''[[Souliea]]'' * ''[[Thalictrum]]'' * ''[[Trautvetteria]]'' * ''[[Trollius]]'' - планински божур * ''[[Urophysa]]'' * ''[[Xanthorhiza]]'' |} ==Лутичињата како мотив во уметноста== * „Лутичиња“ — песна на [[Јозо Т. Бошковски - Јон|Јозо Т. Бошковски]] од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 10.</ref> == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Wikispecies|Ranunculaceae|position=left}} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лутичиња| ]] [[Категорија:Лутиковидни]] lx5vg8dzkd7p3l2ntez57fevj8ymj7c 0 98111 5591950 5156644 2026-07-14T10:49:05Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591950 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Максимијан <br /> | портрет=MSR-ra-34-b-1-DM.jpg | опис=Цар на [[Римско Царство|Римското Царство]] | наставка= | роден-дата= [[250]] | роден-место= денешна [[Србија]] | починал-дата= [[310]] | починал-место= }} '''Максимијан ''' ([[латински јазик|латински]]:''Marcus Aurelius Valerius Maximianus'') бил римски цар. Познат и како ''Марко Аурелиј Валериј Максимијан Херкулиј''<ref>DiMaio "Maximianus Herculius"</ref>. Со [[Римско Царство|Римското Царство]] управувал од [[286]] до [[310]] година, заедно со [[Диоклецијан]].<ref name="BNE4">Barnes, ''New Empire'', 4.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Римски цареви}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Константинова династија]] [[Категорија:Родени во 250-тите]] [[Категорија:Починати во 310 година]] [[Категорија:Римски цареви кои се самоубиле]] [[Категорија:Римски цареви од 3 век]] [[Категорија:Римски цареви од 4 век]] [[Категорија:Конзули на Римското Царство]] [[Категорија:Историја на Срем]] 9zatfzdrw9t4unrwkmbvmcfoy1b3xzh 0 103621 5591831 4792143 2026-07-14T06:23:09Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591831 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1967|архитектурата}} [[File:Habitat 67, southwest view.jpg|thumb|[[Живеалиште 67]] во [[Монтреал]], Канада]] '''[[1967]] година во [[архитектура]]та''' содржи некои значајни настани. == Настани == [[Категорија:Архитектурата во 1967 година| ]] [[Категорија:Години во архитектурата]] 2kpkm0nnls0q3ewdq57iqh371gc89hu 0 117332 5591860 4587384 2026-07-14T07:56:27Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591860 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Amazon.com-Logo.svg|мини|десно|Логото на Амазон]] [[Податотека:Seattle Spheres on May 10, 2018.jpg|мини|''Amazon Spheres'', дел од кампусот на седиштето на Amazon во [[Сиетл]]]]'''Amazon.com''' е американска [[компанија]] со седиште во [[Сиетл]], која се занимава со [[електронска трговија]]. Amazon.com е еден од најголемите [[онлајн]] продавачи.<ref>{{Наведена мрежна страница |last=Jopson |first=Barney |url=http://www.ft.com/cms/s/0/61828252-ac1d-11e0-b85c-00144feabdc0.html#axzz1RxkefD8m |title=Amazon urges California referendum on online tax |work=Financial Times |date=12 јули 2011 |accessdate=4 август 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715045643/http://www.ft.com/cms/s/0/61828252-ac1d-11e0-b85c-00144feabdc0.html#axzz1RxkefD8m |archivedate=2011-07-15 |url-status=live }}</ref> Компанијата е основана од страна на [[Џеф Безос]] во [[1994]] год.<ref name=byers>Ann Byers (2006). ''Jeff Bezos: the founder of Amazon.com'', The Rosen Publishing Group. See [http://books.google.com/books?id=Nz43wixr2IcC&pg=PA47 pg. 46-47]</ref> и биле пуштена во употреба во [[1995]]. Започнала како онлајн [[книжарница]], но продолжила со продажба на [[VHS]], [[Дигитален видео диск|DVD]], [[Mp3]], [[Компактен диск|CD]]-а, компјутерски [[програмска опрема|софтвер]], [[видеоигра|видеоигри]], [[електроника]], предмети, играчки и друго. Amazon.com има воспоставено посебни [[сајтови]] во [[Народна Република Кина|Кина]], [[Франција]], [[Обединето Кралство|Велика Британија]], [[Канада]], [[Германија]] и [[Јапонија]]. Според анкета спроведена во [[Verdict Research]] во јануари [[2009]], оваа компанија е омиленото место за купување [[музика]] и [[видео]] во [[Обединето Кралство|Велика Британија]]. Во 2017 година, [[Европската Унија]] го казнила „Амазон“ со казна од 250 милиони [[Евро|евра]], поради неплатен [[данок]] во [[Луксембург]]. Имено, во 2003 година, на „Амазон“ му било дозволено да плати четирипати помал данок од локалните фирми во Луксембург.<ref>Мирослав Саздовски, „ЕУ го казни Амазон со 250 милиони евра поради неплатен данок“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 233, ноември 2017, стр. 66.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Amazon.com}} * [http://www.amazon.com Официјално мрежно место] * [http://www.amazon.co.uk Британскиот Amazon.co.uk] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Amazon.com]] 24yf96fleec381pxq3tc82h5q40lkr3 0 120579 5591861 5080012 2026-07-14T07:57:59Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591861 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за компанија | company_name = Forever Living Products International, Inc. | company_logo = [[Податотека:Foreverlivingproducts logo.jpg|220px]] | vector_logo = | company_type = приватна | foundation = 1978 | location = [[Аризона]], [[Соединети Американски Држави|САД]] | origins = | key_people = [[Rex Maughan|Rex G. Maughan]], основач | area_served = | industry = [[нетворг маркетинг]] | products = | revenue = $2,1 билиони во 2007 | operating_income = | net_income = | num_employees = 4.100 во 2005 / 2006.<ref name="hoovers">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hoovers.com/forever-living/--ID__46809--/free-co-factsheet.xhtml|title=Forever Living Products International, Inc. Company Overview|publisher=hoovers.com|accessdate=2008-06-29}}</ref><ref name="Forbes">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.forbes.com/lists/2006/21/biz_06privates_Forever-Living-Products-Intl_4L21.html|title=The Largest Private Companies No.340 Forever Living Products Intl, 2006|publisher=forbes.com|accessdate=2008-06-29}}</ref> | parent = | subsid = | homepage = [http://www.foreverliving.com/ www.foreverliving.com] | footnotes = }} [[File:Forever Living in McCormick Ranch in 2007.png|thumb|Седиштето на „Forever Living Products“ во МекКормик Ранч во Аризона во 2007 година. Одделот за одморалишта на компанијата поседува неколку слични имоти..]] '''Forever Living Products''' е американска [[мулти-левел маркетинг]] компанија за производство и дистрибуција на производи од [[вистинска алоја]] и [[пчели]]. Forever Living Products е најголем производител на алое и тоа 92% од вкупното светско производство, а другите 8% се распоредени во околу 1000 други компании во светот. Во [[2006]] година била рангирана на #340 место на [[Форбс]] меѓу 500 најголеми приватни компании.<ref name="Forbes"/> == Податоци за компанијата == FLP е основана во [[1978]] година. Годишен профит е 1200 милиони долари. Опфаќа повеќе од 5.500.000 членови, а секој член во ланецот учествува во распределбата на доходот. Има повеќе од 100.000.000 потрошувачи во 76 држави. Производите се купуваат само преку дистрибутерска мрежа на фирмата. Најголеми корисници се [[Јапонија|Јапонците]]. Во [[Америка]] оваа компанија е на шесто место според списокот на компании со најбрз развој. FLP има потврда за квалитет од Меѓународниот научен совет на алое, чиј знак носи секој производ. == Општи упатства за производите == Пред името на производот секогаш стои карактеристичен број. Сите производи со алое имаат потврда од Меѓународниот научен совет за алое. Производите се фабрички затворени со фолија врз отворот и на амбалажата е напишано предупредување заради сопствена заштита, да не се употребува ако е веќе отворено. Штом еднаш се отвори гелот од вистинска алоја, се чува во фрижидер. Сите производи имаат рок на употреба 4 години. Производите на FLP можат да се класифицираат во неколку групи: * Производи за исхрана и диетална програма * Производи за дополнување на исхраната * Производи од пчели * Козметички препарати кои освен алое содржат и други лековити растенија, витамини и слично. == Надворешни врски == * [http://www.foreverliving.com/ За производите на компанијата] == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Американски претпријатија по држави]] [[Категорија:Мулт-левел маркетинг]] rfjom6vbvcf46uau9v9b7wz8dv6yk3g 0 154753 5591739 5556330 2026-07-14T05:57:42Z Bjankuloski06 332 /* Медицинска употреба */ Правописна исправка, replaced: псеудо → псевдо (2) 5591739 wikitext text/x-wiki {{chembox | ImageFileL1 = Acetic-acid-2D-skeletal.svg | ImageNameL1 = Skeletal structure | ImageSizeL1 = 120px | ImageFileR1 =Acetic-acid-2D-flat.png | ImageNameR1 = Flat structure | ImageSizeR1 = 150px | ImageFileL2 = Acetic-acid-CRC-GED-3D-balls-B.png | ImageNameL2 = Ball-and-stick model | ImageSizeL2 = 120px | ImageFileR2 = Acetic-acid-CRC-GED-3D-vdW-B.png | ImageNameR2 = Space-filling model | ImageSizeR2 = 120px | IUPACName = Acetic acid | SystematicName = Ethanoic acid | OtherNames = Acetyl hydroxide (AcOH), Hydrogen acetate (HAc), Ethylic acid, Methanecarboxylic acid |Section1={{Chembox Identifiers | Abbreviations = AcOH | CASNo = 64-19-7 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | PubChem = 176 | ChemSpiderID = 171 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | UNII = Q40Q9N063P | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | EINECS = 200-580-7 | UNNumber = 2789 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB03166 | KEGG = D00010 | KEGG_Ref = {{keggcite|changed|kegg}} | MeSHName = Acetic+acid | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 15366 | ChEMBL = 539 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | IUPHAR_ligand = 1058 | ATCCode_prefix = G01 | ATCCode_suffix = AD02 | ATC_Supplemental = {{ATC|S02|AA10}} | Beilstein = 506007 | Gmelin = 1380 | 3DMet = B00009 | RTECS = AF1225000 | SMILES = CC(O)=O | StdInChI = 1S/C2H4O2/c1-2(3)4/h1H3,(H,3,4) | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = QTBSBXVTEAMEQO-UHFFFAOYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} }} | Section2 = {{Chembox Properties | C = 2|H = 4|O = 2 | Appearance = colorless liquid | Density = 1.049&nbsp;g/cm<sup>3</sup> ([[liquid|l]])<br /> 1.266&nbsp;g/cm<sup>3</sup> ([[solid|s]]) | Solubility = Fully [[miscible]] | MeltingPtC = 16.5 | BoilingPtC = 118.1 | pKa = 4.76 at 25&nbsp;°C | Viscosity = 1.22&nbsp;[[pascal second|mPa·s]] at 25&nbsp;°C }} | Section3 = {{Chembox Structure | Dipole = 1.74&nbsp;[[Debye|D]] (gas) }} | Section7 = {{Chembox Hazards | EUIndex = | EUClass = Corrosive ('''C''')<br />Flammable ('''F''') | NFPA-H = 2 | NFPA-F = 2 | NFPA-R = 2 | FlashPt = 43&nbsp;°C | RPhrases = {{R10}}, {{R35}} | SPhrases = {{S1/2}}, {{S23}}, {{S26}}, {{S45}} | LD50 = 3310 mg/kg, oral (rat) }} | Section8 = {{Chembox Related | Function = [[carboxylic acid]]s | OtherFunctn = [[Formic acid]]<br />[[Propionic acid]] | OtherCpds = [[Acetamide]], [[Ethyl acetate]], [[Acetyl chloride]], [[Acetic anhydride]], [[Acetonitrile]], [[Acetaldehyde]], [[Ethanol]], [[Thioacetic acid]] }} }} '''Оцетна киселина''' или '''етанова киселина''' — кисела, безбојна течност и [[органско соединение]] со [[хемиска формула]] {{Хем2|CH3COOH}} (исто така напишано како {{Хем2|CH3CO2H}} ,{{Хем2|C2H4O2}},{{Хем2|HC2H3O2}} ). [[Оцет]]от содржи најмалку 4% оцетна киселина по волумен, што ја прави оцетната киселина главна компонента на оцетот, освен водата и другите елементи. Оцетната киселина е втората наједноставна [[карбоксилна киселина]] (по [[Мравја киселина|мравјата киселина]]). Таа е важен [[Реагенс|хемиски реагенс]] и индустриска хемикалија, која се користи првенствено во производството на целулоза ацетат за [[фотографски филм]]ови, поливинил ацетат за лепак за дрво и синтетички влакна и ткаенини. Во домаќинствата, разредената оцетна киселина често се користи во средствата за бигор. Во [[Прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]], оцетната киселина е контролирана со [[Е-број|кодот за адитиви за храна]] E260 како регулатор на киселост и како зачини. Во [[биохемија]]та, ацетил групата, добиена од оцетна киселина, е основна за сите форми на живот. Кога се врзува за [[Коензим А|коензимот А]], тој е централен за [[Метаболизам|метаболизмот]] на [[Јаглехидрат|јаглени хидрати]] и масти. Глобалната побарувачка за оцетна киселина е околу 6,5 милиони [[Тона|метрички тони]] годишно (t/a), од кои приближно 1,5&nbsp;t/a се исполнува со рециклирање; остатокот е произведен од [[метанол]]. Оцетот е претежно разредена оцетна киселина, често произведена со ферментација и последователна оксидација на [[етанол]]. == Номенклатура == Тривијалното име „оцетна киселина“ е најчесто користеното и најпосакуваното име на Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија (МСЧПХ). Систематското име „етанова киселина“, важечко име на [[Меѓународен сојуз за чиста и применета хемија|IМСЧПХ]], е конструирано според супститутивната номенклатура.<ref name="BB-prs310305">IUPAC Provisional Recommendations 2004 [http://old.iupac.org/reports/provisional/abstract04/BB-prs310305/Chapter1.pdf Chapter P-12.1; page 4]</ref> Името „оцетна киселина“ потекнува од [[Латински јазик|латинскиот]] збор за оцет, „ {{Wikt-lang|la|acetum}}“, што е поврзано со самиот збор „[[киселина]]“. „Глацијална оцетна киселина“ е име за оцетна киселина без вода (безводна). Слично на [[Германски јазик|германското]] име „Eisessig“ („леден оцет“), името доаѓа од кристалите слични на мраз кои се формираат малку под собна температура на {{Convert|16.6|C|F}} (присуството на 0,1% вода ја намалува неговата точка на топење за 0,2&nbsp;°C).<ref name="Purification of Laboratory Chemicals">{{Наведена книга|title=Purification of Laboratory Chemicals, 6th edition|last=Armarego, W.L.F.|last2=Chai, Christina|publisher=Butterworth-Heinemann|year=2009|isbn=978-1-85617-567-8}}</ref> Вообичаен [[Хемиски симбол|симбол]] за оцетна киселина е AcOH, каде што Ac е псевдоелемент симбол што ја претставува ацетил [[Функционална група|групата]] {{Хем2|CH3\sC(\dO)\s}} ; конјугирана основа, ацетат ({{Хем2|CH3COO−}}), така е претставена како {{Хем2|AcO−}}.<ref name="Cooper">{{Наведена книга|title=Organic Chemist's Desk Reference|last=Cooper|first=Caroline|date=9 August 2010|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4398-1166-5|edition=2|pages=102–104}}</ref> (Симболот Ac за ацетил функционалната група не треба да се меша со симболот Ac за елементот [[актиниум]]; контекстот спречува конфузија кај органските хемичари). За подобро да ја одрази нејзината структура, оцетната киселина често се пишува како {{Хем2|CH3\sC(O)OH}},{{Хем2|CH3\sC(\dO)OH}} ,{{Хем2|CH3COOH}} и{{Хем2|CH3CO2H}}. Во контекст на киселинско-базните реакции, понекогаш се користи кратенката HAc,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/commonmedicalabb0000unse/page/97|title=Common Medical Abbreviations|last=DeSousa|first=Luís R.|publisher=Cengage Learning|year=1995|isbn=978-0-8273-6643-5|page=[https://archive.org/details/commonmedicalabb0000unse/page/97 97]}}</ref> каде што Ac во овој случај е симбол за ацетат (наместо ацетил). Ацетатот е [[јон]] што произлегува од губење на {{Хем2|[[proton|H+]]}} од оцетна киселина. Името „ацетат“ може да се однесува и на [[Соли|сол]] што го содржи овој анјон или [[естер]] на оцетна киселина.<ref>{{Наведена книга|title=Organic Chemistry|last=Hendrickson|first=James B.|last2=Cram|first2=Donald J.|last3=Hammond|first3=George S.|publisher=McGraw Hill Kogakusha|year=1970|edition=3|location=Tokyo|page=135}}</ref> == Својства == [[Податотека:AceticAcid010.png|мини|Кристали на оцетна киселина]] === Киселост === Водородниот центар во [[Карбоксилна киселина|карбоксилната група]] (−COOH) во карбоксилните киселини како што е оцетната киселина може да се одвои од молекулата со јонизација: : {{Хем2|CH3COOH ⇌ CH3CO2− + H+}} Поради ова ослободување на [[протон]]от ({{Хем2|H+}}), оцетната киселина има кисел карактер. Оцетната киселина е слаба [[Киселина|монопротична киселина]]. Во воден раствор има [[Киселинска дисоцијациона константа|<sub>p</sub>]]K3 вредност од 4,76.<ref name="Goldmine">{{Наведено списание|last=Goldberg|first=R.|last2=Kishore, N.|last3=Lennen, R.|year=2002|title=Thermodynamic Quantities for the Ionization Reactions of Buffers|url=https://www.nist.gov/data/PDFfiles/jpcrd615.pdf|journal=Journal of Physical and Chemical Reference Data|volume=31|issue=2|pages=231–370|bibcode=2002JPCRD..31..231G|doi=10.1063/1.1416902|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006062140/https://www.nist.gov/data/PDFfiles/jpcrd615.pdf|archive-date=6 October 2008}}</ref> Неговата конјугирана основа е ацетат ({{Хем2|CH3COO−}}). А 1.0&nbsp;М раствор (околу концентрацијата на домашниот оцет) има [[Водороден показател|pH]] од 2,4, што покажува дека само 0,4% од молекулите на оцетна киселина се дисоцирани. {{Efn|1=[H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>] = 10<sup>−2.4</sup> = 0.4%}} Меѓутоа, во многу разреден (<10 <sup>−6</sup> М) раствор оцетната киселина е >90% дисоцирана. [[Податотека:Acetic_acid_deprotonation.png|алт=Deprotonation equilibrium of acetic acid in water|375x375пкс|Рамнотежа на депротонација на оцетна киселина во вода]] [[Податотека:Acetic_Acid_Hydrogenbridge_V.1.svg|мини|Цикличен димер на оцетна киселина; испрекинати <span style="color:green;">'''зелени'''</span> линии претставуваат водородни врски]] === Структура === Во цврстата оцетна киселина, молекулите формираат синџири, а поединечните молекули се меѓусебно поврзани со [[Водородна врска|водородни врски]].<ref name="jones">{{Наведено списание|last=Jones|first=R. E.|last2=Templeton, D.H.|year=1958|title=The crystal structure of acetic acid|url=https://cloudfront.escholarship.org/dist/prd/content/qt3x45b5nd/qt3x45b5nd.pdf|journal=Acta Crystallographica|volume=11|issue=7|pages=484–487|doi=10.1107/S0365110X58001341|doi-access=free}}</ref> Во пареата на {{Convert|120|C|F}}, може да се откријат димери. Димерите се јавуваат и во течната фаза во разредени раствори во растворувачи кои не се врзуваат за водород, и одреден степен во чиста оцетна киселина,<ref name="briggs">{{Наведено списание|last=Briggs|first=James M.|last2=Toan B. Nguyen|last3=William L. Jorgensen|year=1991|title=Monte Carlo simulations of liquid acetic acid and methyl acetate with the OPLS potential functions|journal=Journal of Physical Chemistry|volume=95|issue=8|pages=3315–3322|doi=10.1021/j100161a065}}</ref> но се нарушени од растворувачите што се врзуваат за водород. Дисоцијациската [[енталпија]] на димерот е проценета на 65,0-66,0&nbsp;kJ/mol и дисоцијациската ентропија на 154-157&nbsp;Ј&nbsp;mol <sup>−1</sup>&nbsp;K <sup>−1</sup>.<ref name="togeas">{{Наведено списание|last=Togeas|first=James B.|year=2005|title=Acetic Acid Vapor: 2. A Statistical Mechanical Critique of Vapor Density Experiments|journal=Journal of Physical Chemistry A|volume=109|issue=24|pages=5438–5444|bibcode=2005JPCA..109.5438T|doi=10.1021/jp058004j|pmid=16839071}}</ref> Други карбоксилни киселини се вклучени во слични меѓумолекулски водородни врски.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/organicchemistry00youn|title=Organic Chemistry|last=McMurry|first=John|publisher=Brooks/Cole|year=2000|isbn=978-0-534-37366-5|edition=5|page=818|url-access=registration}}</ref> === Одлики на растворувач === [[Течност|Течната]] оцетна киселина е хидрофилен (поларен) протички растворувач, сличен на [[етанол]]от и [[вода]]та. Со [[Релативна диелектрична константа|релативна статичка пропустливост]] (диелектрична константа) од 6,2, раствора не само поларни соединенија како што се неоргански соли и [[шеќер]]и, туку и неполарни соединенија како масла, како и поларни растворени материи. Се меша со поларни и неполарни растворувачи како што се вода, [[хлороформ]] и [[хексан]]. Со повисоки алкани (почнувајќи со [[октан]]), оцетната киселина не се меша во сите состави, а растворливоста на оцетната киселина во алканите опаѓа со подолгите n-алкани.<ref name="Zieborak">{{Наведено списание|last=Zieborak|first=K.|last2=Olszewski, K.|year=1958|title=none|journal=Bulletin de l'Académie Polonaise des Sciences, Série des Sciences Chimiques, Géologiques et Géographiques|volume=6|issue=2|pages=3315–3322}}</ref> Својствата на растворувач и мешање на оцетната киселина ја прават корисна индустриска хемикалија, на пример, како растворувач во производството на диметил терефталат. === Биохемија === При физиолошки рН, оцетната киселина обично целосно се јонизира до ацетат. Ацетил [[Функционална група|групата]], формално добиена од оцетна киселина, е основна за сите форми на живот. Кога се врзува за [[Коензим А|коензимот А]], тој е централен за [[Метаболизам|метаболизмот]] на [[Јаглехидрат|јаглени хидрати]] и масти. За разлика од карбоксилните киселини со подолг синџир ([[Масна киселина|масните киселини]]), оцетната киселина не се наоѓа во природните [[триглицерид]]и. Сепак, вештачкиот триглицерид триацетин (глицерин триацетат) е вообичаен додаток на храна и се наоѓа во козметиката и локалните лекови.<ref>{{Наведено списание|last=Fiume|first=M. Z.|last2=Cosmetic Ingredients Review Expert Panel|date=June 2003|title=Final report on the safety assessment of triacetin|journal=International Journal of Toxicology|volume=22|issue=Suppl 2|pages=1–10|doi=10.1080/747398359|pmid=14555416}}</ref> Оцетната киселина се произведува и се [[Излачување|излачува]] од бактерии на оцетна киселина, особено родот ''Acetobacter'' и ''Clostridium acetobutylicum''. Овие бактерии се наоѓаат универзално во [[храна]]та, [[вода]]та и [[почва]]та, а оцетната киселина се произведува природно кога овошјето и другите намирници се расипуваат. Оцетната киселина е исто така компонента на вагинално подмачкување на [[Човек|луѓето]] и другите [[примати]], каде што се чини дека служи како благо [[Антибиотик|антибактериско]] средство.<ref name="dict">{{Наведена книга|title=Dictionary of Organic Compounds|publisher=Chapman & Hall|year=1996|isbn=978-0-412-54090-5|editor-last=Buckingham, J.|edition=6|volume=1|location=London}}</ref> == Производство == [[Податотека:Acetic_acid_1884_plant.jpg|мини|Постројка за прочистување и концентрација на оцетна киселина во 1884 година]] Оцетната киселина се произведува индустриски и синтетички и со бактериска [[ферментација]]. Околу 75% од оцетната киселина направена за употреба во хемиската индустрија е направена со [[Карбонилација|карбонилирање]] на [[метанол]], објаснето подолу. Биолошкиот пат сочинува само околу 10% од светското производство, но останува важен за производството на оцет бидејќи многу закони за чистота на храната бараат оцетот што се користи во храната да биде од биолошко потекло. Други процеси се изомеризација на метил формат, конверзија на сингас во оцетна киселина и оксидација на гасовита фаза на етилен и етанол.<ref>{{Наведено списание|last=Yoneda|first=Noriyuki|last2=Kusano|first2=Satoru|last3=Yasui|first3=Makoto|last4=Pujado|first4=Peter|last5=Wilcher|first5=Steve|year=2001|title=Recent advances in processes and catalysts for the production of acetic acid|journal=Applied Catalysis A: General|volume=221|issue=1–2|pages=253–265|doi=10.1016/S0926-860X(01)00800-6}}</ref> Оцетната киселина може да се прочисти преку фракционо замрзнување со користење на ледена бања. Водата и другите нечистотии ќе останат течни додека оцетната киселина ќе таложи надвор. Почнувајќи од 2003-2005 година, вкупното светско производство на девствена оцетна киселина {{Efn|Acetic acid that is manufactured by intent, rather than recovered from processing (such as the production of cellulose acetates, polyvinyl alcohol operations, and numerous acetic anhydride acylations).}} било проценето на 5&nbsp;Mt/a (милиони тони годишно), од кои приближно половина се произведувале во САД. Европското производство било приближно 1&nbsp;Mt/a и во опаѓање, додека јапонското производство изнесувало 0,7&nbsp;Mt/a. Уште 1,5&nbsp;Mt биле рециклирани секоја година, со што вкупниот светски пазар достигнал 6,5&nbsp;Mt/a.<ref>{{Наведено списание|date=11 July 2005|title=Production report|journal=Chemical & Engineering News|pages=67–76}}</ref><ref name="suresh">{{Наведена книга|title=Chemicals Economic Handbook|last=Malveda, Michael|last2=Funada, Chiyo|publisher=SRI International|year=2003|pages=602.5000|chapter=Acetic Acid|chapter-url=http://sriconsulting.com/CEH/Public/Reports/602.5000/|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014162419/http://sriconsulting.com/CEH/Public/Reports/602.5000/|archive-date=14 October 2011}}</ref> Оттогаш глобалното производство се зголемило на 10,7 Mt/a (во 2010 година) и понатаму; сепак, се предвидува забавување на овој пораст на производството.<ref>[https://ihsmarkit.com/products/world-petro-chemical-analysis-index.html Acetic Acid] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220423193120/https://ihsmarkit.com/products/world-petro-chemical-analysis-index.html |date=2022-04-23 }}.</ref> Двата најголеми производители на девствена оцетна киселина се Celanese и BP Chemicals. Други големи производители ги вклучуваат Милениум Хемикалс, Стерлинг Хемикалс, [[Samsung|Самсунг]], Истман.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reportlinker.com/p02284890/Acetic-Acid.html?|title=Reportlinker Adds Global Acetic Acid Market Analysis and Forecasts|date=June 2014|work=Market Research Database|page=contents}}</ref> === Карбонилација на метанол === Повеќето оцетна киселина се произведува со [[карбонилација]] на метанол. Во овој процес, [[метанол]]от и [[јаглерод моноксид]]от реагираат и произведуваат оцетна киселина според равенката: : [[Податотека:Methanol_formylation.png|250x250пкс]] Процесот вклучува јодометан како посредник и се јавува во три чекори. За карбонилација е потребен [[катализа]]тор, метал карбонил (чекор 2).<ref name="Yoneda2001">{{Наведено списание|last=Yoneda, N.|last2=Kusano, S.|last3=Yasui, M.|last4=Pujado, P.|last5=Wilcher, S.|year=2001|title=Recent advances in processes and catalysts for the production of acetic acid|journal=Applied Catalysis A: General|volume=221|issue=1–2|pages=253–265|doi=10.1016/S0926-860X(01)00800-6}}</ref> # {{Хем2|CH3OH + HI → CH3I + H2O}} # {{Хем2|CH3I + CO → CH3COI}} # {{Хем2|CH3COI + H2O → CH3COOH + HI}} Постојат два поврзани процеси за карбонилација на метанолот: Монсантов процес катализиран со родиум и Катива-процес катализиран со иридиум. Вториот процес е позелен и поефикасен <ref name="lancaster">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/greenchemistryin00lanc/page/262|title=Green Chemistry, an Introductory Text|last=Lancaster|first=Mike|publisher=Royal Society of Chemistry|year=2002|isbn=978-0-85404-620-1|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/greenchemistryin00lanc/page/262 262–266]|url-access=registration}}</ref> и во голема мера го замени првиот процес, често во истите производствени погони. Во двата процеса се користат каталитички количества вода, но за Катива-процесот е потребно помалку, така што реакцијата на поместување вода-гас е потисната и се формираат помалку нуспроизводи. Со менување на условите на процесот, оцетниот анхидрид, исто така, може да се произведе на истата фабрика со користење на родиумски катализатори.<ref>{{Наведено списание|last=Zoeller, J. R.|last2=Agreda, V. H.|last3=Cook, S. L.|last4=Lafferty, N. L.|last5=Polichnowski, S. W.|last6=Pond, D. M.|year=1992|title=Eastman Chemical Company Acetic Anhydride Process|journal=[[Catalysis Today]]|volume=13|issue=1|pages=73–91|doi=10.1016/0920-5861(92)80188-S}}</ref> === Оксидација на ацеталдехид === Пред комерцијализацијата на процесот Монсанто, поголемиот дел од оцетна киселина се произведувала со оксидација на [[ацеталдехид]]. Ова останува вториот најважен метод на производство, иако обично не е конкурентен на карбонилацијата на метанолот. Ацеталдехидот може да се произведе со [[Алкин|хидратација на ацетилен]]. Ова било доминантна технологија во раните 1900-ти.<ref>{{Наведено списание|last=Hintermann|first=Lukas|last2=Labonne|first2=Aurélie|year=2007|title=Catalytic Hydration of Alkynes and Its Application in Synthesis|journal=Synthesis|volume=2007|issue=8|pages=1121|doi=10.1055/s-2007-966002}}</ref> Лесните компоненти на нафтата лесно се оксидираат со кислород или дури и воздух за да се добијат пероксиди, кои се распаѓаат и произведуваат оцетна киселина според хемиската равенка, илустрирана со [[Бутан (гас)|бутан]]: : {{Хем2|2 C4H10 + 5 O2 → 4 CH3CO2H + 2 H2O}} Ваквите оксидации бараат метален катализатор, како што се нафтанатните [[соли]] на [[манган]], [[кобалт]] и [[хром]]. Типичната реакција се изведува на [[Температура|температури]] и притисоци дизајнирани да бидат што е можно пожешки додека бутанот се уште е течен. Типични услови за реакција се {{Convert|150|C|F}} и 55&nbsp;банкомат.<ref>{{Наведена книга|title=Survey of Industrial Chemistry|last=Chenier|first=Philip J.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-0-306-47246-6|edition=3|page=151}}</ref> Може да се формираат и несакани производи, вклучувајќи бутанон, [[етил ацетат]], [[мравја киселина]] и [[пропионска киселина]]. Овие нуспроизводи се исто така комерцијално вредни, а условите за реакција може да се променат за да се добијат повеќе од нив каде што е потребно. Сепак, одвојувањето на оцетна киселина од овие нуспроизводи ја зголемува цената на процесот.<ref name="Sano1999">{{Наведено списание|last=Sano|first=Ken‐ichi|last2=Uchida, Hiroshi|last3=Wakabayashi, Syoichirou|year=1999|title=A new process for acetic acid production by direct oxidation of ethylene|journal=Catalysis Surveys from Japan|volume=3|issue=1|pages=55–60|doi=10.1023/A:1019003230537|issn=1384-6574}}</ref> Под слични услови и со користење на слични [[катализа]]тори како што се користат за оксидација на бутан, [[кислород]]от во [[Земјина атмосфера|воздухот]] за производство на оцетна киселина може да го оксидира [[ацеталдехид]]от . : {{Хем2|2 CH3CHO + O2 → 2 CH3CO2H}} Со користење на современи катализатори, оваа реакција може да има принос на оцетна киселина поголема од 95%. Главните нуспроизводи се [[етил ацетат]], [[мравја киселина]] и [[формалдехид]], од кои сите имаат пониски [[Точка на вриење|точки на вриење]] од оцетната киселина и лесно се одвојуваат со [[дестилација]].<ref name="Sano1999"/> === Етиленска оксидација === Ацеталдехидот може да се подготви од [[етилен]] преку Вакеров процес, а потоа да се оксидира. Во поново време, хемиската компанија Showa Denko, која отворила фабрика за оксидација на етилен во [[Оита (префектура)|Оита]], Јапонија, во 1997 година, комерцијализирала поевтина еднофазна конверзија на етилен во оцетна киселина.<ref name="sano">{{Наведено списание|last=Sano|first=Ken-ichi|last2=Uchida, Hiroshi|last3=Wakabayashi, Syoichirou|year=1999|title=A new process for acetic acid production by direct oxidation of ethylene|journal=[[Catalyst Surveys from Japan]]|volume=3|pages=66–60|doi=10.1023/A:1019003230537}}</ref> Процесот се катализира со катализатор на [[паладиум]] метал поддржан на хетеропол киселина како што е силикотунгстинската киселина. Сличен процес го користи истиот метален катализатор на силикотунгстична киселина и силика:<ref name="Misono">{{Наведено списание|last=Misono|first=Makoto|year=2009|title=Recent progress in the practical applications of heteropolyacid and perovskite catalysts: Catalytic technology for the sustainable society|journal=Catalysis Today|volume=144|issue=3–4|pages=285–291|doi=10.1016/j.cattod.2008.10.054}}</ref> : {{Хем2|C2H4 + O2 → CH3CO2H}} Се смета дека е конкурентен со метанол карбонилација за помали растенија (100-250&nbsp;kt/a), во зависност од локалната цена на етилен. Пристапот ќе се заснова на користење на нова технологија на селективна фотокаталитичка оксидација за селективна оксидација на етилен и етан во оцетна киселина. За разлика од традиционалните катализатори на оксидација, процесот на селективна оксидација ќе користи УВ светлина за да произведе оцетна киселина на амбиентални температури и притисок. === Оксидативна ферментација === Во поголемиот дел од човечката историја, бактериите на оцетна киселина од родот ''Acetobacter'' направиле оцетна киселина, во форма на оцет. Имајќи доволно кислород, овие бактерии можат да произведат оцет од различни алкохолни намирници. Најчесто користените храни вклучуваат [[Јаболковина|јаболков јаболков]], [[вино]] и ферментирано [[жито]], [[слад]], [[ориз]] или каша од [[компир]]и. Целокупната хемиска реакција олеснета од овие бактерии е: : {{Хем2|C2H5OH + O2 → CH3COOH + H2O}} Разреден раствор на алкохол инокулиран со ''Acetobacter'' и чуван на топло, воздушно место ќе стане оцет во текот на неколку месеци. Индустриските методи за правење оцет го забрзуваат овој процес со подобрување на снабдувањето со [[кислород]] до бактериите.<ref>{{Наведена книга|title=Kent and Riegel's Handbook of Industrial Chemistry and Biotechnology|last=Chotani|first=Gopal K.|last2=Gaertner|first2=Alfred L.|last3=Arbige|first3=Michael V.|last4=Dodge, Timothy C.|work=Kent and Riegel's Handbook of Industrial Chemistry and Biotechnology|publisher=Springer|year=2007|isbn=978-0-387-27842-1|pages=32–34|chapter=Industrial Biotechnology: Discovery to Delivery|bibcode=2007karh.book......}}</ref> Првите серии оцет произведени со ферментација веројатно следеле грешки во процесот на [[Винарство|производство на вино]]. Ако [[шира]]та се ферментира на превисока температура, ацетобактеријата ќе го совлада квасецот што природно се појавува на [[грозје]]то. Како што се зголемила побарувачката за оцет за кулинарски, медицински и санитарни цели, лозарите брзо научиле да користат други органски материјали за производство на оцет во топлите летни месеци пред грозјето да биде зрело и подготвено за преработка во вино. Овој метод, сепак, бил бавен и не секогаш успешен, бидејќи лозарите не го разбирале процесот.<ref name="Hromatka">{{Наведено списание|last=Hromatka, Otto|last2=Ebner, Heinrich|year=1959|title=Vinegar by Submerged Oxidative Fermentation|journal=Industrial & Engineering Chemistry|volume=51|issue=10|pages=1279–1280|doi=10.1021/ie50598a033}}</ref> Еден од првите современи комерцијални процеси бил „брзиот метод“ или „германски метод“, првпат практикуван во Германија во 1823 година. Во овој процес, ферментацијата се одвива во кула преполна со струготини од дрво или јаглен. Храната што содржи алкохол се пропушта во врвот на кулата, а свеж [[Земјина атмосфера|воздух]] се снабдува од дното со природна или присилна конвекција. Подобреното снабдување со воздух во овој процес го намалува времето за подготовка на оцет од месеци на недели.<ref>{{Наведено списание|last=Partridge, Everett P.|year=1931|title=Acetic Acid and Cellulose Acetate in the United States A General Survey of Economic and Technical Developments|journal=Industrial & Engineering Chemistry|volume=23|issue=5|pages=482–498|doi=10.1021/ie50257a005}}</ref> Денес, најголемиот дел од оцетот се прави во [[Микробиолошка култура|култура]] на потопени резервоари, првпат опишана во 1949 година од Ото Хроматка и Хајнрих Ебнер.<ref>{{Наведено списание|last=Hromatka, O.|last2=Ebner, H.|year=1949|title=Investigations on vinegar fermentation: Generator for vinegar fermentation and aeration procedures|journal=Enzymologia|volume=13|page=369}}</ref> Во овој метод, алкохолот се ферментира до оцет во постојано мешан резервоар, а кислородот се снабдува со клокотот на воздухот низ растворот. Со користење на современите примени на овој метод, оцет од 15% оцетна киселина може да се подготви за само 24 часа во сериски процес, дури 20% во 60-часовна хранлива серија. === Анаеробна ферментација === Видовите [[Анаероб|анаеробни бактерии]], вклучувајќи ги и членовите на родот ''[[Клостридии|Clostridium]]'' или ''Acetobacterium'', можат директно да ги претвораат шеќерите во оцетна киселина без да создаваат етанол како посредник. Целокупната хемиска реакција спроведена од овие бактерии може да се претстави како: : {{Хем2|C6H12O6 → 3 CH3COOH}} Овие ацетогени бактерии произведуваат оцетна киселина од еднојаглеродни соединенија, вклучувајќи метанол, [[јаглерод моноксид]] или мешавина од [[јаглерод диоксид]] и [[водород]]: : {{Хем2|2 CO2 + 4 H2 → CH3COOH + 2 H2O}} Оваа способност на ''Clostridium'' директно да ги метаболизира шеќерите или да произведува оцетна киселина од поевтини влезови, сугерира дека овие бактерии би можеле да произведуваат оцетна киселина поефикасно од етанол-оксидансите како ''Acetobacter''. Сепак, бактериите ''Clostridium'' се помалку толерантни на киселина од ''Acetobacter''. Дури и најотпорните на киселина соеви ''Clostridium'' можат да произведат оцет во концентрации од само неколку проценти, во споредба со соевите на ''Acetobacter'' кои можат да произведат оцет во концентрации до 20%. Во моментов, останува поисплатливо да се произведува оцет користејќи ''Acetobacter'', наместо да се користи ''Clostridium'' и да се концентрира. Како резултат на тоа, иако ацетогените бактерии се познати уште од 1940 година, нивната индустриска употреба е ограничена на неколку ниши апликации.<ref>{{Наведено списание|last=Sim, Jia Huey|last2=Kamaruddin, Azlina Harun|last3=Long, Wei Sing|last4=Najafpour, Ghasem|year=2007|title=Clostridium aceticum—A potential organism in catalyzing carbon monoxide to acetic acid: Application of response surface methodology|journal=Enzyme and Microbial Technology|volume=40|issue=5|pages=1234–1243|doi=10.1016/j.enzmictec.2006.09.017}}</ref> == Употреба == Оцетната киселина е хемиски [[реагенс]] за производство на хемиски соединенија. Најголемата поединечна употреба на оцетна киселина е во производството на [[мономер]] на винил ацетат, тесно проследено со производство на оцетен анхидрид и естер. Волуменот на оцетна киселина што се користи во оцетот е релативно мал. === Мономер на винил ацетат === Примарната употреба на оцетна киселина е производство на винил ацетат мономер (ВАМ). Во 2008 година, оваа апликација се проценува дека потрошила една третина од светското производство на оцетна киселина.<ref name="Ullmann">{{Ullmann|author1=Cheung, Hosea|author2=Tanke, Robin S.|author3=Torrence, G. Paul|title=Acetic Acid|doi=10.1002/14356007.a01_045.pub2}}</ref> Реакцијата се состои од [[етилен]] и оцетна киселина со [[кислород]] преку [[паладиум]] [[катализа]]тор, спроведен во гасовита фаза.<ref name="vinyl-esters">{{Ullmann|title=Vinyl Esters|doi=10.1002/14356007.a27_419}}</ref> : {{Хем2|2 H3C\sCOOH + 2 C2H4 + O2 → 2 H3C\sCO\sO\sCH\dCH2 + 2 H2O}} Винил ацетатот може да се полимеризира до поливинил ацетат или други [[полимер]]и, кои се компоненти во боите и лепилата. === Производство на естер === Главните [[Естер|естри]] на оцетна киселина најчесто се користат како растворувачи за [[Мастило|мастила]], бои и облоги. Естрите вклучуваат [[етил ацетат]], ''n'' - бутил ацетат, изобутил ацетат и пропил ацетат. Тие обично се произведуваат со [[Катализа|катализирана]] реакција од оцетна киселина и соодветниот [[алкохол]]: : {{Хем2|CH3COO\sH + HO\sR → CH3COO\sR + H2O}}, R = general [[Алкил|alkyl group]] На пример, оцетната киселина и [[етанол]]от даваат [[етил ацетат]] и [[вода]]. : {{Хем2|CH3COO\sH + HO\sCH2CH3 → CH3COO\sCH2CH3 + H2O}} Сепак, повеќето ацетатни [[Естер|естри]] се произведуваат од [[ацеталдехид]] со помош на Тишченковата реакција. Покрај тоа, етер ацетатите се користат како растворувачи за нитроцелулоза, акрилни лакови, отстранувачи на лакови и дамки од дрво. Прво, гликолните моноетери се произведуваат од етилен оксид или пропилен оксид со алкохол, кои потоа се естерифицирани со оцетна киселина. Трите главни производи се етилен гликол моноетил етер ацетат (EEA), етилен гликол монобутил етер ацетат (EBA) и пропилен гликол монометил етер ацетат (PMA, попознат како PGMEA во процесите на производство на полупроводници, каде што се користи како отпорен растворувач). Оваа апликација троши околу 15% до 20% од светската оцетна киселина. Се покажало дека етер ацетатите, на пример ЕЕА, се штетни за човечката репродукција. === Оцетен анхидрид === Производот од [[Кондензација (хемија)|кондензацијата]] на две молекули на оцетна киселина е оцетен анхидрид. Светското производство на оцетна анхидрид е главна примена и користи приближно 25% до 30% од глобалното производство на оцетна киселина. Главниот процес вклучува дехидрација на оцетна киселина за да се добие кетен на 700-750&nbsp;°C. Кетенот потоа реагира со оцетна киселина за да се добие анхидрид:<ref name="acetic-anh">{{Ullmann|title=Acetic Anhydride and Mixed Fatty Acid Anhydrides|author1=Held, Heimo|author2=Rengstl, Alfred|author3=Mayer, Dieter|doi=10.1002/14356007.a01_065}}</ref> : {{Хем2|CH3CO2H → CH2\dC\dO + H2O}} : {{Хем2|CH3CO2H + CH2\dC\dO → (CH3CO)2O}} Оцетниот анхидрид е средство за ацетилација. Како таква, неговата главна примена е за целулоза ацетат, синтетички [[текстил]] кој исто така се користи за [[фотографски филм]]. Оцетниот анхидрид е исто така реагенс за производство на [[хероин]] и други соединенија. === Употреба како растворувач === Како поларен протички растворувач, оцетната киселина често се користи за рекристализација за прочистување на органските соединенија. Оцетната киселина се користи како растворувач во производството на терефтална киселина (TПA), суровина за полиетилен терефталат (ПЕТ). Во 2006 година, околу 20% од оцетна киселина била искористена за производство на TПA. Оцетната киселина често се користи како растворувач за реакции кои вклучуваат [[Карбокатјон|карбокации]], како што е алкилацијата на Фридел-Крафтс. На пример, една фаза во комерцијалното производство на синтетички камфор вклучува Вагнер-Мервејново предупредување на камфенот во изоборнил ацетат; овде оцетната киселина делува и како растворувач и како нуклеофил за заробување на преуредениот карбокација.<ref name="sell">{{Наведена книга|title=The Chemistry of Fragrances: From Perfumer to Consumer|last=Sell|first=Charles S.|publisher=Royal Society of Chemistry|year=2006|isbn=978-0-85404-824-3|edition=2|series=RSC Paperbacks Series|volume=38|location=Great Britain|page=80|chapter=4.2.15 Bicyclic Monoterpenoids|chapter-url=https://books.google.com/books?id=G90hcKHwrqEC&pg=PA80}}</ref> Глацијалната оцетна киселина се користи во аналитичката хемија за проценка на слабо алкалните супстанции како што се органските амиди. Глечерната оцетна киселина е многу послаба [[База (хемија)|база]] од водата, така што амидот се однесува како силна база во оваа средина. Потоа може да се титрира со помош на раствор во глацијална оцетна киселина на многу силна киселина, како што е перхлорна киселина.<ref name="Felgner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sigmaaldrich.com/technical-documents/articles/analytical-applications/karl-fischer/water-determination-in-perchloric-acid-0-1-mol-l-in-acetic-acid.html|title=Determination of Water Content in Perchloric acid 0,1 mol/L in acetic acid Using Karl Fischer Titration|last=Felgner|first=Andrea|publisher=Sigma-Aldrich|accessdate=27 July 2017}}</ref> === Медицинска употреба === Инјектирање на оцетна киселина во тумор се користи за лекување на рак од 1800-тите.<ref>{{Наведено списание|last=Barclay, John|year=1866|title=Injection of Acetic Acid in Cancer|journal=Br Med J|volume=2|issue=305|page=512|doi=10.1136/bmj.2.305.512-a|pmc=2310334}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Shibata N.|year=1998|title=Percutaneous ethanol and acetic acid injection for liver metastasis from colon cancer|journal=Gan to Kagaku Ryoho.|volume=25|issue=5|pages=751–5|pmid=9571976}}</ref> Оцетната киселина се користи како дел од скринингот за рак на грлото на матката во многу области во [[Земја во развој|светот во развој]].<ref name="Fok2015" /> Киселината се нанесува на грлото на матката и ако по околу една минута се појави површина од бела боја, тестот е позитивен.<ref name="Fok2015">{{Наведено списание|last=Fokom-Domgue|first=J.|last2=Combescure|first2=C.|last3=Fokom-Defo|first3=V.|last4=Tebeu|first4=P. M.|last5=Vassilakos|first5=P.|last6=Kengne|first6=A. P.|last7=Petignat|first7=P.|date=3 July 2015|title=Performance of alternative strategies for primary cervical cancer screening in sub-Saharan Africa: systematic review and meta-analysis of diagnostic test accuracy studies|journal=BMJ (Clinical Research Ed.)|volume=351|pages=h3084|doi=10.1136/bmj.h3084|pmc=4490835|pmid=26142020}}</ref> Оцетната киселина е ефикасен антисептик кога се користи како 1% раствор, со широк спектар на дејство против стрептококи, стафилококи, псевдомонас, ентерококи и други.<ref>{{Наведено списание|last=Madhusudhan|first=V. L.|date=8 April 2015|title=Efficacy of 1% acetic acid in the treatment of chronic wounds infected with Pseudomonas aeruginosa: prospective randomised controlled clinical trial|journal=International Wound Journal|volume=13|issue=6|pages=1129–1136|doi=10.1111/iwj.12428|issn=1742-481X|pmc=7949569|pmid=25851059}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Ryssel|first=H.|last2=Kloeters|first2=O.|last3=Germann|first3=G.|last4=Schäfer|first4=Th|last5=Wiedemann|first5=G.|last6=Oehlbauer|first6=M.|date=1 August 2009|title=The antimicrobial effect of acetic acid—an alternative to common local antiseptics?|journal=Burns|volume=35|issue=5|pages=695–700|doi=10.1016/j.burns.2008.11.009|issn=1879-1409|pmid=19286325}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.medscape.com/viewarticle/456300_4|title=Antiseptics on Wounds: An Area of Controversy|work=www.medscape.com|accessdate=15 August 2016}}</ref> Може да се користи за лекување на инфекции на кожата предизвикани од соеви на псевдомонас отпорни на типични антибиотици.<ref>{{Наведено списание|last=Nagoba|first=B. S.|last2=Selkar|first2=S. P.|last3=Wadher|first3=B. J.|last4=Gandhi|first4=R. C.|date=December 2013|title=Acetic acid treatment of pseudomonal wound infections—a review|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=6|issue=6|pages=410–5|doi=10.1016/j.jiph.2013.05.005|pmid=23999348|doi-access=free}}</ref> Додека разредената оцетна киселина се користи во јонофорезата, ниту еден висококвалитетен доказ не го поддржува овој третман за болеста на ротаторната манжетна.<ref>{{Наведено списание|last=Page|first=M. J.|last2=Green|first2=S.|last3=Mrocki|first3=M. A.|last4=Surace|first4=S. J.|last5=Deitch|first5=J.|last6=McBain|first6=B.|last7=Lyttle|first7=N.|last8=Buchbinder|first8=R.|date=10 June 2016|title=Electrotherapy modalities for rotator cuff disease|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=2016|issue=6|pages=CD012225|doi=10.1002/14651858.CD012225|pmc=8570637|pmid=27283591}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kDWlWR5UbqQC&pg=PA367|title=Clinical Dermatology|last=Habif|first=Thomas P.|date=2009|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-08037-8|edition=5|page=367}}</ref> Како третман за надворешен отитис, тој е на списокот на есенцијални лекови на Светската здравствена организација.<ref name="WHO21st">{{Наведена книга|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|vauthors=((World Health Organization))|publisher=World Health Organization|year=2019|location=Geneva|hdl=10665/325771|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|author-link=World Health Organization|hdl-access=free}}</ref><ref name="WHO22nd">{{Наведена книга|title=World Health Organization model list of essential medicines: 22nd list (2021)|vauthors=((World Health Organization))|publisher=World Health Organization|year=2021|location=Geneva|hdl=10665/345533|id=WHO/MHP/HPS/EML/2021.02|author-link=World Health Organization|hdl-access=free}}</ref> === Храна === Оцетната киселина има 349 kcal (1.460 kJ) на 100&nbsp;е.<ref name="FAOSouthgate">{{Наведена книга|title=Food Composition Data: Production, Management and Use|last=Greenfield|first=Heather|last2=Southgate|first2=D.A.T.|date=2003|publisher=[[FAO]]|isbn=9789251049495|location=Rome|page=146}}</ref> Оцетот обично не содржи помалку од 4% оцетна киселина по маса.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/ucm/groups/fdagov-public/@fdagov-afda-ice/documents/webcontent/ucm074471.pdf|title=CPG Sec. 525.825 Vinegar, Definitions|date=March 1995|publisher=United States Food and Drug Administration}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://laws-lois.justice.gc.ca/PDF/C.R.C.,_c._870.pdf|title=Departmental Consolidation of the Food and Drugs Act and the Food and Drug Regulations – Part B – Division 19|date=August 2018|publisher=Health Canada|page=591}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016R0263&from=EN|title=Commission Regulation (EU) 2016/263|date=February 2016|work=Official Journal of the European Union|publisher=European Commission}}</ref> Законските ограничувања за содржината на оцетна киселина варираат во зависност од јурисдикцијата. Оцетот се користи директно како зачини, и во кисела зеленчук и друга храна. Табеларниот оцет има тенденција да биде повеќе разреден (4% до 8% оцетна киселина), додека комерцијалната кисела храна користи раствори кои се поконцентрирани. Процентот на оцетна киселина што се користи ширум светот како оцет не е толку голем како комерцијалната употреба, но е далеку најстарата и најпознатата примена.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.513637|title=Organic Chemistry|last=Bernthsen|first=A.|last2=Sudborough|first2=J. J.|publisher=Blackie and Son|year=1922|location=London|page=155}}</ref> == Реакции == === Органска хемија === Оцетната киселина се подложува на типични [[Хемиска реакција|хемиски реакции]] на карбоксилна киселина. По обработката со стандардна основа, се претвора во метален ацетат и [[вода]]. Со силни бази (на пример, органолитиумски реагенси), може двојно да се депротонира за да се даде {{Хем2|LiCH2COOLi}} . Намалување на оцетна киселина дава етанол. OH групата е главното место на реакција, како што е илустрирано со конверзија на оцетна киселина во [[ацетил хлорид]]. Други деривати на супституција вклучуваат оцетен анхидрид; овој анхидрид се произведува со [[Кондензација (хемија)|губење на вода]] од две молекули на оцетна киселина. [[Естер]]ите на оцетната киселина може исто така да се формираат преку естерификација на Фишер, а може да се формираат [[Амид|и амиди]]. Кога се загрева над {{Convert|440|C|F}}, оцетната киселина се распаѓа за да произведе [[јаглерод диоксид]] и [[метан]], или да произведе кетен и вода:<ref>{{Наведено списание|last=Blake, P. G.|last2=Jackson, G. E.|year=1968|title=The thermal decomposition of acetic acid|journal=Journal of the Chemical Society B: Physical Organic|pages=1153–1155|doi=10.1039/J29680001153}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Bamford, C. H.|last2=Dewar, M. J. S.|year=1949|title=608. The thermal decomposition of acetic acid|journal=Journal of the Chemical Society|pages=2877|doi=10.1039/JR9490002877}}</ref><ref name="Duan1995">{{Наведено списание|last=Duan|first=Xiaofeng|last2=Page, Michael|year=1995|title=Theoretical Investigation of Competing Mechanisms in the Thermal Unimolecular Decomposition of Acetic Acid and the Hydration Reaction of Ketene|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=117|issue=18|pages=5114–5119|doi=10.1021/ja00123a013|issn=0002-7863}}</ref> : {{Хем2|CH3COOH → CH4 + CO2}} : {{Хем2|CH3COOH → CH2\dC\dO + H2O}} === Реакции со неоргански соединенија === Оцетната киселина е благо [[Корозија|корозивна]] на [[метал]]и, вклучувајќи [[железо]], [[магнезиум]] и [[цинк]], формирајќи [[водород]]ен гас и соли наречени ацетати: : {{Хем2|Mg + 2 CH3COOH → (CH3COO)2Mg + H2}} Бидејќи [[алуминиум]]от формира пасивирачки филм отпорен на киселина од [[алуминиум оксид]], алуминиумските резервоари се користат за транспорт на оцетна киселина. Металните ацетати, исто така, може да се подготват од оцетна киселина и соодветна [[База (хемија)|база]], како во популарната реакција „[[Натриум бикарбонат|сода бикарбона]] + оцет“ што испушта натриум ацетат: : {{Хем2|NaHCO3 + CH3COOH → CH3COONa + CO2 + H2O}} Реакција на боја за соли на оцетна киселина е раствор на [[железо(III) хлорид]], што резултира со длабоко црвена боја која исчезнува по закиселувањето.<ref name="Charlot">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rzI9AAAAIAAJ&pg=PA110|title=Qualitative Inorganic Analysis|last=Charlot|first=G.|last2=Murray|first2=R. G.|publisher=CUP Archive|year=1954|edition=4|page=110}}</ref> Почувствителен тест користи лантан нитрат со јод и амонијак за да даде син раствор.<ref name="Neelakantam">{{Наведена мрежна страница|url=http://repository.ias.ac.in/33062/1/33062.pdf|title=The Lanthanum Nitrate Test for Acetatein Inorganic Qualitative Analysis|last=Neelakantam|first=K.|last2=Row, L Ramachangra|year=1940|accessdate=June 5, 2013}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ацетатите кога се загреваат со [[Aрсен триоксид|арсен триоксид]] формираат какодил оксид, кој може да се открие со неговите непријатни пареи.<ref name="Brantley1947">{{Наведено списание|last=Brantley|first=L. R.|last2=Cromwell, T. M.|last3=Mead, J. F.|year=1947|title=Detection of acetate ion by the reaction with arsenious oxide to form cacodyl oxide|journal=Journal of Chemical Education|volume=24|issue=7|page=353|bibcode=1947JChEd..24..353B|doi=10.1021/ed024p353|issn=0021-9584}}</ref> === Други деривати === Органски или неоргански соли се произведуваат од оцетна киселина. Некои комерцијално значајни деривати: * Натриум ацетат, кој се користи во [[текстил]]ната индустрија и како конзерванс за храна ([[Е-број|E262]]). * Бакар (II) ацетат, кој се користи како пигмент и фунгицид. * Алуминиум ацетат и железо(II) ацетат — се користат како врзувачи за бои. * Паладиум (II) ацетат, кој се користи како катализатор за органски реакции на спојување, како што е реакцијата на Хек. Халогенираните оцетни киселини се произведуваат од оцетна киселина. Некои комерцијално значајни деривати: * Хлорооцетна киселина (монохлороцетна киселина, MCA), дихлороцетна киселина (се смета за нус-производ) и трихлороцетна киселина. MCA се користи во производството на индиго боја. * Бромооцетна киселина, која е естерифицирана за да го произведе реагенсот етил бромоацетат. * Трифлуороцетна киселина, која е вообичаен реагенс во органската синтеза . Количините на оцетна киселина што се користат во овие други апликации заедно сочинуваат уште 5-10% од употребата на оцетна киселина ширум светот. == Историја == Оцетот бил познат во почетокот на цивилизацијата како природен резултат на изложеност на [[пиво]] и [[вино]] на воздух, бидејќи бактериите што произведуваат оцетна киселина се присутни на глобално ниво. Употребата на оцетна киселина во [[алхемија]]та се протега во третиот век п.н.е., кога грчкиот филозоф [[Теофраст]] опишал како оцетот делува на металите за да произведе пигменти корисни во уметноста, вклучувајќи ''бело олово'' (олово карбонат) и ''зелје'', зелена мешавина од [[бакар]]ни соли вклучувајќи бакар. (II) ацетат. Старите [[Рим]]јани вареле кисело вино за да произведат многу сладок сируп наречен ''сапа''. Сапата која се произведувала во саксии со олово била богата со олово ацетат, слатка супстанција наречена и ''шеќер од олово'' или ''шеќер на [[Сатурн (митологија)|Сатурн]]'', што придонело за труење со олово кај римската аристократија.<ref name="martin">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.10857|title=Industrial and Manufacturing Chemistry|last=Martin|first=Geoffrey|publisher=Crosby Lockwood|year=1917|edition=Part 1, Organic|location=London|pages=[https://archive.org/details/dli.bengal.10689.10857/page/n348 330]–331}}</ref> Во 16-тиот век, [[Германија|германскиот]] алхемичар Андреас Либавиус го опишал производството на [[ацетон]] од сува дестилација на олово ацетат, кетонска декарбоксилација. Присуството на вода во оцетот има толку големо влијание врз својствата на оцетната киселина што со векови хемичарите верувале дека глацијалната оцетна киселина и киселината што се наоѓа во оцетот се две различни супстанции. Францускиот хемичар Пјер Адет докажал дека се идентични. [[Податотека:AceticAcid012.jpg|алт=glass beaker of crystallised acetic acid|мини| Кристализирана оцетна киселина.]] Во 1845 година германскиот хемичар Херман Колбе за прв пат [[Хемиска синтеза|синтетизирал]] оцетна киселина од [[Неорганско соединение|неоргански соединенија]]. Оваа реакциона низа се состоела од хлорирање на јаглерод дисулфид во јаглерод тетрахлорид, проследено со пиролиза во тетрахлоретилен и водено хлорирање во трихлороцетна киселина, и завршила со [[Електролиза|електролитичка]] редукција до оцетна киселина.<ref name="goldwhite">{{Наведено списание|last=Goldwhite|first=Harold|date=September 2003|title=This month in chemical history|url=http://membership.acs.org/N/NewHaven/bulletins/Bulletin_2003-09.pdf|journal=New Haven Section Bulletin American Chemical Society|volume=20|issue=3|page=4|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304210839/http://membership.acs.org/N/NewHaven/bulletins/Bulletin_2003-09.pdf|archive-date=4 March 2009}}</ref> До 1910 година, најголемиот дел од глацијалната оцетна киселина се добивала од пиролигниот алкохол, производ од дестилација на дрво. Оцетната киселина била изолирана со третман со млеко од вар, а добиениот калциум ацетат потоа бил закиселуван со [[сулфурна киселина]] за да се врати оцетната киселина. Во тоа време, Германија произведувала 10.000 тони глацијална оцетна киселина, од која околу 30% се користела за производство на индиго боја.<ref name="martin"/><ref name="schweppe">{{Наведено списание|last=Schweppe|first=Helmut|year=1979|title=Identification of dyes on old textiles|url=http://aic.stanford.edu/jaic/articles/jaic19-01-003_1.html|journal=Journal of the American Institute for Conservation|volume=19|issue=1/3|pages=14–23|doi=10.2307/3179569|jstor=3179569|archive-url=https://web.archive.org/web/20090529021302/http://aic.stanford.edu/jaic/articles/jaic19-01-003_1.html|archive-date=29 May 2009|access-date=12 October 2005}}</ref> Бидејќи и [[метанол]]от и [[јаглерод моноксид]]от се стоковни суровини, карбонилацијата на метанол долго време се сметало дека е атрактивна прекурсори на оцетната киселина. Анри Драјфус во British Celanese развил пилот постројка за карбонилирање на метанол уште во 1925 година <ref name="wagner">{{Наведена книга|title=Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology|last=Wagner|first=Frank S.|publisher=[[John Wiley & Sons]]|year=1978|editor-last=Grayson|editor-first=Martin|edition=3rd|location=New York|chapter=Acetic acid}}</ref> Сепак, недостатокот на практични материјали што би можеле да ја содржат корозивната реакциона смеса при потребните високи [[Притисок|притисоци]] (200 [[Атмосфера (единица)|atm]] или повеќе) ја обесхрабрило комерцијализацијата на овие правци. Првиот комерцијален процес на карбонилација на метанол, кој користел катализатор на [[кобалт]], бил развиен од германската хемиска компанија БАСФ во 1963 година. Во 1968 година, катализатор базиран на [[родиум]] (''cis'' -{{Хем2|[Rh(CO)2I2]−}} ) било откриено дека може ефикасно да работи при помал притисок без речиси никакви нуспроизводи. Американската хемиска компанија [[Монсанто|Monsanto Company]] ја изградила првата фабрика користејќи го овој катализатор во 1970 година, а метанол-карбонилацијата катализирана со родиум станала доминантен метод за производство на оцетна киселина (види процес Монсанто). Кон крајот на 1990-тите, хемиската компанија BP Chemicals го комерцијализирала катализаторот на Катива ({{Хем2|[Ir(CO)2I2]−}} ), што е промовирано од [[иридиум]] <ref>[https://books.google.com/books?id=4KHzc-nYPNsC&pg=PA365&dq=Cativa+BP&hl=en&sa=X&ei=LYYZVZ5_jN2wBILkgqAK&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q=Cativa%20BP&f=false Industrial Organic Chemicals], Harold A. Wittcoff, Bryan G. Reuben, Jeffery S. Plotkin</ref> за поголема ефикасност. Овој Катива-процес катализиран од [[иридиум]] е позелен и поефикасен <ref name="lancaster"/> и во голема мера го заменил процесот Монсанто, често во истите производствени погони. === Меѓуѕвездена средина === Меѓуѕвездената оцетна киселина била откриена во 1996 година од тим предводен од Дејвид Мерингер <ref name="Meh">{{Наведено списание|last=Mehringer|first=David M.|last2=Snyder|first2=Lewis E.|last3=Miao|first3=Yanti|last4=Lovas|first4=Frank J.|displayauthors=1|year=1997|title=Detection and Confirmation of Interstellar Acetic Acid|journal=Astrophysical Journal Letters|volume=480|issue=1|page=L71|bibcode=1997ApJ...480L..71M|doi=10.1086/310612|doi-access=free}}</ref> користејќи ја поранешната низа на Здружението Беркли-Илиноис-Мериленд во радио опсерваторијата Хет Крик и поранешната милиметарска низа сместена во радио опсерваторијата на долината Овенс. Најпрвин бил откриен во северниот молекуларен облак Sagittarius B2 (познат и како Sgr B2 Large Molecule Heimat). Оцетната киселина ја има разликата по тоа што е првата молекула откриена во меѓуѕвездената средина користејќи исклучиво радио интерферометри; во сите претходни молекуларни откритија на ISM направени во режимите на бранова должина од милиметар и сантиметар, радио телескопите со една чинија биле барем делумно одговорни за детекцијата.<ref name="Meh" /> == Здравствени ефекти и безбедност == Концентрираната оцетна киселина е [[Корозија|корозивна]] за кожата.<ref name="IPCS card">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0363.htm|title=ICSC 0363 – ACETIC ACID|date=June 5, 2010|publisher=International Programme on Chemical Safety}}</ref><ref name="CDC">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cdc.gov/niosh/docs/81-123/pdfs/0002-rev.pdf|title=Occupational Safety and Health Guideline for Acetic Acid|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|accessdate=May 8, 2013}}</ref> Овие изгореници или плускавци може да се појават дури неколку часа по изложувањето. Долготрајното вдишување (осум часа) на пареа на оцетна киселина со 10 ppm може да предизвика одредена иритација на очите, носот и грлото; на 100 ppm може да дојде до изразена иритација на белите дробови и можно оштетување на белите дробови, очите и кожата. Концентрациите на пареа од 1.000 ppm предизвикуваат изразена иритација на очите, носот и горниот респираторен тракт и не може да се толерира. Овие предвидувања биле засновани на експерименти со животни и индустриска изложеност. Кај 12 работници изложени две или повеќе години на оцетна киселина во воздухот просечна концентрација од 51 ppm (проценета), предизвикала симптоми на конјунктивна иритација, иритација на горниот респираторен тракт и хиперкератотичен дерматитис. Изложеноста на 50 ppm или повеќе е неподнослива за повеќето луѓе и резултира со интензивна лакримација и иритација на очите, носот и грлото, со фарингеален едем и хроничен бронхитис. Неаклиматизираните луѓе доживуваат екстремна иритација на очите и носот при концентрации поголеми од 25 ppm, а забележан е и конјунктивитис од концентрации под 10 ppm. Во студијата на пет работници изложени во период од седум до 12 години на концентрации од 80 до 200 ppm на максимум, главните наоди биле оцрнување и хиперкератоза на кожата на рацете, конјунктивитис (но без оштетување на рожницата), бронхитис и фарингитис и ерозија на изложените заби (секачи и кучешки).<ref>{{Наведена книга|url=http://www.vdh.virginia.gov/epidemiology/DEE/PublicHealthToxicology/documents/pdf/aceticacid.PDF|title=Acetic Acid|last=Sherertz|first=Peter C.|date=June 1, 1994|publisher=Virginia Department of Health Division of Health Hazards Control|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110629/http://www.vdh.virginia.gov/epidemiology/DEE/PublicHealthToxicology/documents/pdf/aceticacid.PDF|archive-date=4 March 2016}}</ref> Опасноста од растворите на оцетна киселина зависат од концентрацијата. Следната табела ја наведува [[EU classification|ЕУ класификацијата]] на растворите на оцетна киселина:<ref name="Yee13">{{Наведена мрежна страница|url=http://hcis.safeworkaustralia.gov.au/HazardousChemical/Details?chemicalID=37|title=Details|work=hcis.safeworkaustralia.gov.au}}</ref>  {| class="wikitable" ![[Концентрација]] по тежина ! Моларитет ! GHS пиктограми ! Х-фрази |- | 10-25% | 1,67-4,16&nbsp;mol/L |{{GHS exclamation mark}} | H315 |- | 25-90% | 4.16-14.99&nbsp;mol/L |{{GHS corrosion}} |H314 |- | > 90% | > 14,99&nbsp;mol/L |{{GHS flame}}{{GHS corrosion}} |H226 H314 |} Концентрираната оцетна киселина може да се запали само тешко при стандардна температура и притисок, но станува запалив ризик на температури поголеми од {{Convert|39|C|F}} и може да формира експлозивни мешавини со воздухот на повисоки температури ([[Граници на запалливост|граници на експлозивност]]: 5,4–16%). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{ICSC|0363|03}} * [http://www.npi.gov.au/resource/acetic-acid-ethanoic-acid National Pollutant Inventory – Acetic acid fact sheet] * [https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0002.html NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards] * [https://www.cdc.gov/niosh/docs/2003-154/pdfs/1603.pdf Method for sampling and analysis] * [https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.1000TABLEZ1 29 CFR 1910.1000, Table Z-1] (US Permissible exposure limits) * [http://chemsub.online.fr/name/Acetic_acid.html ChemSub Online: Acetic acid] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110721015424/http://chemsub.online.fr/name/Acetic_acid.html |date=2011-07-21 }} * Calculation of [http://ddbonline.ddbst.de/AntoineCalculation/AntoineCalculationCGI.exe?component=Acetic+acid vapor pressure], [http://ddbonline.ddbst.de/DIPPR105DensityCalculation/DIPPR105CalculationCGI.exe?component=Acetic+acid liquid density], [http://ddbonline.ddbst.de/VogelCalculation/VogelCalculationCGI.exe?component=Acetic+acid dynamic liquid viscosity], [http://ddbonline.ddbst.de/DIPPR106SFTCalculation/DIPPR106SFTCalculationCGI.exe?component=Acetic+acid surface tension] of acetic acid * [http://www.ebi.ac.uk/pdbe-srv/PDBeXplore/ligand/?ligand=ACT Acetic acid bound to proteins] in the [[Банка на податоци за белковини|PDB]] * [https://web.archive.org/web/20150207065434/http://apps.kemi.se/flodessok/floden/kemamne_eng/attiksyra_eng.htm Swedish Chemicals Agency. Information sheet – Acetic Acid] * Process Flow sheet of Acetic acid Production by the [https://web.archive.org/web/20141102121127/http://www.inclusive-science-engineering.com/processes-for-manufacturing-acetic-acid/acetic-acid/ Carbonylation of Methanol] {{Отологици}} {{Масни киселини}} {{Ацетати}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Карбоксилни киселини]] [[Категорија:Оцетни киселини| ]] [[Категорија:Неопходни лекови според Светската здравствена организација]] [[Категорија:Фотографски хемикалии]] [[Категорија:Домашни хемикалии]] [[Категорија:Растворувачи]] [[Категорија:Антисептици]] [[Категорија:Отологици]] [[Категорија:Ароми]] 7ffclidmmklpfmckyal90f58yqiak6q 0 170129 5591453 5443661 2026-07-13T12:22:50Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591453 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Петре Филиповски | портрет= | опис= | наставка= | роден-дата= 1780-ти | роден-место=[[Гари]], [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= 1854 | починал-место=[[Крушево]], [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] }} [[Податотека:Ikonostas Bigorski-manastir.jpg|мини|250px|Дел од [[Иконостас|иконостасот]] во [[Бигорски манастир|Бигорскиот манастир]]]] '''Петре Филиповски''' (прекар: '''''Гарката''''') роден во село {{роден во|Гари}} во [[1780-ти]]те, починал во {{починал во|Крушево}} во {{починал на|||1854}}, ― еден од најистакнатите претставници на мијачката (дебарската) [[резба]], кој потекнува од родот Филиповци од с. Гари во [[Мала Река]]. Патот на неговата наобразба и обука во резбарскиот занает се истражува врз основа на семејни преданија и стилска анализа на бројни иконостаси на територијата на денешна [[Света Гора]], [[Грција]], [[Албанија]] и [[Македонија]] во текот на [[XVIII век]] и раниот [[XIX век]]. Одликите на неговата работа <blockquote>„нагласено присуство на човечки, растителни и животински фигури обликувани во згуснат простор, со скусени пропорции, како и специфичната архитектоника на иконостасите што ги изработил“ </blockquote> се препознаваат во постарите резби на епирските зографи, распространети најмногу во северозападна Грција, во Албанија и во Македонија во 18 век. Со сигурност се знае дека дело на неговата тајфа се [[иконостас]]ите во црквата на: * [[Лесновскиот манастир]] ([[1814]]), * [[црква „Св. Спас“ - Скопје]] ([[1824]]), * [[црква „Св. Ѓорѓи“ - Призрен]] ([[1829]]) и * [[Бигорскиот манастир]] ([[1835]]). Се смета дека соработувал при изведбата на иконостасот во [[црква „Св. Богородица“ - Скопје]] (околу [[1840]]), во [[Рилскиот манастир]] ([[1841]]-[[1842]]), во [[црква „Св. Благовештение“ - Прилеп]] (по [[1838]]). Последното остварување бил иконостасот во [[црква „Св. Никола“ - Крушево]], која била запалена во [[1903]]. == Родослов == {{Филиповци (гарски род)}} == Извор == * {{наведена книга | title=[[Македонска Енциклопедија]] | publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]] | year=2009 | location=[[Скопје]], [[Македонија]] | pages=337 | isbn=978-608-203-023-4}} {{DEFAULTSORT:Филиповски, Петре Гарката}} [[Категорија:Луѓе од Гари]] [[Категорија:Македонски зографи]] [[Категорија:Претставници на Дебарската школа]] m3tapn6d08halz78d7x9eii35tb2ipf 0 193194 5591719 5433784 2026-07-14T05:17:58Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591719 wikitext text/x-wiki [[Податотека:San Pietro Villa.jpg|мини|Поглед кон црквата „Св. Петар“]] '''Вила Сан Пјетро''' ({{langx|it|Villa San Pietro}}) е ''комуне'' (општина) во [[Каљари (провинција)|провинцијата Каљари]] на [[Италија]]нскиот остров [[Сардинија]], околу 25 километри југозападно од [[Каљари]]. == Деомографија == Во 2004, во Вила Сан Пјетро живееле 1.849 жители.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[Istat]].</ref> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:418 bar:1871 from: 0 till:398 bar:1881 from: 0 till:407 bar:1901 from: 0 till:358 bar:1911 from: 0 till:416 bar:1921 from: 0 till:401 bar:1931 from: 0 till:484 bar:1936 from: 0 till:488 bar:1951 from: 0 till:624 bar:1961 from: 0 till:664 bar:1971 from: 0 till:748 bar:1981 from: 0 till:1174 bar:1991 from: 0 till:1574 bar:2001 from: 0 till:1778 PlotData= bar:1861 at:418 fontsize:XS text: 418 shift:(-8,5) bar:1871 at:398 fontsize:XS text: 398 shift:(-8,5) bar:1881 at:407 fontsize:XS text: 407 shift:(-8,5) bar:1901 at:358 fontsize:XS text: 358 shift:(-8,5) bar:1911 at:416 fontsize:XS text: 416 shift:(-8,5) bar:1921 at:401 fontsize:XS text: 401 shift:(-8,5) bar:1931 at:484 fontsize:XS text: 484 shift:(-8,5) bar:1936 at:488 fontsize:XS text: 488 shift:(-8,5) bar:1951 at:624 fontsize:XS text: 624 shift:(-8,5) bar:1961 at:664 fontsize:XS text: 664 shift:(-8,5) bar:1971 at:748 fontsize:XS text: 748 shift:(-8,5) bar:1981 at:1174 fontsize:XS text: 1174 shift:(-8,5) bar:1991 at:1574 fontsize:XS text: 1574 shift:(-8,5) bar:2001 at:1778 fontsize:XS text: 1778 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Извори == {{reflist}} [[Категорија:Населени места во Италија]] [[Категорија:Градови во Лацио]] aqy2to7e2jt6l65exvvun7tq82406b8 0 193777 5591720 5400107 2026-07-14T05:19:37Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591720 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | official_name = Навалморал| nickname = | | image_skyline =Plaza Grande de Navalmoral de la Sierra.JPG | image_caption =Поглед кон улица во Навалморал| image_flag = Bandera de Navalmoral de la Sierra.svg | image_seal =Escudo de Navalmoral de la Sierra (Ávila).svg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[Список на земји|Земја]] | subdivision_name = [[Шпанија]] | subdivision_type1 = [[Автономни заедници во Шпанија|Автономна заедница]] | subdivision_name1 = [[Кастиља и Леон]] | subdivision_type2 = [[Покраини во Шпанија|Покраина]] | subdivision_name2 = [[Авила (покраина)|Авила]] | subdivision_type3 = [[Список на општини во Авила|Општина]] | subdivision_name3 = Навалморал| leader_title = | leader_name = | area_magnitude = | area_total_km2 = 43 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = | |population_as_of = 2018 |population_note = |population_total = 336<ref>Општински регистар на Шпанија 2018 - [[Национален статистички институт (Шпанија)|Национален статистички институт]]</ref>| population_density_km2 = 11.0 | timezone = [[средноевропско време|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | latitude = | longitude = | website = | footnotes = | }} '''Навалморал''' — општина во покраината [[Авила (покраина)|Авила]] на автономната заедница [[Кастиља и Леон]] во [[Шпанија]]. == Наводи == {{наводи}} {{Авила-гео-никулец}} {{Општини во Авила}} [[Категорија:Општини во Авила]] ekwkly9bxuo9psjnm1qqccdnr186kbg 0 200882 5591457 3736097 2026-07-13T12:35:53Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591457 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Manastir Tronoša 007.jpg|дясно|мини|250п|[[Иконостас|Иконостасот]] во манастирот Троноша]] '''Михајло Константиновиќ''' ({{роден во|Битола}}, крајот на [[18 век|XVIII век]] - {{починал во|Србија}}, втората половина на [[19 век|XIX век]]) бил познат македонски иконописец. Бил соработник на зографот [[Јања Молер]], кој работел нарачки за [[Милош Обреновиќ]]. Сликал икони за црквите во околината на [[Шабац]] и на [[Валево]] (меѓу [[1825]] и [[1833]] година). Со зографот [[Никола Јанковиќ]] од [[Охрид]] ја живописале црквата во [[манастир Троноша|манастирот Троноша]] и го насликале иконостасот во [[манастир Чокешина|манастирот Чокешина]] во [[1834]] година<ref>''Б. Вујовић, Уметност обновљене Србије 1791-1848, Београд, 1986,256-259''</ref>. == Наводи == {{наводи}} {{DEFAULTSORT:Константиновиќ, Михајло}} [[Категорија:Луѓе од Битола]] [[Категорија:Македонски зографи]] 9j485tpvb0idz85eho34by5z8k6n8ka 0 202533 5591880 5434219 2026-07-14T08:49:56Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591880 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=август 2010}} {{внимание}} [[File:TP-Link_AX1500_Wi-Fi_6_Router_Front.jpg|thumb|TP-Link AX1500 [[Wi-Fi 6]] рутер]] '''Вај-фај''' или '''Wi-Fi''' (од {{langx|en|Wireless Fidelity}}, ''безжична веродостојност'') — заштитен знак на алијансата за безжично поврзување, кој производителите можат да го користат за обележување на своите сертифицирани производи од класата на WLAN (wireless local area network) односно уреди засновани на IEEE 802.11 стандардите. Поради поврзаноста со овие стандарди, поимот Wi-Fi често се користи како синоним за технологијата заснована на IEEE 802.11стандардите. Wi-Fi алијансата претставува светска непрофитабилна асоцијација на компании кои ја поддржуваат и унапредуваат WLAN технологијата и кои издаваат сертификати за производи кои се во согласност со одредени стандарди за електронска комуникација. Не секојa направа која одговара на IEEE 802.11 стандардот е предадена за тестирање за издавање на сертификат од страна на Wi-Fi алијансата, честопати поради високите трошоци за издавање на сертификатот. Ако некоја направа, односно уред не го носи Wi-Fi логото на себе, тоа не мора да значи дека истиот не во склад со другите Wi-Fi уреди. Од 2010&nbsp;г. IEEE 802.11 технологијата се вградува скоро во сите лични сметачи, конзоли за видеоигри, smart phone телефони, печатачи и други надворешни единици и буквално во сите лаптоп и хендхелд компјутери. ==Користење== ===Интернет пристап=== Wi-Fi уредите како личните сметачи, конзолите за видеоигри, мобилните телефони, MP3 плеери или преносните компјутери можат да се поврзат на интернет ако се во домет на безжична мрежа со пристап до интернет. Покривањето на една или повеќе точки на пристап (кои се меѓусебно поврзани), уште попознати по англискиот термин hotspot, може да зафати површина со големина од неколку соби до неколку квадратни километри. Покривањето на поголема површина може да се изведи со група од повеќе точки на пристап чии сигнали ќе се препокриваат. Wi-Fi технологијата се користи за градење на таканаречена мрежа од безжични мрежи (анг. Wireless mesh networks) како, на пример таа во Лондон, Англија. Покрај употребата за градење на приватни мрежи по домовите и канцелариите, Wi-Fi технологијата се користи и кај [[јавна точка на безжичен пристап|пристапните точки]] (англ. ''hotspots'') за доделување на јавен пристап до интернет, бесплатно или со претплатување кај разни комерцијални услуги. Организациите и фирмите, како тие што управуваат со аеродроми, хотели и ресторани, често имаат бесплатни пристапни точки за да ги привлечат или да му помогнат на своите муштерии. Властите или поединци кои сакаат да обезбедат услуги или да го промовираат својот бизнис, често нудат бесплатен Wi-Fi пристап. Од 2008&nbsp;г. па наваму започнати се повеќе од 300 проекти (познати како Muni-Fi) низ целиот свет, за изградба на Wi-Fi мрежи на ниво на цели градови. Во мај 2008&nbsp;г. Чешката Република имала 879 Wi-Fi услужници на безжичен интернет. Насочувачите со Wi-fi поддршка кои имаат и вграден модем за дигитална претплатничка линија (анг. digital subscriber line modem) или кабловски модем, често се поставени по домовите или други простории и нудат интернет пристап и работење во мрежа на уредите кои се поврзани со нив, преку Wi-Fi или со кабел. Исто така Wi-Fi уредите можат да се поврзат во директна клиент-клиент врска во ad hoc режим на работа без посредство на насочувач. Преку Wi-Fi денес се овозможува интернет пристап и до тоалети, кујни, па дури и дворски шупи, места кои порано биле изоставени од ваквата технологија. ===Wi-Fi на ниво на градови=== Од 2000 година, многу градови низ светот објавија планови за изградба на Wi-Fi мрежи на ниво на целиот град. Но ваквите проекти се покажаа многу потешки за реализација од колку нивната првична замисла и како резултат на ова многу од нив беа откажани или одложени на неопределен рок. ===Директна комуникација меѓу два компјутери=== Wi-Fi технологијата исто така овозможува директна комуникација меѓу два или повеќе компјутери без посредство на точка на пристап. Ваквото поврзување се вика ad hoc режим на пренос на податоци преку Wi-Fi. Ваквиот ad hoc режим на поврзување се покажа доста популарен кај конзолите за видеоигри кои поддржуваат вклучување на повеќе учесници, како на пример Нинтендо ДС. Слично на ова, Wi-Fi алијансата ја поддржува таканаречената Wi-Fi Direct технологија, која е сè уште во развој, и која користи нови методи на пронаоѓање и безбедност при пренесување на податоци. ===Идни текови=== Од 2010 година, Wi-Fi технологијата широко се распространи низ сите индустриски и бизнис центри во светот. Во областа на бизнисот, како и во другите, зголемениот број на Wi-Fi точките на пристап предизвика преклопување на многу мрежи, поддршка за побрз роаминг и зголемување на капацитетот на мрежите преку користење на повеќе канали или создавање на помали ќелии. Wi-Fi технологијата овозможува и користење на програми за гласовна комуникација преку безжична мрежа (VoWLAN или WVOIP). Со текот на годините примената на Wi-Fi се движеше кон создавање на помали точки на пристап, со повеќе интелигенција програмирана во централниот комуникациски уред и доделување на улога на обични радија на поединечните уреди. За работа на отворено можат да изградат мрежа во која сите точки се меѓусебно поврзани. Од 2007&nbsp;г. па наваму, Wi-Fi уредите нудат и сигурен gateway на компјутерските мрежи, огнен ѕид, DHCP опслужувач, системи за обезбедување и други функции. ==Во минатото== Wi-Fi користи SC-DSSS (анг. single carrier direct-sequence spread spectrum) технологија која е дел од поголемата фамилија на SS (spread spectrum) системи и MC-OFDM (анг. multi-carrier orthogonal frequency-division multiplexing) технологија на радио пренос. Ослободувањето на одредени радиочестоти, за слободно користење, ја овозможија појавата и развојот на Wi-Fi уредите, како и на другите безжични технологии како блутут, безжичните фиксни телефони и еднократниот конкурент на Wi-Fi технологијата, HomeRF. Во САД, Федералната комисија за телекомуникации дозволи слободно користење на дел од честотниот спектар, со ново донесените правила на 9 мај 1985 година. Многу други земји подоцна го следеа овој пример, со што денес се овозможува употреба на неколку комуникациски технологии низ целиот свет. Дозволата која ја издаде Федералната комуникациска комисија во САД беше заснована на предлогот на Мајкл Маркус, член на оваа комисија, уште од 1980 година и требаше цели 5 години на истата за да стапи во сила. Тој предлог беше дел од поголем предлог за да се дозволи слободна употреба на честотниот спектар од страна на граѓаните и истиот тој предлог, во тоа време, беше оспоруван од страна на големите производители на електронска опрема и комуникациските регулатори. Зачетоците на Wi-Fi технологијата се уште од 1985&nbsp;г. кога Федералната комисија за телекомуникации на САД, дозволи слободно користење на неколку честотни појаси. Во 1991год. NCR корпорацијата и ATиT ( NCR Corporation и AT&T) односно денешните Лусент Технолоџис и Агер Системс (Lucent Technologies и Agere Systems) го создадоа претходникот на денешниот Wi-Fi систем во Нејвеген, Холандија. Овај систем бил создаден за комуникација со системи на фискални каси; Првите безжични уреди се појавија на пазарот под англиското име WaveLAN и развиваа брзина на пренос од 1 Mbit/s до 2 Mbit/s. Вик Хејс, кој беше директор на IEEE 802.11 цели 10 години и подоцна беше именуван како „таткото на Wi-Fi технологијата” беше дел од дизајнерскиот тим кој ги создаде IEEE 802.11b и 802.11a стандардите Поголем дел од IEEE 802.11стандардите врз кои се заснова Wi-Fi технологијата (во својата a, g и варијантите на n генерацијата), според одлуките на судот, биле засновани на патентот 5,487,069 кој бил регистриран во САД во 1993 година, од страна на CSIRO, Австралиско истражувачко тело. Овај патент стана причина за судски спор кој ова тело го поведе против поголемите производители во компјутерската индустрија. Во 2009 година CSIRO потпиша договор под доверливи услови со 14 компании, меѓу кои Hewlett-Packard, Intel, Dell, Toshiba, ASUS, Microsoft и Nintendo. Приходот на оваа групација до октомври 2009 година порасна до 200 милиони австралиски долари, како последица на овие договори. Европа води во прифаќањето на безжичната телефонија, но САД моментално води употребата на Wi-Fi технологијата, поради тоа што во САД лаптоп компјутерите, кои имаат вграден Wi-Fi адаптер, почесто се користат. Во јули 2005 година имаше 68,643 Wi-Fi локации низ целиот свет, од кои повеќето беа во САД, потоа втори на листата Беа Обединетото Кралство и Германија. Сад и Западна Европа го сочинуваа скоро 80% од сите Wi-Fi корисници во светот. Во изработка се планови за во САД да се обезбеди јавен Wi-Fi пристап како бесплатен јавен сервис. Но и покрај ваквите бројки, кои денес се далеку поголеми, користењето на Wi-Fi технологијата сè уште е мала. Тогашната компанија Јупитер Рисерч (Jupiter Research) објави статистички податоци кои покажуваат дека само 15% од луѓето некогаш се поврзале на Wi-Fi сигнал и дека само 6% се поврзале на сигнал на јавно место. ==Издавање на Wi-Fi сертификат== Wi-Fi технологијата е основана врз IEEE 802.11 стандардите. IEEE ги развива и објавува овие стандарди, но не врши тестирање и сертифицирање на опрема од таков тип. Непрофитабилната Wi-Fi алијанса која беше формирана во 1999&nbsp;г. ја извршува оваа функција – да ги воведува и спроведува стандардите за интерфункционалнист и ретро складност и да ја унапредува технологијата на безжичните мрежи (WLAN). Во 2009&nbsp;г. Wi-Fi алијансата се состоеше од повеќе од 300 компании од целиот свет. Производителите - членови на Wi-Fi алијансата, чии производи го поминале процесот на тестирање за издавање на сертификат, добиваат право да ги обележат своите производи со Wi-Fi логото. Тестирањето за издавање на сертификат бара од уредите да бидат во склад со IEEE 802.11 стандардите за радио комуникација, безбедносните стандарди WPA и WPA2 и EAP стандардот за докажување на автентичност. Тестирањето, по барање, може да вклучува и проверка на складност со IEEE 802.11 нацрт стандардите, паралелна работа со мобилната телефонија кај уреди кои ги вклучуваат и двете технологии. ==Името Wi-Fi== Името Wi-Fi е кратенка од англискиот израз Wireless Fidelity (мак. Безжична Веродостојност), кој потсеќа на стариот израз за класификација на аудио опрема, Hi-Fi (кратенка од анг. High Fidelity - мак. Висока Веродостојност) кој се користи од 1950&nbsp;г. Дури и Wi-Fi алијансата често го користи изразот Wireless Fidelity во своите дописи и документи; истиот термин се среќава и на документите на Американската асоцијација за информатичка технологија. Како и да е, терминот Wi-Fi, според изјавата на Фил Белинџер, никогаш не ни требало да значи нешто. Терминот Wi-Fi беше искован од страна на фирмата за развој на брендови „Интербренд корпорејшн“, која била најмена од страна на алијансата да направи име кое ќе биде помилозвучно од името на стандардот на IEEE. Белинџер исто така изјави дека фирмата „Интербренд“ го создале името Wi-Fi од Hi-Fi како во игра со зборови и дека го исковале Wi-Fi логото според знакот на Јин и Јанг. Изразот Wireless Fidelity подоцна беше искористен за да се објасни значењето на терминот Wi-Fi. Првично, Wi-Fi алијансата го користеше слоганот „Стандардот за Безжична Веродостојност“ (анг. The standard for Wireless Fidelity) во своите маркетиншки акции, но подоцна го изостави истиот. Но и покрај тоа, некои документи издадени од алијансата во 2003 и 2004&nbsp;г. го носеа изразот Wireless Fidelity во себе. Алијансата никогаш официјално не се откажа од овај термин. Сличноста на логото со знакот на Јин и Јанг ја симболизира кофункционалноста на производот со другите уреди. ==Предности и предизвици== ===Функционални предности=== Wi-Fi технологијата овозможува изградба на мрежи без употреба на кабли за порвзување на клиентите и со тоа ги намалува трошоците за изградба и проширување на истите. Местата, како простори под отворено небо и историски градби, каде што порано не било возможно да се пушти кабел, сега се покриени со безжични мрежи. Од 2010&nbsp;г. производителите вградуваат Wi-Fi мрежен адаптер во секој лаптоп. Цената на чиповите кои ја градат Wi-Fi технологијата продолжува да паѓа, со што му овозможува на повеќе производители да ја вградат оваа технологија во своите производи. Wi-Fi технологијата денес масовно се користи во големите компании. Различни конкурентни брендови за комуникациски мрежи и комуникациски врски можат да успешно да комуницираат на основно ниво. Уредите кои имаат Wi-Fi сертификат издаден од Wi-Fi алијансата се ретро складни со другите уреди. Wi-Fi означува и глобално функционална серија на стандарди: за разлика од мобилните телефони, секој стандарден Wi-Fi уред може да функционира било каде во светот. Wi-Fi денес функционира во повеќе од 220.000 јавни [[Јавна точка на безжичен пристап|пристапни точки]] и во десетици милиони домови, компании, студентски домови и факултети низ целиот свет. Моменталната верзија на системот за кодирање на Wi-Fi, WPA2 (анг. Wi-Fi Protected Access encryption) сè уште се смета за доволно безбеден, доколку корисникот употребува добра [[лозинка]]. Новите протоколи за квалитет-на-услуга (WMM) го прават Wi-Fi покорисен за трансфер на видео и аудио податоци; а механизмите за заштеда на енергија (WMM Power Save) го подобруваат функционирањето на батериите. ===Ограничувања=== Ограничувањата во функционирањето и доделувањето на честоти не се исти низ целиот свет. Поголем дел од Европа дозволува користење на дополнителни 2 канали за 2,4&nbsp;GHz-от појас, за разлика од САД (1-11 спрема 1-13); А во Јапонија користат еден канал повеќе од Европските (1-14). Европа од 2007&nbsp;г. е многу хомогена во тој аспект. Многу збунувачки е фактот што Wi-Fi сигналот во суштина зафаќа 5 канали во 2,4&nbsp;GHz-от појас и во САД има само три канали кои не се преклопуваат со други:1, 6, 11 и три или четири во Европа: 1, 5, 9 и 13 може да биде користен ако се гарантира дека целата опрема во блиската околина воопшто не го користи 802.11b, дури ни како резервна или контролна комуникација. EIRP (анг. Equivalent isotropically radiated power - мак. Делотворна изотропно емитирана моќност) во Европа е ограничен до 20dBm односно 100&nbsp;mW. ===Домет=== Wi-Fi мрежите имаат ограничен домет. Типичен Wi-Fi насочувач кој користи 802.11b или 802.11g честоти, со надворешна антена има домет од 32 метри во затворена просторија и 95 метри на отворено. Меѓутоа, новите стандарди 802.11n на IEEE можат повеќе од двојно да го надминат тој домет. Дометот исто така зависи од честотниот појас. Wi-Fi сигналот во 2,4&nbsp;GHz-от појас има малку поголем домет од истиот сигнал во 5&nbsp;GHz-от појас. Дометот на отворено може да се подобри (преку користење на насочени антени) со поставување на антени оддалечени неколку километри од базата. Генерално, максималната енергија што Wi-Fi уредот може да ја емитира е ограничена со локалните регулативи. Квалитетот на Wi-Fi сигналот се намалува за околу четири пати со зголемување на далечината, доколку влијанието на другите уреди остане исто. Поради потребите за поголем домет на Wi-Fi сигналот, Wi-Fi уредите трошат доста повеќе ел. енергија од уредите кои користат други стандарди. Технологиите како Блутут (анг. Bluetooth), дизајнирани за изградба на помали мрежи, имаат домет помал од 10 метри и затоа трошат помалку ел. енергија. Други технологии со мала потрошувачка, како ЗигБи (анг. ZigBee) имаат доста голем домет, но мал проток на податоци. Големата потрошувачка на Wi-Fi технологијата претставува проблем со тоа што го намалува времетраењето на батериите кај мобилните уреди. Научниците развијаа доста безжични технологии како замена за Wi-Fi, особено во затворени простории каде Wi-Fi сигналот има послаб домет и каде што спроведувањето на кабли е невозможно или неисплатливо. На пример, ITU-T G.hn стандардот за мрежи со големи брзини на пренос на податоци, ги користи постоечките инсталации како коаксиални, телефонски или кабли за струја. Иако овај стандард не ги има истите предности како Wi-Fi (подвижност и користење на отворено), тој е покорисен за употреба во затворени простории каде што квалитетот на сигналот е поважен од подвижноста (достава на IPTV). Поради сложената природа на радиобрановите при типичните Wi-Fi честоти, особено одбивањето на истите од дрва и градби, јачината на сигналот во одредена област се пресметува со компјутерски програми. Истите ефекти не се јавуваат кај Wi-Fi сигналот со голем домет, поради тоа што истиот се емитира од високи кули над сите овие пречки. ===Подвижност=== Ограничувањата во дометот на Wi-Fi сигналот ја ограничуваат употребата на оваа технологија кај подвижните уреди, па така таа најчесто се користи кај машините за распределба на стока во магацините, читачите на линиски кодови во маркетите, читачите на кодови во пунктовите за одјавување и примање на пратки и сл. Употребата на Wi-Fi технологијата кај мобилните уреди, на поголеми растојанија, го ограничува движењето и ако се движите со кола и сакате да останете поврзани на интернет треба да преминете од областа на покривање на еден во областа на другa пристапна точка. Други безжични технологии се покорисни за оваа намена. ===Безбедност на податоци при трансфер=== Најчесто користениот стандард за енкрипција на податоци при безжичен трансфер, WEP (Wired Equivalent Privacy), се покажа дека е лесно пробивлив дури и кога е добро конфигуриран. WPA или WPA2 (Wi-Fi Protected Access) стандардите за енкрипција, кои стапија во употреба во 2003 година, беа создадени за да го решат овај проблем. Wi-Fi мрежите, доколку не се конфигурираат поинаку, не вклучуваат енкрипција на податоците. На корисниците-почетници им одговара да го извадат Wi-Fi адаптерот од кутија и дирекно да го постават, без да прават какво било конфигурирање на истиот, но ваквата фабричка конфигурација не вклучува никаква заштита и му овозможува пристап на секој кој ќе се најде во домет на таа мрежа. Wi-Fi адаптерот треба да се конфигурира преку посебни компјутерски програми за да се активираат заштитните системи во него. Кај незаштитените Wi-Fi мрежи секој корисник има пристап до сите податоците кои се пренесуваат (вклучувајќи ги и личните податоци), но ваквите можат да користат и други начини на заштита како VPN (Virtual private network) или HTTPS (secure Hypertext Transfer Protocol) и TLS (Transport Layer Security) протоколи. ===Популација=== Многу пристапни точки кои ги користат 802.11b или 802.11g технологиите, според фабричката конфигурација, ги користат истите канали со што настанува пренатрупување на каналите. За да ги смени честотните канали на кои работат точките на пристап, корисникот треба да ги преконфигурира уредите. ===„Загадување“ на каналите=== Побарувањата на пазарот може да поттикнат стандардизација во оваа област. Проблеми во комуникацијата меѓу брендови кои не ја користат Wi-Fi технологијата и брендови кои користат варијанти од истата може да предизвикаат попречување на врските или намалување на брзината на пренос на податоци на сите уреди кои се во нивни домет, вклучувајќи ги и тие со Wi-Fi и брендовите засновани на другите технологии. Освен тоа, користењето на ISM (IP Multimedia Subsystem) во 2,45&nbsp;GHz-от појас од страна на блутут, WPAN-CSS (Wireless Personal Area Network - Chirp Spread Spectrum), ЗигБи или било кои нови системи, предизвикува дополнителни проблеми. Загадувањето на Wi-Fi сигналот или поставување на премногу точки на пристап во одредена област, особено на истиот или на соседен канал, може да го попречи поврзувањето или да ја отежни комуникацијата меѓу пристапните точки и корисничките уреди, поради преклопување на канали во спектарот на 802.11g/b технологиите, како и зголемување на количеството на шум во споредба со сигналот. Ова може да биде проблем во густо населените области, како на пример комплекси од станбени згради или канцелариски простории со многу Wi-Fi точки на пристап. Плус тоа, и други уреди го користат 2,4&nbsp;GHz-от појас, како на пр.: микробранови печки, камери за обезбедување, Блутут уреди и (во некои земји) аматерски радија, видео комуникатори, безжични фиксни телефони и бубици; и истите создаваат пречки во Wi-Fi комуникацијата. Тоа е исто проблем кога цели општини или други просторни единици (на пр. универзитети организирани во кампуси) се обидуваат да покријат поголеми површини со Wi-Fi сигнал. Оваа отвореност е исто така важна за успехот и раширеноста на 2,4&nbsp;GHz-от Wi-Fi сигнал. ==Хардвер== ===Стандардни уреди=== Безжичните точки на пристап (анг. Wireless access points) поврзуваат групи од безжични уреди со жичени месни мрежи (анг. wired LAN). Точките на пристап потсеќаат на мрежените хабови кои предаваат податоци меѓу поврзаните уреди, покрај (најчесто едниот) жичените уреди поврзани на нив, како ethernet хаб или свич, со што му овозможуваат на безжичните уреди да комуницираат со жичените. Безжичните адаптери му овозможуваат на безжичните уреди да се поврзат во безжични мрежи. Ваквите адаптери жичено се поврзуваат со другите уреди преку надворешни или внатрешни портови како PCI (Peripheral Component Interconnect), miniPCI, USB (Universal Serial Bus), ExpressCard, Cardbus или PC Card. Од 2010&nbsp;г. сите нови лаптопи се произведуваат со вградени внатрешни адаптери. Внатрешните адаптери се потешки за поставување. Безжичните насочувачи кои поврзуваат безжичните точки на пристап, ethernet свичовите и вградената програма на насочувачите, која го овозможува функционирањето на IP-адресите, NAT (Network address translation) и DNS (Domain name servers) препраќањето преку вградениот WAN (Wide area network) трансмитер. Безжичните насочувачи овозможуваат жичените и безжичните ethernet уреди да се поврзат со едen WAN уред како кабловски или DSL (Digital subscriber line) модем. Безжичниот насочувач овозможува конфигурирање на сите три направи, главно точката на пристап и насочувачот, преку конфигурирањето на една централна алатка. Оваа алатка најчесто е вграден опслужувач до кој имаат пристап сите жичени и безжични клиентски уред и често сите WAN клиентски уреди. Оваа алатка може да биде и програма поставена на некој десктоп компјутер, како на пр. програмата AirPort на компанијата Епл. Безжичните мрежни мостови ги поврзуваат жичените со безжичните мрежи. Мостот се разликува од точката на пристап по тоа што точката на пристап ги поврзува безжичните уреди со жичената мрежа на нивото на data-link слојот. Два безжични мостови можат да се искористат кога треба да се поврзат две жичени мрежи во места каде што не може да се постави кабел, како на пример две одделени куќи, па се поставува безжична врска меѓу нив. Уредите за проширување на домет кај безжичните мрежи или попознати како репетитори, можат да го зголемат дометот на веќе постоечка безжична мрежа. Стратешки поставените репетитори можат да го прошират дометот на сигналот или да му овозможат на истиот да надмине некаква пречка, како на пр. ходници во форма на англиското L. Кај безжичните уреди кои се поврзани преку репетитори може да се појави зголемена латентност на сигналот при секој премин од еден репетитор на друг. Додатно на тоа, квалитетот на сигналот кај безжичен уред чиј сигнал се пренесува преку синџир од репетитори, ќе зависи од најслабата врска меѓу два соседни репетитори во тој синџир. ===Рекорди на домет=== Најголемите достигнувања во однос на домет на сигнал (постигнати со не стандардни уреди) се направени од Ермано Пјетросемоли од фондацијата ЕсЛаРед од Венецуела, кои успеале да пренесат 3 MB податоци на далечина од 382&nbsp;км во јуни 2007&nbsp;г. Шведската Вселенска Агенција успеала да пренесе податоци од балон во стратосферата на далечина од 310&nbsp;км, притоа користејќи засилувачи од 6 вати. ===Вградени системи=== Достапноста на Wi-Fi технологијата по домовите е во пораст. Примерите за нејзината употреба ги вклучуваат безбедносните системи и телемедицината. Во последниве неколку години зголемен е бројот на вградени Wi-Fi направи кои се произведуваат со сопствен оперативен систем. Ваквата технологија овозможуваат дизајнирање на едноставни уреди за надзор, како на пример мобилен ЕКГ уред за следење на здравјето на пациентот во неговиот дом. Со ваквиот уред може да се комуницира преку интернет. Ваквите направи се дизајнирани со цел произведувачите, со минимални познавања од Wi-Fi технологијата, да можат успешно да ги вградат во своите производи. ==Безбедност на мрежата== Главниот проблем кај безбедноста на безжичните мрежи е едноставниот начин за поврзување кон истите, за разлика од традиционалните жичени мрежи како ethernet. Кај жичените мрежи за да се поврзете на нив мора или физички да се поврзете на нејзината инфраструктура или да го пробиете надворешниот огнен ѕид. Повеќето компании се обидуваат да ги заштитат своите податоци со тоа што забрануваат пристап до мрежата од надвор. Со ова обезбедувањето пристап до таква мрежа добива димензија на упад, особено ако мрежата не е заштитена со енкрипција или ако упаѓачот ја разбил истата. Упаѓачите кои обезбедиле пристап до Wi-Fi мрежата со создавање на лажен DNS опслужувач може да ги пресретнат барањата на другите корисници и да одговорат со лажен одговор уште пред вистинскиот DNS опслужувач да го добие нивното барањето. ===Методи на обезбедување=== Најкористен, но не и најефикасен, метод на заштита денес е прикривањето на SSID (Service Set IDentifier) името на точката на пристап. Ова е неефективен безбедносен метод затоа што SSID името се испраќа како одговор на секое SSID барање. Уште еден непродуктивен метод е кога му е се доделува пристап само на компјутери со веќе позната MAC (Media Access Control address) адреса. Но најчесто и многу лесно, упаѓачите можат да ја сменат нивната MAC адреса и да добијат пристап до мрежата. Доколку прислушувачите можат да си ја сменат MAC адресата, тогаш тие можат да се поврзат на мрежата со поставување на адреса на која и е дозволен пристап. WEP енкрипцијата беше развиена за да се заштитат мрежите од упаѓачи, но сега е разбиена. Програмите како AirSnort или Aircrack-ng можат многу лесно да го пронајдат клучот кај WEP енкрипцијата. Кога ќе прегледа од 5 до 10 милиони криптирани пакети на податоци, AirSnort програмата може да го одреди клучот за помалку од секунда; поновите програми како Aircrack-ptw преку користење на таканаречениот Клајнов напад (анг. Klein’s attack) можат да ја разбијат WEP енкрипцијата со 50% успешност по само 40.000 прегледани пакети. Како контра мерка, во 2002 година Wi-Fi алијансата ја одобри за употреба WPA (Wi-Fi Protected access) енкрипцијата која користи TKIP како повремено решение за новата технологија. Иако е посигурна од WEP, WAP енкрипцијата го надживеа предвидениот рок на користење, има општо познати сигурносни слабости и веќе не се препорачува за користење. Во 2004&nbsp;г. IEEE го ратификуваше новиот стандард за енкрипција 802.11i или попознат како WPA2. Овај стандард сè уште се смета за безбеден ако се користи на 802.11X опслужувач или со претходна размена на клучот за енкрипција (анг. Pre-shared key mode), употребувајќи добра и невообичаена лозинка. ===Ушкање=== Ушкање (анг. Piggybacking) е термин кој се користи за ситуација кога некој корисник го донесува својот компјутер во домет на некој безжична мрежа и се поврзува на истата, без експлицитна дозвола на операторот на таа мрежа. Во првите години од постоењето на Wi-Fi технологијата, често се пуштаа јавни точки на пристап со цел да се популаризира оваа технологија и да се прошири интернет пристапот, особено затоа што во просек луѓето (особено во западните земји) користат само дел од максималната брзина на проток на податоци. Рекреационото барање и обележување на јавните точки на пристап во западните земји стана познато како Возење во војна (анг. War Driving). Денес нормално е за луѓето да користат јавно (не енкриптирани) безжични мрежи како бесплатен сервис или популарно кажано, да ушкаат. Од друга страна, многу фирми и пуштаат необезбедени безжични мрежи, како бесплатен сервис за нивните клиенти. Со ваквото нудење на бесплатен интернет пристап, тие најверојатно ги прекршуваат правилата од договор со нивниот семрежен услужник. Ваквите постапки најчесто не завршуваат на суд, но судската практика и законодавството е различно низ целиот свет. Беше поднесен предлог да се легализира обележувањето на јавните точки на пристап со графити, коешто во западните земји популарно се нарекува Цртање во војна (анг. Warchalking). Но судот во Флорида, САД пресуди дека мрзливоста на сопствениците на овие точки на пристап не е изговор да се допуштат ваквите графити. Ушкањето најчесто е ненамерно. Повеќето јавни точки на пристап фабрички се конфигурирани без сигурносни мерки и оперативните системи како Windows XP, Mackintosh X или Ubuntu Linux можат да се конфигурираат за автоматски да се поврзат кога ќе се најдат во домет на Wi-Fi сигнал. Најчесто кога корисникот ќе го вклучи својот компјутер во близина на некоја точка на пристап, неговиот компјутер ќе се поврзи на нејзината мрежа без никакви предупредувања. Освен тоа, ако корисникот сака да се поврзе со една мрежа понекогаш може неговиот компјутер да се поврзи со друга со појак сигнал, без негово знаење. Ваквите грешки, во комбинација со автоматско пронаоѓање на други мрежи, можат да доведат до тоа корисникот да праќа доверливи информации до погрешниот посредник (види Упад со посредник, анг. Man-in-the-middle attack.) На пример, користејќи не сигурна мрежа, корисникот може за се пријави на некое мрежно место и со тоа да му даде пристап на било кој прислушкувач до неговото [[корисничко име]] и [[лозинка]], само ако тоа мрежно место користи некој необезбеден протокол како HTTP. ==Поврзано== * [[Јавна точка на безжичен пристап]] * [[Точка на безжичен пристап]] * [[Безжична локална мрежа]] * [[Безжичен насочувач]] ==Надворешни врски== {{рв}} * [http://wi-fi.org/ ''The Wi-Fi Alliance''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100716055355/http://www.wi-fi.org/ |date=2010-07-16 }} [[Категорија:Wi-Fi| ]] [[Категорија:Австралиски пронајдоци]] rm0ks51hf86xj2eq1734gge7zs1nmm3 0 205520 5591721 5228524 2026-07-14T05:21:33Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591721 wikitext text/x-wiki {{Светско наследство | WHS = Будимпешта, вклучувајќи ги [[Замок Будим|замокот Будим]] и [[Авенија Андраши|Авенијата Андраши]] | Image = Buda Castle from the Danube River.jpg | State Party = {{HUN}} | Type = Cultural | Criteria = ii, iv | ID = 400 | Region = [[Список на светско наследство во Европа|Европа]] | Year = 1987 | Session = 11 | Extension = 2002 | Link = http://whc.unesco.org/en/list/400 }} == Праисторија == Познатата '''историја на [[Будимпешта]]''' започнува со населувањето на [[Келти]]те на овие простори по должината на [[Гелерт (рид)|ридот Гелерт]], во околу [[1 век п.н.е.]] Според археолошките ископувања, овој регион бил густо населен. Населението на градот се занимавало главно со занаетчиство<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Roman Monuments in Budapest|publisher=''Aquincum Museum''|url=http://www.aquincum.hu/kismuzeumok/kismuzeumokangol.htm|accessdate=2008-02-07|archive-date=2008-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212022045/http://www.aquincum.hu/kismuzeumok/kismuzeumokangol.htm|url-status=dead}}</ref> . На овие простори биле откриени различни монети кои укажуваат дека градот претставувал голем трговски центар. градот бил заземен од страна на Римјаните во почетокот на христијанската ера. Тогаш градот го добил името [[Аквинкум]] (''Aquincum''), основан околу [[89]] година од новата ера, на место на стара [[Келти|келтска]] населба во близина на местото каде што настанала Обуда. Аквинкум од [[106]] година, па сè до крајот на [[4 век]] бил главен град на римската провинција [[Долна Панонија]]. На местото на денешна [[Пешта]] бил изграден градот Контра или Транс Аквинкум (''Contra Aquincum'' или ''Trans Aquincum''). Населението на градот било околу 20.000 жители. == Среден век == [[Римско Царство|Римјаните]] од градот се повлекле во текот на [[5 век]], каде истиот бил заземан од страна на [[Хуни]]те. [[Германи|Германските племиња]], [[Ломбарди]]те, [[Авари]]те и [[Словени]]те минувале преку овие простори во времето на т.н. втора фаза од [[Голема преселба на народите|големата преселба на народите]]. Областа околу [[900]] година ја освоиле [[Унгарци]]те, кои после еден век го формирале [[Кралство Унгарија|Кралството Унгарија]]. Во времето кога Унгарците навлегле во [[Панонија]] во [[862]] година, тие го поканиле својот сојузник Ротислав I да застане повторно на нивна страна бидејќи започнале [[Унгарско-бугарски војни|Унгарско-бугарските војни]]. По триесетгодишни војни и битки, во [[829]] година бил потпишан договор според кој градот станал граница помеѓу двете земји. По крајот на војната, градот започнал брзо да се развива, благодарение на француските, германските доселеници. == Ренесанса == Кога ја уништиле [[Монголи]]те во [[1241]] година, Пешта веќе била значајно и големо место, и поради тоа повторно била брзо изградена, но [[Будим]] бил седиште на кралскиот двор од [[1247]], а во [[1361]] година станал главен град на [[Унгарија]]. Периодот на [[ренесанса]]та доста влијаел за развитокот на градот. Значителе дел на градбите вклучувајќи ја и библиотеката се изградени во тој стил. По [[Мохачка битка (1526)|Мохачката битка]] од [[1526]] година и големата победа кои ја издвојувале [[Османлии]]те против христијанските сојузници, станало јасно дека било прашање на време кога ќе биде заземен и самиот град. Битката го означил крајот на [[Кралство Унгарија]]. Така, [[Опсада на Будим (1541)|Опсадата на градот]] се случила во [[1541]] година. Опсадата резултирала со зазимање на градот [[Буда (град)|Будим]] од страна на [[Османлии]]те на чело со султанот [[Сулејман I]]. По оваа победа, [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] воспоставила контрола над [[централна Унгарија]]. Победата претставува една од најзначајните на Османлиите против Фердинанд I, најмногу поради тоа што градот во следните 150 години бил под нивна контрола<ref>Garnier, p.200</ref>. Додека Будим бил седиште на турскиот управник, Пешта била многу запуштена до [[1686]] кога ја освоиле [[Хабсбуршка династија|Хабсбуршките владетели]]. == 18 век == Пешта од [[1723]] година била седиште на административниот апарат на кралството, кој најмногу растел во XVIII и XIX век, и иницирал изразит раст во 19 век. Во текот на 18 век градот немал којзнае какво значење бидејќи во близина се наоѓала престолнината [[Виена]], како и [[Братислава]]. Како еден од позначајните моменти е тоа што [[Марија Тереза Австријска]] го префрлила „Будимпештанскиот факултет“ на кралскиот рид. == 19 век == Спојувањето на трите региони под една администрација, кое било иницирано од страна на унгарската [[Унгарска револуција (1848)|револуционерна влада]] во [[1849]], брзо било поништено по повторното воспоставување на власт во тој регион на [[Хабсбуршка династија|Хабсбурците]]. Конечно оваа одлука била спроведена од страна на автономната унгарска кралска влада, воспоставена под дејство на [[Австроунгарија]] во [[1867]] година. Бројот на станари во „обединетата“ престолнина пораснал во периодот од [[1840]] до [[1900]] година на 730 000. == 20 век == [[Податотека:Budapest chain bridge pillar by night.JPG|thumb|upright|[[Сечењиев ланчен мост|Сечењиевиот ланчен мост]].]] Во [[XX век]], поголем дел од станарите на градот бидел дел од преградието Ујпешт (Нова Пешта). Таа двојно го зголемила бројот на вкупното населенио во градот помеѓу [[1890]] и [[1910]] година. Поголем дел од индустријата на земјата се концентрирала во градот. Човечките загуби на Унгарија од [[Прва светска војна|Првата светска војна]], а потоа и губењето на што повеќе територии од кралството (1920) како причини задале само привремен удар на бројот на населението, а Будимпешта станала престолнина на малата, но сега суверена држава. До [[1930]] подолгото градско јадро броело милион станари, со додатни 400 000 во предградијата. Околу третина од 200 000 [[Евреи]] во Будимпешта биле убиени за време на [[Нацизам|нацистичкиот]] геноцид за време на [[Нацистичка Германија|германската]] окупација во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Градот драстично бил рушен за време на [[СССР|советската]] опсада во зимата [[1944]], а се опоравил во [[1950]]-тите и [[1960]]-тите. Будимпешта за време на [[1980]]-тите ја поделила судбината со градовите во другите европски држави, кога бројот на станари се намали под дејство на емиграцијата и намалениот наталитет. == По 1989 == [[Унгарска револуција (1989)|Унгарската револуција]] од [[1989]] година довела до крајот на советското управување на Унгарија, кое во исто време го означил и падот на комунизмот во земјата. Земјата повторно станала престолнина на новоформираната унгарска република. == Хронологија == {| |- !Година!!Настан |- |П.н.е.&nbsp;||[[Неолит]]ски, [[бакарно време|бакарновременски]]-, [[Бронзено доба|бронзени]] и [[Железно доба|железни]] култури, [[Келти]]те направиле свои населби во денешна Будимпешта. |- |1 век||[[Стар Рим|Римјаните]] ги пронашле населбите познати како Аквинкум, Контра-Аквинкум и Кампона. Аквинкум станал најголемиот град во Дунавскиот регион и еден од главните градов на Панонија. |- |5 век||Година на [[Хуни]]те. Нивниот водач [[Атила]] изградил град за него тука (денешна Будимпешта) според последните извори. |- |896||После пронаоѓањето на [[Унгарија]], [[Арпад]], водач на [[Унгарци]]те, се населува во „градот на Атила“, односно Аквинкум. |- |10 век|| Од седум до десет унгарски племиња колку што биле на број, четири се населиле на територијата на денешна Будимпешта: Меѓер, Кесзи, Јено и Ниек. |- |1046||Епископот Гелерт умире во рацете на [[пагани]]те на местото каде што денеска се наоѓа ридот Гелерт. |- |1241||За време на [[Татари|татарската]] инвазија, двата града биле уништени. Кралот [[Бела IV]] го изградил првиот кралски дворец на кралскиот рид во [[1248]] година. Новиот град го зема името Буда од неговиот претходник (денеска Обуда). Пешта била заградена со градски ѕидови. |- |1270||[[Света Маргарет на Будимпешта|Света Маргарет]] умира во манастир на Островот на Зајаците (денешен Маргарет). |- |1458||Матијас Корвиниј бил избран за нов крал. За време на неговото владеење Буда станала главната точка на [[Европа|европската]] [[ренесанса]]. Умрел во [[1490]] година, откако [[Виена]] била освоена во [[1485]]. |- |1541||Почеток на [[Отоманско Царство|отоманската]] окупација. Отоманските паши изградиле голем број џамии и бањи во Буда. |- |1686||Буда и Пешта бил реосвоени од Отоманците под [[Хабсбуршка династија|хабсбуршко водство]]. Двата града биле комплетно уништени во борбите. |- |1690-ти||Неколку стотици [[Германци]] се населуваат. |- |1773||Бил избран првиот градоначалник на Пешта. |- |1777||[[Марија Тереза Австријска]] го префрлила „Будимпештанскиот факултет“ на кралскиот рид. |- |20 мај 1795||Игњат Мартиновиќ и други јакобински водачи се погубени на Вермезо или „Полето на крвта“. |- |1810||Оган во округот Табан. |- |1825||Почеток на реформаторската ера. Пешта станува културен и економски центар на државата. Првиот Национале театар бил изграден, заедно со „Унгарскиот Национален Музеј“ и Ланчаниот мост. |- |1838|| Најголема поплава во последно време во март. Пешта била целосно поплавена. |- |15 март 1848||Почеток на Револуцијата и војната за независност (1848-49). Пешта е заменета со [[Братислава]] која сега е главен град на Унгарија и седиште на владата и парламентот. |- |1849||[[Австријци]]те го окупираат градот во ран јануари, но унгарската армија за национална одбрана го презема повторно во април, заземајќи ја тврдината во Буда на 21 мај, после 18 дневен отпор. Во јули, [[Хабсбуршка династија|хабсбуршката армија]] повторно ги зазема двата града. |- |6 октомври 1849||Лајос Батијани, првиот унгарски премиер е погубен. |- |1867||Компромис меѓу [[Австрија]] и Унгарија. |- |1873|| Поранешните градови: [[Пешта]], [[Буда (град)|Буда]] и [[Обуда]] се обединуваат, и со тоа унгарската столица е официјално воспоставена под името '''Будимпешта'''. |- |1878|| Електрична струја е инсталирана во центарот на градот. |- |1893|| Електрификацијата на цела Будимпешта е завршена |- |1896||Милениумски славења, Милениум метрото и мостот на слободата се отворени. |- |1909–1910||Уличната електрификација е проширена и во предградијата, блиските гратчиња и села добиваат градска струја. |- |1910||Се случува попис со резултати 880,000 луѓе во Будимпешта и 55,000 во најголемото предградие Ујпешт (сега дел од Будимпешта). Кога станува збор за религиите 60.9% се припадници на католицизмот, 23.1% се [[Евреи]], 9.9% калвинисти и 5.0% лутеранци. Ујпешт е составена од 65.9% католици, 18.4% Евреи, 9.7% калвинисти и 4.5% лутеранци. Процентот на етнички Германци во Будимпешта е 9.0%, а во Ујпешт 5.7%, додека 2.3% од населението се изјаснува како словачко. |- |1918–1919||Револуција и 133 дена од формирањето на [[Унгарска Советска Република|Унгарската Советска Република]] (март-август 1919) на чело со Бела Кун. Формирана е првата комунистичка влада во Европа после [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]] во [[Русија]]. |- |1924||Подигната е Националната унгарска банка. |- |1925||Унгарското радио започнува со пренос. |- |1933||Растурањето на собранието на ''табанците'' започнува. |- |19 март 1944||Будимпешта е окупирана од [[Германци]]те. Во тој период на окупација, имало околу 184,000 Евреи и помеѓу 65,000 до 80,000 христијани кои биле сметани за Евреи во градот. Помалку од половина од нив (околу 119,000) успеале да се спасат во тогашните минати 11 месеци. |- |26 дек. 1944 - 13 фев. 1945||[[СССР|Советските]] и [[Романија|романските]] ја опсадиле Будимпешта од 15 до 18 јануари. Германците кои се повлекувале ги уништиле си мостови на Дунав. На 18 јануари, Пешта целосно била окупирана од СССР. Буда замокот потпаднал под окупација на 13 февруари. [[Втора светска војна|Втората светска војна]] ги одзела животите на околу 200,000 жители на Будимпешта и видно го уништила градот. |- |23 окт. - 4 ноем. 1956||Настанува унгарска револуција, а завршува со инвазија на голема советска сила. |- |1960-ти||Штетите настанати од војните во поголем број биле поправени. Главниот мост или мостот Елизабет бил завршен во 1965 година. |- |1970–1972||Првата фаза на исток-запад метрото започнува. |- |1982||Првата фаза на север-југ метрото започнува. |- |1987||Замок ридот и бреговите на Дунав се вклучени во списокот на светско наследство на [[УНЕСКО]]. |- |1990||Градот е дом на 2,016,100 граѓани. |- |2002||Булеварот Андраси е вклучен на списокот на светско наследство на УНЕСКО, заедно со Милениум метрото, и [[Плоштад на хероите|Плоштадот на хероите]]. |- |2006||Унгарски протести. |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Историја на Будимпешта| ]] 0i7b7hbtowgzqlzcqt907f25dftl728 0 206263 5591723 5540660 2026-07-14T05:29:35Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591723 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Miskolc <br /> Мишколц |nickname = Градот на отворените порти |motto = |postal_code_type = Поштенски број |postal_code = 3500–3549 |image_skyline = Miskolc city hall square.jpg |imagesize = |image_caption = Плоштад во Мишколц. |image_shield = HUN Miskolc Címer.svg |image_flag = Flag of Miskolc.svg |pushpin_map = Унгарија |pushpin_map_caption = |subdivision_type = [[Држави во светот|Држава]] |subdivision_name = [[Унгарија]] |subdivision_type1 = [[Региони на Унгарија|Регион]] |subdivision_name1 = [[Северна Унгарија]] |subdivision_type2 = [[Окрузи на Унгарија|Округ]] |subdivision_name2 = [[Боршод-Абауј-Земплен]] |leader_title = [[Градоначалник]] |leader_name = [[Сандор Кали]] |established_title = Town since |established_date = 1365 |established_title2 = City since |established_date2 = 1909 |established_title3 = Urban county since |established_date3 = 1970 |area_magnitude = |area_total_km2 = 236.68 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |population_as_of = 2004 |population_note = |population_total = 178950 |population_density_km2 = 756 |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |timezone = [[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |latd= 48 |latm= 06 |lats= 15 |latNS= N |longd=20 |longm=47 |longs=30 |longEW=E |coordinates_type = region:HU_type:city |coordinates_display = display=inline,title |elevation_m = |website = [http://www.miskolc.hu/ www.miskolc.hu] |footnotes = }} '''Мишколц''' ([[Унгарски јазик|унгарски]]: ''Miskolc''; [[Словачки јазик|словачки]]: ''Miškovec''; [[Полски јазик|полски]]: ''Miszkolc'') — град во североисточна [[Унгарија]], во главно во кој е сместена [[тешка индустрија|тешката индустрија]] на унгарската држава. Со населени од околу 180,000 (2001) Мишколц е третиот најголем град во Унгарија, веднаш после [[Будимпешта]] и [[Дебрецен]]. Исто така тој е и главен град на округот [[Боршод-Абауј-Земплен]] како и [[Региони на Унгарија|регионален]] центар на [[Северна Унгарија]]. == Име == Градот неговото име го добил по [[Унгарци|унгарското]] племе Мишкоц. == Географија == Градот се наоѓа во северниот дел на Унгарија, сè на сè оддалечен е 35 км од [[словачка]]та граница. Од главниот град на државата градот е оддалечен 180 километри североисточно. Со Будимпешта е поврзан со добри сообраќајни врски (современиот автопат М3). Мишколц се наоѓа на северниот крад од Панонската низина, на надморска височина од 110-120 м. Северозападно од градот се наоѓа планината [[Аваш]]. Источно од градот тече реката [[Шајо]]. Климата во градот е умерен континентална. == Население == Мишколц денеска има околу 170,000 луѓе и е трет град по големина во државата (Дебрецин го стигнал ред 10-тина година). Градот во последните неколку години се опоравува благодарение на економијата и транспортот. Најголем број од станарите на градот се [[Унгарци]]. == Образование == Најважна градска образовна установа во градот е Мишколачкиот универзитет, основан во [[1949]] година. == Галерија == <gallery> Слика:Miskolc33.jpg|Главниот градски плоштад - Плоштад на хероите. Слика:Kossuth statue, Miskolc.jpg|Плоштад Ержебетин. Слика:Miskolc walking street1.jpg|Една од пешачките улици. Слика:CityHallMiskolc.jpg|Градската куќа на градот. Слика:Mindszent square.jpg|Главната римокатоличка црква. Слика:Miskolc national theatre new.jpg|Градскиот театар. Слика:MiskolcV1V2.jpg|Трамваји на улицата Сечени. Слика:Miskolc synagogue 1.jpg|Градската синагога. </gallery> == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Miskolc}} * [http://www.miskolc.hu Официјално мрежно место] * [http://media.boon.hu/pubs/bildserie/MIskolc/Bildseite1.shtml Поглед на Мишколц од небо] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080408025115/http://media.boon.hu/pubs/bildserie/MIskolc/Bildseite1.shtml |date=2008-04-08 }} * [http://www.uni-miskolc.hu Официјална страна на Мишколачкиот универзитет] * [http://www.civertan.hu/legifoto/legifoto.php?page_level=2153 Православна црква во Мишколцу] {{Градови во Унгарија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Унгарија]] odr3xwu19uornzil79o9fubjq0924jy 0 206884 5591722 5408868 2026-07-14T05:27:21Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591722 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |image_skyline =Universität Debrecen Nr. 3.jpg |image_caption = Поглед кон зградата на универзитетот во Дебрецин. |nickname= [[Рим]]скиот [[Протестантство|калвинист]] |image_flag = Flag of Debrecen.svg |image_shield =Coa_Hungary_Town_Debrecen.svg |coordinates_region = |subdivision_type = [[Држави во светот|Држава]] |subdivision_name = {{УНГ}} |leader_title = [[Градоначалник]] |leader_name = Лајош Коша |timezone=[[средноевропско време|CET]] |utc_offset=1 |timezone_DST=[[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST=+2 |map_caption = |official_name=Debrecen <br /> Дебрецин |pushpin_map = Унгарија |pushpin_label_position = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |image_map= |subdivision_type1=[[Окрузи на Унгарија|Округ]] |subdivision_name1=[[Хајду-Бихар]] |area_total_km2=461.25 |population_total=206225 |population_footnotes= |population_as_of=2009 |population_density_km2=442.53 |postal_code_type=[[Поштенски број]] |postal_code=4000 |area_code=52 |latd=47.52997 |longd=21.63916 }} '''Дебрецин'''<ref>На македонски познат и како Дебрецен</ref> ([[Унгарски јазик|унгарски]]: ''Debrecen'') e вториот најголем град во [[Унгарија]], помал само од столицата [[Будимпешта]]. Дебрецин е регионален центар на регионот [[Северна голема котлина]], како и главен административен центар и главен град на [[Окрузи на Унгарија|округот]] [[Хајду-Бихар]]. == Име == Градот за првпат бил спомнат под името ''Дебрезун'' во 1235. Според некои теории името е од куманско потекло. На други јазици: [[Англиски јазик|англиски]]: ''Debrecen'', ''Debreczen'' или ''Debrcczin'', [[Словачки јазик|словачки]]: ''Debrecín'', in [[Романски јазик|романски]]: ''Debreţin'', на [[Германски јазик|германски]]: ''Debrezin''. == Население == Денеска (според податоците од 2009) во градот има население од околу 206,225 луѓе. === Етнички групи === Населението според националност: (попис од 2001) * [[Унгарци]] - 94.7% * [[Роми]] - 0.5% * Други - 0.8% * Без одговор - 4% Населението според деноминација: (попис од 2001) * [[Протестантство|Калвинисти]] - 38.7% * [[Католицизам|Римокатолици]] - 15.4% * [[Католицизам|Грко-католици]] - 8.2% * [[Лутеранци]] - 0.5% * Други - 1.5% * [[Атеисти]] - 24.8% * Без одговор - 10.9% == Побратимени градови == Дебрецен е побратимен со: {| | valign="top" | * {{знамеикона|ITA}} [[Католика]], [[Италија]] * [[Јиваскила]], [[Финска]] * {{знамеикона|LTU}} [[Клајпеда]], [[Литванија]] * {{знамеикона|POL}} [[Лублин]], [[Полска]] * {{знамеикона|USA}} [[Њу Бранзвик]], [[САД]] * {{знамеикона|ROM}} [[Орадеа]], [[Романија]] * {{знамеикона|DEU}} [[Падерборн]], [[Германија]] | valign="top" | * {{знамеикона|ISR}} [[Ришон Лезион]], [[Израел]] * {{знамеикона|POR}} [[Сетубал]], [[Португалија]] * {{знамеикона|RUS}} [[Санкт Петербург]], [[Русија]] * [[Шумен]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|RUS}} [[Сиктивкар]], [[Русија]]<ref>[http://www.russia-ic.com/regions/3979/3980]</ref> * [[File:Flag of the Republic of China.svg|23px]] [[Тајтунг]], [[Република Кина (Тајван)]] |} == Галерија == <gallery> Податотека:DebrecenDSCN3602.JPG|Куќата на округот. Податотека:Református Kollégium.jpg|Калвинистичкиот колеџ. Податотека:Hortobagy híd.jpg|Мостот Хортобаги. Податотека:Debrecen légifotó.jpg|Универзитетот Дебрецен. Податотека:große_reformierte_Kirche.jpg|Внатрешноста на Големата протестантска црква во Дебрецен. Податотека:Debrecen - McDonald's.jpg|Улицата Пиак. Податотека:Krematórium Debrecen.JPG|Градските гробишта. Податотека:Debrecen - csonka templom.jpg|Црквата Стампи. </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Debrecen}} * {{en}} [http://www.debrecen.hu Официјално мрежно место] * [http://www.dkv.hu/ DKV - Официјална страна на јавниот транспорт] * {{en}} [http://www.lifelong.hu/meetings/debrecen/ Историја на Дебрецин и Хајду-Бихар округот] * {{hu icon}} [http://www.haon.hu Портал на округот] * {{hu icon}} [http://www.debon.hu Портал на Дебрецин] * [http://www.civertan.hu/legifoto/legifoto.php?page_level=103 Воздушна слика: Дебрецин] * [http://www.seeuinhungary.com/hortobagy/debrecen.htm Водичка програма за Дебрецин на SeeUinHungary.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090511185319/http://www.seeuinhungary.com/hortobagy/debrecen.htm |date=2009-05-11 }} * {{en}} {{de}} [http://public-transport.net/bim/Debrecen.htm Метро во Дебрецин] * [http://www.itravelnet.com/photography/europe/hungary/debrecenphotogallery.html Фото галерија] {{Градови во Унгарија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Унгарија]] [[Категорија:Дебрецин| ]] kq6jgeidj6zppp68xcpbhrxhukr3pm0 0 207417 5591862 5588285 2026-07-14T08:00:44Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591862 wikitext text/x-wiki {{Redirect|EA}} {{Infobox company |company_name=''Electronic Arts'' |company_logo=[[Податотека:Electronic Arts 2020.svg|200px|Лого на ''Electronic Arts'']] | image = Electronic Arts Redwood City May 2011.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Зградата на седиштето на Electronic Arts во Редвуд Сити, Калифорнија, во мај 2011 година |company_type=Јавна |caption=Лого на ''EA'' до 2020 |foundation=1982 |location=[[Редвуд Сити, Калифорнија|Редвуд Сити]], [[Калифорнија]], [[Соединети Американски Држави|САД]] |key_people=[[Џон Рикитело]] (главен извршен директор)<br />Џон Шаперт<br />Френк Гибо<br />(претседател, ''EA Games'')<br />[[Питер Мур (бизнис)|Питер Мур]]<br />(претседател, ''EA Sports'')<br />Род Хамбл<br />(извршен потпретседател, ''The Sims'') <br />Бери Котл<br />(потпретседател на ''GM'', ''EA Interactive'')<br /> [[Лери Пробст]] (претседател)<br />[[Трип Хокинс]] (основач; поранешен главен извршен директор) (1982–1991) |industry=Интерактивна забава |products=[[Battlefield (серијал)|Серијалот ''Battlefield'']]<br />[[Burnout (Серијал)|Серијалот ''Burnout'']]<br />[[Command & Conquer|Серијалот ''Command & Conquer'']]<br />[[FIFA (серијал)|Серијалот ''FIFA'']]<br />[[Fight Night (серијал на видеоигри од EA)|Серијалот ''Fight Night'']]<br />[[Madden NFL|Серијалот ''Madden NFL'']]<br />[[NHL (серијал)|Серијалот ''NHL'']]<br />[[Medal of Honor (серијал)|Серијалот ''Medal of Honor'']]<br />[[NBA Live|Серијалот ''NBA Live'']]<br />[[Need for Speed|Серијалот ''Need for Speed'']]<br />[[Rock Band (серијал)|Серијалот ''Rock Band'']]<br />[[The Sims (серијал)|Серијалот ''The Sims'']] |revenue={{profit}}[[Американски долар|$]]4,2 милијарди (2008) [http://www.vg247.com/2009/05/05/ea-loses-over-1-billion-in-fiscal-2008/] |net_income={{loss}}-$1,08 милијарди (2008) [http://www.vg247.com/2009/05/05/ea-loses-over-1-billion-in-fiscal-2008/] |EPS={{loss}}$0,98 (2008) | market cap= $11 милијарди (2008)<ref name=zenobank>{{Наведена мрежна страница|url=http://zenobank.com/index.php?symbol=ERTS&page=quotesearch|title=Company Profile for Electronic Arts Inc (ERTS)|accessdate=2008-10-01}}</ref> |num_employees=7.320 (2009)<ref>[http://au.gamespot.com/news/6239401.html?tag=latestheadlines;title;1 EA cutting 1,500 jobs, over 'a dozen' games cancelled] од ''[[Гејмспот|Gamespot]]''</ref> |homepage = [http://www.ea.com/ EA.com] }} '''''Electronic Arts, Inc.''''' ('''''EA''''') (се чита: ''електроник артс'') е меѓународен [[Изработувач на видеоигри|изработувач]], [[Издавач на видеоигри|издавач]] и дистрибутер на [[видеоигра|видеоигри]]. Компанијата е основана на 28 мај, 1982 од страна на [[Трип Хокинс]] и е пионер во компјутерските игри. Позната е по тоа што го промовирала дизајнерите и програмерите на своите игри. Почнала како издавач на видеоигри за домашни компјутери. Во раните 1980-ти, компанијата почна да изработува игри за компјутери, а до 1990-тите и игри за [[Играчка конзола|конзоли]]. Подоцна компанијата порасна со купување на неколку успешни софтверски компании. До раните 2000-ти, ''EA'' стана една од најголемите издавачи (како трето лице) во светот. Моментално, најуспешните производи на ''EA'' се спортски игри издавани од ''[[EA Sports]]'', игри со лиценци од познати филмови како ''[[Хари Потер (филмски серијал)|Хари Потер]]'' и долги познати серијали како ''[[Need for Speed]]'', ''[[Medal of Honor (серијал)|Medal of Honor]]'', ''[[The Sims (серијал)|The Sims]]'', ''[[Battlefield (серијал)|Battlefield]]'' и поновите игри од серијалот ''[[Burnout (серијал)|Burnout]]'' и ''[[Command & Conquer]]''. ==Игри== {{Главна|Список на игри на Electronic Arts}} ==Поважни издадени игри== Некои од најзначајните и најпознати игри од историјата на видеоигрите се издадени од страна на ''EA''. Некои од нив се набројани подолу. Иако ''EA'' ги издале овие игри, не ги изработиле тие сите; некои се изработени од независни студија. Првата игра ''EA'' ја изработиле во 1987. * ''[[Pinball Construction Set]]'' (1983) од [[Бил Баџ]]<ref>In 2008, ''Pinball Construction Set'' was awarded at the 59th Annual Technology & Engineering Emmy Awards for "User Generated Content/Game Modification": [https://web.archive.org/web/20120929094303/http://kotaku.com/342028/2008-tech-emmy-winners 2008 Tech Emmy Winners]</ref> * ''[[Archon (видеоигра)|Archon]]'' (1983) and ''[[Archon II: Adept]]'' (1984) од [[Free Fall Associates]] * ''[[M.U.L.E.]]'' (1983) од [[Дени Бантен]] и [[Ozark Softscape]] * ''[[One on One: Dr. J vs. Larry Bird]]'' (1983) од Ерик Хамонд * ''[[Music Construction Set]]'' (1984) од [[Вил Харви]] * ''[[The Seven Cities of Gold (видеоигра)|The Seven Cities of Gold]]'' (1984) од [[Дени Бантен]] и [[Ozark Softscape]] * ''[[Bard's Tale (1985)|The Bard's Tale]]'' (1985) од [[Interplay Entertainment|Interplay Productions]] * ''[[Mail Order Monsters]]'' (1985) од [[Пол Рајк III]], [[Еван Робинсон]] и [[Ники Робинсон (програмер на игри)|Ники Робинсон]] * ''[[Racing Destruction Set]]'' (1985) од [[Рик Кенинг]] * ''[[Starflight]]'' (1986) од Binary Systems * ''[[Skate or Die!]]'' (1987), првата внатрешно изработена игра на ''EA'' * ''[[Lakers versus Celtics]]'' (1989) * ''[[Populous]]'' (1989) од [[Bullfrog Productions|Bullfrog]], кои ''EA'' ги купиле во 1995 година * ''[[Desert Strike: Return to the Gulf]]'' (1992) од групата High Score Production од EA * Серијал ''[[NHL (серијал)|NHL]]'' (1991—) * Серијал ''[[FIFA (серијал)|FIFA]]'' (1993—) * Серијал ''[[Need for Speed (серијал)]]'' (1994—) (првата игра е направена од EA во соработка со ''[[Road & Track]]'') * ''[[Ultima Online]]'' (1997) од [[Origin Systems]] * Серијал ''[[Command & Conquer]]'' (игрите од 1999 до денес) од [[Westwood Studios]] (претходните игри се издадени од [[Virgin Interactive]]) * Серијал ''[[Dungeon Keeper]]'' од [[Bullfrog Productions]] * Серијал ''[[SimCity]]'' (игрите од 1999 до денес) од [[Maxis]] (претходните игри се издадени од други издавачи) * Серијал ''[[Medal of Honor (серијал)|Medal of Honor]] (1999-) * ''[[System Shock 2]]'' (1999) * ''[[American McGee's Alice]] (2000) * Серијал ''[[SSX (серијал)|''SSX'']] (2000–2008) * Серијал ''[[James Bond (игри)|James Bond]]'' (1999–2005) * Серијал ''[[The Sims]]'' (2000—) од [[Maxis]] * Серијал ''[[Burnout (серијал)|Burnout]]'' (2001–денес) * Серијал ''[[Battlefield (серијал)|Battlefield]]'' (2002–денес) од [[Digital Illusions CE]] * Серијал ''[[Madden NFL]] (1989–денес) * ''[[NCAA Football (серијал)]] (1993–денес) * ''[[Dark Age of Camelot]]'' (повторно издадена откако ''EA'' ја купиле ''Mythic'' во 2005) * Серијал ''[[Crysis]]'' (2007–—) од [[Crytek]] * Серијал ''[[Rock Band]]'' (2007—) од [[Harmonix]] * Серијал ''[[Mass Effect]]'' (2007—) од [[Bioware]] * Серијал ''[[Spore (видеоигра од 2008 година)|Spore]]'' (2008—) од [[Maxis]] * Серијал ''[[Army of Two (видеоигра)|Army of Two]]'' (2008—) од [[EA Montreal]] * Серијал ''[[Dead Space (видеоигра)|Dead Space]]'' (2008—) од [[EA Redwood Shores]] * ''[[Mirror's Edge]]'' (2008) од [[Digital Illusions CE]] * Серијал ''[[Dragon Age]]'' (2009—) од [[Bioware]] * Серијал ''[[Dante's Inferno (видеоигра)|Dante's Inferno]]'' (2010) од [[Visceral Games]] * Серијал ''[[NASCAR (серијал)]]'' (1997–2009) ===Најавени игри=== ====2010==== * ''[[APB (видеоигра од 2010 година)|APB]]'' (PC) * ''[[Crysis 2]]'' (PlayStation 3, Xbox 360, PC) * ''EA Sports Active 2.0'' (PlayStation 3, Xbox 360, Wii, iPhone, iPod Touch) * ''[[EA Sports MMA]]'' (PlayStation 3, Xbox 360, iPhone, iPod Touch) * ''[[FIFA 11]]'' (PS3, Xbox 360, Wii, PC, PS2, Nintendo DS, PSP, Mobile) * ''[[Grand Slam Tennis]]'' (PlayStation 3, Xbox 360) * ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1: The Videogame]]'' (Xbox 360, PS3, Wii, Nintendo DS, PC, Mobile) * ''[[Madden NFL 11]]'' (Xbox 360, PS3, Wii, PS2, PSP, iPhone, iPod Touch) * ''[[Medal of Honor (видеоигра од 2010 година)|Medal of Honor]]'' (PlayStation 3, Xbox 360, PC) * ''[[NCAA Football 11]]'' * ''[[Need for Speed: Hot Pursuit (2010 видеоигра)|Need for Speed: Hot Pursuit]]'' * ''[[NHL 11]]'' (PS3, Xbox 360) * ''[[Skate 3]]'' (PlayStation 3, Xbox 360) * ''[[The Sims 3]]'' (PlayStation 3, Xbox 360, Wii, DS) * ''[[Tiger Woods PGA Tour 11]]'' ====2011==== * ''[[Bulletstorm]]'' (PlayStation 3, Xbox 360, PC) * ''[[Dead Space 2]]'' (PlayStation 3, Xbox 360, PC) * ''[[Dragon Age 2]]'' (Playstation 3, Xbox 360,PC) ====Непознат датум==== * ''Battlefield 3'' * ''Burnout 6'' * ''Mass Effect 3'' * ''Rock Band 3'' * ''The Godfather III'' * ''Project Mercury'' * ''Hasbro Family Game Night 3'' - Xbox 360, PS3, Wii * ''MONOPOLY Streets'' - Xbox 360, PS3, Wii, Nintendo DS * ''MySims SkyHeroes'' - Xbox 360, Ps3, Wii, Nintendo DS * ''RISK: Factions'' - XBLA * ''Spare Parts'' - XBLA, PSN ==Наводи== {{Reflist|2}} ==Надворешни врски== {{рвр-авто}} * {{Official|http://www.ea.com/}} * [http://www.mobygames.com/company/electronic-arts-inc Профил на ''Electronic Arts''] на [[MobyGames]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Претпријатија од Калифорнија]] [[Категорија:Electronic Arts| ]] [[Категорија:Членови на Меѓународната заедница на изработувачи на игри]] [[Категорија:Изработувачи на видеоигри]] [[Категорија:Издавачи на видеоигри]] dgp6fmqi7wn32rrk7mnyh1b76isjxux 0 215183 5591724 5064691 2026-07-14T05:31:32Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591724 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nieuwe uitbouw aan Hervormde Kerk Meerkerk.jpg|мини|Поглед кон протестантската црква во Меркерк]] '''Меркерк''' — град во [[Холандија]] и се наоѓа во провинцијата [[Јужна Холандија]]. Меркерк е дел од [[Цедерик]], и се наоѓа околу 9 километри северно од [[Горинхем]]. Во 2001 градот имал 2.281 жител. Статистичката област Меркерк, ги вклучува и околните села и има населено околу 2.310 жители. ==Историја== Не се знае многу за раната историја на Меркерк. Според некои извори, градот за првпат се споменува во свештенички документ, напишан во 1266 или 1267 година. Потеклото на името „Meerkerk“ не е познато, веројатно е дека тоа произлегува од „De Kerk Bij Het Меер“, со значење „Црквата од страна на езерото“, што се однесува на неколку мали ленти на земјиштето што се викаат „Het Meep“(Езеро). [[Податотека:Meerkerk 1866.png|thumb|200px|left|Меркерк во 1866.]] Во раните векови од своето постоење Меркерк има важна улога во регионалниот сообраќај, поради својата поволна местоположба покрај реката [[Viaanse Vaart]]. За време на Француската окупација на [[Холандија]] во 19 век [[Наполеон Бонапарт]] наредил изградба на голема патна врска меѓу [[Париз]] и [[Амстердам]],која минува низ Меркерк. Според легендата, [[Наполеон Бонапарт]], за време на својата официјална посета на Холандија поминал извесно време во Меркерк. Главниот пат бил направен од страна на војската на Наполеон, и тогаш за првпат е изграден пат од камен во тој регион. Меркерк била посебна општина сè до 1986 година, кога станува дел од [[Цедерик]]. Од 1886 година низ Меркерк поминува каналот Цедерик. На тој начин се одржува важноста на општината во однос на регионалниот сообраќај. До крајот на [[Втората светска војна]] општината ги проширува своите граници, па така се зголемува веројатноста населението да се зголеми на некои 2.500 жители. [[Категорија:Градови во Холандија]] [[Категорија:Населени места во Утрехт (покраина)]] pzuxo0gag6wqxetr2xcxxn431tw13do 0 222654 5591901 5559102 2026-07-14T09:10:20Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5591901 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen |author= ''Ranunculus'' | image = Creeping butercup close 800.jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Ползечко лутиче]] (''Ranunculus repens'') | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Скриеносемени|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Ranunculales]] | familia = [[Ranunculaceae]] | genus = '''''Ranunculus''''' | genus_authority = [[Карл Лине|L.]] | subdivision_ranks = [[Вид]]ови | subdivision = 250-400+; видете во текстот. }} Родот '''лутиче''' ({{langx|la|Ranúnculus}}) обединува [[Едногодишни растенија|едногодишни]] или [[Многугодишно растение|многугодишни]], водни или сувоземни [[Тревесто растение|тревести растенија]] со јадлив, а понекогаш и отровен сок. == Опис == [[Лист]]овите се последователни, целосни или рассечени. [[Цвет]]овите се единечни, конечни или собрани во сложени соцветија. Чашкини листови од три до пет; кај повеќето видови се пет; обично пет венечни ливчиња, понекогаш помалку или повеќе; венечните ливчиња во својата основа имаат медна јамка, гола или препокриена со мали лушпи; многубројни прашници и плодници; секој плодник се состои од по еден плоден лист со еднокоморен јајчник. [[Цвет|Цветната формула]] е {{Nobr|<math>\ast K_{5}\; C_{5}\; A_{\infty}\; G_{(\underline\infty)}</math>}}<ref name="Barabanov">{{книга|author=Барабанов Е.И.|title=Ботаника: учебик для студ.высш.учеб.заведений|location=М|publisher=Издательский центр «Академия»|year=2006|page=237|page=448|isbn=5-7695-2656-4}}</ref><ref name="Andreeva">{{книга|author=Андреева И.И., Родман Л.С.|title=Ботаника|publisher=3-е, перераб. и доп. |location=М|publisher=Колос|year=2005|page=396|page=528|isbn=5-9532-0114-1}}</ref> [[Плод]]от е збирен и се состои од повеќе семенки. == Распространување == Бројот на сите видови на лутичиња изнесува околу 160, при што повеќето од нив се среќаваат во умерените и ладни клими на северната полутопка. == Занимливо == Лутичето било симбол на моќта на [[Султан на Османлиското Царство|султаните]] од [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. == Одбрани видови == * ''[[Ranunculus ficaria]]'' — * ''[[Ranunculus thora]]'' — * ''[[Ranunculus bullatus]]'' — * ''[[Ranunculus parnassifolius]]'' — * ''[[Ranunculus amplexicaulis]]'' — * ''[[Ranunculus pyrenaeus]]'' — * ''[[Ranunculus gramineus]]'' — * ''[[Ranunculus nodiflorus]]'' — * ''[[Ranunculus language]]'' — * ''[[Ranunculus flammula]]'' — * ''[[Ranunculus ophioglossifolius]]'' — * ''[[Ranunculus hederaceus]]'' — * ''[[Ranunculus tripartitus]]'' — * ''[[Ranunculus aquatilis]]'' — водно лутиче * ''[[Ranunculus trichophyllus]]'' — * ''[[Ranunculus falcatus]]'' — * ''[[Ranunculus glacialis]]'' — * ''[[Ranunculus alpestris]]'' * ''[[Ranunculus aconitifolius]]'' * ''[[Ranunculus sceleratus]]'' * ''[[Ranunculus parviflorus]]'' * ''[[Ranunculus sardous]]'' * ''[[Ranunculus muricatus]]'' * ''[[Ranunculus arvensis]]'' * ''[[Ranunculus monspeliacus]]'' * ''[[Ranunculus bulbosus]]'' — луковичесто лутиче * ''[[Ranunculus auricomus]]'' — * ''[[Ranunculus paludosus]]'' — * ''[[Ranunculus acris]]'' — * ''[[Ranunculus cymbalarifolius]]'' — * ''[[Ranunculus repens]]'' — * ''[[Ranunculus montanus]]'' — * ''[[Ranunculus nemorosus]]'' — * ''[[Ranunculus macrophyllus]]'' — * ''[[Ranunculus acraeus]]'' — Нов Зеланд * ''[[Ranunculus alpestris]]'' * ''[[Ranunculus arvensis]]'' — полско лутиче * ''[[Ranunculus asiaticus]]'' — * ''[[Ranunculus californicus]]'' — од Калифорнија, САД * ''[[Ranunculus cymbalaria]]'' — * ''[[Ranunculus eschscholtzii]]'' — * ''[[Ranunculus fluitans]]'' — * ''[[Ranunculus glaberrimus]]'' — * ''[[Ranunculus hispidus]]'' — * ''[[Ranunculus jovis]]'' — од Јута, САД * ''[[Ranunculus lapponicus]]'' — * ''[[Ranunculus longirostris]]'' — * ''[[Ranunculus lyallii]]'' — планинско лутиче (Нов Зеланд) * ''[[Ranunculus occidentalis]]'' — * ''[[Ranunculus peltatus]]'' — * ''[[Ranunculus platanifolius]]'' — * ''[[Ranunculus pygmaeus]]'' — * ''[[Ranunculus septentrionalis]]'' — * ''[[Ranunculus sieboldii]]'' (нав. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=16395649&query_hl=46&itool=pubmed_docsum]) * ''[[Ranunculus testiculatus]]'' — == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лутичиња]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] sqdyq39rmslt4mi03hyhrq3pfmobsbo 0 457497 5591789 5532450 2026-07-14T06:14:16Z Bjankuloski06 332 /* Живеалиште */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591789 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightsteelblue | name = Речен клен | image = Döbel Hochrhein10.JPG | image_width = 250px | status = LC | status_system = IUCN3.1 | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Зракоперки]]ж | ordo = [[Крапообразни]] | familia = [[Cyprinidae]] | genus = ''[[Squalius]]'' | species = '''''S. cephalus''''' | binomial = ''Squalius cephalus'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | synonyms = ''Leuciscus cephalus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> }} '''Речниот клен''' или ''Leuciscus cephalus'' е слатководна риба од семејството на краповидни риби. Тој е чест како во бавните, така и во среднобрзите реки, како и во канали и различни типови на мирни води низ [[Европа]]. Прекриен е со крупни [[Крлушка|крлушки]], со синозеленикав, темнозелен, кафеаво-зелен, темносив до црн грб, зеленкасто-сребренкасти или жолто-златни страни, бел блескав стомак и портокалови до црвеникави перки. Главата има изразито широко чело, а устата е голема со задебелени усни. ==Опис и распространетост== Кленот има долго и силно тело, со должина од 50&nbsp;cm, со голема глава поголема уста со која ја вшмукува храната. Бојата на телото му преминува од нијанса од темнозелена преку сива до потполно црна, а опашниот дел му е сребрен, стомакот бел. Кај постарите примероци стомакот, повремено добива портокалова боја. Нараснува до маса од 2&nbsp;кг. Кленот припаѓа на семејството Cyprinidae. Телото е вретенесто, покриено со крупни лушпи чии задни рабови се потемни. Попречниот пресек на телото е скоро цилиндричен. Бојата на грбот е темнозелена, страните се сивкасто жолти до сребренести, стомакот е сребрено бел. Сите перки имаат посветол или потемен прелив од сивоцрна боја. Градните перки се портокалови, а стомачните и аналната се со црвенкаст прелив. Главата е широка, устата е терминална и голема. Врвот на горната усна е скоро на хоризонталата на средината на очите.<ref name="slvesnik.com.mk">[http://www.slvesnik.com.mk/Issues/634836914B1C2C48A528E23A94A0CD4B.pdf/ Службен весник на Р.М. бр.145 2011 година]</ref> ==Основни биолошки одлики== Кленот во [[Охридско Езеро]] полова зрелост достигнува во втората (машката популација), односно третата година од животот (женската популација). Се мрестат од април до јуни обично на каменеста подлога. Мрестот е порционен. Плодноста на женките изнесува меѓу 100 000 и 200 000 јајца со пречник од околу 0.7 мм (понекогаш ако е малку икра и до 1.5 мм). Бројноста и големината на икрата зависи од возраста и големината на единките. Икрата има леплив слој. Развојот на ембрионите во јајцата трае околу една седмица. Живее во [[Охридско Езер]]о, акумулациите [[Глoбочица]]и [[Шпиље]], па одтука и во водите на [[Црн Дрим]] со притоките. Во Езерото се среќаваат примероци до 50-60 см, и тешина до 3 кг. Ваквите примероци се доста ретки. Кленот добро поднесува варирање на температурата на водата па го среќаваме и во притоките на Охридското Езеро како и во околните извори. Живее во мали јата, особено помладите единки, кои се среќаваат при површината на водата. Со староста кленовите сè повеќе живеат поединечно и тоа помалку или повеќе има постојани места (под корења, поткапини во карпи и др.) Кленот се храни скоро со секаква храна (растителна и животинска): инсекти и нивни ларви, црви, ракчина, мекотели, икра, други риби, жаби и др. Постарите единки се повеќе грабливи.<ref name="slvesnik.com.mk"/> ==Значење== Месото на кленот е доста вкусно иако има ситни коски. Ценет објект е на рекреативните риболовци.<ref name="slvesnik.com.mk"/> == Живеалиште == Клен е риба која живее во средна брзина на течение, бистра, чиста, и во ниски делови брзи теченија, во длабоки вирови и на места со тврдо каменито дно. Тој спаѓа во шарански врсти на риби, го населува скоро целиот европски континент освен скандинавското подрачје,а како изнвондредна врста се наоѓа и во Балтичкото Море. == Надворешни врски == * [http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?Fishes/130.html ‘Рбетните животни на Русија: речен клен] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140228030925/http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?fishes%2F130.html |date=2014-02-28 }} {{ru}} [[Категорија:Краповидни]] [[Категорија:Риби на Македонија]] [[Категорија:Риби во Охридско Езеро]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] kzi791c44s7qpd46ssp3v8g8cngnkmf 0 747206 5591725 3793247 2026-07-14T05:36:15Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591725 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic building |name = Национална опера и балет |image =National Opera Sofia 2009 20090406 002.JPG |caption = Поглед кон објектот на националната опера и балет |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Софија]] |location_country = [[Бугарија]] |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |date_demolished = |cost = |structural_system = |Served as = |owner = |style = |size = }} '''Националната опера и балет''' е културна институција која се наоѓа во [[Софија]], [[Бугарија]]. {{Бугарија-никулец}} [[Категорија:Култура на Софија]] 5olrm1fmuyj7owguqcn8x5m1oueitkl 0 754239 5591863 5579081 2026-07-14T08:00:50Z Ziv 110717 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wetzikon-blazon.svg]] → [[File:CHE Wetzikon COA.svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 5591863 wikitext text/x-wiki Во [[Швајцарија]] за град се смета секоја населба со преку 10.000 жители. Според проценките од [[2008]] г. во државата има 133 града. Една населба во Швајцарија може да стане град и ако има помалку жители, но ако исполнува некои други битни одлики (историски, управно-административни, културни, стопански и др.). == Назив == [[Податотека:Veduta di Zurigo 2.jpg|мини|270 п|д|[[Цирих]]]] [[Податотека:Genf Altstadt See.JPG|мини|270 п|д|[[Женева]]]] [[Податотека:Rhine Rhein Basel 2006 871.JPG|мини|270 п|д|[[Базел]]]] [[Податотека:CH Bern Kramgasse.jpg|мини|270 п|д|[[Берн]]]] [[Податотека:Lausanne img 0586.jpg|мини|270 п|д|[[Лозана]]]] [[Податотека:Winterthur swiss Albanifest 056.jpg|мини|270 п|д|[[Винтертур]]]] [[Податотека:St.Gallen - Luftbild - 001.jpg|мини|270 п|д|[[Сент Гален]]]] За градовите во Швајцарија се користат називи поврзани со трите народи кои ја сочинуваат државата: ([[Германци]], [[Французи]], [[Италијанци]]). * [[германски јазик|германски]]: ''städte'' * [[француски јазик|француски]]: ''villes'' * [[италијански јазик|италијански]]: ''città'' Неколку градови кои се наоѓаат на јазичната граница и имаат мешано население користат '''двоен назив''' во официјални намени. == Главни урбани зони == Најголеми [[агломерација|агломерации]] во Швајцарија (заклучно со 31 декември 2009):<ref>Bundesamt für Statistik: [https://web.archive.org/web/20110811120531/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/02/blank/data/01.Document.67229.xls Statistik des jährlichen Bevölkerungsstandes (ESPOP)]</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! style="color: black; background-color: #ABCDEF" | р. бр. ! style="color: black; background-color: #ABCDEF" | урбана зона ! style="color: black; background-color: #ABCDEF" | жители |- | 1. || align="left" | [[Цирих]] || 1.154.539 |- | 2. || align="left" | [[Женева]] ¹ || 513.188 |- | 3. || align="left" | [[Базел]] ² || 494.299 |- | 4. || align="left" | [[Берн]] || 344.727 |- | 5. || align="left" | [[Лозана]] || 324.387 |- | 6. || align="left" | [[Луцерн]] || 205.424 |- | 7. || align="left" | [[Санкт Гален]] || 148.532 |- | 8. || align="left" | [[Винтертур]] || 135.019 |- | 9. || align="left" | [[Лугано (град)|Лугано]] || 127.641 |- | 10. || align="left" | [[Баден (Швајцарија)|Баден]]-[[Бруг]] || 114.330 |- |} ¹ - Урбаната зона се протега и низ соседната [[Франција]] ² - Урбаната зона се протега и низ соседните [[Германија]] и [[Франција]] == Список на градови со преку 20 илјади жители == [[Податотека:Luzern asv2022-10 Kapellbrücke img3.jpg|мини|270 п|д|[[Луцерн]]]] [[Податотека:Lugano (Ticino) View on Lake Lugano and Monte San Salvatore.jpg|мини|270 п|д|[[Лугано]]]] [[Податотека:Picswiss BE-98-19 Biel- Burgplatz mit Gerechtigkeitsbrunnen.jpg|мини|270 п|д|[[Бил/Бјен]]]] [[Податотека:2008 04 29 017.JPG|мини|270 п|д|[[Шафхаузен]]]] * Со задебелени букви се означени градовите - седишта на [[кантон]]ите во Швајцарија * Со знакот * се означени помалите градови кои станале предградија на поголемите градови * матичниот јазик ги подразбира говорните јазици што се карактеристични за населението во одреден град {| class="wikitable sortable" |- ! Ред ! Назив на градот ! Матичен назив ! Број жители 2008. г. ! Кантон |- | 1. || [[Податотека:Wappen Zürich matt.svg|30п]] '''[[Цирих]]'''||Zürich||<span style="display:none">365132</span>365.132||[[Кантон Цирих]] |- | 2. || [[Податотека:Wappen Genf matt.svg|30п]] '''[[Женева]]'''||Genève||<span style="display:none">183287</span>183.287||[[Кантон Женева]] |- | 3. || [[Податотека:Wappen Basel-Stadt matt.svg|30п]] '''[[Базел]]'''||Basel||<span style="display:none">164.937</span>164.937||[[Кантон Базел-град]] |- | 4. || [[Податотека:CHE Bern COA.svg|30п]] '''[[Берн]]'''||Bern||<span style="display:none">122925</span>122.925||[[Кантон Берн]] |- | 5. || [[Податотека:CHE Lausanne COA.svg|30п]] '''[[Лозана]]'''||Lausanne||<span style="display:none">122284</span>122.284||[[Кантон Во]] |- | 6. || [[Податотека:Wappen Winterthur.svg|30п]] [[Винтертур]]||Winterthur||<span style="display:none">098238</span>98.238||[[Кантон Цирих]] |- | 7. || [[Податотека:Wappen Luzern matt.svg|30п]] '''[[Луцерн]]'''||Luzern||<span style="display:none">076156</span>76.156||[[Кантон Луцерн]] |- | 8. || [[Податотека:CHE St. Gallen COA.svg|30п]] '''[[Санкт Гален]]'''||St. Gallen||<span style="display:none">072040</span>72.040||[[Кантон Сент Гален]] |- | 9. || [[Податотека:CHE Lugano COA.svg|30п]] [[Лугано (град)|Лугано]]||Lugano||<span style="display:none">054437</span>54.437||[[Кантон Тичино]] |- | 10. || [[Податотека:CHE Biel COA.svg|30п]] [[Бил/Бјен]]||Biel/Bienne||<span style="display:none">050013</span>50.013||[[Кантон Берн]] |- | 11. || [[Податотека:CHE Thun BE COA.svg|30п]] [[Тун]]||Thun||<span style="display:none">042128</span>42.128||[[Кантон Берн]] |- | 12. || [[Податотека:CHE Köniz COA.svg|30п]] [[Кениц]]*||Köniz||<span style="display:none">037974</span>37.974||[[Кантон Берн]] |- | 13. || [[Податотека:CHE La Chaux-de-Fonds COA.svg|30п]] [[Шо де Фон]]||La Chaux-de-Fonds||<span style="display:none">037240</span>37.240||[[Нешател (кантон)|Нешател]] |- | 14. || [[Податотека:CHE Fribourg COA.svg|30п]] '''[[Фрибур/Фрајбург]]'''||Fribourg/Freiburg||<span style="display:none">034084</span>34.084||[[Кантон Фрибур]] |- | 15. || [[Податотека:CHE Schaffhausen (Stadt) COA.svg|30п]] '''[[Шафхаузен]]'''||Schaffhausen||<span style="display:none">034076</span>34.076||[[Кантон Шафхаузен]] |- | 16. || [[Податотека:CHE Chur COA.svg|30п]] '''[[Хур]]'''||Chur||<span style="display:none">032957</span>32.957||[[Кантон Граубинден]] |- | 17. || [[Податотека:Neuchatel city coat of arms.svg|30п]] '''[[Нешател]]'''||Neuchâtel||<span style="display:none">032592</span>32.592||[[Нешател (кантон)|Нешател]] |- | 18. || [[Податотека:CHE Vernier COA.svg|30п]] [[Верније]]*||Vernier||<span style="display:none">031756</span>31.756||[[Кантон Женева]] |- | 19. || [[Податотека:CHE Uster COA.svg|30п]] [[Устер]]||Uster||<span style="display:none">031406</span>31.406||[[Кантон Цирих]] |- | 20. || [[Податотека:Sion - Wappen.svg|30п]] '''[[Сион]]'''||Sion||<span style="display:none">029304</span>29.304||[[Кантон Вале]] |- | 21. || [[Податотека:CHE Lancy COA.svg|30п]] [[Ланси]]*||Lancy||<span style="display:none">027933</span>27.933||[[Кантон Женева]] |- | 22. || [[Податотека:Pic Emmen.png|30п]] [[Емен (Швајцарија)|Емен]]*||Emmen||<span style="display:none">027579</span>27.579||[[Кантон Луцерн]] |- | 23. || [[Податотека:Rapperswil-Jona CoA.svg|30п]] [[Раперсвил-Јона]]||Rapperswil-Jona||<span style="display:none">026034</span>26.034||[[Кантон Сент Гален]] |- | 24. || [[Податотека:CHE Kriens COA.svg|30п]] [[Криенс]]*||Kriens||<span style="display:none">025893</span>25.893||[[Кантон Луцерн]] |- | 25. || [[Податотека:CHE Yverdon-les-Bains VD COA.svg|30п]] [[Ивердон ле Бен]]||Yverdon-les-Bains||<span style="display:none">025815</span>25.815||[[Кантон Во]] |- | 26. || [[Податотека:CHE Zug ZG COA.svg|30п]] '''[[Цуг]]'''||Zug||<span style="display:none">025778</span>25.778||[[Кантон Цуг]] |- | 27. || [[Податотека:CHE Montreux COA.svg|30п]] [[Монтре]]||Montreux||<span style="display:none">024520</span>24.520||[[Кантон Во]] |- | 28. || [[Податотека:CHE Dübendorf COA.svg|30п]] [[Дибендорф]]*||Dübendorf||<span style="display:none">023852</span>23.852||[[Кантон Цирих]] |- | 29. || [[Податотека:CHE Dietikon COA.svg|30п]] [[Дитикон]]*||Dietikon ||<span style="display:none">022954</span>22.954||[[Кантон Цирих]] |- | 30. || [[Податотека:Frauenfeld-blazon.svg|30п]] '''[[Фрауенфелд]]'''||Frauenfeld||<span style="display:none">022665</span>22.665||[[Кантон Тургау]] |- | 31. || [[Податотека:CHE Baar COA.svg|30п]] [[Бар (Швајцарија)|Бар]]*||Baar||<span style="display:none">021524</span>21.524||[[Кантон Цуг]] |- | 32. || [[Податотека:CHE Wetzikon COA.svg|30п]] [[Вецикон]]||Wetzikon||<span style="display:none">021276</span>21.276||[[Кантон Цирих]] |- | 33. || [[Податотека:Riehen-coat of arms.svg|30п]] [[Рихен]]*||Riehen||<span style="display:none">020549</span>20.549||[[Кантон Базел-град]] |- | 34. || [[Податотека:CHE Meyrin COA.svg|30п]] [[Мерен]]*||Meyrin||<span style="display:none">020329</span>20.329||[[Кантон Женева]] |- |} == Познати градови со помалку од 20 илјади жители == * '''[[Алтдорф]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Ури|Ури]] * '''[[Апенцел]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Апенцел Инероден|Апенцел Инероден]] * '''[[Арау]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Аргау|Аргау]] * '''[[Баден (Швајцарска)|Баден]]''' - еден од градовите-јадра на урбаната зона [[Баден (Швајцарска)|Баден]]-[[Бруг]] * '''[[Белинцона]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Тичино|Тичино]] * '''[[Бруг]]''' - еден од градовите-јадра на урбаната зона [[Баден (Швајцарска)|Баден]]-[[Бруг]] * '''[[Гларус]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Гларус|Гларус]] * '''[[Давос]]''' - познат зимски туристички центар на [[Алпи]]те * '''[[Делемон]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Јура|Јура]] * '''[[Зарнен]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Обвалден|Обвалден]] * '''[[Золотурн]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Золотурн|Золотурн]] * '''[[Ле Локл]]''' - град под заштита на [[УНЕСКО]], како дел [[Список на светско културно и природно наследство на УНЕСКО|светското културно и природно наследство]] * '''[[Листал]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Базел-провинција|Базел-провинција]] * '''[[Олтен]]''' - град познат по старото градско јадро * '''[[Санкт Мориц]]''' - познат зимски туристички центар на [[Алпи]]те * '''[[Херисау]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Апенцел Аусероден|Апенцел Аусероден]] * '''[[Швиц]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Швиц|Швиц]] * '''[[Штанс]]''' - главен град на кантонот [[Кантон Нидвалден|Нидвалден]] == Наводи == <references/> {{Европа по тема|Список на градови во}} [[Категорија:Градови во Швајцарија| ]] [[Категорија:Списоци на градови во Европа|Швајцарија]] [[Категорија:Списоци на градови по земја|Швајцарија]] [[Категорија:Списоци за Швајцарија]] 64yz8zapa5rnlxni13t43y0rwt90175 0 755044 5591951 5498507 2026-07-14T10:51:01Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591951 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Janjevo, Kosova.JPG|мини|Градот Јањево, традиционално место на Јањевците]] '''Јањевци''' се [[Јужни Словени|јужнословенски]] етничко-културна подгрупа на [[Хрвати|хрватскиот]] народ. Тие формираат [[малцинска група|етничко малцинство]] во [[Косово]], провинција со нерешен статус де јуре во составот на [[Република Србија]]. Сконцентрирани се во две помали области во Косово. Имаат и своја политичка партија. ''Јањевците''' се [[Хрвати|Хрватски]] доселеници во косовското гратче [[Јањево]] и околните села ([[Окосница]] и [[Шишарка (Косово)|Шишарка]]) , сместени во општина Липљан во близина на [[Приштина]] исто како и селата како [[Летница (Косово)|Летница]] во близина на [[Витина]] ([[Шашаре]], [[Врнез]] и [[Врнавоколо]]). == Потекло и историја == Јањевците се специфична група во еден од двете регионални заедници во Косово која национално се идентификува како Хрвати. Тие спаѓаат во групата Јужни Словени и се верува дека се потомци на трговци кои се доселиле во Косово во текот на 14 век од Дубровник, Хрватска. Тие ја задржале својата Католичка вера низ сите векови. Првото споменување на ова место е од папата Бенедикт Дванаесетти во 1303 година, споменувајќи го Јањево како центар на Католичката црква Свети Никола. Поради зголемените антихрватски реторики и војните во Српските медиуми, посебно во српските медиуми во Косово, во доцните 80-ти, и целиот притисок и инциденти од тоа, Хрватите од Јањево и Летница и останатите населени места, биле сè повеќе принудувани да го напуштаат Косово. Тие претежно мигрирале во Хрватска. Вториот бран на напуштање на Косово, дошол во текот на Косовската војна. Во 1992 година, некои граѓани од Летница, друго Хрватско село во Косово, емигрираа во Хрватска, а останатите илегално се сместија во напуштените домови на Србите во селата Вочин, Ѓуловац и Варешница во западна Славонија. Повеќето Јањевци се доселија во Српските куќи во внатрешна Далмација во 1996 година. По враќањето на Српските бегалци, селото стана поделено помеѓу двете сопернички заедници. Јањевците од тогаш им ги вратија Српските куќи на нивните сопственици и изградија куќи за самите себе во новиот дел од Кистање наречено Ново Насеље или Нова Населба. Јањевските фамилии почнаа да мигрираат во Хрватска во 50-тите, населувајќи се во Загреб. При почетокот на 7/тите, имаше голема заедница на Јањевците во Дубрава, градска населба на Загреб. Тие од тогаш ја претворија оваа населба во дистрикт за купување. == Население == Според податоците од 2002, има 966 Јањевски фамилии во Хрватска, од кои мнозинството од нив живеат во главниот град Загреб, а останатите во други делови на Хрватска. Пред 1991, имаше 8,062 Јањевци во Косово. Во 1998 останале околу 1,300. По Косовската војна, во самото Јањево останале околу 350, останатите избегале во Хрватска. == Пост воената ситуација во Косово == Моменталната ситуација за Хрватите во Косово: 'По падот на Милошевиќ во Косово и со егзодусот на Србите од Косово, преживувањето на останатото Хрватско население стана несигурно. Албанците од соседните села ги тероризираат нив, и поради тоа Јањевците побараа помош од Хрватска. ==Денешната ситуација== Во 2007, имаше околу 320 Хрвати кои живеат во Јањево. Заедницата пополека почна да бега во Хрватска, додека Албанците и Ромите ги купуваат нивните имоти во Јањево. Останатите Хрвати во Јањево дадоа поддршка за независно Косово, но тие рекоја дека ако околностите во Јањево не се поправат, тие сите ќе го напуштат Косово и ќе одат за Хрватска во една последна група. Во општината Витина, каде што е селото Летница, има останато само 60 Хрвати, според Косовскиот попис од 2003 година. На 28 јануари 2008, истиот ден кога Амнести Интернешнл го објави нивниот репорт за повреда на човековите права во Косово, претставникот на Хрватската заедница во Јањево, Никола Бркиќ, информираше дека домовите на два Хрвати, Лука Јожиќ и Рока Чибарлиќ, во селото Шишарка во близина на Јањево, биле оштетени. [[Категорија:Народи во Косово]] [[Категорија:Хрвати во Косово]] [[Категорија:Торлачки дијалекти]] n96mur28zgwj1l2e78pakn393g3z5iw 0 758204 5591658 5586731 2026-07-13T19:29:47Z Carshalton 30527 /* 2026 година */ 5591658 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Тенисер | име на играчот = Новак Ѓоковиќ | слика = [[Податотека:Novak Djokovic Eastbourne tennis 2017-12-2 (35456277672) (cropped).jpg|250px]] | прекар = Ноле, Џокер | земја = {{SRB}} | место на живеење = [[Монте Карло]], [[Монако]] | дата на раѓање = [[22 мај]] [[1987]] | место на раѓање = [[Белград]], [[СФР Југославија]] | висина = 1.88м | тежина = 80 кг | професионалец = 2003 | игра со = десна рака | заработено пари = [[Долар|$]] 164.691.308 * <small>&nbsp;[[Open Era tennis records – men's singles#Prize money|најмногу во историјата на тенисот]]</small> | синглови = 1031–206 (83,3%) | титули во синглови = 93 | место во синглови = Бр. '''1''' (4 јули 2011 година) | моментен ранг = Бр. '''1''' (30 јануари 2023 година) | Австралијан Опен = '''П''' (2008, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019, 2020, 2021, 2023) | Ролан Гарос = '''П''' (2016, 2021, 2023) | Вимблдон = '''П''' (2011, 2014, 2015, 2018, 2019, 2021, 2022) | УС Опен = '''П''' (2011, 2015, 2018, 2023) | Финални турнири = '''П''' (2008, 2012, 2013, 2014, 2015, 2022) | Олимписки игри = бронзен медал (2008) | двојки = 62–76 (44,9%) | титули во двојки = 1 | место во двојки = Бр. 114 (30 ноември 2009 година) | моментен ранг = Бр. '''219''' | екипни настапи = '''П''' (Дејвис куп, 2010) | надоградено на = 11 септември 2023 }} {{MedalTableTop|}} {{MedalSport|Тенис во машка конкуренција}} {{MedalCountry|{{SRB}}}} {{MedalCompetition|[[Олимписки игри]]}} {{MedalGold|[[Летни олимписки игри 2024|2024 Париз]]|[[Тенис на Летните олимписки игри 2024 – мажи поединечно|Синглови]]}} {{MedalBronze|[[Летни олимписки игри 2008|2008 Пекинг]]|[[Тенис на Летните олимписки игри 2008 – мажи поединечно|Синглови]]}} {{MedalBottom}} '''Новак Ѓоковиќ''' ({{langx|sr|Новак Ђоковић}}; {{роден на|22|мај|1987}} во {{роден во|Белград}}) — [[Србија|српски]] професионален [[тенисер]]. Ѓоковиќ бил првиот српски тенисер кој победил на „гренд-слем“ турнир во поединечна категорија и најмладиот играч кој стигнал до полуфиналето на еден „гренд-слем“ тунир.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Roger Federer vs. Novak Ðoković Australian Open Preview|url = http://www.tennis-x.com/story/2008–01–24/h.php|accessdate = 2011-10-24}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој е еден од четирите играчи (заедно со [[Давид Налбандијан]], [[Давид Ферер]] и [[Рафаел Надал]]) кој го победил [[Роџер Федерер]] трипати во една календарска година; еден од трите играчи (заедно со Налбандијан и [[Николај Давиденко]]) кој ги победил и Федерер и Надал во еден ист турнир; најмладиот играч од поновата ера кој ги победил трите најдобри [[тенис]]ери еден по друг, кога во [[Роџерс-куп]]от во 2007 година ги победил третиот, вториот и првиот тенисер во светот ([[Енди Родик]], [[Рафаел Надал]] и [[Роџер Федерер]], соодветно) итн. Ѓоковиќ освоил бронзен медал претставувајќи ја [[Србија]] на [[Летни олимписки игри 2008|Олимписките игри во 2008 година]], а во 2010 година ја предводел [[Србија]] до победата во [[Дејвис купот]]. Ѓоковиќ завршувал на третото место на табелата на АТП во четири последователни години, од 2007 до 2010 година. Од финалето во Дејвис купот во 2010 година до „мастерсот“ во Рим во 2011 година, Ѓоковиќ направил низа од 36 последователни победи, вклучувајќи ги титулите на [[Австралијан Опен]], [[Дубаи]], „мастерсот“ во Индијан Велс, Србија Опен и „мастерсот“ во Мадрид. Подоцна, тој победил на 41 последователни натпревари од почетокот на 2011 година, што е втора најдолга низа од 1980 година (зад [[Џон Мекинро]] кој имал 42 последователни победи во 1984 година). Ѓоковиќ е двоен добитник на наградата најдобар спортист во Србија и најдобар спортист според [[Олимпискиот Комитет на Србија]] и се смета за најдобриот машки тенисер кој произлегол од [[Србија]] и од поранешната [[Југославија]]. Исто така, Ѓоковиќ е носител на [[Орденот на Св. Сава]], најголемиот орден на [[СПЦ]]. == Животопис == Новак Ѓоковиќ е роден во [[Белград]], [[СФР Југославија]] на [[22 мај]] [[1987]] година, од родителите Срѓан Ѓоковиќ и Дијана Жагар. Неговиот татко е [[Срби]]н со [[Косовски Срби|косовско]] и [[:sr:Срби у Црној Гори|црногорско]] потекло, а мајка му е [[Хрвати|Хрватка]]. Неговите двајца помлади браќа Ѓорѓе и Марко, исто така, се тенисери со професионални аспирации. Новак е оженет со Јелена Ристиќ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zimbio.com/Jelena+Ristic/articles/Ol59RXZuV3l/Novak+Djokovic+Girlfriend+Jelena+Ristic+Watches |title=Novak Djokovic's Girlfriend Jelena Ristic Watches Him Win 1st US Open Title – Jelena Ristic |publisher=Zimbio |date=12 September 2011 |accessdate=2011-10-29}}</ref> Тој започнал да игра тенис на четиригодишна ворзаст, а на осумгодишна возраст бил забележан од југословенската [[тенис]]ка легенда [[Јелена Генчиќ]], која за него изјавила: „Ова е најголемиот талент кој сум го видела од [[Моника Селеш]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sports.espn.go.com/sports/tennis/news/story?id=3243000|title=Behind every good man is an even better woman coach|last=Drucker|first=Joel|publisher=ESPN|date=14 February 2008|accessdate=2011-7-8}}</ref><ref name="djokovic.com">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novakdjokovic.rs/bio_profile.php?jezik=2 |title=Novak Djokovic's Official Website |publisher=Novakdjokovic.rs |accessdate=2011-10-29 |archive-date=2013-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621023432/http://novakdjokovic.com/en/ |url-status=dead }}</ref> На возраст од 12 години, Новак поминал три месеци во тениската академија на [[Никола Пилиќ]] во [[Минхен]], [[Германија]], а на возраст од 14 години, започнала неговата меѓународна тениска кариера, победувајќи на европското првенство во поединечна, дубл и тимска конкуренција. Тој живее во [[Монте Карло]], [[Монако]]. Ѓоковиќ е, исто така, познат по неговите хумористични имитации на неговите пријатели помеѓу играчите надвор од теренот. Така, по неговата победа во [[2007]] година на [[УС Оупен]] во четвртфиналето над [[Карлос Моја]], тој ја забавувал публиката, имитирајќи ги [[Рафаел Надал]] и [[Марија Шарапова]]. Подоцна, тој направил и имитација на тенискиот великан [[Џон Мекинро]], на УС Опен во [[2009]] година, кога одиграл краток натпревар со Мекинро, на големо задоволството на публиката. Поради неговиот добродушен карактер, тој го заработил прекарот „Џокер“, врз основа на неговото презиме и зборот „шегаџија“ (Joker). == Тениска кариера == === Рана кариера === Во [[2001]] година, како член на репрезентацијата на [[СР Југославија]], Ѓоковиќ стигнал до финалето на Јуниорскиот Дејвис Куп за возраст до 14 години, каде што го загубил мечот во поединечна категорија. На почетокот на неговата професионална кариера, Ѓоковиќ главно играл во групната фаза на турнирите, освојувајќи по три од секој од нив од [[2003]] до [[2005]] година. Неговиот прв турнир за пласман бил во [[Умаг]] во [[2004]] година, каде што се соочил со [[Фелипо Воландри]], при што загубил со 6-7 и 1-6. За првпат, тој заиграл на некој [[Гренд слем]] турнир во 2006 година, кога се квалификувал на [[Отворено првенство на Австралија|Отвореното првенство на Австралија]]. Таму, во првото коло тој се сретнал со [[Марат Сафин]] (кој таа година гоосвоил турнирот) и загубил убедливо во три сета (0-6, 2-6 и 1-6). === 2006 година === Во 2006 година вниманието на јавноста го привлекле гласовите дека неговото семејство може да се пресели од [[Србија]] во [[Британија]], но тие гласини не влијаеле врз играта на Ѓоковиќ. Така, тој набргу стигнал до 40-тото место на светската ранг-листа поради пласманот во четврфиналето на [[Ролан Гарос]] и пласманот во четвртото коло на [[Вимблдон]]. Три недели по Вимблдон, Ѓоковиќ ја освоил својата прва титула на Холандското отворено првенство во [[Амстердам]], и тоа без да загуби ниту еден сет, победувајќи го [[Николас Масу]] во финалето. Својата втора титула во кариерата Ѓоковиќ ја освоил на турнирот во [[Мец]], со што за првпат во кариерата успеал да се пласира меѓу најдобрите 20 тенисери во светот. === 2007 година === Ѓоковиќ ја започнал годината победувајќи на турнирот во [[Аделаид]], победувајќи го Австралиецот [[Крис Гучионе]] во финалето, за потоа да изгуби во четвртата рунда на [[Австралијаn Опен]] од подоцнежниот шампион [[Роџер Федерер]] во два сета. Неговите успеси на турнирите во [[Индијан Велс]] и [[Ки Бискејн]], каде бил вицешампион и шампион последователно, му овозможиле да влезе меѓу десетте најдобри тенисери во светот. Ѓоковиќ го загубил финалето во Индијан Велс од [[Рафаел Надал]], но потоа го победил Надал во четвртфиналето во Ки Бискејн, пред да го победи [[Гиљермо Кањас]] во финалето. Веднаш по неговата прва титула во „Мастерс“-серијата тој се вратил дома за да ѝ помогне на својата земја да стигне до светската група во [[Дејвис Куп]]от. [[Србија]] се соочила со [[Грузија]] и Ѓоковиќ донел бод со победата над [[Џорџ Чантуриа]]. Потоа, Ѓоковиќ играл и на „мастерсот“ во [[Монте Карло]], каде што бил поразен од [[Давид Ферер]] во третото коло, а на [[Есторил Опен]] го победил [[Ричард Гаске]] во финалето. Потоа, тој стигнал до четвртфиналињата на двете Интернационал д Италија во Рим и на „мастерсот“ во [[Хамбург]], каде претрпел порази од Надал и од [[Карлос Моја]], последователно. На [[Ролан Гарос]], Ѓоковиќ стигнал до своето прво [[Гренд Слем]] полуфинале каде што загубил од подоцнежниот шампион Надал. На турнирот во [[Вимблдон]], Ѓоковиќ победил во петчасовен меч со [[Маркос Багдатис]] со 7-6, 7-6, 6-7, 4-6, 7-5. Во неговиот прв полуфинален меч со Надал тој морал да се откаже поради проблеми со стапалото и со грбот. Сепак, Ѓоковиќ продолжил со успесите, освојувајќи го Роџерс Купот во [[Монтреал]]. Таму, тој го победил третиот тенисер во светот [[Енди Родик]] во четврфиналето, вториот тенисер во светот Надал во полуфиналето, и првопласираниот тенисер во светот Федерер во финалето. Од 1994 година, кога [[Борис Бекер]] направил таков успех, тоа било првпат некој играч да ги победи прворангираните три тенисери во светот на еден турнир. Исто така, Ѓоковиќ бил вториот играч, пос [[Томаш Бердих]], кој ги победил Федерер и Надал откога тие станале двајцата најдобри тенисери во светот. По овој турнир, [[Бјорн Борг]] изјавил дека Ѓоковиќ е „дефинитивно кандидат за освојување на „гренд слем“ турнир.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blackrocktourofchampions.com/5/news/2007/borg_djokovic.asp|title=Borg: 'Djokovic can win a Grand Slam'|publisher=BlackRock Tour of Champions|date=13 August 2007|accessdate=13 August 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929132024/http://www.blackrocktourofchampions.com/5/news/2007/borg_djokovic.asp|archivedate=2007-09-29|url-status=dead}}</ref> Меѓутоа, на турнирот во [[Синсинати]], Ѓоковиќ изгубил уште во второто коло од Моја, во два сета. Сепак, тој стигнал до финалето на „[[УС Опен]]“ каде, иако имал пет сет-топки во првиот и две сет-топки во вториот сет, сепак го загубил финалето од прворангираниот Федерер, во два сета. [[Податотека:Novak Djokovic 2007 US Open.jpg|thumb|right|Djokovic at 2007 US Open (tennis)|2007 УС Опен]] За време на турнирите во 2007 година Ѓоковиќ се појавил како фаворит на публиката, благодарение на неговите имитации на другите играчи на теренот, вклучувајќи ги [[Рафаел Надал]], [[Енди Родик]] и [[Марија Шарапова]]. Ѓоковиќ ја освоил петтата титула во таа година на тенискиот трофеј во [[Виена]], победувајќи го [[Станислас Вавринка]] во финалето. Неговиот следен настап бил на „Мутуа Мадрилеина Мастерс“ во [[Мадрид]], каде што загубил од [[Давид Налбандијан]] во полуфиналето со 6-4, 7-6. Така, Ѓоковиќ ја завршил годината како третопласиран во светот, со што се квалификувал за завршницата на тенискиот Мастерс-куп, но не ги поминал мечевите во групната фаза. Таа година, Ѓоковиќ добил „златен беџ“, награда за најдобар спортист на Србија, а исто така и [[Олимписки комитет на Србија|Олимпискиот Комитет на Србија]] го прогласил за најдобар спортист. === 2008 година === [[Податотека:Djokovic.jpg|thumb|left|upright|Ѓоковиќ на Род Лавер Арена за време на Австралија Оупен во 2008 година]] Ѓоковиќ ја започнал годината играјќи во [[Хопман купот]], заедно со неговата пријателка Србинката [[Јелена Јанковиќ]] која била третопласирана во светот. Тој ги добил сите натпревари во мечевите за својот тим, стигнувајќи во финалето, каде загубиле од американскиот тим кој се состоел од [[Серена Вилијамс]] и [[Марди Фиш]]. На отвореното првенство на Австралија, Ѓоковиќ стигнал до финалето без ниту еден изгубен сет, вклучувајќи ја и победата на двојниот бранител на овој турнир [[Роџер Федерер]] во полуфиналето. Така тој се пласирал во своето второ [[гренд слем]] финале по ред, а со пласманот во полуфиналето, Ѓоковиќ станал најмладиот играч кој стигнал до полуфиналињата на сите четири гренд слем турнири. Во финалето, Ѓоковиќ го победил [[Французин]]от [[Џо-Вилфред Цонга]] во четири сета (4-6, 6-4, 6-3, 7-6) и ја освоил првата титула на еден „гренд слем“ турнир во поединечна конкуренција.<ref>{{наведени вести|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/tennis/australianopen/2290167/Novak-Djokovic-wins-Australian-Open.html|location=London|work=The Daily Telegraph|title=Novak Djokovic wins Australian Open|first=Mark|last=Hodgkinson|date=2008-1-27}}</ref> Следниот настап на Ѓоковиќ му билна Тениското првенство во [[Дубаи]], каде што загубил во полуфиналето од [[Енди Родик]]. [[Податотека:Novak Djokovic Volley 01.jpg|thumb|right|Ѓоковиќ на Пацифик Лајф Опен во 2008 година]] На „мастерсот“ во Индијан Велс, Ѓоковиќ ја освоил својата деветта титула во кариерата во поединечна конкуренција, победувајќи го во финалето [[Американец]]от Марди Фиш, во три сета. Ѓоковиќ ја освоил десеттата титула во кариерата во поединечна конкуренција и четвртата „мастерс“ титула на турнирот во [[Рим]]. Следната недела, на „мастерсот“ во Хамбург, Ѓоковиќ загубил од Надал во полуфиналето. На [[Ролан Гарос]] во [[Париз]], Ѓоковиќ бил трет носител, зад Федерер и Надал. На овој турнир, Ѓоковиќ повторно загубил од Надал во полуфиналето, во два сета. Ѓоковиќ уште еднаш се соочил со Надал, но овој пат во финалето во Квинс клубот, во [[Лондон]], каде пак загубил во два сета (6-7, 5-7). [[Податотека:Novak Djokovic during the 2008 Tennis Masters Cup final3.jpg|thumb|left|upright|Кога го освои Мастерс купот]] На [[Вимблдон]], Ѓоковиќ бил трет носител, меѓутоа загубил во второто коло од [[Марат Сафин]] и со тоа била прекината серијата од пет последователни „гренд слем“ турнири каде стигнувал барем до полуфиналето. Потоа, Ѓоковиќ не успеал да ја одбрани неговата титула од 2007 година во поединечна конкуренција на [[Роџерс купот во Торонто]], каде бил елиминиран во четвртфиналето од [[Енди Мареј]] со 3-6, 6-7. Следната недела, на „мастерсот“ во Синсинати, Ѓоковиќ се пласирал во финалето, победувајќи го Надал, а во финалето повторно загубил од Мареј, во два сета. Неговиот следен турнир била [[Олимписки игри 2008|Олимпијадата во Пекинг]], неговата прва летна Олимпијада. Тој и [[Ненад Жимониќ]] биле втори носители во двојките за мажи, но биле елиминирани во првото коло од чешкиот пар [[Мартин Даманд]] и [[Павел Вишнер]]. Како трет носител во поединечна конкуренција, Ѓоковиќ загубил во полуфиналето од Надал со 4-6, 6-1, 4-6, а потоа, во борбата за бронзениот медал, го победил [[Џејмс Блејк (тенисер)|Џејмс Блејк]], во два сета (6-3, 7-6). По Олимпијадата, Ѓоковиќ настапил на [[УС Опен]] како трет носител. Тој заработил неколку повреди за време на натпреварите на турнирот, поттикнувајќи досетка од [[Енди Родик]] дека Србинот има „16 повреди“, вклучувајќи [[САРС]], [[птичји грип]] и вообичаена настинка. Ѓоковиќ го победил Родик во четвртфиналето, а во интервју по мечот изразил неодобрување на коментарите на Родик, зголемувајќи ја поддршката од публиката во [[Њујорк]]. Неговиот настап на [[УС Опен]] завршил со поразот во полуфиналето од [[Роџер Федерер]]. По УС Опен, Ѓоковиќ настапил на уште четири турнири: тој загубил во финалето на [[Тајланд Опен]] од [[Џо-Вилфред Цонга]], во два сета; во ноември бил втор носител на последниот тениски „мастерс“ во [[Шангај]], бидејќи Надал не можел да учествува. Во првиот меч од групата на турнирот, тој го победил [[Хуан Мартин Дел Потро]] во два сета. Потоа го победил [[Николај Давиденко]] во три сета, но го загубил последниот меч во групата против [[Цонга]] со 6-1, 5-6, 1-6. Сепак, и покрај овој пораз, Ѓоковиќ се пласирал во полуфиналето, победувајќи го [[Жиле Симон]] (4-6, 6-3, 7-5), а во финалето го победил Давиденко, со што ја освоил првата титула на тенискиот „Мастерс-куп“. === 2009 година === Ѓоковиќ ја започна годината на Бризбејн Интернешнл во [[Бризбејн]], каде што беше изненаден од [[Ернест Губи]] во првата рунда.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Djokovic Upset In First Round Match At Brisbane|publisher=The Sports Network. Canadian Press|date=6 January 2009|url=http://www.tsn.ca/canadian_hockey/story/?id=262117|accessdate=2011-9-17}}</ref> На Медибанк Интернешнл во [[Сиднеј]] тој загуби од [[Јарко Ниеминен]] во полуфиналето. Ѓоковиќ ќе беше број 2 во светот доколку го победеше овој меч. Како бранител на титулата на Австралијан Опен, Ѓоковиќ се повлече од неговиот четвртфинален меч со поранешниот број 1 во светот [[Енди Родик]] додека губеше во четвртиот сет со 6-7, 6-4, 6-2, 2-1 поради исцрпеност од жештината, грчеви во мускулите и болка. Неговото повлекување навлече критики од неколкуте играчи кои останаа на турнирот, вклучувајќи го и [[Роџер Федерер]]. Откако загуби во полуфиналето на Оупен 13 турнирот во [[Марсеј]] од [[Џо-Вилфред Цонга]], Ѓоковиќ ја освои титулата во поединечна конкуренција на тениското првенство во [[Дубаи]], победувајќи го [[Давид Ферер]] за да ја освои својата дванаесетта титула во кариерата. Наредната недела Ѓоковиќ беше шампионот кој ја брани титулата во [[БиЕнПи Парибас Опен]] во Индијан Велс, [[Калифорнија]], илјадитиот настан на светската АТП Мастерс турнеја, но загуби од Родик во четвртфиналето со 6-3, 6-2. На Сони Ериксон Опен во Ки Бискејн, Флорида, уште еден илјадити светски АТП Мастерс турнир Ѓоковиќ го победи Федерер во полуфиналето 3-6, 6-2, 6-3 пред да загуби од [[Енди Мареј]] во финалето. [[Податотека:Novak Djokovic - 2009 US Open.jpg|thumb|right|Ѓоковиќ за време на УС Опен во 2009 година]] Ѓоковиќ стигна до финалето на наредниот светски АТП Мастерс 1000 турнир, на Ролекс Мастерс во [[Монте Карло]] на песок, каде загуби од [[Рафаел Надал]] во финалето. На Интернационал ДиЕнБи д Италија во [[Рим]], уште еден турнир од Светската АТП Мастерс турнеја, Ѓоковиќ беше бранител на трофејот, но уште еднаш загуби во финалето од [[Роџер Федерер]]. Ова предизвика Ѓоковиќ да се симне до четвртото место на АТП списокот на 11 мај, завршувајќи 81 последователна недела како трет во светот. Ѓоковиќ беше прв носител на турнирот во неговиот роден град на Србија-Оупен во [[Белград]]. Тој го победи финалистот по првпат, [[Лукаш Кубот]] за да ја освои својата втора титула во таа година. Како трет носител на [[Мутуа Мадриеина Мадрид Опен]], Ѓоковиќ се пласираше во финалето без изгубен сет. Таму се соочи со Надал за третпат во пет недели и, покрај трите меч топки изгуби со 3-6, 7-6, 7-6. Натпреварот, со 4 часа и 2 минути, беше најдолгиот меч во три сета во поединечна конкуренција на светската АТП турнеја во поновата ера. На Ролан Гарос тој загуби од Германецот [[Филип Колшраибер]] во третата рунда со 6-4, 6-4,6-4. Ѓоковиќ ја започна сезоната на трева на [[Гери Вебер Опен]], каде после повлекувањето на Федерер, тој се натпреваруваше како прв носител. Тој се пласира во финалето, каде што загуби од Германецот [[Томи Хас]]. Ѓоковиќ исто така згуби од Хас и во четвртфиналето на [[Вимблдон]] со 7-6, 7-6, 4-6, 6-3. За време на Ју Ес отворените серии, Ѓоковиќ стигна до четвртфиналето во Роџерс купот во Монтреал пред да загуби од [[Енди Родик]] со 6-4, 7-6. Ова беше негов трет пораз од Родик таа година. На Мастерсот на Западната и Јужната Финансиска група во Синсинати, Ѓоковиќ го победи третиот во светот [[Рафаел Надал]] во полуфиналето со 6-1, 6-4 за да стигне до своето второ едноподруго финале на ова натпреварување. Тој загуби во финалето од светскиот рекет број 1 [[Роџер Федерер]] со 6-1, 7-5. На [[УС Опен]] во 2009 година, Ѓоковиќ стигна до полуфиналето притоа губејќи само два сета, победувајќи ги таквите како [[Иван Љубичиќ]], 15 носител [[Радек Штепанек]] и 10 носител [[Фернандо Вердаско]] на патот до полуфиналето. Сепак тој загуби од Федерер во полуфиналето во тешка и тврда средба со 7-6, 7-5, 7-5. Ѓоковиќ потоа учествуваше во Чајна Опен во [[Пекинг]]. Тој го победи [[Виктор Ханеску]], [[Виктор Троицки]], [[Фернандо Вердаско]] и [[Робин Содерлинг]] на патот до финалето, каде го победи [[Мартин Чилиќ]] во два сета 6-2, 7-6 освојувајќи ја третата титула таа година. Ѓоковиќ го достигна 3-тото место во светот на 19 октомври, како резултат на неговата изведба на овој турнир.и повлекувањето на [[Енди Мареј]] од Шангај Мастерс во 2009 година. На воведот во Шангај АТП Мастерс 1000 Ѓоковиќ загуби во полуфиналето од шестиот носител и подоцнежен шампион [[Николај Давиденко]] со 6-4, 4-6, 6-7 во меч од 3 часа. На Давидоф Свис Индорс во [[Базел]], Ѓоковиќ го доби првиот меч во кариерата неречен дупли ѓеврек победувајќи го [[Јан Хенрих]] со 6-0, 6-0 за пласман во четврт-финалето. Таму се врати од дефицит од еден сет и еден брејк до победа против [[Станислас Вавринка]] во четврт-финалето, 3-6, 7-6, 6-2. Во полуфиналето тој спаси три меч топки за да дојде до победа против [[Радек Штепанек]], 6-7, 7-5, 6-2. Во финалето тој го победи домашниот фавотит и бранителот на три титули во ова натпреварување [[Роџер Федерер]] со 6-4, 4-6, 6-2 за да ја освои четвртата титула таа година. Со таа победа Ѓоковиќ го задржа совршениот резултат од 15-0 на Светските АТП 500 турнири во 2009 година. На последниот Мастерс 1000 настан во годината БиЕнПи Парибас Мастерс во [[Париз]], Ѓоковиќ конечно ја освои својата прва титула во Мастерс 1000 таа година. Го победи [[Рафаел Надал]] со 6-2, 6-3 во полуфиналето во 77 минути удурајќи 31 винер на пат кон победата. Во финалето Ѓоковиќ издржа неколку враќања во мечот од страна на [[Гаел Монфис]] конечно преовладувајќи, 6-2, 5-7, 7-6. Ближејќи се кон крајот на годината, финалето на АТП светската турнеја во [[Лондон]] бранителот на титулата Ѓоковиќ го победи [[Николај Давиденко]] во неговиот прв натпревар во групата 3-6, 6-4, 7-5, зголемувајќи ја својата победничка серија на 11 мечеви. Неговата серија беше сепак прекината во вториот меч, каде Ѓоковиќ кој изгледаше уморно изгуби за првпат во неговиот шести меч во кариерата против [[Робин Содерлинг]], 7-6, 6-1. И покрај победата против [[Рафаел Надал]], 7-6, 6-3 во финалниот меч Ѓоковиќ не успеа да се пласира во полуфиналето поради процентот на добиени сетови кој беше инфериорен со оној на Давиденко во нерешениот резултат помеѓу Содерлинг, Давиденко и Ѓоковиќ (сите тројца ја завршија оваа фаза со учинок од 2-1). Ѓоковиќ ја заврши годината како трет во Светот, трета година по ред. Ѓоковиќ одигра 97 натпревари за време на целата година повеќе од било кој играч на АТП светската турнеја со резултат 78-19 победи наспрема порази. Во продолжение како предводник на АТП светската турнеја во победи во мечевите, тој ги достигна најдобрите во кариерата 10 финалиња, освојувајќи 5 титули. === 2010 година === Ѓоковиќ ја започна годината играјќи во Којонг Класик, егзибиционистички настан. Во неговиот прв натпревар тој го победи [[Томи Хас]], но изгуби од [[Фернандо Вердаско]] во вториот. Ѓоковиќ учествуваше во егзибиционен натпревар против Австралиецот [[Бернард Томиќ]] кој е 291 во светот и загуби. На [[Австралијан Опен]], Ѓоковиќ бил елиминиран во четврт-финалето од [[Џо-Вилфред Цонга]] во пет сета 6-7, 7-6, 6-1, 3-6, 1-6 борејки се со болката од почетокот на мечот и од четвртиот сет па натаму.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://au.sports.yahoo.com/tennis/news/article/-/6730661/djokovic-blames-illness|title=Djokovic blames illness|accessdate=2010-1-28|date=2010-1-28|archive-date=2010-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20100129064031/http://au.sports.yahoo.com/tennis/news/article/-/6730661/djokovic-blames-illness|url-status=dead}}</ref> И покрај поразот Ѓоковиќ го достигна највисокото место во кариерата број 2 во светот. [[Податотека:Rogers Cup 2010 Djokovic Federer108 crop.jpg|thumb|175px|left|Ѓоковиќ на Роџерс купот во 2010 година]] Тој стигна до полуфиналето на Светскиот Турнир ЕЈБиЕн АМРО во [[Ротердам]], каде загуби од [[Михаил Јужни]] 6-7, 6-7, и покрај тоа што имаше сет топка во вториот сет каде се играше тај брејк. На тениското првенство во Дубаи во О.А.Е., Ѓоковиќ стигна до неговото второ последователно финале на овој турнир откако ги победи своите противници во 3 сета од првата рунда па натаму. Во финалето тој го победи Русинот [[Михаил Јужни]] 7-5, 5-7, 6-3 со што ја освои првата титула таа година. Ова беше првпат во неговата кариера да одбрани една титула. Тој потоа учествуваше во Дејвис купот за Србија во пресметката против [[САД]] на песок во Белград. Тој и помогна на Србија да стигне до своето прво четврт-финале во еден [[Дејвис куп]] со победата од 3-2, победувајќи го [[Сем Кереј]] во четири сета, и [[Џон Ишнер]] во пет сета. Ѓоковиќ потоа учествуваше во првиот Мастерс 1000 настан таа година во Јужна Америка. На БиЕнПи Парибас во Индијан Велс, тој загуби во четвртата рунда од подоцнежниот шампион Иван Љубичиќ 5-7, 3-6. На Сони Ериксон Оупен во Мајами, тој претрпе шокантен пораз, губејќи го својот прв меч од [[Оливие Рохус]] 2-6, 7-6, 4-6. Ова беше неговиот прв пораз уште во првата рунда од поразот од [[Фабрик Санторо]] на БиЕнПи Парибас Мастерс во 2007 година. Ѓоковиќ тогаш објави дека престанал да работи со Тод Мартин како негов тренер. Тој призна дека Мартин направил обид да го смени неговото движење при сервисот, мала промена во техниката што предизвикало тој да направи голем број на дупли грешки за време на неговите мечеви и значително да ја намали заканата при сервирањето. Во неговиот прв турнир на песок таа година Ролекс Мастерсот во Монте Карло топ носителот Ѓоковиќ стигна до полуфиналето со победата над Станислас Вавринка и Давид Налбандијан кој се наоѓаше во одлична форма. Во полуфиналето тој загуби за првпат во неговите пет средби со [[Фернандо Вердаско]] 2-6, 2-6. Ѓоковиќ повторно загуби од Вердаско на Интернационал БиЕнЕл д Италија во Рим, овој пат во четврт-финалето 6-7, 6-3, 4-6. Ѓоковиќ подоцна рече дека неговата моментална форма е ограничена од алергиите кои ги има во последните два месеци. Како шампион бранител на турнирот во неговиот роден град, Србија Опен во [[Белград]], тој се повлече во четврт-финалето додека губеше од 330 во Светот [[Филип Краијновиќ]] со 4-6. Тој подоцна најави и повлекување од Мутуа Мадрилеина Опен во Мадрид поради болест. Ѓоковиќ настапи на Ролан Гарос како трет носител. Тој ги победи [[Евгениј Корољов]], [[Кеи Нишикори]], [[Виктор Ханеску]] и [[Роби Гинепри]] на патот до четврт-финалето каде загуби од [[Јурген Мецер]] во пет сета 3-6, 2-6, 6-2, 7-6, 6-4. Кога Мецер сервираше за победа во мечот при 5-4 во петтиот сет, Ѓоковиќ удри форхенд дијагонала што би му донела предност од 0-30. Подоцнежната одлука утврдена од судијата [[Карлос Бернандез]] беше аут, одлука на која Ѓоковиќ негодуваше. Ѓоковиќ го загуби бодот и мечот. Подоцнежното испитување соколово око покажа дека Ѓоковиќ бил во право и дека топчето навистина било внатре; тоа беше првпат Ѓоковиќ да загуби еден [[Гренд Слем]] натпревар во поединечна конкуренција откако ги добил првите два сета. Ѓоковиќ уште еднаш влезе на првенството во [[Вимблдон]] како трет носител, го победи [[Оливие Рохус]], [[Тејлор Дент]], [[Алберто Монтанес]], [[Лејтон Хјуит]], [[Јен Хсу Лу]] на патот до полуфиналето, каде загуби од [[Томаш Бердих]] во три сета 6-3, 7-6, 6-3. Ѓоковиќ потоа се натпреваруваше на Роџерс купот во [[Торонто]] каде што се соочи со [[Роџер Федерер]] во полуфиналето и загуби 6-1, 3-6, 7-5. Ѓоковиќ исто така се натпреваруваше во дубл со [[Рафаел Надал]] во своевремено, високопрофилно партнерство. Ова беше првпат после 1976 година Кога [[Џими Конорс]] и [[Артур Аше]] како број еден и број два се споија правејќи дубл дрим тим. Меѓутоа, тие изгубија во првата рунда од Канаѓаните [[Милош Раонич]] и [[Васек Пописил]]. Ѓоковиќ загуби во четврт-финалето на Мастерсот на Западната и Јужна Финансиска Група во Синсинати од [[Енди Родик]]. [[Податотека:Nole servira.jpg|thumb|150px|right|Ѓоковиќ за време на меч од Дејвис купот против Чешка]] [[Податотека:Novak Đoković at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|300px|left|Ѓоковиќ на УС Опен 2010 година]] Како трет носител на УС Опен, Ѓоковиќ беше многу блиску до пораз во првата рунда, кога заостануваше два сета и уште еден му требаше за да изгуби, брејк во четвртиот сет и неколку брејк бодови кои би го оставиле пократок за два брејка во четвртиот сет за да го победи својот сонародник [[Виктор Троицки]] во средината на екстремната жештина. Ѓоковиќ на крајот победи 6-3, 3-6, 2-6, 7-5, 6-3. Потоа тој ќе ги победи [[Филип Печнер]], Американците [[Џејмс Блејк]] и [[Марди Фиш]] и 17 носител [[Гаел Монфис]] сите во три сета за да стигне до полуфиналето на [[УС Опен]] четврта година по ред. Во полуфиналето тој се соочи со [[Роџер Федерер]], од кого изгуби во финалето во 2007 и 2008 година и во полуфиналето во 2009 година. Многу блиску до пораз, Ѓоковиќ се врати до победа 5-7, 6-1, 5-7, 6-2, 7-5, спасувајќи две меч топки при 5-4 на негов сервис во последниот сет. Со победата ја прекина низата од четири последователни порази во [[Гренд Слем]] полуфиналињата. Ова исто така беше првата победа на Ѓоковиќ над Федерер на УС Опен во четвртиот обид, и негова прва победа над Федерер во еден [[Гренд Слем]] од [[Австралија Опен]] во 2008 година. Ова исто така го направи еден од двата играчи кои го победиле Федерер повеќе од еднаш на Гренд Слем турнирите од кога Федерер стана број 1 (другиот е Надал). Ѓоковиќ изгуби од Надал во финалето со 4-6, 7-5, 4-6, 2-6, во меч во кој Надал ја комплетираше својата кариера во освоени Гренд Слем титули. Откако и помогна на Србија да ја победи Чешка со 3-2 за да стигне до финалето на [[Дејвис купот]], Ѓоковиќ се натпреваруваше на Чајна Опен како прв носител и шампион бранител на титулата. Тој ја освои титулата втора година по ред по победата над [[Маоксин Гонг]], [[Марди Фиш]] (Американецот се повлече па оваа победа се сметаше за “заминување”), [[Жиле Симон]] и Џон Ишнер на патот до финалето. Ѓоковиќ таму го победи осумнаесеттиот носител Шпанецот [[Давид Ферер]] со 6-2, 6-4. На Мастерсот во [[Шангај]]Ѓоковиќ стигна до полуфиналето каде изгуби од [[Роџер Федерер]] со 4-6, 5-7. Ѓоковиќ го одигра својот последен турнир таа година во Финалето на Барклајс АТП Светската Турнеја во [[Лондон]]. Ѓоковиќ се наоѓаше во групата А заедно со [[Рафаел Надал]], [[Томаш Бердих]] и [[Енди Родик]]. Ѓоковиќ го доби неговиот прв меч од групата против Бердих 6-3, 6-3. Потоа се соочи со Надал каде загуби во два сета со 5-7, 2-6. Ѓоковиќ изјави после мечот дека едвај гледал со неговото десно око и дека при 4-4 во првиот сет Ѓоковиќ морал да ги смени контактните леќи. Низ мечот, Ѓоковиќ сменил три вида на контактни леќи во обид да го реши проблемот. Тој го победи Родик со 6-3, 6-2 во последниот меч во групата и беше со сигурност во полуфиналната фаза, завршувајчи втор во својата група за да се намести за вкусна пресметка со [[Роџер Федерер]]. Тој загуби од подоцнежниот шампион Федерер со 1-6, 4-6. Ѓоковиќ ја заврши годината на третото место во светот четврта година по ред на оваа позиција. Тој беше награден со титулата “Српски спортист на годината“од страна Олимпискиот Комитет на Србија и “Српски атлет на годината” од страна на Ди Ес Ел спорт. === 2011 година === {{multiple image |align = |direction = vertical |header = Шампион на Австралија Опен 2011 |header_align = center |header_background = |footer = |footer_align = center |footer_background = |width = 200 |image1 = Novak Djokovic at the 2011 Australian Open6.jpg |width1 = 180 |image2 = Novak Djokovic at the 2011 Australian Open1.jpg |width2 = 180 |image3 = Novak Djokovic at the 2011 Australian Open5.jpg |width3 = 180 }} [[Податотека:Novak Djokovic AO win 2011.jpg|thumb|left|upright|Ѓоковиќ како го држи трофејот на Австралија Опен за 2011 година]] Ѓоковиќ ја започнал годината на австралискиот егзибициски [[Хопман куп]], каде што не загубил ниту еден меч. На првиот [[Гренд Слем]] турнир таа година ([[Отворено првенство на Австралија (2011)|Отвореното првенство на Австралија]]), Ѓоковиќ бил трет носител, зад [[Рафаел Надал]] и бранителот на титулата [[Роџер Федерер]]. Притоа, тој бил подобар од [[Марсел Гранолес]] во првото коло (6-1, 6-3, 6-1), а потоа и од [[Иван Дродиг]], победувајќи го во четири сета (7-5, 6-7, 6-0, 6-2). Неговиот колега и близок пријател [[Виктор Троицки]] се откажал во третата рунда, поради повреда, при водство на Ѓоковиќ од 6-2. Во четвртото коло, Ѓоковиќ го победил [[Николас Алмагро]], во три сета (6-3, 6-4, 6-0), додека во четвртфиналето бил подобар од [[Томаш Бердих]], во три сета (6-1, 7-6, 6-1). Потоа, во полуфиналето го победил бранителот на титулата [[Роџер Федерер]] во три сета (7-6, 7-5, 6-4), а во финалето го победил [[Енди Мареј]] (6-4, 6-2 и 6-3), освојувајќи ја втората титула на овој турнир и втората гренд-слем титула во кариерата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.heraldsun.com.au/ipad/djokovic-wins-in-straight-sets/story-fn6bn7je-1225997095404|title=Novak Djokovic wins in straight sets|publisher=''The Herald and Weekly Times''|work=heraldsun.com.au|last=Schlink|first=Leo|date=30 January 2011|accessdate=2011-9-30}}</ref> <br /> Следниот турнир на Ѓоковиќ беше на Тениското првенство во Дубаи, каде што бил втор носител. На патот до финалето, најпрвин го победил [[Микаел Лодра]] со 6-3, 6-3, по што бил подобар и од Лопес, Маер и Бердих. Во финалето, Ѓоковиќ бил подобар од Федерер, во два сета (6-3, 6-3), со што ја освоил третата едноподруго титула на овој турнир. Во продолжение, Ѓоковиќ играал на турнирот во Индијан Велс, каде настапил како трет носител. Таму, тој бил подобар од Федерер во полуфиналето (6-3, 3-6, 6-2) и во финалето играл со првопласираниот тенисер на светот, [[Рафаел Надал]], кого го победил со резултат 4-6, 6-3 и 6-2, остварувајќи серија од 20 последователни победи. Притоа, веќе по победата над Федерер во полуфиналето, на [[21 март]] [[2011]] година, Ѓоковиќ стигнал до второто место на табелата на АТП. <br /> Благодарение на тоа, Ѓоковиќ бил втор носител на „мастерсот“ во Мајами, каде стигнал до финалето, губејќи само 14 гема на патот до него. Притоа, тој успеал да ги победи [[Денис Истомин]] (6-0, 6-1), [[Џејмс Блејк]] (6-2, 6-0), [[Виктор Троицки]] (6-3, 6-2), [[Кевин Андерсон]] (6-4, 6-2) и [[Марди Фиш]] (6-3, 6-1). Во финалето, Ѓоковиќ го победил Надал , во три сета (4-6, 6-3, 7-6)), играјќи 3 часа и 21 минута. Со оваа победа, Ѓоковиќ ја зголемил својата победничка серија на 26 последователни победи и немал пораз во таа сезона. Истовремено, тој станал првиот тенисер кој победил на турнирите во [[Мелбурн]], [[Индијан Велс]] и Мајами од 2006 година, кога тоа му успеало на [[Роџер Федерер]]. <br /> На „мастерсот“ во Монте Карло, Ѓоковиќ се откажал поради повреда на [[колено]]то, но подоцна настапил на [[Отворено првенство на Србија|Отвореното првенство на Србија]], одржано во [[Белград]]. Како прв носител, тој директно се пласирал во втората рунда, каде го победил [[Адријан Унгур]] со резултат 6-2, 6-3, а во четврт-финалето го победил [[Блаж Кавчич]], во два сета (6-3, 6-2), со што стигнал до својата 28. победа во низа. Со повлекувањето на [[Јанко Типсаревиќ]] во полуфиналето, Ѓоковиќ стигнал до своето петто последователно финале во сезоната, каде го победил [[Фелицијано Лопес]], во два сета (7-6), 6-2), остварувајќи ја 29. последователна победа (27 од почетокот на сезоната). <br /> Неговиот следен турнир бил четвртиот „мастерс“ во годината, во [[Мадрид]]. Како втор носител, тој директно се пласирал во втората рунда, каде го победил [[Кевин Андерсон]], во два сета (6-3, 6-4). Во третата рунда, тој го победил [[Гуљелмо Гарсија Лопес]] (6-1, 6-2) добивајќи ги сите бодови на негов сервис. Во четврт-финалето, Ѓоковиќ го победил [[Давид Ферер]] од [[Шпанија]] (6-4, 4-6, 6-3) и со тоа го надминал рекордот на [[Иван Лендл]] од 29 последователни победи од почетокот на сезоната. Во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Томаш Белучи]] (4-6, 6-4, 6-1) и во финалето го победил светскиот рекет број 1 - Рафаел Надал (7-5, 6-4), зголемувајќи ја победничката серија на 34 последователни победи (32 победи од почетокот на сезоната). === 2012 година === [[Податотека:Novak Djokovic Miami 2012.jpg|мини|Ѓоковиќ на турнирот во Мајами]] На почетокот на сезоната Ѓоковиќ ја одбранил титулата на [[Отворено првенство на Австралија (2012)|Отвореното првенство на Австралија]], каде во полуфиналето го совладал [[Енди Мареј]] во измачувачки натпревар што траел 4 часа и 50 [[Минута|минути]]. Во финалето се сретнал со Надал во натпревар што траел неверојатни 5 часа и 53 минути, што претставува најдолгото финале во историјата на гренд-слем турнирите. На следните два турнира, на кои ја бранел титулата, во [[Дубаи]] и во [[Индијан Велс 2012|Индијан Велс]], Ѓоковиќ испаднал во полуфиналето, губејќи од Мареј и од [[Џон Изнер]], соодветно. Затоа пак успеал да ја одбрни титулата на турнирот во Мајами, и тоа без ниту еден изгубен сет. Во продолжение, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Монте Карло]], каде изгубил во финалето од Надал, кој така ја прекинал серијата од седум последователни порази во двобоите со Ѓоковиќ. На Отвореното првенство во [[Мадрид]], Ѓоковиќ изгубил од [[Јанко Типсаревиќ]], додека на турнирот во [[Рим]], каде што ја бранел титулата, повторно претрпел пораз во финалето од Надал. На [[Отворено првенство на Франција 2012|Отвореното првенство на Франција]] ([[Ролан Гарос]]) Ѓоковиќ бил подобар во полуфиналето од Федерер со 3:0 во сетови, но во финалето повторно изгубил од Надал со 1:3 во сетови. На гренд-слем турнирот во [[Вимблдон]], Ѓоковиќ изгубил во финалето од [[Роџер Федерер]] и така го загубил првото место на табелата на АТП. На [[Олимписки игри 2012|Олимписките игри во Лондон]], Ѓоковиќ стигнал до полуфиналето, каде загубил од Мареј. Подоцна, тој играл во финалињата на сите три турнири во [[Северна Америка]], но успеал да го освои само турнирот во [[Торонто]], додека на турнирите во [[Синсинати]] и [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]] изгубил од Федерер и Мари, соодветно. Сепак, Ѓоковиќ бил поуспешен во [[Кина]], каде победил на турнирите во [[Пекинг]] и [[Шангај]], а финалето на „мастерсот“ во Шангај, каде спасил пет меч-топки против Мареј, било прогласено за најдобар натпревар во 2012. година. Потоа, Ѓоковиќ испаднал рано на „мастерсот“ во [[Париз]], но затоа пак успеал да победи на завршниот турнир на „мастерс“-серијата, и тоа без ниту еден пораз. Притоа, во финалето го победил Федерер со 2:0 во сетови и така на [[5 ноември|5 ноември]] повторно го зазел првото место на табелата на АТП. === 2013 година === [[Податотека:Novak Đoković - Roland-Garros 2013 - 015.jpg|мини|Новак Ѓоковиќ на Ролан Гарос]] Ѓоковиќ ја започнал сезоната на егзибициониот турнир во [[Абу Даби]], којшто траел од [[27 декември|27]] до [[29 декември]] [[2012]] година, но се води како дел од тениската сезона во [[2013]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url = http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2012&mm=12&dd=28&nav_id=673062 |title = Новак протутњао поред Ферера |accessdate = 16 јануари 2013}}</ref> Притоа, тој бил слободен во четвртфиналето, а во полуфиналето го поразил [[Давид Ферер]], во два сета (6:0, 6:3). Во финалето играл против Алмагро и победил во три одиграни сета, со што ја одбранил титулата од претходната година. Потоа, заедно се [[Ана Ивановиќ]] учествувал на „Хопман купот“, каде што во финалето играле против [[Шпанија]]. Иако Ѓоковиќ го победил Вердаско, Ивановиќ изгубила од [[Анабел Медина Гаригес]], а двајцата изгубиле во играта на мешани парови.<ref>[https://www.rts.rs/page/sport/ci/story/33/%D0%A2%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81/1242156/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%82+%D1%83%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE%3A+%D0%A8%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0+%D0%BE%D1%81%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%B8%D0%BB%D0%B0+%D0%A5%D0%BE%D0%BF%D0%BC%D0%B0%D0%BD+%D0%BA%D1%83%D0%BF.html РТС (пристапено на 16 јануари 2013)]</ref> <br /> На Отвореното првенство на Австралија Ѓоковиќ дошол како двократен бранител на титулата. Во првите три кола ги победил Пол-Анри Матје, Рајан Харисон и Радек Штјепанек без изгубен сет, но во четвртото коло одиграл маратонски меч од 5 часа и 2 минути против [[Станислас Вавринка]] во кој победил со резултат 1:6, 7:5, 6:4, 6:7(5), 12:10.<ref>[http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php? B92, „Novak kroz pakao do Berdiha“ (пристапено на 27 јануари 2013)]</ref> Потоа, во четвртфиналето го совладал [[Томаш Бердих]] во четири сета, а во полуфиналето остварил брза победа над [[Давид Ферер]] (6:2, 6:2, 6:1)<ref>[http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php? B92, „Đoković "počistio" Ferera za finale“ (пристапено на 27 јануари 2013)]</ref> Во третото последователно финале на овој турнир противник му бил [[Енди Мари]] кого го победил со резултат 6:7(2), 7:6(3), 6:3, 6:2 и така го освоил својот шести „гренд слем“ трофеј.<ref>[http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php? B92, „Novak piše istoriju Melburna!“ (пристапено на 27 јануари 2013)]</ref> На тој начин, Ѓоковиќ станал единствениот тенисер кој во Опен-ерата трипати по ред го освоил Отвореното првенство на Австралија. Исто така, тој го изедначил рекордот на [[Андре Агаси]] и Федерер по бројот на победите на овој турнир (четири), а истовремено, за првпат освоил некој турнир повеќе од трипати. <br /> Вториот турнир на кој настапил Ѓоковиќ во сезоната бил турнирот во [[Дубаи]], каде победил без ниту еден изгубен сет, а во финалето бил подобар од Бердих. На овој турнир се натпреварувал и во конкуренција на парови (настапил со брат му, [[Марко Ѓоковиќ]], но тие биле елиминари уште во првото коло.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = 2013 Doubles Activity |url = http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Novak-Djokovic.aspx?t=pa&y=2013&m=d&e=0#|accessdate =23 ноември 2013}}</ref> Потоа, Ѓоковиќ настапил на егзибиционите мечеви во [[Лос Ангелес]], каде во појединачна конкуренција го совладал [[Марди Фиш]], додека во конкуренција на парови играл заедно со својот идол од детството, [[Пит Сампрас]], играјќи против браќата Боб и Мајк Брајан од кои претрпеле пораз.<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2013&mm=03&dd=05&nav_id=692300|title=Nole dobio Fiša, izgubio od Brajana|date = 5 март 2013|publisher=b92|accessdate = 6 март 2013}}</ref> <br /> На првиот „мастерс“ во сезоната, во [[Индијан Велс 2013|Индијан Велс]], Ѓоковиќ стигнал до полуфиналето, каде изгубил од Дел Потро, претрпувајќи го првиот пораз во сезоната. Малку подоцна, на „мастерсот“ во Мајами, Ѓоковиќ бил елиминиран во четвртото коло од [[Томи Хас]]. На „мастерсот“ во [[Монте Карло]], во четвртфиналето и во полуфиналето ги победил Јарко Нијеминен и Фабио Фонини, соодветно, совладувајќи ги двајцата во два сета. Во финалето се сретнал со Надал кого го победил во два сета (6:2, 7:6) и тако станал првиот тенисер кој победил на осум од девет турнири на „мастерс“-серијата. Меѓутоа, на следниот „мастерс“, одигран во Мадрид, бил поразен уште во второто коло од бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]], во три сета, додека на „мастерсот“ во Рим стигнал до четвртфиналето, каде изгубил од Бердих во три сета, иако првиот сет го добил убедливо (6-2), а во вториот сет имал голема предност (5-2). <br /> Вториот гренд-слем во сезоната, Ролан Гарос, Ѓоковиќ го започнал со победа против Давида Гофан, во три неизвесни сета, додека во второто коло убедливо го победил Гвидо Пеља (6-2, 6-0, 6-2), а во третото коло го победил и Григор Димитров. Во четвртото коло бил подобар од Филип Колшрајбер (4-6, 6-3, 6-4, 6-4), стигнувајќи до своето 16. гренд-слем четвртфинале во низа. Таму, без изгубен сет го победил Томиј Хас, а во полуфиналето изгубил од Надал (4-6, 6-3, 1-6, 7-6, 7-9). Пред настапот на Вимблдон, Ѓоковиќ играл егзибициони мечеви на „Будлс челинџ“, заедно со уште неколку тенисери: [[Јанко Типсаревиќ]], [[Марин Чилиќ]], Григор Димитров, [[Томаш Бердих]], [[Хуан Мартин дел Потро]], [[Ришар Гаске]] итн.<ref>{{наведени вести|url=http://sport.blic.rs/Tenis/235193/Sou-Noleta-i-Dimitrova-u-predgradju-Londona-Djokovic-Grigoru-imitirao-Masu|title=Šou Noleta i Dimitrova u predgrađu Londona, Đoković Grigoru imitirao Mašu! |date = 19 јуни 2013|publisher=Blic|accessdate = 19 јуни 2013}}</ref> <br /> [[Податотека:Novak congratulates Andy.jpg|мини|десно|Ѓоковиќ и Мари на турнирот во Вимблдон]] На [[Вимблдон 2013]], во првото коло Ѓоковиќ го победил Флоријан Маер со 3:0 во сетови, а потоа, до полуфиналето победувал без ниту еден изгубен сет, совладувајќи ги [[Боби Рејнолдс]], [[Жереми Шарди]], Томи Хас и Томаш Бердих. Во полуфиналето го победил дел Потро (7-5, 4-6, 7-6, 6-7, 6-3), но во своето второ финале на Вимблдон изгубил од Енди Мари без освоен ниту еден сет. <br /> На американската серија Ѓоковиќ немал успех, бидејќи не успеал да освои ниедна титула. На „Роџерс купот“ во [[Монтреал]], во третата рунда бил подобар од [[Денис Истомин]] (2-6, 6-4, 6-4), во четвртфиналето лесно го савладал Ришар Гаске (кого претходната година го победил во финалето), а во полуфиналето изгубил од [[Рафаел Надал]] (4:6, 6:3, 6:7). „Мастерсот“ во [[Синсинати]] Ѓоковиќ го започнал со победите против [[Хуан Монако]] и [[Давид Гофан]], но во четвртфиналето изгубил од [[Џон Изнер]]. <br /> На последниот „гренд-слем“ турнир во сезоната, [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]], Ѓоковиќ стигнал до четвртфиналето без изгубен сет, а во четврфиналето го победил [[Михаил Јужни]] со 3:1 во сетови. Во полуфиналето, во пет сета, Ѓоковиќ бил подобар од [[Станислас Вавринка]] (2-6, 7-6, 3-6, 6-3, 6-4), додека во своето четврто последователно финале на овој турнир се сретнал со Рафаел Надал. Тоа бил нивниот 37. двобој, со што го собориле рекордот што го држеле [[Иван Лендл]] и [[Џон Мекинро]] по бројот на меѓусебни мечеви.<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php?yyyy=2013&mm=09&dd=08&nav_id=751194|title=Đoković i Nadal ulaze u istoriju |date = 8 септември 2013|publisher=B92|accessdate = 19 октомври 2013}}</ref> Откако изгубил во првиот сет, Ѓоковиќ најпрвин изедначил, но Надал се опоравил и успеал да победи. <br /> На [[6 октомври]] [[2013]] година, Ѓоковиќ победил на турнирот во [[Пекинг]], победувајќи го во финалето Надал, во два сета. Но, и покрај победата, тој паднал на второто место на АТП листата, додека на врвот се искачил Надал. Само една недела подоцна, на [[13 октомври]] [[2013]] година, Ѓоковиќ го освоил 39. трофеј во кариерата, со победата над [[Хуан Мартин дел Потро]] во финалето на Мастерс-турнирот во [[Шангај]], со 6-1, 3-6 и 7-6(3) и на тој начин ја одбранил титулата освоена претходната година. Претходно, во полуфиналето, Ѓоковиќ бил поуспешен од [[Цонга]], со 6-2 и 7-5.<ref>„Ѓоковиќ го одбрани Шангај“, ''Дневник'', број 5289, година XVII, понеделник, 14 октомври 2013, стр. 27.</ref> Инаку, на турнирот во Пекинг, Ѓоковиќ се натпреварувал и во конкуренција на парови (заедно со Вавринка). Притоа, во првото коло, тие направиле изненадување, победувајќи ги вторите носители, Линштед и Бупати (6-3, 6-3), во второто коло биле подобри од Хас и Маер, но морале да го предадат полуфиналниот меч поради повредата на Вавринка.<ref>{{Наведена мрежна страница |title = Official site of China open |url = http://www.chinaopen.com.cn/en/atp_mdd.html |accessdate = 27 октомври 2013 |archive-date = 2013-10-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131014120214/http://www.chinaopen.com.cn/en/atp_mdd.html |url-status = dead }}</ref> <br /> Својата јубилејна четириесетта титула, а шеснаесетта во серијата „мастерс 1000“, Ѓоковиќ ја освојио на турнирот во Париз, каде ги победил Ербер, Изнер и Вавринка, а во полуфиналето се сретнал со Федерер, победувајќи го со 2:1 во сетови. Потоа, во финалето го победил Давид Ферер (7-5, 7-5). На завршниот турнир на „мастерс“-серијата Ѓоковиќ бил втор носител и ја бранел титулата. Во групата Б бил првопласиран, победувајќи на сите три меча (против Федерер, дел Потро и Гаске). Во полуфиналето се сретнал со Вавринка, кого го победил во два сета (6-3, 6-3), додека во финалето го савладал Надал и така ја одбранил титулата од претходната година, освојувајќи го своето трето Завршно првенство. <br /> Така, Ѓоковиќ ја завршил сезоната на второто месту на табелата на АТП при што остварил 74 победи наспроти 9 порази,<ref>{{Наведена мрежна страница|title = 2013 Singles Activity |url = http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Novak-Djokovic.aspx?t=pa|accessdate =23 ноември 2013}}</ref> освојувајќи седум турнири: Отвореното првенство на Австралија, Завршниот мастерс, мастерсите во Монте Карло, Шангај и Париз, како и два турнири од серијата 500 (Дубаи и Пекинг). Посебно бил успешен во [[есен]]скиот дел на сезоната, со освоени четири турнири по ред, со низа од 24 победи, од кои 13 пати против првите 10 тенисери. <br /> На крајот од сезоната, Ѓоковиќ отпатувал во Чиле, каде одиграл неколку егзибициони мечеви со Надал по повод „пензионирањето“ на тенисерите [[Николас Масу]] и [[Давид Налбандијан]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2013&mm=11&dd=21&nav_id=780093|title=Đoković baš voli da pobeđuje Nadala |date = 21 ноември 2013|publisher=B92|accessdate = 23 ноември 2013}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2013&mm=11&dd=23&nav_id=780889|title=Novak i Nadal ispred glečera |date = 23 ноември 2013|publisher=B92|accessdate = 23 ноември 2013}}</ref> Притоа, Ѓоковиќ и Надал одиграле и еден егзибиционен меч на ледникот [[Перито Морено]], под покровителство на Националниот институт за туристичка промоција на [[Аргентина]].<ref>{{наведени вести|url=http://sport.blic.rs/Tenis/243524/Sad-se-moze-reci-da-su-svuda-igrali-Novak-i-Rafa-se-nadmetali-i-na-gleceru|title=Sad se može reći da su svuda igrali: Novak i Rafa se nadmetali i na glečeru! |date = 23 ноември 2013|publisher=Blic|accessdate = 23 ноември 2013}}</ref> === 2014 година === Ѓоковиќ ја започнал сезоната на егзибициониот турнир во Абу Даби, каде третпат последователно ја освојил титулата. Притоа, во полуфиналето го победил [[Жо-Вилфрид Цонга]], а во финалето бил подобар од [[Давид Ферер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Treća titula za Noleta u Abu Dabiju! |url = http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/treca-titula-za-noleta-u-abu-dabiju/|accessdate =3 април 2014}}</ref> На овој турнир, за првпат на чело на штабот на Ѓоковиќ се наоѓал новиот главен тренер, легендарниот германски тенисер [[Борис Бекер]]. Потоа, Ѓоковиќ играл на уште еден егзибиционен натпревар, против [[Хуан Монако]] на турнирот „Којонг класик“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Nole savladao Monaka u egzibicionom meču na turniru “Kojong klasik” |url = http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-savladao-monaka-u-egzibicionom-mecu-na-turniru-kojong-klasik/|accessdate =3 април 2014}}</ref> <br /> На Отвореното првенство на Австралија Ѓоковиќ ги поминал првите четири кола без изгубен сет, со победите против [[Лукаш Лацко]], [[Леонардо Маер]], [[Денис Истомин]] и [[Фабио Фонини]], но во четвртфиналето изгубил од [[Станислас Вавринка]], во пет сета (6:2, 4:6, 2:6, 6:3, 7:9)<ref>{{Наведена мрежна страница|title = WAWRINKA EDGES DJOKOVIC IN CLASSIC|url = http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2014/01/4/Australian-Open-2014-Day-9-Quarterfinals-Djokovic-Wawrinka.aspx|accessdate =3 април 2014}}</ref> и со тоа била прекината неговата низа од 14 последователни гренд-слем полуфиналиња (почнувајќи од Вимблдона 2010).<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Novak Djokovic loses to Stanislas Wawrinka in Aussie Open quarterfinals |url = http://tennis.si.com/2014/01/21/novak-djokovic-loses-to-stanislas-wawrinka-australian-open-quarterfinals/|accessdate =3 април 2014}}</ref>. <br /> На крајот на февруари, Ѓоковиќ ја бранел титулата на Тениското првенство на Дубаи, каде во четвртфиналето без борба го победил [[Михаил Јужни]], но во полуфиналето изгубил од [[Роџер Федерер]]. Малку подоцна, по повод светскиот ден на тенисот, на [[3 март|3 март]] [[2014]] година Ѓоковиќ одиграл егзибиционен натпревар со [[Енди Мари]] во „[[Медисон сквер гарден]]“ во [[Њујорк]].<ref>{{наведени вести|url=http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/svetski-dan-tenisa-nole-zabavio-publiku-i-savladao-mareja/|title=Svetski dan tenisa: Nole zabavio publiku i savladao Mareja |date = 4 март 2014|publisher=|accessdate = 3 април 2014}}</ref> [[Податотека:Nole Forehand.jpg|мини|Ѓоковиќ на турнирот во Индијан Велс во 2014 година]] На турнирот во Индијан Велс, Ѓоковиќ започнал со нестабилна игра, особено во осминафиналето против [[Марин Чилиќ]], во кое убедливо го загубил првиот сет со 1-6. Во четвртфиналето прикажал посигурна игра и победил над [[Жилиен Бенето]], а во полуфиналето го победил [[Џон Изнер]] во три сета. Најпосле, во финалето бил подобар од Федерер (3-6, 6-3, 7-6).<ref>{{Наведена мрежна страница|title = DJOKOVIC DENIES FEDERER TO WIN THIRD BNP PARIBAS OPEN TITLE |url =http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2014/03/11/Indian-Wells-Final-Djokovic-Federer.aspx|accessdate =3 април 2014}}</ref> <br /> На „мастерсот“ во Мајами, во четвртфиналето го победил Енди Мари (7-5, 6-3), во полуфиналето без борба го победил Нишикори,<ref>{{Наведена мрежна страница|title =Berdych Withdraws; Nadal to Face n Final|url =http://origin-www.miamiopen.com/en/news-and-media/news/berdych-withdraws-nadal-into-final|accessdate =3 април 2014|archive-date =2016-03-11|archive-url =https://web.archive.org/web/20160311011908/http://origin-www.miamiopen.com/en/news-and-media/news/berdych-withdraws-nadal-into-final|url-status =dead}}</ref> додека во финалето го совладал Надал (6-3, 6-3)<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/masters/teme.php?yyyy=2014&mm=03&dd=31&nav_id=830582|title=Novak u Majamiju, verzija iz 2011. |date = 4 март 2014|publisher=|accessdate = 3 април 2014}}</ref> и така станал вториот тенисер кој двапати во истата година ги освоил „мастерсите“ во Индијан Велс и во Мајами.<ref>{{Наведена мрежна страница|title =Djokovic Wins Fourth Sony Open|url =http://origin-www.miamiopen.com/en/news-and-media/news/djokovic-wins-fourth-sony-open|accessdate =3 април 2014|archive-date =2016-03-11|archive-url =https://web.archive.org/web/20160311022117/http://origin-www.miamiopen.com/en/news-and-media/news/djokovic-wins-fourth-sony-open|url-status =dead}}</ref> <br /> На „мастерсот“ во Монте Карло Ѓоковиќ ја бранел титулата. Првите два кола ги поминал лесно, со по еден изгубен гем, победувајќи ги [[Алберт Монтањес]] и [[Пабло Карењо Буста]]. Во четвртфиналето го победил [[Гуљелмо Гарсија-Лопес]] во три сета, но во полуфиналето изгубил од Роџером Федерером (5-7, 2-6).<ref>{{наведени вести|url=http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2014&mm=04&dd=19&nav_id=838540|title=Đoković: Svaki udarac je bio bolan |date = 19 април 2014|publisher=|accessdate = 30 април 2014}}</ref> Поради повредата на зглобот Ѓоковиќ го отказал учеството на „мастерсот“ во Мадрид,<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Novak neće igrati na turniru u Madridu|url =http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-nece-igrati-na-turniru-u-madridu/|accessdate =18 мај 2014}}</ref> но по три недели се вратил на терените, и тоа на „мастерсот“ во [[Рим]], каде ја освоил третата титула, победувајќи ги Ферер во четвртфиналето, [[Милош Раониќ]] во полуфиналето и Надал во финалето, при што сите натпревари ги добил со резултат 2:1 во сетови. Тоа била четвртата негова победа против Надал на земјените терени. <br /> На вториот „гренд-слем“ во сезоната ([[Ролан Гарос]]), Ѓоковиќ дошол како втор носител. Првите две кола ги поминал без изгубен сета, во третото коло го победил [[Марин Чилиќ]] (во четири сета), а во осминафиналето бил подобар од [[Жо-Вилфрид Цонга]] (6-1, 6-4, 6-1). Во четвртфиналето го победил [[Милош Раониќ]] (во три сета), а во полуфиналето го победил Летонецот [[Ернестс Гулбис]] (6-3, 6-3, 3-6, 6-3). Најпосле, во финалето бил запрен од Рафаел Надал (6-3, 5-7, 2-6, 4-6), кој така ја освоил деветтата титула во Париз. <br /> [[Податотека:2014 US Open Tennis (15083619975).jpg|мини|десно|Ѓоковиќ на Отвореното првенство на САД во 2014 година]] Наспроти второто место на табелата на АТП, Ѓоковиќ дошол на „Вимблдон“ како прв носител.<ref>{{наведени вести|url=http://www.smh.com.au/sport/tennis/novak-djokovic-is-named-wimbledon-top-seed-20140619-zse4o.html|title=Novak Djokovic is named Wimbledon top seed|date = 19 јуни 2014|publisher=The Sydney Morning Herald|accessdate = 6 јули 2014}}</ref> Најпрвин, тој ги победил [[Радек Штјепанек]], [[Жил Симон]] и Цонга, а во четвртфиналето го победил хрватскиот тенисер [[Марин Чилиќ]] (6-1, 3-6, 6-7, 6-2, 6-2),<ref>„Ѓоковиќ во полуфиналето на „Вимблдон“ против Димитров“, ''Дневник'', година XVIII, број 5507, 4 јули 2014, стр. 26.</ref> Во полуфиналето бил подобар од [[Григор Димитров]] (во четири сета), така што во финалето се сретнал со Роџер Федерер, во нивниот 35. меѓусебен натпревар. Во извонредна игра, Ѓоковиќ победил во пет сета (6-7, 6-4, 7-6, 5-7, 6-4) и така го спречил Федерер да стане најуспешниот тенисер во историјата на „Вимблдон“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Novak pobedio sebe i Federera! |url =http://www.b92.net/sport/tenis/masters/vesti.php?yyyy=2014&mm=07&dd=06&nav_id=873236|accessdate =6 јули 2014}}</ref> Со оваа победа Ѓоковиќ ја освоил својата седма титула на „гренд слем“ турнирите (вторпат во Вимблдон), како и првото место на табелата на АТП. Истовремено, тоа била неговата прва победа против Федерер во некое „гренд слем“ финале одиграно на [[трева]]. <br /> На [[Отворено првенство на Канада во тенис|Отвореното првенство на Канада]] во [[Торонто]], Ѓоковиќ неочекувано изгубил од Цонга во третото коло (2-6, 2-6). Тој се натпреварувал и во конкуренцијата на парови (заедно со Вавринка), но бил елиминиран во второто коло од [[Даниел Нестор]] и [[Ненад Зимоњиќ]]. Слично поминал и на „мастерспт“ во Синсинати, каде бил поразен во третото коло од [[Томи Робредо]]. <br /> На четвртиот „гренд слем“ во сезоната ([[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]]) Ѓоковиќ ги поминал лесно првите четири кола, без изгубен сет. Во четвртфиналето го победил Енди Мари и така стигнал до своето осмо последователно полуфинале на овој турнир,<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Novak u polufinalu Njujorka! |url =http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/38/Tenis/1688085/Novak+u+polufinalu+Njujorka%21.html|accessdate =7 септември 2014}}</ref> каде изгубил од Нишикори.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = Men's Grand Slam Singles Champions & Winners |url =http://www.tennis-x.com/stats/mens-grandslam-winners.php|accessdate =17 ноември 2014}}</ref>. <br /> Потоа, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на Кина во тенис|Отвореното првенство на Кина]] во [[Пекинг]], каде ја бранел титулата од претходните две години (2012 и 2013). Таму, во четвртфиналето го победил [[Григор Димитров]] (6-2, 6-4), во полуфиналето бил подобар од Енди Мари (6-3, 6-4), а во финалето го совладал [[Томаш Бердих]] (6-0, 6-2), освојувајќи ја третата титула во низа. Сепак, неговата серија од 28 победи на турнирите во [[Кина]] била прекината со поразот од Федерер (4-6, 4-6), во полуфиналето на „мастерсот“ во Шангај, каде Ѓоковиќ ја бранел титулата. Претходно, во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од Давид Ферер. <br /> Ѓоковиќ го освоил и последниот „мастерс“ во сезоната (турнирот во [[Париз]]) без ниту еден изгубен сет, победувајќи ги [[Филип Колшрајбер]], [[Гаел Монфис]], Мари, Нишикори и Раониќ. Така, тој станал првиот тенисер кој ја одбранил титулата на овој турнир<ref>{{Наведена мрежна страница|title = BNP Paribas Masters|url =http://www.atpworldtour.com/Tennis/Tournaments/Paris.aspx|accessdate =17 ноември 2014}}</ref> и третиот тенисер во историјата кој освоил 20 титули на турнирите од серијата „мастерс 1000“. <br /> [[Податотека:2014-11-12 2014 ATP World Tour Finals Novak Djokiov checking racket by Michael Frey.jpg|мини|Ѓоковиќ на завршниот турнир на сезоната]] Во [[ноември]], Ѓоковиќ по осми пат последователно се квалификувал на Завршниот турнир на сезоната, каде бил распореден во група „А“, заедно со [[Марин Чилиќ]], [[Станислас Вавринка]] и [[Томаш Бердих]]. Во првото коло, одиграно на [[10 ноември]] [[2014]] година, Ѓоковиќ убедливо го победил Чилиќ (6-1, 6-1),<ref name="google.com">[https://www.google.com/webhp?sourceid=chrome-instant&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#q=masters%20cup Google, Barclay's ATP World Tour Finals (пристапено на 16 ноември 2014)]</ref> а во второто коло, одиграно на [[12 ноември]], остварил уште една убедлива победа, овојпат против [[Станислас Вавринка]], исто така, во два сета (6-3, 6-0).<ref>„Ѓоковиќ лесно против Вавринка“, ''Дневник'', година XVIII, број 5617, петок, 14 ноември 2014, стр. 25.</ref> Најпосле, одличната игра ја продолжил и во третото коло, победувајќи го [[Томаж Бердих]] со 2:0 (6-2, 6-2).<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/tennis/30058443 BBC, „World Tour Finals: Novak Djokovic & Stan Wawrinka into semi-finals“ (пристапено на 16 ноември 2014)]</ref> Така, тој поставил нов рекорд по бројот на изгубен гемова во групната фаза на „мастерс-купот“ — само девет.<ref>{{Наведена мрежна страница|title = DJOKOVIC, FEDERER MEET IN FINALE TITLE MATCH|url =http://www.barclaysatpworldtourfinals.com/en/news-and-media/tennis/finals-2014-final-preview-djokovic-federer|accessdate =17 ноември 2014}}</ref> Подоцна, во полуфиналето одиграно на [[15 ноември]] [[2014 година]], Ѓоковиќ го победил Нишикори (6-1, 3-6, 6-0). Најпосле, во финалето, Ѓоковиќ требало да се сретне со Федерер, но тој го откажал натпреварот поради повреда. Со тоа, Ѓоковиќ повторно го освоил Мастерс-купот и ја завршил годината на првото место на табелата на АТП.<ref name="google.com"/><ref>{{Наведена мрежна страница|title = Federer odustao, Novaku titula!|url =http://www.b92.net/sport/tenis/vesti.php?yyyy=2014&mm=11&dd=16&nav_id=924548|accessdate =17 ноември 2014}}</ref> <br /> Така, Ѓоковиќ ја завршил сезоната со еден освоен „гренд слем“ турниром (Вимблдон), со одбранета титула на Завршниот куп на АТП, со освоени четири „мастерс“ турнири (Индијан Велс, Мајами, Рим и Париз) и со еден турнир од серијата „АТП 500“ (Пекинг). На тој начин, по третпат во период од четири години, Ѓоковиќ ја завршил сезоната на чело на табелата на АТП. Како потврда на добрата сезона, Спортската академија на [[САД]] го прогласила Ѓоковиќ за најдобар спортист на светот во 2014 година.<ref>„Ѓоковиќ и Шарапова - спортисти на годината според спортската академија на САД“, ''Дневник'', број 5652, година XVIII, петок, 26 декември 2014, стр. 26</ref> === 2015 година === Ѓоковиќ ја започнал годината со победа на тенискиот турнир „[[Австралиан Опен|Аустралиан опен]]“ во [[Мелбурн]], [[Австралија]], на тој начин освојувајќи ја својата осма гренд-слем титула. Во финалето, тој го совладал Енди Мареј во четири сета (7-6, 6-7, 6-3, 6-0). Тоа била третата победа на Ѓоковиќ над Мареј во финалето на овој турнир. Со оваа победа, Ѓоковиќ влегол во историјата, така што станал единствениот тенисер со освоени пет титули на овој турнир во „отворената“ ерата.<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/01/4/Australian-Open-Sunday-Final-Djokovic-Murray.aspx ATP, „DJOKOVIC MAKES HISTORY AT AUSTRALIAN OPEN“ (пристапено на 7 април 2015)]</ref> <br /> На тенискиот турнир во [[Дубаи]] од серијата „[[АТП 500]]“, Ѓоковиќ се пласирал во финалето, каде загубил од [[Роже Федерер|Федерер]] во два сета (3-6, 5-7). Тоа бил дваесеттиот пораз на Ѓоковиќ од Федерер во меѓусебните двобои. Во вториот сет, Ѓоковиќ имал две сет-топки да го израмни резултатот, но не успеал да ги искористи.<ref>„Федерер го надигра Ѓоковиќ во Дубаи“, ''Утрински весник'', година XVI, број 4723, понеделник, 2 март 2015, стр. 20.</ref> <br /> Сепак, веќе во следната прилика, Ѓоковиќ му се одмаздил на Федерер. На [[22 март]] [[2015]] година, тие двајца повторно се сретнале во финалето на турнирот во [[Тениски турнир во Индијан Велс|Индијан Велс]] (''Indian Wells''). Притоа, во натпреварот што траел 2 часа и 17 [[Минута|минути]], Ѓоковиќ остварил победа во три сета (6-3, 6-7, 6-2). Со тоа, Ѓоковиќ ја остварил својата педесетта титула во кариерата и четвртата титула на овој турнир, а станал шести тенисер во историјата кој успеал да ја одбрани титулата на овој турнир.<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/tennis/32011960 BBC, „Novak Djokovic beats Roger Federer in Indian Wells final“ (пристапено на 24 март 2015)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/Tennis/Tournaments/Indian-Wells.aspx ATP, „Djokovic Retains Title“ (пристапено на 7 април 2015)]</ref> Претходно, во полуфиналето, одиграно на [[21 март]], Ѓоковиќ го совладал [[Енди Мареј]] во два сета (6-2, 6-3). <br /> Малку подоцна, Ѓоковиќ постигнал уште еден голем успех, освојувајќи го турнирот во [[Тениски турнир во Мајами|Мајами]]. Таму, во финалето, одиграно на [[5 април]] [[2015]] година, тој го победил Енди Мареј во три сета (7-6, 4-6, 6-0). Тоа било седмата последователна победа на Ѓоковиќ над Мареј. Претходно, во полуфиналето, одиграно на [[3 април]], тој го совладал Иснер во два сета (7-6, 6-2), а во четвртфиналето, одиграно на [[2 април]], бил подобар од [[Давид Ферер]], исто така, во два сета (7-5, 7-5). Со триумфот, Ѓоковиќ поставил рекорд, со освоени пет титули на овој турнир. Исто така, тој станал првиот тенисер во историјата кој трипати ги освоил турнирите во Индијан Велс и Мајами и го израмнил рекордот на Федерер, победувајќи две години последователно на двата турнира.<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/03/13/Miami-Sunday-Final-Djokovic-Murray.aspx ATP, „DJOKOVIC MAKES HISTORY WITH FIFTH MIAMI TITLE“ (пристапено на 7 април 2015)]</ref><ref>„Петта титула за Ѓоковиќ во Мајами“, ''Утрински весник'', година XVI, број 4754, вторник, 7 април 2015, број, стр. 19.</ref><ref>„Ѓоковиќ со триумфот во Мајами се зацврсти на првата АТП-позиција“, ''Дневник'', година XIX, број 5736, вторник, 7 април 2015, број, стр. 23.</ref> <br /> Истиот месец, Ѓоковиќ го освоил и турнирот во [[Тениски турнир во Монте Карло|Монте Карло]], каде во полуфиналето, одиграно на [[18 април]] [[2015]], го победил својот голем противник Надал, во два сета (6-3, 6-3). Потоа, во финалето, одиграно на [[19 април]], Ѓоковиќ го победил [[Томаш Бердих]], во три сета (7-5, 4-6, 6-3). На тој начин, Ѓоковиќ станал првиот тенисер кој успеал да победи на првите три „мастерс 1000“ турнири на АТП во текот на една сезона. Истовремено, ова била неговата 23. победа на „мастерс 1000“ турнирите, со што се изедначил со Федерер на второто место на списокот на најуспешните тенисери на турнирите од серијата „мастерс 1000“.<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/04/15/Monte-Carlo-Final-Djokovic-Berdych.aspx ATP, „Djokovic continues Masters 1000 surge with Monte-Carlo title“ (пристапено на 21 април 2015)]</ref> <br /> Како признание на добрата игра во текот на 2014 година, во [[април]] [[2015]] година, Ѓоковиќ по вторпат бил прогласен за најдобар спортист на светот до страна на спортската фондација „[[Лауреус]]“. Претходно, тој го добил ова признание во [[2012]] година.<ref>„Ѓоковиќ и Дибаба најдобри спортисти на светот“, ''Дневник'', година XIX, број 5743, петок, 17 април 2015, стр. 24.</ref> <br /> Успесите на Ѓоковиќ продолжиле и во [[мај]] 2015 година, кога тој победил на турнирот во [[Рим]], што претставувала негова петта победа во сезоната и четврта победа на турнирите од серијата „Мастерс 1000“, а вкупно дваесет и четврта титула на турнирите од серијата „Мастерс 1000“. Истовремено, тоа било четвртата победа на Ѓоковиќ на турнирот во Рим. Во финалето, одиграно на [[17 мај]] [[2015]] година, Ѓоковиќ го победил Федерер во два сета (6-4, 6-3). Претходно, во полуфиналето го совладал Давид Ферер, исто така, во два сета (6-4, 6-4).<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/05/19/Rome-Final-Djokovic-Federer.aspx „DJOKOVIC WINS FOURTH ROME CROWN; FOURTH MASTERS 1000 TITLE OF 2015“ (пристапено на 19 мај 2015)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/05/19/Rome-Final-Set-By-Set-Djokovic-Federer.aspx „HOW THE ROME FINAL WAS WON: DOMINANT DJOKOVIC“ (пристапено на 19 мај 2015)]</ref> <br /> Во [[јуни]], Ѓоковиќ настапил на турнирот „[[Ролан Гарос]]“, каде во 4. коло го победил Гаске во три сета (6-1, 6-2, 6-3), додека во четвртфиналето бил подобар од најуспешниот тенисер на овој турнир Надал кого, исто така, го совладал во три сета (7-5, 6-3, 6-1). Во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Енди Мареј]] (6-3, 6-3, 5-7, 5-7, 6-1), а во големото финале се сретнал со [[Станислас Вавринка]].<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/tennis/33034999 Piers Newbery, „French Open: Novak Djokovic beats Andy Murray to reach final“, BBC (пристапено на 6 јуни 2015)]</ref> И покрај добриот почеток, Ѓоковиќ немал сила да му се спротивстави на доминантниот Вавринка и го загубил натпреварот во четири сета (6-4, 4-6, 3-6, 4-6), со што повторно не се остварила неговата желба за прв триумф на Ролан Гарос.<ref>[http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2015/06/22/Roland-Garros-Final-Set-By-Set.aspx ATP, „STAN THE MAN: HOW THE ROLAND GARROS FINAL WAS WON“ (пристапено на 7 јуни 2015)]</ref> <br /> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил на „гренд-слем“ турнирот во [[Вимблдон]], каде во четвртфиналето го победил [[Марин Чилиќ]] во три сета (6-4, 6-4, 6-4), а во полуфиналето бил подобар од францускиот тенисер Гаске, победувајќи, исто така, во три сета (7-6, 6-4, 6-4). Најпосле, во финалето, Ѓоковиќ го совладал големиот соперник, Федерер, остварувајќи победа во четири одиграни сета (7-6, 6-7, 6-4, 6-3).<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/wimbledon/article-3143192/WIMBLEDON-2015-results-Men-s-women-s-singles-England-Club.html Daily Mail, „WIMBLEDON 2015 results: Men's and women's singles at the All England Club“ (пристапено на 23 септември 2015)]</ref> <br /> На турнирот во [[Монтреал]], одигран од [[10 август|10]] до [[16 август]] [[2015]] година, во четврфиналето, Ѓоковиќ го победил [[Ернестс Гулбис]] со 5-7, 7-6 и 6-1, а во полуфиналето бил подобар од францускиот тенисер [[Жереми Шарди]], со 6:4, 6:4. Меѓутоа, во финалето изгубил од [[Енди Мареј]], со 4-6, 6-4 и 3-6.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/montreal/421/2015/results ATP (пристапено на 23 септември 2015)]</ref> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил и на турнирот во [[Синсинати]], кој се одржал од [[16 август|16]] до [[23 август]] [[2015]] година. Во четврфиналето, Ѓоковиќ лесно го победил Вавринка со резултат 6-4, 6-1, а во полуфиналето бил подобар од украинскиот тенисер [[Алекандар Долгополов]], играјќи три сета (4-6, 7-6, 6-2). Најпосле, во финалето, Ѓоковиќ се сретнал со Федерер и претрпел пораз во два сета (6-7, 3-6).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/cincinnati/422/2015/results? ATP (пристапено на 23 септември 2015)]</ref> <br /> Успесите на Ѓоковиќ продолжиле и на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]], одиграно од [[31 август]] до [[13 септември]] [[2015]] година. Притоа, во четвртфиналето тој бил подобар од шпанскиот тенисер Лопес, со резултат 6-1, 3-6, 6-3, 7-6, а во полуфиналето остварил убедлива победа на Чилиќ во три сета (6-0, 6-1, 6-2). Во големото финале, Ѓоковиќ повторно го поразил Федерер, остварувајќи победа во четири сета (6-4, 5-7, 6-4, 6-4).<ref>[http://www.usopen.org/en_US/players/overview/atpd643.html US Open (пристапено на 23 септември 2015)]</ref><ref>[http://www.usopen.org/index.html US Open (пристапено на 23 септември 2015)]</ref> <br /> Во [[октомври]], Ѓоковиќ остварил голема победа на турнирот во [[Пекинг]]. Притоа, во четврфиналето, одиграно на [[9 октомври]], тој го победил [[Џон Иснер]] во два сета (6-2, 6-2), во полуфиналето бил подобар од [[Давид Ферер]] во два сета (6-2, 6-3), а во финалето, одиграно на [[11 октомври]] [[2015]] година, остварил убедлива победа над Надал (6-2, 6-2).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/beijing/747/2015/results? ATP (пристапено на 13 октомври 2015)]</ref> Тоа била седма победа над Надал во последните осум меѓусебни натпревари. На тој начин, Ѓоковиќ ја остварил шестата победа на турнирот во Пекинг, остварувајќи фантастичен резултат од вкупно 29 победи на турнирот и 27 последователни добиени сета.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.chinaopen.com.cn/en/news/2015-10-12/0026900.shtml |title=Официјално мрежно место на „China Open“, „Djokovic dazzles to complete stellar week“ (пристапено на 13 октомври 2015) |accessdate=2015-10-13 |archive-date=2015-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014231748/http://www.chinaopen.com.cn/en/news/2015-10-12/0026900.shtml |url-status=dead }}</ref> <br /> Веднаш потоа, Ѓоковиќ победил и на „мастерсот“ во [[Шангај]] (негова трета титула од [[2012]] година). Таму, во полуфиналето, одиграно на [[17 октомври]], тој го победил Мареј во два сета (6-1, 6-3), а утредента, во финалниот натпревар бил подобар од [[Џо Цонга]], исто така, во два сета (6-2, 6-4). На тој начин, Ѓоковиќ ја освоил деветтата титула во сезоната и 25. титула на турнирите од серијата „мастерс 1000“, со што се доближил до рекордот на Надал кој има освоено 27 „мастерс“-титули. Вкупно, оваа победа го означила 57. освоен турнир во кариерата на Ѓоковиќ.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/shanghai-2015-djokovic-defeats-tsonga-for-third-title ATP, „Djokovic Completes Shanghai Treble, Secures 25th Masters 1000 Title“ (пристапено на 13 октомври 2015)]</ref> <br /> Во [[ноември]], Ѓоковиќ ја одбранил титулата на „Мастерсот 1000“ во [[Париз]]. Таму, најпрвин во четвртфиналето го совладал Бердих во два сета (7-6, 7-6); во полуфиналето, одиграно на [[7 ноември]], тој го победил Вавринка во три сета (6-3, 3-6, 6-0), а утредента, во финалниот натпревар бил подобар од Мареј, во два сета (6-2, 6-4). На тој начин, Ѓоковиќ влегол во историјата како прв тенисер кој во текот на една година победил на шест турнири од серијата „Мастерс 1000“ и како прв тенисер кој победил четири пати на „мастерсот“ во Париз. Истовремено, тоа била неговата 22. последователна победа во оваа сезона, 26. титула во серијата „Мастерс 1000“ и вкупно 58. титула во кариерата, со што се изедначил со [[Илие Настасе]] на десеттото место на списокот на победниците во ерата на отворените турнири. Со победата на овој турнир, Ѓоковиќ ја потврдил супериорноста во однос на своите конкуренти: тоа била неговата десетта победа против Мареј во поледните 11 настапи (вкупно, 21. победа во 30 одиграни натпреваи), а во текот на сезоната, неговиот резултат против десетте најдобри тенисери изнесувал неверојатни 27:4.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-battles-murray-for-paris-2015-title AТP, „Djokovic Claims Slice Of Masters 1000 History With Paris Crown“ (пристапено на 8 ноември 2015)]</ref> <br /> Најуспешната сезона во кариерата Ѓоковиќ ја крунисал во ноември, со победата на финалниот турнир на серијата „мастерс“, одигран во [[Лондон]]. Притоа, во групната фаза, на [[15 ноември]], тој го победил Нишикори со 6-1 и 6-1, но два дена подоцна изгубил од Федерер со 5-7 и 2-6 (првиот пораз во сала од 2012 година). Најпосле, на [[19 ноември]], Ѓоковиќ го победил Бердих во два сета (6-3, 7-5). Потоа, во полуфиналето, тој бил подобар од Надал, победувајќи го во два сета (6-3, 6-3), а на 22 ноември, во финалето го победил Федерер, исто така, во два сета (6-3, 6-4). Со тоа, Ѓоковиќ ја остварил петтата победа на овој турнир и истовремено станал првиот тенисер во историјата кој четирипати едноподруго победил на финалниот турнир од серијата „мастерс“. Инаку, со победата над Федерер, Ѓоковиќ се изедначил во бројот на победите во меѓусебните игри (22:22).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/34895649 BBC, „Novak Djokovic beats Roger Federer to win ATP World Tour title“ (пристапено на 23 ноември 2015)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-victory-lap-2015-london AТP, „Djokovic Celebrates Barclays ATP World Tour Title“ (пристапено на 23 ноември 2015)]</ref> ===2016 година=== И оваа година Ѓоковиќ ја започнал со победа на тенискиот турнир во [[Доха]], [[Катар]]. Таму, тој најпрвин го победил германскиот тенисер [[Дастин Браун]], во два сета (6-2, 6-2), а потоа и шпанскиот тенисер [[Фернандо Вердаско]], исто така, во два сета (6-2, 6-2). Во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Аргентина|аргентинецот]] [[Леонардо Мајер|Леонардо Маер]] (6-3, 7-5), додека во полуфиналето го совладал Бердих (6-3, 7-6). Најпосле, во финалето, одиграно на [[10 јануари]], Ѓоковиќ бил подобар од Надал, остварувајќи убедлива победа во два сета (6-1, 6-2).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/doha/451/2016/results? ATP, Doha results (пристапено на 6 февруари 2016)]</ref> <br /> Во [[јануари]], Ѓоковиќ повторно го освоил турнирот „Австралијан опен“ во [[Мелбурн]]. Притоа, на [[26 јануари]], во четврфиналето го поразил Нишикори во три сета (6-3, 6-2 и 6-4); а на [[28 јануари]], во полуфиналето го совладал големиот противник Федерер, во четири сета (6-1, 6-2, 3-6 и 6-3); најпосле, на [[31 јануари]], во финалето остварил убедлива победа над Мареј, во три сета (6-1, 7-5 и 7-6). На тој начин, Ѓоковиќ ја остварил шестата победа на овој турнир (изедначувајќи се со [[Рој Емерсон]]) и својата 11 титула на гренд-слем турнирите (изедначувајќи се со [[Бјорн Борг]] и [[Род Лејвер]]). Со оваа победа, вкупниот резултат на Ѓоковиќ на турнирот во Мелбурн достигнал 57 победи наспроти 6 порази.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ausopen.com/en_AU/news/match_reports/2016-01-31/novaks_aussie_sixpack.html |title=Australian Open, „Novak’s Aussie six-pack“ (пристапено на 1 февруари 2016) |accessdate=2016-01-31 |archive-date=2016-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201100703/http://www.ausopen.com/en_AU/news/match_reports/2016-01-31/novaks_aussie_sixpack.html }}</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-murray-2016-australian-open-final ATP, „Djokovic Beats Murray For Sixth Australian Open Crown“ (пристапено на 1 февруари 2016)]</ref> <br /> Во [[март]], Ѓоковиќ настапил на турнурот во Индијан Велс, каде во четврфиналето, одиграно на [[18 март]], го совладал Цонга во два сета (7-6, 7-6).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-sees-off-tsonga-indian-wells-2016-qf ATP, „Djokovic Sees Off Tsonga“ (пристапено на 19 март 2016)]</ref>. На [[19 март]], во полуфиналето се сретнал со Надал (нивна четврта средба на овој турнир) кого, исто така, го победил во два сета (7-6, 6-2). Најпосле, во финалето, одиграно на [[20 март]], Ѓоковиќ остварил лесна победа над [[Милош Раониќ]], победувајќи го во два сета (6-2, 6-0), со што стигнал до својата петта победа на овој турнир (трета последователна). Истовремено, тој ја освоил 27. титула на турнирите од серијата „Мастерс 1000“, на тој начин израмнувајќи се со Надал.<ref>[http://www.theguardian.com/sport/live/2016/mar/20/novak-djokovic-milos-raonic-indian-wells-mens-final-latest-score The Guardian, „Novak Djokovic v Milos Raonic: Indian Wells men's final – as it happened“ (пристапено на 21 март 2016)]</ref> <br /> Веднаш потоа, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Мајами]] од серијата „Мастерс 1000“. Таму, во четврт-финалето го совладал [[Томаш Бердих]] во два сета (6-3, 6-3), а во полуфиналето бил подобар од Давид Гофан, исто така, во два сета (7-6, 6-4). Најпосле, во финалето, одиграно на [[3 април]], тој го победил јапонскиот тенисер [[Кеи Нишикори]] во два сета (6-3, 6-3), освојувајќи на својата шеста титула на овој турнир (трета по ред) во седмото одиграно финале. На тој начин, Ѓоковиќ остварил неколку големи успеси, и тоа: се изедначил со [[Андре Агаси]] според бројот на титулите и според бројот на настапи во финалето на овој турнир; стигнал до својата 28. победа на турнирите од серијата „Мастерс 1000“, со што станал најуспешниот тенисер во историјата на оваа серија; го надминал [[Борис Бекер]], станувајќи 11. најдобар тенисер во историјата, според бројот на остварените победи (714. победа во кариерата); го надминал Федерер на списокот на најмногу заработени пари на турнирите; успеал да победи трипати на седум различни турнири; станал првиот тенисер кој четири пати победил на турнирите во Мајами и Индијан Велс во иста сезона; станал рекордер со 11 последователни финалиња на турнирите од „Мастерс 1000“, со рекордна низа од 56-2.<ref>[http://www.theguardian.com/sport/live/2016/apr/03/miami-open-novak-djokovic-kei-nishikori-live The Guardian, „Novak Djokovic beats Kei Nishikori to clinch 28th ATP Masters title – as it happened“ (пристапено на 4 април 2016)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/miami-2016-final-set-by-set-djokovic-nishikori ATP, „How The Final Was Won: Djokovic Masters Miami“ (пристапено на 4 април 2016)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-wins-sixth-miami-title-2016 ATP, „Djokovic Wins Record 28th Masters 1000 Crown In Miami“ (пристапено на 4 април 2016)]</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/miami/403/draws ATP, (пристапено на 4 април 2016)]</ref> <br /> Сепак, успешната низа на Ѓоковиќ била прекината на турнирот од серијата „Мастерс 1000“ во [[Монте Карло]], каде што изгубил во вториот круг од 55. тенисер на светот, [[Чех]]от [[Јиржи Весели]], во три сета (4-6, 6-2, 4-6). Така, Ѓоковиќ го претрпел вториот пораз во 2016 година, а тоа било неговото најрано испаѓање од некој турнир во последните три години и прв пораз од тенисер кој не е рангиран во првите 50 од 2010 година наваму.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-vesely-monte-carlo-2016-wednesday ATP, „Vesely Shocks Djokovic In Monte-Carlo“ (пристапено на 13 април 2016)]</ref> <br /> По неуспехот во Монте Карло, Ѓоковиќ се вратил триумфално на турнирот од серијата „Мастерс 1000“ во [[Мадрид]]. Таму, во четврфиналето, одиграно на [[6 мај]], го победил Раониќ во два сета (6-3, 6-4), а утредента во полуфиналето го совладал Нишикори, исто така, во два сета (6-3, 7-6). Најпосле, во финалето, одиграно на 8 мај, Ѓоковиќ бил подобар од Мари (6-2, 3-6, 6-3). Така, Ѓоковиќ го освоил рекордниот 29. турнир од серијата „мастерс 1000“. Симболично, овој натпревар го одбележал десетгодишното соперништво меѓу двајцата тенисери, кои за првпат играле меѓу себе токму на овој турнир во [[2006]] година. Тогаш, Ѓоковиќ бил на 17. а Мари на 19. место на табелата на АТП.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-proud-of-murray-rivalry-madrid-2016 ATP, „Теn Years Later, Djokovic Proud Of Murray Rivalry“ (пристапено на 10 мај 2016)]</ref> <br /> Една недела подоцна, Ѓоковиќ и Мари се сретнале повторно, овојпат во финалето на „мастерсот“ во [[Рим]]. Како прв носител на турнирот и бранител на титулата, Ѓоковиќ започнал да игра во второто коло, со победа над Стефан Робер (7-5, 7-5). На [[12 мај]], во рамките на третото коло го победил бразилскиот тенисер Белучи, во три сета (0-6, 6-3, 6-2), иако настапот го започнал изненадувачки лошо, без да освои ниту еден гем во првиот сет. Утредента, во четвртфиналето Ѓоковиќ бил подобар од Надал (7-5, 7-6), додека во полуфиналето, одиграно на [[14 мај]], го победил Нишикори (2-6, 6-4, 7-6). Сепак, утредента тој бил поразен во финалниот натпревар од Енди Мари, во два сета (3-6, 3-6).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-reaction-rome-2016-final ATP, „Djokovic: Andy Deserved To Win“ (пристапено на 18 мај 2016)]</ref> <br /> На [[5 јуни]] [[2016]] година, Ѓоковиќ конечно го остварил својот сон - победил на турнирот „[[Ролан Гарос]]“, единствениот „гренд слем“ кој му недостигал. Во финалето, тој бил подобар од Мари, во четири сета (3-6, 6-1, 6-2, 6-4), а претходно, во полуфиналето го совладал [[Доминик Тим]], во три сета (6-2, 6-1, 6-4) додека во четврфиналето го победил Бердих, исто така, во три сета (6-3, 7-5,6-3). На тој начин, Ѓоковиќ влегол во тениската историја како осмиот тенисер кој успеал да ги освои сите „гренд слем“ титули и третиот тенисер кој бил актуелен шампион на овие турнири. Притоа, со неговата 12. „гренд слем“ титула, тој се изедначил со [[Рој Емерсон]], на четвртото место на списокот на тенисерите со најмногу победи на „гренд слем“ турнирите. Успехот на Ѓоковиќ е уште поголем, ако се знае дека тој е првиот тенисер по [[1992]] година кој успеал да победи на двата „гренд слем“ турнири (Австралија и Ролан Гарос) во текот на една година. Инаку, со победата на „Ролан Гарос“, Ѓоковиќ ја освоил својата 65. титула на турнирите (шести најуспешен тенисер во историјата на „отворената ера“) и својата 46. „голема титула“, заостанувајќи само зад Федерер, кој има 47. „големи“ титули („гренд слем“, „мастерс 1000“ и „АТП финалиња“). Најпосле, Ѓоковиќ станал првиот тенисер кој заработил повеќе од 100 милиони [[долар]]и.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/roland-garros-final-2016-djokovic-murray ATP, „Djokovic Outlasts Murray For Historic Roland Garros Crown“ (пристапено на 5 јуни 2016)]</ref> <br /> Надежите на Ѓоковиќ за победа на сите гренд-слем турнири во текот на една календарска година биле прекинати во третото коло од турнирот во Вимблдон, каде што тој неочекувано изгубил од американецот Сем Кјури (Sam Querrey), во четири сета (6-7, 1-6, 6-3, 6-7).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/36691155 Piers Newbery, „Novak Djokovic loses to Sam Querrey at Wimbledon 2016“, BBC, 2 јули 2016 (пристапено на 4 септември 2016)]</ref> Сепак, на крајот на јули, Ѓоковиќ успеал да го освои „мастерсот“ во Торонто, победувајќи го Нишикори во финалето, во два сета (6-3, 7-5). Во полуфиналето тој го победил францускиот тенисер Монфилс, исто така, во два сета (6-3, 6-2), во четвртфиналето го совладал Бердих (7-6, 5-4), а претходно бил подобар од Степанек (6-2, 6-4) и од Милер (7-5, 7-6). На тој начин, Ѓоковиќ стигнал до рекордната 30. победа на турнирите од серијата „мастерс 1000“.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/toronto/421/2016/results? ATP (пристапено на 4 септември 2016)]</ref> <br /> Меѓутоа, неуспесите на Ѓоковиќ продолжиле и на [[Олимписки игри 2016|Олимписките игри]] во [[Рио де Жанеиро]], каде изгубил уште во првото коло од [[Хуан Мартин дел Потро]], во два сета (6-7, 6-7). По поразот, тој го напуштил теренот со солзи во [[очи]]те.<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37007510 BBC, „Rio Olympics 2016: Novak Djokovic beaten by Juan Martin del Potro in first round“ (пристапено на 4 септември 2016)]</ref> <br /> На Отвореното првенство на САД, во првото коло, одиграно на [[29 август]], Ѓоковиќ остварил победа над Јанович, во четири сета (6-3, 5-7, 6-2, 6-1), а во второто коло победил без борба, зашто [[Јиржи Весели]] го предал натпреварот. На [[3 септември]], во рамките на третото коло, Ѓоковиќ се сретнал со [[Михаил Јужни]], кој се повлекол во првиот сет, при резултат од 4-2 за Ѓоковиќ.<ref>http://www.foxsports.com/tennis/results?organizationID=2 Fox Sports, 2016 Men's US Open Singles Results (пристапено на 4 септември 2016)</ref> Во четвртото коло, тој се сретнал со младиот британски тенисер [[Кајл Едмунд]] кого го победил во три сета (6-2, 6-1, 6-4).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37268846 BBC, „US Open 2016: Novak Djokovic beats Kyle Edmund in fourth round“ (пристапено на 7 септември 2016)]</ref> Во четврфиналето, одиграно на [[7 септември]], Ѓоковиќ се сретнал со Цонга, кој се откажал по одиграните два сета, кои ги добил Ѓоковиќ (6-3, 6-2).<ref>[http://www.telegraph.co.uk/tennis/2016/09/07/novak-djokovic-powers-on-at-us-open-with-luck-on-his-side/ The Telegraph, „Novak Djokovic powers on at US Open with luck on his side“ (пристапено на 10 септември 2016)]</ref> Потоа, во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од францускиот тенисер [[Гаел Монфилс]], остварувајќи победа во четири сета (6-3, 6-2, 3-6, 6-2).<ref>[http://www.usatoday.com/story/sports/tennis/open/2016/09/09/novak-djokovic-gael-monfils-us-open-semifinals/90146116/ USA Today, „Novak Djokovic beats Gael Monfils in bizarre U.S. Open semifinal“ (пристапено на 10 септември 2016)]</ref> Најпосле, во финалето, одиграно на [[11 септември]], Ѓоковиќ бил поразен од третиот носител на турнирот, Вавринка, во четири сета (7-6, 4-6, 5-7, 3-6) и така пропаднал неговиот обид да ја одбрани минатогодишната титула и да го освои 13. „гренд слем“ во кариерата.<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37335593 BBC, „US Open 2016: Stan Wawrinka stuns Novak Djokovic to win final“ (пристапено на 12 септември 2016)]</ref> <br /> На „мастерсот 1000“ во Шангај, Ѓоковиќ стигнал до полуфиналето, каде неочекувано загубил од шпанскиот тенисер [[Роберто Баутиста Агут]], и тоа во два сета (4-6, 4-6). Претходно, во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил [[Миша Зверев]], во три сета (3-6, 7-6, 6-3), а претходно бил подобар од канадскиот тенисер [[Васек Поспишил]] (6-4, 6-4) и од Италијанецот [[Фабио Фоњини]] (6-3, 6-3).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/shanghai/5014/2016/results Официјално мрежно место на ATP (пристапено на 21 октомври 2016)]</ref> Неуспесите на Ѓоковиќ продолжиле и на следниот „мастерс“, одржан во [[Париз]]. Таму, тој го победил Димитров во третото коло (4-6, 6-2, 6-3), но во чевтрфиналето изгубил од [[Марин Чилиќ]] (4-6, 6-7).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/paris/352/results Официјално мрежно место на ATP (пристапено на 6 ноември 2016)]</ref> На тој начин, по 122 недели, Ѓоковиќ го загубил првото место на списокот на АТП на најдобри тенисери при што неговото место го зазел [[Енди Мари]].<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37882467 BBC, „Andy Murray becomes world number one after Raonic withdraws from Paris Masters“ (пристапено на 6 ноември 2016)]</ref> <br /> На финалниот турнир на АТП, одигран во [[Лондон]], Ѓоковиќ настапил во групата „[[Иван Лендл]]“. Притоа, во првиот натпревар, тој го победил австрискиот тенисер [[Доминик Тим]], во три сета (6-7, 6-0, 6-2),<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37968310 BBC, Piers Newbery, „ATP World Tour Finals: Novak Djokovic beats Dominic Thiem in London“ (пристапено на 14 ноември 2016)]</ref> а во вториот натпревар, одигран на [[15 ноември]], бил подобар од [[Милош Раониќ]] (7-6, 7-6).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/37990534 BBC, Piers Newbery, „Novak Djokovic beats Milos Raonic to make ATP World Tour Finals semi-finals“ (пристапено на 19 ноември 2016)]</ref> Поради повредата на [[Гаел Монфилс]], во третото коло, Ѓоковиќ играл против белгискиот тенисер [[Давид Гофен]], остварувајќи победа во два сета (6-1, 6-2).<ref>[http://www.express.co.uk/sport/tennis/733125/Gael-Monfils-ATP-World-Tour-Finals-Novak-Djokovic-David-Goffin EXPRESS, James Gray, „Gael Monfils quits ATP World Tour Finals: Novak Djokovic hammers replacement David Goffin“ (пристапено на 19 ноември 2016)]</ref> Потоа, во полуфиналето, тој бил подобар од Нишикори, кого го совладал убедливо во два сета (6-1, 6-1).<ref>[https://www.theguardian.com/sport/live/2016/nov/19/novak-djokovic-v-kei-nishikori-atp-world-tour-finals-live The Guardian, „Novak Djokovic v Kei Nishikori: ATP World Tour Finals – as it happened“ (пристапено на 19 ноември 2016)]</ref> Сепак, во финалето, одиграно на 20 ноември, Ѓоковиќ изгубил од Мареј во два сета (3-6, 4-6), со што ја завршил годината на второто место на табелата на АТП, со вкупно 11.780 бодови.<ref>[http://www.mirror.co.uk/sport/tennis/andy-murray-novak-djokovic-live-9297929 JACOB MURTAGH, „Andy Murray beats Novak Djokovic to win ATP World Tour Finals and end season as world No.1“ (посетено на 20 ноември 2016)]</ref><ref>„Мари е новиот тениски крал“, ''Утрински весник'', година XVII, број 5239, вторник, 22 ноември 2016, стр. 17.</ref> Како последица на послабите резултати, на почетокот на [[декември]], Ѓоковиќ ја прекинал тригодишната соработка со тренерот [[Борис Бекер]].<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2016/dec/06/novak-djokovic-splits-with-coach-boris-becker-after-three-years Kevin Mitchell, „Novak Djokovic splits with coach Boris Becker after three years“, The Guardian, 6 декември 2016 (пристапено на 7 декември 2016)]</ref> ===2017 година=== На почетокот на годината, Ѓоковиќ настапил на тенискиот турнир во [[Доха]], [[Катар]]. Најпрвин, во второто коло, тој го победил аргентинскиот тенисер Зебалос (6-3, 6-40, а потоа, во четвртфиналето бил подобар од чешкиот тенисер [[Радек Штепанек]] (6-3, 6-3). На [[6 јануари]], во полуфиналето, Ѓоковиќ го совладал шпанскиот тенисер [[Фернандо Вердаско]] (4-6, 7-6, 6-3),<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2017/jan/06/novak-djokovic-beats-fernando-verdasco-qatar-open-final The Guardian, „Novak Djokovic beats Fernando Verdasco to reach Qatar Open final“ (пристапено на 8 јануари 2017)]</ref> а утредента, во финалето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Енди Мари]], во три сета (6-3, 5-7, 6-4).<ref>[https://www.theguardian.com/sport/live/2017/jan/07/andy-murray-novak-djokovic-qatar-open-final-live The Guardian, „Novak Djokovic beats Andy Murray to win the Qatar Open – as it happened“ (пристапено на 8 јануари 2017)]</ref> <br /> На 17 јануари 2017 година, Ѓоковиќ ја започнал борбата за седмата титула на Отвореното првенство на Австралија, победувајќи го во првото коло Фернандо Вердаско во три сета (6-1, 7-6, 6-2).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-verdasco-australian-open-2017-tuesday ATP, „Djokovic Opens Bid For Seventh Crown In Melbourne“ (пристапено на 21 јануари 2017)]</ref> Но, веќе во второто коло, во натпреварот што траел 4 часа и 48 [[Минута|минути]], неочекувано загубил од узбекистанскиот тенисер [[Денис Истомин]], во пет сета (6-7, 7-5, 6-2, 6-7, 4-6). Поразот претставувал големо изненадување, зашто Истомин се наоѓал на 117. место на табелата на најдобрите тенисери според АТП.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-istomin-australian-open-2017-thursday ATP, „Istomin Records Biggest Win, Edges Djokovic In Melbourne“ (пристапено на 21 јануари 2017)]</ref> <br /> По неуспехот на Отвореното првенство на Австралија, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на Мексико во тенис|Отвореното првенство на Мексико]], што било негов прв настап на овој турнир. Во првото коло, тој го совладал словачкиот тенисер Мартин Клижан, во два сета (6-3, 7-6),<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/tournaments/acapulco/807/overview ATP, Acapulco Overview (пристапено на 1 март 2017)]</ref> а потоа бил подобар и од [[Хуан Мартин дел Потро]], во три сета (4-6, 6-4, 6-4).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/del-potro-djokovic-acapulco-2017-wednesday ATP, „Djokovic Holds His Nerve To Beat del Potro In Acapulco“ (пристапено на 4 март 2017)]</ref> Сепак, во четвртфиналето, Ѓоковиќ неочекувано загубил од австралискиот тенисер [[Ник Кирјос]], во два сета (6-7, 5-7) и така продолжиле неговите неуспеси на почетокот на 2017 година.<ref>[http://www.independent.co.uk/sport/tennis/nick-kyrgios-vs-novak-djokovic-result-beats-defeat-acapulco-poor-start-2017-a7608836.html Independent, „Nick Kyrgios shocks Novak Djokovic as Serbian's poor start to 2017 continues in Acapulco exit“ (пристапено на 4 март 2017)]</ref> <br /> Во март, како бранител на титулата, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Индијан Велс, каде во второто коло го победил британскиот тенисер Кајл Едмунд, во два сета (6-4, 7-6).<ref>[http://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/03/13/novak-djokovic-battles-past-britains-kyle-edmund-reach-indian/ The Telegraph, „Novak Djokovic battles past Britain's Kyle Edmund to reach Indian Wells third round“ (пристапено на 13 март 2017)]</ref> Потоа,Ѓоковиќ бил подобар од дел Потро, во три сета (7-5, 4-6, 6-1), со што ја остварил својата 300. победа на турнирите од серијата „Мастерс 1000“, но во четвртото коло повторно загубил од Ник Кирјос, во два сета (4-6, 6-7).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-kyrgios-indian-wells-2017-wednesday ATP, „Kyrgios Snaps Djokovic's Indian Wells Win Streak“ (пристапено на 17 март 2017)]</ref> <br /> На „мастерсот“ во [[Монте Карло]], Ѓоковиќ започнал со тесна победа над францускиот тенисер [[Жил Симон]], во три сета (6-3, 3-6, 7-5).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/39624822 BBC, „Monte Carlo Masters: Novak Djokovic wins on return to tour against Gilles Simon“ (пристапено на 20 април 2017)]</ref>, а потоа, во третото коло го совладал шпанскиот тенисер [[Пабло Карења Буста]], исто така, во три сета (6-2, 4-6, 6-4).<ref>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.296.html:661459-DjOKOVIC-PREZIVEO-BUSTU-Novo-mucenje-Novaka-i-plasman-u-cetvrtfinale-Monte-Karla Вечерње Новости, „ĐOKOVIĆ PREŽIVEO BUSTU: Novo mučenje Novaka i plasman u četvrtfinale Monte Karla“ (пристапено на 20 април 2017)]</ref> Меѓутоа, веќе во четврфиналето, Ѓоковиќ изгубил од белгискиот тенисер [[Давид Гофан]], во три сета (2-6, 6-3, 5-7), со што ги продолжил слабите игри во оваа сезона.<ref>[http://www.sportske.net/vest/tenis/gofan-prvi-put-pobedio-novaka-srpski-as-ispao-u-monte-karlu-298374.html ALEKSANDAR OBRENOVIĆ, „Gofan prvi put pobedio Novaka, srpski as ispao u Monte Karlu!“ (пристапено на 23 април 2017)]</ref> <br /> Како последица од лошите игри, непосредно пред турнирот во Мадрид, Ѓоковиќ го отпуштил целиот свој тим. Притоа, во второто коло, одиграно на 10 мај, Ѓоковиќ бил подобар од шпанскиот тенисер Николас Алмагро (6-1, 4-6, 7-5), а утредента победил уште еден шпански тенсисер, Фелицијано Лопес (6-4, 7-5). На 12 мај, во четврфиналето се сретнал со Нишикори, кој се откажал иако убедливо го освоил првиот сет. Така, Ѓоковиќ без борба се пласирал во полуфиналето,<ref>[http://www.madrid-open.com/en/mmo17-en/results/ Mutua Madrid Open, All Results (пристапено на 14 мај 2017)]</ref> каде бил поразен од Надал, во два сета (2-6, 4-6), а тоа бил неговиот прв пораз од Надал во последните три години.<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/39909240 BBC, „Rafael Nadal beats Novak Djokovic to reach Madrid Open final“ (пристапено на 14 мај 2017)]</ref> <br /> „Мастерсот 1000“ во Рим, Ѓоковиќ го започнал со победата против Британецот ''Aljaz Bedene'', во два сета (7-6, 6-2), а потоа го победил и шпанецот Роберто Баутиста Агут (6-4, 6-4).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/rome/416/results ATP - Официјално мрежно место (пристапено на 19 мај 2017)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ се сретнал со дел Потро против кого извојувал лесна победа (6-1, 6-4),<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-del-potro-rome-2017-saturday ATP, „Djokovic Takes Perfect Record Into Rome SF“ (пристапено на 20 мај 2017)]</ref> а во полуфиналето, за само 59 минути, убедливо го совладал [[Доминик Тим]], во два сета (6-1, 6-0).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-thiem-rome-2017-saturday ATP, „Djokovic Ruthless In Reaching Rome Final“ (пристапено на 21 мај 2017)]</ref> Сепак, во финалето, одиграно на 21 мај, Ѓоковиќ загубил од германскот тенисер [[Александар Зверев]] (4-6, 3-6).<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/rome/416/daily-schedule ATP - Официјално мрежно место (пристапено на 21 мај 2017)]</ref> Непосредно по завршувањето на турнирот, Ѓоковиќ го ангажирал славниот американски тенисер [[Андре Агаси]] за свој нов тренер.<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-roland-garros-2017-preview ATP, „Djokovic All Smiles With Agassi On Board“ (пристапено на 29 мај 2017)]</ref> <br /> Соработката меѓу Ѓоковиќ и Агаси започнала на „Ролан Гарос“, каде Ѓоковиќ го започнал турнирот на 29 мај, со победата против шпанскиот тенисер [[Марсел Гранолерс]] (6-3, 6-4, 6-2),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tennis.com/pro-game/2017/05/djokovic-muguruza-start-title-defenses-at-french-open/66370/ |title=„HIGHLIGHTS: DJOKOVIC, NADAL MAKE QUICK WORK IN ROLAND GARROS OPENERS“ (пристапено на 30 мај 2017) |accessdate=2017-05-30 |archive-date=2017-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601003310/http://www.tennis.com/pro-game/2017/05/djokovic-muguruza-start-title-defenses-at-french-open/66370/ }}</ref> два дена подоцна бил подобар од португалскиот тенисер [[Жоао Соуза]] (6-1, 6-4, 6-3),<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-sousa-roland-garros-2017-wednesday1 ATP, „Djokovic Passes Sousa Challenge In Paris“ (пристапено на 4 јуни 2017)]</ref> а на 2 јуни го победил аргентинскиот тенисер [[Диего Шварцман]] (5-7, 6-3, 3-6, 6-1, 6-1). На 4 јуни, Ѓоковиќ бил подобар од шпанскиот тенисер [[Алберт Рамос-Вињолас]] (7-6, 6-1, 6-3) и така се пласирал во четврт-финалето, каде се сретнал со Доминик Тим<ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/current/ ATP - Официјално мрежно место (пристапено на 4 јуни 2017)]</ref> при што загубил лесно, во три сета (6-7, 3-6, 0-6).<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/40190581 Piers Newbery, „French Open 2017: Novak Djokovic questioned by John McEnroe after Dominic Thiem defeat“ (пристапено на 7 јуни 2017)]</ref> Со овој пораз, Ѓоковиќ паднал на четвртото место на списокот на најдобри тенисери во светот. <br /> Пред почетокот на турнирот во Вимблдон, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Истбурн, каде во финалето го победил [[Гаел Монфилс]], во два сета (6-3, 6-4), со што го освоил својот втор турнир во 2017 година, освојувајќи 250 бода. Истовремено, тој ја освоил својата прва победа на овој турнир. Претходно, во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Данил Медведев]] (6-4, 6-4), во четврфиналето го победил [[Доналд Јанг]] (6-2, 7-6), а во второто коло го победил Васек Писпишил (6-4, 6-3).<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-monfils-eastbourne-2017-final |title=ATP, „Djokovic Beats Monfils For Eastbourne Title“ (пристапено на 3 јули 2017) |accessdate=2017-07-03 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705044530/http://www.atpworldtour.com/en/news/djokovic-monfils-eastbourne-2017-final }}</ref><ref>[http://www.atpworldtour.com/en/scores/archive/eastbourne/741/2017/results www.atpworldtour.com (пристапено на 3 јули 2017)]</ref> <br /> Настапот на Вимблдон, Ѓоковиќ го почнал со победата против словачкиот тенисер [[Мартин Клижан]], кој во вториот сет го предал натпреварот поради повреда;<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/40497862 Piers Newbery, „Wimbledon 2017: Roger Federer & Novak Djokovic through after opponents quit“, ВВС Sport (пристапено на 4 јули 2017)]</ref> во второто коло лесно го совладал чешкиот тенисер [[Адам Павлашек]] (6-2, 6-2, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-treceg-kola-vimbldona/ Официјално мрежно место на Новак Ѓоковиќ,„Nole ekspresno do trećeg kola Vimbldona“ (пристапено на 6 јули 2017)]</ref>, во третото коло бил подобар од естонскиот тенисер [[Ернестс Гулбис]] (6-4, 6-1, 7-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/vimbldon-novak-prejak-za-gulbisa-u-cetvrtom-kolu-protiv-manarina/ Официјално мрежно место на Новак Ѓоковиќ,„Vimbldon: Novak prejak za Gulbisa, u četvrtom kolu protiv Manarina“ (пристапено на 9 јули 2017)]</ref> додека во четвртото коло го совладал и францускиот тенисер [[Адријан Манарино]], исто така во три сета (6-2, 7-6, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Новак Ѓоковиќ,„Nole u četvrtfinalu Vimbldona!“ (пристапено на 11 јули 2017)]</ref> На тој начин, без ниту еден изгубен сет, Ѓоковиќ се пласирал во своето деветто четврт-финале на Вимблдон, каде играл против чешкиот тенисер Бердих. Откако го загубил првиот сет со резултат 6-7, Ѓоковиќ го предал натпреварот поради повреда, при водство на Бердих од 2-0 и така ја завршил сезоната.<ref>[http://www.bbc.com/sport/tennis/40588823 „Wimbledon 2017: Novak Djokovic out after retiring injured against Tomas Berdych“ (пристапено на 5 октомври 2017)]</ref> ===2018 година=== Ѓоковиќ ја започнал сезоната на [[Отворено првенство на Австралија|Отвореното првенство на Австралија]], каде во првото коло го победил американскиот тенисер Доналд Јанг, во три сета (6-1, 6-2, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/prva-zvanicna-pobeda-novaka-u-2018-godini-i-to-na-kakav-nacin/ http://novakdjokovic.com, „Prva zvanična pobeda Novaka u 2018. godini, i to na kakav način“ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> Потоа, во второто коло бил подобар од францускиот тенисер [[Гаел Монфис]], во четири сета (4-6, 6-3, 6-1, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-savladao-monfisa-i-39c-u-drugom-kolu-australijen-opena/ http://novakdjokovic.com, „Nole savladao Monfisa i 39C u drugom kolu Australijen Opena!“ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> а во третото коло го победил Рамос Вињолас (6-2, 6-3, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-prejak-za-ramosa-vinjolasa-u-osmini-finala-protiv-cunga/ http://novakdjokovic.com, „Novak prejak za Ramosa Vinjolasa, u osmini finala protiv Čunga“ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> Сепак, неговото учество на турнирот завршило во осминафиналето, со поразот од [[Хјеон Чунг]] од [[Јужна Кореја]], во три сета (6-7, 5-7, 6-7).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kraj-australijen-opena-za-novaka-2/ http://novakdjokovic.com, „Kraj Australijen Opena za Novaka“ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> На тој начин, по завршувањето на турнирот, Ѓоковиќ се наоѓал на 14. место на списокот на најдобрите светски тенисери, со освоени вкупно 2.335 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 29 јануари 2018)]</ref> По едномесечната пауза поради операцијата на лактот, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Индијан Велс, каде како десетти носител бил слободен во првото коло,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-vraca-na-teren-u-indijen-velsu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Taro Daniel Novakov protivnik na startu Indijen Velsa“ (пристапено на 12 март 2018)]</ref> но веќе во второто коло загубил од јапонскиот тенисер [[Таро Даниел]] со резултат: 6-7, 6-4, 1-6.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-drugom-kolu-bnp-paribas-open-a/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u drugom kolu „BNP Paribas Open“-a“ (пристапено на 12 март 2018)]</ref> Неуспесите на Ѓоковиќ продолжиле и на следниот турнир во [[Мајами]] каде, како деветти носител, настапил во второто коло. Притоа, тој бил поразен од францускиот тенисер [[Беноа Пер]], во два сета (3-6, 4-6). По натпреварот, Ѓоковиќ изјавил: „Разочаран сум, уште еден пораз, не сум ни близу до нивото на кое би сакал да бидам, ни физички, ни играчки.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zavrsio-takmicenje-na-turniru-u-majamiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak završio takmičenje na turniru u Majamiju“ (пристапено на 25 март 2018)]</ref> По овој неуспех, Ѓоковиќ ја прекинал десетмесечната соработка со неговиот тренер [[Андре Агаси]],<ref>[https://www.telegraph.co.uk/tennis/2018/03/31/andre-agassi-parts-ways-novak-djokovic-ivan-lendl-could-return/ www.telegraph.co.uk, „Andre Agassi parts ways with Novak Djokovic while Ivan Lendl could return to coaching set-up in new role“ (пристапено на 31 март 2018)]</ref> а ја прекинал соработката и со тренерот Радек Штепанек.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/saopstenje-04042018/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Saopštenje“ (пристапено на 16 април 2018)]</ref> Во април, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Монте Карло]], каде во првото коло го победил српскиот тенисер Душан Лајовиќ, во два сета (6:0, 6:1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rutinska-pobeda-noleta-u-prvom-kolu-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rutinska pobeda Noleta u prvom kolu Monte Karla“ (пристапено на 16 април 2018)]</ref> во второто коло бил подобар од хрватскиот тенисер [[Борна Ќориќ]] (7:6, 7:5),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-slavio-protiv-corica-i-plasirao-se-u-osminu-finala-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak slavio protiv Ćorića i plasirao se u osminu finala Monte Karla“ (пристапено на 18 април 2018)]</ref> но во осминафиналето загубил од [[Доминик Тим]] во три сета (7:6, 2:6, 3:6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-velike-borbe-ostao-bez-cetvrtfinala-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle velike borbe ostao bez četvrtfinala Monte Karla“ (пристапено на 21 април 2018)]</ref> Во текот на април, Ѓоковиќ учествувал и на турнирот во [[Барселона]], каде настапил по пауза од 12 години. Како шести носител на турнирот, тој бил слободен во првото коло, но веќе во второто коло загубил од словачкиот тенисер [[Мартин Клижан]] (2-6, 6-1, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-drugom-kolu-turnira-u-barseloni/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u drugom kolu turnira u Barseloni“ (пристапено на 1 мај 2018)]</ref> На почетокот на мај 2018 година, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Мадрид, каде во првото коло го победил јапонскиот тенисер [[Кеи Нишикори]], во два сета (7-6, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/noletu-pripao-derbi-prvog-kola-madrida-protiv-nisikorija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Noletu pripao derbi prvog kola Madrida protiv Nišikorija“ (пристапено на 9 мај 2018)]</ref> но во второто коло бил поразен од британскиот тенисер [[Кајл Едмунд]] (3-6, 6-2, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zavrsio-takmicenje-na-turniru-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak završio takmičenje na turniru u Madridu“ (пристапено на 11 мај 2018)]</ref> По овој неуспех. Ѓоковиќ паднал на 18. место на списокот на АТП, со вкупно освоени 1.905 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> Следниот турнир на кој настапил Ѓоковиќ бил „мастерсот“ во Рим каде бил 18. носител на турнирот. Во првото коло, тој бил подобар од украинскиот тенисер [[Александар Долгополов]] (6-1, 6-3);<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/eskpresan-start-novaka-na-mastersu-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Ekspresan start Novaka na Mastersu u Rimu“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> во второто коло го победил грузискиот тенисер Базилашвили (6-4, 6-2);<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/druga-pobeda-noleta-u-rimu-sledeci-rival-ramos-vinjolas/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Druga pobeda Noleta u Rimu, sledeći rival Ramos Vinjolas“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> додека во третото коло го совладал шпанскиот тенисер Алберто Рамос Вињолас (6-1, 7-5).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-fantasticnom-igrom-do-cetvrtfinala-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak fantastičnom igrom do četvrtfinala Mastersa u Rimu“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ по вторпат во сезоната го победил Нишикори (2-6, 6-1, 6-3) и во полуфиналето се сретнал со Рафаел Надал<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/magican-preokret-noleta-za-polufinalni-okrsaj-sa-rafom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Magičan preokret Noleta za polufinalni okršaj sa Rafom!“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> при што загубил во два сета (6-7, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/lavovska-borba-vecitih-rivala-pripala-nadalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Lavovska borba večitih rivala pripala Nadalu“ (пристапено на 19 мај 2018)]</ref> По завршувањето на овој турнир, Ѓоковиќ паднал на 22. место на списокот на најдобрите тенисери во светот, со освоени 1.665 бода. На крајот на мај, Ѓоковиќ настапил и на „[[Ролан Гарос]]“, каде во првото коло го совладал бразилскиот тенисер Рожерио Дутра Силва, со резултат 6:3, 6:4, 6:4,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-izgubljenog-seta-do-2-kola-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez izgubljenog seta do drugog kola Rolan Garosa“ (пристапено на 28 мај 2018)]</ref> а во второто коло бил подобар од шпанскиот тенисер Џауме Мунар (7-6, 6-4, 6-4), забележувајќи ја својата шеесетта победа на „Ролан Гарос“.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-otvorenog-prvenstva-francuske-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 31 мај 2018)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ го совладал шпанскиот тенисер Роберто Баутиста Агут, во пет сета (6-4, 6-7, 7-6, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rolan-garos-novak-uspesno-izasao-na-kraj-sa-prvim-velikim-izazovom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rolan Garos: Novak uspešno izašao na kraj sa prvim velikim izazovom“ (пристапено на 3 јуни 2018)]</ref> додека во четвртото коло победил уште еден шпански тенисер, [[Фернандо Вердаско]] (6-3, 6-4, 6-2). На тој начин, тој ја постигнал својата 200. победа на земјените терени во кариерата и деветта година по ред се пласирал меѓу осумте најдобри на „Роланд Гарос“.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-rolan-garosa-posle-trijumfa-nad-verdaskom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtfinalu Rolan Garosa posle trijumfa nad Verdaskom“ (пристапено на 3 јуни 2018)]</ref> Сепак, во четврфиналето, Ѓоковиќ бил поразен од италијанскиот тенисер Марко Чекинато (3-6, 6-7, 6-1, 6-7).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtfinalu-rolan-garosa-posle-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka posle drame u četvrtfinalu Rolan Garosa“ (пристапено на 6 јуни 2018)]</ref> Подготвувајќи се за „гренд-слемот“ во Вимблдон, Ѓоковиќ настапил на турнирот „Квинс“ во [[Лондон]], каде во првото коло го победил Џон Милман (6-2, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-odlican-u-svom-uvodnom-mecu-u-kvinsu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak odličan u svom uvodnom meču u Kvinsu“ (пристапено на 22 јуни 2018)]</ref> а во второто коло бил подобар од бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] (6-4, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-srusio-dimitrova-i-plasirao-se-u-cetvrtfinale-kvinsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole srušio Dimitrova i plasirao se u četvrtfinale Kvinsa!“ (пристапено на 22 јуни 2018)]</ref> а во четвртфиналето го победил Адријан Манарино (7-5, 6-1), остварувајќи ја 800. победа во професионалната кариера, со што станал десеттиот тенисер во историјата кој постигнал ваков успех.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/800-pobeda-u-karijeri-i-polufinale-kvinsa-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „800. pobeda u karijeri i polufinale Kvinsa za Novaka!“ (пристапено на 23 јуни 2018)]</ref> Во полуфиналето, тој бил подобар од францускиот тенисер Жереми Шарди (7-6, 6-4)<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-se-plasirao-u-prvo-finale-u-2018-godini/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole se plasirao u prvo finale u 2018. godini!“ (пристапено на 24 јуни 2018)]</ref> и така се пласирал во своето прво финале во 2018 година, каде претрпел пораз од [[Марин Чилиќ]] (7-5, 6-7, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-propustio-mec-loptu-i-izgubio-u-finalu-kvinsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak propustio meč loptu i izgubio u finalu Kvinsa“ (пристапено на 24 јуни 2018)]</ref> На својот 14. настап на „[[Вимблдон]]“, во првото коло, Ѓоковиќ го победил Тенис Сандгрен (6-3, 6-1, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-prejak-za-sandgrena-u-uvodnom-mecu-na-vimbldonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prejak za Sandgrena u uvodnom meču na Vimbldonu“ (пристапено на 7 јули 2018)]</ref> во второто коло бил подобар од Орасио Себалјос (6-1, 6-2, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nova-rutinska-pobeda-i-trece-kolo-vimbldona-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nova rutinska pobeda i treće kolo Vimbldona za Novaka“ (пристапено на 7 јули 2018)]</ref> а во третото коло го победил британскиот тенисер [[Кајл Едмунд]] (4-6, 6-3, 6-2, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtom-kolu-vimbldona-posle-seta-zaostatka/u Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtom kolu Vimbldona posle seta zaostatka“ (пристапено на 10 јули 2018)]</ref> Во четвртото коло, Ѓоковиќ бил подобар од рускиот тенисер Карен Качанов (6-4, 6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-fantasticnom-igrom-do-cetvrtfinala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole fantastičnom igrom do četvrtfinala Vimbldona!“ (пристапено на 13 јули 2018)]</ref> остварувајќи го своето 41. учество во четврфиналињата на „гренд слем“ турнирите, со што се изедначил со [[Џими Конорс]].<ref>[http://novakdjokovic.com/da-li-znate/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Da li znate?“ (пристапено на 9 август 2018)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил Нишикори (6-3, 3-6, 6-2, 6-2) и така по осми пат во кариерата се пласирал во полуфиналето на „Вимблдон“, со што се изедначил со [[Пит Сампрас]] и со [[Џон Менинро]].<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-nad-nisikorijem-za-polufinale-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak protiv Nadala u polufinalu Vimbldona!“ (пристапено на 13 јули 2018)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го победил Надал, во пет сета (6-4, 3-6, 7-6, 3-6, 10:8), а натпреварот се играл во два дена (13 и 14 јуни). Со оваа победа, тој ја зголемил предноста во меѓусебните двобои со Надал на 27:25 и истовремено се изборил за своето петто финале на Вимблдон.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-titanske-borbe-srusio-rafu-i-plasirao-se-u-finale-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle titanske borbe srušio Rafu i plasirao se u finale Vimbldona!“ (пристапено на 14 јули 2018)]</ref> Во финалниот натпревар, одигран на 15 јули, Ѓоковиќ го победил јужноафриканскиот тенисер [[Кевин Андерсон]] во три сета (6-2, 6-2, 7-6) и така ја освоил четвртата титула на „Вимблдон“, 13 „гренд-слем“ титула и вкупно 69. титула на тениските турнири.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kralj-se-vratio-nole-je-sampion-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kralj se vratio! Nole je šampion Vimbldona!“ (пристапено на 15 јули 2018)]</ref> По овој успех, тој направил голем напредок на списокот на најдобрите тенисери, доаѓајќи на 10. место, со вкупно 3.355 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, (пристапено на 15 јули 2018)]</ref> На 7 август, Ѓоковиќ го започнал своето учество на „[[Роџерс куп]]от“ во [[Торонто]], победувајќи го Мирза Башиќ (6:3, 7:6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-savladao-basica-sledeci-protivnik-piter-polanski/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak savladao Bašića, sledeći protivnik Piter Polanski“ (пристапено на 9 август 2018)]</ref> а во второто коло бил подобар од Питер Полански (6:3, 6:4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nova-pobeda-i-osmina-finala-toronta-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nova pobeda i osmina finala Toronta za Novaka“ (пристапено на 9 август 2018)]</ref> Меѓутоа, во осминафиналето тој бил елиминиран од [[Стефанос Циципас]] (3-6, 7-6, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/cicipas-zaustavio-novaka-u-osmini-finala-toronta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u singlu, plasman u četvrtfinale dubla“ (пристапено на 10 август 2018)]</ref> Во првото коло на турнирот во [[Синсинати]] (единствениот „мастерс“ на кој не успеал да победи), Ѓоковиќ бил подобар од американскиот тенисер Стив Џонсон (6-4, 7-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-uspesan-na-startu-turnira-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak uspešan na startu turnira u Sinsinatiju“ (пристапено на 16 август 2018)]</ref> а во второто коло го победил францускиот тенисер Адријан Манарино (4-6, 6-2, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-mastersa-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Mastersa u Sinsinatiju“ (пристапено на 16 август 2018)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од петтиот носител на турнирот и бранителот на титулата, [[Григор Димитров]] (2-6, 6-3, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preokrenuo-protiv-dimitrova-i-izborio-cetvrtfinale-sinsinatija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preokrenuo protiv Dimitrova i izborio četvrtfinale Sinsinatija“ (пристапено на 18 август 2018)]</ref> а истиот ден, во четврфиналето го победил и [[Милош Раониќ]] (7-5, 4-6, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dve-pobede-novaka-u-jednom-danu-za-polufinale-sinsinatija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dve pobede Novaka u jednom danu za polufinale Sinsinatija!“ (пристапено на 18 август 2018)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Марин Чилиќ]] (6-4, 3-6, 6-3) и така се пласирал во своето шесто финале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-na-korak-od-teniske-istorije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak na korak od teniske istorije“ (пристапено на 18 август 2018)]</ref> каде го победил Федерер (6-4, 6-4), остварувајќи ја 24. победа во двобоите со него. Така, по пет неуспешни обиди, тој конечно успеал да победи на „мастерсот“ во Синсинати, со што станал првиот тенисер во историјата кој успеал да победи на сите девет „мастерс“-турнири и да го освои т.н. „Златен мастерс“. Истовремено, со оваа титула, Ѓоковиќ се искачил на шестото место на списокот на најдобрите светски тенисери, со вкупно 4.445 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-osvojio-zlatni-masters-i-usao-u-tenisku-istoriju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole osvojio Zlatni Masters i ušao u tenisku istoriju!“ (пристапено на 20 август 2018)]</ref> Кон крајот на август, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]] (''US Open''), каде во првото коло го победил унгарскиот тенисер Мартон Фучович (6-3, 3-6, 6-4, 6-0),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pobedio-vrucinu-i-plasirao-se-u-drugo-kolo-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pobedio vrućinu i plasirao se u drugo kolo US Opena“ (пристапено на 29 август 2018)]</ref> а во второто коло бил подобар од американскиот тенисер Тенис Сандгрен (6-1, 6-3, 6-7, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-protiv-sandgrena-u-drugom-kolu-otvorenog-prvenstva-sad/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka protiv Sandgrena u drugom kolu Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 31 август 2018)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ бил подобар од францускиот тенисер [[Ришар Гаске]] (6-2, 6-3, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-gaskea-do-osmine-finala-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Gaskea do osmine finala US Opena“ (пристапено на 3 септември 2018)]</ref> а во осминафиналето го победил португалскиот тенисер [[Жоао Соуза]] (6-3, 6-4, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-protiv-milmana-u-cetvrtfinalu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole protiv Milmana u četvrtfinalu US Opena“ (пристапено на 4 септември 2018)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ го победил австралискиот тенисер [[Џон Милман]] (6-3, 6-4, 6-4) и така се пласирал во своето 11. полуфинале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 6 септември 2018)]</ref> каде бил подобар од Кеи Нишикори (6-3,6-4, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-na-korak-od-osvajanja-trece-titule-na-us-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole na korak od osvajanja treće titule na US Openu“ (пристапено на 8 септември 2018)]</ref> Со тоа, Ѓоковиќ се пласирал во своето осмо финале на овој турнир, каде го победил [[Хуан Мартин дел Потро]] (6-3, 7-6, 6-3) и така ја освоил третата титула на Отвореното првенство во САД. Истовремено, тој ја освоил 71. победа на тениските турнири и 14. „гренд слем“ титула во кариерата, со што се изедначил со [[Пит Сампрас]]. Со оваа победа, тој се пласирал на третото место на списокот на најдобрите тенисери во светот, со 6.445 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-trostruki-sampion-us-opena-i-treci-teniser-sveta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je trostruki šampion US Opena i treći teniser sveta!“ (пристапено на 10 септември 2018)]</ref> По учеството на „[[Куп Лејвер|Купот Лејвер]]“ во [[Чикаго]], во октомври, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во [[Шангај]], каде во второто коло го победил [[Жереми Шарди]] во два сета (6-3, 7-5),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siguran-start-novaka-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siguran start Novaka u Šangaju“ (пристапено на 10 октомври 2018)]</ref> а во третото коло бил подобар од [[Марко Чекинато]] (6-4, 6-0).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-prejak-za-cekinata/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prejak za Čekinata, u četvrtfinalu protiv Andersona“ (пристапено на 11 октомври 2018)]</ref> Во чевртфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од [[Кевин Андерсон]],<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-fenomenalnom-igrom-do-polufinala-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole fenomenalnom igrom do polufinala Šangaja!“ (пристапено на 13 октомври 2018)]</ref> победувајќи го во два сета (7-6, 6-3), а потоа во полуфиналето убедливо го победил [[Александер Зверев]], исто така, во два сета (6-2, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-zvereva-do-finala-sangaja-i-drugog-mesta-na-atp-listi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Maestralni Novak preko Zvereva do finala Šangaja i drugog mesta na ATP listi“ (пристапено на 13 октомври 2018)]</ref> Во финалето, тој го совладал хрватскиот тенисер [[Борна Чориќ]], во два сета (6-3, 6-4) и така, без ниту еден изгубен сет, ја освоил чевртата титула на овој турнир. Истовремено, тој ја освоил својата 32. титула на „мастерсите“ и вкупно, 72. титула во кариерата. Со оваа победа, Ѓоковиќ стигнал до 7.445 бода и со тоа се искачил на второто место на списокот на најдобрите светски тенисери.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-je-pobednik-masters-turnira-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole je pobednik Masters turnira u Šangaju!“ (пристапено на 14 октомври 2018)]</ref> Следниот турнир на којшто учествувал Ѓоковиќ бил „мастерсот“ во Париз, каде во првото коло бил слободен, а во второто коло го победил португалскиот тенисер Жоао Соуза (7-5, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Pariza, od ponedeljka ponovo BROJ 1!“ (пристапено на 3 ноември 2018)]</ref> Потоа, во третото коло бил подобар од босанскиот тенисер Дамир Џумхур, кој се откажал во вториот сет,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/predaja-dzumhura-nole-u-cetvrtfinalu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Predaja Džumhura, Nole u četvrtfinalu Pariza!“ (пристапено на 3 ноември 2018)]</ref> а во четвртфиналето го победил хрватскиот тенисер [[Марин Чилиќ]], во три сета (4-6, 6-2, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-srusio-cilica-za-plasman-u-polufinale-mastersa-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak srušio Čilića, u polufinalu Pariza protiv Federera“ (пристапено на 3 ноември 2018)]</ref> Во полуфиналето, одиграно на 3 ноември, Ѓоковиќ бил подобар од Федерер, исто така, во три сета (7-6, 5-7, 7-6), со што го зголемил водството во меѓусебните двобои на 25:22. Истовремено, Ѓоковиќ ја постигнал својата 22. победа по ред во 2018 година.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/posle-strasne-borbe-pao-i-federer-novak-u-finalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Federer pao posle strašne borbe, Novak u finalu!“ (пристапено на 3 ноември 2018)]</ref> Утредента, во финалето, Ѓоковиќ бил поразен од рускиот тенисер [[Карен Хачанов]] (5-7, 4-6), но и покрај поразот, тој се вратил на првото место на списокот на најдобрите тенисери на светот, со вкупно 8.045 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/umor-jaci-od-novaka-u-finalu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Umor jači od Novaka u finalu Pariza“ (пристапено на 4 ноември 2018)]</ref>. По „мастерсот“ во Париз, Ѓоковиќ настапил на завршниот турнир во [[Лондон]], но претходно ја добил наградата на АТП за повратник на сезоната, бидејќи во текот на 2018 година успеал од 22. место (во јуни) да се искачи на првото место (во ноември) на списокот на најдобрите тенисери во светот. Истовремено, неговиот тренер [[Марјан Вајда]] (со кого Ѓоковиќ ја обновил соработката во април 2018 година) бил прогласен за тренер на годината.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/atp-world-tour-nagrade-2018-novak-povratnik-godine-vajda-najbolji-trener/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP World Tour nagrade: Novak „povratnik godine“, Vajda najbolji trener“ (пристапено на 11 ноември 2018)]</ref> Својот настап на завршниот турнир во Лондон, Ѓоковиќ го почнал со победата против [[Џон Изнер]], во два сета (6:4, 6:3), забележувајќи ја својата 50. победа во 2018 година. Потоа, во второто коло, Ѓоковиќ го победил Зверев, исто така, во два сета (6-4, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novakova-dominacija-i-u-drugom-mecu-na-zavrsnom-turniru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova dominacija i u drugom meču na završnom turniru“ (пристапено на 14 ноември 2018)]</ref> додека во третиот натпревар бил подобар и од Чилиќ (7-6, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-prvi-u-grupi-guga-kuerten-u-polufinalu-protiv-andersona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole prvi u grupi „Guga Kuerten“, u polufinalu protiv Andersona“ (пристапено на 16 ноември 2018)]</ref> Како првопласиран во неговата група, во полуфиналето, Ѓоковиќ убелдиво го победил Андерсон, во два сета (6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-prejak-za-andersona-protiv-zvereva-za-titulu-na-zavrsnom-turniru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prejak za Andersona, protiv Zvereva za titulu na završnom turniru“ (пристапено на 17 ноември 2018)]</ref> а во финалето повторно се сретнал со Зверев, но овојпат бил поразен во два сета (4-6, 3-6). И покрај поразот, Ѓоковиќ ја завршил сезоната како најдобар тенисер на светот, со освоени 9.045 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/zverev-bolji-od-novaka-u-finalu-zavrsnog-turnira-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Zverev bolji od Novaka u finalu završnog turnira u Londonu“ (пристапено на 19 ноември 2018)]</ref> Ѓоковиќ ја завршил сезоната со настапот на егзибициониот турнир „Mubadala World Tennis Championship“ во [[Абу Даби]], каде веќе победувал во 2011, 2012 и 2013 година. Таму, во полуфиналето, одиграно на 28 декември, бил подобар од Карен Хачанов, во два сета (6-4, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/nole-u-finalu-egzibicije-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u finalu egzibicije u Abu Dabiju“ (пристапено на 29 декември 2018)]</ref> а утредента, во финалето го совладал и [[Кевин Андерсон]] (4-6, 7-5, 7-5) и на тој начин ја освоил својата четврта титула на овој турнир.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/cetvrta-titula-za-novaka-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Četvrta titula za Novaka u Abu Dabiju!“ (пристапено на 29 декември 2018)]</ref> Како резултат на одличните игри во текот на сезоната, [[Меѓународна тениска федерација|Меѓународната тениска федерација]] (''International Tennis Federation'') го прогласила Ѓоковиќ за најдобар тенисер во 2018 година, со што тој по шести пат го освоил ова признание.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/nole-je-sesti-put-u-karijeri-itf-sampion/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole je šesti put u karijeri ITF šampion!“ (пристапено на 29 декември 2018)]</ref> Исто така, тој бил избран за најдобар европски спортист во 2018 година од страна на Полската новинска агенција.<ref>[https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Novak_Djokovic/64255/novak-djokovic-voted-as-the-european-sportsman-of-the-year/ Luigi Gatto, „Novak Djokovic voted as the European Sportsman of the Year“ (пристапено на 29 декември 2018)]</ref> Најпосле, по четврти пат во кариерата, тој ја освоил наградата „[[Лауреус]]“ за најдобар спортист на годината.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/noletu-cetvrti-put-laureus-nagrada-za-sportistu-godine/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Noletu četvrti put „Laureus“ nagrada za sportistu godine“ (пристапено на 19 февруари 2019)]</ref> ===2019 година=== Ѓоковиќ ја започнал сезоната на турнирот во [[Доха]], каде бил прв носител на турнирот. Во првото коло, тој бил подобар од [[Дамир Џумхур]] (6-1, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/furiozan-start-novaka-u-dohi-prvog-dana-2019-godine/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Furiozan start Novaka u Dohi prvog dana 2019. godine“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> а во второто коло го победил унгарскиот тенисер [[Мартон Фучович]] (4-6, 6-4, 6-1).<ref name="novakdjokovic.com">[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preokretom-do-cetvrtfinala-u-kataru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu singla i polufinalu dubla u Kataru“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил грузискиот тенисер [[Николос Базилашвили]] (4-6, 6-3, 6-4),<ref name="Dohe 2019">[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-posle-velike-borbe-u-polufinalu-dohe/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole posle velike borbe u polufinalu Dohe“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> но во полуфиналето загубил од Баутиста Агут (6-3, 6-7, 4-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-finala-na-turniru-u-dohi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez finala na turniru u Dohi“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> Исто така, Ѓоковиќ се натпреварувал и во двојки, играјќи заедно со брат му [[Марко Ѓоковиќ|Марко]]. Во осминафиналето, тие ја победиле двојката Чем Илкел/Мубарак Шанан Заид (6-3, 3-6, 10-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/doha-novak-protiv-damira-dzumhura-u-1-mecu-sezone/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Doha: Nole i Marko uspešni u dublu, 1. kolo singla protiv Džumhura“ (пристапено на 5 јануари 2019)]</ref> во четвртфиналето биле подобри од [[Душан Лајовиќ]]/[[Дамир Џумхур]] (7-5, 3-6, 10-7).<ref name="novakdjokovic.com"/> а во полуфиналето загубиле од [[Давид Гофан]]/Пјер Угу Ербер (1-6, 6-3, 13-15).<ref name="Dohe 2019"/> На 15 јануари 2019 година, Ѓоковиќ го започнал својот настап на Отвореното првенство на Австралија. Во првото коло, тој бил подобар од американскиот тенисер [[Мичел Кругер]] (6-3, 6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-uspesno-otvorio-svoj-15-australijen-open/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak uspešno otvorio svoj 15. Australijen Open“ (пристапено на 15 јануари 2019)]</ref> во второто коло го победил францускиот тенисер [[Жо-Вилфрид Цонга|Жо Вилфред Цонга]], во три сета (6-3, 7-5, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-noleta-nad-congom-za-trece-kolo-otvorenog-prvenstva-australije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Noleta nad Congom za treće kolo Otvorenog prvenstva Australije“ (пристапено на 18 јануари 2019)]</ref> а во третото коло бил подобар од канадскиот тенисер [[Денис Шаповалов]] (6-3, 6-4, 4-6, 6-0).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Australijen Opena“ (пристапено на 19 јануари 2019)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го совладал рускиот тенисер [[Данил Медведев]] (6-4, 6-7, 6-2, 6-3) и така се пласирал во своето десетто четвртфинале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-medju-osam-najboljih-u-melburnu-protiv-nisikorija-za-polufinale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole među osam najboljih u Melburnu, sledi duel sa Nišikorijem“ (пристапено на 23 јануари 2019)]</ref> каде се сретнал со јапонскиот тенисер Нишикори. Откако Ѓоковиќ убедливо го освоил првиот сет со резултат 6-1, а во вториот сет водел со резултат 4-1, Нишикори се откажал поради повреда.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-ao-nisikori-predao-mec-u-drugom-setu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu AO, Nišikori predao meč u drugom setu“ (пристапено на 23 јануари 2019)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ лесно го победил францускиот тенисер [[Лука Пуј]], во три сета (6-0, 6-2, 6-2) и така се пласирал во своето седмо финале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ao-ekspresna-pobeda-novaka-u-polufinalu-protiv-rafe-za-sedmu-titulu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AO: Ekspresna pobeda Novaka u polufinalu, protiv Rafe za sedmu titulu“ (пристапено на 25 јануари 2019)]</ref> каде го победил Рафаел Надал, исто така, во три сета (6-3, 6-2, 6-3). На тој начин, по седми пат победил на овој турнир и станал рекордер по бројот на титулите на Отвореното првенство на Австралија, надминувајќи ги Федерер и [[Рој Емерсон]] кои имаат по шест титули. Со оваа победа, Ѓоковиќ стигнал до својата 73. титула на тениските турнири на АТП, како и до својата 15. титула на „гренд-слем“ турнирите. По овој турнир, во меѓусебните натпревари со Надал, Ѓоковиќ го зголемил водството на 28-25. Исто така, тој се задржал на првото место на списокот на најдобрите тенисери на светот, со 10 955 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-silni-osvojio-istorijsku-sedmu-titulu-na-australijen-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole SILNI osvojio istorijsku sedmu titulu na Australijen Openu!“ (пристапено на 28 јануари 2019)]</ref> Во март, Ѓоковиќ учествувал на „мастерсот“ во Индијан Велс каде, како прв носител, настапил од второто коло во кое го победил квалификантот Бјорн Фратанџело, во два сета (7-6, 6-2),<ref name="Indijen Velsu 2019">[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-indijen-velsa-4/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu singla i četvrtfinalu dubla u Indijen Velsu“ (пристапено на 11 март 2019)]</ref> но веќе во третото коло неочекувано загубил од германскиот тенисер [[Филип Колшрајбер]] (4-6, 4-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/neocekivani-poraz-novaka-od-kolsrajbera-u-3-kolu-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Neočekivani poraz Novaka od Kolšrajbera u 3. kolu Indijen Velsa“ (пристапено на 13 март 2019)]</ref> Истовремено, Ѓоковиќ играл и во двојки, заедно со [[Фабио Фоњини]]. Во првото коло, оваа двојка била подобра од Жереми Шарди и [[Милош Раониќ]] (7-6, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/organizatori-turnira-u-indijen-velsu-objavili-parove-glavnog-zreba/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „IW: Novak protiv Fratanđela u 2. kolu singla, pobeda na startu u dublu“ (пристапено на 10 март 2019)]</ref> а во осминафиналето ја победила двојката Роан Бопан/Денис Шаповалов во три сета (6-4, 1-6, 10-8).<ref name="Indijen Velsu 2019"/> Во четврфиналето, Фоњини и Ѓоковиќ ја победиле двојката Жан-Жилиен Рожер/Орија Текау (7-6, 2-6, 10-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-i-fonjini-u-polufinalu-indijen-velsa-u-dublu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole i Fonjini u polufinalu Indijen Velsa u dublu“ (пристапено на 13 март 2019)]</ref> но во полуфиналето биле поразени од двојката Лукаш Кубот/Марсело Мело (6-7, 6-2, 6-10).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srpsko-italijanski-dubl-zaustavljen-u-polufinalu-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srpsko-italijanski dubl zaustavljen u polufinalu Indijen Velsa“ (пристапено на 23 март 2019)]</ref> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил и на „мастерсот“ во Мајами, каде во второто коло го победил австралискиот тенисер [[Бернад Томиќ]] (7-6, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-miami-open-a/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu „Miami Open“-a“ (пристапено на 23 март 2019)]</ref> а во третото коло бил подобар од аргентинскиот тенисер [[Федерико Делбонис]] (7-5, 4-6, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-majamija-posle-dvocasovne-borbe/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Majamija posle dvočasovne borbe“ (пристапено на 25 март 2019)]</ref> Меѓутоа, во осминафиналето, Ѓоковиќ бил поразен од [[Роберто Баутиста Агут]], во три сета (6-1, 5-7, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtom-kolu-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u četvrtom kolu Majamija“ (пристапено на 27 март 2019)]</ref> И на „мастерсот“ во [[Монте Карло]], Ѓоковиќ бил прв носител и затоа настапот го почнал од второто коло, каде бил подобар од германскиот тенисер [[Филип Колшрајбер]], во три сета (6-3, 4-6, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-uspesno-zapoceo-nastup-u-monte-karlu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak uspešno započeo nastup u Monte Karlu“ (пристапено на 16 април 2019)]</ref> а во третото коло го победил американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-3, 6-0).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/druga-pobeda-novaka-u-monaku-protiv-medvedeva-u-cetvrtfinalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Druga pobeda Novaka u Monaku, protiv Medvedeva u četvrtfinalu“ (пристапено на 18 април 2019)]</ref> Сепак, во четврфиналето, тој бил поразен од рускиот тенисер [[Данил Медведев]] во три сета (3-6, 6-4, 2-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-bez-svesrpskog-polufinala-u-monte-karlu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka, bez svesrpskog polufinala u Monte Karlu“ (пристапено на 21 април 2019)]</ref> Во мај, Ѓоковиќ го започнал своето учество на „мастерсот“ во [[Мадрид]] и истовремено ја почнал својата 250. недела на врвот на списокот на најдобрите тенисери на светот. Во тој миг, само четворица тенисери во историјата имале повеќе недели на првото место на табелата на АТП, и тоа: [[Џими Конорс]], [[Иван Лендл]], [[Пит Сампрас]] и [[Роже Федерер]]. И на овој турнир, Ѓоковиќ настапил директно во второто коло при што го победил американскиот тенисер Тејлор Фриц (6-4, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/uspesan-start-novaka-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Uspešan start Novaka u Madridu“ (пристапено на 9 мај 2019)]</ref> а во третото коло бил подобар од францускиот тенисер [[Жереми Шарди]] (6-1, 7-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-sardija-do-cetvrtfinala-mastersa-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Šardija do četvrtfinala Mastersa u Madridu“ (пристапено на 9 мај 2019)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ требало да игра против [[Марин Чилиќ]], но мечот не се одиграл поради труењето на Чилиќ со храна,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-borbe-u-polufinalu-madrida/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez borbe u polufinalu Madrida“ (пристапено на 10 мај 2019)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од [[Доминик Тим]] (7-6, 7-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-finalu-madrida-posle-velike-borbe-sa-timom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u finalu Madrida posle velike borbe i pobede nad Timom“ (пристапено на 13 мај 2019)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ го победил грчкиот тенисер [[Стефанос Циципас]] (6-3, 6-4) и така ја освоил својата трета титула на овој турнир, 33. титула на „мастерсите“ и вкупно 74. титула во кариерата.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/treca-titula-za-noleta-na-mastersu-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Treća titula za Noleta na Mastersu u Madridu“ (пристапено на 13 мај 2019)]</ref> По настапот во Мадрид, Ѓоковиќ го задржал првото место на табелата на најдобрите светски тенисери, со освоени 12 115 бода, а веднаш потоа, како прв носител, настапил на „мастерсот“ во Рим. На 16 мај, Ѓоковиќ одиграл два меча: најпрвин, во второто коло, го победил канадскиот тенисер [[Денис Шаповалов]] (6-1, 6-3), а вечерта го одиграл и третото коло во кое го победил германскиот тенисер [[Филип Колшрајбер]] (6-3, 6-0).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rim-dve-pobede-noleta-u-jednom-danu-rival-u-cetvrtfinalu-del-potro/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rim: Dve pobede Noleta u jednom danu, rival u četvrtfinalu del Potro“ (пристапено на 17 мај 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил [[Хуан Мартин дел Потро]] (4-6, 7-6, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-spasio-dve-mec-lopte-i-plasirao-se-u-polufinale-rima-posle-maratona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole spasio dve meč lopte i plasirao se u polufinale Rima posle maratona“ (пристапено на 19 мај 2019)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од уште еден аргентински тенисер, [[Диего Шварцман]] (6-3, 6-7, 6-3), со што ја остварил својата 50. победа на турнирот во Рим.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pao-jos-jedan-argentinac-novak-na-korak-od-titule-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pao još jedan Argentinac, Novak na korak od titule u Rimu“ (пристапено на 19 мај 2019)]</ref> Меѓутоа, во финалето, Ѓоковиќ загубил од [[Рафаел Надал]] во три сета (0-6, 6-4, 1-6), претрпувајќи го 26. пораз од Надал во меѓусебните средби.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nadal-bolji-od-novaka-u-finalu-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nadal bolji od Novaka u finalu Mastersa u Rimu“ (пристапено на 19 мај 2019)]</ref> На 27 мај, Ѓоковиќ настапил на „[[Ролан Гарос]]“, каде во првото коло го победил полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] со резултат 3:0 (6-4, 6-2, 6-2),<ref>[hhttp://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-lagano-do-drugog-kola-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak lagano do drugog kola Rolan Garosa“ (пристапено на 28 мај 2019)]</ref> во второто коло бил подобар од швајцарскиот тенисер [[Хенри Лаксонен]] (6-1, 6-4, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-plasirao-u-trece-kolo-otvorenog-prvenstva-francuske/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak se plasirao u treće kolo Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 30 мај 2019)]</ref> а во третото коло го совладал италијанскиот тенисер [[Салваторе Карузо]] (6-3, 6-3, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-karuza-do-osmine-finala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Karuza do osmine finala Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2019)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го победил [[Јан Ленард Штруф]] (6-3, 6-2, 6-2), забележувајќи ја 67. победа на „Ролан Гарос“ и се пласирал во своето 13. четвртфинале на овој турнир.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-rolan-garosa-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtfinalu Rolan Garosa“ (пристапено на 3 јуни 2019)]</ref> Таму, тој бил подобар од [[Александар Зверев]] во три сета (7-5, 6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rg-novak-izbacio-zvereva-protiv-tima-za-finale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „RG: Novak izbacio Zvereva, protiv Tima za finale“ (пристапено на 6 јуни 2019)]</ref> но во полуфиналето загубил од [[Доминик Тим]] во пет сета (2-6, 6-3, 5-7, 7-5, 5-7).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-rolan-garosa-posle-cetvorocasovne-borbe/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu Rolan Garosa posle četvoročasovne borbe“ (пристапено на 8 јуни 2019)]</ref> На 25 јуни 2019, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир „[[Будлс]]“ во [[Лондон]], каде во првиот настап бил подобар од [[Кристијан Гарин]] (6-2, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-garinom-u-prvom-mecu-na-budlsu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Garinom u prvom meču na Budlsu“ (пристапено на 3 јули 2019)]</ref> а утредента изгубил од [[Денис Шаповалов]] (6-7, 4-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sapovalov-bolji-od-novaka-u-drugom-mecu-na-egzibiciji-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Šapovalov bolji od Novaka u drugom meču na egzibiciji u Londonu“ (пристапено на 3 јули 2019)]</ref> На 1 јули, како прв носител, Ѓоковиќ го започнал својот петнаесетти настап на „Вимблдон“, при што во првото коло бил подобар од [[Филип Колшрајбер]] (6-3, 7-5, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-drugog-kola-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do drugog kola Vimbldona“ (пристапено на 3 јули 2019)]</ref> а во второто коло го победил [[Денис Кудла]] (6-3, 6-2, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nova-sigurna-pobeda-novaka-za-plasman-u-trece-kolo-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nova sigurna pobeda Novaka za plasman u treće kolo Vimbldona“ (пристапено на 3 јули 2019)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ бил подобар од [[Хуберт Хуркач]] (7-5, 6-7, 6-1, 6-4) и така се пласирал во осминафиналето,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala Vimbldona“ (пристапено на 6 јули 2019)]</ref> каде лесно го победил францускиот тенисер [[Уго Умбер]] (6-3, 6-2, 6-3) и така остварил пласман во своето 45. чевртфинале на „гренд-слем“ турнирите во кариерата.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rutinska-pobeda-novaka-nad-amberom-rival-u-cetvrtfinalu-gofan/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rutinska pobeda Novaka nad Amberom, rival u četvrtfinalu Gofan“ (пристапено на 9 јули 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил убедливо подобар од белгискиот тенисер [[Давид Гофан]] (6-4, 6-0, 6-2) и така ја остварил својата 70. победа на Вимблдон и се пласирал во своето деветто полуфинале овој турнир (36. полуфинале на „гренд слем“ туририте).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-fantasticnom-igrom-do-polufinala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole fantastičnom igrom do polufinala Vimbldona!“ (пристапено на 11 јули 2019)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го победил шпанскиот тенисер [[Роберто Баутиста Агут]] (6-2, 4-6, 6-3, 6-2) и се пласирал во своето 25. „грен-слем“ финале,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-u-nedelju-bori-za-petu-titulu-na-vimbldonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak se u nedelju protiv Federera bori za petu titulu na Vimbldonu!“ (пристапено на 12 јули 2019)]</ref> каде по тешка и исцрпувачка борба која траела дури 4 часа и 57 минути (најдолгото финале во историјата на „Вимблдон“) го победил [[Роже Федерер]], во пет сета (7-6, 1-6, 4-6, 13-12) и така ја освоил својата петта титула на овој турнир, 16. титула на „гренд-слем“ турнирите и вкупно 75. титула во кариерата. Исто така, Ѓоковиќ станал вториот тенисер по [[Боб Фалкенбург]] во 1948 година, кој успеал да спаси меч-топка и потоа да победи на „Вимблдон“. По победата на овој турнир, Ѓоковиќ го задржал првото место на табелата на АТП, со вкупно 12 415 бода, обезбедувајќи предност од речиси 5 000 бода во однос на Надал и Федерер.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-petostruki-vladar-vimbldona-posle-najduzeg-finala-u-istoriji/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je petostruki vladar Vimbldona posle najdužeg finala u istoriji!“ (пристапено на 15 јули 2019)]</ref> На 13 август, Ѓоковиќ го започнал настапот на „мастерсот“ во Синсинати, каде во второто коло го победил американскиот тенисер [[Сем Квери]] (7-5, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pobedom-zapoceo-odbranu-titule-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pobedom započeo odbranu titule u Sinsinatiju“ (пристапено на 14 август 2019)]</ref> во третото коло бил подобар од шпанскиот тенисер [[Пабло Карења Буста]] (6-3, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novi-trijumf-i-cetvrtfinale-sinsinatija-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novi trijumf i četvrtfinale Sinsinatija za Novaka“ (пристапено на 17 август 2019)]</ref> а во четвртфиналето го совладал францускиот тенисер [[Лука Пуј]] (7-6, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-savladao-puja-za-mesto-u-polufinalu-sinsinatija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak savladao Puja za mesto u polufinalu Sinsinatija“ (пристапено на 17 август 2019)]</ref> Меѓутоа, во полуфиналето, тој бил поразен од [[Данил Медведев]] (6-3, 3-6, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-sinsinatija-posle-preokreta-medvedeva/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu Sinsinatija posle preokreta Medvedeva“ (пристапено на 18 август 2019)]</ref> Две недели подоцна, на 26 август, Ѓоковиќ настапил во првото коло на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]] во кое го победил шпанскиот тенисер [[Роберто Карбалјес Баена]] (6-4, 6-1, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-uspesno-startovao-svoj-cetrnaesti-us-open/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak uspešno startovao svoj četrnaesti US Open“ (пристапено на 27 август 2019)]</ref> Во второто коло се сретнал со аргентинскиот тенисер [[Хуан Игнасио Лондеро]] (6-4, 7-6, 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-londerom-u-drugom-kolu-otvorenog-prvenstva-sad/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Londerom u drugom kolu Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 29 август 2019)]</ref> а во третото коло бил подобар од американскиот тенисер [[Денис Кугла]] (6-3, 6-4, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-kudle-do-osmine-finala-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Kudle do osmine finala US Opena“ (пристапено на 1 септември 2019)]</ref> Меѓутоа, во осминафиналето, тој бил принуден да го предаде мечот против [[Станислас Вавринка]] поради повреда, при резултат 4-6, 5-7, 1-2.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/us-open-povreda-jaca-od-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „US Open: Povreda jača od Novaka“ (пристапено на 2 септември 2019)]</ref> На 1 октомври, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот во [[Токио]], каде во првото коло го совладал австралискиот тенисер [[Алексеј Попирин]] (6-4, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-atp-turnira-u-japanu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu ATP turnira u Japanu“ (пристапено на 2 октомври 2019)]</ref> а во второто коло го победил јапонскиот тенисер [[Го Соеда]] (6-3, 7-5).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-tokija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Tokija“ (пристапено на 2 октомври 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од францускиот тенисер [[Лука Пуј]] (6-1, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-impresivnom-igrom-do-pobede-nad-pujom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole impresivnom igrom do pobede nad Pujom“ (пристапено на 4 октомври 2019)]</ref> а во полуфиналето го совладал белгискиот тенисер [[Давид Гофан]] (6-3, 6-4).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-finalu-turnira-u-tokiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u finalu turnira u Tokiju!“ (пристапено на 5 октомври 2019)]</ref> Најпосле, во финалето, тој бил подобар од австралискиот тенисер [[Џон Милман]] (6-3, 6-2) и така победил на своето прво учество на овој турнир, и тоа без ниту еден изгубен сет. Овој натпревар бил 110. финале во неговата кариера, а истовремено тој ја освоил својата 76. шампионска титула. Со оваа победа, тој се заврстил на првото место на списокот на најдобрите светски тенисери, со освоени 10 365 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-je-sampion-atp-turnira-u-tokiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak je šampion ATP turnira u Tokiju!“ (пристапено на 5 октомври 2019)]</ref> Веднаш потоа, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Шангај, каде ја бранел титулата. Во второто коло, тој го победил [[Денис Шаповалов]] (6-3, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pobedom-poceo-odbranu-titule-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pobedom počeo odbranu titule u Šangaju“ (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> во осминафиналето бил подобар од американскиот тенисер Џон Изнер (7-5, 6-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ukrotio-servise-iznera-i-plasirao-se-u-cetvrtfinale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ukrotio servise Iznera i plasirao se u četvrtfinale“ (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> но во четвртфиналето претрпел пораз од [[Стефанос Циципас]] (6-3, 5-7, 3-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtfinalu-sangaja-posle-preokreta-cicipasa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u četvrtfinalu Šangaja posle preokreta Cicipasa“ (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> Истовремено, Ѓоковиќ настапил и во играта во двојки, заедно со [[Филип Крајиновиќ]]. Во првото коло, тие биле подобри од [[Кевин Кравиц]] и [[Андреас Мис]] (6-3, 3-6, 10-3),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-i-filipa-u-prvom-kolu-dubla-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka i Filipa u prvom kolu dubla u Šangaju“ (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> но во второто коло биле поразени од [[Џејми Мареј]] и [[Наел Скупски]] (3-6, 2-6).<ref>[https://www.flashscore.com/tennis/atp-doubles/shanghai/ Flash Score.com (пристапено на 14 октомври 2019)]</ref> И покрај неуспехот да ја одбрани титулата, Ѓоковиќ го задржал првото место на табелата на најдобрите тенисери со освоени 9 545 бодови. Притоа, со 272 непрекинати седмици на првото место го надминал [[Иван Лендл]] (кој бил најдобар тенисер во текот на 270 последователни недели) на третото место на тенисерите според бројот на неделите поминати на првото место на списокот на АТП.<ref>[http://novakdjokovic.com/da-li-znate/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 17 октомври 2019)]</ref> На 30 октомври, Ѓоковиќ го започнал настапот на „мастерсот“ во Париз (''Rolex Paris Masters''), каде во првото коло бил слободен, а во второто коло го победил францускиот тенисер [[Корентан Муте]] (7-6, 6-4),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-slavio-protiv-mutea-u-drugom-kolu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak slavio protiv Mutea u drugom kolu Pariza“ (пристапено на 31 октомври 2019)]</ref> а во осминафиналето бил подобар од британскиот тенисер [[Кајл Едмунд]] (7-6, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-se-plasirao-u-cetvrtfinale-mastersa-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole se plasirao u četvrtfinale Mastersa u Parizu“ (пристапено на 31 октомври 2019)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ лесно го совладал [[Стефанос Циципас]] (6-1, 6-2)<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ekspresna-pobeda-novaka-nad-cicipasom-za-polufinale-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Ekspresna pobeda Novaka nad Cicipasom za polufinale Pariza“ (пристапено на 1 ноември 2019)]</ref> и така се пласирал во своето шесто полуфинале на овој турнир, каде го победил бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] (7-6, 6-4). На тој начин, Ѓоковиќ стигнал до своето шесто финале на овој турнир и 50. финале на „мастерсите“.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-50-masters-finalu-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak protiv Šapovalova u 50. Masters finalu u karijeri!“ (пристапено на 2 ноември 2019)]</ref> Во финалето, тој го совладал [[Денис Шаповалов]] (6-3, 6-4) и така ја освоил петтата титула на овој турнир, како и својата 34. титула на „мастерсите“ и вкупно 77. титула во кариерата. Сепак, и покрај победата на овој турнир, Ѓоковиќ го загубил првото место на списокот на најдобрите светски тенисери, на кое се наоѓал од 5 ноември 2018 година.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/peti-trofej-noleta-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Peti trofej Noleta u Parizu!“ (пристапено на 3 ноември 2019)]</ref> На 10 ноември 2019 година, Ѓоковиќ го започнал настапот на завршниот турнир во сезоната, одигран во [[Лондон]]. Притоа, тој бил носител на групата „Бјорн Борг“,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/objavljen-je-zreb-za-zavrsni-turnir-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Objavljen je žreb za završni turnir u Londonu“ (пристапено на 10 ноември 2019)]</ref> каде во првото коло го совладал италијанскиот тенисер [[Матео Беретини]] (6-2, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/furiozan-start-novaka-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Furiozan start Novaka u Londonu“ (пристапено на 10 ноември 2019)]</ref> Во вториот настап, Ѓоковиќ бил поразен од [[Доминик Тим]], во три сета (7-6, 3-6, 6-7),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-od-tima-posle-trocasovne-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka od Tima posle tročasovne drame“ (пристапено на 13 ноември 2019)]</ref> а потоа претрпел пораз и од Федерер (4-6, 3-6) поради што не успеал да се пласира во полуфиналето.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-polufinala-na-zavrsnom-turniru-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez polufinala na završnom turniru u Londonu“ (пристапено на 15 ноември 2019)]</ref> Така, Ѓоковиќ ја завршил сезоната на второто место на списокот на најдобрите тенисери.<ref>[http://novakdjokovic.com/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 31 декември 2019)]</ref> На крајот од сезоната, Ѓоковиќ учествувал на егзибициониот турнир „Мубадала“ во [[Абу Даби]], каде веќе освоил четири титули: во 2011, 2012, 2013 и 2018 година.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-20-i-21-decembra-brani-titulu-na-egzibiciji-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak 20. i 21. decembra brani titulu na egzibiciji u Abu Dabiju“ (пристапено на 21 декември 2019)]</ref> На 20 декември, тој загубил во полуфиналето од Стефанос Циципас (6-3, 6-7, 4-6),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/cicipas-bolji-od-novaka-u-polufinalu-egzibicije-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Cicipas bolji od Novaka u polufinalu egzibicije u Abu Dabiju“ (пристапено на 21 декември 2019)]</ref> а утредента, во борбата за третото место, бил подобар од [[Карен Качанов]] (7-5, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/trece-mesto-za-novaka-u-abu-dabiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Treće mesto za Novaka u Abu Dabiju“ (пристапено на 21 декември 2019)]</ref> ===2020 година=== На 20 јануари 2010 година, Ѓоковиќ го почнал настапот на Отвореното првенство на Австралија каде во првото коло го победил германскиот тенисер [[Жан-Ленард Штруф]] (7-6, 6-2, 2-6, 6-1) и така ја остварил 900, победа во кариерата, како шести тенисер во отворената ера кој постигнал ваков подвиг.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/900-pobeda-noleta-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „900. pobeda Noleta u karijeri!“ (пристапено на 23 јануари 2020)]</ref> Потоа, во второто и во третото коло ги совладал јапонските тенисери [[Тацумо Ито]] (6-1, 6-4, 6-2)<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-treceg-kola-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do trećeg kola Australijen Opena“ (пристапено на 23 јануари 2020)]</ref> и [[Јошихито Нишиока]] (6-3, 6-2, 6-2).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-otvorenog-prvenstva-australije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Otvorenog prvenstva Australije“ (пристапено на 24 јануари 2020)]</ref> Во осминафиналето, тој бил подобар од аргентинскиот тенисер [[Диего Шварцман]] (6-3, 6-4, 6-4) и така се пласирал во своето 11. четврфинале на овој турнир,<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-medju-osam-najboljih-u-melburnu-sledi-duel-sa-raonicem/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole među osam najboljih u Melburnu, sledi duel sa Raonićem“ (пристапено на 26 јануари 2020)]</ref> каде го совладал канадскиот тенисер [[Милош Раониќ]] (6-4, 6-3, 7-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preko-raonica-zakazao-polufinale-sa-federerom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preko Raonića zakazao polufinale sa Federerom“ (пристапено на 28 јануари 2020)]</ref> Така, тој се пласирал во своето осмо полуфинале на Отвореното првенство на Австралија каде, во нивната 50. меѓусебна средба, го победил Федерер (7-6, 6-4, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-srusio-federera-za-finale-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak srušio Federera za finale Australijen Opena!“ (пристапено на 1 февруари 2020)]</ref> Во финалето, одиграно на 2 февруари, Ѓоковиќ се сретнал со Доминик Тим. Првиот сет му припаднал на Ѓоковиќ, во следните два бил подобар Тим, но потоа Ѓоковиќ направил пресврт и победил во пет сета (6-4, 4-6, 2-6, 6-3, 6-4). На тој начин, тој ја освоил осмата титула на Отвореното првенство на Австралија, 17. „гренд слем“ титула и вкупно 78. титула во кариерата. Благодарение на ппобедата на овој турнир, по тримесечна пауза, Ѓоковиќ повторно станал најдобар тенисер на светот, со освоени 9 720 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preokretom-do-osmog-australijen-opena-i-prvog-mesta-na-svetu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preokretom do osmog Australijen Opena i prvog mesta na svetu!“ (пристапено на 2 февруари 2020)]</ref> Од 24 до 29 февруари, Ѓоковиќ играл на турнирот во [[Дубаи]] (Dubai Duty Free Tennis Championships). Притоа, во првото коло, тој бил подобар од тунискиот тенисер Малек Џазири (6-1, 6-2), а истовремено настапил и во играта на двојки (заедно со [[Марин Чилиќ]]). Сепак, тие биле поразени уште во првото коло од [[Раџив Рам]] и [[Џо Салзбери]] (2-6, 2-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-drugog-kola-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do drugog kola Dubaija“ (пристапено на 28 февруари 2020)]</ref> Во второто коло, Ѓоковиќ го совладал германскиот тенисер [[Филип Колшрајбер]] (6-3. 6-1),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-kolsrajberom-za-cetvrtfinale-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Kolšrajberom za četvrtfinale Dubaija“ (пристапено на 28 февруари 2020)]</ref> во четвртфиналето бил подобар од [[Карен Качанов]] (6-2, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ispratio-i-kacanova-sa-turnira-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ispratio i Kačanova sa turnira u Dubaiju, na redu je Monfis“ (пристапено на 28 февруари 2020)]</ref> а во полуфиналето го победил францускиот тенисер [[Гаел Монфис]] (2-6, 7-6, 6-1).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-posle-drame-i-preokreta-do-finala-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole posle drame i preokreta do finala Dubaija“ (пристапено на 28 февруари 2020)]</ref> Најпосле, во финалето, Ѓоковиќ го победил [[Стефанос Циципас]] (6-3, 6-4) и ја освоил петтата титула на овој турнир (вкупно 79. титула во кариерата), остварувајќи ја својата 18. победа во низа во 2020 година. Со оваа победа, Ѓоковиќ се заврстил на првото место на списокот на најдобрите светски тенисери, со вкупно 10 220 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-sampion-turnira-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je šampion turnira u Dubaiju!“ (пристапено на 29.2.2020)]</ref> Поради епидемијата на вирусот [[COVID-19]], тениските турнири закажани за пролетта и летото биле откажани. На 20 јуни 2020 година, Ѓоковиќ го започнал учеството на хуманитарниот турнир „Adria Tour“ во [[Задар]], организиран од него и од неговиот татко. Во првиот натпревар од групата А, тој го победил српскиот тенисер [[Пеѓа Крстин]] (4-3, 4-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/prva-pobeda-novaka-u-zadru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Prva pobeda Novaka u Zadru“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> потоа бил подобар и од [[Борна Ќориќ]] (4-1, 4-3), во третиот настап го победил хрватскиот тенисер [[Нино Сердарушиќ]] (4-1, 4-3). Така, тој се пласирал во финалето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/novak-je-prvi-finalista-adria-tour-a-u-zadru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak i Rubljov za trofej u Zadru“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> каде требало да игра против [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]], но натпреварот бил откажан откако било соопштено дека бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] бил заразен со вирусот.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/otkazano-je-finale-adria-tour-a-u-zadru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Otkazano je finale Adria Tour-a u Zadru“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> Набрзо, по враќањето во [[Белград]], Ѓоковиќ соопштил дека и тој и неговата сопруга се позитивни на вирусот COVID-19 при што им се извинил на сите заразени.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/saopstenje-novaka-djokovica/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Saopštenje Novaka Đokovića“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> По овој настан, Ѓоковиќ бил мета на бројни напади ширум светот, а во знак на поддршка, на почетокот од јули, на тенискиот терен на клубот „Ѓукиќ“, белградскиот архитект и уличен уметник Андреј Јосифовски го изработил најголемиот портрет на Ѓоковиќ на светот, долг 24 метри, широк 11 метри и со површина од 264 квадратни метри.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/najveci-portret-novaka-djokovica-na-svetu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Najveći portret Novaka Đokovića na svetu“ (пристапено на 5 јули 2020)]</ref> На крајот од август, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Синсинати (овојпат одржан во [[Њујорк]]), каде во првото коло го победил литванскиот тенисер Рикардес Беранкис (7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novakova-prva-pobeda-posle-24-nedelje/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova prva pobeda posle 24 nedelje“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> во осминафиналето го совладал американскиот тенисер [[Тенис Сандгрен]] (6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-rutinski-do-cetvrtfinala-sinsinati-mastersa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole rutinski do četvrtfinala Sinsinati Mastersa“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> во четвртфиналето бил подобар од германскиот тенисер [[Јан-Ленард Штруф]] (6-3, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ekspresna-pobeda-novaka-za-plasman-u-67-masters-polufinale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Ekspresna pobeda Novaka za plasman u 67. Masters polufinale“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> а во полуфиналето го совладал [[Роберто Баутиста Агут]] (4-6, 6-4, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-finalu-posle-seta-zaostatka-i-drame-u-zavrsnici/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u finalu posle seta zaostatka i drame u završnici“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ го совладал [[Милош Раониќ]] (1-6, 6-3, 6-4) и така ја освоил втората титула на овој турнир, четвртата титула во 2020 година, 35. титула на „мастерсите“ (со што го изедначил рекордот на Надал) и 80. титула во кариерата. Со оваа победа, Ѓоковиќ станал првиот тенисер во историјата кој го освоил секој „мастерс“ турнир барем двапати.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/druga-titula-za-novaka-na-sinsinati-mastersu-80-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Druga titula za Novaka na Sinsinati Mastersu, 80. u karijeri i novi rekord!“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> На 1 септември 2020 година, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]] каде во првото коло го победил босанскиот тенисер [[Дамир Џумхур]] (6-1, 6-4, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siguran-start-novaka-na-us-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siguran start Novaka na US Openu“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> а во второто коло бил подобар од британскиот тенисер [[Кајл Едмунд]] (6-7, 6-3, 6-4, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preokrenuo-protiv-edmunda-i-plasirao-se-u-trece-kolo-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preokrenuo protiv Edmunda i plasirao se u treće kolo US Opena“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ го совладал Јан-Ленард Штруф (6-3, 6-3, 6-1) и така ја продолжил низата од 26 последователни победи во 2020 година.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/fenomenalna-pobeda-novaka-u-trecem-kolu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fenomenalna pobeda Novaka u trećem kolu US Opena“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> Меѓутоа, во напреварот од четврото коло против [[Пабло Карењо Буста]], тој бил дисквалификуван од турнирот, откако во првиот сет го погодил линискиот судија со топката во вратот.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kraj-us-opena-za-novaka-posle-neverovatne-diskvalifikacije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kraj US Opena za Novaka posle diskvalifikacije“ (пристапено на 6.9.2020)]</ref> На 16 септември, Ѓоковиќ го почнал настапот на „мастерсот“ во Рим, каде во второто коло го победил италијанскиот тенисер [[Салваторе Карузо]] (6-3, 6-2). Два дена претходно, Ѓоковиќ ја започнал 286. недела на првото место на списокот на АТП, со што се изедначил со [[Пит Сампрас]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ubedljiva-pobeda-novaka-u-drugom-kolu-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Ubedljiva pobeda Novaka u drugom kolu Mastersa u Rimu“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> Во осминафиналето, тој бил подобар од сонародникот [[Филип Крајиновиќ]] (7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-rima-posle-strasnog-srpskog-derbija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Rima posle strašnog srpskog derbija!“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> во четвртфиналето го победил германскиот тенисер [[Доминик Кепфер]] (6-3, 4-6, 6-3) и така се пласирал во своето 11. полуфинале на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rim-novak-bolji-od-kepfera-rival-u-polufinalu-rud/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rim: Novak bolji od Kepfera, rival u polufinalu Rud“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> Таму бил подобар од норвешкиот тенисер [[Каспер Руд]] (7-5, 6-3) и се пласирал во своето десетто финале на турнирот и 52. финале на „мастерсите“,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-52-masters-finalu-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u 52. Masters finalu u karijeri, za titulu sa Švarcmanom!“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> каде го совладал аргентинскиот тенисер [[Диего Шварцман]] (7-5, 6-3) и така ја освоил својата петта титула во Рим и 36. титула на „мастерсите“, со што поставил нов рекорд - тенисер со најмногу победи на „мастерсите“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/peta-kruna-za-novaka-u-rimu-i-novi-rekord/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Peta kruna za Novaka u Rimu i novi rekord!“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> На 29 септември, Ѓоковиќ го започнал својот 16. настап на „[[Ролан Гарос]]“, каде во првото коло го совладал шведскиот тенисер [[Микаел Имер]] (6-0, 6-2, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-drugog-kola-otvorenog-prvenstva-francuske/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do drugog kola Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 21.9.2020)]</ref> во второто коло бил подобар од литванскиот тенисер [[Рикардас Беранкис]] (6-1, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rg-rutinska-pobeda-novaka-protiv-berankisa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „RG: Rutinska pobeda Novaka protiv Berankisa“ (пристапено на 4.10.2020)]</ref> а во третото коло го победил колумбискиот тенисер [[Даниел Галан]] (6-0, 6-3, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-rolan-garosa-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala Rolan Garosa“ (пристапено на 4.10.2020)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го совладал [[Карен Хачанов]] (6-4, 6-3, 6-3) и така по 11 пат во низа се пласирал во четвртфиналото на „Ролан Гарос“, како првиот тенисер во отворената ера кому му успеало тоа.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-nad-hacanovim-za-cetvrtfinale-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka nad Hačanovim za novi rekord i četvrtfinale Rolan Garosa“ (пристапено на 6.10.2020)]</ref> На 7 октомври, Ѓоковиќ го совладал шпанскиот тенисер [[Пабло Карењо Буста]] (4-6, 6-2, 6-3, 6-4) и со тоа се пласирал во своето десетто полуфинале на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rg-nole-bolji-od-karenja-buste-u-cetvrtfinalu-cicipas-rival-u-polufinalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „RG: Nole bolji od Karenja Buste, Cicipas rival u polufinalu“ (пристапено на 8.10.2020)]</ref> Во полуфиналниот натпревар, тој бил подобар од грчкиот тенисер [[Стефанос Циципас]] (6-3, 6-2, 5-7, 4-6, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-velikom-finalu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle velike borbe u finalu Rolan Garosa, sledi duel sa Rafom!“ (пристапено на 12.10.2020)]</ref> но во финалето бил поразен од Рафаел Надал во три сета (0-6, 2-6, 5-7) (неговиот прв пораз по 11 месеци).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-finalu-rolan-garosa-2020/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u finalu Rolan Garosa“ (пристапено на 12.10.2020)]</ref> На 27 октомври, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот „Erste Bank Open“ во [[Виена]], каде во првото коло го победил сонародникот [[Филип Крајиновиќ]] (7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-u-srpskom-derbiju-na-startu-beca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „rijumf Novaka u srpskom derbiju na startu Beča“ (пристапено на 29.10.2020)]</ref><ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-u-srpskom-derbiju-na-startu-beca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka u srpskom derbiju na startu Beča“ (пристапено на 29.10.2020)]</ref> а во второто коло го совладал хрватскиот тенисер [[Борна Ќориќ]] (7-6, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-corica-do-cetvrtfinala-turnira-u-becu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Ćorića do četvrtfinala turnira u Beču“ (пристапено на 29.10.2020)]</ref> Меѓутоа, во четврфиналето, тој бил поразен од италијанскиот тенисер [[Лоренцо Сонего]] (2-6, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtfinalu-beca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u četvrtfinalu Beča“ (пристапено на 31.10.2020)]</ref> Сепак, и покрај неуспехот на овој турнир, Ѓоковиќ го обезбедил првото место на списокот на АТП на најдобрите тенисери. На тој начин, по шести пат во кариерата ја завршил годината како најдобар тенисер на светот, со што го изедначил рекордот на [[Пит Сампрас]]. Притоа, со своите 33 години, тој станал најстариот тенисер кој годината ја завршил на првото место на табелата на АТП.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/novak-sesti-put-godinu-zavrsava-na-vrhu-atp-liste/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak šesti put godinu završava na vrhu ATP liste!“ (пристапено на 31.10.2020)]</ref> Во ноември 2020 година, Ѓоковиќ настапил по 13. пат на завршниот турнир на АТП, каде бил носител на групата „Токио 1970“, заедно со [[Данил Медведев]], [[Александер Зверев]] и [[Диего Шварцман]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/zavrsni-turnir-novak-u-grupi-sa-medvedevim-zverevim-i-svarcmanom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Završni turnir: Novak u grupi sa Medvedevim, Zverevim i Švarcmanom“ (пристапено на 16.11.2020)]</ref> Во првото коло, тој го победил Шварцман (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/prva-pobeda-novaka-na-atp-finalu-u-londonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Prva pobeda Novaka na ATP Finalu u Londonu“ (пристапено на 16.11.2020)]</ref> во второто коло претрпел пораз од Медведев (3-6, 3-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-od-medvedeva-petak-dan-odluke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka od Medvedeva, petak dan odluke“ (пристапено на 18.11.2020)]</ref> но во третото коло го совладал Зверев (6-3, 7-6) и така се пласирал во своето деветто полуфинале на завршниот турнир, а таму бил поразен од [[Доминик Тим]] (5-7. 7-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/tezak-poraz-novaka-u-polufinalu-nitto-atp-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Težak poraz Novaka u polufinalu Nitto ATP Finala“ (пристапено на 21.11.2020)]</ref> На 21 декември, Ѓоковиќ ја започнал 300. седмица по ред како најдобар тенисер на светот и така станал вториот тенисер во светот (по Федерер) кој достигнал 300 седмици на врвот на табелата на АТП.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/novak-zapoceo-300-sedmicu-na-prvom-mestu-atp-liste/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak započeo 300. sedmicu na prvom mestu ATP liste“ (пристапено на 12.1.2021)]</ref> ===2021 година=== На 8 февруари, Ѓоковиќ го започнал својот настап на Отвореното првенство на Австралија каде бил прв носител. Во првото коло, тој го победил францускиот тенисер [[Жереми Шарди]] (6-3, 6-1, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-drugog-kola-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do drugog kola Australijen Opena“ (пристапено на 11 февруари 2021)]</ref> во второто коло бил подобар од американскиот тенисер [[Френсис Тијафо]] (6-3, 6-7, 7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-posle-tri-i-po-casa-borbe-savladao-tiafoa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole posle tri i po časa borbe savladao Tiafoa“ (пристапено на 11 февруари 2021)]</ref> во третото коло го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (7-6, 6-4, 3-6, 4-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-jaci-od-povrede-i-frica-medju-16-najboljih-u-melburnu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole jači od povrede i Frica, među 16 najboljih u Melburnu!“ (пристапено на 14 февруари 2021)]</ref> а во осминафиналето, Ѓоковиќ го победил Милош Раониќ (7-6, 4-6, 6-1, 6-4) и така ја остварил својата 300. победа на „гренд-слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/300-gren-slem-pobeda-novaka-u-karijeri-za-cetvrtfinale-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „300. gren slem pobeda Novaka u karijeri za četvrtfinale AUS Opena!“ (пристапено на 14 февруари 2021)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го совладал Александар Зверев (6-7, 6-2, 6-4, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-srusio-zvereva-rival-u-polufinalu-senzacija-turnira-karacev/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak srušio Zvereva, rival u polufinalu senzacija turnira Karacev“ (пристапено на 16 февруари 2021)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од рускиот тенисер [[Аслан Карацев]] (6-3, 6-4, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/maestralna-igra-noleta-za-finale-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Maestralna igra Noleta za finale Australijen Opena!“ (пристапено на 18 февруари 2021)]</ref> Во своето деветто финале на Отвореното првенство на Австралија, тој бил подобар од рускиот тенисер [[Данил Медведев]] (7-5, 6-2, 6-2) и така по деветти пат победил на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nezaustavljivi-novak-deveti-put-sampion-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nezaustavljivi Novak je deveti put šampion Australijen Opena!“ (пристапено на 21 февруари 2021)]</ref> На 8 март 2021 година, Ѓоковиќ ја започнал својата 311. недела како најдобар тенисер на светот и така го соборил дотогашниот рекорд на Федерер за најмногу недели на врвот на табелата на АТП. Во таа прилика, АТП му подарила торта во обликот на бројот еден, обоена како знамето на Србија (црвено, сино и бело). Во својата кариера, Ѓоковиќ застанал петпати на првото место на списокот на АТП, а шест сезони завршила на првото место.<ref>[https://news.yahoo.com/djokovic-breaks-federers-record-most-180036402.html Yahoo! news, „Djokovic breaks Federer's record for most weeks as ATP No. 1“ (пристапено на 8 март 2021)]</ref><ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/311-nedelja-na-prvom-mestu-atp-liste-i-noletov-novi-rekord/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „311. nedelja na prvom mestu ATP liste i Noletov novi rekord!“ (пристапено на 8 март 2021)]</ref> На 14 април, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Монте Карло, каде во второто коло го победил италијанскиот тенисер [[Јаник Синер]] (6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siguran-start-novaka-na-mastersu-u-monte-karlu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siguran start Novaka na Mastersu u Monte Karlu“ (пристапено на 15 април 2021)]</ref> но во осминафиналето бил поразен од британскиот тенисер [[Даниел Еванс]] (4-6, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/evans-iznenadio-novaka-u-osmini-finala-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Evans iznenadio Novaka u osmini finala Monte Karla“ (пристапено на 16 април 2021)]</ref> На 21 април, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот „Serbia Open“, каде во второто коло го победил јужнокорејскиот тенисер [[Сунву Квон]] (6-1, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-cetvrtfinala-serbia-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do četvrtfinala Serbia Opena“ (пристапено на 29 април 2021)]</ref> во четврфиналето бил подобар од сонародникот [[Миомир Кецмановиќ]] (6-1, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-noleta-u-srpskom-cetvrtfinalnom-derbiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Noleta u srpskom četvrtfinalnom derbiju“ (пристапено на 29 април 2021)]</ref> но во полуфиналето бил поразен од рускиот тенисер [[Аслан Карацев]] (5-7, 6-4, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/serbia-open-novak-bez-finala-posle-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Serbia Open: Novak bez finala posle drame“ (пристапено на 29 април 2021)]</ref> На „мастерсот“ во Рим, како прв носител, Ѓоковиќ настапил од второто коло во кое го победил американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-3, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Rima“ (пристапено на 12 мај 2021)]</ref> а во третото коло бил подобар од шпанскиот тенисер [[Алехандро Давидович Фокина]] (6-2, 6-1) и така се пласирал во 15. четвртфинале на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-cetvrtfinala-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ekspresno do četvrtfinala Mastersa u Rimu“ (пристапено на 13 мај 2021)]</ref> каде, по неколку прекини поради лошото време, го совладал [[Стефанос Циципас]] (4-6, 7-5, 7-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-neverovatnim-preokretom-protiv-cicipasa-do-polufinala-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak neverovatnim preokretom protiv Cicipasa do polufinala Rima!“ (пристапено на 15 мај 2021)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од италијанскиот тенисер [[Лоренцо Сонего]] (6-3, 6-7, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/fenomenalni-novak-zakazao-finale-rima-sa-rafom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fenomenalni Novak zakazao finale Rima sa Rafom!“ (пристапено на 16 мај 2021)]</ref> но во финалето загубил од [[Рафаел Надал]] (5-7, 6-1, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-titule-u-rimu-posle-velike-borbe-u-finalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez titule u Rimu posle velike borbe u finalu“ (пристапено на 17 мај 2021)]</ref> Потоа, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Белград]] (''Belgrade Open''), каде во второто коло бил подобар од германскиот тенисер Матс Морајн (6-2, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-drugom-kolu-atp-turnira-u-beogradu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u 2. kolu ATP turnira u Beogradu“ (пристапено на 26 мај 2021)]</ref> а во четвртфиналето го совладал аргентинскиот тенисер [[Федерико Корија]] (6-1, 6-0).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-polufinala-belgrade-open-a/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ekspresno do polufinala Belgrade Open-a“ (пристапено на 28 мај 2021)]</ref> Во полуфиналето, тој го победил словачкиот тенисер [[Андреј Мартин]] (6-1, 4-6, 6-0) и така се пласирал во финалето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-finalu-turnira-u-beogradu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u finalu turnira u Beogradu!“ (пристапено на 28 мај 2021)]</ref> каде го совладал словачкиот тенисер Алекс Молчан (6-4, 6-3) и така ја освоил 83. титула во својата кариера.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-je-sampion-belgrade-open-a/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole je šampion turnira u Beogradu!“ (пристапено на 29 мај 2021)]</ref> На 1 јуни, Ѓоковиќ го почнал настапот на „[[Ролан Гарос]]“, каде во првото коло го совладал американскиот тенисер [[Тенис Сангрен]] (6-2, 6-4, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-problema-na-startu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez problema na startu Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2021)]</ref> Во второто коло, тој бил подобар од уругвајскиот тенисер [[Пабло Куевас]] (6-3, 6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-kuevasom-u-2-kolu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Kuevasom u drugom kolu Rolan Garosa“ (пристапено на 4 јуни 2021)]</ref> а во третото коло го совладал литванскиот тенисер [[Рикардас Бранкис]] (6-1, 6-4, 6-1) и така ја остварил својата 77. победа на „Ролан Гарос“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-otvorenog-prvenstva-francuske/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 5 јуни 2021)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ се сретнал со италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]]. Откако ги загубил првите два сета (6-7, 6-7), Ѓоковиќ победил во другите два сета (6-1, 6-0), а Музети се предал во петтиот сет при водство на Ѓоковиќ (4-0).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/strasan-preokret-novaka-i-predaja-muzetija-za-cetvrtfinale-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Strašan preokret Noleta i predaja Muzetija za četvrtfinale RG-a!“ (пристапено на 8 јуни 2021)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од италијанскиот тенисер [[Матео Беретини]] (6-3, 6-2, 6-7, 7-5),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-zakazao-polufinale-rolan-garosa-sa-rafom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole zakazao polufinale Rolan Garosa sa Rafom!“ (пристапено на 10 јуни 2021)]</ref> а во своето 11. полуфинале на „Ролан Гарос“ го совладал Рафаел Надал (3-6, 6-3, 7-6, 6-2) и така ја зголемил својата предност во натпреварите против Надал на 30-28.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-srusio-rafu-u-epskom-polufinalu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole srušio Rafu u epskom polufinalu Rolan Garosa!“ (пристапено на 11 јуни 2021)]</ref> Во своето 29. „гренд слем“ финале, Ѓоковиќ го победил Стефанос Циципас (6-7, 2-6, 6-3, 6-2, 6-4) и така ја освоил втората тирула на „Ролан Гарос“, 19. титула на „гренд слем“ турнирите и 84. титула во кариерата. Притоа, тој станал првиот тенисер во историјата која успеал барем двапати да ги освои сите четири „гренд слем“ турнири. Исто така, Ѓоковиќ за првпат победил во финалето на некој „гренд слем“ турнир откако претходно губел со резултат 0-2 во сетови, а истовремено, тој станал првиот тенисер по 2004 година кој победил во финалето на „Ролан Гарос“ откако претходно губел со резултат 0-2 во сетови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/preokret-bajka-drugi-rolan-garos-u-noletovim-rukama-i-istorija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Preokret, bajka, drugi Rolan Garos u Noletovim rukama i istorija!“ (пристапено на 14 јуни 2021)]</ref> Како подготовка за „Вимблдон“, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Мајорка]] каде се натпреварувал во двојки, заедно со шпанскиот тенисер [[Карлос Гомес Херера]] при што двајцата добиле специјални покани од организаторот на турнирот. Во првиот натпревар, тие биле подобри од двојката [[Никола Ќаќиќ]] / [[Томислав Бркиќ]] (5-7, 6-4, 13-11),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-dubla-u-majorki-posle-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu dubla u Majorki posle preokreta“ (пристапено на 24 јуни 2021)]</ref> во четвртфиналето ги победиле првите носители на турнирот, [[Марсел Гранољес]] и [[Хорасио Себаљос]](4-6, 7-6, 10-8),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pali-i-prvi-nosioci-nole-u-polufinalu-dubla-u-majorki/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pali i prvi nosioci, Nole u polufinalu dubla u Majorki!“ (пристапено на 24 јуни 2021)]</ref> а во полуфиналето ја совладале двојката [[Оливер Мараха]] / [[Ајсам Ул Хак Куреши]] (6-3, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-i-gomez-herera-u-finalu-majorke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak i Gomez Herera u finalu Majorke!“ (пристапено на 24 јуни 2021)]</ref> На тој начин, тие се пласирале во финалето, но не настапиле во него, зашто Гомес Херера се откажал поради повреда.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-i-gomez-herera-u-finalu-majorke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Karlos se povukao, Novak neće igrati finale dubla u Majorki“ (пристапено на 24 јуни 2021)]</ref> На 28 јуни, Ѓоковиќ го започнал својот настап на „Вимблдон“ каде во првото коло го совладал британскиот тенисер [[Џек Дрејпер]] (4-6, 6-1, 6-2, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Vimbldona“ (пристапено на 29 јуни 2021)]</ref> Во второто коло, тој бил подобар од јужноафриканскиот тенисер [[Кевин Андерсон]] (6-3, 6-3, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bolji-od-andersona-u-drugom-kolu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Andersona u drugom kolu Vimbldona“ (пристапено на 30 јуни 2021)]</ref> а во третото коло го совладал [[Денис Кудла]] (6-4, 6-3, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-izgubljenog-seta-protiv-kudle-garin-rival-u-osmini-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez izgubljenog seta protiv Kudle, Garin rival u osmini finala“ (пристапено на 3 јули 2021)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од чилеанскиот тенисер [[Кристијан Гарин]] (6-2, 6-4, 6-2) и така се пласирал во своето 12. четвртфинале на „Вимблдон“ и 50. четвртфинале на „гренд слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajna-pobeda-novaka-za-cetvrtfinale-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajna pobeda Novaka za četvrtfinale Vimbldona!“ (пристапено на 5 јули 2021)]</ref> Потоа, тој го совладал унгарскиот тенисер [[Мартон Фучович]] (6-3, 6-4, 6-4) и се пласирал во своето десетто полуфинале на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-desetom-polufinalu-vimbldona-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u desetom polufinalu Vimbldona u karijeri!“ (пристапено на 7 јули 2021)]</ref> каде бил подобар од канадскиот тенисер [[Денис Шаповалов]] (7-6, 7-5, 7-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-na-korak-od-titule-na-vimbldonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak na korak od titule na Vimbldonu!“ (пристапено на 9 јули 2021)]</ref> Во своето 30. „гренд слем“ финале, Ѓоковиќ го совладал италијанскиот тенисер [[Матео Беретини]] (6-7, 6-4, 6-4, 6-3) и така ја освоил шестата титула на Вимблдон, 85. титула во кариерата и 20. „гренд слем“ титула, со што се изедначил со Федерер и со Надал. Истовремено, Ѓоковиќ станал првиот тенисер по 1969 година кој успеал да победи на првите три „гренд слем“ турнири.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sesta-titula-novaka-na-vimbldonu-i-nova-stranica-teniske-istorije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „GOAT: Šesta titula Novaka na Vimbldonu i nova stranica teniske istorije!“ (пристапено на 11 јули 2021)]</ref> Со победата на Вимблдон, Ѓоковиќ станал првиот тенисер во историјата кој заработил повеќе од 150 милиони [[долар]]и од наградите на тениските турнири.<ref>[https://www.tennis.com/news/articles/novak-djokovic-tennis-first-150-million-dollar-man www.tennis.com, „NOVAK DJOKOVIC: TENNIS’ FIRST 150 MILLION DOLLAR MAN“ (пристапено на 15 јули 2021)]</ref> По Олимписките игри, Ѓоковиќ настапил на [[Отворено првенство на САД|Отвореното првенство на САД]]. Во првото коло, тој го победил младиот дански тенисер Холгер Витус Нодсков Руне (6-1, 6-7, 6-2, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-na-us-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču na US Openu“ (пристапено на 1 септември 2021)]</ref> во второто коло бил подобар од холандскиот тенисер Талон Грикспор (6-2, 6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-lagano-do-treceg-kola-otvorenog-prvenstva-sad/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak lagano do trećeg kola Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 4 септември 2021)]</ref> а во третото коло го победил Нишикори (6-7, 6-3, 6-2, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-us-opena-posle-preokreta-nad-nisikorijem/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala US Opena posle preokreta nad Nišikorijem“ (пристапено на 5 септември 2021)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од американскиот тенисер [[Џенсон Бруксби]] (1-6, 6-3, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-nadigrao-20-godisnjeg-bruksbija-za-cetvrtfinale-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak nadigrao 20-godišnjeg Bruksbija za četvrtfinale US Opena!“ (пристапено на 7 септември 2021)]</ref> а во четвртфиналето го совладал Матео Беретини (5-7, 6-2, 6-2, 6-3) и така се пласирал во своето 12. полуфинале на овој турнир. Притоа, на овој натпревар, Ѓоковиќ соборил уште еден рекорд во историјата на тенисот со тоа што ја забележал својата 224. победа над тенисерите кои се рангирани меѓу најдобрите десет, надминувајќи го дотогашниот рекорд на Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novo-cudo-i-polufinale-us-opena-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novo čudo, rekord i polufinale US Opena za Novaka!“ (пристапено на 10 септември 2021)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го победил Александар Зверев (4-6, 6-2, 6-4, 4-6, 6-2) и се пласирал во деветтото финале на Отвореното првенство на САД при што поставил нов рекорд постанувајќи тенисер со најмногу одиграни финалиња на овој турнир, претекнувајќи ги [[Иван Лендл]] и [[Пит Сампрас]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kakav-mec-nole-u-finalu-us-opena-na-korak-od-nove-istorije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kakav meč! Nole u finalu US Opena, na korak od nove istorije!“ (пристапено на 11 септември 2021)]</ref> Меѓутоа, во финалето, тој загубил од [[Данил Медведев]] (4-6, 4-6, 4-6) и така ја пропуштил можноста да го освои календарскиот „гренд слем“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/medvedev-bolji-od-novaka-u-finalu-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Medvedev bolji od Novaka u finalu US Opena“ (пристапено на 13 септември 2021)]</ref> На 30 октомври, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот во Париз, каде во игрите на двојки, тој и Филип Крајиновиќ биле подобри од австралискиот пар Лук Савил/Алекс де Минор со резултат 4-6, 6-4, 10-7,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-na-terenu-posle-mesec-i-po-dana-poznat-zreb-za-pariz/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak protiv Fučoviča u 2. kolu Pariza, siguran start u dublu“ (пристапено на 3 ноември 2021)]</ref> но во второто коло тие биле поразени од Филип Поласек и Џон Пирс (6-7, 4-6). Поединечните настапи Ѓоковиќ ги почнал од второт коло при што го совладал унгарскиот тениср [[Мартон Фучович]] (6-2, 4-6, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču u Parizu“ (пристапено на 3 ноември 2021)]</ref> Откако неговиот противник во третото коло се повлекол, Ѓоковиќ се пласирал во четврфиналето без борба, а таму го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-4, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-polufinalu-mastersa-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u polufinalu Mastersa u Parizu!“ (пристапено на 6 ноември 2021)]</ref> Во своето седмо полуфинале на овој турнир, тој бил подобар од полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] (3-6, 6-0, 7-6) и на тој начин го обезбедил првото место на табелата на АТП до крајот на година. Со тоа, Ѓоковиќ постигнал уште еден рекорд, станувајќи првиот тенисер кој седум календарски години бил најдобар тенисер на светот (претходно, тој го делел рекордот со Пит Сампрас).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-drame-u-finalu-pariza-osigurana-pozicija-broj-1-na-kraju-sezone/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle drame u finalu Pariza, osigurana pozicija #1 na kraju sezone!“ (пристапено на 6 ноември 2021)]</ref> Утредента, во финалето, Ѓоковиќ бил подобар од Данил Медведев (4-6, 6-3, 6-3) и така ја освоил шестата титула на овој турнир и поставил нов рекорд — освоени 37 „мастерс“ титули.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/preokret-sesta-titula-u-parizu-i-novi-rekord-noleta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Preokret, šesta titula u Parizu i novi rekord Noleta!“ (пристапено на 7 ноември 2021)]</ref> На завршниот турнир на АТП, одржан во [[Торино]], Ѓоковиќ ја предводел зелената група во која се наоѓале уште Стефанос Циципас (кој подоцна се повлекол поради поведа и бил заменет со британскиот тенисер [[Камерон Нори]]), [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] и [[Каспер Руд]]. Во првиот свој настап, тој го совладал Руд (7-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-nitto-atp-finala-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Nitto ATP Finala u Torinu“ (пристапено на 16 ноември 2021)]</ref> а потоа го совладал и Рубљов (6-3, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-zavrsnog-turnira-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu završnog turnira u Torinu!“ (пристапено на 17 ноември 2021)]</ref> Во третиот нстап во групната фаза, Ѓоковиќ бил подобар од Нори (6-2, 6-1)<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/torino-novak-bez-poraza-zavrsio-grupnu-fazu-u-polufinalu-protiv-zvereva/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Torino: Novak bez poraza završio grupnu fazu, u polufinalu protiv Zvereva“ (пристапено на 20 ноември 2021)]</ref> и така се пласирал во полуфиналето каде бил поразен од Зверев (6-7, 6-4, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-zavrsnog-turnira-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu završnog turnira u Torinu“ (пристапено на 20 ноември 2021)]</ref> ===2022 година=== На 5 јануари, Ѓоковиќ отпатувал во Австралија за да настапи на Отвореното првенство на Австралија, каде бил пријавен како прв носител. Меѓутоа, и покрај тоа што имал влезна виза, тој бил задржан на [[аеродром]]от и не му било дозволен влез во земјата поради тоа што не бил вакциниран против [[КОВИД-19]]. Откако австралиската влада му ја поништила визата, Ѓоковиќ вложил жалба и судот пресудил во негова корист, но владата повторно не му дозволила влез во земјата. На повтореното судење, одржано ден пред почетокот на турнирот, судот ја потврдил одлуката на владата и така Ѓоковиќ бил принуден да ја напушти [[Австралија]].<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-60025236 BBC News, „Djokovic back in Serbia after Australia deportation over visa row“ (пристапено на 19 јануари 2022)]</ref> Во февруари 2022 година, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Дубаи, каде во првото коло го совладал италијанскиот тенисер Лоренцо Музети (6-3, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Dubaija“ (пристапено на 25 февруари 2022)]</ref> Во второто коло, тој бил подобар од Карен Хачанов (6-3, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-atp-turnira-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtfinalu ATP turnira u Dubaiju“ (пристапено на 25 февруари 2022)]</ref> но потоа, во четврфиналето загубил од чешкиот тенисер [[Јиржи Весели]] (4-6, 6-7). Со тој пораз, Ѓоковиќ паднал на второто место на списокот на најдобрите светски тенисери, откако непрекинато бил првопласиран во текот на 361 недела.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/veseli-zaustavio-novaka-u-cetvrtfinalu-dubaija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Veseli zaustavio Novaka u četvrtfinalu Dubaija“ (пристапено на 25 февруари 2022)]</ref> Веднаш по завршувањето на турнирот во Дубаи, на почетокот на март, Ѓоковиќ и неговиот тренер [[Марјан Вајда]] ја прекинале нивната 15-годишна соработка.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/mediji/kraj-saradnje-novaka-i-vajde/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kraj saradnje Novaka i Vajde“ (пристапено на 5 март 2022)]</ref> Потоа, Ѓоковиќ објавил дека нема да настапи на турнирите во Индијан Велс и во Мајами поради неможноста да добие виза за влез во САД.<ref>[https://edition.cnn.com/2022/03/09/tennis/novak-djokovic-indian-wells-covid-spt-intl/index.html Issy Ronald, „Novak Djokovic won't play at Indian Wells or Miami Open due to his vaccination status“ (пристапено на 16 март 2022)]</ref> Во април, Ѓоковиќ настапил на мастерсот во Монте Карло, каде уште во второто коло (во првото бил слободен) претрпел пораз од шпанскиот тенисер [[Алехандро Давидович Фокина]] (3-6, 7-6, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zaustavljen-u-drugom-kolu-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak zaustavljen u drugom kolu Monte Karla“ (пристапено на 12 април 2022)]</ref> Истиот месец, тој учествувал на турнирот во Белград, каде најпрвин го совладал [[Ласло Ѓере]] (2-6, 7-6, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-turnira-u-beogradu-posle-maratona-i-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtfinalu turnira u Beogradu posle maratona i preokreta!“ (пристапено на 22 април 2022)]</ref> а во четвртфиналето бил подобар од сонародникот [[Миомир Кецмановиќ]] (4-6, 6-3, 6-3)<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtfinalu-turnira-u-beogradu-posle-maratona-i-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novi preokret Novaka za plasman u polufinale Serbia Opena!“ (пристапено на 22 април 2022)]</ref> и така се пласирал во полуфиналето, каде го совладал рускиот тенисер [[Карен Хачанов]] (4-6, 6-1, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/jos-jedna-magija-i-finale-serbia-opena-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Još jedna magija i finale Serbia Opena za Novaka!“ (пристапено на 27 април 2022)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ се сретнал со рускиот тенисер [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]], но бил поразен (2-6, 7-6, 0-6) и не успеал да ја освои третата титула на овој турнир. Инаку, посебна одлика на финалниот натпревар било тоа што одлуката за тоа кој прв ќе сервира не била донесена со фрлање паричка, како што е вообичаено, туку со кршење на [[велигденски јајца]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-cetvrtog-preokreta-i-titule-na-serbia-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez četvrtog preokreta i titule na Serbia Openu“ (пристапено на 27 април 2022)]</ref> На почетокот од мај, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Мадрид, каде во второто коло го совладал францускиот тенисер [[Гаел Монфис|Гаел Монфилс]] (6-3, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-u-madridu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču u Madridu“ (пристапено на 4 мај 2022)]</ref> Со оваа победа, Ѓоковиќ ја обезбедил 369. недела како најдобар тенисер на светот, а поставил уште еден рекорд станувајќи првиот тенисер во отворената ера кој имал резултат 18-0 во натпреварите со некој противник.<ref>[https://www.atptour.com/en/news/djokovic-monfils-madrid-2022-tuesday ATP, „Djokovic Sets Record With Monfils Win“ (пристапено на 4 мај 2022)]</ref> Во осминафиналето требало да се сретнат Ѓоковиќ и Енди Мареј, но откако Мареј се повлекол поради болест непосредно пред натпреварот, Ѓоковиќ се пласирал во четвртфиналето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/marej-se-povukao-novak-bez-borbe-u-cetvrtfinalu-madrida/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Marej se povukao, Novak bez borbe u četvrtfinalu Madrida“ (пристапено на 5 мај 2022)]</ref> каде го совладал полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] (6-3, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-lagano-do-polufinala-madrida/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak lagano do polufinala Madrida“ (пристапено на 7 мај 2022)]</ref> но во полуфиналето претрпел пораз од шпанскиот тенисер [[Карлос Алкарас]] (7-6, 5-7, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-madrida-posle-trilera/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu Madrida posle trilera“ (пристапено на 7 мај 2022)]</ref> На 10 мај Ѓоковиќ го започнал учеството на „мастерсот“ во Рим, каде во второто коло (во првото бил слободен) го победил рускиот тенисер [[Аслан Карацев]] (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-osmine-finala-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do osmine finala Rima“ (пристапено на 10 мај 2022)]</ref> а во осминафиналето бил подобар од [[Станислас Вавринка]] (6-2, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-vavrinkom-za-plasman-u-cetvrtfinale-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka nad Vavrinkom za plasman u četvrtfinale Rima“ (пристапено на 12 мај 2022)]</ref> Во четвртфиналето, го победил канадскиот тенисер [[Феликс Ожер-Алијасим]] (7-5, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-medju-cetiri-najbolja-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak među četiri najbolja u Rimu“ (пристапено на 15 мај 2022)]</ref>, а во полуфиналето бил подобар од норвешкиот тенисер [[Каспер Руд]] (6-4, 6-3) и така ја остварил илјадитата победа во професионалната кариера.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/1000-pobeda-noleta-u-karijeri-za-plasman-u-finale-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „1000. pobeda Noleta u karijeri za plasman u finale Mastersa u Rimu!“ (пристапено на 15 мај 2022)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ го совладал Стефанос Циципас (6-0, 7-6) и така ја освоил шестата титула на овој турнир, 38. титула на „мастерсите“ и 87. титула во кариерата. Истовремено, тој станал најстариот победник во историјата на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-silni-je-sampion-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole silni je šampion Mastersa u Rimu!“ (пристапено на 16 мај 2022)]</ref> На 23 мај, во рамките на првото коло на турнирот „Ролан Гарос“, Ѓоковиќ го совладал [[Јошихито Нишиока]] (6-3, 6-1, 6-0),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-problema-do-2-kola-otvorenog-prvenstva-francuske/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez problema do 2. kola Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 25 мај 2022)]</ref> а во второто коло бил подобар од [[Алекс Молчан]] (6-2, 6-3, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-siguran-protiv-molcana/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak siguran protiv Molčana“ (пристапено на 26 мај 2022)]</ref> Во третото коло Ѓоковиќ го совладал Аљаж Бедене (6-3, 6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rolan-garos-novak-u-osmini-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rolan Garos: Novak u osmini finala“ (пристапено на 29 мај 2022)]</ref> а во осминафиналето бил подобар од [[Диего Шварцман]] (6-1, 6-3, 6-3), со што се пласирал во своето 16. четвртфинале на „Ролан Гарос“<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-svarcmana-do-cetvrtfinala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Švarcmana do četvrtfinala Rolan Garosa“ (пристапено на 29 мај 2022)]</ref> каде бил поразен од Рафаел Надал (2-6, 6-4, 2-6, 6-7). По оваа средба, резултатот од нивните меѓусебни борби изнесувал 30 победи за Ѓоковиќ наспроти 29 победи за Надал.<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/poraz-novaka-posle-drame-u-cetvrtfinalu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka posle drame u četvrtfinalu Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2022)]</ref> Подготвувајќи се за турнирот „Вимблдон“, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир во Хурлингем каде на 24 јуни го совладал канадскиот тенисер Феликс Оже Алијасим (6-2, 6-1).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/novak-upisao-prvi-trijumf-na-travi-na-egzibiciji-u-hurlingemu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak upisao prvi trijumf na travi na egzibiciji u Hurlingemu“ (пристапено на 1 јули 2022)]</ref> Три дена подоцна, во рамките на првото коло на „Вимблдон“, тој бил подобар од корејскиот тенисер Сунву Квон (6-3, 3-6, 6-3, 6-4) и така ја остварил 80. победа на овој турнир, со што поставил нов рекорд: првиот тенисер во историјата кој на секој „гренд слем“ остварил најмалку 80 победи.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-prvom-kolu-vimbldona-i-novi-rekord/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u prvom kolu Vimbldona i novi rekord“ (пристапено на 1 јули 2022)]</ref> Потоа, во второто коло, Ѓоковиќ го победил австралискиот тенисер Танасиј Кокинакис (6-1, 6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/vimbldon-novak-perfektan-protiv-kokinakisa-sledi-srpski-derbi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Vimbldon: Novak perfektan protiv Kokinakisa, sledi srpski derbi“ (пристапено на 1 јули 2022)]</ref> а во третото коло бил подобар од сонародникот [[Миомир Кецмановиќ]] (6-0, 6-3, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bolji-od-kecmanovica-u-trecem-kolu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Kecmanovića u trećem kolu Vimbldona“ (пристапено на 3 јули 2022)]</ref> Во осминафиналето, тој го совладал холандскиот тенисер Тим ван Рајтховен (6-2, 4-6, 6-1, 6-2) и се пласирал во своето 13. четвртфинале на Вимблдон,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-u-cetvrtfinalu-vimbldona-sledeci-rival-siner/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak u četvrtfinalu Vimbldona, sledeći rival Siner“ (пристапено на 4 јули 2022)]</ref> а потоа бил подобар и од италијанскиот тенисер [[Јаник Синер]] (5-7, 2-6, 6-3, 6-2, 6-2) со што се пласирал во своето 11. полуфинале на овој турнир и 42. полуфинале на „гренд слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-od-02-do-velikog-preokreta-i-polufinala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak od 0:2 do velikog preokreta i polufinala Vimbldona!“ (пристапено на 7 јули 2022)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го победил британскиот тенисер [[Камерон Нори]] (2-6, 6-3, 6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-finalu-vimbldona-za-titulu-protiv-kiriosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u finalu Vimbldona, za titulu protiv Kiriosa!“ (пристапено на 8 јули 2022)]</ref> а во финалето го совладал [[Ник Кирјос]] (4-6, 6-3, 6-4, 7-6). На тој начин, Ѓоковиќ ја забележал својата 28. последователна победа на Вимблдон, ја освоил седмата титула на овој турнир, 21. титула на „гренд слем“ турнирите и 88. титула во кариерата. Меѓутоа, и покрај победата на Вимблдон, Ѓоковиќ паднал од третото на седмото место на списокот на АТП на најдобрите тенисери.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sedmi-vimbldon-i-21-gren-slem-titula-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sedmi Vimbldon i 21. gren slem titula za Novaka!“ (пристапено на 14 јули 2022)]</ref> Поради тоа што не бил вакциниран против КОВИД-19, на Ѓоковиќ не му било дозволено да настапи на тенискиет турнири во САД, вклучувајќи го и Отвореното првенство на САД.<ref>[ttps://www.cbssports.com/tennis/news/us-open-2022-novak-djokovic-will-miss-tournament-due-to-his-covid-19-vaccine-status/ US Open 2022: Novak Djokovic will miss tournament due to his COVID-19 vaccine status (пристапено на 4 септември 2022)]</ref> Поради отсуството од неколку турнири, на крајот до август 2022 година, тој паднал на шестото место на списокот на најдобрите тенисери, со освоени 4 770 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ (пристапено на 4 септември 2022)]</ref> Во септември, Ѓоковиќ настапил на [[Леверов куп|Леверовиот куп]] (''Lever Cup''), одржан во Лондон, како дел на тимот на Европа (неговото второ учество на овој куп). Притоа, тој го совладал Френсис Тиафо (6-1, 6-3), а потоа, во играта во двојки, тој и Матео Беретини биле подобри од двојката [[Алекс де Минoр]] / [[Џек Сок]] (7-6, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-back-to-tour-with-a-win-over-tiafoe-teams-up-with-berrettini-in-doubles/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak back to Tour with two wins for Team Europe at Laver Cup“ (пристапено на 3 октомври 2022)]</ref> Утредента, Ѓоковиќ бил поразен од канадскиот тенисер Феликс Огер-Алијасиме (3-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/laver-cup-2022-live/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Laver Cup 2022 (Live): Team Europe – Team World 8:13“ (пристапено на 3 октомври 2022)]</ref> На 29 септември, Ѓоковиќ го започнал настапот во [[Тел Авив]] (неговото прво учество на овој турнир), каде во осминафиналето го совладал Пабло Андухар (6-0, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-defeats-andujar-in-tel-aviv-opener/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak defeats Andujar in Tel Aviv opener, reaches last 8“ (пристапено на 2 октомври 2022)]</ref> во четвртфиналето бил подобар од канадскиот тенисер [[Васек Поспишил]] (7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/tel-aviv-open-novak-advances-to-semi-finals/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Tel Aviv Watergen Open: Novak advances to semi-finals“ (пристапено на 2 октомври 2022)]</ref> а во полуфиналето го победил рускиот тенисер [[Роман Сафијулин]] (6-1, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-powers-into-tel-aviv-open-final/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak powers into Tel Aviv Open Final“ (пристапено на 2 октомври 2022)]</ref> Најпосле, во финалето одиграно на 2 октомври, Ѓоковиќ бил подобар од хрватскиот тенисер [[Марин Чилиќ]] (6-3, 6-4) и така ја освоил 89. титула во кариерата.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-completes-debut-in-tel-aviv-with-89th-career-title/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole completes debut in Tel Aviv with 89th career title!“ (пристапено на 3 октомври 2022)]</ref> На почетокот на октомври, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Астана]], каде бил четврти носител. Во првото коло, тој бил подобар од чилеанскиот тенисер Христијан Гарин (6-1, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-starts-with-an-easy-win-in-astana/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak starts strong in Astana“ (пристапено на 7 октомври 2022)]</ref> во второто коло го совладал холандскиот тенисер Ботик ван де Зандшулп (6-3, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/astana-open-novak-beats-zandschulp-to-reach-quarter-finals-at-atp-500-event/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Astana Open: Novak beats Zandschulp to reach quarter-finals at ATP 500 event“ (пристапено на 7 октомври 2022)]</ref> а во четвртфиналето бил подобар од рускиот тенисер Карен Хачанов (6-4, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-advances-to-astana-semi-finals/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak advances to Astana semi-finals“ (пристапено на 7 октомври 2022)]</ref> Во полуфиналето, тој одиграл само два сета против Данил Медведев (4-6, 7-6), кој се откажал поради повреда.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-advances-to-astana-final-after-medvedev-retires/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak advances to Astana final after Medvedev retires“ (пристапено на 8 октомври 2022)]</ref> Така, Ѓоковиќ се пласирал во финалето, каде го совладал Стефанос Циципас (6-3, 6-4) и ја освоил 90. титула во кариерата.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-wins-astana-open-final-for-90th-career-title/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole wins Astana Open final for 90th career title!“ (пристапено на 9 октомври 2022)]</ref> На почетокот од ноември, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Париз, каде во првото коло го совладал американскиот тенисер [[Максим Крејси]] (7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-turnira-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu turnira u Parizu“ (пристапено на 3 ноември 2022)]</ref> а во второто коло бил подобар од Карен Хачанов (6-4, 6-1).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-cetvrtfinala-mastersa-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do četvrtfinala Mastersa u Parizu“ (пристапено на 3 ноември 2022)]</ref> Во четвртфиналето, го совладал италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (6-0, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/djokovic-u-polufinalu-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Đoković u polufinalu Pariza!“ (пристапено на 7 ноември 2022)]</ref> а потоа, во полуфиналето бил подобар од Стефанос Циципас (6-2, 3-6, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-se-u-nedelju-bori-za-rekordnu-39-masters-titulu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole se u nedelju bori za rekordnu 39. Masters titulu!“ (пристапено на 7 ноември 2022)]</ref> Меѓутоа, во финалето, тој бил поразен од данскиот тенисер [[Холгер Руне]] (6-3, 3-6, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-finalu-pariza-posle-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u finalu Pariza posle drame“ (пристапено на 7 ноември 2022)]</ref> Во средината на ноември, Ѓоковиќ настапил на завршниот турнир на АТП во Торино, каде се натпреварувал во црвената група, заедно со Циципас, Медведев и Рубљов.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-finale-2022-zreb/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Finale: Novak, Cicipas, Medvedev i Rubljov u Crvenoj grupi“ (пристапено на 15 ноември 2022)]</ref> Во првото коло, тој бил подобар од Циципас (6-4, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/fenomenalan-start-novaka-na-atp-finalu-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fenomenalan start Novaka na ATP Finalu u Torinu“ (пристапено на 15 ноември 2022)]</ref> а потоа ги совладал Рубљов (6-4, 6-1) и<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-polufinalu-zavrsnog-turnira-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u polufinalu završnog turnira u Torinu“ (пристапено на 16 ноември 2022)]</ref> Медведев (6-3, 6-7, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-maratona-srusio-medvedeva-u-polufinalu-torina-protiv-frica/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle maratona srušio Medvedeva, u polufinalu Torina protiv Frica“ (пристапено на 20 ноември 2022)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (7-6, 7-6) и така по осми пат во кариерата се пласирал во финалето на завршниот турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/kakva-pobeda-novaka-za-finale-zavrsnog-mastersa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Kakva pobeda Novaka za finale završnog Mastersa!“ (пристапено на 20 ноември 2022)]</ref> Во финалето, тој бил подобар од норвешкиот тенисер [[Каспер Руд]] (7-5, 6-3) и така ја освоил шестата титула на завршниот турнир на АТП, изедначувајќи се со Федерер, како и 91. шампионска титула во кариерата. Со оваа победа, тој се искачил на петтото место на списокот на најдобрите тенисери, со вкупно 4 820 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sesta-titula-za-novaka-na-zavrsnom-turniru/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Šesta titula za Novaka na završnom turniru!“ (пристапено на 20 ноември 2022)]</ref> На крајот од сезоната, два натпревара во кои учествувал Ѓоковиќ се нашле на списокот на АТП на најдобрите натпревари во 2022 година, и тоа: неговиот дуел со Пабло Алкараз во полуфиналето мастерсот во Мадрид бил прогласен за натпревар на годината, додека неговиот полуфинален настап на мастерсот во Париз, исто така, се нашол во групата на пет најдобри натпревари во 2022 година.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/ostalo/dva-novakova-medju-pet-najboljih-u-2022-godini/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dva Novakova meča među pet najboljih u 2022. godini“ (пристапено на 25 декември 2022)]</ref> По завршувањето на официјалната сезона, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир што се одржал во Дубаи од 19 до 24 декември, насловен „Светска тениска лига“. Притоа, Ѓоковиќ бил дел од тимот „Соколи“ (''Falcons''), заедно со Димитров, Бадоса и Сабаленка.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-na-svetskoj-teniskoj-ligi-u-dubaiju-zagreva-za-adelajd-i-melburn/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak se na „Svetskoj teniskoj ligi“ u Dubaiju zagreva za Adelajd i Melburn“ (пристапено на 25 декември 2022)]</ref> Притоа, во првиот настап, тој бил поразен од Зверев (3-6, 4-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-uvodnom-mecu-svetske-teniske-lige/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u uvodnom meču Svetske teniske lige“ (пристапено на 25 декември 2022)]</ref> а во следниот настап, иако го совладал австрискиот тенисер [[Себастијан Офнер]] (6-7, 6-0, 10-7), неговата екипа не успеала да се пласира во финалето.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/pobeda-novaka-tim-sokolova-bez-finala-svetske-teniske-lige/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka, tim „Sokolova“ bez finala Svetske teniske lige“ (пристапено на 25 декември 2022)]</ref> ===2023 година=== На почетокот на јануари, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Аделаида]], каде во првото коло го совладал францускиот тенисер Констан Лесјен (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siguran-start-novaka-u-adelajdu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siguran start Novaka u Adelajdu“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> а во второто коло бил подобар од уште еден француски тенисер, Квентин Халис (7-6, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-prevails-against-halys-to-reach-quarter-finals-in-adelaide/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prevails against Halys to reach quarter-finals in Adelaide“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> Потоа, во четвртфиналето го совладал [[Денис Шаповалов]] (6-3, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/adelajd-novak-bolji-od-sapovalova-u-polufinalu-protiv-medvedeva/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Adelajd: Novak bolji od Šapovalova, u polufinalu protiv Medvedeva“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> додека во полуфиналето (неговиот 348. натпревар против некој од најдобрите десет тенисери) бил подобар од Данил Медведев (6-3, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/bozicna-pobeda-novaka-nad-medvedevim-za-finale-adelajda/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Božićna pobeda Novaka nad Medvedevim za finale Adelajda!“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> Најпосле, во 131. финале во кариерата, тој бил подобар од американскиот тенисер [[Себастијан Корда]] (6-7, 7-6, 6-4) и така го освоил својот 92. турнир во кариерата, израмнувајќи се со Надал на списокот на тенисерите со најмногу триумфи на турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-begins-the-new-season-with-a-triumph-in-adelaide/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole begins the new season with a triumph in Adelaide!“ (пристапено на 8 јануари 2023)]</ref> На 17 јануари, Ѓоковиќ го започнал својот настап на Отвореното првенство на Австралија каде во првото коло го совладал шпанскиот тенисер Роберто Карбаљес Баена (6-3, 6-4, 6-0),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-otvorenog-prvenstva-australije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Otvorenog prvenstva Australije“ (пристапено на 21 јануари 2023)]</ref> во второто коло бил подобар од францускиот тенисер Ензо Квако (6-1, 6-7, 6-2, 6-0),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bolji-od-kvakoa-u-drugom-kolu-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Kvakoa u drugom kolu Australijen Opena“ (пристапено на 21 јануари 2023)]</ref> а во третото коло го победил бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] (7-6, 6-3, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-jaci-od-povrede-i-dimitrova-za-osminu-finala-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak jači od povrede i Dimitrova za osminu finala Australijen Opena!“ (пристапено на 21 јануари 2023)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од австралискиот тенисер [[Алекс де Минор]] (6-2, 6-1, 6-2) и така се пласирал во своето 54. четвртфинале на грен-слем турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-cetvrtfinala-otvorenog-prvenstva-australije/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ekspresno do četvrtfinala Otvorenog prvenstva Australije“ (пристапено на 23 јануари 2023)]</ref> Со победата над рускиот тенисер [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] (6-1, 6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/fantasticni-novak-gazi-u-melburnu-jos-dve-prepreke-do-titule/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fantastični Novak „gazi“ u Melburnu, još dve prepreke do titule“ (пристапено на 25 јануари 2023)]</ref> тој ја остварил 26. последователна победа на Отвореното првенство на Австралија со што го изедначил рекордот на [[Андре Агаси]]. На тој начин, тој се пласирал во своето 44. полуфинале на гренд слем турнирите,<ref>[https://infocentar.ba/2023/01/25/novak-djokovic-je-u-polufinalu-australijan-opena/ infocentar.ba, „Новак Ђоковић је у полуфиналу Аустралијан опена“ (пристапено на 26 јануари 2023)]{{Мртва_врска|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> каде бил подобар од американскиот тенисер [[Томи Пол]] (7-5, 6-1, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-protiv-cicipasa-za-10-titulu-na-australijen-openu-i-povratak-na-broj-1/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole protiv Cicipasa za 10. titulu na AUS Openu i povratak na broj 1!“ (пристапено на 27 јануари 2023)]</ref> Во своето десетто финале на Отвореното првенство на Австралија, Ѓоковиќ го совладал Стефанос Циципас (6-3, 7-6, 7-6) остварувајќи ја 28. последователна победа на овој турнир и така ја освоил десеттата титула на Отвореното првенство на Австралија, 93. титула во кариерата и 22. титула на „гренд слем“ турнирите. Притоа, тој повторно се вратил на првото место на списокот на најдобрите тенисери, со освоени 7 070 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-desetostruki-sampion-australijen-opena-i-svetski-broj-1/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je desetostruki šampion Australijen Opena i svetski broj jedan!“ (пристапено на 30 јануари 2023)]</ref> На 27 февруари 2023 година, Ѓоковиќ ја започнал 378. недела на првото место на списокот на најдобрите тенисери, соборувајќи го рекордот што дотогаш го држела германската тенисерка [[Штефи Граф]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/nole-je-i-zvanicno-ispred-svih-rekordna-378-nedelja-na-vrhu-sveta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole je i zvanično ispred svih, rekordna 378. nedelja na vrhu sveta!“ (пристапено на 1 март 2023)]</ref> Утредента, тој го започнал настапот на турнирот во Дубаи, каде во првото коло го совладал чешкиот тенисер Томас Махач (6-3, 3-6, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dubai-prvo-kolo/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u prvom kolu Dubaija“ (пристапено на 1 март 2023)]</ref> а во второто коло бил подобар од холандскиот тенисер [[Талон Грикспор]] (6-2, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dubai-drugo-kolo/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka nad Griksporom za četvrtfinale Dubaija“ (пристапено на 1 март 2023)]</ref> Во четвртфиналето, тој го совладал полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] (6-3, 7-5) и така ја остварил 14. последователна победа од почетокот на годината,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-medju-cetiri-najbolja-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole među četiri najbolja u Dubaiju“ (пристапено на 3 март 2023)]</ref> но во полуфиналето бил поразен од Данил Медведев (4-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/greske-kostale-novaka-finala-atp-turnira-u-dubaiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Greške koštale Novaka finala turnira u Dubaiju“ (пристапено на 3 март 2023)]</ref> Во април, Ѓоковиќ учествувал на турнирот во Монте Карло, каде во второто коло го совладал рускиот тенисер [[Иван Гахов]] (7-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-osmini-finala-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Monte Karla“ (пристапено на 14 април 2023)]</ref> но потоа бил поразен во осминафиналето од италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (6-4, 5-7, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-cetvrtfinala-monte-karla-sledi-nastup-u-banja-luci/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez četvrtfinala Monte Karla, sledi nastup u Banja Luci“ (пристапено на 14 април 2023)]</ref> Потоа, тој настапил на турнирот „Srpska Open“ во [[Бања Лука]], каде во второто коло го совладал францускиот тенисер Лука ван Аше (6-7, 6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-srpska-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Srpska Opena“ (пристапено на 24 април 2023)]</ref> но во четвртфиналето загубил од сонародникот [[Душан Лајовиќ]] (4-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/lajovic-bolji-od-novaka-u-cetvrtfinalu-banjaluke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Lajović bolji od Novaka u četvrtfinalu Banjaluke“ (пристапено на 24 април 2023)]</ref> На 12 мај, Ѓоковиќ го започнал својот настап на турнирот во Рим, каде во второто коло го совладал аргентинскиот тенисер Томас Мартин Ечеверија (7-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču u Rimu“ (пристапено на 16 мај 2023)]</ref> а во следното коло бил подобар од [[Григор Димитров]] (6-3, 4-6, 6-1).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-mastersa-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala Mastersa u Rimu“ (пристапено на 16 мај 2023)]</ref> Во осминафиналето, тој го победил британскиот тенисер [[Камерон Нори]] (6-3, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-medju-osam-najboljih-u-rimu-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak među osam najboljih u Rimu“ (пристапено на 16 мај 2023)]</ref> но во четвртфиналето бил поразен од данскиот тенисер [[Холгер Руне]] (2-6, 6-4, 2-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-cetvrtfinalu-rima-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u četvrtfinalu Rima“ (пристапено на 18 мај 2023)]</ref> Во своето 19. учество на „Ролан Гарос“, Ѓоковиќ во првото коло го победил американскиот тенисер Александар Ковачевиќ (6-3, 6-2, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-drugog-kola-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do drugog kola Rolan Garosa“ (пристапено на 3 јуни 2023)]</ref> Во второто коло, го совладал [[Мартон Фучович]] (7-6, 6-0, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bolji-od-fucovica-za-trece-kolo-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Fučoviča za treće kolo Rolan Garosa“ (пристапено на 3 јуни 2023)]</ref> додека во третото коло бил подобар од шпанскиот тенисер [[Алехандро Давидович Фокина]] (7-6, 7-6, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-cetvrtom-kolu-rg-posle-velikog-izazova/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u četvrtom kolu RG posle velikog izazova“ (пристапено на 3 јуни 2023)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го победил шпанскиот тенисер Хуан Пабло Вариљас (6-3, 6-2, 6-2) и така се пласирал во своето 14. последователно а вкупно 17. четвртфинале на овој турнир, постигнувајќи нов рекорд.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-14-uzastopnog-cetvrtfinala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do 14. uzastopnog četvrtfinala Rolan Garosa!“ (пристапено на 4 јуни 2023)]</ref> Откако во четвртфиналето го совладал рускиот тенисер Карен Хачанов (4-6, 7-6, 6-2, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajan-preokret-novaka-za-polufinale-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajan preokret Novaka za polufinale Rolan Garosa protiv Alkaraza!“ (пристапено на 8 јуни 2023)]</ref> во полуфиналето бил подобар од [[Пабло Алкарас]] (6-3, 5-7, 6-1, 6-1) и така се пласирал во своето седмо финале на Ролан Гарос и 34. финале на „гренд-слем“ турнирите со што го изедначил рекордот на [[Крис Еверт]].<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-savladao-alkaraza-i-plasirao-se-u-finale-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak savladao Alkaraza i plasirao se u finale Rolan Garosa!“ (пристапено на 10 јуни 2023)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ го совладал норвешкиот тенисер [[Каспер Руд]] (7-6, 6-3, 7-5) и така ја освоил третата титула на Ролан Гарос и рекордната 23. „гренд слем“ титула. Истовремено, тој постигнал уште неколку рекорди: единствениот тенисер во историјата кој играл во најмалку седум финалиња на „гренд слем“ турнирите, првиот тенисер во историјата кој секој „гренд слем“ го освојувал барем трипати и најстариот тенисер кој победил на Ролан Гарос. Со оваа титула (94. во кариерата), Ѓоковиќ повторно се вратил на првото место на списокот на најдобрите тенисери во светот со 7 595 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/goat-noletova-rekordna-23-gren-slem-titula-treci-rg-i-povratak-na-broj-1/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „GOAT: Noletova rekordna 23. gren slem titula, 3. RG i povratak na vrh!“ (пристапено на 11 јуни 2023)]</ref> На 3 јули, во првото коло на „Вимблдон“, Ѓоковиќ го победил аргентинскиот тенисер Педро Качино (6-3, 6-3, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novaka-siguran-u-1-kolu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novaka siguran u 1. kolu Vimbldona“ (пристапено на 11 јули 2023)]</ref> а во второто коло бил подобар од австралискиот тенисер Џордан Томпсон (6-3, 7-6, 7-5), остварувајќи ја 350. победа на гренд-слем турнирите во својата кариера.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-nad-tompsonom-za-trece-kolo-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova 350. gren slem pobeda i plasman u treće kolo Vimbldona“ (пристапено на 11 јули 2023)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ го совладал швајцарскиот тенисер [[Стен Вавринка]] (6-3, 6-1, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preko-vavrinke-do-osmine-finala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preko Vavrinke do osmine finala Vimbldona“ (пристапено на 11 јули 2023)]</ref> а во осминафиналето, кое се играло во текот на два дена, го победил полскиот тенисер [[Хуберт Хуркач]] (7-6, 7-6, 5-7, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Vimbldona posle dvodnevne borbe“ (пристапено на 11 јули 2023)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ го совладал рускиот тенисер [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] (4-6, 6-1, 6-4, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preokretom-do-polufinala-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preokretom do polufinala Vimbldona!“ (пристапено на 16 јули 2023)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од италијанскиот тенисер Јаник Синер (6-3, 6-4, 7-6) и по деветти пат во кариерата се пласирал во финалето на овој турнир, поставувајќи нов рекорд, како тенисер со најмногу финалиња на „гренд слем“ турнирите (35).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-devetom-finalu-vimbldona-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u devetom finalu Vimbldona u karijeri!“ (пристапено на 16 јули 2023)]</ref> Во финалето, Ѓоковиќ бил поразен од шпанскиот тенисер Карлос Алкарас (6-1, 6-7, 1-6, 6-3, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, (пристапено на 16 јули 2023)]</ref> Во август, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Синсинати, каде во второто коло се сретнал со Алехандро Давидович Фокина. По првиот сет, кој го добил со резултат 6-4, Фокина го предал натпреварот и така Ѓоковиќ се пласирал во осминафиналето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/predaja-fokine-novak-u-osmini-finala-sinsinatija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Predaja Fokine, Novak u osmini finala Sinsinatija“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> каде го совладал Гаел Монфис (6-3, 6-2) остварувајќи ја 19. победа против овој тенисер, со што поставил нов рекорд постанувајќи тенисер со најмногу победи против еден противник.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-do-19-0-protiv-monfisa-rival-u-cetvrtfinalu-fric/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole do 19-0 protiv Monfisa, rival u četvrtfinalu Fric“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ бил подобар од Тејлор Фриц (6-0, 6-4) и така се пласирал во 135. полуфинале во кариерата,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-polufinala-mastersa-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do polufinala Mastersa u Sinsinatiju“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> каде го совладал Александер Зверев (7-6, 7-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-finalu-sinsinatija-alkaraz-poslednja-prepreka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u finalu Sinsinatija, Alkaraz poslednja prepreka“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> Најпосле, во финалето, кое траело 3 часа и 49 минути (најдолгото финале во историјата на овој турнир), тој бил подобар од Карлос Алкарас (5-7, 7-6, 7-6), освојувајќи ја третата титула во Синсинати, 39. титула на мастерсите и 95. титула во кариерата. Истовремено, со оваа победа, Ѓоковиќ станал најстариот шампион на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-magicnim-preokretom-do-trece-titule-u-sinsinatiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole magičnim preokretom protiv Alkaraza do treće titule u Sinsinatiju!“ (пристапено на 22 август 2023)]</ref> На 29 август, Ѓоковиќ го започнал настапот на Отвореното првенство на САД, каде во првото коло го совладал францускиот тенисер Александер Мулер (6-0, 6-2, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/uso-novak-makes-fast-start-breezes-into-the-second-round-in-new-york/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „USO: Novak makes fast start, breezes into the second round in New York“ (пристапено на 5 септември 2023)]</ref> во второто коло бил подобар од шпанскиот тенисер Бернабе Запата Миралес (6-4, 6-1, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-advances-into-us-open-third-round/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole advances into US Open third round“ (пристапено на 5 септември 2023)]</ref> а во третото коло остварил победа против сонародникот [[Ласло Ѓере]] (4-6, 4-6, 6-1, 6-3, 6-3)<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-makes-remarkable-comeback-to-reach-the-last-16/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak makes remarkable comeback to reach the last 16“ (пристапено на 5 септември 2023)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ го совладал хрватскиот тенисер [[Борна Гојо]] (6-2, 7-5, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-fires-into-us-open-quarter-finals/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak fires into US Open quarter-finals!“ (пристапено на 5 септември 2023)]</ref> а во своето 13. четврфинале на овој турнир го совладал американскиот тенисер Тејлор Фриц (6-1, 6-4, 6-4) и така се пласирал во 47. полуфинале на „гренд-слем“ турнирите, со што поставил нов рекорд, надминувајќи го Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-rekordnom-47-gren-slem-polufinalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u rekordnom 47. gren slem polufinalu!“ (пристапено на 7 септември 2023)]</ref> Во полуфиналето го совладал американскиот тенисер [[Бен Шелтон]] (6-3, 6-2, 7-6) и така се пласирал во своето 36. финале на „гренд-слем“ турнирите,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preko-seltona-do-finala-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preko Šeltona do finala US Opena protiv Medvedeva!“ (пристапено на 9 септември 2023)]</ref> каде бил подобар од рускиот тенисер Данил Медведев (6-3, 7-6, 6-3) со што ја освоил четвртата титула на овој турнир, 24. титула на „гренд-слем“ турнирите и вкупно 96. титула во кариерата. Истовремено, тој станал најстариот победник на Отвореното првенство на САД и третиот тенисер во историјата кој во истата година победил на Отвореното првенство на Австралија, на Ролан Гарос и на Отвореното првенство на САД. Со оваа победа, Ѓоковиќ ја започнал 390. недела на првото место на табелата на најдобрите тенисери на АТП.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/cetvrti-us-open-i-24-gren-slem-titula-za-magicnog-noleta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Četvrti US Open i 24. gren slem titula za magičnog Noleta!“ (пристапено на 11 септември 2023)]</ref> Во ноември, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во Париз. Притоа, во второто коло, тој бил подобар од аргентинскиот тенисер Томас Мартин Ечеверија (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-drugom-kolu-pariza-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u drugom kolu Pariza“ (пристапено на 3 ноември 2023)]</ref> а во третото коло го совладал холандксиот тенисер Талон Грикспор (4-6, 7-6, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-mastersa-u-parizu-posle-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Mastersa u Parizu posle preokreta“ (пристапено на 3 ноември 2023)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ го победил данскиот тенисер [[Холгер Руне]] (7-5, 6-7, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-noleta-nad-runeom-za-polufinale-pariza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Noleta nad Runeom za polufinale Pariza!“ (пристапено на 3 ноември 2023)]</ref> а во полуфиналето бил подобар од рускиот тенисер [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] (5-7, 7-6, 7-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/cudesan-preokret-i-finale-pariza-za-noleta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Čudesan preokret i finale Pariza za Noleta!“ (пристапено на 4 ноември 2023)]</ref> Најпосле, во финалето го совладал бугарскиот тенисер [[Григор Димитров]] (6-4, 6-3) и така ја освоил седмата титула на овој турнир, 40. титула на „мастерсите“ и вкупно 97. титула во кариерата.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rekordna-sedma-titula-za-novaka-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rekordna sedma titula za Novaka u Parizu!“ (пристапено на 5 ноември 2023)]</ref> Истиот месец, тој настапил на завршниот турнир во Торино, како дел од Зелената група, заедно со Синер, Руне и Циципас (кој поради повреда бил заменет со Хуркач).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-finale-2023-zreb/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Finale: Novak, Siner, Cicipas i Rune u Zelenoj grupi“ (пристапено на 15 ноември 2023)]</ref> Притоа, со победата над Руне (7-6, 6-7, 6-3) го обезбедил првото место на списокот на АТП и така поставил нов рекорд, како првиот тенисер кој бил најдобар тенисер на светот во текот на осум сезони.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rekord-pobedom-nad-runeom-novak-osigurao-broj-1-na-kraju-godine/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rekord: Pobedom nad Runeom Novak osigurao broj 1 na kraju godine!“ (пристапено на 15 ноември 2023)]</ref> Во второто коло, Ѓоковиќ загубил од Јаник Синер (5-7, 7-6, 6-7),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-od-sinera-posle-velike-borbe-cetvrtak-dan-odluke/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka od Sinera posle velike borbe, četvrtak dan odluke“ (пристапено на 18 ноември 2023)]</ref> но со победата против [[Хуберт Хуркач]] (7-6, 4-6, 6-1) го обезбедил пласманот во полуфиналето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-u-polufinalu-zavrsnog-turnira-u-torinu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Spektakl: Novak protiv Alkaraza u polufinalu završnog turnira u Torinu!“ (пристапено на 18 ноември 2023)]</ref> каде бил подобар од Алкарас (6-3, 6-2) и така се пласирал во своето деветто финале на завршниот турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-srusio-alkaraza-i-zakazao-finale-protiv-sinera/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole srušio Alkaraza i zakazao finale protiv Sinera!“ (пристапено на 18 ноември 2023)]</ref> Во финалето по вторпат се сретнале Ѓоковиќ и Синер, но овојпат победата му припаднала на Ѓоковиќ (6-3, 6-3), кој на тој начин поставил уште еден рекорд, како единствениот тенисер во историјата кој седумпати победувал на завршниот турнир на АТП. Со оваа победа, тој ја започнал 400. недела на првото место на списокот на најдобрите тенисери со вкупно 11 245 поени.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-sampion-zavrsnog-turnira-rekordni-sedmi-put/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je šampion završnog turnira rekordni sedmi put!“ (пристапено на 20 ноември 2023)]</ref> На 27 декември, на егзибициониот меч одигран во [[Ријад]], Ѓоковиќ загубил од Алкарас (6-4, 406, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/preokret-alkaraza-za-pobedu-na-egzibiciji-u-rijadu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Preokret Alkaraza za pobedu na egzibiciji u Rijadu“ (пристапено на 29 декември 2023)]</ref> ===2024 година=== На 14 јануари 2024, Ѓоковиќ го започнал настапот на Отвореното првенство на Австралија, каде во првото коло бил подобар од квалификантот, хрватскиот тенисер [[Дино Призмиќ]] (6-2, 6-7, 6-3, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/ao-novak-overcomes-challenge-from-world-no-178-moves-into-r2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AO: Novak overcomes challenge from world no.178, moves to R2“ (пристапено на 14 јануари 2024)]</ref> во второто коло го совладал австралискиот тенисер Алексеј Попирин (6-3, 4-6, 7-6, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/aus-open-novak-srusio-domaceg-tenisera-u-3-kolu-protiv-eceverija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AUS Open: Novak srušio domaćeg tenisera, u 3. kolu protiv Ečeverija“ (пристапено на 19 јануари 2024)]</ref> а во третото коло бил подобар од аргентинскиот тенисер [[Томас Мартин Ечевери]] (6-3, 6-3, 7-6). Со овој настап, Ѓоковиќ постигнал нов рекорд, како прв тенисер во историјата кој на секој гренд-слем турнир одиграл барем 100 натпревари.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-sigurno-do-osmine-finala-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak sigurno do osmine finala Australijen Opena“ (пристапено на 19 јануари 2024)]</ref> Во осминафиналето го совладал францускиот тенисер [[Адријан Манарино]] (6-0, 6-0, 6-3) и така се пласирал во 58. четврфинале на „гренд-слем“ турнирите,<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/impressive-novak-cruises-into-australian-open-quarter-finals/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Impressive Novak cruises into Australian Open quarter-finals“ (пристапено на 22 јануари 2024)]</ref> каде бил подобар од американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (7-6, 4-6, 6-2, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-australijen-opena-posle-velike-borbe/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Australijen Opena posle velike borbe!“ (пристапено на 23 јануари 2024)]</ref> Меѓутоа, во своето 11. полуфинале на овој турнир, Ѓоковиќ бил поразен од италијанскиот тенисер [[Јаник Синер]] (1-6, 2-6, 7-6, 3-6). И покрај поразот, тој го задржал првото место на списокот на најдобрите тенисери со освоени 9 855 бодови.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-polufinalu-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u polufinalu Australijen Opena“ (пристапено на 28 јануари 2024)]</ref> Во март, Ѓоковиќ настапил на [[Мастерс Индијан Велс 2024 – мажи поединечно|мастерсот во Индијан Велс]] (неговото 15. учество на овој турнир), каде во второто коло го совладал австралискиот тенисер [[Александар Вукиќ]] (6-2, 5-7, 6-3), забележувајќи ја 400. победа на мастерсите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova 400. Masters pobeda u karijeri!“ (пристапено на 12 март 2024)]</ref> Меѓутоа, веќе во следното коло претрпел неочекуван пораз од италијанскиот тенисер Лука Нарди (4-6, 6-3, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/indijen-vels-trece-kolo/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Iznenađenje u Indijen Velsu, Nardi bolji od Novaka“ (пристапено на 12 март 2024)]</ref> Во април, Ѓоковиќ играл на турнирот во Монте Карло, каде во второто коло го совладал [[Роман Сафиулин]] (6-1, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajan-start-novaka-u-monte-karlu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajan start Novaka u Monte Karlu“ (пристапено на 14 април 2024)]</ref> а во третото коло бил подобар од [[Лоренцо Музети]] (7-5, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-monte-karla-nakon-revansa-muzetiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Monte Karla nakon revanša Muzetiju“ (пристапено на 14 април 2024)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ го победил [[Алекс де Минор]] (7-5, 6-4) и така поставил нов рекорд, пласирајќи се во 77. полуфинале на „мастерсите“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-polufinalu-mastersa-u-monaku/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u polufinalu Mastersa u Monaku“ (пристапено на 14 април 2024)]</ref> Меѓутоа, во полуфиналето, тој бил поразен од Каспер Руд (4-6, 6-1, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rud-posle-drame-zaustavio-novaka-u-polufinalu-monte-karla/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rud posle drame zaustavio Novaka u polufinalu Monte Karla“ (пристапено на 14 април 2024)]</ref> На 22 април, на свечената церемонија одржана во [[Мадрид]], Ѓоковиќ по петти пат ја добил наградата „[[Лауреус]]“ за најдобар спортист на светот, со што го изедначил рекордот на Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/novak-rekordni-peti-put-dobitnik-laureus-nagrade-za-najboljeg-sportistu-sveta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak peti put dobitnik „Laureus“ nagrade za najboljeg sportistu sveta!“ (пристапено на 22 април 2024)]</ref> Во мај, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Рим, каде во второто коло го совладал францускиот тенисер Корентин Мутет (6-3, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/uspesan-start-novaka-na-mastersu-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Uspešan start Novaka na Mastersu u Rimu“ (пристапено на 12 мај 2024)]</ref> но веќе во следното коло претрпел пораз од Алехандро Табило (2-6, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/neocekivani-poraz-novaka-u-trecem-kolu-rima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Neočekivani poraz Novaka u trećem kolu Rima“ (пристапено на 12 мај 2024)]</ref> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил и на турнирот во Женева, каде во второто коло го совладал германскиот тенисер Јаник Ханфман (6-3, 6-3) и така, 37. роденден го прославил со 1100. победа во кариерата. По завршувањето на мечот, гледачите му ја испеале роденденската песна, а од организаторот на турнирот добил торта.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rodjendanski-trijumf-novaka-u-drugom-kolu-zeneve/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rođendanski trijumf Novaka u drugom kolu Ženeve“ (пристапено на 25 мај 2024)]</ref> Во следното коло, тој бил подобар од холандскиот тенисер Талонг Грикспор (7-5, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-turnira-u-zenevi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu turnira u Ženevi“ (пристапено на 25 мај 2024)]</ref> но во полуфиналето претрпел неочекуван пораз од чешкиот тенисер Томаш Махач (4-6, 6-0, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-finala-na-turniru-u-zenevi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez finala na turniru u Ženevi“ (пристапено на 25 мај 2024)]</ref> На својот [[Ролан Гарос 2024 – мажи поединечно|20. настап]] на Ролан Гарос, Ѓоковиќ најпрвин го совладал францускиот тенисер Пјер Уг Ербер (6-4, 7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-na-startu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka na startu Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2024)]</ref> во второто коло бил подобар од шпанскиот тенисер Роберто Крбаљес Баена (6-4, 6-1, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-nole-ekspresno-do-treceg-kola-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Nole ekspresno do trećeg kola Rolan Garosa“ (пристапено на 2 јуни 2024)]</ref> а потоа го победил италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (7-5, 6-7, 2-6, 6-3, 6-0) при што нивниот дуел, кој завршил во 3 часот и пет минути по полноќ, ќе остане запишан како најдоцна одиграниот натпревар во историјата на Ролан Гарос.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-trilera-u-osmini-finala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Čudesni Novak posle četiri i po sata trilera u osmini finala RG!“ (пристапено на 2 јуни 2024)]</ref> Во осминафиналето, тој се сретнал со аргентинскиот тенисер Франсиско Серундоло при што направил уште еден пресврт (6-1, 5-7, 3-6, 7-5, 6-3). Со оваа победа, тој поставил уште еден рекорд, станувајќи тенисер со најмногу победи на гренд слем турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/neunistivi-novak-magicnim-preokretom-dobio-jos-jedan-maraton-i-rekord/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Neuništivi Novak magičnim preokretom dobio još jedan maraton i rekord!“ (пристапено на 3 јуни 2024)]</ref> Така, Ѓоковиќ се пласирал во четврфиналето каде требало да се игра против Каспер Руд, но се повлекол од натпреварите поради повреда на коленото.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-povukao-sa-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak se povukao sa Rolan Garosa!“ (пристапено на 7 јуни 2024)]</ref> Својот настап на Вимблдон Ѓоковиќ го започнал со победа над чешкиот тенисер Вито Коприва (6-1, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rutinska-pobeda-novaka-na-startu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rutinska pobeda Novaka na startu Vimbldona“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> во второто коло го совладал британскиот тенисер Џејкоб Фирнли (6-3, 6-4, 5-7, 7-5)<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Vimbldona“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref>, додека во третото коло бил подобар од австралискиот тенисер [[Алексеј Попирин]] (4-6, 6-3, 6-4, 7-6).<ref>[https://ovakdjokovic.com/vesti/tenis/vimbldon-trece-kolo-novak-popirin/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u osmini finala Vimbldona nakon preokreta protiv Popirina“ (пристапено на 16 јули 2024)]{{Мртва_врска|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од данскиот тенисер [[Холгер Руне]] (6-3, 6-4, 6-2) и така се пласирал во своето 60. четвртфинале на гренд-слем турнирите,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-u-cetvrtfinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak u četvrtfinalu Vimbldona“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> каде требало да игра против австралискиот тенисер [[Алекс де Минор|Алекс Де Минор]] кој поради повреда го предал натпреварот.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-vimbldona-de-minor-se-povukao/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Vimbldona, De Minor se povukao“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> Во полуфиналето го совладал италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (6-4, 7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/tenis/nole-srusio-muzetija-i-zakazao-novo-finale-vimbldona-sa-alkarazom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole srušio Muzetija i zakazao novo finale Vimbldona sa Alkarazom!“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> но во своето [[Вимблдон 2024 – мажи поединечно#Финале|десетто финале]] на Вимлдон бил поразен од шпанскиот тенисер Карлос Алкарас (2-6, 2-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-finalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u finalu Vimbldona“ (пристапено на 16 јули 2024)]</ref> Во октомври, Ѓоковиќ настапил на „мастерсот“ во [[Шангај мастерс|Шангај]], каде најпрвин го совладал американскиот тенисер Алекс Микелсен (7-6, 7-6),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Šangaja“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> а потоа бил подобар и од италијанскиот тенисер Флавио Коболи (6-1, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rutinska-pobeda-novaka-za-osminu-finala-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rutinska pobeda Novaka za osminu finala Šangaja“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> Во осминафиналето, тој го победил рускиот тенисер [[Роман Сафиулин]] (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-ekspresno-do-cetvrtfinala-mastersa-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole ekspresno do četvrtfinala Mastersa u Šangaju“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> а во четврфиналето бил подобар од чешкиот тенисер Јакуб Меншик (6-7, 6-1, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-preokreta-u-polufinalu-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle preokreta u polufinalu Šangaja“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> Во своето деветто полуфинале на овој турнир и 78. полуфинале на „мастерсите“, Ѓоковиќ го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-4, 7-6)<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-u-finalu-sangaja-poslednja-prepreka-siner/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak u finalu Šangaja, poslednja prepreka Siner“ (пристапено на 12 октомври 2024)]</ref> но во финалето бил поразен од италијанскиот тенисер Јаник Синер (6-7, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-titule-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez titule u Šangaju“ (пристапено на 23 октомври 2024)]</ref> На 17 октомври, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир „Six Kings Slam“ одржан во [[Ријад]]. Откако бил слободен во првото коло, во полуфиналето се сретнал со Јаник Синер при што повторно бил поразен (2-6, 7-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/nole-bez-finala-na-egzibiciji-u-saudijskoj-arabiji/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole bez finala na egzibiciji u Saudijskoj Arabiji“ (пристапено на 23 октомври 2024)]</ref> Два дена подоцна, во борбата за третото место, Ѓоковиќ го победил Рафаел Надал (6-2, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/novak-slavio-u-poslednjem-mecu-protiv-nadala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak slavio u poslednjem meču protiv Nadala“ (пристапено на 23 октомври 2024)]</ref> Најпосле, на 2 декември, во [[Буенос Аирес]], Ѓоковиќ одиграл пријателски меч со [[Хуан Мартин дел Потро]], кој официјално ја завршил својата професионална тениска кариера. Притоа, Ѓоковиќ претрпел пораз во два сета (4-6, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/del-potro-bids-farewell-to-tennis-with-a-spectacle-featuring-novak-in-buenos-aires/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Del Potro Bids Farewell to Tennis with Novak in Buenos Aires“ (пристапено на 1.5.2025)]</ref> ===2025 година=== На 28 декември 2024 година, Ѓоковиќ го започнал настапот на тенискиот турнир во [[Бризбејн]], Австралија, каде во играта во двојки, тој и [[Ник Кирјос]] биле подобри од двојката Александер Ерлер / Андреас Мис (6-4, 6-7, 10-8),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/atp-brisbane-nole-to-face-__-in-2025-season-opener/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Brisbane: Nole vs Hijikata in season opener, wins R1 in doubles“ (пристапено на 5.1.2025)]</ref> но во следното коло биле поразени од двојката Никола Мектиќ / Мајкл Венус (2-6, 6-3, 8-10). На 31 декември, Ѓоковиќ го започнал поединечниот настап при што во првото коло бил подобар од јапонскиот тенисер [[Ринки Хиџиката]] (6-3, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/uncategorized-en/novak-kicks-off-2025-season-with-win-over-hijikata-in-brisbane/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak kicks off 2025 season with win over Hijikata in Brisbane“ (пристапено на 5.1.2025)]</ref> Во второто коло, тој бил подобар од Гаел Монфилс (6-3, 6-3), со што поставил нов рекорд, остварувајќи 20 последователни победи против еден тенисер.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novakovih-20-0-protiv-monfisa-za-cetvrtfinale-brizbejna/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak reaches Brisbane quarter-finals“ (пристапено на 5.1.2025)]</ref> Меѓутоа, во четвртфиналето, Ѓоковиќ бил неочекувано поразен од американскиот тенисер Рајли Опелка (6-7, 3-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/opelka-downs-novak-in-brisbane-quarters/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Opelka downs Novak in Brisbane quarters“ (пристапено на 5.1.2025)]</ref> На 13 јануари, Ѓоковиќ го почнал настапот на Отвореното првенство на Австралија (со Енди Мареј како нов тренер), каде во првото коло го совладал американскиот тенисер Нишеш Баравареди (4-6, 6-3, 6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-preokreta-u-drugom-kolu-melburna/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle preokreta u drugom kolu Melburna“ (пристапено на 18.1.2025)]</ref> а во второто коло бил подобар од португалскиот тенисер Жаим Фарија (6-1, 6-7, 6-3, 6-2). Со овој настап, Ѓоковиќ стигнал до 430. натпревари на гренд-слем турнирите и го соборил рекордот на Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobedom-nad-farijom-novak-se-plasirao-u-3-kolo-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobedom nad Farijom Novak se plasirao u 3. kolo Australijen Opena“ (пристапено на 18.1.2025)]</ref> Потоа, во третото коло, тој бил подобар од Томаш Махач (6-1, 6-4, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sigurnom-igrom-do-osmine-finala-novak-bez-izgubljenog-seta-protiv-mahaca/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sigurnom igrom do 4. kola: Novak bez izgubljenog seta protiv Mahača“ (пристапено на 18.1.2025)]</ref> а во осминафиналето го совладал чешкиот тенисер Јиржи Лехечка (6-3, 6-4 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/aus-open-novak-zakazao-cetvrtfinalni-okrsaj-sa-alkarazom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AUS Open: Novak zakazao četvrtfinalni okršaj sa Alkarazom!“ (пристапено на 20.1.2025)]</ref> Во четвртфиналето, тој бил подобар од Карлос Алкарас (4-6, 6-4, 6-3, 6-4) и така остварил нов рекорд, пласирајќи се во 50. полуфинале на „гренд-слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-srusio-alkaraza-posle-spektakularnog-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak srušio Alkaraza posle spektakularnog preokreta!“ (пристапено на 21.1.2025)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ играл против [[Александар Зверев]], меѓутоа, по одиграниот прв сет кој го загубил со 5-7, тој се откажал поради повреда на ногата.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-predao-zverevu-polufinale-zbog-povrede/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak predao Zverevu polufinale zbog povrede“ (пристапено на 24.1.2025)]</ref> Во февруари, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Доха, каде во играта во двојки, тој и [[Фернандо Вердаско]] оствариле победа против двојката Бублик/Хачанов (6-1, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-se-vraca-na-teren-u-dohi-organizatori-objavili-zreb/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP Doha: Nole i Verdasko uspešni u dublu, sledi meč protiv Beretinija“ (пристапено на 9.3.2025)]</ref> но во четвртфиналето претрпеле пораз од двојката Хари Хелиовар/Хенри Патен (5-7, 4-6). Во поединечна конкуренција, Ѓоковиќ бил поразен уште во првото коло од Матео Беретини (6-7, 2-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-porazen-na-startu-turnira-u-dohi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak poražen na startu turnira u Dohi“ (пристапено на 9.3.2025)]</ref> Во март, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Индијан Велс, каде бил слободен во првото коло, а во второто коло бил поразен од холандскиот тенисер Ботик ван де Зандшулп (2-6, 6-3, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-treceg-kola-u-indijen-velsu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez trećeg kola u Indijen Velsu“ (пристапено на 9.3.2025)]</ref> Истиот месец, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Мајами, каде во второто коло го совладал австралискиот тенисер Ринки Хиџикате (6-0, 7-6) и така поставил нов рекорд — најмногу настапи на „мастерсите“ (501).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajan-start-novaka-u-majamiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajan start Novaka u Majamiju“ (пристапено на 23.3.2025)]</ref> Потоа, во третото коло, тој бил подобар од аргентинскиот тенисер Камило Уго Карабељи (6-1, 7-6)<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumf-novaka-protiv-karabeljija-za-osminu-finala-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumf Novaka protiv Karabeljija za osminu finala Majamija“ (пристапено на 24.3.2025)]</ref> при што поставил уште еден рекорд, остварувајќи ја 411. победа на „мастерсите“ со што го претекнал Надал.<ref>[https://www.dnevnik.rs/sport/tenis/djokovic-osmini-finala-majamija-prvo-dominirao-pa-rezirao-dramu-na-kraju-pa-slomio-karabeljija-2025-03-23 Дневник, „ЂОКОВИЋ У ОСМИНИ ФИНАЛА МАЈАМИЈА: Прво доминирао, па режирао драму и на крају па сломио Карабељија“ (пристапено на 24.3.2025)]</ref> Во осминафиналето, тој бил подобар од италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]] (6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-ekspresno-do-cetvrtfinala-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak ekspresno do četvrtfinala Majamija!“ (пристапено на 27.3.2025)]</ref> а во четвртфиналето го совладал американскиот тенисер [[Себастијан Корда]] (6-3, 7-6) и така се пласирал во своето 79. полуфинале на „мастерсите“, а истовремено станал најстариот полуфиналист во историјата на „мастерсите“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-je-najstariji-masters-polufinalista-u-istoriji/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak je najstariji Masters polufinalista u istoriji!“ (пристапено на 28.3.2025)]</ref> Во полуфиналето, тој бил подобар од бугарскиот тенисер Григор Димитров (6-2, 6-3) и така се пласирал во своето 60. финале на „мастерсите“ и 142. финале на турнирите организирани од АТП.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-bez-izgubljenog-seta-do-finala-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak bez izgubljenog seta do finala Majamija!“ (пристапено на 28.3.2025)]</ref> Сепак, Ѓоковиќ не успеал да ја освои 100. титула во кариерата, зашто во финалето бил поразен од чешкиот тенисер [[Јакуб Меншик]] (6-7, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-u-finalu-majamija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka u finalu Majamija posle velike borbe“ (пристапено на 1.4.2025)]</ref> На „мастерсот“ во Монте Карло, Ѓоковиќ настапил од второто коло во кое бил совладан од чилеанскиот тенисер Алехандро Табило (3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/monte-karlo-cileanac-tabilo-zaustavio-novaka-u-2-kolu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Monte Karlo: Čileanac Tabilo zaustavio Novaka u 2. kolu“ (пристапено на 13.4.2025)]</ref> Истата судбина ја доживеал и на „мастерсот“ во Мадрид, каде повторно настапил од второто коло и претрпел пораз од италијанскиот тенисер Матео Арналди (3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/arnaldi-zaustavio-novaka-u-drugom-kolu-madrida/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Arnaldi zaustavio Novaka u drugom kolu Madrida“ (пристапено на 26.4.2025)]</ref> Потоа, Ѓоковиќ настапил на турнирот во [[Женева]], каде во четвртфиналето, на својот 38. роденден, го совладал италијанскиот тенисер Матео Арналди (6-4, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rodjendanski-trijumf-u-zenevi-novak-u-polufinalu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Rođendanski trijumf u Ženevi – Novak u polufinalu!“ (пристапено на 27.5.2025)]</ref>, а во полуфиналето бил подобар од британскиот ренисер [[Камерон Нори]] (6-4, 6-7, 6-1) и така се пласирал во 143. финале во кариерата.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-finalu-zeneve-borba-za-istorijsku-100-titulu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u finalu Ženeve – borba za istorijsku 100. titulu“ (пристапено на 27.5.2025)]</ref> Со победата над [[Хуберт Хуркач]] во финалето (5-7, 7-6, 7-6), тој ја освоил својата прва титула на овој турнир и 100. титула во кариерата и така станал третиот тенисер во историјата кој освоил барем 100 титули.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/magicni-novak-posle-preokreta-do-jubilarne-100-titule-u-karijeri/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Magični Novak posle preokreta do jubilarne 100. titule u karijeri!“ (пристапено на 27.5.2025)]</ref> На 27 мај 2025, Ѓоковиќ го започнал своето 22. учество на Ролан Гарос, каде во првото коло бил подобар од американскиот тенисер Мекензи Мекдоналд (6-3, 6-3, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-drugog-kola-rolan-garosa-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do drugog kola Rolan Garosa“ (пристапено на 27.5.2025)]</ref><ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/mutet-nije-imao-resenje-novak-u-trecem-kolu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Mutet nije imao rešenje – Novak u trećem kolu Rolan Garosa“ (пристапено на 4.6.2025)]</ref> во второто коло го совладал францускиот тенисер Корентин Мутет (6-3, 6-2, 7-6), а во третото коло остварил победа против австрискиот тенисер Филип Мишолиќ (6-3, 6-4, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/bez-izgubljenog-seta-novak-srusio-misolica-za-osminu-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Bez izgubljenog seta – Novak srušio Mišolića za osminu finala“ (пристапено на 4.6.2025)]</ref> Во осминафиналето, тој бил подобар од британскиот тенисер Камерон Нори (6-2, 6-3, 6-2), остварувајќи ја 100. победа на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/100-novakova-pobeda-na-rg-za-cetvrtfinale-protiv-zvereva/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „100. Novakova pobeda na RG za četvrtfinale protiv Zvereva!“ (пристапено на 4.6.2025)]</ref> Во четвртфиналето, тој го совладал германскиот тенисер Александер Зверев (4-6, 6-3, 6-2, 6-4) и така се пласирал во 13. полуфинале на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-preokretom-do-polufinala-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole preokretom do polufinala Rolan Garosa!“ (пристапено на 2.7.2025)]</ref> каде бил поразен од Јаник Синер (4-6, 5-7, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siner-zaustavio-novaka-u-polufinalu-rolan-garosa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siner zaustavio Novaka u polufinalu Rolan Garosa“ (пристапено на 2.7.2025)]</ref> Во првото коло на турнирот во [[Вимблдон 2025 – мажи поединечно|Вимблдон]], Ѓоковиќ го совладал францускиот тенисер Александар Муле (6-1, 6-7, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-uvodnom-mecu-na-vimbldonu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u uvodnom meču na Vimbldonu“ (пристапено на 2.7.2025)]</ref> во второто коло бил подобар од британскиот тенисер Даниел Еванс (6-3, 6-2, 6-0),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ekspresno-do-treceg-kola-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ekspresno do trećeg kola Vimbldona!“ (пристапено на 3.7.2025)]</ref> а во третото коло го победил сонародникот [[Миомир Кецмановиќ]] (6-3, 6-0, 6-4), остварувајќи ја 100. победа на овој турнир.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-greske-100-pobeda-na-vimbldonu-za-plasman-u-osminu-finala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez greške – 100. pobeda na Vimbldonu za plasman u 4. kolo!“ (пристапено на 6.7.2025)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ бил подобар од австралискиот тенисер [[Алекс де Минор]] (1-6, 6-4, 6-4, 6-4) и така се пласирал во 16. четвртфинале на Вимблдон и 63. четвртфинале на „гренд-слем“ турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-preokreta-u-16-cetvrtfinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle preokreta u 16. četvrtfinalu Vimbldona“ (пристапено на 7.7.2025)]</ref> Во четврфиналето, тој го совладал италијанскиот тенисер [[Флавио Коболи]] (6-7, 6-2, 7-5, 6-4) и така се пласирал во своето 14. полуфинале на Вимблдон и 52. полуфинале на „гренд-слем“ турнирите,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobedjen-i-koboli-novak-u-jos-jednom-polufinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Savladan i Koboli, Novak u još jednom polufinalu Vimbldona“ (пристапено на 10.7.2025)]</ref> каде бил поразен од Јаник Синер (3-6, 3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/siner-zaustavio-novaka-u-polufinalu-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siner zaustavio Novaka u polufinalu Vimbldona“ (пристапено на 12.7.2025)]</ref> Настапот на Отвореното првенство на САД, Ѓоковиќ го започнал во играта на мешани двојки при што тој и Олга Даниловиќ биле поразени уште во првото коло од руската двојка [[Данил Медведев]] / [[Мира Андреева]] (2-4, 3-5).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zapoceo-us-open-nastupom-u-miks-dublu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak započeo US Open nastupom u miks dublu“ (пристапено на 26.8.2025)]</ref> Во поединечна конкуренција, во првото коло, тој го совладал американскиот тенисер Лернер Тиен (6-1, 7-6, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/trijumfalan-start-novaka-na-us-openu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Trijumfalan start Novaka na Otvorenom prvenstvu SAD“ (пристапено на 26.8.2025)]</ref> а во второто коло бил подобар од американскиот тенисер Закари Свајда (6-7, 6-3, 6-3, 6-1), поставувајќи нов рекорд — најмногу пласмани во третото коло на гренд-слем турнирите (75).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-preokretom-do-treceg-kola-otvorenog-prvenstva-sad/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak preokretom do trećeg kola Otvorenog prvenstva SAD“ (пристапено на 29.8.2025)]</ref> Во третото коло, тој остварил победа над британскиот тенисер [[Камерон Нори]] (6-4, 6-7, 6-2, 6-3) и така се пласирал во осминафиналето,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-us-opena-2025/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole u osmini finala US Opena“ (пристапено на 30.8.2025)]</ref> каде бил подобар од германскиот тенисер Јан Ленард Штруф (6-3, 6-3, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/us-open-novak-zakazao-cetvrtfinale-sa-fricom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „US Open: Novak zakazao četvrtfinale sa Fricom“ (пристапено на 14.9.2025)]</ref> Во четвртфиналето, тој го совладал американскиот тенисер [[Тејлор Фриц]] (6-3, 7-53-6, 6-4) и така се пласирал во своето 14. полуфинале на овој турнир, поставувајќи два нови рекорда: првиот тенисер кој седумпати во една календарска година се пласирал во сите полуфиналиња на „гренд-слем“ турнирите и најстариот тенисер во отворената ера (38 години и 94 денови) кој во една сезона учествувал во полуфиналињата на сите четири „гренд-слем“ турнири.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/deveto-poglavlje-rivalstva-novak-i-alkaraz-u-borbi-za-finale-us-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Deveto poglavlje rivalstva: Novak i Alkaraz u borbi za finale US Opena“ (пристапено на 14.9.2025)]</ref> Сепак, во полуфиналето, тој бил поразен од шпанскиот тенисер Карлос Алкарас (4-6, 6-7, 2-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-zaustavljen-u-polufinalu-us-opena-alkaraz-ide-u-finale/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak zaustavljen u polufinalu US Opena – Alkaraz ide u finale“ (пристапено на 14.9.2025)]</ref> Во октомври, Ѓоковиќ учествувал на „мастерсот“ во Шангај, каде во второто коло го совладал хрватскиот тенисер [[Марин Чилиќ]] (6-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-dva-seta-do-treceg-kola-mastersa-u-sangaju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle dva seta do trećeg kola Mastersa u Šangaju“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> во третото коло бил подобар од германскиот тенисер Јаник Ханфман (4-6, 7-5, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/osmina-finala-sangaja-za-novaka-posle-velike-borbe-i-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Osmina finala Šangaja za Novaka posle velike borbe i preokreta“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref>, а во осминафиналето го победил шпанскиот тенисер Џауме Мунар (6-3, 5-7, 6-2), со што поставил нов рекорд, станувајќи најстариот четврфиналист на некој „мастерс“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Šangaja, postavio još jedan rekord!“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> Во четврфиналето, Ѓоковиќ го совладал белгискиот тенисер Зизу Бергс (6-3, 7-5) и така се пласирал во 80. полуфинале на „мастерсите“, а станал и најстариот тенисер во историјата кој успеал да се пласира во полуфинале на некој „мастерс“.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/sjajni-novak-preko-bergsa-do-polufinala-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Sjajni Novak preko Bergsa do 80. Masters polufinala“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> Меѓутоа, во полуфиналето бил поразен од тенисерот од Монако, Валентин Вашеро (3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/povreda-i-vasero-jaci-od-novaka-u-polufinalu-sangaja/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Povreda i Vašero jači od Novaka u polufinalu Šangaja“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> Потоа, Ѓоковиќ настапил на егзибициониот турнир „Судирот на шесте кралеви“ (Six Kings Slam) во [[Саудиска Арабија]], каде во полуфиналето загубил од Јаник Синер (4-6, 2-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/dogadjaji/siner-pobedio-novaka-i-izborio-drugo-uzastopno-finale-six-kings-slam-a-protiv-alkaraza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Siner pobedio Novaka i izborio drugo uzastopno finale Six Kings Slam-a protiv Alkaraza“ (пристапено на 16.10.2025)]</ref> Во ноември, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Атина, каде во првото коло го совладал чилеанскиот тенисер Алехандро Табило (7-6, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-makes-strong-start-in-athens/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak makes strong start in Athens“ (пристапено на 30.11.2025)]</ref> потоа бил подобар од Нуно Борхес (7-6, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-reaches-athens-sfs/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak reaches Athens SFs“ (пристапено на 30.11.2025)]</ref>, а во полуфиналето извојувал победа над германскиот тенисер Јаник Ханфман (6-3, 6-4)<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/nole-marches-into-the-athens-final/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole marches into the Athens final!“ (пристапено на 30.11.2025)]</ref> На тој начин, тој се пласирал во 144. финале на турнирите организирани од АТП, каде го совладал италијанскиот тенисер Лоренцо Музети (4-6, 6-3, 7-5), освојувајќи ја 101. титула во кариерата. Истовремено, тој поставил нов рекорд со тоа што ја освоил 72. титула на терениет со цврста подлога, соборувајќи го дотогашниот рекорд на Федерер.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/novak-wins-101st-title-in-athens/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak wins 101st title in Athens!“ (пристапено на 30.11.2025)]</ref> ===2026 година=== Во јануари, Ѓоковиќ настапил на Отвореното првенство на Австралија, каде во првото коло го совладал шпанскиот тенисер Педро Мартинес (6-3, 6-2, 6-2), остварувајќи ја 100. победа на овој турнир,<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pomerio-jos-jednu-granicu-100-pobeda-na-ao/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pomerio još jednu granicu – 100 pobeda na AO!“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во второто коло бил подобар од италијанскиот тенисер Франческо Маестрели (6-3, 6-2, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/ao-druga-pobeda-bez-izgubljenog-seta-za-plasman-u-trece-kolo/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „AO: Druga pobeda bez izgubljenog seta za plasman u treće kolo“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> а во третото коло остварил победа над холандскиот тенисер Ботик ван де Зандшулп (6-3, 6-4, 7-6) при што поставил уште еден рекорд, остварувајќи ја 400. победа на гренд-слем турнирите.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novakova-rekordna-400-pobeda-na-gren-slem-turnirima/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novakova rekordna 400. pobeda na gren slem turnirima!“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во осминафиналето, Ѓоковиќ требало да игра со чешкиот тенисер [[Јакуб Меншик]], но тој се откажал поради повреда.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-borbe-u-cetvrtfinalu-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez borbe u četvrtfinalu Australijen Opena“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во четвртфиналето, Ѓоковиќ се сретнал со италијанскиот тенисер [[Лоренцо Музети]], кој ги добил првите два сета, но поради повреда бил принуден да го предаде натпреварот.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-australijen-opena-nakon-predaje-muzetija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Australijen Opena nakon predaje Muzetija“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во полуфиналето, Ѓоковиќ го совладал италијанскиот тенисер Јаник Синер (3-6, 6-3, 4-6, 6-4, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-nadigrao-sinera-posle-maratonske-borbe-finale-protiv-alkaraza/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak nadigrao Sinera posle maratonske borbe! Finale protiv Alkaraza!“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> но во финалето загубил од шпанскиот тенисер Карлос Алкарас (6-2, 2-6, 3-6, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-posle-preokreta-porazen-u-finalu-australijen-opena/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak posle preokreta poražen u finalu Australijen Opena“ (пристапено на 1.2.2026)]</ref> Во март, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Индијан Велс, каде во второто коло го победил полскиот тенисер Камил Мајжак (4-6, 6-1, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-novaka-u-drugom-kolu-indijen-velsa-2/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Novaka u drugom kolu Indijen Velsa“ (пристапено на 14.3.2026)]</ref> а во третото коло бил подобар и од американскиот тенисер Александар Ковачевиќ (6-4, 1-6, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-izdrzao-pritisak-i-prosao-u-4-kolo-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prošao u četvrto kolo Indijen Velsa“ (пристапено на 14.3.2026)]</ref> Меѓутоа, во четвртото коло претрпел пораз од британскиот тенисер Џек Дрејпер (6-4, 4-6, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/poraz-novaka-nakon-preokreta-drejpera/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Poraz Novaka nakon preokreta Drejpera“ (пристапено на 14.3.2026)]</ref> Истовремено, заедно со Стефанос Циципас, Ѓоковиќ настапил и во играта на двојки: во првото коло, тие ги совладале бранителите на титулата, Марсел Аревал и Матео Павиќ (6-3, 6-2), но во второто коло изгубиле од Артур Риндеркнеш и Валентин Вашеро (6-7, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-izdrzao-pritisak-i-prosao-u-4-kolo-indijen-velsa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak prošao u četvrto kolo Indijen Velsa“ (пристапено на 14.3.2026)]</ref> На почетокот на мај, Ѓоковиќ настапил на турнирот во Рим, каде во второто коло бил поразен од хрватскиот тенисер Дино Прижмиќ (6-2, 2-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-bez-treceg-kola-na-turniru-u-rimu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez trećeg kola na turniru u Rimu“ (пристапено на 22.6.2026)]</ref> На 24 мај, Ѓоковиќ го започнал 22. настап на Ролан Гарос, каде во првото коло го совладал францускиот тенисер Џовани Петши-Перикар (5-7, 7-5, 6-1, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-pobedom-zapoceo-nastup-na-rolan-garosu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak pobedom započeo nastup na Rolan Garosu“ (пристапено на 22.6.2026)]</ref> во второто коло бил подобар од уште еден француски тенисер, Валентин Роаје (6-3, 6-2, 6-7, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-trecem-kolu-otvorenog-prvenstva-francuske-2026/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u trećem kolu Otvorenog prvenstva Francuske“ (пристапено на 22.6.2026)]</ref> но во третото коло претрпел пораз од бразилскиот тенисер Жоао Фонсека (6-4, 6-4, 3-6, 5-7, 5-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/rolan-garos-trece-kolo-novak-fonseka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Fonseka bolji od Novaka posle maratonske borbe u 3. kolu Rolan Garosa“ (пристапено на 22.6.2026)]</ref> На 29 јуни, Ѓоковиќ го започнал настапот на турнирот во Вимблдон, каде во првото коло го победил кинескиот тенисер Јибинг Ву (6-4, 5-7, 6-4, 6-4),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-slomio-otpor-vua-za-plasman-u-drugo-kolo-vimbldona/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak slomio otpor Vua za plasman u drugo kolo Vimbldona“ (пристапено на 3.7.2026)]</ref> во второто коло го совладал грчкиот тенисер [[Стефанос Циципас]] (6-3, 6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/vimbldon-drugo-kolo-novak-bez-problema-protiv-cicipasa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Vimbldon, drugo kolo: Novak bez problema protiv Cicipasa“ (пристапено на 3.7.2026)]</ref> а во третото коло се сретнал со францускиот тенисер Артур Риндеркнеш. == Настапи во Дејвис-купот == Во 2006 година, Ѓоковиќ ја остварил одлучувачката победа против [[Велика Британија]] победувајќи го [[Грег Руседски]] во четири сета во четвртиот меч, со што му донесол на својот тим водство од 3-1 во серијата и така ја одржал [[Србија и Црна Гора]] во Првата група од Евро-африканската зона во [[Дејвис куп]]от. По овој меч, во медиумите се појавиле вести дека Ѓоковиќ сакал да игра тенис под знамето на Британија. Подоцна, 19-годишниот Ѓоковиќ, кој во тоа време бил број 63 на [[АТП-листа]]та, ја негирал вакавата приказна со зборовите: „Британците се многу љубезни кон нас по Дејвис-купот“. Сепак, нешто повеќе од три години подоцна во октомври 2009 година, Ѓоковиќ потврдил дека разговорите помеѓу неговото семејство и [[ЛТА]] (тениската лига во Англија) во април и во мај 2009 година биле навистина сериозни. По тој повод, Ѓоковиќ изјавил: „Британците ми понудија многу можности и им требаше некој бидејќи [[Енди Мареј]] беше единствениот и сè уште е. Тоа сигурно е разочарување за сите пари кои тие ги вложуваат. Но не ми требаа сите пари што ги имав направено. Почнав да заработувам нешто за себе, доволно за да можам да си дозволам да патувам со тренер, и реков, „Зошто се грижам?“ Јас сум [[Срби]]н, јас сум горд што сум Србин, и не сакав да го расипам сето тоа само затоа што некоја друга држава имала подобри услови. Доколку играв за Велика Британија, сигурно дека ќе играв исто како што играм за мојата земја, но длабоко во себе никогаш немаше да почувствувам дека припаѓам таму. Јас бев тој кој ја донесе одлуката.“ Во 2007 година, победувајќи во сите три мечеви, Ѓоковиќ одиграл клучна улога во плеј-оф победата над [[Австралија]], со што еднагодина подоцна [[Србија]] преминала во [[Светската група]]. Во натпреварот на Србија со [[Русија]], на почетокот на 2008 година, Ѓоковиќ бил надвор од екипата поради [[грип]] и бил принуден да го пропушти неговиот меч во поединечна конкуренција. Потоа се врати за да го добие мечот во дубл, во тим со [[Ненад Зимоњиќ]], пред да биде принуден да се повлече во неговиот меч во поединечна конкуренција против [[Николај Давиденко]]. Ѓоковиќ, исто така, имал голема улога во напредокот на Србија во Светската група во 2009 година. Од 6-8 март, тој играл клучна улога во пласманот на Србија во четврт-финалето во Светската група (за првпат во нејзината независна историја), победувајќи ги [[Сем Квери]] и [[Џон Изнер]] во мечот со екипата на САД. Во 2010 година, Србија се пласирала во финалето на Дејвис купот, со победите над [[Хрватска]] (4-1) и [[Чешка]] (3-2). Србија се вратила од негатива од 1-2 до победа од 3-2 против [[Франција]] во финалната пресметка во [[Белград]] и така освоила првиот [[Дејвис куп]]. Во финалето, Ѓоковиќ остварил две победи во поединечна категорија за Србија, победувајќи ги [[Жил Симон]] и [[Гаел Монфис]]. Тој бил ‘рбетот на српскиот состав, остварувајќи 7-0 во поединечна конкуренција и така ја доведол својата земја до титулата, иако во одлучувачката пресметка во финалето победата ја остварил [[Виктор Троицки]]. Во ноември 2019 година, Ѓоковиќ бил дел од екипата на [[Србија]] на турнирот на [[Дејвис куп]]от, одржан во [[Мадрид]], каде Србија се натпреварувала во групата А. Во првото коло, Србија била подобра од [[Јапонија]], остварувајќи три победи при што Ѓоковиќ бил подобар од Јохишито Нишиока (6-1, 6-2),<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-trijumf-srbije-protiv-japana/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dejvis kup: Trijumf Srbije protiv Japana“ (пристапено на 20 ноември 2019)]</ref> а утредента ја совладала и репрезентацијата на Франција при што Ѓоковиќ бил подобар од [[Беноа Пер]] (6-3, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-srbije-nad-francuskom-za-cetvrtfinale-dejvis-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Srbije nad Francuskom za četvrtfinale Dejvis kupa!“ (пристапено на 22 ноември 2019)]</ref> Меѓутоа, во четвртфиналето, Србија била поразена од репрезентацијата на Русија откако Ѓоковиќ го совладал [[Карен Качанов]] (6-3, 6-3), но во играта на двојки Ѓоковиќ и [[Виктор Троицки]] биле поразени од Качанов и [[Андреј Рубљов (тенисер)|Андреј Рубљов]] (6-4, 4-6, 6-7).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-cetvrtfinale-srbija-rusija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dejvis kup – četvrtfinale: Poraz Srbije posle dramatične završnice“ (пристапено на 22 ноември 2019)]</ref> Во ноември 2021 година, Ѓоковиќ бил дел од екипата на [[Србија]] на финалниот турнир на [[Дејвис куп]]от одигран во [[Инсбрук]], каде Србија се натпреварувала во групата Ф. Во првото коло, Србија била подобра од Австрија со три победи при што Ѓоковиќ бил подобар од Денис Новак (6-3, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-srbija-austrija/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dejvis Kup: Srbija – Austrija 3:0“ (пристапено на 3 декември 2021)]</ref> а утредента била поразена од репрезентацијата на Германија со резултат 1 : 2 при што Ѓоковиќ бил подобар од [[Јан Ленард Штруф]] (6-2, 6-4), а потоа во играта на двојки, тој и Никола Ќаќиќ претрпеле пораз од Кевин Кравјец и Тим Пуц (6-7, 6-3, 6-7).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-doneo-poen-izjednacenja-protiv-nemacke-dubl-odlucuje/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija je u četvrtfinalu Dejvis kupa, rival Kazahstan“ (пристапено на 3 декември 2021)]</ref> Сепак, Србија се пласирала во четврфиналето, одиграно во Мадрид, каде ја совладала репрезентацијата на Казахстан со резултат 2 : 1. Притоа, Ѓоковиќ го совладал Александер Бублик (6-3, 6-4), а во играта на двојки, тој и Ќаќиќ биле подобри од двојката Андреј Голубев/Александар Недовјесов (6-2, 2-6, 6-3).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-novak-odveo-srbiju-do-polufinala/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dejvis kup: Novak odveo Srbiju do polufinala!“ (пристапено на 3 декември 2021)]</ref> Во полуфиналето, Србија играла против Хрватска, но и покрај победата на Ѓоковиќ над [[Марин Чилиќ]] (6-4, 6-2), Србија била поразена со резултат 1 : 2, откако во играта на двојки, Ѓоковиќ и Филип Крајиновиќ загубиле од хрватската двојка [[Мате Павиќ]]/[[Никола Мектиќ]] (5-7, 1-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dejvis-kup-polufinale-srbija-hrvatska/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija bez finala Dejvis kupa“ (пристапено на 3 декември 2021)]</ref> Во септември 2023 година, Ѓоковиќ бил дел од репрезентацијата на Србија која изборила настап во четвртфиналето на Дејвис купот. Притоа, во играта против репрезентацијата на Шпанија, Ѓоковиќ го совладал Алехандро Давидович Фокина (6-3, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobede-novaka-i-lasla-za-plasman-srbije-u-cetvrtfinale-dejvis-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobede Novaka i Lasla za plasman Srbije u četvrtfinale Dejvis Kupa“ (пристапено на 3 ноември 2023)]</ref> Кон крајот на ноември, Ѓоковиќ бил, исто така, дел од репрезентацијата на Србија која во [[Малага]] ја совладала британската репрезентација во четвртфиналето на Дејвис купот. Притоа, Ѓоковиќ го совладал Камерон Нори во два сета (6-4, 6-4).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srbija-u-polufinalu-dejvis-kupa-posle-pobede-nad-v-britanijom/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija u polufinalu Dejvis Kupa posle pobede nad V.Britanijom“ (пристапено на 26 ноември 2023)]</ref> Во полуфиналето, српската репрезентација била поразена од Италија (1 : 2), а Ѓоковиќ загубил од Јаник Синер (2-6, 6-2, 5-7) по што Ѓоковиќ и [[Миомир Кецмановиќ]] биле поразени од двојката Јаник Синер-Лоренцо Сонего (3-6, 4-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/dk-srbija-italija-11/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „DK: Srbija – Italija 1:2 (пристапено на 26 ноември 2023)]</ref> ==Настапи во Купот на АТП== ===2020 година=== Во јануари 2020 година, Ѓоковиќ се натпреварувал за екипата на Србија на првото издание на [[Куп на АТП|Купот на АТП]], одржан во [[Австралија]]. Притоа, во првото коло од групата А, во натпреварот против екипата на [[Јужна Африка]], Ѓоковиќ го победил [[Кевин Андерсон]] (7-6, 7-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-kup-pobeda-srbije-protiv-juzne-afrike/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ATP kup: Pobeda Srbije protiv Južne Afrike“ (пристапено на 6 јануари 2020)]</ref> Во второто коло, во натпреварот против екипата на Франција, Ѓоковиќ бил подобар од [[Гаел Монфис]] (6-3, 6-2), а потоа во играта во двојки, тој и [[Виктор Троицки]] биле подобри од француската двојка Никола Мау/Едуар Роже Васелан (6-3, 6-7, 10-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srbija-u-cetvrtfinalu-atp-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbi posle drame srušili Francuze i plasirali se u četvrtfinale ATP kupa!“ (пристапено на 6 јануари 2020)]</ref> Во третото коло од групната фаза, Србија ја совладала репрезентацијата на Чиле, а Ѓоковиќ го совладал Кристијан Гарин (6-3, 6-3).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pobeda-srbije-protiv-cilea-za-maksimalan-ucinak-u-uvodnoj-fazi/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pobeda Srbije protiv Čilea za maksimalan učinak u uvodnoj fazi“ (пристапено на 10 јануари 2020)]</ref> Во четвртфиналето, Србија била подобра од репрезентацијата на Канада при што Ѓоковиќ го победил [[Денис Шаповалов]] (4-6, 6-1, 7-6).<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srbija-u-polufinalu-atp-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija u polufinalu ATP kupa!“ (пристапено на 10 јануари 2020)]</ref> Потоа, во полуфиналето против Русија, Ѓоковиќ го победил [[Данил Медведев]] (6-1, 5-7, 6-4) и така ја обезбедил победата на својата репрезентација.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/pala-i-rusija-srbija-se-u-nedelju-bori-za-titulu-na-prvom-atp-kupu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Pala i Rusija, Srbija se u nedelju bori za titulu na prvom ATP kupu!“ (пристапено на 12 јануари 2020)]</ref> На 12 јануари, Србија играла во финалето против репрезентацијата на Шпанија во кое Ѓоковиќ најпрвин го победил Надал (6-2, 7-6), а потоа во играта во двојки, тој и Троицки биле подобри од [[Пабло Карења Буста]] и [[Фелисијано Лопес]] (6-3, 6-4). Така, Србија станала првиот победник на Купот на АТП. На ова натпреварување, Ѓоковиќ освоил вкупно 575 бода.<ref>[http://novakdjokovic.com/vesti/tenis/srbija-je-sampion-atp-kupa/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija je šampion prvog ATP kupa!“ (пристапено на 12 јануари 2020)]</ref> ===2021 година=== На почетокот од февруари 2021 година, Ѓоковиќ настапил за репрезентацијата на Србија на второто издание на Купот на АТП, одржан во [[Мелбурн]]. Во рамките на натпреварите од групата А, на 2 февруари, Ѓоковиќ го совладал [[Денис Шаповалов]] (7-5, 7-5), а потоа, во играта на двојки, тој и Филип Краиновиќ ја совладале канадската двојка Раониќ/Шаповалов (7-5, 7-6) и така Србија ја победила Канада со резултат 2:1.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-kup-maestralna-pobeda-srbije-posle-preokreta/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „TP kup: Maestralna pobeda Srbije protiv Kanade posle preokreta“ (пристапено на 4 февруари 2021)]</ref> Во натпреварот против репрезентацијата на Германија, Ѓоковиќ го совладал Зверев (6-7, 6-2, 7-5), но играта во двојки, тој и [[Никола Ќаќиќ]] биле поразени од двојката Зверев/Штруф (6-7, 7-5, 7-10). На крајот, Србија била поразена со резултат 1-2 и не успеала да се пласира во полуфиналето.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/atp-kup-srbija-bez-polufinala-posle-drame/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Srbija bez polufinala ATP kupa posle drame“ (пристапено на 4 февруари 2021)]</ref> ==Настапи на Олимписките игри== ===Токио 2020=== На 24 јули 2021 година, Ѓоковиќ го започнал својот настап на [[Олимписки игри во Токио (2020)|Олимписките игри во Токио]] при што во првото коло го совладал боливискиот тенисер Уго Делиен (6-2, 6-2).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-rutinski-do-drugog-kola-oi-u-tokiju/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak rutinski do drugog kola OI u Tokiju“ (пристапено на 28.7.2021)]</ref> Потоа, во второто коло го совладал германскиот тенисер Жан Ленард Штруф (6-4, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nole-u-osmini-finala-olimpijade/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Nole dominantno do osmine finala Olimpijade“ (пристапено на 28.7.2021)]</ref> а во осминафиналето бил подобар од шпанскиот тенисер [[Алехандро Давидович Фокина]] (6-3, 6-1).<ref name="ReferenceA">[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/nova-sigurna-pobeda-i-cetvrtfinale-olimpijskih-igara-za-novaka/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Dva četvrtfinala za Novaka na Olimpijskim igrama“ (пристапено на 28.7.2021)]</ref> Во четврфиналето, тој го совладал јапонскиот тенисер [[Кеи Нишикори]] (6-2, 6-0).<ref name="ReferenceB">[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-polufinalu-olimpijade/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u polufinalu Olimpijade u singlu i dublu!“ (пристапено на 29.7.2021)]</ref> Меѓутоа, во полуфиналето, Ѓоковиќ претрпел пораз од [[Александар Зверев]] (6-1, 3-6, 1-6).<ref name="ReferenceC">[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/tezak-poraz-novaka-u-polufinalu-olimpijskih-igara/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Težak poraz Novaka u polufinalu Olimpijskih igara“ (пристапено на 29.7.2021)]</ref> Во борбата за третото место, Ѓоковиќ загубил од шпанскиот тенисер [[Пабло Карењо Буста]] (4-6, 7-6, 3-6) и така не успеал да освои олимписки медал.<ref name="Tokiju 2021">[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/olimpijske-igre-novak-bez-medalje/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bez medalje na Olimpijskim igrama u Tokiju“ (пристапено на 1.8.2021)]</ref> Истовремено, Ѓоковиќ и Нина Стојановиќ ја победиле бразилската двојка Марсело Мело/Луиса Стефани (6-3, 6-4) и така се пласирале во четврфиналето во натпреварите на мешани двојки.<ref name="ReferenceA"/> Таму, тие играле со германската двојка Кевин Кравиц/Лаура Сигмунд (6-1, 6-2).<ref name="ReferenceB"/> Меѓутоа, во полуфиналето, тие биле поразени од руската двојка [[Аслан Карацев]]/[[Елена Веснина]] (6-7, 5-7).<ref name="ReferenceC"/> Во борбата за третото место, требало да играат со австралиската двојка [[Џон Пирс]]/[[Ешли Барти]], но натпреварот бил откажан поради повреда на Ѓоковиќ така што ниту во таа конкуренција Ѓоковиќ не освоил медал.<ref name="Tokiju 2021"/> ===Париз 2024=== Ѓоковиќ настапил за репрезентацијата на Србија и на [[Олимписки игри 2024|Олимписките игри во Париз]] (2024), каде во првото коло го совладал австралискиот тенисер Метју Ебден (6-0, 6-1),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-deklasirao-ebdena-u-1-kolu-olimpijskog-turnira/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak bolji od Ebdena u 1. kolu olimpijskog turnira, sledi duel sa Rafom“ (пристапено на 30.7.2024)]</ref> а во второто коло бил подобар од Рафаел Надал (6-1, 6-4) со што го зголемил водството во меѓусебните борби на 31-29.<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/olimpijske-igre-nole-prejak-za-rafu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Olimpijske igre: Nole prejak za Rafu!“ (пристапено на 30.7.2024)]</ref> Во третото коло, Ѓоковиќ бил подобар од германскиот тенисер Доминик Кепфер (7-5, 6-3),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-u-cetvrtfinalu-olimpijade-u-parizu/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak u četvrtfinalu Olimpijade u Parizu“ (пристапено на 2.8.2024)]</ref> а во четврфиналето го победил грчкиот тенисер [[Стефанос Циципас]] (6-3, 7-6).<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/cudesna-pobeda-novaka-za-polufinale-olimpijskih-igara/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Čudesna pobeda Novaka za polufinale Olimpijskih igara!“ (пристапено на 2.8.2024)]</ref> Откако во полуфиналето го совладал италијанскиот тенисер Лоренцо Музети (6-4, 6-2),<ref>[https://novakdjokovic.com/vesti/tenis/novak-ima-medalju-na-olimpijadi-u-nedelju-se-bori-za-zlato/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Novak ima medalju na Olimpijadi, u nedelju se bori za zlato!“ (пристапено на 3.8.2024)]</ref> во финалето бил подобар и од Карлос Алкарас (7-6, 7-6) и така конечно го освоил златниот олимписки медал со што станал петтиот тенисер во историјата што успеал да го оствари т.н. „златен слем“ (победа на четирите „грен слем“ турнири, на завршниот турнир и освоен златен олимписки медал). Ова финале ќе биде одбележано и по тоа што во него играле најстариот (Ѓоковиќ со 37 години) и најмладиот (Алкарас со 21 година) учесник во историјата на тениските турнири на Олимписките игри.<ref>[https://novakdjokovic.com/uncategorized/zlato-na-olimpijskim-igrama-za-novaka-i-srbiju-kruna-karijere/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „ZLATO na Olimpijskim igrama za Novaka i Srbiju, kruna karijere! (пристапено на 4.8.2024)]</ref> ==Настапи на Јунајтед купот== На преминот од 2023 во 2024 година, Ѓоковиќ настапил за репрезентацијата на Србија на Јунајтед купот (''United Cup''), одржан во [[Перт]]. Притоа, во натпреварот против репрезентацијата на Кина, тој бил подобар од Жижен Жанг (6-3, 6-2), а потоа, во играта на двојки, тој и Олга Даниловиќ ја совладале кинеската двојка Жижен Жанг / Ќинвенг Женг (6-4, 1-6, 10-6) и така Србија победила со резултат 2 : 1.<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/united-cup-serbia-china/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „United Cup: Serbia – China 2-1“ (пристапено на 14 јануари 2024)]</ref> Во следното коло, репрезентацијата на Србија била подобра од чешката репрезентација со резултат 2 : 1, а Ѓоковиќ го совладал Јиржи Лехецка (6-1, 6-7, 6-1).<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/united-cup-srb-cze-1-1-tie-goes-to-a-deciding-mixed-doubles-match/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „Serbia through to United Cup quarterfinals with Australia“ (пристапено на 14 јануари 2024)]</ref> Во четвртфиналето, српската репрезентација загубила од Австралија, а Ѓоковиќ бил поразен од [[Алекс Де Минаур]] (4-6, 4-6)<ref>[https://novakdjokovic.com/en/news/tennis/de-minaur-downs-novak-gives-australia-qf-lead-in-perth/ Официјално мрежно место на Ѓоковиќ, „United Cup: Australia is through to the semi-finals“ (пристапено на 14 јануари 2024)]</ref> == Стил на игра и опрема == Ѓоковиќ е играч на сите делови од теренот со нагласок на агресивна игра на основната линија. Неговите удари од земја од двете крила се постојани, длабоки и пенетрирачки. Неговиот бекхенд се смета за еден од најдобрите. Сепак, неговото најдобро оружје е бекхендот кој го удира кон линијата со големо темпо и прецизност. Тој е, исто така, познат како еден од подвижните тенисери со супериорна агилност, покриеност на теренот и одбранбена способност. По големите тешкотии во техниката во сезоната во 2009 година, неговиот сервис е повторно едно од неговите најголеми оружја, носејќи му многу лесни бодови, при што неговиот прв сервис е типичен рамен удар, додека претпочита да го удира својот втор сервис сечено и отворено. [[Дарен Кејхил]] изјави дека Ѓоковиќ, заедно со [[Давид Ферер]], е најдобриот враќач на сервис кај мажите. Повремено Ѓоковиќ го удира топчето од земјата – најмногу заради разлутување на неговите противници – како и добро маскиран бекхенд вртен дроп-кик удар и сечење на бекхенд ударот. Ѓоковиќ употребува рекети „Хед“ исползувајќи вообичаена ПиЏеј (пеинт џоб) на врвот на „Ју Трек Спид Про“ рекет, после употребата на „Вилсон“ до крајот на 2008 година. Во 2011 година, на [[Отвореното првенство на Австралија]], тој почнал да користи вообичаен ПиЏеј на главата на „Ју Трек АјГи Спид ЕмПи“ 18/20 со технологија на инегра влакна. Ѓоковиќ користи жици кои се состојат од негов сопствен хибрид од главно природен Гат на главата и од Луксилон Биг Бенгер Алу Пауер Раф на вкрстувањата. На крајот на 2009 година, Ѓоковиќ преминал од „[[Адидас]]“ на „[[Серџо Такини]]“, потпишувајќи десетгодишен договор со италијанската компанија за облека. Ѓоковиќ од скоро почна да носи вообичаена црвена и сина [[Адидас]] барикада 6,0 патики кои се во бојата на српското национално знаме. Dolgo vreme, Ѓоковиќ го тренирал поранешниот словачки професионален тенисер [[Мариан Вајда]] со кого ја прекинал долгогодишната соработка во 2022 година. Во мај 2012 година Ѓоковиќ го раскинал договорот со „[[Серџо Такини]]“ и потпишаl петгодишен договор со јапонската компанија за облека „[[Уникло]]“. ==Гренд слем турнири== === Временска изведба на „Гренд слем“ турнирите === {|class=wikitable style=text-align:center;font-size:97% |- !Турнир!![[2005 ATP Tour|2005]]!![[2006 ATP Tour|2006]]!![[2007 ATP Tour|2007]]!![[2008 ATP Tour|2008]]!![[2009 ATP World Tour|2009]]!![[2010 ATP World Tour|2010]]!![[2011 ATP World Tour|2011]]!![[2012 ATP World Tour|2012]]!![[2013 ATP World Tour|2013]]!![[2014 ATP World Tour|2014]]!![[2015 ATP World Tour|2015]]!![[ATP World Tour|2016]]!![[ATP World Tour|2017]]!![[ATP World Tour|2018]]!![[ATP World Tour|2019]]!![[ATP World Tour|2020]]!![[ATP World Tour|2021]]!![[ATP World Tour|2022]]!![[ATP World Tour|2023]]!![[ATP World Tour|2024]]!![[ATP World Tour|2025]]!!width=65|Кариера СР!!width=65|Кариера Поб-Пор!!width=65|Победи (%) |- | colspan="14" style="text-align:left;"|'''Гренд слем турнири''' |- | style="background:#fff; text-align:left;"|Отворено првенство на Австралија | style="background:#afeeee;"|[[2005 Australian Open - Men's Singles|1R]] | style="background:#afeeee;"|[[2006 Australian Open - Men's Singles|1R]] | style="background:#afeeee;"|[[2007 Australian Open - Men's Singles|4R]] |bgcolor=lime|[[2008 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#ffebcd;"|[[2009 Australian Open - Men's Singles|QF]] | style="background:#ffebcd;"|[[2010 Australian Open - Men's Singles|QF]] |bgcolor=lime|[[2011 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2012 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2013 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#ffebcd;"|[[2014 Australian Open - Men's Singles|QF]] |bgcolor=lime|[[2015 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2016 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#afeeee;"|[[2017 Australian Open - Men's Singles|2R]] | style="background:#afeeee;"|[[2018 Australian Open - Men's Singles|4R]] |bgcolor=lime|[[2019 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2020 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2021 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |А |bgcolor=lime|[[2023 Australian Open - Men's Singles|'''W''']] |style="background:yellow;"|[[2024 Australian Open – Men's singles|SF]] |style="background:yellow;"|[[2025 Australian Open – Men's singles|SF]] | style="background:#fff;"|10 / 20 | style="background:#fff;"|99–10 | style="background:#fff;"|91% |- | style="background:#fff; text-align:left;"|Ролан Гарос | style="background:#afeeee;"|[[2005 French Open - Men's Singles|2R]] | style="background:#ffebcd;"|[[2006 French Open - Men's Singles|QF]] | style="background:yellow;"|[[2007 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:yellow;"|[[2008 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:#afeeee;"|[[2009 French Open - Men's Singles|3R]] | style="background:#ffebcd;"|[[2010 French Open - Men's Singles|QF]] | style="background:yellow;"|[[2011 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:thistle;"|[[2012 French Open - Men's Singles|F]] | style="background:yellow;"|[[2013 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:thistle;"|[[2014 French Open - Men's Singles|F]] | style="background:thistle;"|[[2015 French Open - Men's Singles|F]] |bgcolor=lime|[[2016 French Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#ffebcd;"|[[2017 French Open - Men's Singles|QF]] | style="background:#ffebcd;"|[[2018 French Open - Men's Singles|QF]] | style="background:yellow;"|[[2019 French Open - Men's Singles|SF]] | style="background:yellow;"|[[2020 French Open - Men's Singles|SF]] |bgcolor=lime|[[2021 French Open - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#ffebcd;"|[[2022 French Open - Men's Singles|QF]] |bgcolor=lime|[[2023 French Open - Men's Singles|'''W''']] |style="background:#ffebcd;"|[[2024 French Open – Men's singles|QF]] |style="background:yellow;"|[[2025 French Open – Men's singles|SF]] | style="background:#fff;"|3 / 21 | style="background:#fff;"|101–17 | style="background:#fff;"|86% |- | style="background:#fff; text-align:left;"|Вимблдон | style="background:#afeeee;"|[[2005 Wimbledon Championships - Men's Singles|3R]] | style="background:#afeeee;"|[[2006 Wimbledon Championships - Men's Singles|4R]] | style="background:yellow;"|[[2007 Wimbledon Championships - Men's Singles|SF]] | style="background:#afeeee;"|[[2008 Wimbledon Championships - Men's Singles|2R]] | style="background:#ffebcd;"|[[2009 Wimbledon Championships - Men's Singles|QF]] | style="background:yellow;"|[[2010 Wimbledon Championships - Men's Singles|SF]] |bgcolor=lime|[[2011 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] | style="background:yellow;"|[[2012 Wimbledon Championships - Men's Singles|SF]] | style="background:thistle;"|[[2013 Wimbledon Championships - Men's Singles|F]] |bgcolor=lime|[[2014 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2015 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] | style="background:#afeeee;"|[[2016 Wimbledon Championships - Men's Singles|3R]] |bgcolor=lime|[[2017 Wimbledon Championships - Men's Singles|QF]] |bgcolor=lime|[[2018 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2019 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] |А |bgcolor=lime|[[2021 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] |bgcolor=lime|[[2022 Wimbledon Championships - Men's Singles|'''W''']] | style="background:thistle;"|[[2023 Wimbledon Championships - Men's Singles|F]] | style="background:thistle;"|[[2024 Wimbledon Championships - Men's Singles|F]] | style="background:yellow;"|[[2025 Wimbledon Championships - Men's Singles|SF]] | style="background:#fff;"|7 / 20 | style="background:#fff;"|102–13 | style="background:#fff;"|89% |- | style="background:#fff; text-align:left;"|Отворено првенство на САД | style="background:#afeeee;"|[[2005 US Open - Men's Singles|3R]] | style="background:#afeeee;"|[[2006 US Open - Men's Singles|3R]] | style="background:thistle;"|[[2007 US Open - Men's Singles|F]] | style="background:yellow;"|[[2008 US Open - Men's Singles|SF]] | style="background:yellow;"|[[2009 US Open - Men's Singles|SF]] | style="background:thistle;"|[[2010 US Open – Men's Singles|F]] |bgcolor=lime|[[2011 US Open – Men's Singles|'''W''']] | style="background:thistle;"|[[2012 US Open – Men's Singles|F]] | style="background:thistle;"|[[2013 US Open – Men's Singles|F]] | style="background:yellow;"|[[2014 US Open - Men's Singles|SF]] |bgcolor=lime|[[2015 US Open – Men's Singles|'''W''']] | style="background:thistle;"|[[2016 US Open – Men's Singles|F]] |А |bgcolor=lime|[[2018 US Open – Men's Singles|'''W''']] | style="background:#afeeee;"|[[2019 US Open – Men's Singles|4R]] | style="background:#afeeee;"|[[2020 US Open – Men's Singles|4R]] | style="background:thistle;"|[[2021 US Open – Men's Singles|F]] |А |bgcolor=lime|[[2023 US Open – Men's Singles|'''W''']] |style="background:#afeeee;"|[[2024 US Open – Men's singles|3R]] | | style="background:#fff;"|4 / 18 | style="background:#fff;"|90–14 | style="background:#fff;"|87% |- | style="background:#fff; text-align:left;"|'''Победи-Порази !5–4 !9–4 !19–4 !18–3 !15–4 !19–4 !25–1 !24–3 !24–3 !22–3 !27–1 !21–2 !9–3 !21–2 !22–2 !16–2 !27-1 !11-1 !27-1 !16-3 !15-3 !24 / 79 !392–54 !88% |} === Гренд слем финалиња === ==== Сингл: 37 (24 титула, 13 пати вицешампион) ==== {|class="sortable wikitable" |- |width=80|'''Исходu |width=50|'''Година |width=200|'''Првенство |width=75|'''Подлога |width=200|'''Противник во финалето |width=200|'''Резултат во финалето |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2007 US Open - Men's Singles|2007]]||[[Отворено првенство на САД]]||Тврда||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||6–7(4), 6–7(2), 4–6 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2008 Australian Open - Men's Singles|2008]]||[[Отворено првенство на Австралија]]||Тврда||{{знамеикона|FRA}} [[Жо-Вилфред Цонга]]||4–6, 6–4, 6–3, 7–6(2) |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2010 US Open - Men's Singles|2010]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]]||4–6, 7–5, 4–6, 2–6 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2011 Australian Open - Men's Singles|2011]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]]||6–4, 6–2, 6–3 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2011 Wimbledon Championships - Men's Singles|2011]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||6-4, 6-1, 1–6, 6–3 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2011 US Open - Men's Singles|2011]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||6–2, 6–4, 6–7, 6-1 |- style="background:#ffc;" | bgcolor="98FB98"|Победник ||2012|| Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||5–7, 6–4, 6–2, 6–7(5), 7–5 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2012||[[Ролан Гарос]]||Земја||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||4-6, 3-6, 6-2, 5-7 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2012 US Open - Men's Singles|2012]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||6–7(10–12), 5–7, 6–2, 6–3, 2–6 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2013 Australian Open - Men's Singles|2013]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||6-7(2), 7-6(3), 6-3, 6-2 |- style="background:#cfc;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2013||Вимблдон||Трева||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||4-6, 5-7, 4-6 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2013 US Open - Men's Singles|2013]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||2-6, 6-3, 4-6, 1-6 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2014||[[Ролан Гарос]]||Земја||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||6-3, 5-7, 2-6, 4-6 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2014 Wimbledon Championships - Men's Singles|2014]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||6-7, 6-4, 7-6, 5-7, 6-4 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2015 Australian Open - Men's Singles|2015]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||7-6, 6-7, 6-3, 6-0 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2015||[[Ролан Гарос]]||Земја||{{знамеикона|ШВА}} Станислас Вавринка|| 6-4, 4-6, 3-6, 4-6 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2015 Wimbledon Championships - Men's Singles|2015]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||7-6, 6-7, 6-4, 6-3 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2015 US Open - Men's Singles|2015]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||6-4, 5-7, 6-4, 6-4 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2016 Australian Open - Men's Singles|2016]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||6-1, 7-5, 7-6 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor=98FB98|Победник||2016||Ролан Гарос||Земја||{{знамеикона|GBR}} Енди Мареј||3-6, 6-1, 6-2, 6-4 |- style="background:#ccf;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||[[2016 US Open - Men's Singles|2016]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ШВА}} Станислас Вавринка|| 7-6, 4-6, 5-7, 3-6 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2018 Wimbledon Championships - Men's Singles|2018]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|RSA}} [[Кевин Андерсон]]||6-2, 6-2, 7-6 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2018 US Open - Men's Singles|2018]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|ARG}} [[Хуан Мартин дел Потро]]||6–3, 7–6, 6-3 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2019 Australian Open - Men's Singles|2019]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||6-3, 6-2, 6-3 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2019 Wimbledon Championships - Men's Singles|2019]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ШВА}} [[Роже Федерер]]||7-6, 1-6, 7-6, 4-6, 13-12 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2020 Australian Open - Men's Singles|2020]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|AUT}} Доминик Тим||6-4, 4-6, 2-6, 6-3, 6-4 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2020||[[Ролан Гарос]]||Земја||{{знамеикона|ESP}} Рафаел Надал||0-6, 2-6, 5-7 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2021 Australian Open - Men's Singles|2021]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|RUS}} Данил Медведев||7-5, 6-2, 6-2 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor=98FB98|Победник||2021||Ролан Гарос||Земја||{{знамеикона|GRE}} Стефанос Циципас||6-7, 2-6, 6-3, 6-2, 6-4 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2021 Wimbledon Championships - Men's Singles|2021]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|ITA}} [[Матео Беретини]]||6-7, 6-4, 4-6, 6-3 |- style="background:#ccf;" |bgcolor=FFA07A|Вицешампион||[[2021 US Open - Men's Singles|2021]]||[[Отворено првенство на САД]]||Тврда||{{знамеикона|RUS}} [[Данил Медведев]]||4-6, 4-6, 4–6 |- style="background:#cfc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2022 Wimbledon Championships - Men's Singles|2022]]||[[Вимблдон]]||Трева||{{знамеикона|AUS}} [[Ник Кирјос]]||4-6, 6-3, 6-4, 7-6 |- style="background:#ffc;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2023 Australian Open - Men's Singles|2023]]||Отворено првенство на Австралија||Тврда||{{знамеикона|GRE}} Стефанос Циципас||6-3, 7-6, 7-6 |- style="background:#ebc2af;" |bgcolor=98FB98|Победник||2023||Ролан Гарос||Земја||{{знамеикона|NOR}} [[Каспер Руд]]||7-6, 6-3, 7-5 |- style="background:#cfc;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2023||Вимблдон||Трева||{{знамеикона|ESP}} [[Карлос Алкарас]]||6-1, 6-7, 1-6, 6-3, 4-6 |- style="background:#ccf;" |- style="background:#ccf;" |bgcolor=98FB98|Победник||[[2023 US Open - Men's Singles|2023]]||Отворено првенство на САД||Тврда||{{знамеикона|RUS}} [[Данил Медведев]]||6–3, 7–6, 6-3 |- style="background:#cfc;" |bgcolor="FFA07A"|Вицешампион ||2024||Вимблдон||Трева||{{знамеикона|ESP}} [[Карлос Алкарас]]||2-6, 2-6, 6-7 |} ===Настапи на финалните турнири=== ===== Сингл: 9 (7 титули, 2 пати вицешампион) ===== {|class="sortable wikitable" |- !Резултат !Година !Турнир !Подлога !Противник !class="unsortable"|Резултат |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2008 Tennis Masters Cup – Singles|2008]]||[[ATP World Tour Finals|Шангај]]||Тврда (i)||{{знамеикона|RUS}} [[Николај Давиденко]]||6–1, 7–5 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2012 ATP World Tour Finals – Singles|2012]]||[[ATP World Tour Finals|Лондон]]||Тврда (i)||{{знамеикона|SUI}} [[Роже Федерер]]||7–6<sup>(8–6)</sup>, 7–5 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2013 ATP World Tour Finals – Singles|2013]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|ESP}} [[Рафаел Надал]]||6–3, 6–4 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2014 ATP World Tour Finals – Singles|2014]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|SUI}} Роже Федерер||[[предадена борба]] |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2015 ATP World Tour Finals – Singles|2015]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|SUI}} Роже Федерер||6–3, 6–4 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=#FFA07A|Пораз||[[2016 ATP World Tour Finals – Singles|2016]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|GBR}} [[Енди Мареј]]||3–6, 4–6 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=#FFA07A|Пораз||[[2018 ATP Finals – Singles|2018]]||Лондон||Тврда (i)||{{знамеикона|GER}} [[Александар Зверев]]||4–6, 3–6 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2022 ATP World Tour Finals – Singles|2022]]||Торино||Тврда (i)||{{знамеикона|NOR}} Каспер Руд||7-5, 6–3 |-bgcolor=#fffcc |bgcolor=98FB98|Победа||[[2023 ATP World Tour Finals – Singles|2023]]||Торино||Тврда (i)||{{знамеикона|ITA}} Јаник Синер||7-5, 6–3 |} == Статистики во кариерата == ==Рекорди== {|class=wikitable |- style="background:#afdcec;" |width=200|Турнир||width=50|Година||width=200|Постигнат успех||width=200|Поврзаност на играчот |- |[[Канада]] |[[2007 Rogers Masters – Singles|2007]] |Најмладиот тенисер кој ги победил тројцата најдобри играчи едноподруго||Самостојно |- |[[Mајами Мастерс]] |[[2007 Sony Ericsson Open|2007]] |Најмлад играч кој победил на едно првенство (19 години и 10 месеци)||Самостојно |- |[[Австралијан Опен]] – [[Ролан Гарос]] – [[Wimbledon Championships|Вимболдон]] – [[US Open (tennis)|УС Опен]] |2007–2008 |Најмладиот тенисер кој стигнал до сите четири „гренд слем“ полуфиналиња||Самостојно |- |АТП турнеја |2006–2009 |Најмногу последователни недели како третопласиран на списокот на АТП (91 недели)||Самостојно |- |АТП турнеја |2011 |Најбрзиот играч кој се квалификувал во Финалето на Светската турнеја (18 недели и 6 дена)||Самостојно |- |[[Madrid Open (tennis)|Мадрид]] |[[2009 Mutua Madrileña Madrid Open – Men's Singles|2009]] |Најдолгиот натпревар во историјата од типот „подобар-во-три сета“ (4 часа и 3 минути||[[Рафаел Надал]] |- |[[Австралијан Опен]] – [[Индијан Велс]] – [[Мајами Мастерс]] |2011 |Победник во првите „големи 3“ турнири во една сезона||[[Роџер Федерер]], [[Андре Агаси]], [[Пит Сампрас]] |- |[[ATП Мастерс Светска Турнеја]] |2007–2011 |Достигнување на најмногу различни „мастерс 1000“ финалиња (8/9)||[[Рафаел Надал]], [[Роџер Федерер]] |- |АТП турнеја |2015 |Најголем број победи против најдобрите 10 тенисери во текот на една сезона (31)||Самостојно |- |- |[[Синсинати]] |2018 |Прв тенисер во историјата кој победил на сите девет „мастерс“ турнири („Златен мастерс“)||Самостојно |- |[[Синсинати]] |2020 |Прв тенисер во историјата кој кој го освоил секој „мастерс“ турнир барем двапати||Самостојно |- |[[Австралијан Опен]] – [[Ролан Гарос]] – [[Wimbledon Championships|Вимболдон]] – [[US Open (tennis)|УС Опен]] |2007–2021 |Единствениот тенисер кој на сите четири „гренд слем“ играл најмалку девет полуфиналиња: [[Австралијан Опен]] (9), [[Ролан Гарос]] (10), [[Wimbledon Championships|Вимболдон]] (9), [[US Open (tennis)|УС Опен]] (11)||Самостојно |- |АТП турнеја |2005–2021 |Првиот тенисер кој заработил 150 милиони долари||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2022 |Првиот тенисер во историјата кој остварил најмалку 80 победи на секој „гренд слем“ турнир||Самостојно |- |Отворено првенство на САД |2007–2023 |Тенисер со најмногу одиграни финалиња на овој турнир (10)||Самостојно |- |[[Австралијан Опен]] |2008–2023 |Тенисер со најголем број освоени титули на [[Австралијан Опен]] (10)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2023 |Прв тенисер во историјата кој кој го освоил секој „грен слем“ турнир барем трипати||Самостојно |- |Ролан Гарос |2023 |Најстариот тенисер кој го освоил овој турнир||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2024 |Тенисер со најмногу настапи во финалињата на „грен слем“ турнирите (37)||Самостојно |- |Синсинати |2023 |Најстариот тенисер кој го освоил овој турнир||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2023 |Тенисер со најмногу титули на „мастерсите“ во историјата (40)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007–2023 |Најмногу освоени „гренд слем“ титули (24)||Самостојно |- |АТП турнеја |2011-2023 |Тенисер кој најчесто ја завршувал годината на првото место на табелата на АТП (8 пати)||Самостојно |- |АТП турнеја |2005–2023 |Најголем број победи против најдобрите 10 тенисери (254)||Самостојно |- |АТП турнеја |2008-2023 |Тенисер со најмногу титули на завршниот турнир на АТП (7)||Самостојно |- |АТП турнеја |2011–2023 |Тенисер со најмногу награди „Светски шампион на ИТФ“ (8)||Самостојно |- |АТП турнеја |2006–2024 |Прв тенисер со најмалку 100 настапи на секој гренд-слем турнир||Самостојно |- |АТП турнеја |2011-2024 |Тенисер со најголем број недели на првото место на списокот на најдобрите тенисери (428)||Самостојно |- |АТП турнеја |2024 |Најстариот тенисер на првото место на списокот на најдобрите тенисери (36 год. и 321 ден)||Самостојно |- |АТП турнеја |2011-2024 |Тенисер со најмногу календарски години на првото место на списокот на најдобрите тенисери (13)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу победи на „гренд слем“ турнирите (392)||Самостојно |- |АТП турнеја |2005-2025 |Тенисер со најмногу победи во меѓусебните мечеви против еден противник (20-0)||Гаел Монфилс |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу одиграни натпревари на „гренд слем“ турнирите (446)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу полуфиналиња на „гренд-слем“ турнирите (50)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Првиот тенисер со најмногу настапи во полуфиналињата на „мастерсите“ (79)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу настапи во финалињата на „мастерсите“ (60)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу одиграни натпревари на „мастерс“ турнирите (505)||Самостојно |- |АТП турнеја |2007-2025 |Тенисер со најмногу победи на „мастерс“ турнирите (414)||Самостојно |- |АТП турнеја |2025 |Најстариот полуфиналист во историјата на „мастерс“ турнирите (37 години и 10 месеци, Мајами)||Самостојно |} == Орденот на Св. Сава == На 28 април 2011 година во [[Белград]], [[Патријархот на Србија Иринеј]] , му го врачил на Ѓоковиќ [[Орденот на Св. Сава]] од 1 класа, на [[Српска православна црква]]. Орденот му бил доделен за искажажаната љубов кон [[црква]]та, и обезбедената помош за [[Срби|српскиот народ]], [[Црква (градба)|црквите]] и [[манастир]]ите на Српската православна црква, особено во [[Косово]] и [[Метохија]].<ref>{{cite web | url=http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/38/tenis/883386/djokovicu-orden-svetog-save.html | title=Đokoviću Orden Svetog Save }}</ref> == Во науката и во популарната култура == Во април 2021 година, група балкански биоспелеолози го нарекле новооткриениот вид слатководен [[Полжави|полжав]] ''Travuniana djokovici'' во чест на Новак Ѓоковиќ.<ref>{{cite web |title=Serbian Tennis Player Novak Djokovic Now Has a Tiny New Snail Species Named After Him |url=https://scitechdaily.com/serbian-tennis-player-novak-djokovic-now-has-a-tiny-new-snail-species-named-after-him/ |website=SciTech Daily |date=15 April 2021 |publisher=Pensoft |access-date=18 April 2021 |ref=speciesnamed}}</ref> <br /> Во 2022 година, научниот соработник од [[Универзитет во Белград|Универзитетот во Белград]], Никола Васовиќ, објавил дека инсектот откриен во близината на Љубовија ќе биде наречен ''Duvalius Djokovici'' во чест на Новак Ѓоковиќ.<ref>[https://sportal.eu/2022/10/07/for-novak-djokovic-the-most-unexpected-recognition/ sportal.eu For Novak Djokovic, the most unexpected recognition. (пристапено на 7.10.2022)]</ref> <br /> Во [[2009]] и [[2010]] година Ѓоковиќ добил „Оскар на популарноста“ за најпопуларен спортист во [[Србија]]. Исто така, тој бил специјален гостин во полуфиналето на [[Евровизискиот натпревар во 2008 година]] во [[Белград]], кога фрлил големо тениско топче кон публиката, објавувајќи го почетокот на гласањето. Заедно со презентерот на шоуто, [[Жељко Јоксимовиќ]], Ѓоковиќ испеал песна за [[Белград]]. <br /> Ѓоковиќ бил, исто така, вклучен и во музичкиот спот на песната „[[Хелоу]]“ на [[Mартин Солвег]] и [[Драгонет]]. Спотот, снимен на Теренот на [[Ролан Гарос]], го прикажува Солвег како се соочува со [[Боб Синклер]], уште еден [[Ди Џеј]], во тениски меч. Кога судијата ја прогласува клучната топка за „аут“, влегува Ѓоковиќ на игралиштето и го убедува судијата во спротивното. Во [[2010]] година, српската [[блуз]]-[[рок]] група [[Зона Б]] ја снимила песната „Џокер“, која му ја посветила на Ѓоковиќ.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=ML6788mUr8E YouTube]</ref> == Поврзано == * [[Споредба на тенискиот перформанс во временски интервали (мажи)]] * [[Дејвис куп екипа на Србија]] == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Novak Đoković}} * [http://novakdjokovic.com/ Официјално мрежно место] * [http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Novak-Djokovic.aspx Профил на Новак Ѓоковиќ] на мрежно место на [[АТП]]. * [http://itftennis.com/ProCircuit/players/player/profile.aspx?PlayerID=100004087 Профилот на Новак Ѓоковиќ] на мрежното место на ИТФ. * [http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100004087 Профил на Новак Ѓоковиќ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160703165806/http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100004087 |date=2016-07-03 }} на мрежното место на Дејвис купот. * {{imdb|id=2980365|name=Новак Ѓоковиќ}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓоковиќ, Новак}} [[Категорија:Родени во 1987 година]] [[Категорија:Луѓе од Белград]] [[Категорија:Српски тенисери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Носители на Орденот на Свети Сава]] [[Категорија:Носители на Големиот крст на Орденот на Свети Сава]] mvq86i8avh7r5lrebqgzdibjsi3uep1 0 758232 5591817 5577675 2026-07-14T06:21:10Z Bjankuloski06 332 /* Животни */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591817 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Backing sheep at sheepdog competition.jpg|мини|десно|250п|[[Куче|Кучињата]] и [[овца|овците]] се едни од првите припитомени животни.]] '''Припитомување''' или '''скротување''' — процесот при кој [[популација]] на [[животни]] или [[растенија]], преку процес на селекција, се навикнува на [[човек|човечките]] услови и контрола. Одлика на припитомувањето е [[вештачка селекција|вештачката селекција]] од страна на луѓето. Луѓето ги довеле овие популации под нивна контрола и грижа од многу причини: да произведува [[храна]] или вредни [[артикл]]и (како [[волна]], [[памук]] или [[свила]]), за помош при различни типови на [[работа]] (како [[транспорт]], [[заштита]] и [[борба]]), [[научни истражувања]] или едноставно да уживаат во нивното [[миленик|друштво]] или да ги користат како [[украс]]и. <br /> Припитомените растенија примарно за [[естетско]] уживање во и околу домовите обично се викаат ''куќни растенија'' или ''орнаменти'', додека, пак, оние што се припитомуваат за обемно производство на храна се наречени ''жетви''. Може да се направи разлика помеѓу оние припитомени растенија коишто се намерно изменети или избрани за одредена пожелна одлика (погледнете [[култиген]]) и оние припитомени растенија коишто во суштина не се многу различни од соодветните диви растенија (со претпоставка дека припитомувањето не значи физичка модификација). Животните припитомени за домашно друштво обично се наречени ''[[миленик|миленици]]'', а оние што се припитомени за храна или работа стока или ''земјоделски животни''. == Потекло == [[Чарлс Дарвин]] опишува како процесот на припитомување вклучува и несвесни и методски елементи. Рутинската човекова интеракција со животните и растенијата создава притисоци во селекцијата што предизвикува [[адаптација]] како што видовите се приспособуваат на човечкото присуство, употреба или одгледување. Намерното [[селективно одгледување]] се користело и за да се создадат посакуваните промени, често по почетното припитомување. И двете сили, несвесната [[природна селекција]] и методски селективното размножување, веројатно влијаеле во процесите на припитомување низ историјата. Од перспектива на човекот и двата процеса се опишани како [[вештачка селекција]].<br /> Припитомувањето на [[пченица]]та претставува еден пример. Кога дивата пченица ќе созрее паѓа на земја за да се презасади самата, но припитомената останува на дршката за полесно да се ожнее. Постои доказ дека оваа критична промена дошла како резултат на случајна мутација блиску до почетокот на [[одгледување]] на пченицата. Пченицата со оваа мутација е ожнеана и станала семе за следната [[жетва]]. Според тоа, без да забележат постарите земјоделци ја селектирале селектирале оваа мутација, бидејќи инаку таа би изумрела. Резултатот е припитомена пченица, којашто се потпира на земјоделците за своето размножување и ширење.<br /> Мутацијата не е единствениот начин со кој работи природната и вештачката селекција. Дарвин опишува како и природните варијации во поединечни растенија и животни ја поддржуваат селекцијата на нови особини. Се шпекулира дека [[волк|волците]] скротени повеќе од просечното, помалку претпазливи од луѓето, самите се селектирале како домашни кучиња во текот на многу изминати генерации. Овие волци биле способни да напредуваат со тоа што ги следеле луѓето во потрагата по храна близу до логорски огнови и депонии. На крај се развил [[симбиотички]] однос помеѓу луѓето и овие пракучиња. Кучињата се хранеле со остатоците храна од луѓето и луѓето откриле дека кучињата можат да ги предупредуваат за опасностите кои им се приближуваат, да им помогнат во ловот, да се однесуваат како миленици, да обезбедуваат топлина или да им ги надополнуваат нивните потреби за храна. Како што еволуирал овој однос, луѓето почнале да ги чуваат овие самоприпитомени волци и да ги размножат од нив расите на кучиња кои ги имаме денес. <br /> Во последно време, селективното одгледување може најдобро да покаже како најчесто функционира процесот на продолжување на припитомувањето. Дел од најпознатите докази за моќта на селективното одгледување произлегуваат од еден експеримент на рускиот научник [[Дмитри К.Белајев]] во педесеттите години од дваесеттиот век. Неговиот тим потрошил многу години одгледувајќи ја [[сребрена лисица|сребрената лисица]] (Vulpes vulpes) и ги селектирал само оние единки кои покажувале најмалку страв од луѓето. На крајот, тимот на Белајев ги селектирал само оние кои покажувале најпозитивна реакција на луѓето. Завршил со популација од сиви лисици со значителни промени во однесувањето и изгледот. Тие не покажувале повеќе страв од луѓето и често мавтале со опашката и ги лижеле луѓето кои се грижеле за нив изразувајќи им наклонетост. Фасцинантно, овие лисици имале клапнати уши, помали черепи, свиткани опашки и други особини обично забележани кај [[куче|кучињата]]. <br /> И покрај успехот со овој експеримент, се чини дека со селективното одгледување не може секогаш успешно да се изврши припитомувањето. Многу обиди за припитомување на различни видови диви животни биле неуспешни. Еден пример за тоа е [[зебра]]та. Покрај фактот дека четири видови зебри и дел од истиот род како коњот и магарето можат да се вкрстуваат, обидите за припитомување не биле успешни. Факторите коишто влијаат на можноста за припитомување на големи животни (види подолу) се разработени подолу. Изненадувачки е фактот што уште од порано па сѐ до денес, за само 12 видови големи животни се докажало дека можат да се припитомат. Распоредени приближно според периодот на припитомување, започнувајќи од првото, припитомени животни се: куче, овца, коза, свиња, крава, коњ, магаре, воден бивол, лама/алпака, азиска камила, арапска камила и слон. === Животни === Според [[еволутивна биологија|еволутивниот биолог]] [[Џаред Дајмонд]], [[животински видови|животинските видови]] мора да исполнат шест критериуми за да се земат предвид за припитомување: # Прилагодлива [[исхрана]] - Суштества што ќе можат да консумираат широка разновидност на извори на храна и ќе можат да живеат од помалку кумулативна храна од [[хранливата пирамида]] (како [[пченка]] или [[пченица]]), особено храна којашто не ја консумираат луѓето (како [[трева]] и сточна храна) се помалку скапи за чување во [[заробеништво]]. [[Месојад]]ите по дефиниција се хранат примарно или само со животинско ткиво, што бара трошење на многу [[животно|животни]], иако тие можат да користат извори на месо коишто луѓето не ги користат, како остатоци од храна или паразити. # Релативно брз [[раст]] - Брзото созревање во споредба со човечкиот животен век овозможува интервенција во одгледувањето и го прави животното корисно во рамките на прифатливо долго грижење за него. На големите животни како [[слоновите]] им требаат многу години додека ја достигнат корисната големина. # Способност да се [[размножуваат]] во заробеништво - Суштествата што не се доволно способни за размножување кога се чуваат, не создаваат доволно корисно потомство, а тешко можат да се фатат во дива состојба. Суштества како [[панда]]та, [[антилопа]]та и [[џиновска шумска свиња|џиновската шумска свиња]] се приврзуваат територијално и не можат да се одржат во бројни групи. # Пријатна природа - Големите животни кои се [[агресивни]] кон човекот се опасни за чување во заробеништво. [[Африкански бивол|Африканскиот бивол]] има непредвидлива природа и е многу опасно за луѓето. Слично на тоа, иако [[американски бизон|американскиот бизон]] е одгледуван во оградено живеалиште во западни САД, опасно е да се смета за вистински припитомено животно. Иако на многу начини се слични со припитомената свиња, американското [[пекари]] и африканските диви прасиња ([[warthog]] и [[bushpig]]) исто така се опасни за чување. # [[Темперамент]] кој ретко предизвикува [[паника]] - Тешко е да се чува во заробеништво суштество со нервозна природа, бидејќи секогаш кога ќе се исплаши може да избега. [[Газела]]та е многу непостојана и има силен скок, што ѝ овозможува да избега од заградено трло. Некои животни, како [[домашна овца|домашната овца]], сѐ уште имаат силна тенденција да паничат кога некој ќе ја премине [[ограничената зона]] и им се доближи. Сепак, повеќето овци имаат [[инстинкт за групирање]], па кога се притиснати тие се збиваат блиску едни до други. Луѓето и [[куче|кучињата]] стоката со ваков инстинкт можат да ја втеруваат во стадо. # Приспособлива [[социјална хиерахија]] - Социјалните суштества кои препознаваат хиерархија на доминантност можат да се одгледуваат да го сметаат човекот за [[предводник]]. === Растенија === :''Погледнете ги: [[Култиген]] и [[Хортикултура]]'' Најпрвите обиди на човекот за припитомување на растенијата се случиле во Југозападна Азија. Постои доказ за свесно одгледување и селекција на особини на растенија од страна на пренеолитски групи во Сирија: зрна од ’рж со домашни особини сочувани од Епипалеолитот (c. 11,050 BP) од наоѓалиштето Абу Хуреира во Сирија, но се чини дека тоа е локализиран феномен на одгледување низи див ’рж, а не јасен чекор во припитомувањето. <br /> До 10 000 година п.н.е. било припитомено растението [[лејка]] (''Lagenaria siceraria''), кое се користело како [[сад (посатка)|сад]] пред да се измисли [[керамика|керамичката]] технологија. Припитомената лејка стигнала до Американските држави од Азија до 8000 година п.н.е., најверојатно благодарение на миграциите на луѓето од Азија во Америка. <br /> Житните култури првпат биле припитомени околу 9000 година п.н.е. во областа [[Плодна полумесечина]] во [[Средниот Исток]]. Првите припитомени жетви биле [[едногодишни растенија]] со големо семе или овошје. Тука спаѓале [[мешункасти растенија]] како [[грашок]]от и зрнести како [[пченица]]та. <br /> Средниот Исток бил навистина соодветен за овие видови, сувата летна клима била погодна за развивање на едногодишните растенија со големо семе и разновидноста на извишувањата довело до создавање на различни видови растенија. Како што се одвивало припитомувањето луѓето почнувале од [[општество на ловци и собирачи]] да преминуваат во стабилно земјоделско општество. Околу 4000 до 5000 години подоцна, оваа промена довела до создавање на првите градови-држави и на крај со заживувањето на [[цивилизација]]та. <br /> Понатамошното припитомување бил повремен процес кој се одвивал постепено со потешкотии и грешки. Со тек на времето започнале да се припитомуваат [[повеќегодишни растенија]] и мали дрвја, како [[јаболка]] и [[маслинки]]. Некои растенија до неодамна не биле припитомени, како што се [[макадамски лешник|макадамскиот лешник]] и [[пекан]]от. <br /> Во други делови на светот биле припитомени најразлични видови растенија. Во [[Америка]], [[тиква]]та, [[пченка]]та, [[грав]]от и можеби [[маниока]]та (позната и како [[Cassava]]) биле главните плодови во исхраната. Во источна Азија најважни жетви биле [[просо]], [[ориз]] и [[соја]]. Некои делови од светот како [[Јужна Африка]], [[Австралија]], [[Калифорнија]] и [[јужната половина на Јужна Америка]] никогаш не припитомиле локални видови растенија. <br /> Низ милениумите многу припитомени видови се целосно поинакви од нивните видови во минатото. [[Клас]]овите на денешната [[пченка]]| се многу поголеми од оние на дивата пченка ([[teosinte]]). Слична промена се случила и помеѓу дивите и питомите јагоди. <br /> Видовите припитомени растенија често се разликуваат од нивните сродници на предвидливи начини. Овие разлики се наречени синдром на припитомување и вклучуваат: * Повисока стапка на 'ртење * Попредвидливо и посинхроно 'ртење * Зголемени репродуктивни органи * Тенденција на созреаните плодови да останат на растението, а не да се кршат и паѓаат на земја * Намалена физичка и хемиска одбрана * Промена во распределбата на биомасата (повеќе во плодовите, корењата или стеблата, во зависност од човекот) == Степени == Поради бавниот раст на слоновите, границите помеѓу преживеаните диви популации и домашните [[кладистика|клади]] се нејасни. Слични проблеми во дефинирањето се појавуваат кога домашните мачки побеснуваат. Систем за [[класификација]] кој би можел да помогне да се реши оваа нејаснотија околу популациите на животните, може да се состави врз основа на спектарот зголемено припитомување. * '''Диви''': Овие популации го живеат целиот нивен животен циклус без намерна човечка интервенција. * '''Одгледани во заробеништво/заробени од дивината''' (во [[зоолошка градина|зоолошки]], [[ботаничка градина|ботанички градини]] или за човечки потреби): Овие популации се хранети од луѓето (освен во зоолошките градини), но не се размножуваат под човечка контрола. Овие животни не се разликуваат според изгледот или однесувањето од соодветните диви животни. Примери за тоа се азиските слонови, животните кои ги користат шоумените од Индија како мрзливците и кобрите, животни како азиските црни мечки (одгледувани заради нивната жолчка) и животните од зоолошките градини, коишто се чуваат како примери од нивните видови. (Треба да се забележи дека зоолошките и ботаничките градини понекогаш изложуваат припитомени или бесни животни и растенија како што се [[камила|камилите]], [[мустанг|мустанзите]] и [[орхидеја|орхидеите]].) * '''Деловно одгледувани''' (заробени или делумно припитомени): Овие популации се одгледувани на ранчеви или фарми во голем број за добивање храна, артикли или трговија со миленици, обично одгледувани во заробеништво, но како група не се значително изменети во изгледот или во однесувањето од нивните диви роднини. Примери од оваа група се [[ној]]от, разни видови [[елен]]и, [[алигатор]], [[штурец]], [[бисерна острига]] и [[питон]]. (Овие животни понекогаш се наречени ''делумно припитомени''.) * '''Припитомени''': Овие популации се растени и одгледувани со контрола на човекот низ многу генерации и како група се значително изменети во изгледот и однесувањето. Дел од овие животни се [[свиња|свињи]], [[ласица|ласици]], [[канаринец|канаринци]], [[домашни гулаби]], [[зелени австралиски папагалчиња]], [[златна рипка|златни рипки]], [[свилена буба|свилени буби]], [[куче|кучиња]], [[мачка|мачки]], [[овца|овци]], [[говедо|говеда]], [[кокошка|кокошки]], [[лама|лами]], [[морско прасе|морски прасиња]], [[лабораториски глушец|лабораториски глувци]], [[коза|кози]] и [[сребрена лисица|(сребрени) лисици]]. Овој систем за класификација не важи за некои комплицирани фактори: [[генетски изменети]] организми, [[побеснета]] популација и [[хибридизација]] (вкрстување). Многу видови коишто се чуваат на фарма или ранч се генетски изменети. Ова создава посебна категорија бидејќи ги изменува организмите како група, но на поинаков начин од традиционалното припотомување. Побеснетите организми се членови на популација којашто некогаш била одгледувана од човекот, но сега живее и се размножува вон неговата контрола. Пример за тоа е мустангот. Хибридите можат да бидат диви, припитомени или обете: [[лигар]] е хибрид од две диви животни, [[маска]] или муле од две припитомени животни, а [[бивол]]от е резултат на вкрстување на диво и припитомено животно. <br /> Постои голема разлика помеѓу скротено и припитомено животно. Поимот „припитомува“ се однесува на цел вид или род, а поимот „скротува“ само на единка од некој вид или род. Луѓето скротиле илјадници животни коишто никогаш вистински не биле припитомени. Тука спаѓаат слоновите, жирафите и мечките. Постои дилема за тоа дали некои видови се припитомени или се само скротени. Некои сметаат дека слоновите се припитомени, а други дека мачката никогаш не била. Линијата на разграничување е дали младо од диви родители би се разликувало според изгледот и однесувањето со она од припитомени родители. На пример, кучето сигурно е припитомено бидејќи дури и [[волк]] (генетското потекло на сите кучиња) одгледан уште од мало, многу би се разликувало од кучето, и во изгледот и во однесувањето. == Граници == Селекцијата на животни поради видливите „посакувани“ особини може да направи тие да ги направат несоодветни на непознат начин. Последиците за заробените и припитомените животни биле смалување, [[шарена]] боја, пократки лица со помали и помалку заби, намалување на цврстината на роговите, слаби мускули и генетска непостојаност. Слабо изразени зглобови, неправилна соединување на коската на екстремитетите епифиза со диафиза, промени во влакното, зголемени маснотии, помали мозоци, поедноставени навики во однесувањето, продолжено несозревање и други патолошки состојби се само дел од недостатоците на домашните животни. Сите овие промени се документирани со директни набљудувања на стаорецот во деветнаесеттиот век, со помош на археолошки доказ и потврдени се од одгледувачи на животни од дваесеттиот век. <br /> Едни од несаканите ефекти од припитомувањето се [[зооношки]]те болести. На пример, говедата ги предизвикале [[вирусни сипаници|вирусните сипаници]], [[морбили]]те и [[туберкулоза]]та, свињите и патките - [[грип]]от, а коњите [[риновирус]]ите. Луѓето имаат преку шеесет заеднички болести со кучињата. Многу паразити исто така потекнуваат од домашните животни. Појавата на припитомување резултирала со погуста популација кај луѓето што овозможило услови за созревање на патогени за репродукција, мутација, ширење и евентуално пронаоѓање нов вид. == Датуми и места == Бидејќи процесот на припитомување долг временски период наследно опфаќа многу генерации, а ширењето на одгледување и техники на сточарството е исто така бавно, нема никакво значење да се даде единствен „датум на припитомувањето“. Сепак, се верува дека првиот обид за припитомување на животни и растенија бил изведен во Стариот Свет од луѓе од мезолитскиот период. Племињата што учествувале во ловењето и собирањето на растенија за јадење, почнале да се обидуваат да припитомат кучиња, кози и по можност овци, што се случувало во 9000 година п.н.е. Сепак, дури во неолитскиот период се појавило примитивното земјоделство како форма на социјална активност и тоа веќе напредувало. Најголемиот дел припитомени животни и растенија, кои сѐ уште им служат на луѓето, биле селектирани и развивани во текот на неолитскиот период, а други примери се појавиле подоцна. Зајакот, на пример, не бил припитомен до средниот век, а шеќерната репка почнала да се одгледува како земјоделско растение од кое се добивало шеќер во деветнаесеттиот век. Неодамна, во дваесеттиот век, нането станало предмет на земјоделска обработка, а во истиот период биле започнати и програми за одгледување на животни за производство на висококвалитетно крзно. <br /> Достапните методи за проценка на датумите на припитомувањето внеле понатамошна непрецизност, особено поради тоа што се случувало во далечното минато. Според тоа, датумите споменати овде треба да се земаат со резерва, во некои случаи нема доволно докази, па понатамошните откритија можат значително да го променат времето. {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" |+ Временска рамка на некои големи настани за припитомување |- ! Настан !! Центар на потекло !! Цел !! Датум/пред колку години |- | Собирање на диви житарки || Азија || Храна || > 23,000<ref name="Purugganan Fuller 2009">{{cite journal |last1=Purugganan |first1=Michael D. |last2=Fuller |first2=Dorian Q. |title=The nature of selection during plant domestication |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=457 |issue=7231 |date=February 1, 2009 |doi=10.1038/nature07895 |url=https://www.researchgate.net/profile/Dorian-Fuller/publication/24003450_Purugganan_MD_Fuller_DQ_The_nature_of_selection_during_plant_domestication_Nature_457_843-848/links/0912f508156a26ca22000000/Purugganan-MD-Fuller-DQ-The-nature-of-selection-during-plant-domestication-Nature-457-843-848.pdf<!--NOT redundant to DOI--> |pages=843–848 |pmid=19212403 |bibcode=2009Natur.457..843P |s2cid=205216444 }}</ref> |- | [[Куче]]|| Евроазија || [[Коменсализам]]|| > 15,000<ref name="MacHugh Larson Orlando 2017">{{cite journal |last1=MacHugh |first1=David E. |last2=Larson |first2=Greger |last3=Orlando |first3=Ludovic |title=Taming the Past: Ancient DNA and the Study of Animal Domestication |doi=10.1146/annurev-animal-022516-022747 |journal=[[Annual Review of Animal Biosciences]] |volume=5 |date=2017 |s2cid=21991146 |pmid=27813680 |pages=329–351}}</ref> |- | [[Жито]], [[јачмен]]|| Близок Исток || Храна || 13,000–11,000<ref name="Purugganan Fuller 2009" /> |- || [[Лен]]|| Близок Исток || [[Текстил]]|| 13,000–11,000{{sfn|Zohary|Hopf|Weiss|2012|p=139}} |- | [[Коза]], [[овца]], [[свиња]], [[крава]]|| Близок Исток, Јужна Азија || Храна || 11,000–10,000<ref name="MacHugh Larson Orlando 2017" /> |- | [[Ориз]]|| Кина || Храна || 9,000<ref name="Fornasiero Wing Ronald 2022">{{Cite journal |last1=Fornasiero |first1=Alice |last2=Wing |first2=Rod A. |last3=Ronald |first3=Pamela |date=2022 |title=Rice domestication |url=https://doi.org/10.1016/j.cub.2021.11.025 |journal=[[Current Biology]] |volume=32 |issue=1 |pages=R20–R24 |doi=10.1016/j.cub.2021.11.025 |pmid=35015986 |bibcode=2022CBio...32..R20F}}</ref> |- | [[Кокошка]]|| Источна Азија || [[Борба со петли]]|| 7,000<ref name="Lawler Adler 2012">{{cite journal |last1=Lawler |first1=Andrew |last2=Adler |first2=Jerry |title=How the Chicken Conquered the World |url=http://www.smithsonianmag.com/history/how-the-chicken-conquered-the-world-87583657/ |journal=[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian Magazine]] |issue=June 2012 |date=June 2012}}</ref> |- | [[Коњ]]|| Централна Азија || Пренос на товар, [[јавање]]|| 5,500<ref name="MacHugh Larson Orlando 2017" /> |} == Поврзано == * [[Домашни животни]] * [[Сточарство]] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Припитомување| ]] [[Категорија:Историја на земјоделството]] so2nd141wt3wgiq1ixkxqfeiyuivxgr 0 760072 5591620 5254286 2026-07-13T16:59:20Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591620 wikitext text/x-wiki '''Шест лица го бараат писателот''' или '''Шест лица го бараат авторот''' ([[италијански]]: ''Sei personaggi in cerca d'autore'') е [[Сатира|сатирична]] [[трагикомедија]] на италијанскиот писател [[Лујџи Пирандело]], за првпат изведена во [[1921]] година, во [[театар]]от Вале во [[Рим]]. [[File:Seis personajes en busca de autor.djvu|thumb|Spansk udgave af „Шест лица бараат автор“.]] ==Содржина== Тематско-фабуларната основа на оваа драма потсетува на [[натурализам|натуралистичките]] драми. Тоа е судбината на едно семејство, чии членови се одредени само со своите семејни односи, па се нарекуваат: Татко, Мајка, Пасторка, Син, Момче и Девојче. Буквално земено, драмата зборува за трагичната пропаст на семејството: Согледувајќи дека сопругата извронредно се сложува со неговиот секретар, Таткото му ја „предава“ Мајката на секретарот, така што таа се премажува со него и раѓа три деца. Дури откако се разделува со сопругата, кај Таткото се јавува необичен интерес за неа и за нејзините деца. Подоцна, Мајката и секретарот се селат во друга земја, но секретарот умира и семејството запаѓа во беда, така што тоа повторно се враќа назад. Мајката почнува да работи во божемниот кројачки салон на Мадам Паче за да може да ги издржува децата. Тој кројачки салон, всушност, е јавна куќа, во која Пасторката работи како [[Проституција|проститутка]], а исцрпувачката работа на Мајката е само завеса зад која се крие вистинскиот извор на приходите на семејството. Кулминацијата настапува кога Таткото доаѓа во јавната куќа и води љубов со Пасторката, без да знае која е таа. Подоцна, Пасторката оди во домот на Таткото и успева да издејствува тој да го прими целото семејство. Меѓутоа, нивното доаѓање му пречи на Синот, кој потекнува од [[брак]]от на Таткото и Мајката, но бил одделен од Мајката од двегодишна возраст. Синот се смета себеси за единствениот законски наследник на Таткото и не е наклонет кон своите присестри. Истовремено, тој е рамнодушен кон Мајката и гледа со презир кон Таткото, додека Мајката тагува поради неможноста да воспостави близок однос со Синот кого не го видела две децении. Најпосле, драмата завршува трагично, зашто Девојчето се дави во [[бара]]та во градскиот парк, а Момчето наоѓа [[револвер]] и извршува [[самоубиство]].<ref name="Luiđi Pirandelo 2008">Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008.</ref> Во делото, оваа семејна [[трагедија]], всушност, е испрекинато раскажана од членовите на семејството, додека на сцената се случува нешто сосема друго: Во еден [[театар]], лицата означени како: Директор на драмата, Прв глумец, Прва глумица, Втор глумец, [[Суфлер]], итн., се подготвуваат за проба на една [[комедија]] од Пирандело. Неочекувано, на сцената се појавуваат членовите на семејството и бараат да се изведува „нивната драма“. На почетокот, директорот и глумците негодуваат поради тоа што им е прекината пробата, но постепено стануваат заинтересирани за приказната на семејството, а Директорот се согласува дека нивната драма е поинтересна и планира да ја запише. Во таа првична конфронтација меѓу Директорот и шесте лица, тие упорно тврдат дека театарот е илузија, а дека токму тие се живи и дека тие ја претставуваат стварноста. На тој начин, сите традиционални видливи разлики меѓу сцената и реалноста стануваат измешани, бидејќи на сцената се реални само глумците, а членовите на семејството како да доаѓаат од „некоја друга реалност“ и стануваат свои сопствени глумци. Односите меѓу вработените во театарот и „лицата кои го бараат својот писател“ не можат докрај да се разберат на ниедно вообичаено ниво: членовите на семејството не се глумци, но тие се глумат себеси врз основа на она што го правеле во својот вистински живот. Глумците пак, наликуваат на реални ликови, кои на сцената всушност ништо не глумат. Иако во „Шест лица го бараат авторот“ нема формална поделба на чинови и на сцени, во првиот дел на драмата е прикажано појавувањето на шесте лица, кои фрагментарно ја раскажуваат својата животната историја, додека во вториот дел на драмата, директорот се обидува да направи импровизирана проба за „новата“ драма. Притоа, кога глумците од театарот почнуваат да глумат, шесте ликови почнуваат да негодуваат, барајќи самите да го „играат“ својот живот. На крајот, драмата завршува така што шесте лица исчезнуваат од сцената.<ref name="Luiđi Pirandelo 2008"/> Така [[трагедија]]та лесно преминува во [[комедија]], и обратно. [[Пирандело]] овој длабок парадокс успеал да го обликува така што хаотичното мешање на илузиите и реалноста сепак не се претвора во хаотично дело. Сите делови на драмата, сите нејзини елементи и сите односи меѓу ликовите се цврсто поврзани со внатрешната логика. Сепак, биле потребни големи промени во навиките и вкусот на публиката за оваа драма да биде најпосле прифатена како уметничко дело. ==Ликовите во драмата== Во драмата се појавуваат следниве ликови:<ref name="Luiđi Pirandelo 2008"/> * Таткото: * Мајката * Паштерката * Синот * Момчето * Девојчето * Мадам Паче * Директорот на драмата * Првиот глумец * Првата глумица * Втората глумица * Младата глумица * Младиот глумец * Другите глумци и глумици * Мајсторот на сцената * Суфлерот * Реквизитерот * Техничарот * Секретарот на директорот на драмата * Чуварот * Декоратерите и сценските работници * Таткото има околу 50 години. Тој е проќелав, црвенокос, со густи мустаќи, а често, [[уста]]та му е искривена во несигурна и беспричинска насмевка. Лицето, а особено [[чело]]то, му е бело; има сини, продорни [[очи]]; облечен е во светли панталони и во темно сако; понекогаш е пријатен, а понекогаш е бесен и гневен. * Мајката личи како да е преплашена и смачкана од товарот на срамот и понижувањето. [[Лице]]то ѝ е покриено со непроѕирен вел, зашто пред два месеца ѝ умрел сопругот и облечена е во црно. Кога ќе го крене велот, се гледа лице коешто не е измачено, но како да е од [[восок]], а погледот постојано ѝ е спуштен надолу. * Паштерката има околу 18 години. Таа е дрска и речиси бесрамна, многу убава и елегантна. И таа е облечена во црно. Постојано го искажува својот презир кон четиринаесетгодишниот брат, но жива нежност кон четиригодишната сестричка. * Синот има 22 години. Тој постојано се држи настрана од другите ликови; чувствува целосен презир кон татко му и рамнодушност кон мајка му.<ref>Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 36-37.</ref> Во предговорот на „Шест лица го бараат писателот“, Пирандело ги опишува ликовите во драмата. Според него, на прв поглед, сите шест лица не се на еднаков степен на разработка, но не затоа што меѓу нив постојат ликови кои се на прв или на втор план, т.е. „протагонисти“ и „споредни ликови“, ниту затоа што сите не се потполно вообличени. Сите шестмина се на истиот степен на уметничка реализација и се наоѓаат на истиот план на реалноста. Единствената разлика меѓу нив лежи во тоа што Таткото, Паштерката и Синот се реализирани како духовни ентитети, Мајката како природа, а Момчето и Девојчето како „присуство“. Притоа, тој ја признава својата несвесна намера некои од ликовите да ги реализира целосно уметнички, додека некои само да ги скицира, а од нив, најживо и најпотполно остварени се Таткото и Паштерката.<ref name="Predgovor 2008">L. P., „Predgovor“, во: Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 9-10.</ref> Според Пирандело, [[комедија]]та настанала во еден спонтан налет на фантазија, кога сите елементи на [[дух]]от дејствуваат во [[Бог|божја]] согласност. Притоа, со посредство на три ликови (Таткото, Паштерката и Мајката), во драмата е прикажан вечниот судир меѓу животното движење и формата, како услов на духовниот и природниот поредок. Во својот повик кон Директорот, Мајката ја обзнанува специфичната вредност на уметничката форма - [[форма]]та која не го содржи и не го уништува животот.<ref>L. P., „Predgovor“, во: Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 18.</ref> Оттука, во драмата ништо не е однапред предодредено, туку сè се гради и движи на самото место, сè е обид без подготовка. Во неа, дејството не се развива постепено, туку делува како измешана, нејзиниот тек не е логичен и не постои поврзаност на настаните. Таа претставува суптилна [[сатира]] на романтичарското проседе, во која разгорените страсти на ликовите, инаку својствени за [[Романтизам|романтичарската]] постапка, се согледуваат низ [[хумор]]истична [[призма]]. Во драмата е прикажан органскиот [[хаос]], но тој не е прикажан на хаотичен начин, т.е. романтичарски, така што делото е далеку од конфузно, туку напротив, тоа е многу разбирливо, едноставно и урамнотежено.<ref>L. P., „Predgovor“, во: Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 20-22.</ref> ==Осврт кон делото== Во предговорот на „Шест лица го бараат писателот“, Пирандело се опишува себеси како писател-[[философ]] - оној кому не му е доволно да ги опише ликовите и настаните само колку да ги опише, туку оној кој има подлабока духовна потреба, така што не признаваат ликови и настани коишто немаат посебна животна смисла што има дава универзално значење. Притоа тој вели дека ја мрази [[Симболизам|симболичната]] [[уметност]] во која она што е прикажано ја губи спонтаноста претворајќи се во инструмент, [[алегорија]]. Таквиот симболизам претставува идеја која сака да биде слика, наместо да биде обратно, т.е. сликата, која мора да остане жива и слободна во целиот свој исказ, треба да ја содржи смислата што дава вредност.<ref>L. P., „Predgovor“, во: Luiđi Pirandelo, ''Šest lica traži pisca''. Beograd: Paidea, 2008, стр. 7.</ref> Според Пирандело, „Шест лица го бараат авторот“ е смеса на трагичното и комичното, на измисленото и на стварното, во една необична и исклучително сложена хумористична ситуација; драма која, со помош на своите живи ликови, по секоја цена сака да најде начин да биде прикажана.<ref name="Predgovor 2008"/> ==Надворешни врски== *[http://www.eldritchpress.org/lp/six.htm Online text of Six Characters in Search of an Author] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090901175256/http://www.eldritchpress.org/lp/six.htm |date=2009-09-01 }} (Англиска верзија на Едвард Сторер) *{{gutenberg|no=18457|name=Sei personaggi in cerca d'autore}} (Пиранделовата ревидирана верзија, на италијански јазик) *[http://www.vqronline.org/articles/1925/spring/pirandello-confesses/ „Pirandello Confesses . . .: Why and How He Wrote 'Six Characters in Search of an Author'“, ''Virginia Quarterly Review'', Spring 1925.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110511182844/http://www.vqronline.org/articles/1925/spring/pirandello-confesses/ |date=2011-05-11 }} *{{ibdb show|8060}} * [http://www.amazon.co.uk/dp/1854590898 Six Characters in Search of an Author, Nick Hern Books, London, 2003.] ==Наводи== {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Италијански драми]] [[Категорија:Дела на Лујџи Пирандело]] [[Категорија:Драми од Лујџи Пирандело]] febhyj2il3dze3g3rhz5yagmqqdbi2c 0 761271 5591619 5314301 2026-07-13T16:52:55Z Oursana 43972 -+Guido Reni - The Baptism of Christ - Google Art Project.jpg 5591619 wikitext text/x-wiki {{Христијанство}} '''Свети тајни''' ([[грчки]]: ''μυστήρια'') — важни [[обред]]и во [[христијанство]]то, чиј број се разликува според различните деноминации. Во [[православие]]то, Светите тајни се: [[крштевање]], [[миропомазание]], [[евхаристија]], [[покајание]], [[свештенство]], [[брак]] и [[елеосвештенство]]. Самиот пристап на првославниот христијанин во црквата претставува света тајна. Според христојанското верување, светата тајна претставува чин на преобразба. [[Исус Христос]] не само што ги спасува луѓето, туку и им ги простува нивните гревови и ги преобразува нивните животи. Светите Тајни според христијанските верувања претставуваат постојана мистична врска која го соединува човековиот живот со [[Бог]]. Тие се плодови на животот и смртта на [[Исус Христос]] и низ нив тече скапоцената крв на Спасителот. Светите Тајни, исто како и црквата, можат да бидат видливи и невидливи и во секоја од нив се наоѓа надворешен, видлив знак и внатрешна духовна благодат. Според зборовите на [[Свети Јован Златоуст]], тие се нарекуваат тајни токму поради тоа што она во што веруваат христијаните за нив не е исто со она што го гледаат, односно човекот гледа едно нешто, но верува во друго. ==Крштевање== [[Податотека:Guido Reni - The Baptism of Christ - Google Art Project.jpg|thumb|Јован го крсти на Исус Христос]] Крштевањето во [[христијанство]]то е темелна тајна на црква. По применото крштевање, лицето може да биде наречен христијанин, станува полноправен член на христијанската црква и стекнува право на сите останати тајни и богослужби на црквата, но и на себе ги прима сите останати одговорности во црквата. Самото крштевање било потенцирано и од страна на [[Исус Христос]]: {{cquote|Така одејќи, направете ги сите народи Мои ученици, крштавајќи ги во името на Таткото и Синот и Светиот Дух! Учејќи ги да пазат сè што Сум ви заповедал!<ref>Матеј 28:19</ref>}} {{cquote|Може ли некој да им ја забрани водата, да не се крстат овие, кои Го примија Светиот Дух како и ние? И заповеда да ги крстат во името на Исуса Христа}} Исто така, преку крштевањето според христијанската традиција, се влегува во црквата и се станува христијанин. Според зборовите на Исус: {{cquote|Ако некој не се роди од вода и Дух, не може да влезе во царството Божјо)}<ref>Јован 3, 5</ref> Во светата вода на крштението човекот се очистува од сè што е грешно и се преродува од [[Светиот Дух]]. Ако е дете, се очистува од прародителскиот грев; ако е пак возрасен, се очистува и од личните гревови. === Историја === Крштевањето се практикувало уште во најстаро време, како симбол на физички и морален очај. Христијанското крштевање води потекло од Исусовото крштење од страна на [[Јован Крстител]]. Во [[Рано христијанство|првите векови на христијанството]], крштевањето секогаш претходело на запознавањето на верникот со религијата. Во раното христијанство, крштевањето се вршило само над т.н. зрели верници, кои претходно морале да се пријават како кандидати за обред на крштевање и определен период да се пуштат во пост и молитва. За да верниците бидат крстени, тие морале да се покажат како достојни за таа работа. Периодот можел да достигне и до две години, за да доколку се покажат достојни, да следи обредот на самото крштевање. Во раната црква, исто така крштевањето се одвивало преку потопување во вода. Таа форма се практикува и денес во Источната црква, кај Баптистите, Адвентистите и други протестантски деноминации. === Обред=== Според правилата на [[православие]]то, чинот на воведување на едно новородено дете во црквата се врши веднаш по раѓањето на детето каде треба да се повика свештеник кој се моли над мајката и детето. Осмиот ден по раѓањето, [[евреи]]те ги обрезуваат децата, по [[Стар завет|старозаветниот закон]]. Тој ден бил обрежан и Господ и тој ден христијанската мајка треба да го однесе детето кај свештеникот, по можност пред црквата, свештеникот да изврши знаменување, да го прогласи за огласен, да му даде име кое ќе го носи до крштевањето и да благослови вода која се додава во водата за капење или детето се посипува до крштевањето или до четириесеттиот ден по раѓањето. Четириесеттиот ден по раѓањето, свештеникот врши уцрковување (воведување во храм) на новороденото дете, но само на крстено дете. Тоа е време кога по старозаветниот закон се навршувале деновите одредени за чистење на мајката, и кога пресвета Богородица го вовела Христос во Храмот пред старецот Симеон, затоа и детето на тој ден се воведува во црквата. Во православната црква крштевањето е споено со Миропомазанието. Важниот чин на самото крштевање е тројното потопување во света вода. == Миропомазание == [[Податотека:Walentin Serow Kroenung Zar Nikolai II anagoria.jpg|thumb|Миропомазанието на [[Николај II]] во [[Катедрала на Успението (Москва)|катедралата на Успението]], 1896 ([[Третјаковска галерија]], Москва).]] Миропомазанието е [[Света тајна]] во која преку помачкување со свето миро на одредени делови од телото, во името на [[Светиот Дух]] во христијанската религија, му се даваат на крстениот посебни дарови на Светиот Дух, кои го крепат, просветлуваат и усовршуваат во духовниот живот. === Библиски извори=== Всушност, според христијанската традиција, со светото миропомазание верникот го добива Светиот Дух и Неговата благодат. За ова самиот [[апостол Јован]] им вели на христијаните: {{cquote|А вие имате помазание од Светиот, и знаете сè. Не ви пишав дека не ја знаете вистината, туку дека ја знаете како и дека ниедна лага не доаѓа од вистината<ref>1. Јн. 2, 20-21</ref>}} Во светата тајна миропомазание, според верувањата, верникот се исполнува со силата на Светиот Дух и се запечатува во новиот духовен живот. Ова следува од зборовите на [[апостол Павле]]: {{cquote|Бог е Оној, Кој нè утврди со вас во Христа и нè помаза; Он и нè запечати и ни даде залог на Духот во срцата наши“ (2. Кор. 1, 21-22). Оттука и ние сме „запечатени преку ветениот Свети Дух“ (Ефес. 1, 13)}} === Начин === Обредот односно начинот на миропомазание е следниот: се помазува челото – за осветување и просветување на умот; градите – за осветување и просветување на срцето; очите, ушите, устата – за осветување и просветување на надворешните сетила; рацете и нозете – за осветување и просветување на севкупната дејност и однесување на верникот. Помазувањето се врши со свето миро. Тоа е густа течност, составена од чист [[елеј]], [[вино]] и многу други миризливи состојки, и осветена од [[епископ]]ите. Правото за осветување миро им припаѓа само на епископите, а правото за вршење на светата тајна миропомазание им припаѓа на епископите и на свештениците. Помазувањето се врши веднаш по [[Крштевање]]то, или во случај, кога некој, кој бил крстен во црквата, ќе отпадне од верата, и ако сака пак да се врати во светата црква, бива приман назад во црквата преку миропомазание, за да се утврди во верата преку печатот на дарот на [[Светиот Дух]]. == Евхаристија == [[Податотека:LastSupper.jpg|мини|300п|Украинска икона од Тајната вечера.]] Светата Евхаристија во христијанската црква се вика ''Тајна на Тајните'' или ''Тајна на Црквата'', кој која сѐ води, и од која сѐ произлегува. Таа е срце на црковниот живот, извор и цел на сите црковни учења и установи, и без неа [[Христијанство]]то е незамисливо. Светите Отци на раната црква ја сметале за најважен и основен дел на црковнотото собрание, затоа што таа давала значење и смисла на сите богослужби. Во потесна смисла, во црквата ја означува благодарствената молитва пред осветувањето на лебот и виното во текот на литургијата. Поголемиот број од христијанските деноминации веруваат дека Христовото тело и крв реално присуствуваат во причествувањето. Некои протестантски цркви ова го толкуваат само како симболика. Евхаристијата во црквата се разбира како вистинското тело и крв на Исус Христос. Според традицијата, тоа било создадено уште во времето на Тајната вечера (Матеј 26:26-28), (Лука 22:19), каде пишува: {{cquote|И кога јадеа, зеде Исус леб, го благослови, го прекрши, па им даде и рече: „Примете, јадете; тоа е Моето тело.“ Потоа ја заеде чашата, заблагодари и им ја даде; и се напија од неа сите. И им рече: „Тоа е Мојата крв на Новиот завет, која се пролева за мнозина.}} {{cquote|Вистина, вистина ви кажувам; ако не го јадете телото на Синот Човечки и не ја пиете крвта Негова, не ќе имате живот во себе. Кој го јаде Моето тело и ја пие Мојата крв, има живот вечен и Јас ќе го воскреснам во последниот ден}} Според Библијата, оваа заповед, и оваа света тајна апостолите и првите христијани ја вршеле редовно. == Покајание== Во оваа Света тајна, [[христијани]]те ги исповедуваат своите гревови направени по нивното [[крштевање]] пред [[свештеник]]от и преку него невидливо добиваат опростување на гревовите од [[Исус Христос]]. Секој христијанин, според канонските прописи е должен да ги исповеда своите гревови во дух на искрено покајание и цврсто ветување на [[Бог]], дека ќе се труди со сета своја сила да ги избегнува гревовите и нема да ги повторува истите. По исповедта свештеникот дава благослов за опростување на гревовите, нагласувајќи дека тоа го прави во името на [[Исус Христос]]. Оваа Света тајна ја установил Исус Христос по [[Христово воскресение|своето воскрсение]], во своето прво јавување на [[апостоли]]те, давајќи им власт да можат да ги опростуваат гревовите: {{cquote|Примете Дух Свети! На кои ќе им ги простите гревовите, ќе им се простат, а на кои ќе им ги задржите, ќе им се задржат<ref>Јован 20, 22-23</ref>}} Видливата страна на оваа Света тајна се состои во усмено исповедање на гревовите, благословот од свештеникот и одредените молитви. Невидливата страна се изразува во невидливо опростување на гревовите под дејство на благодатта Божја. За оваа Света тајна верниците се подготвуваат преку пост, [[молитва]] и правење добри дела. Потоа, испитување и сознавање на своите гревови, зашто без сознание на гревовите не е можно да има вистински покајание, потполно исповедување на грвовите пред свештеникот, крстот и иконата, со ветување дека ќе продолжи да живее според Божјите закони, бегајќи од гревот, а сè со цел да добие спасение на душата. == Свештенство == Свештенството, односно Светата Тајна Свештенство е залог на присуството на [[Исус Христос]] во црквата <ref>Мт 28,20</ref>, која ја стекнал со крвта своја, и во која постојано делува преку [[Светиот Дух]], како нејзин божествен основал и поглавар. Неговото постојано присуство во црквата било објавено преку епископите, презвитерите и ѓаконите. Преку ракополагањето, според христијанската традиција, свештените лица го примаат дарот на [[Светиот Дух]], кој ги посветува и поставува на определениот степен на црковната хиерархија. Како што на апостолите им дал власта за поучување и свештенодејствување, така Исус ја дал власта и службата на црковната хеиерархија, како Пастир и Чувар на верниците <ref>1Пет 2,25</ref>. =Брак= Бракот во христијанството е Света тајна во која младоженецот и невестата пред свештеникот и црквата даваат слободно ветување за својата заемна брачна верност и нивната врска се благословува како слика на блискоста на Христос со црквата и им се дава благодат која ја осветува нивната врска за заемно помагање и благословено раѓање и христијанско воспитување на деца. Според христијанските верувања, Бог уште во рајот ја осветил брачната врска кога го благословил [[Адам]] со [[Ева]]. Самата тајна се извршува во средината на црквата, пред Светиот Крст и Светото Евангелие. Две важни работи и припаѓаат на видливата страна од бракот: * свечена изјава на младоженецот и невестата пред црквата дека слободно стапуваат во брачна врска, * свечениот благослов на нивната брачна врска-од страна на свештеникот-кој им става венци на главата Раните христијански писатели исто така, потврдуваат дека [[Евхаристија]]та му дава на бракот особено христијанско значење. Така Тертулијан ([[2 век]]) пишува дека: {{cquote|бракот е уреден со Црквата, потврден со бескрвната Жртва (со Евхаристијата), запечатен со благословот, а на небото напишан од Ангелите Божји“ (За Неговиот живот).}} Чинот на Светата Тајна Брак е исполнет со симболизам кој потврдува дека мажот и жената се крунисуваат еден со друг, “''и двајцата постануваат едно тело''“. Надворешните дејства и изгледот се потврда на духовната реалност на венчавањето. Самиот чин се состои од два дела: прстенување и крунисување. Во минатото било пракса овие два дела да се извршуваат одвоено, така што прстенувањето се извршувало на веридбата, а крунисувањето на денот на свадбата или венчавањето. Денес тие се извршуваат заедно како една целина. === Прстенување === Од најстаро време прстените претставувале симбол на брачност. Невестата и момчето ги сменуваат прстените трипати, во чест на [[Света Троица]], симболизирајќи дека во бракот нивните дарби, таленти и великодушност, ќе ги делат еден со друг. Во [[Православие|Православната црква]] прстените се ставаат на десната рака, затоа што десната рака, според традицијата претставувала симбол на сила и почит. Променувањето на прстените ја симболизира нераскинливата врска во христијанскиот брак. По ова следува благослов даден од страна на свештеникот и менување на прстените од страна на кумот. == Елеосвештенство == Елеосвештенството во христијанската црква претставува Света тајна, во која на христијанинот со осветен му се помазуваат одредени делови од телото и, невидливо му се дава благодат Божја, која ги исцелува не само духовните туку и телесните болки (Јак.5.14-15). И оваа Света Тајна била востановена од [[Исус Христос]]. Се извршува над тешко болни верници за излекување од нивните болести. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Свети тајни| ]] [[Категорија:Богослужба]] [[Категорија:Христијански поими]] jfs3vje1p64ylnf4b43s83vahvbvrhc 0 761926 5591532 5418568 2026-07-13T13:44:06Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591532 wikitext text/x-wiki '''''Госпоѓица Јулија''''' ({{langx|sv|Fröken Julie}}) е [[натурализам|натуралистичка]] драма напишана во [[1888]] година од [[Аугуст Стриндберг]], во која се зборува за социјалните разлики, љубовта, страста и борбата меѓу половите. Драмата е напишана за еден париски театар, и го следи идеалот на тој театар: да се создаде што поцелосна илузија на стварноста. [[File: MissJulie1906.jpg|thumb|right|Госпоѓица Јулија]] ==Содржина== Дејството е сведено на минимум и целото дело се одигрува во грофовската кујна, на [[Иванден]], во [[1874]] година. Госпоѓицата Јулија, која неодамна ја раскинала веридбата, вечерта пред [[Иванден]] се забавува со работниците на нејзиниот имот. Потоа влегува во кујната и флертува со слугата Жан, кој како дете бил вљубен во неа, но подоцна се помирува со својата социјална положба и воопшто не помислува да ѝ се додоворува. Напротив, тој е критички настроен кон недоличното однесување на Јулија. Сепак, подоцна, криејќи се од селаните, тој и Јулија остануваат сами во неговата соба и Жан ја освојува госпоѓицата. Веднаш по тој чин, тој се однесува кон неа со презир и ја навредува, а таа е психички скршена. Плашејќи се од реакцијата на околината за нивната врска, тие кројат план да отпатуваат во [[Италија]], со цел да отворат [[хотел]]. За таа цел, Јулија го ограбува трезорот на нејзиниот татко, [[гроф]]от, но кога тој се враќа дома, таа и Жан се совладани од голем страв. Јулија е целата изгубена и Жан ја поттикнува да изврши [[самоубиство]].<ref> August Strindberg, ''Gospođica Julija - Otac''. Beograd: Rad, 1960.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Дела на Стриндберг]] iyf5xc7rncvcz6vvv9w2zfhe797q2m4 0 764122 5591466 5402161 2026-07-13T12:41:56Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591466 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Архангел Гавриил, стенопис от „Архангел Михаил” в Копиловци, 1876.jpg|десно|мини|250п|Архангел Гаврил, фреска од „Архангел Михаил“ во Копиловци, 1876 година]] '''Данило Коцев''' попознат како '''Данаил Штипјанецот''' — македонски зограф. Тој е од [[штипско]] [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], и бил роден во [[1830]] или [[1840]] година. Не е познато од кого ја научил зографската вештина. Од [[1865]] до [[1879]] година тој работел во северозападна [[Бугарија]], првенствено во [[Чипровци]] и во соседните села. Данаил во северозападна Бугарија создал неколку иконостаса со богата иконографска програма: со развиениот циклус од историјата на Адам и Ева и со неколкуте реда икони, освен традиционалните, во центарот вклучува и пророчки редови со Богородица, сигнирана како “Знамение на небото”. Развиениот циклус од Создавањето веројатно е преземен од тревненските споменици, додека редот со пророците и епитетот на Богородица изгледаат како да се под влијание на руската традиција. Зографот во својата работа на иконите и фреските користел графики од книгата на [[Христофор Жефарович]], „''Опишување на Ерусалим''”, како и некои [[Света Гора|светогорски]] книжни икони. Тој создал редица изворни иконографски решенија.<ref>''Ivanka Gergova, Institute of Art Studies at the Bulgarian Academy of Science, -Sofia "The Icon painter Danail Shtipliyata"''</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Коцев, Данаил}} [[Категорија:Македонски зографи]] [[Категорија:Луѓе од Ново Село (штипска населба)]] [[Категорија:Починати во Штип]] s5u63wnpgfekde2iz97u2q7uq30em0k 0 764297 5591727 4562980 2026-07-14T05:41:02Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591727 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name =Монгар |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = View of Mongar town.jpg |imagesize = 300п |image_caption = Поглед кон Монгар |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Bhutan <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption =Местоположба во Бутан. <!-- Location ------------------> |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = BT |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Image:Flag of Bhutan.svg|25px]] [[Бутан]] |subdivision_type1 =Округ |subdivision_name1 = [[Монгар (округ)|Монгар]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =империјално<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of =2005 |population_footnotes = |population_note = |population_total =3502 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_blank2_title = |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Бутанско време|BTT]] |utc_offset = +6 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=27 |latm=16|lats=30|latNS=N |longd=91|longm=14|longs=24|longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code =05 |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} [[Податотека:Mongar Bhutan location map.png|мини|Локација во Бутан]] '''Монгар''' — град во [[Бутан]] во [[Монгар (округ)|округот Монгар]].<ref>[[National Geospatial Intelligence Agency]]</ref> Градот е центар на округот и според податоците од 2005 година имал 3502 жители. ==Наводи== <references/> == Поврзано == * [[Бутан]] * [[Градови во Бутан]] ==Надворешни врски== *[http://www.maplandia.com/bhutan/mongar/mongar/ Сателитска снимка] {{Бутан-никулец}} [[Категорија:Градови во Бутан]] jw1cfd3fgxsn564tsg2y07zcpo7dgk3 0 873103 5591788 5494527 2026-07-14T06:14:12Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591788 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{викификација}} [[Податотека:Kate Beckinsale 2011 Comic-Con (truer color).jpg|мини|десно|Кејт Бекинсејл во 2011 г.]] '''Кетрин „Кејт“ Бекинсејл''' (р. 26 јули 1973<ref name="biography.com">{{cite web|url=https://www.biography.com/people/kate-beckinsale-20702025|title=Kate Beckinsale: Actress, Film Actress, Film Actor/Film Actress (1973–)|website=[[Biography.com]]|publisher=[[A&E Networks]]|access-date=28 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190129010128/https://www.biography.com/people/kate-beckinsale-20702025|archive-date=29 January 2019|url-status=dead}}</ref><ref name="romany_instagram">{{cite Instagram|url=https://www.instagram.com/p/CaO6UcHLCB_/|publisher=Instagram|title="My mum has been organising and found this – telegram from my dad to the hospital when I was born..."|access-date=22 February 2022|date=21 February 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/instagram/katebeckinsale/2778414511406456959_2778414506767710038|archive-date=9 May 2023|url-status=live|author-first1=Kate |author-last1=Beckinsale|user=katebeckinsale|postid=CaO6UcHLCB_}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kathrin Romary BECKINSALE personal appointments - Find and update company information - GOV.UK |url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/daHifaqShjDINN8z_-B4jic1AH0/appointments |access-date=2025-06-04 |website=find-and-update.company-information.service.gov.uk |language=en}}</ref><ref name="romany_yahoo">{{cite web|url=https://www.yahoo.com/entertainment/kate-beckinsale-reveals-gypsy-164800930.html|title=Kate Beckinsale shares the name her father originally chose for her|date=21 February 2022 |publisher=Yahoo! Entertainment|access-date=22 February 2022|archive-date=22 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222000044/https://www.yahoo.com/entertainment/kate-beckinsale-reveals-gypsy-164800930.html|url-status=live|quote=The actor added: "The compromise in the end was my middle name being Romany."}}</ref>) — англиска глумица. По некои мали телевизиски улоги, го направи своето деби во филмот ''"Многу врева за ништо"'' ('''''"Much Ado About Nothing"'''''), од 1993 година додека сè уште студираше на Универзитетот "Оксфорд"<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BA%D1%81%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82|title= Универзитетот "Оксфорд"|work=https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BA%D1%81%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82}}</ref>. Таа потоа се појави во британските костум драми како што се: ''"Принцот од Џатланд"''('''''"Prince of Jutland"''''') од 1994 година, ''"Студената удобна фарма"''('''''"Cold Comfort Farm"''''') од 1995 година, ''"Ема"''('''''"Emma"''''') од 1996 година и ''"Златниот Пехар"''('''''"The Golden Bowl"''''') од 2000 година во прилог на разни сценски и радио продукции. Почна да бара работа во САД во доцните 60-ти години, а откако се појави во малите драми како што се: ''"Последните денови на диско"''('''''"The Last Days of Disco"'''''), од 1998 година и ''"Броукдаон Палас"''('''''"Brokedown Palace"''''') од 1999 година, имаше пробивна година во 2001 година, со главна улога во воениот епик ''"Перл Харбор"''('''''"Perl Harbor"''''') и романтичната комедија ''"Среќна случајност"''('''''"Serendipty"'''''). Го изгради својот успех со појавување во филмот “Авијатичарот” од 2004 година, и филмот ''"Клик"''('''''"Click"''''') од 2006 година. Бекинсејл освои репутација како акциска ѕвезда со појавување како вампир во филмот ''"Подземен свет"''('''''"Underworld"''''') од 2008 година и оттогаш глуми во филмот ''"[[Ван Хелсинг (филм)|Ван Хелсинг]]"''('''''"Van Helsing"''''') од 2004 година, ''"Подземен свет: Еволуција"''('''''Underworld: Evolution"''''') од 2006 година и ''"Вајтаут"''('''''"Whiteout"''''') од 2009 година. Исто така таа продолжи да работи на помали драмски проекти како што се: ''"Снежни ангели"''('''''"Snow Angels"''''') од 2007 година, ''"Крилести суштества"''('''''"Winged Creatures"''''') од 2008 година, ''"Ништо друго освен вистината"''('''''"Nothing But The Truth"''''') (за кој доби номинација од ''"Критикс Чојс Авардс"''('''''"Critic's Choice Award Nomination"''''') во 2008 година) и ''"Сите се добро"''('''''"Everybody'fine"''''') од 2009 година. Има три филмски сета за издавање во 2012 година: четвртото продолжение на вампирската франшиза ''"Подземен свет: Будење"''('''''"Underworld: Awakening"'''''), криминалниот трилер ''"Контрабанда"''('''''"Contraband"''''') и научно фантастичниот римејк ''"Тотал Рикал''('''''"Total Recall"'''''). Таа е единствено дете на глумците Ричард Бекинсејл (1947- 1979 година) и Џуди Ло и израсна во Лондон. Имаше осумгодишна врска со велшкиот глумец Мајкл Шин, од 1995 до 2003 година. Имаат една ќерка. Се омажи за американскиот филмски режисер Лен Вајсмен и живеат во Лос Анџелес, Калифорнија. Списанијата како што се ''"Есквајар''('''''"Esquire"''''') и магазинот ''"Луѓе"''('''''"People"''''') постојано ја вклучуваат во нивното годишно рангирање на најсекси и најубави жени на светот. Повремено има работено како телевизиски модел и печатени кампањи за промоција на диетална Кока Кола, вотката ''"Абсолут"''('''''"Absolut"''''') и шампонот ''"Лукс"''('''''"Luks"'''''). ==Младост== Бекинсејл е родена во Лондон, Англија,<ref name=freeBMD>{{cite web|url=http://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=T1rGIUaacQU1NQH3SidTMA&scan=1|title=Civil Registration: Birth Registered in July, August and September 1973|access-date=2 April 2016|website=FreeBMD.org.uk|publisher=Free UK Genealogy CIO|archive-date=12 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612065426/https://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=T1rGIUaacQU1NQH3SidTMA&scan=1|url-status=live}}</ref><ref name=birth>{{citation|title=Births, Marriages & Deaths Index of England & Wales, 1916–2005|via=[[Ancestry.com]]}} {{subscription required}}</ref> најмалотот дете на глумецот Ричард Бекинсејл и глумицата Џуди Ло.<ref name="facingup">{{cite news |title=Facing up to the past |first=Janie |last=Lawrence |url=https://www.independent.co.uk/opinion/facing-up-to-the-past-1265195.html |newspaper=The Independent |date=5 April 1997 |access-date=5 October 2011 |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20120130233803/http://www.independent.co.uk/opinion/facing-up-to-the-past-1265195.html |archive-date=30 January 2012 |url-status=live }}</ref> Го имаше својот прв телевизиски настап на четири годишна возраст во епизода од серијата ''"Ова е твојот живот"''('''''"This is Your Life"''''') посветена на нејзиниот татко.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=Iyq1JPOJ-2k |title=Kate talks about dad Richard Beckinsale (UK interview) |date=25 May 2008 |access-date=5 October 2011 |via=YouTube |archive-url=https://web.archive.org/web/20131009204055/http://www.youtube.com/watch?v=Iyq1JPOJ-2k |archive-date=9 October 2013 |url-status=live }}</ref> Кога имаше шест години, нејзиниот 31 -годишен татко ненадејно почина од срцев удар.<ref name="facingup"/><ref>{{cite web |url=http://www.people.com/people/kate_beckinsale |title=Celebrity Central: Kate Beckinsale |access-date=5 October 2011 |work=People |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926125326/http://www.people.com/people/kate_beckinsale |archive-date=26 September 2011 |url-status=live }}</ref> Бекинсејл беше длабоко потресена од загубата и "почна да очекува лоши работи да се случуваат". Додека го гледаше својот татко "повеќе на телевизија отколку во животот" , "секако дека постојат доволно спомени за мене за да не се чувствувам дека е некој што не го знаев". Нејзината мајка вдовица се пресели со режисерот Рој Батерсбај кога Бекинсејл имаше девет години и таа беше израсната заедно со неговите четири сина и ќерка. Таа беше блиска со нејзиниот очув "Не можев да имам подобар…Не беше напорен, ми дозволи да дојдам до него". Има полусестра од нејзиниот татко, глумицата Саманта Бекинсејл, но никогаш немале редовен контакт. Бекинсејл се школуваше во училиштето ''"Годолфин и Латмар"''('''''"Godolphin and Latymer"''''') во западен Лондон и учествуваше во театарот ''"Оранџ Три Јоут"''('''''"Orange Tree Youth Teatre"'''''). Во тинејџерските години таа двапати победи на натпреварот за млади пистели ''"Дабл ју Ејч Смит"''('''''"W.H.Smith"''''') – еднаш за раскази и еднаш за поезија. Се опиша себеси како "што цути подоцна": "Сите мои пријатели бакнуваа момчиња и пиеја вино многу порано од мене. Ми беше навистина депресивно што не палевме огнови во камп и секој правеше работи за возрасни. Мразев да бидам тинејџер". Таа имаше нервен слом и развиена анорексија на возраст од 15 години и беше подложена на Фројдовата психоанализа четири години. Читаше француска и руска литература на колеџот ''"Њу"''('''''New College"''''') на Универзитетот "Оксфорд" и подоцна беше опишана од еден современ новинар, Викторија Корен, како "многу бистра, малку чукнатаи многу шармантна". Таа учествуваше во ''"Драматик Сосајати"''('''''"Dramatic Society"''''') на Универзитетот "Оксфорд", особено во режија на соученикот Том Хупер, во продукција на драмата ''"Поглед од мостот"''('''''"A View from the Bridge"''''') во театарот во Оксфорд. Ја помина својата трета година во Париз како дел од програмата за размена на студенти од Оксфорд, по што таа одлучи да го напушти универзитетот за да се сконцентрира на нејзината развиена глумечка кариера."Доаѓаше до тоа што јас не уживав доволно во двете работи бидејќи создаваат голем притисок. Горев и знаев дека мора да донесам одлука". ==Кариера== ===1991- 1997 година: Рани улоги=== Бекинсејл на рана возраст одлучи дека сака да биде глумица: "Пораснав потопена во филм. Моето семејство беше во бизнисот. Брзо сфатив дека моите родители како повеќе да уживаа во својата работа отколку родителите на некои од моите пријатели". Таа го направи своето телевизиско деби во 1991 година со мал дел во новелата ''"Девајсес енд Дезајарс"''('''''"Devices and Desires"''''') на Пи Ди Џејмс во адаптација на телевизиската мрежа ''"Ај Ти Ви"''('''''"ITV"'''''). Истата година се појави како млада привлечна жена во забранета врска со нацистички офицер во филмот ''"Уан Агенст Д Винд"''('''''"One Against The Wind"''''') на програмата ''"Халмарк"''('''''"Hallmark"'''''). Во 1992 година, глумеше заедно со Кристофер Еклестон во серијата ''"Сонот на Рејчел"''('''''"Rachel's Dream"''''') на програмата ''"Канал 4"''('''''"Canal 4"'''''), а во 1993 година се појави во пилот емисија на детективската серија ''"Ана Ли"''('''''"Anna Lee"''''') на телевизијата ''"Ај Ти Ви"''('''''"ITV"'''''), во која глуми Имоген Стабс. Во 1993 година, таа ја доби улогата на Херој во големата екранска адаптација на романтичната комедија ''"Многу врева за ништо"''('''''"Much Ado About Nothing"''''') на Кенет Бранаг. Беше снимен во Тоскана, Италија за време на летниот распуст од Универзитетот "Оксфорд". Таа присуствуваше на премиерата на Филмскиот фестивал во Кан и подоцна го запамети како големо искуство. "Никој не ми рече дека може да поведам дури и пријател". "Носев чизми на Док Мартинс и мислам дека го ставив цветот од послужавникот во мојата коса". Питер Траверс од групата ''"Ролинг Стоун"''('''''"Rolling Stone"''''') беше освоен од страна на нејзината "прекрасна" изведба, додека Винсент Кенби од весникот ''"Д Њуjорк Тајмс"''('''''The New York Times"''''') забележа дека таа и Роберт Шон Леонард "изгледаа добро и се однесуваа со одредена наивна искреност, иако често изгледаа занемени од изненадувања слушајќи ги сложените изрази што ги користе". Таа сними три други филма додека беше на факултет. Во 1994 година се појави како љубовен интерес на Кристијан Бејл во драмата ''"Принцот од Џатланд"''('''''"Prince of Jutland"'''''), филм врз основа на данска легенда која го инспирираше Шекспировиот ''"Хамлет"''('''''"Hamlet"'''''), и глумеше во убиствената мистерија ''"Анкавард"''('''''"Uncovered"'''''). Во 1995 година додека студираше во Париз, го сними на француски јазик филмот ''"Мари Луис У Ла Пермисион"''('''''"Marie Louise Ou La Permission"'''''). Набргу откако го напушти Универзитетот "Оксфорд" во 1995 година, Бекинсејл глумеше во филмот ''"Студената Удобна Фарма"''('''''"Cold Comfort Farm"''''') како Флора Пост, ново сираче од 1930 година, испратена да живее со далечни членови на семејството во руралните области на Англија. Филмот во режија на Џон Шлесингер е адаптација на новелата на Стела Џибонс, а исто така играат Џоана Ламли, Ијан Мек Келен, Руфис Сивл и Стефан Фрај. Бекинсејл првично се сметаше за премногу млада, но доби улога откако напиша молба до режисерот. Доби позитивни критики за нејзината изведба. Емануел Леви од списанието “Викли”беше потсетен на силата на младата Гленда Џексон и шармот на младата Џули Кристи. Кевин Томас од дневниот весник ''"Лос Анџелес Тајмс"''('''''Los Angeles Times"''''') ја класифицираше глумицата како "уште една од оние безнапорно вешти британски убавици кои го осветлуваат екранот". Џенет Маслин од весникот ''"Њуjорк Тајмс"''('''''"The New Yorl Times"''''') почувствува дека ја игра улогата "со совршена зајадлива самодоверба". Исто така во 1995 година, таа се појави во филмот ''"Опседнати"''('''''"Haunted"'''''), приказна за духови во која Дерек Али од списанието ''"Варајати"''('''''"Variety"''''') почувствува дека таа "го држи екранот" и со физичкиот изглед и со буквалната смиреност. Во 1995 година исто така се виде нејзиното прво професионално сценско појавување како Нина во драмата ''"Галебот"''('''''"The Seagull"''''') во театарот ''"Ројал"''('''''"Royal"'''''). Таа започна романтична врска со партнерот Мајкл Шин, по средбата за време на пробите. "Тој беше младиот лав на театарот". "Бев принудена да се чувствувам многу исплашена". Беше мојата прва изведба и мајка ми исече списанија од него од претходните продукции. И тогаш тој влезе...Беше речиси како: "Боже, добро, сега сум готова. Тоа е тоа, тогаш". ... "Тој е најскандалозната талентирана личност што некогаш сум ја запознала". Арвинг Вордл од весникот ''"Д Индепендент"''('''''"The Independent"''''') почувствува дека "кастингот, вклучувајќи го избувливиот Костја на Мајкл Шин и упорно замрзнатата Нина на Кејт Бекинсејл е главно прецизен". Во почетокот на 1996 година, таа глумеше во уште две драми: ''"Мила"''('''''"Sweetheart"''''') во театарот ''"Ројал Корт"''('''''"Royal Court"''''') и ''"Часовници"''('''''"Clocks"''''') и ''"Вистлс"''(Whistles"''''') во театарот ''"Буш"''('''''"Bush"'''''). Таа потоа глумеше во адаптација на драмата ''"Ема"''('''''"Emma"''''') од Џејн Остин на телевизијата ''"Ај Ти Ви"''('''''"ITV"'''''), играјќи ја Ема на Марк Стронг во улога на Господин Најтли и Саманта Мортон во улога на Хариет Смит. "Не е потребно како Ема" и беше речено на Бекинсејл за нејзиниот лик. "Ја сакаш, но на начин на кој семејството на една тинејџерка би можело да биде разлутено од нејзиното скандалозно однесување и сепак да ја сакаат". Програмата беше емитувана есентта, 1996 година, неколку месеци откако Гвинет Палтроу глумеше во филмска адаптација на истата приказна. Карин Џејмс од американскиот весник ''"Д Њујорк Тајмс"''('''''"The New York Times"''''')почувствува дека додека ''"Ема"'' на г-ца Бекинсејл е крајно гледана отколку на г-ца Палтроу, таа е "сосема повеќе веројатна и забавна". Џонатан Браон од весникот ''"Д Индепендент"''('''''"The Independent"''''') ја опиша интерпретацијата на Бекинсејл како "најтрајната модерна изведба" како Ема. Во 1997 година се појави спроти Стјуарт Таунсенд во комедијата ''"Шутинг Фиш"''('''''"Shooting Fish"'''''), еден од најуспешните рекламни британски филмови во таа година. "Само ќе го покажев мојот умник", се сеќава подоцна на почетната аудиција. "Бев исто така под дејство на многу силни аналгетици, па така не беше највообичаен состанок". Али напиша "неверојатна лежерна изведба" додека Томас почувствува дека таа "само сјае како аристократ кој се соочува со катастрофа, со значителна самодоверба". Таа ја раскажа ''"Ема"''('''''"Emma"''''') од Остин за издавачката куќа ''"Ходер енд Стоугтон Аудио Букс"''('''''"Hodder& Stoughton Audio Books"''''') и ''"Брачна понуда"''('''''"The Proposal"''''') од Дијана Хендри за радио станицата ''"Би Би Си Радио 4"''('''''"BBC Radio 4"'''''). Исто така, во 1997 година ја глумеше Јулија на Ромео, во радио продукција на ''"Ромео и Јулија"''('''''"Romeo and Julija"''''') во режија на Шин. ==1998-2002 година: Одење во Холивуд== Во овој момент од нејзината кариера, Бекинсејл почна да бара работа во САД, нешто што изјави дека не било "свесна одлука"…"Мојот дечко имаше изведба во Бродвеј па затоа завршивме во Њујорк, а моите аудиции се случи да бидат за американски филмови". Таа глумеше спроти Клои Савињи во комедијата ''"Последните денови на диско"''('''''"The Last Days of Disco"''''') од 1998 година. Филмот на Вајт Стилмен се фокусира на група дипломирани студенти од високо образовната институција на ''"Ајви Лиг"''('''''"Ivy League"''''') кои се дружат на диско сцената во Менхетен во почетокот на 1980 година. Обидот на Бекинсејл за американски акцент беше широко пофален. Кенет Туран од весникот ''"Лос Анџелес Тајмс"''('''''"los Angeles Times"''''') ја почувствува нејзината улога како заповедничката Шарлот да беше "прекрасно изведена". Тод Мек Карти од списанието ''"Варајати"''('''''"Variety"''''') не беше импресиониран од филмот но забележа дека "надоместоци прават Бекинсејл да изгледа неверојатно во серија на црни фустани, чиј карактер може да ви оди на нерви, иако глумицата не". Со нејзината изведба заработи филмска награда од ''"Лондон Критикс Сркл"''('''''"London Critics Circle Film Award"'''''). Исто така,таа година таа глумеше како Алиса книжевното дело ''"Тру Д Лукинг Глeс"''('''''"Through The Looking Glass"''''') во продукција на Канал 4. Во 1992 година, таа се појави спроти Клер Дан во филмот ''"Броукдаун Палас"''('''''"Brokedown Palace"'''''), драма за две американски тинејџерки присилени да се справат со тајландскиот правен систем на пост-дипломско патување во странство.А тогаш 23-годишната Бекинсејл глумеше тинејџеркано се пошегува дека "Не мислам дека некогаш сум била типична 18 годишна девојка, па дали сум била на 18 години или не, тоа ќе биде дел на улогата". Дан се надеваше дека ќе стане пријателка со Бекинсејл за време на снимањето, но таа и изгледаше како "комплицирана" и "избувлива". Мек Картни изјави "да се потврди нивниот статус како две од младите глумици на сцената денес што најмногу вреди да се гледаат", сметајќи ја Бекинсејл како "многу ефикасна во добивање слоевити карактерни цртии емоции". "Дан и Бекинсејл се исклучително талентирани млади глумици", изјави Томас, но "за жал сериозниот неразвиен контекст на сценариото ги поразува нивните значителни напори на секој чекор". Стивен Холден од весникот ''"Њуjорк Тајмс"''('''''"New York Times"''''') мисли дека ликот на Бекинсејл "никогаш не е во центарот". Филмот “Златниот Пехар” од 2000 година ја обележи првата улогана Бекинсејл по раѓањето на нејзината ќерка. Продукцијата на филмската компанија ''"Мершант/Ајвори"''('''''"Merchant/Ivory"''''') e врз основа на новелата на Хенри Џејмс, а исто така глумеа и Ума Турман и Џереми Нортам. Парнерот на Бекинсејл, Мајкл Шин, го удри Нортам на снимањето на филмот откако тој ја следеше до нејзината приколка да ја искара за заборавање на стих. Бекинсејл изјави дека "тој никогаш не удрил никој во својот живот порано и беше некако шокирачки, но на еден начин навистина го скрши мразот и се беше добро после тоа. Всушност добро си поминав на снимањето на филмот". Холден забележа дека "најголемото задоволство" на четирите водечки изведби припаѓа на британските членови, г-ца Бекинсејл и г-дин Нортам, кои се подобри од нивните американски колеги во слоеви на емоционално прикривање, додавајќи дека секое движење од изведбата на Бекинсејл "се запишува точно". Томас мислеше дека нејзината изведба ќе ја однесе до "ново ниво во кариерата". Ендру Сарис од весникот ''"Д Њуjорк Обсрвер"''('''''"The New York Observer"''''') потврди дека таа "се доближува до заземање на возвишеноста на Меги, и покрај очигледниот факт дека ниту еден филм не може да го долови префинетото изобилие на прозата на Џејмс". Таа достигна слава во 2001 година, со главна улога во воениот епик ''"Перл Харбор"''('''''"Pearl Harbor"''''') како медицинска сестра растргната помеѓу двајца пилоти, во улога на Бен Афлек и Џош Хартнет. Таа беше подготвена на планот од сценариото: "Толку е необично овие денови да се чита сценарио кое содржи толку старомодни вредности. Не морални, туку филмски вредности. Тоа е голем, убедлив еп...Едноставно никогаш немаш шанса да го сториш тоа". Режисерот Мајкл Беј првично се сомневаше за кастингот на глумицата: "Не бев сигурен во врска со неа на почеток...носеше црни кожни панталони на пробата и помислив дека е малку безобразна...беше лесно да се мисли за оваа жена дека е ороспија". На крајот тој реши да ја ангажира бидејќи "не е премногу убава". Жените се чувствуваат вознемирено кога ќе видат дека некој е премногу убав. Тој и кажа да ја намали тежината за време на снимањето. Во интервју од 2004 година глумицата забележа дека неговите коментари биле "вознемирувачки" и рече дека носела кожни панталони бидејќи "оснежуваше". "Не изгледаше како да ги имав моите прстени на брадавиците". Се чувствуваше благодарна што не морала да се справува со такви критики на помала возраст: Ако дојдев на проба на помала возраст и некој ми речеше, "Изгледате малку смешно, може ли да се ставите на диета?, можеби ќе скокнев од зграда. Едноставно немав доверба да го ставам тоа видик во то време". Сепак, зборувајќи во 2011 година, таа рече дека е многу наклонета на Беј. Филмот ''"Перл Харбор"''('''''"Pearl Harbor"''''') доби многу мешани критики. Овен Глејбермен од весникот ''"Ентертејмент Викли"''('''''"Entertainment Weekly"''''') го пофали "страствениот поглед, усните од рубин на Кејт Бекинсејл, ретката глумица чија интелигенција и дава сензуално цветање, таа е како Паркер Пози без иронија". А.О. Скот од весникот ''"Њуjорк Тајмс"''('''''"New York Times"''''') забележа дека г-дин Бен Афлек и г-ца Бекинсејл прават што можат со нивните стихови, и сјаат со седефен сјај на вистинџки филмски ѕвезди. Сепак, Мајк Кларк од весникот ''"САД Денес"''('''''"USA Today"''''') мислеше дека "обично привлечната Кејт Бекинсејл е “необјасниво прекриена", како нејзините колеги од болницата, под еден куп шминка која дури глумиците од минатото не носеле". Нејиното второ појавување во филм од 2001 година беше во романтичната комедија ''"Среќна случајност"''('''''"Serendipty"''''') како љубовен интерес на Џон Кусак. Беше снимен веднаш по филмот ''"Перл Харбор"''('''''"Pearl Harbor"''''') и Бекинсејл го почувствува тоа како "вистинско олеснување да се врати на нешто малку повеќе познато". Таран ја пофали "привлечната и веројатна "главна улога, додавајќи дека Бекинсејл го заслужува силниот впечаток што го остави во филмот ''"Студената Удобна Фарма"''('''''"Cold Comfort Farm"'''''), ''"Златниот Пехар"''('''''"The Golden Bowl"''''') и ''"Последните денови од диско"''('''''"The Last Days of Disco"''''') откако "убаво се опорави" од нејзиното појавување во многу злобниот филм ''"Перл Харбор"''('''''"Pearl Harbor"'''''). Клаудија Пјуг од весникот ''"САД Денес"''('''''"USA Today"''''') мислеше дека "талентите" на Бекинсејл не биле искористени како ефикасни во било кој друг филм по ''"Студената Удобна Фарма"''('''''"Cold Comfort Farm"'''''). Мек Картни ја смета за "енергична и привлечна" додека Елвис Мичел од весникот ''"Д Њуjорк Тајмс"''('''''"The New York Times"''''') ја опиша како "прозрачна но решителна". Во некомплементарен преглед на филмот, Еберт ја опишува како "добра глумица, но не доволно добра за да ја игра оваа глупост". Во 2002 година Бекинсејл глумеше во филмот ''"Лорел Кањон"''('''''"Laurel Cannon"''''') од Лиза Шолоденко, како морално строг академик која се смета себеси како повеќе привлечена кон нејзината идна свекрва. Самостојниот филм беше уште една можност за Бекинсејл да работи со Кристијан Бејл, нејзиниот партнер ос филмот ''"Принцот од Џатланд"''('''''"Prince of Jutland"'''''). Ја сметаше нивната сексуална сцена за непријатна бидејќи го познаваше Бејл "уште кога имав 17 години. Да беше странец, ќе беше полесно". Додека изведбата на Франсис Мек Дорманд како мајка на Бејл беше шиоко пофалена, Бекинсејл доби негативни критики. Холден го сметаше филмот како "извонредно одигран, со исклучок на г-ца Бекинсејл, чија напнатост не изразува интимен живот". Шбарцбаун не беше одушевен од "здодевните" ликови и ја критикуваше особено "нервозната изведба на Бејл и Бекинсејл". ==2003-2006 година: Акциски улоги на хероина== Таа стана позната како акциска ѕвезда по појавување како вампир во филмот ''"Подземен свет"''('''''"Underworld"''''') во 2003 одина. Тоа значително се разликуваше од нејзината претходна работа и Бекинсејл рече дека е благодарна за промената на темпото, откако се појави во "еден куп на периодични работи а потоа еден куп на романтични комедии". "Беше голем предизвик за мене да играм како хероина во акција и да го изведам целиот тој тренинг кога во реалниот живот не можам да фатам ни топка ако доаѓа накај мене".Филмот доби негативни до мешани критики но беше изненадувачки хит во билетарниците и има стекнато култ. Исто така, таа година глумеше во малку гледаната ''"Типтоус"''('''''"Tiptoes"''''') со Гери Олдмен и Метју Мек Конауеј. Во 2004 година, глумеше во акцискиот хорор филм ''"[[Ван Хелсинг (филм)|Ван Хелсинг]]"''('''''"Van Helsing"'''''). Бекинсејл беше "толку изненадена" да се појави во нејзиниот втор акциски филм во две години. "Едноставно тоа ми изгледаше како многу добра улога". Бекинсејл штотуку се раздели од нејзиниот долгогодишен партнер Мајкл Шин за време на снимањето и и се допадна топлата атмосфера создадена на сцената од режисерот Стивен Сомерс и партнерот Хју Џекмен: "Навистина мислам дека работењето со луѓе како Стивен и Хју овозможи да поминам низ тоа што поминував". Филмот заработи на 120 милиони долари во билетарницата во САД и над 300 милиони долари пошироко во светот, не не беше добро критикуван. Мик ЛаСал од весникот ''"Сан Франциско Хроникал"''('''''"San Francisco Chronicle"''''') ја опиша како "убава глумица која дава се од себе да го задржи достоинството, залудно се обидува да ја измами феминистичката изјава со чудното однесување" додека Рекс Рид од весникот ''"Д Њуjорк Обсервер"''('''''"The New York Times"''''')мислеше дека таа "очајно има потреба од нов агент". Исто така, во 2004 година таа ја претстави Ава Гарднер во биографскиот филм ''"Авијатичарот"''('''''"The Aviator"''''') на Мартин Скорсез. Скорез одлучи да глуми Бекинсејл бидејќи "таа е прекрасна жена, многу добра глумица. Одлична глумица, отсекогаш ми се допаѓала. Сум ја видел целата нејзина работа и ми беше мило што се согласи на аудиција". Изведбата на Бекинсејл доби мешани критики. Кен Такер од списанието ''"Њујорк"''('''''"New York"''''') изјави дека таа го "одиграла делот со целосно посветување", додека ЛаСал мислеше дека таа успева "да не убеди дека Ава беше една од најголемите жени на сите времиња". Сепак, Кларк го опиша како "единствената изведба која не испадна (иако Бекинсејл ја има потребната убавина)", Питер Бредшо од весникот ''"Д Гардиан"''('''''"The Gardian"''''') изјави дека "богатата, сензуална сексуалност на Гарднер е комплетно отсутна како што Бекинсејл месечари низ улогата, како да е прафем за реклама". Во 2006 година, Бекинсејл ја повтори нејзинта улога како Селена во успешното вампирско продолжение ''"Подземен свет: Еволуција"''('''''"Underworld: Evolution"'''''), во режија на нејзиниот сопруг. Тоа беше првпат таа "да биде вмешана во филм од моментот кога е почетна идеја низ целиот уредувачки процес". Нејзината ќерка имаше мала улога како младата Селена и добро се справи со тоа: "Не мислев дека ќе земе било кој од нас толку сериозно". "Двете предвидувавме ситуација каде би изгледало како да се обидуваме да ја облечеме во одело за снег. Таа одеднаш стана многу професионална...Рече, "Може ли да ме викате Селена?" Јас секако не инсистирав да бидам наречена Селена, па таа не го доби тоа од мене”. Нејзиното второ појавување во филм од 2006 година беше спроти Адам Сендлер во филмот ''"Клик"''('''''"Click"'''''), комедија за еден преморен семеен човек кој открива магичен далечински управувачкој му дозволува да го контролира времето. Можноста да глумам мајка "беше една од работите кои ме привлекуваа" во врска со делот. Филмот исто така беше шанса да работам со Кристофер Волкен: "Се сеќавам на ќерка ми која трчи накај него во неговиот костум, и враќајќи се назад како белките на нејзините очи да покажуваат: "Видов човек кој не ми се допаѓа". Таа всушност навистина се загреа за него. Кога беше прашана за моментот кој би сакала да го врати во нејзиниот живот, Бекинсејл рече дека би се вратила на детските години на својата ќерка и знам "однапред дека немаше случајно да седнам на неа и да ја смачкам, би било убаво да се вратам низ тоа во опуштена состојба на умот затоа што таа е неверојатно бебе". ==2007-2009 година: Враќање на мали драми== Бекинсејл тогаш се наврати на помали драмски проекти: "Моето искуство е дека на некој начин отстапив од самостојните филмови и направив неколку големи филмови. Но не мора да значи дека така е гледано од страна на сите други, што го разбирам". "Уживам во акционен филм исто колку и другата личност но не е нешто што би сакала да го работам сама". Таа објасни дека првично одлучила да се појави во филмот ''"Подземен свет"''('''''"Underworld"''''') бидејќи почувствувала типично во класичните улоги, беше "претпоставено дека користам одаја и носам широки чорапи", но нејзината акциска кариера "некако одзема малку повеќе". Во 2007 година, таа глумеше спроти Сем Роквел во самостојната драма ''"Снежни ангели"''('''''"Snow Angels"'''''), врз основа на романот на Стјуарт О’Нен. Грозоморниот филм во кој таа играше скршена самохрана мајка, ја стави Бекинсејл "некако на тешко место". 'Ги имав моето дете, мојот маж и всушност, мојот бивш беше наоколу многу, така што беше многу убаво да се вратам дома на луѓето кои ги сакам". Пјуг мислеше "Бекинсејл е се подобра во изведбата со годините". Сепак, Скот мислеше дека “нејзините вештини и дисциплина не можат да го надминат чувството дека таа е еден егзотичен вид преслен во овој безмилосен еко-систем. Тешко како таа работи да не убеди во спротивното, терба да веруваме дека жена со вид на достоинствена доверба во својата убавина со која манифестира ќе заврши со недостигнувачки одземен здив како Глен. Исто така, во 2007 година таа се појави со Лук Вилсон во филмот ''"Ваканси"''('''''"Vacancy"'''''), трилер сниман во еден изолиран мотел. Сара Џесика Паркер беше првична за улогата во делот, но се откажа пред да почне снимањето на филмот. Бредшо мислеше дека “Вилсон и Бекинсејл имаат заби за страшни филмови, додека Глејбермен забележа дека “Лук Вилсон со неговиот засрамнички одбранбен став, и Кејт Бекинсејл, целата секси сериозна, совршено одговараат како двојка која се мрази меѓу себе”. Сепак, Манохла Даргис од весникот ''"Њујорк Тајмс"''('''''"New York Times"''''') не беше импресионирана, мислејќи на Бекинсејл како “кралица која владее со учтивото "Би". Во 2008 година, се појави во филмот ''"Крилести суштества"''('''''"Winged Creatures"'''''), филм за тоа како шест различни суштества се справуваат со последиците од пукањето. Бекинсејл играше самохрана мајка која е келнерка, заедно со Дакота Фенинг, Џенифер Хадсон и Форест Витакер. "Беше навистина , навистина убаво искуство, но беше кратко, рече Бекинсејл за снимањето на филмот". "Едноставно малку се почувствував како да бев снимана низ мерило". Бетси Шаркеј од весникот ''"Лос Анџелес Тајмс"''('''''"Los Angeles Times"''''') мислеше дека таа ја игра улогата со "ентузијазам за сиромашни белци" и сфати дека нејзиниот лик "со суровата болка за тој некој со пари и углед е очигледна". Сепак , Даргис мислеше дека Бекинсејл и нејзините колеги имаат "тешки времиња во пополнување ликови кои се со најдобри абстракции на тага и често се само клишеа". Исто така, во 2008 година таа глумеше во филмот ''"Ништо друго освен вистината"''('''''"Nothing But The Truth"''''') како новинар кој одбива да го открие својот извор. Филмот со парнерите Вера Фармига и Мет Дилен беше инспириран од случајот на Џудит Милер. Како дел од нејзиното истражување за улогата , "поминав извесно време во редакцијата на весникот ''"Лос Анџелес Тајмс"''('''''"Los Angeles Times"''''') со неколку новинарки и зборував со Џудит Милер во врска со нејзиното искуство...Навистина истражував се за тоа и беше неверојатно исполнување, прекрасно искуство". Ен Хорнадеј од весникот ''"Вашингтон Пост"''('''''"Washington Post"''''') тврдеше дека Бекинсејл и Фармига играа "две од најфасцинантните женски улоги да се запаметат на екранот долго време, и тие беа донесени до живост од две талентирани глумици, секоја работејќи на врвот на својата план". Бекинсејл доби номинација од “Избор на критичарите” за нејзината изведба. Сепак, и покрај силната сезонска награда Бекинсејл и Вера Фармига, филмот никогаш не доби целосно сценско издавање откако дистрибутерот најави банкрот. "Се молев, молев за филмските компании да банкнотираат на филмовите што ги снимав , и потоа тоа се случи на тој што го сакам", рече Бекинсејл. "Обично оние од кои најмногу се срамиш за тоа се на страната на секој автобус". Во 2009 година, глумеше во адаптација на комичната книга ''"Вајтаот"''('''''"Whiteout"''''') како маршал на САД, задолжен да истражува убиство на Антарктикот. Беше сниман во Манитоба, Канада кое таа го опиша како "прекрасно место". Таа сметаше дека сцените со акција имаат помалку физичко барање од оние во филмот ''"Подземен свет"''('''''"Underworld"''''') бидејќи "три пара панталони и кратка јакна ти даваат малку поголема заштита отколку кожениот костим". Филмот беше критичко неуспешен и благајната пропадна, не успевајќи да го надомести својот буџет. Таа исто така имаше кратко појавување во претходникот ''"Подземен свет: “Излегување на врколаците"''('''''"Underworld: Rise of the Lycans"'''''), таа се појави во снимки составени од деловите од филмот ''"Подземен свет"''('''''"Underworld"''''') од 2003 година. Исто така, во 2009 година таа глумеше во семејната драма ''"Сите се добро"''('''''"Everybody's fine"''''') заедно со Роберт Де Ниро, Дру Баримор и Роквел, нејзиниот партнер од филмот ''"Снежни ангели"''('''''"Snow Angels"'''''). Бекинсејл беше возбудена од можноста да работи со Де Ниро кога таа првпат го сретнала пред многу години, кога ја имав Лили и наметнуваше читање на филмот ''"Добриот Пастир"''('''''"The Good Shepard"'''''). Бев во Њујорк бидејќи Мајкл Шин ја снимаше драмата ''"Амадеус"''. Тие рекоа: "Ќе може ли да користите три разни акценти до утре?" Така, јас ги научив акцентите и ги покажав и Де Ниро рече: "Да, ќе поканам неколку пријатели". Пријателите беа како Марти Скорсез и Чез Палминтери. И помислив: "По ѓаволите, го имам овој бруклински акцент и сите овие луѓе од ''"Добри пријатели"'' седат овде..."Се препотив, О Боже мој, јас сум од [[Чизик]], западен Лондон. Немам никаква работа да бидам овде и да користам бруклински акцент пред Мартин Скорсез. Едноставно сакам да умрам". ==2010 година до денес- филмовите ''"Будење"'' ('''''"Awakening"''''')) и ''"Тотал рикал"'' ('''''"Total Recall"''''')== Бекинсејл стана дел од деветочленото жири на Канскиот Филмски Фестивал, со кој преседава режисерот Тим Бартон, во мај 2010 година. Не можејќи да најде сценарио кое ќе ја привлече, Беконсејл на друг начин задржа лош профил во 2010 година, одлучувајќи да помине време со нејзината ќерка. Глумицата сними три филма во 2011 година, кои се очекува да бидат издадени во 2012 година. Во криминалниот трилер ''"Контрабенд"''('''''"Contraband"'''''), Бекинсејл ќе ја игра сопругата на Марк Волберг, поранешен криминалец кој е принуден да се врати на криминалниот живот откако на неговото семејство му се закануваат. Тоа е римејк на исландскиот филм Рекјавик, Ротердам и е во режија на ѕвездата од оригиналниот филм, Балтазар Кормакур. Таа ќе ја повтори нејзината улога како Селена во четвртото продолжение на вампирската франшиза ''"Подземен свет: Будење"''('''''"Underworld: Awakening"'''''). Таа не планираше да направи уште едно, но беше убедена од квалитетот на сценариото: "Навистина сакате да видите делови кои значат нешто во ваков вид на филмови. Инаку, тоа се навистина само многу разлевања и луѓе кои трчаат наоколу во тесна облека". Нејзиното последно појавување во 2012 година ќе биде во римејк на научно фантастичниот филм ''"Тотал Рикал"''('''''"Total Recall"''''') во режија на нејзиниот маж и партнерите Колин Фарел и Џесика Бил. Бекинсејл ќе ја глуми Лори, лик оригинално одигран од Шерон Стоун. ==Работа како модел== Во прилог на глумата, Бекинсејл работеше повремено и како модел. Во 1997 година се појави во спотот на Џорџ Мајкл за песната ''"Валц Авеј Дриминг"''('''''"Waltz Away Dreaming"'''''). Таа глумеше спроти Орландо Блум во телевизиска реклама за облека во 2004 година, во режија на Камерон Кроу. Се појави во телевизиска реклама за ''"Диетална Кока Кола"'', во режија на Мајкл Гондри. Таа го рекламираше брендот на ''"Абсолут вотка"''('''''"Absolut vodka"''''') во 2009 година во кампања фотографирана од Елен Вон Анверт. Таа исто така го промовираше шампонот ''"Лукс"'' во азиска телевизиска реклама. Бекинсејл беше прогласена за ''"Убавица број еден на Англија"'' од страна на неделното списание ''"Здраво!"''('''''"Hello"''''') и се појави на 41-то место на списокот на ''"100 Најубави луѓе"'' во списанието ''"Луѓе"''('''''"People"''''') во 2008 година. Многу издавања ја вклучуваа во нивните рангирања за најсекси жени на светот. Списанието за мажи ''"Есквајар"''('''''"Esquire"''''') ја прогласи за ''"Најсекси жена"'' во 2009 година. Таа беше на 22-то место на списокот на машкото списание ''"Максим Хот 100"''('''''"Maxim's Hot 100"'''''). Се искачи на 41-то место на списокот на машкото списание за ''"Најсекси жена"'' во 2010 година, откако претходно се појави на 15-то место на нивната листа од 2009 година, и на 18-то место на листата во 2008 година. Таа неодамна се појави на годишниот список на порталот ''"Аск Мен.ком"''('''''"Ask Men.com"''''') на 99-те Најпосакувани жени: беше на 11-то место во 2011 година, на 3-то место во 2010 година, на 10-то место во 2009 година и на 3-то место во 2008 година. ==Личен живот== Бекинсејл имаше осумгодишна врска со велшкиот глумец Мајкл Шин, од 1995 до 2003 година. Тие се запознаа на снимањето на турнејата на филмот ''"Галебот"''('''''"The Seagull"''''') во почетокот на 1995 година и продолжија заедно кратко после тоа. Таа рече дека било "љубов на прв поглед" и дека тој ја спасил од "болница за луди криминалци". Во 1997 година се појавија во радио продукција на ''"Ромео и Јулија"''('''''"Romeo and Julija"'''''). Нивната ќерка Лили Мо Шин е родена во Лондон, Англија, на 31 јануари во 1999 година. Глумицата рече дека таа била "засрамена" што Шин никогаш не ја запросил, но забележа "ако задржиш книга од библиотека доволно долго, чувствуваш како да е твоја". Нивната врска заврши во почетокот на 2003 година, по снимањето на филмот ''"Подземен свет"''('''''"Underworld"'''''). Бекинсејл го убедуваше режисерот Лен Вајсмен во филмот да биде Шин, но за време на снимањето таа и Вајсмен (кој беше оженет) се заљубија. Сите страни сметаа дека не постои неверство а Бекинсејл и Вајсмен останаа пријатели со Шин. "Имавме многу среќа што немавме лут однос", рече Бекинсејл. "Сè уште сме многу блиски и нашата ќерка не гледа наоколу и двајцата". "Многу ми е мил, ќе ми недостига страшно ако не е во мојот живот". Таа се пресели со својата ќерка од Лондон во Лос Анџелес да живее со Вајсмен, во 2003 година. Рече дека е "риба надвор од водата" во Лос Анџелес, но дека живеењето во Лондон нема да биде возможно за кариерата на Вајсмен. Тие се венчаа во 2004 година во хотелот ''"Бел Ер"''('''''"Bel Air"''''') во Калифорнија, избирајќи го цитатот новелата '''''"Д Амбер Спајглас"'''''('''''"The Amber Spyglass"''''') од Филип Пулмен за нивно прво читање. Со оглед дека не е религиозна, рече дека било "многу убаво да биде запросена, нешто што го немала во претходната врска". Од нивниот брак, Вајсмен режираше два следни филма со неa: продолжение на филмот ''"Подземен свет"''('''''"Underworld"''''') и филмот ''"Тотал Рикал"''('''''"Total Recall"'''''). Таа не планира да има уште деца: "Можеби ќе имам во некој момент од животот, но чувствувам дека имам сè што сакам. Лили е совршено дете...Јас сум единствено дете на моите родители па навистина не размислувам за повеќе деца". Бекинсејл не пие алкохол, "не бидејќи сум алкохоличар , едноставно не ми се допаѓа": "Ако испијам цела чаша црвено вино ќе го имам Чеховиот очај следниот ден". Таа пушела од 16 години, но престанала три години отако останала бремена со нејзината ќерка. Таа оттогаш рече: "Ќе бидам неподнослива ако не пушам. Ќе треба да ме турнете од балкон, ќе бидам многу досадна". Фондацијата ''"Британско срце"''('''''"British Heart"''''') беше нејзиниот избор за добротворни цели "уште кога имав 6 години". Таа исто така ја поддржува Медицинската фондација за истражување ''"Епидермолисис Булоса"''('''''"Epidermylosis Bullosa"'''''), ''"Меди Синема"'', ''"Живеалиште за човештвото"''('''''"Habitat for Humanity"''''') и ''"Забавната индустриска фондација"''. Во 2008 година, таа беше домаќин на 4-та годишна забава ''"Пинк Парти"'' да се соберат средства за ''"Институтот за истражување на рак на жената"'' во медицинскиот центар ''"Сидарс Синаи"''('''''"Cedars Sinai"''''') и организираше гледање на драмата ''"Се за Ив"''('''''"All About Eve"''''') за хуманитарната организација ''"Филм Ејд Интернешанал"''('''''"Film Aid International"'''''). ==Филмографија== {| class="wikitable" |- ! Година !! Наслов !! Улога !! Забелешки |- | 1993 година || ''"Многу врева за ништо"'' || Херој || |- | 1994 година || ''"Анкавард"''(''"Uncovered"'') || Џулија || |- | 1994 година || ''"Принцот од Џатланд"'' || Етел || |- | 1995 година || ''"Мери Луис У Ла Пермисион"''(''"Marie Louise Ou La Permission"'') ||Мери Луис || |- | 1995 година || ''"Студената удобна фарма"'' || Флора Пост || |- | 1995 година || ''"Опседнати"'' || Кристина Мариел || |- | 1997 година || ''"Шутинг Фиш"''(''"Shooting Fish"'')|| Џорџи || |- | 1998 година || ''"Последните денови на диско"'' || Шарлот Пингрес|| |- | 1998 година || ''"Алис Тру Д Лукинг Глес"'' (''"Alice Through The Looking Glass"'') || Алис || |- | 1999 година || ''"Броукдаун Палас"'' (''"Brokedown Palace"'') || Дарлин Дејвис || |- | 2001 година || ''"Перл Харбор"'' ('''Pearl Harbor"'')|| Евелин Џонсон || |- | 2001 година || ''"Среќна случајност"'' || Сара Томас || |- | 2001 година || ''"Златниот Пехар"'' || Меги Вервер || |- | 2002 година || ''"Лорел Кањон"'' (''"Laurel Canyon"'') || Алекс Елиот || |- | 2003 година || ''"Подземен свет"'' || Селена || |- | 2003 година || ''"Типтоус"'' (''"Tiptoes"'') ||Керол || |- | 2004 година || ''"Авијатичарот"'' || Ава Гарднер || |- | 2007 година || ''"Ваканси"'' (''"Vacancy"'') || Ејми Фокс || |- | 2007 година || ''"Снежни ангели"'' || Ени Маршанд || |- | 2008 година || ''"Ништо друго освен вистината"'' || Рејчел Армстронг || |- | 2008 година || ''"Фрагментс"'' (''"Fragments"'') || Карла Давенпорт || |- | 2009 година || ''"Вајтаут"'' (''"Whiteout"'') ||Кери Стетко || |- | 2009 година || ''"Подземен свет: Излегување на врколаците"'' || Селена || Претходно снимани само делови |- | 2009 година || ''"Сите се добро"'' || Ејми || |- | 2012 година || ''"Контрабанд"''("''Contraband"'')|| Кејт Фарадеј || |- | 2012 година || ''"Подземен свет: Будење"'' || Селена || |- | 2012 година || ''"Тотал Рикал"'' (''"Total Recall"'') ||Лори || пост-продукција |- | 2012 година || ''"Среќни празници"'' ||Катрин Слоан || пост-продукција |- | 2013 година || ''"Судењата на Кејт Мек Кала"'' || Кејт Мек Кала || пост-продукција |- {| class="wikitable" |- ! Година !! Наслов !! Улога !! Забелешки |- | 1991 година || ''"Девајсес енд Дезајарс"'' (''"Devices and Desires"'')|| Младата Алис Мар || ''"Ај Ти Ви"''(''"ITV"'')една епизода |- | 1991 година || ''"Уан Агенст Д Винд"'' ("''One Against The Wind"'') || Барб Линдел || ''"Халмарк Хол Оф Фејм/ Си Би Ес"'' (''"Hallmark Hall of Fame/CBS"'') Филм |- | 1992 година || ''"Сонот на Рејчел"'' || Рејчел || Канал 4 |- | 1993 година || ''"Ана Ли: Хедкејс''"(''"Anna Lee: Headcase"'')||Теа Хан || "''Ај Ти Ви"''(''"ITV"'') |- | 1996 година || ''"Ема"'' || Ема Вудхаус || ''"Ај Ти Ви"''(''"ITV"'') Филм |- | 1998 година || ''"Алис Тру Д Лукинг Глес"'' ("''Alice Through The Looking Glass"'') || Алис || Канал 4 Филм |- '''Сцена''' * ''"Гулабот"'' (како Нина), Татарот ''"Ројал"'' во Бат, 1995 година * ''"Мила"'' (како Тони), Татарот ''"Ројал Корт"'', 1996 година * ''"Клокс енд Вистлс"'' (''"Clocks and Whistles"''), (како Ен), Театарот ''"Буш"'', 1996 година '''Радио''' * Прераскажана ''"Ема"'' за издавачката куќа "''Ходер енд Стоутон Аудио Букс"'' * Прераскажана "''Брачна понуда"'' (1997 година) од Дајана Хендри за "''Би Би Си Радио 4"'' * Се појави како Јулија во продукција на "''Наксос Аудио Букс"'' во драмата "''Ромео и Јулија"'' (1997 година) ===Награди и Номинации=== {| class="wikitable" |- ! Година !! Награда !! Свечена награда !! Филм !! Резултат |- | 1997 година || "Најдобра глумица" || "Меѓународен Каталонски Филмски Фестивал" || ''"Шутинг фиш"'' (''"Shooting Fish"'') || Освои награда |- | 1999 година || "Британска споредна глумица на годината" || Филмска награда од "Лондон Критикс Сиркл" || ''"Последните денови на диско"'' || Освои награда |- | 2001 година || "Најлоша двојка на екранот" (со Бен Афлек) || Награда од "Голден Распбери" || "''Перл Харбор"'' (''"Pearl Harbor"'') || Номинирана |- | 2002 година || "Најдобра глумица" || Награда од "Сатурн" || ''"Среќна случајност"'' ||Номинирана |- | 2004 година || "Најдобра глумица" || Награда од "Сатурн" || ''"Подземен свет"'' || Номинирана |- | 2004 година || "Бест Транс-Атлантик Брејктру Перформер" ("Best Trans-Atlantic Breakthrough Performer") || Филмска награда од "Ем Ти Ви" || || Номинирана |- | 2005 година || "Извонредна изведба со улога во филм" || "Награди од “Скрин Акторс Гилд" ("Screen Actors Guild Awards") ||''"Авијатичарот"'' || Номинирана |- | 2005 година || "Омилена женска филмска акциска ѕвезда" || Награда од "Избор на гледачите" || || Номинирана |- | 2006 година || "Најдобар херој" || Филмска награда од "Ем Ти Ви"|| ''"Подземен свет: Еволуција"'' || Номинирана |- | 2006 година || "Омилена женска акциска ѕвезда" || Награда од "Избор на гледачите"|| || Номинирана |- | 2008 година || "Најдобра глумица" || "Награда од Бродкаст Филм Критикс Асосиејшн" ("Broadcast Film Critics Association Award") ||''"Ништо друго освен вистината"''|| Номинирана |- {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Апсолвенти на Оксфордскиот универзитет]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] ji6v8xeay2ji21uudulrnnmrnke7glm 0 873134 5591804 4963024 2026-07-14T06:18:10Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591804 wikitext text/x-wiki {{викифицирање}} [[Податотека:Gucci NYC Flagship (48064046878).jpg|мини|Продавница во Њујорк]] '''Куќата Гучи''' или повеќе позната само како Гучи е италијанска модна куќа за кожни производи,дел од групацијата Гучи која е во сопственост на француската компанија ППР. Гучи беше основана од страна на Гучио Гучи во Фиренца во 1921 година. Гучи создал приближно 4,2 милијарди долари приходи низ светот во 2008 година и според списанието Business Week се искачи на 41то место на годишната список на списанието за 2009 година на „100 те врвни светски брендови“,создадена од Интербренд.Гучи е најпродаваниот италијански бренд. Гучи управува со 278 продавници низ светот (до септември 2009 година) и ги продава своите производи на големо преку франшизи и богатите стоковни куќи. == '''Историја''' == Со скромен почеток кон крајот на 19 век,компанијата Гучи стана една од најуспешните производители на луксузни кожни производи,облека и други модни производи.Како имигрант во Париз,а потоа во Лондон,работејќи во ексклузивни хотели младиот Гучио Гучи (1881-1953) беше импресиониран од луксузниот багаж кој софистицираните гости го носеле со нив.По враќањето во неговото родно место,Фиренца,град кој се разликува по висококвалитетните материјали и вештите занаетчии,тој во 1920 година отвори продавница во која продаваше убави кожни производи со класичен стил.Иако Гучи ги уреди своите работилници за индустриски начин на производство,тој ги задржа традиционалните методи на производство.Првично Гучи вработи квалификувани работници од Фиренца со основни кожни вештини,за внимателно завршување. Заедно со неговите три сина, Алдо Гучи (1905-1990), Васко Гучи (1907-1975) и Родолфо Гучи (1912-1983), Гучи ја проширил компанијата вклучувајќи продавници во Милано и Рим, како и дополнителни продавници во Фиренца. Продавниците на Гучи се опремени со фини стокмени кожни додатоци како што се чанти, чевли и неговите иконски украсни мокасини, вклучувајќи свила и трикотажа со потписот на Гучи. Мокасините на Гучи се единствените чевли во колекцијата на Музејот на модерна уметност во Њујорк. Компанијата направила чанти од памучно платно наместо од кожа за време на втората светска војна поради недостиг од матерјали.Како и да е, платното се разликувало со потписот дупло Г ,комбиниран со истакнати црвени и зелени ленти. По војната, грбот на Гучи ,кој претставуваше штит и оклопен витез опкружен со лента на која го пишуваше семејното име, станало синоним за градот Фиренца. Алдо и Родолфо Гучи понатаму ги прошириле хоризонтите на компанијата со отворање на канцеларии во Њујорк во 1953 година. Филмските ѕвезди и џетсетот кои патуваа во Италија во текот на педесеттите и шеесеттите години донесувајќи го нивниот гламур во Фиренца, ја претвориле стоката на Гучи во меѓународен престижен симбол. Филмските ѕвезди позираа во облеката, додатоците и обувките на Гучи за модните списанија низ светот, придонесувајќи за растечката репутација на компанијата. Карактеристичните линии на Гучи ги направиле неговите производи меѓу најчесто копираните во светот во почетокот на 2000-тите.Свинската кожа, телешката кожа и увезените егзотични животински кожи биле подложени на различни методи на изработка. Водоотпорно платно и сатен биле користени за изработка на вечерни чанти. Бамбусот за првпат се користел за да се направат рачки на чантите преку процес на греење и обликување во 1947 година и чантите направени со рачка за на рамо и ѓем-декорациите беа воведени во 1960 година. Во 1964 година, Гучи по нарачка изработил раскошен пеперуткест дизајн, еден со еднакво богат цветен мотив. Оригиналната Гучи мокасина била надградена со карактеричен украсен [[ѓон]] во 1966 година, додека сетот од патни торби „Ролс-Ројс“ бил претставен во 1970 година.Часовници, накит, вратоврски и очила биле додадени во производните линии на компанијата. Посебно иконскиот допир, воведен во 1964 година била употребата на двојно Г-лого за пафтите на ремените и за украсување на дуги додатоци. Компанијата просперираше во текот на седумдесеттите, но осумдесеттите биле одбележани со внатрешни семејни конфликти кои го донеле Гучи на работ на катастрофа. Синот на Родолфо, Маурицио ја презедол дирекцијата на компанијата по смртта на својот татко во 1983 година, разрешувајќи го својот вујко Алдо, кој на крајот служел казна затвор заради даночно затајување. Маурицио се покажал како неуспешен претседател; тој бил принуден да ја продаде семејната компанија на Investcorp, Бахреинска компанија во 1988 година. Од останатите свои акции, Маурицио се откажал во 1988 година. За жал, Маурицио бил убиен во Милано во 1995 година и неговата поранешна сопруга Патриција, била осудена за најмување на неговите убијци. Во меѓувреме новите инвеститори го унапредија Доменико де Соло, образуван во САД, од адвокат на семејството во претседател на Гучи-Америка во 1994 година и главен извршен директор во 1995 година. Претходно, компанијата во 1989 година ja донела Dawn Mello како уредник и дизајнер со цел да го возобноват својот углед. Свесен за лошата слика на Гучи и вредноста на името на брендот, во 1990 година Мело го ангажирал Том Форд за да дизајнира една колекција.Тој бил унапреден во позицијата креативен директор во 1994 година. Пред да се врати на нејзиното работно место како претседател на американската продавница на мало Bergdort Gudman, Мело го започна враќањето на седиштето на Гучи од бизнис центарот во Милано во Фиренца, каде неговите занаетчиски традиции биле искоренети.Таа и форд таму го намалиле бројот на производи на Гучи од дваесет илјади на поразителни пет илјади. Том Форд дошол со визија и стил во пропаднатата компанија. Имајќи ја целокупната поддршка на Доменико де Сол, Форд сакал да го долови чувството на историјата на компанијата додека го ажурираше заштитниот знак на Гучи. Во 1994 година, станал одговорен на дирекцијата за креативност, а до 1996 година ги управувал сите оддели на компанијата вклучувајќи ги колекциите на облека, визуелна малопродажба, пакување, внатрешен дизајн и рекламирањето. Форд и Де Сол се бореа да го вратат поранешниот углед на Гучи, додека го пренасочуваа растечкиот бренд на еднакво ниво на пазарот во доцните деведесетти. Во 1997 година, Гучи имаше 76 продавници низ целиот свет, заедно со поголем број договори за лиценцирање. Форд во процесот на донесување одлуки претставуваше клучна фигура заедно со Дел Сол, кога групацијата Гучи ги презеде Yves Saint Laurent Rive Gauche, Ботега Венета, Boucheron, Серхио Роси и делумна сопственост со Стела Макартни, Александар Меквин и Balenciaga. Од 2001 година Форд и Де Сол ја делат одговорноста за донесување на големи деловни одлуки, додека истовремено Форд е назначен за дизајнот на Ив Сен Лоран, како и на Гучи. Како и да е, француската корпорација Pinault-Printemps-Recboute во 2003 година во своја сопственост доби 60% од акциите на Гучи. Групацијата Womens Wear Daily тогаш го најави заминувањето на Доменико Де Сол и Том Форд од групацијата Гучи по истекувањето на нивните договори во април 2004 година. Минатогодишната пролетна колекција под раководство на Форд и Де Сол била критички и комерцијален успех. Поради распространетите шпекулации во модниот печат за можен наследник на Форд, во март 2004 година компанијата соопшти дека тој ќе биде заменет со некој од тимот на помлади дизајнери кои се вработени во компанијата и ќе биде унапреден според позицијата на која се наоѓа. Во 2005 година Фрида Џанини, која се приклучи на Гучи во 2002 година, беше назначена како креативен директор на женската колекција и додатоците. Во 2006 година, таа исто така стана и креативен директор за машката колекција, како и на целокупната Гучи-етикета. == '''Корпорација''' == Осмислениот пресврт на компанијата во доцните осумдесетти го направи Гучи светски фаворит и значајна модна марка.Во октомври 1995 година, Гучи излезе јавно и ја имаше својата прва јавна понуда на AMEX и NYSE за 22 долари по акција.Номеври 1997 година исто така се покажа како успешна година за Гучи,кој успеа да ја добие лиценцата за часовници Северин-Монтрес и ја преименува во Гучи часовници.Компанијата од страна на Европската бизнис прес Федерација (European Business Press Federation) беше прогласена за „европска компанија на 1998 година“ за својот економски и финансиски успех,стратешката визија,како и квалитетното управување.Светските канцеларии и седишта на Гучи се во Фиренца,Милано,Париз,Лондон,Хонгконг,Јапонија и Њујорк.ППР седиштата се во Париз. == '''Нова управа''' == Во 1989 година,Маурицио успеа да ја убеди Dawn Mello,која стана ѕвезда во трговијата на мало со оживувањето на њујоршката продавница Bergdort Gudman во седумдесеттите,да се приклучи кон ново формираната групација Гучи како извршен потпретседатрел и креативен директор низ светот.На чело на Гучи Америка беше Доменико Де Сол,поранешен адвокат,кој помогна во надгледувањето на Маурицио при преземањето на компанијата од 1987 до 1989 година.Последниот кој се приклучи во креативниот тим,во кој веќе беа вклучени дизајнери како Џефри Бин и Келвин Клај,беше младиот дизајнер Том Форд. Израснат во Тексас и Ново Мексико,тој се заинтересирал за модата уште во неговите рани тинајџерки години,но одлучил да продолжи со дизајнерската кариера дури кога го напуштил училиштето за дизајн Парсонс,отсек архитектура.Dawn Mello го ангажира Форд во 1990 година на барање на нејзиниот партнер,писател и уредник Ричард Бакли. Во раните дведесетти,Гучи беше подложен на она што сега е признато како најсиромашното време во осторијата на компанијата.Маурицио ги разлути дистибутерите,акционерите на Investcorp и директорите на Гучи Америка со драстично преземање на контролата врз продажбата на колекцијата додатоци од Гучи,која само во САД создава приходи од 110 милиони долари секоја година.Новите додатоци на компанијата не успеаја да се пробијат,па во наредните три години компанијата доживеа тешки загуби и беше на работ на банкрот.Маурицио беше прекрасен човек кој страсно го сакаше семејниот бизнис,но по четири години високите менаџери на компанијата се согласија дека тој е неспособен за водење на компанијата.Неговото управување имало негативно влијание врз побарувачката на брендот,квалитетот на производот и контролата врз дистрибуцијата.Тој беше принуден да го продаде својот дел од компанијата на Investcorp во август 1993 година.По помалку една година од заминувањето на Маурицио, Dawn Mello се вратила на својата стара работа во Bergdort Gudman,а позицијата на креативен директор ја доби триесет и две годишниот Том Форд.Форд со години работел под раководство на Маурицио и Мело и сакаше имиџот на компанијата да го одведе во нов правец.Де Сол кој беше избран за претседател и главен извршен директор на групацијата Гучи НВ,сфати дека ако сака Гучи да стане профитабилна компанија тоа ќе бара нова слика,па така тој се согласи со реализирањето на Фордовата визија. Во почетокот на 1999 година,конгломератот на луксузни производи ЛВМХ,предводен од Бернар Арно,ги ги зголеми своите акции во Гучи со цел преземање на компанијата.Доменико Де Сол беше бесен од новостите и го одби барањето на Арно за место во одборот на директори,каде тој ќе има пристап во доверливите извештаи за заработката,стратешките состаноци и дизајнерските концепти.Де Сол реагираше со издавање на нови акции на берзата во обид да ја ослабне вредноста на акциите на Арно.Тој исто така пристапи на француската компанија Pinault-Printemps-Recboute (PPR) за можност за формирање на стратешки сојуз.Основачот на компанијата,Франсоа Пинал,се согласил со идејата и купил удел од 37 милиони од компанијата или 40% од акциите.Делот на Арно беше ослабнат на безначајни 20% и следеше правна битка за да се оспори легитимноста на партнерството помеѓу новиот Гучи и ППР (PPR) со правната фирма Skadden Arps, Slate, Meagher,Flom претставувајќи го Гучи. Судовите во Холандија конечно го потврдија договорот со PPR,бидејќи не ги прекрѓиле бизнис законите во таа земја.Вториот најголем акционер Credit Lyonnaisсо 11% од акциите.Во септември 2001 година беше постигнат спогодбен договор помеѓу групацијата Гучи,ЛВМХ и ППР. По заминувањето на Форд,групацијата Гучи задржа три дизајнери да го продолжат успехот на компанијата Џон Реј,Alessandra Facchinetti и Фрида Џанини,од кои сите работеа под креативната дирекција на Форд. Facchinetti била избрана за креативен директор на женската облека во 2004 година и пред да замине од компанијата и беше дизајнер во две сезони.Реј работеше како креативен директор на машката облека три години.Триесет и две годишната Џанини, која беше одговорна за дизајнирањето на машки и женски додатоци,во моментов работи како креативен директор за целиот бренд. Фрида Џанини,поранешен креативен директор на додатоци е именувана за единствен креативен директор во 2006 година.Патрицио ди Марко го замени Марки Ли како извршен директор на Гучи. == '''Детска линија''' == Претседателот и главен извршен директор на Гучи,Патрицио ди Марко е подготвен да ја лансира детската линија во јуни 2001 година.Линијата првично ќе биде лансирана во Италија и во 40 продавници низ целиот свет.Фрида Џанини е креативен директор на линијата.Таа беше поздравена за нејзиното ново,женствено надградување на современата мода.Родена е во Рим во 1972 година од татко архитект и мајка професор по историја на уметноста,студира моден дизајн на Модната Академија во Рим.По завршувањето на своето образование се вработила како помошник во една мала модна куќа.Во 1997 година,Џанини ја започнала својата кариера во модната куќа Фенди,каде што по само три сезони дизајнирање на облека,таа беше унапредена во дизајнер на кожни производи.Во 2002 година,таа премина во Гучи како директор на чанти,а во 2004 година била унапредена во дизајнер на сите модни додатоци.Една година подоцна,во 2005 година,дизајнерката беше унапредена во креативен директор за женската линија,заедно со нејзината улога како дизајнер на модните додатоци.Во 2006 година, Џанини беше назначена за креативен директор на модната куќа,кога стана одговорна и за дизајнот на машката облека.Во прилог на дизајнирањето на облека,таа исто така има развиено малопродажни концепти за продавниците на Гучи,како и креативна контрола врз рекламирањето. == '''Автомобилска култура''' == === '''Американската корпорација Моторс''' === Алдо Гучи се проширувал на нови пазари,вклучувајќи договор со американската корпорација Моторс (АМС).АMC Horneb од 1972 и 1973 година компактна со „Sportabout“ караванот,стана еден од првите американски автомобили кој има понудено специјална луксузна опременост,дизајниран од познат моден творец.Спортските автомобили на Гучи се со зелени и црвени ленти на седиштата од биволска кожа, панели на вратите,како и амблеми на дизајнерот и надворешна селекција на бои.Американската корпорација Моторс исто така му понуди и на Пјер Карден издание на свој автомобил. === '''Џенерал Моторс''' === Во 1979 и 1980 година,ќерка- компанија со седиште во Мајами го понуди Кадилак Севиља од Гучи.На надворешноста на автомобилот,на хаубата има украс во кој е вклучено „двојното Г- лого“, што всушност се иницијалите на Гучио Гучи.Во внатрешноста имаше ѕвезда на логото како и потпирачите за глава беа украсени со логото.Контролната табла го носеше „Gucci script“ логото со здебелени букви.Во внатрешноста на багажникот имаше цел сет на патни торби од Гучи. === '''Компанијата Форд Моторс''' === Во 1989 година беше предвидено да се понуди Гучи серијата на Линколн градски автомобили на ценети водичи ,но до реализација на тоа никогаш не дојде.Линколн исто така им понуди и на дизајнерите Емилио Пучи,Бил Блас,Џани Версаче,Хуберт де Живанши и Валентино да направат свои изданија во текот на седумдесеттите и осумдесеттите години. == '''Партнерства''' == Гучи има партнерство со УНИЦЕФ од 2005 година.Продавниците на Гучи низ целиот свет донираат процент од продажбата на специјалните колекции кои се направени специјално за УНИЦЕФ и кои одат во Фондот за деца на Обединетите нации.Годишната кампања на Гучи за УНИЦЕФ ги поддржува образованието,здравствената заштита,програмите за запштита и чиста вода за деца без родители и деца погодени од ХИВ/ СИДА во потсахарска Африка.За кампањата во 2009 година,Мајкл Робертс ја промовираше детската книга „Снешко во Африка“ од која добивката оди во УНИЦЕФ.Во последните 5 години,Гучи донираше над 7 милиони долари на УНИЦЕФ.Гучи е најголемиот корпоративен центар на УНИЦЕФ,на „Училиштата за Африка“ која е основана во 2004 годна од страна на УНИЦЕФ,на Фондацијата на Нелсон Мандела и Хамбург општество.Неговата цел е да се зголеми пристапот до основното образование за сите,со посебен акцент на децата без родители заболени од ХИВ/СИДА и децата кои живеат во крајна сиромаштија. == '''Рекорд''' == Во 1998 година,фармерките „Genius“ од Гучи беа наведени во Гинисовата книга на рекорди како најскап пар фармерки кои постојат.Овие фармерки беа оскудни,искинати и покриени со африкански монисти и беа понудени за продажба во Милано со цена од 3134 долари. Овој рекорд беше надминат во 2005 година од страна на 115-годишните стари фармерки 501 од Леви Штраус&СО кои беа продадени на анонимен јапонски колекционер за 60.000 долари. [[Категорија:Луксузни марки]] [[Категорија:Италијански марки]] [[Категорија:Модни куќи]] gcr67uw7k5p67u7s3lqidsm3advj0p5 0 970183 5591494 5533232 2026-07-13T13:01:46Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Васкови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591494 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Петар Васков| портрет=BASA 1853K 1 529 1 Petar Vaskov photo A.Vladikoff.jpg| px=250п| опис=македонски револуционер | наставка= | роден-дата= {{роден на|18|мај|1875}} | роден-место={{роден во|Велес|}}, [[Македонија]] | починал-дата={{починал на|10|ноември|1907}} | починал-место=[[Лаџаќој]], [[Западна Тракија]]<ref>[http://www.promacedonia.org/kalojan/ar/ar_4.htm Обезбългаряването на Западна Тракия 1919–1924 г. Анастасъ Разбойниковъ, Тракийски Наученъ Институтъ, библиотека „Тракия” № 12, София, 1940 г. стр. 62-63.]</ref> | }} '''Петар Васков''' — македонски револуционер, деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Роден е во Велес. Брат е на [[Панче Васков]]. Член на тајниот училиштен револуционерен кружок во [[Солунската машка гимназија]] (1894-95). Во 1896 година завршува физика и математика во висока школа во [[Софија]]. Учителствува во [[Лом]], [[Видин]] и [[Силистра]], а од 1898 до 1900 година во [[Одрин]]ската егзархиска машка гимназија. Во [[Едрене]] станува член на окружниот револуционерен комитет на [[ВМОРО]]. Бил отпуштен од гимназијата поради револуционерна дејност, станува учител во Сливен. Во 1902 година се вработил во Школата за резервни офицери во [[Софија]]. За време на [[Илинденското востание]] во 1903 година е војвода во Демирхисарско и е ранет за време на борба. Во февруари - април 1904 година, заедно со [[Марко Секулички]] и [[Христо Настев]], го раководел Ќустендилскиот пограничен пункт на [[ВМОРО]]. Одржувал контакти со задграничните претставници [[Христо Матов]], д-р [[Христо Татарчев]]. Го помагал преминувањето на четите на [[Апостол Петков|Апостол]], [[Лука Иванов]], [[Христо Чернопеев]] и други. Од 1904 до 1907 година повторно е учител во Одринската гимназија и во овој период бил претседател на [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот окружен револуционерен комитет]]. Загинува заедно со [[Лазар Маџаров]], Ѓорѓи Гешанов, Чанко Карабраканов и Јанаки Милков во борба со Турците во кај [[Тракија|тракиското]] село [[Лаџаќој]],<ref>[http://temanews.com/index.php?p=tema&iid=550&aid=13380 Списание Тема, Шепа камъчета за спомен - 2, Искра Цекова, "Дойдат ли българите, да ги заведеш на мястото, където лежат костите на убитите войводи и четници", зарекла внучката си българка от Беломорското село Лутра.]</ref> Дедеагачко (денес [[Грција]]) <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=154 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 25.</ref>. ==Наводи== <references/> {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Осма генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] [[Категорија:Починати во Лаџаќој]] [[Категорија:Васкови]] q1zd6e2lzk49tlq72buws0czv1uetno 10 972896 5591814 4718662 2026-07-14T06:19:51Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591814 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Modelling ecosystems | title = [[Ecosystem model|Modelling ecosystems]] – [[Trophic level|trophic]] components | state = {{#ifeq:{{{expanded|trophic}}}|trophic|uncollapsed|collapsed}} | image = [[File:FoodWeb.svg|140px]] | bodyclass = hlist | groupwidth = 9.5em | group1 = Општо | list1 = * [[Абиотички фактор]] * [[Абиотички стрес]] * [[Behavioral ecology|Behaviour]] * [[Биогеохемиски циклус]] * [[Биомаса (екологија)|Биомаса]] * [[Биотички фактор]] * [[Биотички стрес]] * [[Преносен капацитет]] * [[Натпревар (биологија)|Натпревар]] * [[Екосистем]] * [[Екосистемска екологија]] * [[Екосистемски модел]] * [[Keystone species]] * [[List of feeding behaviours]] * [[Metabolic theory of ecology]] * [[Productivity (ecology)|Productivity]] | group2 = [[Основни производители|Производители]] | list2 = * [[Автотрофи]] * [[Хемосинтеза]] * [[Хемотрофи]] * [[Foundation species]] * [[Миксотрофи]] * [[Мико-хетеротрофи]] * [[Микотроф]] * [[Органотрофи]] * [[Фотохетеротрофи]] * [[Фотосинтеза]] * [[Photosynthetic efficiency]] * [[Фототрофи]] * [[Primary nutritional groups]] * [[Primary production]] | group3 = [[Consumers (food chain)|Потрошувачи]] | list3 = * [[Apex predator]] * [[Bacterivore]] * [[Карнивори]] * [[Chemoorganotroph]] * [[Foraging]] * [[Generalist and specialist species]] * [[Intraguild predation]] * [[Хербивори]] * [[Хетеротроф]] * [[Heterotrophic nutrition]] * [[Инсективори]] * [[Mesopredator release hypothesis]] * [[Омнивори]] * [[Optimal foraging theory]] * [[Predation]] * [[Prey switching]] | group4 = [[Разградувач]]и | list4 = * [[Chemoorganoheterotrophy]] * [[Decomposition]] * [[Detritivore]]s * [[Detritus]] | group5 = [[Microorganism#Habitats and ecology|Микроорганизми]] | list5 = * [[Археа]] * [[Бактериофаг]] * [[Environmental microbiology]] * [[Lithoautotroph]] * [[Lithotroph]]y * [[Microbial cooperation]] * [[Microbial ecology]] * [[Microbial food web]] * [[Microbial intelligence]] * [[Microbial loop]] * [[Microbial mat]] * [[Microbial metabolism]] * [[Phage ecology]] | group6 = [[Food web]]s | list6 = * [[Биомагнификација]] * [[Еколошка ефикасност]] * [[Еколошка пирамида]] * [[Energy flow (ecology)|Energy flow]] * [[Ланец на исхрана]] * [[Trophic level]] | group7 = Example webs | list7 = * [[Cold seep]]s * [[Hydrothermal vent#Biological communities|Hydrothermal vents]] * [[Intertidal ecology|Intertidal]] * [[Kelp forest#Trophic ecology|Kelp forests]] * [[Lake ecosystem#Trophic relationships|Lakes]] * [[North Pacific Subtropical Gyre]] * [[River ecosystem#Trophic relationships|Rivers]] * [[Ecology of the San Francisco Estuary#Food web|San Francisco Estuary]] * [[Soil food web|Soil]] * [[Tidal pool]] | group8 = Процеси | list8 = * [[Ascendency]] * [[Биоакумулација]] * [[Cascade effect (ecology)|Cascade effect]] * [[Climax community]] * [[Competitive exclusion principle]] * [[Consumer-resource systems]] * [[Copiotroph]]s * [[Dominance (ecology)|Dominance]] * [[Еколошка мрежа]] * [[Еколошка сукцесија]] * [[Energy quality]] * [[Energy Systems Language]] * [[f-ratio]] * [[Feed conversion ratio]] * [[Feeding frenzy]] * [[Мезотропска почва]] * [[Nutrient cycle]] * [[Олиготроф]] * [[Paradox of the plankton]] * [[Trophic cascade]] * [[Trophic mutualism]] * [[Trophic state index]] | group9 = Defense/counter | list9 = * [[Animal coloration]] * [[Antipredator adaptation]]s * [[Камуфлажа]] * [[Herbivore adaptations to plant defense]] * [[Мимикрија]] * [[Plant defense against herbivory]] * [[Shoaling and schooling#Predator avoidance|Predator avoidance in schooling fish]] }}{{Navbox | name = Modelling ecosystems | title = [[Ecosystem model|Modelling ecosystems]] – other components | state = {{#ifeq:{{{expanded|trophic}}}|other|uncollapsed|collapsed}} | image = [[File:Genomics GTL Program Payoffs.jpg|140px]] | groupwidth = 9.5em | bodyclass = hlist | group1 = [[Популациона екологија]] | list1 = * [[Abundance (ecology)|Abundance]] * [[Allee effect]] * [[Depensation]] * [[Ecological yield]] * [[Effective population size]] * [[Intraspecific competition]] * [[Логистичка функција]] * [[Malthusian growth model]] * [[Maximum sustainable yield]] * [[Overpopulation in wild animals]] * [[Прекумерна експлоатација]] * [[Популационен циклус]] * [[Population dynamics]] * [[Population modeling]] * [[Population size]] * [[Lotka–Volterra equation|Predator–prey equations]] * [[Recruitment (biology)|Recruitment]] * [[Resilience (ecology)|Resilience]] * [[Small population size]] * [[Ecological stability|Stability]] | group2 = Видови | list2 = * [[Биоразновидност]] * [[Density-dependent inhibition]] * [[Ecological effects of biodiversity]] * [[Ecological extinction]] * [[Ендемски видови]] * [[Flagship species]] * [[Gradient analysis]] * [[Indicator species]] * [[Introduced species]] * [[Инвазивни видови]] * [[Latitudinal gradients in species diversity]] * [[Minimum viable population]] * [[Unified neutral theory of biodiversity|Neutral theory]] * [[Occupancy-abundance relationship]] * [[Population viability analysis]] * [[Priority effect]] * [[Rapoport's rule]] * [[Relative abundance distribution]] * [[Relative species abundance]] * [[Species diversity]] * [[Species homogeneity]] * [[Species richness]] * [[Species distribution]] * [[Species-area curve]] * [[Umbrella species]] | group3 = Species interaction | list3 = * [[Antibiosis]] * [[Биолошка интеракција]] * [[Коменсализам]] * [[Community ecology]] * [[Ecological facilitation]] * [[Interspecific competition]] * [[Mutualism (biology)|Mutualism]] * [[Storage effect]] | group4 = [[Spatial ecology]] | list4 = * [[Биогеографија]] * [[Cross-boundary subsidy]] * [[Ecocline]] * [[Екотон]] * [[Екотип]] * [[Disturbance (ecology)|Disturbance]] * [[Edge effect]] * [[Foster's rule]] * [[Habitat fragmentation]] * [[Ideal free distribution]] * [[Intermediate Disturbance Hypothesis]] * [[Island biogeography]] * [[Landscape ecology]] * [[Landscape epidemiology]] * [[Landscape limnology]] * [[Метапопулација]] * [[Patch dynamics]] * [[r/K selection theory]] * [[Source–sink dynamics]] | group5 = [[Еколошки нишки|Нишки]] | list5 = * [[Еколошки нишки]] * [[Еколошка замка]] * [[Ecosystem engineer]] * [[Environmental niche modelling]] * [[Guild (ecology)|Guild]] * [[Живеалиште]] * [[Limiting similarity]] * [[Niche apportionment models]] * [[Niche construction]] * [[Niche differentiation]] | group6 = [[Non-trophic networks|Other networks]] | list6 = * [[Assembly rules]] * [[Bateman's principle]] * [[Биолуминисценција]] * [[Еколошки колапс]] * [[Ecological debt]] * [[Ecological deficit]] * [[Ecological energetics]] * [[Еколошки индикатор]] * [[Ecological threshold]] * [[Ecosystem diversity]] * [[Emergence]] * [[Extinction debt]] * [[Kleiber's law]] * [[Liebig's law of the minimum]] * [[Marginal value theorem]] * [[Thorson's rule]] * [[Xerosere]] | group7 = Друго | list7 = * [[Алометрија]] * [[Alternative stable state]] * [[Баланс на природата]] * [[Biological data visualization]] * [[Constructal theory]] * [[Cline (biology)|Ecocline]] * [[Ecological economics]] * [[Ecological footprint]] * [[Ecological forecasting]] * [[Ecological humanities]] * [[Ecological stoichiometry]] * [[Екопат]] * [[Ecosystem based fisheries]] * [[Ендолит]] * [[Evolutionary ecology]] * [[Функционална екологија]] * [[Индустриска екологија]] * [[Макроекологија]] * [[Микроекосистем]] * [[Животна средина]] * [[Системска екологија]] * [[Теоретска екологија]] | below = [[Список на еколошки теми]] }}<noinclude> [[Категорија:Fishing navigational boxes]] </noinclude> oiye8vqcv6eu7hft3ydfqattt7sc1ra 5591815 5591814 2026-07-14T06:20:07Z Bjankuloski06 332 5591815 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Modelling ecosystems | title = [[Ecosystem model|Modelling ecosystems]] – [[Trophic level|trophic]] components | state = {{#ifeq:{{{expanded|trophic}}}|trophic|uncollapsed|collapsed}} | image = [[File:FoodWeb.svg|140px]] | bodyclass = hlist | groupwidth = 9.5em | group1 = Општо | list1 = * [[Абиотички фактор]] * [[Абиотички стрес]] * [[Behavioral ecology|Behaviour]] * [[Биогеохемиски циклус]] * [[Биомаса (екологија)|Биомаса]] * [[Биотички фактор]] * [[Биотички стрес]] * [[Преносен капацитет]] * [[Натпревар (биологија)|Натпревар]] * [[Екосистем]] * [[Екосистемска екологија]] * [[Екосистемски модел]] * [[Keystone species]] * [[List of feeding behaviours]] * [[Metabolic theory of ecology]] * [[Productivity (ecology)|Productivity]] | group2 = [[Основни производители|Производители]] | list2 = * [[Автотрофи]] * [[Хемосинтеза]] * [[Хемотрофи]] * [[Foundation species]] * [[Миксотрофи]] * [[Мико-хетеротрофи]] * [[Микотроф]] * [[Органотрофи]] * [[Фотохетеротрофи]] * [[Фотосинтеза]] * [[Photosynthetic efficiency]] * [[Фототрофи]] * [[Primary nutritional groups]] * [[Primary production]] | group3 = [[Consumers (food chain)|Потрошувачи]] | list3 = * [[Apex predator]] * [[Bacterivore]] * [[Карнивори]] * [[Chemoorganotroph]] * [[Foraging]] * [[Generalist and specialist species]] * [[Intraguild predation]] * [[Хербивори]] * [[Хетеротроф]] * [[Heterotrophic nutrition]] * [[Инсективори]] * [[Mesopredator release hypothesis]] * [[Омнивори]] * [[Optimal foraging theory]] * [[Predation]] * [[Prey switching]] | group4 = [[Разградувач]]и | list4 = * [[Chemoorganoheterotrophy]] * [[Decomposition]] * [[Detritivore]]s * [[Detritus]] | group5 = [[Microorganism#Habitats and ecology|Микроорганизми]] | list5 = * [[Археа]] * [[Бактериофаг]] * [[Environmental microbiology]] * [[Lithoautotroph]] * [[Lithotroph]]y * [[Microbial cooperation]] * [[Microbial ecology]] * [[Microbial food web]] * [[Microbial intelligence]] * [[Microbial loop]] * [[Microbial mat]] * [[Microbial metabolism]] * [[Phage ecology]] | group6 = [[Food web]]s | list6 = * [[Биомагнификација]] * [[Еколошка ефикасност]] * [[Еколошка пирамида]] * [[Energy flow (ecology)|Energy flow]] * [[Ланец на исхрана]] * [[Trophic level]] | group7 = Example webs | list7 = * [[Cold seep]]s * [[Hydrothermal vent#Biological communities|Hydrothermal vents]] * [[Intertidal ecology|Intertidal]] * [[Kelp forest#Trophic ecology|Kelp forests]] * [[Lake ecosystem#Trophic relationships|Lakes]] * [[North Pacific Subtropical Gyre]] * [[River ecosystem#Trophic relationships|Rivers]] * [[Ecology of the San Francisco Estuary#Food web|San Francisco Estuary]] * [[Soil food web|Soil]] * [[Tidal pool]] | group8 = Процеси | list8 = * [[Ascendency]] * [[Биоакумулација]] * [[Cascade effect (ecology)|Cascade effect]] * [[Climax community]] * [[Competitive exclusion principle]] * [[Consumer-resource systems]] * [[Copiotroph]]s * [[Dominance (ecology)|Dominance]] * [[Еколошка мрежа]] * [[Еколошка сукцесија]] * [[Energy quality]] * [[Energy Systems Language]] * [[f-ratio]] * [[Feed conversion ratio]] * [[Feeding frenzy]] * [[Мезотропска почва]] * [[Nutrient cycle]] * [[Олиготроф]] * [[Paradox of the plankton]] * [[Trophic cascade]] * [[Trophic mutualism]] * [[Trophic state index]] | group9 = Defense/counter | list9 = * [[Animal coloration]] * [[Antipredator adaptation]]s * [[Камуфлажа]] * [[Herbivore adaptations to plant defense]] * [[Мимикрија]] * [[Plant defense against herbivory]] * [[Shoaling and schooling#Predator avoidance|Predator avoidance in schooling fish]] }}{{Navbox | name = Modelling ecosystems | title = [[Ecosystem model|Modelling ecosystems]] – other components | state = {{#ifeq:{{{expanded|trophic}}}|other|uncollapsed|collapsed}} | image = [[File:Genomics GTL Program Payoffs.jpg|140px]] | groupwidth = 9.5em | bodyclass = hlist | group1 = [[Популациона екологија]] | list1 = * [[Abundance (ecology)|Abundance]] * [[Allee effect]] * [[Depensation]] * [[Ecological yield]] * [[Effective population size]] * [[Intraspecific competition]] * [[Логистичка функција]] * [[Malthusian growth model]] * [[Maximum sustainable yield]] * [[Overpopulation in wild animals]] * [[Прекумерна експлоатација]] * [[Популационен циклус]] * [[Population dynamics]] * [[Population modeling]] * [[Population size]] * [[Lotka–Volterra equation|Predator–prey equations]] * [[Recruitment (biology)|Recruitment]] * [[Resilience (ecology)|Resilience]] * [[Small population size]] * [[Ecological stability|Stability]] | group2 = Видови | list2 = * [[Биоразновидност]] * [[Density-dependent inhibition]] * [[Ecological effects of biodiversity]] * [[Ecological extinction]] * [[Ендемски видови]] * [[Flagship species]] * [[Gradient analysis]] * [[Indicator species]] * [[Introduced species]] * [[Инвазивни видови]] * [[Latitudinal gradients in species diversity]] * [[Minimum viable population]] * [[Unified neutral theory of biodiversity|Neutral theory]] * [[Occupancy-abundance relationship]] * [[Population viability analysis]] * [[Priority effect]] * [[Rapoport's rule]] * [[Relative abundance distribution]] * [[Relative species abundance]] * [[Species diversity]] * [[Species homogeneity]] * [[Species richness]] * [[Species distribution]] * [[Species-area curve]] * [[Umbrella species]] | group3 = Species interaction | list3 = * [[Antibiosis]] * [[Биолошка интеракција]] * [[Коменсализам]] * [[Community ecology]] * [[Ecological facilitation]] * [[Interspecific competition]] * [[Mutualism (biology)|Mutualism]] * [[Storage effect]] | group4 = [[Spatial ecology]] | list4 = * [[Биогеографија]] * [[Cross-boundary subsidy]] * [[Ecocline]] * [[Екотон]] * [[Екотип]] * [[Disturbance (ecology)|Disturbance]] * [[Edge effect]] * [[Foster's rule]] * [[Habitat fragmentation]] * [[Ideal free distribution]] * [[Intermediate Disturbance Hypothesis]] * [[Island biogeography]] * [[Landscape ecology]] * [[Landscape epidemiology]] * [[Landscape limnology]] * [[Метапопулација]] * [[Patch dynamics]] * [[r/K selection theory]] * [[Source–sink dynamics]] | group5 = [[Еколошки нишки|Нишки]] | list5 = * [[Еколошки нишки]] * [[Еколошка замка]] * [[Ecosystem engineer]] * [[Environmental niche modelling]] * [[Guild (ecology)|Guild]] * [[Живеалиште (екологија)|Живеалиште]] * [[Limiting similarity]] * [[Niche apportionment models]] * [[Niche construction]] * [[Niche differentiation]] | group6 = [[Non-trophic networks|Other networks]] | list6 = * [[Assembly rules]] * [[Bateman's principle]] * [[Биолуминисценција]] * [[Еколошки колапс]] * [[Ecological debt]] * [[Ecological deficit]] * [[Ecological energetics]] * [[Еколошки индикатор]] * [[Ecological threshold]] * [[Ecosystem diversity]] * [[Emergence]] * [[Extinction debt]] * [[Kleiber's law]] * [[Liebig's law of the minimum]] * [[Marginal value theorem]] * [[Thorson's rule]] * [[Xerosere]] | group7 = Друго | list7 = * [[Алометрија]] * [[Alternative stable state]] * [[Баланс на природата]] * [[Biological data visualization]] * [[Constructal theory]] * [[Cline (biology)|Ecocline]] * [[Ecological economics]] * [[Ecological footprint]] * [[Ecological forecasting]] * [[Ecological humanities]] * [[Ecological stoichiometry]] * [[Екопат]] * [[Ecosystem based fisheries]] * [[Ендолит]] * [[Evolutionary ecology]] * [[Функционална екологија]] * [[Индустриска екологија]] * [[Макроекологија]] * [[Микроекосистем]] * [[Животна средина]] * [[Системска екологија]] * [[Теоретска екологија]] | below = [[Список на еколошки теми]] }}<noinclude> [[Категорија:Fishing navigational boxes]] </noinclude> luet9yohp9p56ked9fjn2f9psalhqr1 5591816 5591815 2026-07-14T06:20:53Z Bjankuloski06 332 5591816 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Modelling ecosystems | title = [[Ecosystem model|Modelling ecosystems]] – [[Trophic level|trophic]] components | state = {{#ifeq:{{{expanded|trophic}}}|trophic|uncollapsed|collapsed}} | image = [[File:FoodWeb.svg|140px]] | bodyclass = hlist | groupwidth = 9.5em | group1 = Општо | list1 = * [[Абиотички фактор]] * [[Абиотички стрес]] * [[Behavioral ecology|Behaviour]] * [[Биогеохемиски циклус]] * [[Биомаса (екологија)|Биомаса]] * [[Биотички фактор]] * [[Биотички стрес]] * [[Преносен капацитет]] * [[Натпревар (биологија)|Натпревар]] * [[Екосистем]] * [[Екосистемска екологија]] * [[Екосистемски модел]] * [[Keystone species]] * [[List of feeding behaviours]] * [[Metabolic theory of ecology]] * [[Productivity (ecology)|Productivity]] | group2 = [[Основни производители|Производители]] | list2 = * [[Автотрофи]] * [[Хемосинтеза]] * [[Хемотрофи]] * [[Foundation species]] * [[Миксотрофи]] * [[Мико-хетеротрофи]] * [[Микотроф]] * [[Органотрофи]] * [[Фотохетеротрофи]] * [[Фотосинтеза]] * [[Photosynthetic efficiency]] * [[Фототрофи]] * [[Primary nutritional groups]] * [[Primary production]] | group3 = [[Consumers (food chain)|Потрошувачи]] | list3 = * [[Apex predator]] * [[Bacterivore]] * [[Карнивори]] * [[Chemoorganotroph]] * [[Foraging]] * [[Generalist and specialist species]] * [[Intraguild predation]] * [[Растителнојадно животно|Растенојади]] * [[Хетеротроф]] * [[Heterotrophic nutrition]] * [[Инсективори]] * [[Mesopredator release hypothesis]] * [[Сештојад]]и * [[Optimal foraging theory]] * [[Predation]] * [[Prey switching]] | group4 = [[Разградувач]]и | list4 = * [[Chemoorganoheterotrophy]] * [[Decomposition]] * [[Detritivore]]s * [[Detritus]] | group5 = [[Microorganism#Habitats and ecology|Микроорганизми]] | list5 = * [[Археа]] * [[Бактериофаг]] * [[Environmental microbiology]] * [[Lithoautotroph]] * [[Lithotroph]]y * [[Microbial cooperation]] * [[Microbial ecology]] * [[Microbial food web]] * [[Microbial intelligence]] * [[Microbial loop]] * [[Microbial mat]] * [[Microbial metabolism]] * [[Phage ecology]] | group6 = [[Food web]]s | list6 = * [[Биомагнификација]] * [[Еколошка ефикасност]] * [[Еколошка пирамида]] * [[Energy flow (ecology)|Energy flow]] * [[Ланец на исхрана]] * [[Trophic level]] | group7 = Example webs | list7 = * [[Cold seep]]s * [[Hydrothermal vent#Biological communities|Hydrothermal vents]] * [[Intertidal ecology|Intertidal]] * [[Kelp forest#Trophic ecology|Kelp forests]] * [[Lake ecosystem#Trophic relationships|Lakes]] * [[North Pacific Subtropical Gyre]] * [[River ecosystem#Trophic relationships|Rivers]] * [[Ecology of the San Francisco Estuary#Food web|San Francisco Estuary]] * [[Soil food web|Soil]] * [[Tidal pool]] | group8 = Процеси | list8 = * [[Ascendency]] * [[Биоакумулација]] * [[Cascade effect (ecology)|Cascade effect]] * [[Climax community]] * [[Competitive exclusion principle]] * [[Consumer-resource systems]] * [[Copiotroph]]s * [[Dominance (ecology)|Dominance]] * [[Еколошка мрежа]] * [[Еколошка сукцесија]] * [[Energy quality]] * [[Energy Systems Language]] * [[f-ratio]] * [[Feed conversion ratio]] * [[Feeding frenzy]] * [[Мезотропска почва]] * [[Nutrient cycle]] * [[Олиготроф]] * [[Paradox of the plankton]] * [[Trophic cascade]] * [[Trophic mutualism]] * [[Trophic state index]] | group9 = Defense/counter | list9 = * [[Animal coloration]] * [[Antipredator adaptation]]s * [[Камуфлажа]] * [[Herbivore adaptations to plant defense]] * [[Мимикрија]] * [[Plant defense against herbivory]] * [[Shoaling and schooling#Predator avoidance|Predator avoidance in schooling fish]] }}{{Navbox | name = Modelling ecosystems | title = [[Ecosystem model|Modelling ecosystems]] – other components | state = {{#ifeq:{{{expanded|trophic}}}|other|uncollapsed|collapsed}} | image = [[File:Genomics GTL Program Payoffs.jpg|140px]] | groupwidth = 9.5em | bodyclass = hlist | group1 = [[Популациона екологија]] | list1 = * [[Abundance (ecology)|Abundance]] * [[Allee effect]] * [[Depensation]] * [[Ecological yield]] * [[Effective population size]] * [[Intraspecific competition]] * [[Логистичка функција]] * [[Malthusian growth model]] * [[Maximum sustainable yield]] * [[Overpopulation in wild animals]] * [[Прекумерна експлоатација]] * [[Популационен циклус]] * [[Population dynamics]] * [[Population modeling]] * [[Population size]] * [[Lotka–Volterra equation|Predator–prey equations]] * [[Recruitment (biology)|Recruitment]] * [[Resilience (ecology)|Resilience]] * [[Small population size]] * [[Ecological stability|Stability]] | group2 = Видови | list2 = * [[Биоразновидност]] * [[Density-dependent inhibition]] * [[Ecological effects of biodiversity]] * [[Ecological extinction]] * [[Ендемски видови]] * [[Flagship species]] * [[Gradient analysis]] * [[Indicator species]] * [[Introduced species]] * [[Инвазивни видови]] * [[Latitudinal gradients in species diversity]] * [[Minimum viable population]] * [[Unified neutral theory of biodiversity|Neutral theory]] * [[Occupancy-abundance relationship]] * [[Population viability analysis]] * [[Priority effect]] * [[Rapoport's rule]] * [[Relative abundance distribution]] * [[Relative species abundance]] * [[Species diversity]] * [[Species homogeneity]] * [[Species richness]] * [[Species distribution]] * [[Species-area curve]] * [[Umbrella species]] | group3 = Species interaction | list3 = * [[Antibiosis]] * [[Биолошка интеракција]] * [[Коменсализам]] * [[Community ecology]] * [[Ecological facilitation]] * [[Interspecific competition]] * [[Mutualism (biology)|Mutualism]] * [[Storage effect]] | group4 = [[Spatial ecology]] | list4 = * [[Биогеографија]] * [[Cross-boundary subsidy]] * [[Ecocline]] * [[Екотон]] * [[Екотип]] * [[Disturbance (ecology)|Disturbance]] * [[Edge effect]] * [[Foster's rule]] * [[Habitat fragmentation]] * [[Ideal free distribution]] * [[Intermediate Disturbance Hypothesis]] * [[Island biogeography]] * [[Landscape ecology]] * [[Landscape epidemiology]] * [[Landscape limnology]] * [[Метапопулација]] * [[Patch dynamics]] * [[r/K selection theory]] * [[Source–sink dynamics]] | group5 = [[Еколошки нишки|Нишки]] | list5 = * [[Еколошки нишки]] * [[Еколошка замка]] * [[Ecosystem engineer]] * [[Environmental niche modelling]] * [[Guild (ecology)|Guild]] * [[Живеалиште (екологија)|Живеалиште]] * [[Limiting similarity]] * [[Niche apportionment models]] * [[Niche construction]] * [[Niche differentiation]] | group6 = [[Non-trophic networks|Other networks]] | list6 = * [[Assembly rules]] * [[Bateman's principle]] * [[Биолуминисценција]] * [[Еколошки колапс]] * [[Ecological debt]] * [[Ecological deficit]] * [[Ecological energetics]] * [[Еколошки индикатор]] * [[Ecological threshold]] * [[Ecosystem diversity]] * [[Emergence]] * [[Extinction debt]] * [[Kleiber's law]] * [[Liebig's law of the minimum]] * [[Marginal value theorem]] * [[Thorson's rule]] * [[Xerosere]] | group7 = Друго | list7 = * [[Алометрија]] * [[Alternative stable state]] * [[Баланс на природата]] * [[Biological data visualization]] * [[Constructal theory]] * [[Cline (biology)|Ecocline]] * [[Ecological economics]] * [[Ecological footprint]] * [[Ecological forecasting]] * [[Ecological humanities]] * [[Ecological stoichiometry]] * [[Екопат]] * [[Ecosystem based fisheries]] * [[Ендолит]] * [[Evolutionary ecology]] * [[Функционална екологија]] * [[Индустриска екологија]] * [[Макроекологија]] * [[Микроекосистем]] * [[Животна средина]] * [[Системска екологија]] * [[Теоретска екологија]] | below = [[Список на еколошки теми]] }}<noinclude> [[Категорија:Fishing navigational boxes]] </noinclude> tshi84exn39v18issd1kglbvsf85twi 0 1028475 5591712 5268233 2026-07-14T00:14:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591712 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0503 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Вајар (соѕвездие)|Вајар]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=1 ч 25 м 11,8 с |деклинација=- 38° 5' 40" |положбен агол=2 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E/SB0 |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=14,3 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=1,5' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[23 октомври]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 296-24, MCG -6-4-28, AM 0122-381 }} '''NGC 544''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Вајар (соѕвездие)|Вајар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 544 се споменува и како ESO 296-24, MCG -6-4-28, AM 0122-381. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 октомври]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 544 е од видот E/SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 544 има привидни димензии од 1,5' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 1 ч 25 м 11,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 38° 5' 40". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 2°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 544 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 5253. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 352; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7541. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Вајар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC544 Прегледувач на длабокото небо — NGC 544]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC544 Поправени информации за NGC 544] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20544 NGC 544] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20544 NGC 544] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211203012834/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20544 |date=2021-12-03 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Вајар (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1835 година]] ity6zixwt0gd9v8hsetot7xq6wjff0l 0 1028476 5591714 5268266 2026-07-14T00:32:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591714 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0545 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=1 ч 25 м 59 с |деклинација=- 1° 20' 26" |положбен агол=55 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=12,2 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=2,6' x 1,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[1 октомври]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 1007, MCG 0-4-142, CGCG 385-132, DRCG 7-43, KCPG 32A, ARAK 45, 3C 40, Arp 308 }} '''NGC 545''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 545 се споменува и како UGC 1007, MCG 0-4-142, CGCG 385-132, DRCG 7-43, KCPG 32A, ARAK 45, 3C 40, Arp 308. == Откривање == Телото е откриено на [[1 октомври]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 545 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 545 има привидни димензии од 2,6' х 1,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 1 ч 25 м 59 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 1° 20' 26". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 55°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 545 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 5323. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 218; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4682. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1259. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC545 Прегледувач на длабокото небо — NGC 545]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC545 Поправени информации за NGC 545] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20545 NGC 545] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20545 NGC 545] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210626030359/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20545 |date=2021-06-26 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Арпови објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] [[Категорија:Заемоделувачки галаксии]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:MCG-објекти]] [[Категорија:Откритија на Вилијам Хершел]] 5tk6bp3x6vgrvqwwjwuhgui2rgqwfnu 0 1045988 5591468 5266592 2026-07-13T12:47:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591468 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |слика= Potw1253a.png |ректасцензија=13 ч 13 м 11,8 с |деклинација=-43° 15' 57" |положбен агол=132 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0/P |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,2' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[3 јуни]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 269-68, DCL 531, FAIR 464 }} '''NGC 5011C''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5011C се споменува и како ESO 269-68, DCL 531, FAIR 464. == Откривање == Објектот е откриен на [[3 јуни]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5011C е од видот S0/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5011C има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 13 м 11,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -43° 15' 57". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 132°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5011C е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 45917. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 403; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7782. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5011C Прегледувач на длабокото небо — NGC 5011C]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5011C Поправени информации за NGC 5011C] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205011C NGC 5011C] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205011C NGC 5011C] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211111173823/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205011C |date=2021-11-11 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] a0abip06natfy02w7hdotdkpjwb0bke 0 1046000 5591502 5266640 2026-07-13T13:05:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591502 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5021 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 12 м 6,1 с |деклинација=+46° 11' 47"" |положбен агол=78 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13,4 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,5' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[26 април]] [[1830]] |алтернативни ознаки=UGC 8284, MCG 8-24-84, CGCG 245-30, IRAS 13099+4627 |слика=NGC5021 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5021''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5021 се споменува и како UGC 8284, MCG 8-24-84, CGCG 245-30, IRAS 13099+4627. == Откривање == Телото е откриено на [[26 април]] [[1830]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5021 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5021 има привидни димензии од 1,5' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 12 м 6,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +46° 11' 47"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 78°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5021 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 45834. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 76; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3460. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1350. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5021 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5021]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5021 Поправени информации за NGC 5021] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205021 NGC 5021] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205021 NGC 5021] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240726153008/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205021 |date=2024-07-26 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1830 година]] 98gn5i4foavafm7hbryqpl990lapngw 0 1046004 5591509 5266652 2026-07-13T13:11:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591509 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5025 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 12 м 44,8 с |деклинација=+31° 48' 31"" |положбен агол=57 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=2' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[20 март]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 8292, MCG 5-31-155, CGCG 160-162, IRAS 13103+3204 |слика=NGC5025 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5025''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5025 се споменува и како UGC 8292, MCG 5-31-155, CGCG 160-162, IRAS 13103+3204. == Откривање == Телото е откриено на [[20 март]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5025 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5025 има привидни димензии од 2' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 12 м 44,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +31° 48' 31"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 57°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5025 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 45887. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2535. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 131. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5025 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5025]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5025 Поправени информации за NGC 5025] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205025 NGC 5025] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205025 NGC 5025] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220125105549/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205025 |date=2022-01-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] irvtnmglpd0xyng1d8v0o7z6tntospr 0 1046358 5591656 5267600 2026-07-13T19:19:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591656 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC5259 - SDSS DR14.jpg |опис = NGC 5259-2 (горе десно [[NGC 5259/1]]) |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 39 м 23,1 с |деклинација=+30° 59' 33" |положбен агол=50 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,5 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Хајнрих Даре]] |датум на откривање=[[27 април]] [[1865]] |алтернативни ознаки=MCG 5-32-52, CGCG 161-105 }} '''NGC 5259/2''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5259/2 се споменува и како MCG 5-32-52, CGCG 161-105. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 април]] [[1865]] година од страна на [[Хајнрих Даре]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5259/2 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5259/2 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 39 м 23,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +30° 59' 33". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 50°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5259/2 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2537. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 86. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5259/2 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5259/2]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5259/2 Поправени информации за NGC 5259/2] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205259/2 NGC 5259/2] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205259/2 NGC 5259/2] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706213418/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205259%2F2 |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] mzqzly00ex8z18hc1130x9o1pcc3saq 0 1046473 5591685 5267987 2026-07-13T22:15:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591685 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 57 м 43,8 с |деклинација=-39° 58' 42"" |положбен агол= |вид на објект= [[отсјајна маглина]] |морфолошки вид=RN |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=2' x 2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[26 јуни]] [[1834]] |алтернативни ознаки=IC 4347, ESO 325-N*36 |слика=NGC 5367 DSS.jpg}} '''NGC 5367''' — [[отсјајна маглина]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5367 се споменува и како IC 4347, ESO 325-N*36. == Откривање == Телото е откриено на [[26 јуни]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5367 е од видот RN.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> NGC 5367 има привидни димензии од 2' х 2'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 57 м 43,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -39° 58' 42"". == Други поделби == Проучување на NGC 5367 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 403; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7794. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5367 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5367]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5367 Поправени информации за NGC 5367] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205367 NGC 5367] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205367 NGC 5367] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220707013123/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205367 |date=2022-07-07 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] {{Ѕвезди во Кентаур}} [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] k7n30ke86oa9ap5tiy97qh54dss1i1u 0 1046504 5591703 5268085 2026-07-13T23:02:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591703 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 5398SST.jpg |ректасцензија=14 ч 1 м 21,7 с |деклинација=-33° 3' 47"" |положбен агол=172 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBdm/P |привиден сјај В=12,2 |привиден сјај Ч=12,8 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=2,8' x 1,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[3 јуни]] [[1836]] |алтернативни ознаки=ESO 384-32, MCG -5-33-37, UGCA 379, AM 1358-324, IRAS 13584-3249 |слика=NGC 5398SST.jpg}} '''NGC 5398''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5398 се споменува и како ESO 384-32, MCG -5-33-37, UGCA 379, AM 1358-324, IRAS 13584-3249. == Откривање == Телото е откриено на [[3 јуни]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5398 е од видот SBdm/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5398 има привидни димензии од 2,8' х 1,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 1 м 21,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -33° 3' 47"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 172°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5398 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49923. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 371; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7284. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 89. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5398 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5398]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5398 Поправени информации за NGC 5398] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205398 NGC 5398] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205398 NGC 5398] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240721100611/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205398 |date=2024-07-21 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:Пречкести спирални галаксии]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:UGCA-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1836 година]] lexn2yeldaz6n5y2zggk12kmjh7za1g 0 1046505 5591704 5268088 2026-07-13T23:05:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591704 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5399 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 59 м 31,2 с |деклинација=+34° 46' 24"" |положбен агол=88 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sbc |привиден сјај В=13,9 |привиден сјај Ч=14,7 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1,2' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[1 мај]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 8912, MCG 6-31-39, CGCG 191-27, IRAS 13573+3500 |слика=NGC5399 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5399''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5399 се споменува и како UGC 8912, MCG 6-31-39, CGCG 191-27, IRAS 13573+3500. == Откривање == Телото е откриено на [[1 мај]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5399 е од видот Sbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5399 има привидни димензии од 1,2' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 59 м 31,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +34° 46' 24"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 88°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5399 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49799. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 110; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2547. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 106. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5399 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5399]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5399 Поправени информации за NGC 5399] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205399 NGC 5399] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205399 NGC 5399] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706232520/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205399 |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] clh4ni09xtcm8m9bf3tjni2xesyphj6 0 1046558 5591713 5268263 2026-07-14T00:29:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591713 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC 5449 SDSS2.jpg |опис = Ѕвезден облак NGC 5449 |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 2 м 28,2 с |деклинација=+54° 19' 53" |положбен агол= |вид на објект= [[дел од галаксија]] |морфолошки вид=GxyP |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[27 април]] [[1851]] |алтернативни ознаки=part of M 101 }} '''NGC 5449''' — [[дел од галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5449 се споменува и како part of M 101. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 април]] [[1851]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5449 е од видот GxyP.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 2 м 28,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +54° 19' 53". == Други поделби == Проучување на NGC 5449 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3852. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1409. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Archinal, Brent A. Version 4.0 of an unpublished list of errata to the RNGC, dated March 19, 1987. (110,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5449 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5449]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5449 Поправени информации за NGC 5449] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205449 NGC 5449] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205449 NGC 5449] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308073631/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205449 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1851 година]] 0p2xsff0i757t4a3zj8zg20gkxe8bks 0 1046587 5591715 5268356 2026-07-14T01:14:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591715 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 5477.jpg |ректасцензија=14 ч 5 м 33 с |деклинација=+54° 27' 39"" |положбен агол=95 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sm |привиден сјај В=14 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=14,7 |привидни димензии=1,6' x 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[14 април]] [[1789]] |алтернативни ознаки=UGC 9018, MCG 9-23-34, DDO 186, KUG 1403+546, CGCG 272-25, VV 561 }} '''NGC 5477''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5477 се споменува и како UGC 9018, MCG 9-23-34, DDO 186, KUG 1403+546, CGCG 272-25, VV 561. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 април]] [[1789]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5477 е од видот Sm.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5477 има привидни димензии од 1,6' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 5 м 33 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +54° 27' 39"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 95°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5477 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 50262. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3852. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1409. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5477 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5477]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5477 Поправени информации за NGC 5477] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205477 NGC 5477] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205477 NGC 5477] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250529043303/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205477 |date=2025-05-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1789 година]] 2b5r7gll5h4nhcgztzzg5wjrvdjvs30 0 1046588 5591716 5268359 2026-07-14T01:18:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591716 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5478 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 8 м 8,5 с |деклинација=-1° 42' 8"" |положбен агол=37 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,1' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1789]] |алтернативни ознаки=UGC 9034, MCG 0-36-19, CGCG 18-55, UM 636, IRAS 14055-0127 }} '''NGC 5478''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5478 се споменува и како UGC 9034, MCG 0-36-19, CGCG 18-55, UM 636, IRAS 14055-0127. == Откривање == Телото е откриено на [[23 март]] [[1789]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5478 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5478 има привидни димензии од 1,1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 8 м 8,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -1° 42' 8"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 37°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5478 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 50430. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 242; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4975. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1424. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5478 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5478]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5478 Поправени информации за NGC 5478] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205478 NGC 5478] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205478 NGC 5478] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240731161007/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205478 |date=2024-07-31 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1789 година]] rc709ldmmkaoyr1q2c16n5tbzchm0yp 0 1046605 5591717 5268417 2026-07-14T01:45:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591717 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5492 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 10 м 35,2 с |деклинација=+19° 36' 43"" |положбен агол=150 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb/P |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,6 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=1,6' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[20 април]] [[1792]] |алтернативни ознаки=UGC 9065, MCG 3-36-74, CGCG 103-106, IRAS 14082+1950 }} '''NGC 5492''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5492 се споменува и како UGC 9065, MCG 3-36-74, CGCG 103-106, IRAS 14082+1950. == Откривање == Телото е откриено на [[20 април]] [[1792]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5492 е од видот Sb/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5492 има привидни димензии од 1,6' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 10 м 35,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +19° 36' 43"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 150°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5492 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 50613. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 152; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1471. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 81. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5492 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5492]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5492 Поправени информации за NGC 5492] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205492 NGC 5492] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205492 NGC 5492] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251011034242/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205492 |date=2025-10-11 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1792 година]] judid8zopnpqcdmb71ng3gogcdmv0sx 0 1056302 5591728 5470611 2026-07-14T05:44:25Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591728 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Noma AV4A6178 (41800440401).jpg|мини|Внатрешност на ресторантот]] '''Нома''' — елитен ресторан кој се наоѓа во главниот град на [[Данска]], [[Копенхаген]], во сопственост на [[Рене Реџепи]], дански државјанин со [[Република Македонија|македонско]] потекло. Името на ресторанот доаѓа од кратенките на данските зборови "'''no'''rdisk" (нордиска) и "'''ma'''d" (храна) и е познат по служењето и готвењето според Нордиската кујна. Во 2010, 2011 и 2012 беше рангиран како најдобар ресторан во светот. [[Категорија:Ресторани во Данска]] [[Категорија:Копенхаген]] 9ebljunefbg47mpc1cmk9eg5ejv5iqa 0 1068169 5591790 5424186 2026-07-14T06:14:24Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591790 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Река |river = Колима |image = Debin_Siberia.jpg |caption = |origin = |mouth = [[Источносибирско Море]] |basin_countries = [[Русија]] |length = 2,129 km |elevation = |discharge = 3,800 m³/s |watershed = 644,000 км<sup>2</sup> }} [[Податотека:Kolymarivermap.png|десно|300п]] '''Колима''' ({{langx|ru|Колыма́}} е [[река]] во североисточен [[Сибир]]. Во нејзиното [[поречје]] се наоѓаат делови од руската република [[Јакутија]] и [[Магаданската област]]. Колима е смрзната до длабочина од неколку метри 250 дена секоја година. Ледениот покрив се ослободува во почетокот на јуни и останува така сè до почетокот на октомври. Долж реката живеат разни народности, кои — освен [[Руси]] и [[Јакути]] — опфаќаат [[Јукагири]], Евени, [[Чукци|Чукчи]]. Колима со нејзините приточни реци се смета една од последните живеалишта на Јукагирите со главни населби во Нелемное, Черски, Сејмчан. Во летно време Колима служи како главна сообраќајна артерија за рудите од Вернеколимска и Среднеколимска област, например антрацит и други видове јаглен. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Реки во Магаданската област]] [[Категорија:Реки во Јакутија]] [[Категорија:Реки во Чукотскиот автономен округ]] m16fzsle4d6ypjutgne1116z6t53fst 0 1072036 5591451 5486428 2026-07-13T12:19:26Z Carshalton 30527 5591451 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Андреас Мелер | image = [[Податотека:2018-09-17 Eintracht Frankfurt Golf Open Andreas Möller-8877.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.81}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1967|9|2}} | cityofbirth = [[Франкфурт на Мајна|Франкфурт]] | countryofbirth = [[Западна Германија]] | nationality = {{flagsport|FRG}} [[Западна Германија]]<br>{{flagsport|GER}} [[Германија]] (од 1990) | currentclub = | clubnumber = | retired = 2004 <small>(36 г.)</small> | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | years1 = 1985-1987 | caps1 = 35 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | years2 = 1988-1990 | caps2 = 75 | goals2 = 24 | clubs2 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | years3 = 1990-1992 | caps3 = 69 | goals3 = 28 | clubs3 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | years4 = 1992-1994 | caps4 = 56 | goals4 = 19 | clubs4 = {{Fb team Juventus}} | years5 = 1994-2000 | caps5 = 153 | goals5 = 47 | clubs5 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | years6 = 2000-2003 | caps6 = 86 | goals6 = 6 | clubs6 = {{Fb team Schalke 04}} | years7 = 2003-2004 | caps7 = 11 | goals7 = 0 | clubs7 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | nationalyears1 = 1988-1990 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|FRG}} [[Фудбалска репрезентација на Западна Германија под 21 година|Западна Германија 21]] | nationalyears2 = 1988-1999 | nationalcaps2 = 85 | nationalgoals2 = 29 | nationalteam2 = {{flagsport|GER}} [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] | manageryears1 = 2007–2008 |managerclubs1 = [[Податотека:600px bisection vertical White HEX-0033CC.svg|20px]] Викторија Ашафенбург | manageryears2 = 2015–2017 |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|HUN}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}{{0}}<small>(Асистент)</small> }} '''Андреас Мелер''' ({{langx|de|Andreas Möller}}; роден во [[Франкфурт на Мајна]], [[Германија]], [[2 септември]] [[1967]]) — [[Германија|германски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Со [[Фудбалска репрезентација на Германија|германската репрезентацијата]], Мелер ги освоил и светското и европското првенство, додека на клупско ниво бил првак во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]] и [[Интерконтинентален куп|Интерконтиненталниот куп]]. Интересно, играјќи за [[ФК Јувентус|Јувентус]] и [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], Мелер ги освојувал титулите победувајќи ги во финалето токму својте поранешни клубови. По завршувањето на играчката кариера, Мелер на кратко бил тренер во баварскиот нисколигаш [[Викторија Ашафенбург]]. Од 2015 до 2017, тој му бил асистент на селекторот [[Бернд Штрок]] во [[Фудбалска репрезентација на Унгарија|унгарската репрезентација]]. == Клупска кариера == Играчот ја започнал својата кариера во [[ФК Ајнтрахт Франкфурт|Ајнтрахт Франкфурт]] каде најпрво играл за јуниорите, а во [[1985]] година влегува во сениорскиот тим. Во клубот поминал две сезони по што во [[1988]] година во зимскиот трансферен прозорец преоѓа во [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]]. Во сезоната 1988-89 тој го освоил [[ДФБ-Куп|германскиот куп]], откако во финалето неговиот тим бил подобар од [[ФК Вердер Бремен|Вердер Бремен]] со 4-1. Во [[1990]] година, Мелер се враќа во [[ФК Ајнтрахт Франкфурт|Ајнтрахт]] за кого таа сезона постигнал 16 првенствени голови што е негов личен рекорд, кој во текот на понатамошната своја кариера не успеал да го сруши. Во [[1992]] година, Мелер за првпат во својата кариера ја напушта [[Германија]] и се сели во [[италија]]нскиот [[ФК Јувентус|Јувентус]]. За две сезони, тој одиграл вкупно 56 натпревари и постигнал 19 голови во [[Серија А]]. Во својата прва сезона постигнал 10 гола и бил втор стрелец на тимот (зад Роберто Баџо кој имал 21), а во втората еден гол помалку. Во [[1993]] како член на клубот го освоил [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]] победувајќи го во финалето во двата натпревари својот поранешен клуб [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] со 3-1 и 3-0. [[Податотека:Andreas Andy Möller - Borussia Dortmund.jpg|thumb|left|Мелер со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во 1997.]] После авантурата во Италија, Андреас се враќа во Германија и тоа повторно во дресот на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] со кој ги остварува најголемите успеси во својата кариера. За време на неговиот втор период во Дортмунд, тој освоил две титули во [[Бундеслига]]та и два германски Суперкупа. Како што го освоил [[Куп на УЕФА|Купот на УЕФА]] со [[ФК Јувентус|Јувентус]] победувајќи ја Борусија, така во [[1997]] година ја освоил [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] со Борусија победувајќи го Јувентус со 3-1. Исто така, тука е и [[Интерконтинентален куп|Интерконтиненталниот куп]] кој е освоен следната година, кога Борусија била подобра од бразилскиот [[ФК Крузеиро|Крузеиро]] со 2-0. Во шестте години поминати во клубот, Мелер се покажал како одличен стрелец, асистент и разигрувач. Заради тоа, во тоа време бил сметан за еден од најдобрите играчи од средниот ред. Подоцна со текот на времето тој добил поголема конкуренција во средниот ред на Борусија која била сочинета од помлади играчи како [[Ларс Рикен]], [[Кристијан Нерлингер]], [[Мирослав Стевиќ]] и [[Владимир Бут]], па така Андреас го напуштил клубот во [[2000]]-тата година. Својот нов почеток, Мелер одлучил да го направи во [[ФК Шалке 04|Шалке 04]], но неговото доаѓање во клубот било пропратено со критики бидејќи во клубот доаѓа од лутиот соперник на Шалке 04, Борусија Дортмунд. Во дебитантската сезона за Шалке 04, бил освоен купот на германија (кој го одбраниле следната сезона) додека во првенството Шалке завршил како втор. Во текот на сезоната 2002-03, Мелер претежно бил на клупата за резерви па така на крајот на сезоната одлучил да го напушти клубот. Својата последна сезона како играч ја одбележил со враќање во клубот во којшто ја започнал својата кариера [[ФК Ајнтрахт Франкфурт|Ајнтрахт Франкфурт]]. Покрај почетното воодушевување следувало големо разочарување за самиот Мелер бидејќи одиграл свега 11 првенствени натпревари од кој само во две бил стартер. Својот последен професионален натпревар го одиграл на 28 февруари 2004, во победата со 3-1 над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]], влегувајќи во игра од клупата за резерви во 89-тата минута. Андреас Мелер своето официјално повлекување од фудбалот го објавил на [[2 март]] [[2004]]. == Репрезентативна кариера == Мелер со репрезентацијата на Германија под 20 години настапувал во финалето на светското јуниорско првенство во Чиле 1987 година. Германците таму биле поразени на пенали од својте врсници од [[Фудбалска ртепрезентација на Југославија|Југославија]]. Својот прв натпревар за сениорската репрезентација на [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]], Мелер го одиграл на [[21 септември]] [[1988]] во [[Диселдорф]] против [[Фудбалска репрезентација на СССР|СССР]], а последната на [[9 февруари]] [[1999]] против [[Фудбалска репрезентација на Колумбија|Колумбија]] во [[Мајами]]. Во текот на периодот додека настапувал за [[Фудбалска репрезентација на Германија|Елфите]], Андреас го освоил насловот на светското првенство [[1990]]-тата ([[Светско првенство во фудбал 1990|Италија 1990]]) и европското во 1996-тата ([[Европско првенство во фудбал 1996|Европско првенство 1996]]). Интересно е дека во 1990 не одиграл ниту еден натпревар на светското првенство иако бил член на репрезентацијата, додека на ЕП 1996-тата не можел да игра во финалето заради црвениот картон кој го заработил во полуфиналето. Вкупно, Андерас Мелер учествувал на три Светски првенства (во [[Светско првенство во фудбал 1990|1990]], [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]] и [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]]) и две европски првенства (во [[Евро 1992|1992]] и [[Евро 1996|1996]]). ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|GER}} {{Cronopar|21-9-1988|Диселдорф|FRG|1|0|SOV (1980-1991)|-|Пријателска}} {{Cronopar|22-3-1989|Софија|BUL (1971-1990)|1|2|FRG|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-4-1989|Ротердам|NLD|1|1|FRG|-|Квал. за СП|1990}} {{Cronopar|31-5-1989|Кардиф|WAL|0|0|FRG|-|Квал. за СП|1990}} {{Cronopar|6-9-1989|Даблин|IRL|1|1|FRG|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-10-1989|Дортмунд|FRG|6|1|FIN|2|Квал. за СП|1990}} {{Cronopar|15-11-1989|Келн|FRG|2|1|WAL|-|Квал. за СП|1990}} {{Cronopar|28-2-1990|Монпеље|FRA|2|1|FRG|1|Пријателска}} {{Cronopar|26-5-1990|Диселдорф|FRG|1|0|CSK|-|Пријателска}} {{Cronopar|30-5-1990|Гелзенкирхен|FRG|1|0|DNK|-|Пријателска}} {{Cronopar|10-6-1990|Милано|FRG|4|1|YUG (1943-1992)|-|Светско првенство|1990|Прва фаза}} {{Cronopar|1-7-1990|Милано|CSK|0|1|FRG|-|Светско првенство|1990|Четвртфинале}} {{Cronopar|29-8-1990|Лисабон|POR|1|1|FRG|-|Пријателска}} {{Cronopar|10-10-1990|Солна|SWE|1|3|DEU|-|Пријателска}} {{Cronopar|27-3-1991|Франкфурт на Мајна|DEU|2|1|SOV (1980-1991)|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-9-1991|Лондон|ENG|0|1|DEU|-|Пријателска}} {{Cronopar|16-10-1991|Нирнберг|DEU|4|1|WAL|1|Квал. за ЕП|1992}} {{Cronopar|20-11-1991|Андерлехт|BEL|0|1|DEU|-|Квал. за ЕП|1992}} {{Cronopar|18-12-1991|Леверкузен|DEU|4|0|LUX|-|Квал. за ЕП|1992}} {{Cronopar|22-4-1992|Прага|CSK|1|1|DEU|-|Пријателска}} {{Cronofin|85|29|20|15|Nazionale di calcio della Germania#Record di presenze|Nazionale di calcio della Germania#Record di reti}} ==Титули== ===Клупски=== *'''{{Трофеј-Бундеслига}} [[Бундеслига]]''' : 2 : 1994-1995, 1995-1996 *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 3 : 1988-1989, 2000-2001, 2001-2002 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Германија}} [[Суперкуп на Германија]]''' : 2 : 1995, 1996 *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[Куп на УЕФА]]''' : 1 : 1992-1993 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 1996-1997 *'''{{Трофеј-Интерконтинентален куп}} [[Интерконтинентален куп]]''' : 1 : 1997 ===Репрезентативни=== *'''{{Трофеј-Светско првенство во фудбал}} [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство]]''' : 1 : [[Светско првенство во фудбал 1990|1990]] *'''[[File:Flag_of_the_United_States.svg|25px]] [[ЈуЕс куп]]''' : 1 : 1993 *'''{{Трофеј-Европско првенство во фудбал}} [[Европско првенство во фудбал|Европско првенство]]''' : 1 : [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]] == Надворешни врски == * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/moeller-intl.html RSSSF.com] * [http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=14705 National Football Teams.com] * [http://www.worldfootball.net/spieler_profil/andreas-moeller/ Worldfootball.net] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130511185053/http://www.worldfootball.net/spieler_profil/andreas-moeller/ |date=2013-05-11 }} {{ФК Борусија Дортмунд-Шампион на Европа 1997}} {{Состав на Германија на СП фудбал 1998}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мелер}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Германски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајнтрахт Франкфурт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шалке 04]] [[Категорија:Фудбалери во Серија А]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Родени во 1967 година]] 9d8icjxvvhx8n42iz1kxv2q9grikdiq 0 1077536 5591536 5319151 2026-07-13T13:46:29Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[ФК Бате Борисов]] на [[ФК БАТЕ Борисов]] 5319151 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Бате Борисов | current = 2012–13 FC BATE Borisov season| | image = | fullname = ФК Бате Борисов | founded = 1973 | ground = [[Градски стадион, Борисов|Градски стадион]]<br />[[Борисов]], [[Белорусија]] | capacity = 5,402 | chrtitle = Претседател | | chairman = Анатоли Капски | manager = [[Виктор Гончаренко]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Белоруска Премиер лига]] | season = 2022 | position = '''3.''' | website = http://www.fcbate.by/ | pattern_la1=_BATE2012a | pattern_b1=_bate 2012A | pattern_ra1=_BATE2012a | pattern_sh1=_bate12h | leftarm1=FFFFFF | body1=FFFFFF | rightarm1=FFFFFF | shorts1=FFFFFF | socks1=0000FF | pattern_la2=_BATE2012h | pattern_b2=_bate 2012H | pattern_ra2=_BATE2012h | pattern_sh2=_bate12a | leftarm2=FFFFFF | body2=FFFFFF | rightarm2=FFFFFF | shorts2=FFFFFF | socks2=FACA11 }} [[Податотека:Football Stadium BATE, Borisov. Game July 2009.jpg|мини|Натпревар на ФК Бате Борисов]] '''ФК Бате Борисов''' е [[Белорусија|белоруски]] [[фудбал]]ски тим од градот [[Борисов]]. Тие се натпреваруваат во [[Белоруска Премиер лига|Белоруската Премиер лига]] каде се владеечки шампиони. Бате е исто така единствениот белоруски клуб кој успеал да се квалификува за групната фаза во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] (во сезоните [[Лига на Шампиони 2008/09|2008–09]], [[Лига на Шампиони 2011/12|2011–12]] и [[Лига на Шампиони 2012/13|2012–13]]) и групната фаза во [[Лига Европа]]. Нивниот дом е [[Градски стадион, Борисов|Градскиот стадион во Борисов]] и [[Стадион Динама (Минск)|Стадионот Динамо во Минск]] (за Европските натпревари). Во [[2011]] година започната е изградба на нов стадион во Борисов, и се очекува да заврши во [[2013]].<ref>[http://stadiumdb.com/constructions/blr/stadion_bate_borisov Stadion BATE Borisov (BATE Arena)]</ref> == Трофеи == * '''[[Белоруска Премиер лига]]''' (15) : 1999., 2002., 2006., 2007., 2008., 2009., 2010., 2011., 2012., 2013., 2014., 2015., 2016., 2017., 2018 * '''[[Белоруски фудбалски куп|Белоруски куп]]''' (3) : 2006., 2010, 2015. * '''СССР Белоруска лига''' (3) : 1974., 1976., 1979. == Надворешни врски == *[http://www.eufo.de/football/blr/bateisov.htm FC BATE at EUFO.DE] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091013130806/http://www.eufo.de/football/blr/bateisov.htm |date=2009-10-13 }} *[http://www.weltfussball.de/teams/bate-borisov/ FC BATE at Weltfussball.de] *[http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=4943 FC BATE at Weltfussballarchiv.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120323145737/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=4943 |date=2012-03-23 }} *[http://www.playerhistory.com/club/2179/ FC BATE at Playerhistory.com] *[http://www.transfermarkt.de/de/verein/713/fcbateborisov/uebersicht/startseite.html FC BATE at Transfermarkt.de] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081229225107/http://www.transfermarkt.de/de/verein/713/fcbateborisov/uebersicht/startseite.html |date=2008-12-29 }} *[http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id=196 FC BATE at National Football Teams.com] *[http://www.football-lineups.com/team/FC_BATE/ FC BATE at Football-Lineups.com] ==Наводи== {{reflist}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Белорусија|Бате Борисов]] 1o44v8i8ao7rn9zturkp0gi50cquwpe 5591538 5591536 2026-07-13T13:46:42Z Carshalton 30527 5591538 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = БАТЕ Борисов | current = 2012–13 FC BATE Borisov season| | image = | fullname = ФК Бате Борисов | founded = 1973 | ground = [[Градски стадион, Борисов|Градски стадион]]<br />[[Борисов]], [[Белорусија]] | capacity = 5,402 | chrtitle = Претседател | | chairman = Анатоли Капски | manager = [[Виктор Гончаренко]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Белоруска Премиер лига]] | season = 2022 | position = '''3.''' | website = http://www.fcbate.by/ | pattern_la1=_BATE2012a | pattern_b1=_bate 2012A | pattern_ra1=_BATE2012a | pattern_sh1=_bate12h | leftarm1=FFFFFF | body1=FFFFFF | rightarm1=FFFFFF | shorts1=FFFFFF | socks1=0000FF | pattern_la2=_BATE2012h | pattern_b2=_bate 2012H | pattern_ra2=_BATE2012h | pattern_sh2=_bate12a | leftarm2=FFFFFF | body2=FFFFFF | rightarm2=FFFFFF | shorts2=FFFFFF | socks2=FACA11 }} [[Податотека:Football Stadium BATE, Borisov. Game July 2009.jpg|мини|Натпревар на ФК Бате Борисов]] '''ФК Бате Борисов''' е [[Белорусија|белоруски]] [[фудбал]]ски тим од градот [[Борисов]]. Тие се натпреваруваат во [[Белоруска Премиер лига|Белоруската Премиер лига]] каде се владеечки шампиони. Бате е исто така единствениот белоруски клуб кој успеал да се квалификува за групната фаза во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] (во сезоните [[Лига на Шампиони 2008/09|2008–09]], [[Лига на Шампиони 2011/12|2011–12]] и [[Лига на Шампиони 2012/13|2012–13]]) и групната фаза во [[Лига Европа]]. Нивниот дом е [[Градски стадион, Борисов|Градскиот стадион во Борисов]] и [[Стадион Динама (Минск)|Стадионот Динамо во Минск]] (за Европските натпревари). Во [[2011]] година започната е изградба на нов стадион во Борисов, и се очекува да заврши во [[2013]].<ref>[http://stadiumdb.com/constructions/blr/stadion_bate_borisov Stadion BATE Borisov (BATE Arena)]</ref> == Трофеи == * '''[[Белоруска Премиер лига]]''' (15) : 1999., 2002., 2006., 2007., 2008., 2009., 2010., 2011., 2012., 2013., 2014., 2015., 2016., 2017., 2018 * '''[[Белоруски фудбалски куп|Белоруски куп]]''' (3) : 2006., 2010, 2015. * '''СССР Белоруска лига''' (3) : 1974., 1976., 1979. == Надворешни врски == *[http://www.eufo.de/football/blr/bateisov.htm FC BATE at EUFO.DE] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091013130806/http://www.eufo.de/football/blr/bateisov.htm |date=2009-10-13 }} *[http://www.weltfussball.de/teams/bate-borisov/ FC BATE at Weltfussball.de] *[http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=4943 FC BATE at Weltfussballarchiv.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120323145737/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=4943 |date=2012-03-23 }} *[http://www.playerhistory.com/club/2179/ FC BATE at Playerhistory.com] *[http://www.transfermarkt.de/de/verein/713/fcbateborisov/uebersicht/startseite.html FC BATE at Transfermarkt.de] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081229225107/http://www.transfermarkt.de/de/verein/713/fcbateborisov/uebersicht/startseite.html |date=2008-12-29 }} *[http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id=196 FC BATE at National Football Teams.com] *[http://www.football-lineups.com/team/FC_BATE/ FC BATE at Football-Lineups.com] ==Наводи== {{reflist}} [[Категорија:Фудбалски клубови од Белорусија|Бате Борисов]] qqcopy0hly1k7z8l41rg9acrkvnd34i 0 1078675 5591813 5521341 2026-07-14T06:19:50Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591813 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Facciata ingresso principale.jpg|мини|Фасадата на главниот влез на банката]] '''Банката на Италија''' ([[италијански]]: ''Banca D'Italia'') е централна банка на [[Република Италија]] и е дел од [[Европски систем на централни банки|Европскиот систем на централни банки]] (ЕСЦБ) и [[Евросистем]]от. == ЦЕЛИ == Банката на Италија е јавно-правна институција и се стреми кон исполнување на целите од општ интерес во монетарното и финансиското подрачје. Во овој контекст, може да се наведат следниве цели: ценовната стабилност, која е примарната цел на Евросистемот под Договорот за основање на Европската заедница (ДЕЗ) и стабилноста и ефикасноста на финансискиот систем, на тој начин исполнувајќи го принципот на заштита на заштеди отелотворени во Уставот (член 47 (1): "Републиката го охрабрува и заштитува штедењето во сите негови форми, се уредува, координира и контролира обезбедувањето на кредит"); и други работи кои му се доверени тоа од страна на италијанскиот закон<ref>http://www.bancaditalia.it/</ref>. == ИСТОРИЈА == Потеклото на банкарството се губи низ времето. Но не и од оние централни банки, чија историја е исцрпена целосно во распон од едвај три века.За секој од нив, датумот на раѓање е познат со прецизност: 1668 за централната [[банка на Шведска]], 1694 за тоа на Англија, 1800 за Франција, 1814 за Холандија, 1817 за Австрија, 1850 за Белгија, 1875 за Германија, 1882 за Јапонија, 1893 за Италија, 1913 за Банката на федерални резерви на САД. Постои можност оваа список на датуми да не биде точна. Всушност, централната банка не се јавила како целосна и развиена институција која ја знаеме денес. Централната банка е тело кое се развивало со текот на времето, постепено стекнувало нови и повеќе комплексни функции, должности и функции, за создавање повеќе и повеќе сложени и деликатни односи со остатокот од банкарскиот и финансискиот систем и со политичкиот систем и економијата воопшто<ref name="topics.bloomberg.com">{{Наведена мрежна страница |url=http://topics.bloomberg.com/bank-of-italy/ |title=архивски примерок |accessdate=2013-04-27 |archive-date=2013-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130423144309/http://topics.bloomberg.com/bank-of-italy/ |url-status=dead }}</ref>. Банката на Италија беше конституирана во 1893 година како дел од целокупната реорганизација на банките во Италија. Во 1926 година на Банката и беше дадено значајно признание, бидејќи таа стана единствена надлежна институција за издавање книжни пари. И беше доделена моќ на банкарска супервизија која ќе се проширува и зајакнува со Законот за банките 1936, со која официјално и се призна статусот на Банката како јавно правна институција. Ова остана како основно законодавство на италијанското банкарство до 1993 година, кога Консолидираниот Законот за банки, кој и ден денес е во сила, беше донесен. Клучениот момент во историјата на Банката беше стабилизирање на лирата во 1947 година. Повоениот бран на инфлација беше скршен и монетарните услови за "економско чудо" на 1950-тите беа утврдени. Уставот од 1948 година го чуваше принципот на "заштита на заштеди." По шоковите од 1970та година, па сè до меѓународниот монетарен систем и лирата, италијанската дезинфлација беше помогната од посилната правна заштита на независната Централна Банка. Повторното воспоставување на стабилноста на валутата и почетоците за прилагодување на [[Јавни финансии|јавните финансии]] и овозможија на Италија да се усогласи со стандардите поставени од страна на Мастришкиот договор (1992) и да се квалификува во водечките групи на земји во усвојување на еврото како своја валута во 1999 година. Евро банкнотите и монетите почнаа да циркулираат во промет во 2002 година. == ОРГАНИЗАЦИЈА == Раководните тела на Банката се Собранието, Управниот одбор, гувернерот, генералниот директор и три Заменик директори; Последните пет ја сочинуваат Дирекцијата. Организационата структура на Банката ги одразува трите нивоа во кои работи: меѓународни, национални и локални. Дирекцијата ги изготвува и спроведува стратешките, управувните и оперативните политики. Собранието се одржува еднаш годишно и со цел одобрување на сметки и назначување на ревизори. Одборот на директори има административна власт и со него претседава гувернерот (или од страна на генералниот директор во негово отсуство). По реформата во 2005 година, гувернерот изгуби одговорност во поглед на одлуките на надворешните релевантни (односно банкарскиот и финансискиот надзор), кои се пренесени до Дирекцијата (со мнозинство гласови). Генералниот директор е одговорен за ден-за-ден администрација на банката, и делува како гувернер кога тој е отсутен. Одборот на ревизори ја оценува администрацијата на банката во согласност со законот, прописите и статутот.На национално ниво Банката е организирана во филијали сместени во регионалните престолнини и во некои провинциски престолнини. Нивните активности се однесуваат на банкарскиот и финансискиот надзор, циркулирањето на домашната банкнота, платниот систем на услуги, економските анализи и статистичките истражувања на локално ниво. Банката има претставништва во [[Лондон]], [[Њујорк]] и [[Токио]], голем број на офицери се назначени како финансиски приврзаници на некои италијански амбасади и конзулати.Банката на Италија во моментов е во процес на општата реорганизација наменета за подобрување на квалитетот, економијата и на ефикасноста на услугите што ги дава државата, во согласност со менувањето на економската и финансиската состојба и од можностите што ги нудат технолошките иновации. Оваа реорганизација,во која учествуваат Дирекцијата, филијалите и претставништва во странство, почна во 2007 година и сега е при крај. == ЧЛЕНОВИ НА ДИРЕКЦИЈАТА (управниот одбор) == Дирекцијата (Владејачкиот одбор) е колегијален орган, предмет на членовите 21, 22 и 23 од Статутот, кој е составен од гувернерот, генералниот директор и тројца заменици директори.Тие се овластени да усвојат мерки од екстерно значење во однос на остварувањето на јавни функции кои им се доверени со закон на [[Банка]]та во извршување на своите цели, освен одлуките кои потпаѓаат под надлежност на ЕСЦБ. Резолуциите се донесуваат со апсолутно мнозинство на присутните, каде бројот на поделба е еднаков,а гувернерот има решавачки глас<ref name="topics.bloomberg.com"/>. # [http://Игнацио%20Виско Игнацио Виско]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – гувернер # [http://Фабрицио%20Сакомани Фабрицио Сакомани]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - генералниот директор # [http://Салвадор%20Роси Салвадор Роси]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Заменик-генералниот директор # [http://Фабио%20Панета Фабио Панета]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Заменик-генералниот директор # [http://Лујџи%20Федерико%20Сињорини Лујџи Федерико Сињорини]{{Мртва_врска|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Заменик-генералниот директор == ФУНКЦИИ И УПРАВУВАЊЕ == Функционалните и управувачки аранжмани на Италија се засноваат на различни правни извори: правото на Заедницата, кој ја регулира активноста на Европскиот систем на централни банки (ЕСЦБ), одредбите од банкарскиот и финансискиот закон во врска со неговите надзорни овластувања, другите одредби кои ги регулираат своите односи со Министерството за економија и финансии и други органи, и Статутот. Главните функции на Банката на Италија се дизајнирани за да се обезбеди монетарна и финансиска стабилност, што е нужен услов за траен раст на економијата. Банката придонесува во одлуките за единствена монетарна политика на еврозоната и ги врши задачите кои и се доверени, како централна банка која есоставен дел на Евросистемот. Тој е одговорен за спроведувањето на овие одлуки во Италија преку работењето со кредитни институции, политика на отворен пазар, и менаџментот на задолжителните резерви. Банката промовира непречено функционирање на платниот систем преку обезбедување на насоки, регулирање и контрола. Таа врши услуги за државата со спроведување на трезорско работење (јавен сектор приходи и расходи), дејствувајќи како агент за јавен долг, и борбата против каматата. Еден дел од активностите на банката се насочени на високо ниво на меѓународна соработка, особено во делот за финансиската стабилност. Таа учествува во соработка со разни групи и комитети на европско ниво и во мултилатерални форуми. Исто така, обезбедува техничка помош на регулаторните тела на новите и земјите во транзиција. == МОНЕТАРНА ПОЛИТИКА == Согласно со членот 105 од Договорот за ЕЗ, стабилноста на цените е примарна цел на Евросистемот, кој се состои од [[Европска централна банка|Европската централна банка]] и централните банки на земјите-членки, кои го прифатија еврото. Целта е следена преку единствена монетарна политика. Банката на Италија придонесува за монетарната политика во Евросистемот преку учество на гувернерот на Управниот совет на ЕЦБ. Економските анализи кои се вршат од страна на вработените во банката на Италија се важен придонес кон дискусијата и процесот на донесување одлуки во Советот и техничките комитети на Евросистемот и работните групи. Целта на [[монетарната политика]] е одржување на [[Ценовна стабилност|ценовната стабилност]], дефиниранирана од страна на Управниот совет како водење на хармонизиран индекс на потрошувачките цени на еврозоната подолу, но блиску до 2 отсто во текот на среден рок.Советот користи различни инструменти, вклучувајќи ги и промените во официјалните курсеви и регулирање на количината на резерви на меѓубанкарскиот пазар по пат на отворен пазар операции<ref name="topics.bloomberg.com"/>. При донесувањето на одлуките на Управниот совет во врска со официјалните каматни стапки се утврдуваат условите на кредитните институции за собирање финансиски средства. Преку сложен процес на овие одлуки се гледа на различни начини: на различни степени, во приносите на други пазари, во домаќинствата и заштедите, расходите и инвестиционите одлуки на фирмите и, во крајна линија, во економијата во целина и особено на ниво на цените. Спроведувањето на монетарната политика се заснова на принципот на супсидијарност, според кој операциите на Евросистемот вообичаено се вршат од страна на централните банки на поединечни земји-учеснички. == ДЕВИЗНИОТ ПАЗАР И ЗАДОЛЖИТЕЛНИТЕ РЕЗЕРВИ == Задачите и функциите доверени на Банката на Италија во рамките на Европската институционалната рамка ги вклучуваат интервенциите на девизниот пазар и управувањето со девизните резерви<ref name="topics.bloomberg.com"/>. === Девизен пазар === Постојано, со правилата со кои се регулира Евросистемот, Банката на Италија придонесува за интервенции на девизниот пазар. Таа може да бидат повикана да интервенира на пазарот, заедно со другите национални централни банки и Европската централна банка. Таа учествува секојдневно во телеконференција со другите главни централни банки, со цел да се утврди индикативноста на девизниот курс на еврото во однос на 35 валути. Покрај тоа, Банката на Италија учествува на состаноците во кои централните банки учеснички во новиот механизам на девизниот курс даваат извештај за активностите на девизниот пазар. === Задолжителни резерви === Задолжителните резерви се од суштинско значење и за Банката и за Евросистемот. На прво место ЕЦБ може да побара Централните Банки да обезбедат резерви за да се исполнат некои посебни потреби. Второ, националните резерви можат да се искористат за сервисирање на странски долг во странска валута, со што можат да се избегнат многу дисторзивни ефекти на пазарот. И на крај, бидејќи официјалните резерви на поединечните национални централни банки се составен дел од оние на Евросистемот, нивното целокупно ниво и правилно управување придонесе за зачувување на кредибилитетот на ЕСЦБ. Банката управува со резервите преку нивно инвестирање директно на меѓународните пазари. Таа управува, паралелно со другите централни банки врз основа на критериумите и целите утврдени од страна на Управниот совет на ЕЦБ и дел од девизните резерви ги доделува на Европската централна банка во почетокот на монетарен сојуз. == СИСТЕМ НА ПЛАЌАЊЕ == Системот на плаќање може да се дефинира како збир на инструменти, постапки и лица (како посредници и други), инфраструктура и правила кои придонесуваат за трансфер на пари од еден оператор на друг. Интервенцијата на централните банки има за цел да ја зачува довербата на јавноста во [[валута]]та како средство за плаќање, преку промоција на условите за ефикасност, стабилност и безбедност. Со полесен трансфер на пари помеѓу операторите и поттикнувањето на раст на трансакциите, непреченото функционирање на платниот систем е неопходен услов за стабилност и ефикасност на финансиските пазари и растот на реалната економија. Обезбедувањето на директно плаќање за услугите е една од клучните елементи на располагање на Централната банка, заедно со регулирањето на системот (надзорната функција) и соработката со пазарот, со која треба да се промовира непречено функционирање на платниот систем. Во Италија, централната банка работи преку национални платежни системи, особено "BI-Rel", за решавање во брзо време големи поединечни трансакции, и "BI-Comp", за клиринг и порамнување на исплати на мало. Во нејзината улога како оператор на системите за плаќање, Банката дефинира политики за подигнување на ефикасноста, сигурноста и безбедноста на директно давање на домашните платежни услуги. Акцијата на национално ниво е поставена во европски контекст и повеќе се одликува со силен притисок да се создадат заеднички процедури заедно со еврозоната и усогласување на регулаторната рамка. Евросистемот и довери задача на Банката на Италија, заедно со централните банки на Франција и Германија, да придонесат во развивање и функционирање на платформата на новиот европски систем за плаќање TARGET2. Банката објави дека е подготвена, заедно со централните банки на Франција, Германија и Шпанија, да изгради единствен европски систем за порамнување на хартии од вредност (TARGET2 хартии од вредност). Акциите на банката во платниот систем, каде што системските ризици и цената на пазарната неефикасност се високи, придонесоа, заедно со технолошките и финансиските иновации за зголемување на меѓународната интеграција на земјата и за доведување на платниот систем на Италија во согласност со стандардите на други водечки индустриски економии. == БАНКНОТИ И МОНЕТИ == Банката на Италија издава [http://евро%20банкноти евро банкноти]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} во согласност со принципите и правилата утврдени во рамките на Евроситемот и ги контролира сите готови пари во оптек во Италија. Како дел од Евросистемот, Банката произведува количина на евро банкноти кои биле доделени, ги става во промет, учествува во потрагата и експериментирањето на нови безбедносни одлики и придонесува кон дефинирање на заеднички стандарди за квалитет на парите во оптек и борбата против фалсификувањето. Банката на Италија, исто така, има овластување да ги контролира оние институции коишто работат со [[пари]]те. Во случај на прекршок,банката може да наметне парични и административни санкции. Евро монетите се коваат во Италија од страна на државната печатница и во име на Министерството за економија и финансии, кое во својот капацитет како издавачко тело, гарантира дека тие се распоредени на национално ниво преку филијали на Банката на Италија. == СТРАТЕГИСКИ ПЛАН 2011-2013 == === ВИЗИЈА === Банката на Италија планира да ја зајакне својата повеќеаспектна акција за подобрување на монетарна и финансиска стабилност и тоа преку: формулирање и имплементација на монетарната политика на евро-областа; регулација и супервизија на финансиските посредници, пазарите и на платниот систем; анализата на италијански и светски економии за да ги информира другите италијански институции и јавното мислење и да придонесе во економските дебати. Банката има намера да ги извршува работите совршено, настојувајќи да ги намали трошоците, брзо да одговара на ризиците и да ги награди добрите заслуги и вештини. Тоа ќе се постигне на основа на нејзината независност<ref>http://economictimes.indiatimes.com/topic/Bank-of-Italy</ref>. === СТРАТЕШКИ ЦЕЛИ === # Подобрување на совесноста и делотворноста на надворешната и внатрешната комуникација за резултатите од активностите на Банката и менаџментот на управување на ресурси. # Преземање на иновации во работењето на Банката со цел да ја зголемат својата ефикасност # Да се зајакне посветеноста на банката кон општествената одговорност === АКЦИОНИ ПЛАНОВИ === Акционите планови идентификуваат начини на кои стратешките цели се преземаат и се инструмент за спроведување на активности и следење на напредокот. === КОМУНИКАЦИЈА === Да се подобри темелноста и делотворноста на надворешната и внатрешната комуникација за резултатите од активностите на Банката и за управувањето на своите ресурси со разгледување методи и канали на комуникација, со посебен осврт на: * Ширење на идејата во рамките на Банката дека комуникацијата е еден од основните и попречни стратешки фактори кој треба да биде управуван со потполна свест за влијанието кое тоа го има; * Вршење на широк преглед на развојот на односите на Банката со медиумите и конципирањето нивниот понатамошен развој; * Проценување на потребата и можните форми на надоместок за комуникациски цели, до најчестите интернет платформи; * Разгледување и проширување на мрежното место на Банката, прв од сите технолошки гледни точка, со цел подобрување на неговата употребливост,достапност и интерактивност со повеќе кориснички ориентиран пристап; * Радикално реорганизирање на интранет страницата на Банката, со целосно осмислување на содржината, стилот и интерактивноста на каналите на комуникација. Одговорно лице: Генералниот секретар Реализација: Втората половина на 2013 година === ИНОВАЦИИ === Да се изврши реформа на системите за управување на банката (патека на кариера, оценување, мотивација, пол). Одговорно лице: Генералниот секретар Реализација: Втората половина на 2013 година Подобрување на менаџмент системот за контрола за да се надополни стратешкото планирање, меѓу другото, преку проучување на можноста за воведување на децентрализираните буџети и, поконкретно: * Да се воспостави методологија за анализа на трошоци и поврзаните правила за нејзина употреба во врска со проекти, акциони планови и други важни иницијативи; * Да се воспостави методологија за евидентирање на расходи за спроведување на стратегијата; * Изучување на организациски и технички барања за усвојување на децентрализирани буџети. Одговорно лице: Главниот сметководител како член на Управниот Координативен комитет Да се заврши процесот на интеграција на ИТ, управувањето со персоналот,организациските и работни процеси, и планирањето и контролата, со цел да се зголеми продуктивноста преку дизајнирање и спроведување на интегриран информативен систем. Овој систем треба да му овозможи на постојаниот секторски систем на банката добра комуникација, правејќи ги интероперабилни. Единица надлежна: Управниот комитет за координација Реализација: Првата половина на 2013 година Да се создаде нов модел на управување со имотот што Банката го изнајмува и да се добијат многу глобални купувачот, по што Банката да ги насочи своите сили за купување на стоки и услуги кои во моментов се распределени на различни единици. Одговорно лице: Управниот директор за сопственост и купување Реализација: Првата половина на 2014 година === ОПШТЕСТВЕНА ОДГОВОРНОСТ === Да се намали влијанието врз животната средина што се создава од активностите на Банката преку: * Намалување на потрошувачката на енергија и поттикнување на употреба на обновливите извори на енергија; * Намалување на влијанието врз животната средина преку подвижноста на вработените; == УСЛУГИ ЗА НАСЕЛЕНИЕТО == * ''Државен трезор за плаќања и складирање'' Банката на Италија дејствува како благајник на италијанската држава. Таа прави исплати за сметка на општите владини тела и ги собира обврските кон нив. Граѓаните може да добијат плати и други исплати од владините тела, да го платат она што им го должат на оние органи или на трети лица, и да добијат извештаи за реализираните трансакции. * ''Размена на книжни пари и монети'' Оваа услуга врши замена на оштетените евро банкноти и монети преку носење на банкнотите и монетите на една од банките на Италија кои ја обезбедуваат оваа услуга. * ''Проверка на осомничени фалсификувани банкноти'' Оваа услуга овозможува да се испитаат осомничените банкноти за кои се смета дека се фалсификувани и доколку резултатите го докажат тоа,да се преземат соодветни мерки. Секој кој се сомнева во исправноста на својата банкнота има право да ја однесе во која било банка или пошта да се провери. Потоа банката или поштата ја носи банкнотата до Централната банка на Италија каде што се проверува банкнотата од Националниот Центар за анализа на фалсификати. * ''Проблеми и исплата на BI чековите од благајната'' * ''Централниот кредитен регистар'' Централниот Кредитен регистар е информатички систем управуван од страна на Банката на Италија која ги собира податоците доставени од страна на банките и финансиските компании за кредитите што тие ги доделуваат на своите клиенти. Службата ги дава овие податоци на располагање бесплатно. * ''Мегубанкарски регистар на неправилни чекови и кредитни картички'' Регистарот овозможува да си ги проверите податоците за вас во својата база на податоци, може да се следи редовната циркулација на чекови и платежни картички на банката и поштата, и обезбедува појаснувања во врска со функционирањето на регистарот. Исто така служи да се спречи неправилното користење на чековите и платежните картички издадени од банките и поштата,ја зголемува сигурноста на овие инструменти и од тука и довербата на граѓаните. И оваа услуга е бесплатна. * ''Поплаки во врска со банкарските и финансиските услуги'' Со оваа услуга од банката може да се пријават неправилни или несоодветно постапување од страна на банките и финансиските посредници на Банката на Италија. Банката ги разгледува поплаките и потврдува дали се прекршени транспарентноста и исправноста на барањата и потоа интервенира. Банката одговара на поднесителот на жалбата, ја повикува банката или финансискиот посредник да одговори во целост, прецизно и брзо што се случило, и, конечно, дава одговор. * ''Поднесување на жалби до финансискиот народен првобранител'' Народниот првобранител е еден од алтернативните начини на решавање на жалби од страна на клиентите за банките или другите финансиски посредници. Постојат три регионални одбори, кои се наоѓаат во Рим, Милано и Неапол. * ''Пристап до истриската архива'' Оваа улуга овозможува пристап до историската архива на банката која се состои од 20 комплети на книги. Од нив, најстариот датира од 1840 година. * ''Пристап до библиотека'' Колекциите на Банката на Италија се управувани од страна на две библиотеки: Паоло Baffi библиотека, која е специјализирана за банкарството, финансиите и економијата, а другата библиотека, се специјализира за дела од банкарски и финансиски права и закони. Вкупната количина изнесува 150.000 тома, 8500 периодични публикации на хартија, и 1300 електронските ресурси. == КОДЕКС НА ОДНЕСУВАЊЕ ЗА СЛУЖБА ВО БАНКА НА ИТАЛИЈА == На 26 октомври на [[Одбор на директори|Одборот на директори]] го одобри Кодексот на етика за персоналот на Банката. Кодексот ги утврдува општите принципи со кои вработените треба да се усогласат во извршувањето на нивните должности, потоа со јавната природа на Банката и важноста на интересите кои им се доверени на нив. Поточно, кодот ги вклучува принципите за независност и непристрасност, забрана за прифаќање на подароци, судири на интереси, доверливост, и продолжување на работите по престанокот на работниот однос.Кодот служи како пат за насочување на однесувањето на вработените, без повреда на обврските и забрани утврдени во формалните прописи. == Наводи == {{наводи}} == Официјално мрежно место == * [http://www.bancaditalia.it Банка на Италија] [[Категорија:Банки во Италија]] [[Категорија:Централни банки|Италија]] [[Категорија:Европски систем на централни банки|Италија]] [[Категорија:Економија на Италија]] spml81erz85n2scvd0eoti0nnvd2rqg 0 1082382 5591780 5312467 2026-07-14T06:12:50Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591780 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Fastweb S.p.A. | image = HQ Fastweb, Milano Piazza Olivetti.jpg | caption = Седиштето на Fastweb во Милано | logo = | type = [[Public company|Public]] | genre = | foundation = 1999 | founder = | location_city = Милано | location_country = Италија | location = | locations = | area_served = | key_people = Карстен Шлотер ([[Претседател]]), Ули Дитикер ([[Вице-Претседател]]), Алберто Калчањо ([[Генерален директор]]) | industry = Телекомуникации | products = | services = [[Телефонија]]<br>[[Broadband Internet]]<br>[[Дигитална телевизија]] | revenue = €1,88 билиони (2010) | net_income = -€72,4 милиони (2010) | assets = | equity = | owner = [[Swisscom]] (100%) | num_employees = 3417 | parent = | divisions = | subsid = | homepage = [http://company.fastweb.it/ company.fastweb.it] | footnotes = | intl = }} '''Фаствеб''' ([[италијански јазик|итал]]. Fastweb S.p.A.) — [[италија]]нска телекомуникациската компанија која обезбедува фиксни, [[Интернет|Broadband Интернет]] и [[Дигитална телевизија|дигитални ТВ]] услуги. Fastweb е исто така една од најважните компании во Италија во обезбедување на FTTH врски. Денес Fastweb е целосно во сопственост на швајцарската компанија [[Swisscom]]. Во мај [[2007]] година, швајцарското телекомуникациско претпријатие Swisscom платиле 3 милијарди евра за 82,4% од акциите на Fastweb. Swisscom потоа го откупил и остатокот од малцинските акционери по правењето на доброволна понуда во септември [[2010]] година. ==Надворешни врски== *[http://company.fastweb.it/ Fastweb] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20051130025352/http://company.fastweb.it/ |date=2005-11-30 }} *[http://www.swisscomitalia.it/ Swisscom Italia] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130921053656/http://www.swisscomitalia.it/ |date=2013-09-21 }} *[http://www.kasenna.com Kasenna] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190629184506/http://kasenna.com/ |date=2019-06-29 }} - Provider of Video on Demand Server Technology [[Категорија:Италијански телекомуникациски претпријатија]] [[Категорија:Италијански претпријатија]] [[Категорија:Семрежна телевизија]] [[Категорија:Милано]] 5db8ifb3brppiy3tadqb9p969lpqtq7 0 1082482 5591952 5582517 2026-07-14T10:53:18Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591952 wikitext text/x-wiki {{Infobox central bank | bank_name = Хрватска народна банка | bank_name_in_local = Hrvatska narodna banka | image_1 = | image_title_1 = | image_width_1 = | image_2 = | image_title_2 = | image_width_2 = | headquarters = Плоштад на хрватските великани 3<br>[[Загреб]] | coordinates = {{coord|45|48|44|N|15|59|03|E}} | established = 21 декември 1990 | president = [[Борис Вујчиќ]] | leader_title = гувернер | bank_of = [[Хрватска]] | currency = [[хрватска круна]] | currency_iso = HRK | reserves = 11,420 милијарди € [http://www.hnb.hr/eindex.htm] декември 2011 | borrowing_rate = | deposit_rate = | website = {{URL|www.hnb.hr}} | preceded = | succeeded = | footnotes = |logo=Croatian_National_Bank_logo.png|logo_size=100px}} '''Хрватска Народна Банка''' ([[хрватски]]: ''Hrvatska narodna banka'') — главната [[банка]]рска институција во [[Хрватска]], а воедно ја претставува и највисоката институција на монетарната власт. Хрватска Народна Банка е [[централна банка]] на Хрватска. == Цели и задачи на Хрватската Народна Банка == Хрватската Народна Банка (НБХ) е одговорна, во рамките на своите права и должности, за стабилноста на валутата и општата [[ликвидност]] на плаќањата во земјата и во странство. Хрватската народна банка во својата работа е независна, но за својата работа одговара пред хрватскиот парламент. Добивката на Хрватската народна банка му припаѓа на државниот [[буџет]]. Позицијата на ХНР се уредува со законот за Народна Банка. Според член три на Законот за Народната Банка на Хрватска, главна цел на ХБН е одржување на [[ценовна стабилност|ценовната стабилност]], како и поддржување на хрватската [[економска политика]] во согласност со принципите на отворената [[пазарна економија]] и слободна [[конкуренција]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |title=Закон за Народната Банка на Хрватска, член 3. |accessdate=2013-05-22 |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918030501/http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |url-status=dead }}</ref> # Цел на Народната Банка на Хрватска е одржување на стабилноста на цените. # Без да се доведе во прашање остварувањето на нејзината цел, Народната Банка на Хрватска ќе ја подржи [[Економска политика|економската политика]] на [[Република Хрватска]] и притоа ќе делува, согласно со принципите на отворената пазарна економија и слободна конкуренција. Што се однесува до функциите и должностите на Народната Банка на Хрватска, тие се регулирани со член 4 на истоимениот закон. Таа е самостојна и независна во согласност со [[Устав на Хрватска|Уставот]] и [[закон]]ите на Република Хрватска во целокупното работење од своја надлежност. Генерално гледано, должностите на НБХ се слични со народните банки на другите [[Држава|држави]] и се слични на функциите на народните банки кои ги даваат теориите по монетарна економија. Надлежностите и задачите на Народната Банка на Хрватска се: * Формулирање и спроведување на [[монетарна политика|монетарната политика]] и [[девизен курс|девизниот курс]], * Одржување и управување со [[девизни резерви|девизните резерви]] на [[Хрватска]], * Издавање [[Банкнота|книжни]] и ковани [[пари]], * Издавање и одземање на лиценци и одобренија во согласност со законите со кои се регулира работата на [[кредит]]ните институции, [[кредитнa униja|кредитните унии]], институциите за [[платен промет]] и системите за исплата на трансакции, девизно работење и овластени менувачници, * Надзор и мониторинг, во согласност со законите со кои се регулира работењето, на кредитни институции, кредитни унии, институциите на платен промет и [[платни системи|системи за плаќање]], институции и платните системи за порамнување трансакција - водење на сметки на кредитни институции и ефикасноста на платните трансакции на овие сметки, давање на кредити на кредитните институции и примање на [[депозити|депозитни]] средства од тие институции, * Воспоставување и унапредување на [[платeн систем|платниот систем]], * Должности предвидени со законите на Република Хрватска, * Донесувањето на подзаконските акти во работите од своја надлежност, и * Извршување други работи утврдени со закон.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |title=Закон за Народната Банка на Хрватска, член 4. |accessdate=2013-05-22 |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918030501/http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |url-status=dead }}</ref> Хрватската народна банка може, со цел да се реализира монетарната политика и [[политика на девизниот курс|политиката на девизниот курс]], да донесе мерки и инструменти кои се неопходни за регулирање на кредитните активности и [[ликвидност]]а на кредитните институции и регулирање на количината на [[пари]] во оптек т.е. воведување мерки поврзани со [[каматнa стапкa|каматните стапки]] и девизниот курс на домашната [[валута]]. Генерално, законот за Народна Банка на Хрватска, монетарната и девизната политика на НБХ ја регулира во овие области: * надлежности и овластувања за спроведување на монетарната и девизната политика, * работа на [[Операции на отворениот пазар|отворен пазар]], * одобрување [[кредит]]и на кредитни институции, * дисконтно работење, * каматни стапки на дискотното и кредиторното работење, * [[задолжителнa резервa|задолжителни резерви]], * тргување со [[девизи]] и ефективни пари, * [[Девизни резерви|девизните резерви]] на Република Хрватска, * отворање на сметки во странство за меѓународни плаќања.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |title=Закон за Народната Банка на Хрватска, член 9-20. |accessdate=2013-05-22 |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918030501/http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |url-status=dead }}</ref> == Органи на Народната Банка на Хрватска == [[Податотека:Hrvatska Narodna Banka.jpg|мини|Поглед кон седишето на Хрватската народна банка]] Како органи на Народната Банка на Хрватска се: * Советот на Народната Банка на Хрватска и * Гувернерот на Народната Банка на Хрватска. === Советот на Народната Банка на Хрватска === Советот на Народната Банка на Хрватска се состои од гувернерот, заменик и вице гувернери. Советот на Хрватската народна банка има до осум надворешни членови. Советот на Хрватската народна банка e одговорен за постигнување на целите и задачите на Хрватската народна банка. Тој воспоставува политики кои се однесуваат на активностите на Хрватската народна банка. Како фунции на Советoт на НБХ се јавуват: * утврдување на монетарната политика и политиката на девизниот курс, * донесување на Статутот и финансискиот план на НБХ, * усвојување на [[финансиски извештаи|финансиските извештаи]]: НБХ двапати годишно доставува извештај до хрватскиот парламент за финансиската состојба, степенот на стабилност на цените и спроведувањето на монетарната политика, а месечно до Министерството за финансии поднесува скратен биланс на НБХ, * утврдување на условите на кредитирање кредитни институции, * поставување на каматните стапки, * уредување на задолжителните резерви, * издавање и одземање на лиценци наа кредитни институции со седиште во Република Хрватска и филијалите на кредитни институции со седиште надвор од Хрватска, * определување на несолвентност, давање предлози за покренување на [[стечај]]на постапка и одземање на лиценца на кредитни институции, * одобрување за спојување на кредитните институции и други компании, * одобрение за назначување на претседател и членови на одборот на кредитни институции, * издавање и одземање на лиценци за работа на системот за порамнување на трансакции, * одлучувањето за деноминации и одлики на книжните и кованите пари и нивното пуштање и повлекување од оптек, * определување на [[стратегија|стратегии]] и [[Политика|политики]] за девизните резерви, * одлучување за членство НБХ во меѓународни институции и [[организација|организации]], * одлучува за основање и затворање на филијали и претставништва на НБХ.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |title=Закон за Народната Банка на Хрватска, член 42. |accessdate=2013-05-22 |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918030501/http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |url-status=dead }}</ref> === Гувернерот на Народната Банка на Хрватска === Гувернерот на НБХ е одговорен за спроведување на одлуките на Хрватската народна банка. Во прилог на организирањето и управувањето со Хрватската народна банка, Гувернерот на НБХ, меѓу другото, ги врши и овие должности: * ја претставува Хрватската народна банка, * обезбедува подобри услови и начини за супервизија на кредитни институции, * обезбедува решенија во процесот на [[супервизија]] на кредитни институции, * донесува подзаконски акти, одлуки и општи акти од делокругот на НБХ, а кои со законот за НБХ не се ставени како надлежности на Советот на НБХ.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |title=Закон за Народната Банка на Хрватска, член 43. |accessdate=2013-05-22 |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918030501/http://www.hnb.hr/propisi/zakoni-htm-pdf/h-zakon-hnb-9-7-2008.pdf |url-status=dead }}</ref> == Наводи == <references /> == Официјално мрежно место == * [http://www.hnb.hr Хрватска народна банка] [[Категорија:Организации во Хрватска]] [[Категорија:Банки во Хрватска]] [[Категорија:Централни банки|Хрватска]] [[Категорија:Европски систем на централни банки]] [[Категорија:Економија]] [[Категорија:Економија на Хрватска]] [[Категорија:Монетарна економија]] [[Категорија:Монетарна политика]] lc0nv6l0pjo8i4a7ptj9yrez2f5fg83 0 1082531 5591916 5382101 2026-07-14T09:35:27Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591916 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = BNP Paribas Fortis | logo = [[File:BNP Paribas Fortis.png|200px]] | image = Montagne du Parc 3, 1000 Bruxelles.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Седиштето на BNP Paribas Fortis во [[Брисел]] | type = [[подружница]] | genre = | foundation = 1990 | founder = | location_city = | location_country = | location = [[Брисел]], [[Белгија]] | area_served = | key_people = | industry = [[финансови услуги]] | products = | services = | market cap = | revenue = | operating_income = | net_income = | assets = | equity = | owner = | num_employees = 37,000, од кои 18.000 во Белгија | parent = [[BNP Paribas]] | divisions = | subsid = | homepage = | footnotes = | intl = yes }} '''BNP Paribas Fortis''' е комерцијалното име на Фортис банката, меѓународна банка со фокус во [[Белгија]]. Денес 75% од акциите на банката му припаѓаат на [[BNP Paribas]]. Судската одлука изречена, на [[12 декември]] [[2008]] година, сопственост да биде резултат на нелегитимна акција, продажбата е направена контингент со акционерско одобрување. На [[11 февруари]] [[2009]], состанокот на акционерите одбил да ја одобри продажбата, но по некои промени кој биле направени дополнително во договорот дошло до повторни преговори со BNP Paribas, што завршило со продажба која била одобрена од страна на акционерите на [[28 април]] ([[Гент]]) и [[29 април|29]] ([[Утрехт]]), а завршилa на [[12 мај]]. == Надворешни врски == * [http://www.fortis.be/fr/ French language site] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090301050115/http://www.fortis.be/fr/ |date=2009-03-01 }} * [http://www.fortis.be/nl/index.asp Dutch language site] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090228202935/http://www.fortis.be/nl/index.asp |date=2009-02-28 }} * [http://www.bnpparibasfortis.com/ International site] * [http://cpb.bnpparibasfortis.be/ Corporate & Public Bank, Belgium] * [http://www.merchant.fortisbank.com/ Portal for medium-sized companies, large corporates, public companies & financial institutions] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131006072128/http://www.merchant.fortisbank.com/ |date=2013-10-06 }} [[Категорија:Банки во Белгија]] [[Категорија:BNP Paribas]] s1n6xk415x5f73zol8tmw4kqi5u1ktt 0 1082866 5591975 5567900 2026-07-14T11:25:01Z Buli 2648 /* Контроверзност */ 5591975 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-suffix = |image =File:Ziadin Sela.jpg |imagesize = |office1 = Градоначалник на [[Општина Струга]] |term_start1 = 2013 |term_end1 = 2017 |office2 = Претседател на [[Албанска лига]] |term_start2 = [[2026]] |term_end2 = |office3 = [[Алијанса за Албанците|Претседател на Алијанса за Албанците]] |term_start3 = [[2015]] |predecessor1=[[Рамиз Мерко]] |successor1=[[Рамиз Мерко]] |term_end3 = [[2026]] |birth_date = {{роден на|||1972}} |birth_place = [[Ливада (село)|Ливада]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[Албанска лига]] |alma_mater = |profession = специјалист по [[интерна медицина]] |religion = [[муслиман]] |spouse = |website = }} '''Зијадин Села''' ({{langx|sq|Ziadin Sela}}; роден во {{роден на|||1972}} во [[Ливада (село)|Ливада]], [[Струшко]]) — [[македонски]] [[политичар]] и [[градоначалник]] на [[Општина Струга]] во периодот 2013 — 2017 година.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|title=д-р Арбен Лабеништи му ја честита победата на д-р Зијадин Села|date=25 март 2013|publisher=ТВ Спектра|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328092959/http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2013)|Локалните избори во 2013]] Села го победил заедничкиот кандидат на [[ВМРО-ДПМНЕ]] и [[СДСМ]] Владимир Кочовски со околу 5.000 гласови разлика.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.dw.de/%D0%B7%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B5-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B0/a-16741784|title=Зијадин Села е градоначалник на Струга|date=13 април 2013|publisher=Дојче Веле|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> По изборните резултати имало 15 жалби од страна на ВМРО-ДПМНЕ до [[ДИК]], но комисијата прифатила само две кои не влијаеле врз конечниот резултат.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.plusinfo.mk/vest/88531/Zijadin-Sela-e-nov-gradonachalnik-na-Struga|title=Зијадин Села е нов градоначалник на Струга|date=13 април 2013 |publisher=Плус Инфо|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> Една од првите негови мерки по преземањето на градоначалничката функција било уривање на сите [[дивоградба|дивоградби]] сместени долж кејот на реката [[Црн Дрим]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|title=Зијадин Села ќе ги урива дивоградбите крај кејот на Дрим|date=15 мај 2013|publisher=МКД.мк|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617215007/http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2016)|Парламентарните избори 2016]] година коалицијата предводена од него, [[Алијанса за Албанците]], учествувала на изборите на кои Села бил избран за пратеник во македонското Собрание. ==Медицинска кариера== Што се однесува до неговата професионална кариера, тој по професија е [[лекар]], специјалист [[интерна медицина|интернист]]. Започнал како специјализант работејќи во [[Црвениот крст]], а потоа преминал во [[ЈЗУ Општа болница - Струга|Општата болница]] во [[Струга]]. Со запливувањето во политичките води, извесен период бил и директор на [[Државен санитарен и здравствен инспекторат]], а потоа станал пратеник. Зијадин Села е оженет и татко на две малолетни деца.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.ohridtimes.mk/vesti/zijadin-sela-k-e-go-lechi-srtseto-na-struga/2013/04|title=Зијадин Села ќе го лечи срцето на Струга|date=25 април 2013|publisher=Охрид Тајмс|accessdate=24 мај 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Контроверзност== Пред да стане градоначалник, Села бил пратеник во [[Собрание на Македонија|Македонскиот парламент]] во периодот 2011 — 2013. За време на неговиот пратенички мандат предизвикал големо медиумско внимание со неговата радикална изјава во врска со законот за македонските бранители, заканувајќи се дека ќе го [[пожар|запали]] парламентот.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|title=Зијадин Села се закани дека ќе го запали парламентот|date=8 ноември 2012|publisher=Сител|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2012-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110200707/http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|url-status=dead}}</ref> На 11 јули 2014 г. Села бил еден од предводниците на поголема група демонтранти во Скопје поради судската пресуда за сторителите на [[Смилковци|Убиствата кај Смилковското Езеро]]. Групата скандирала „[[ОВК|УЧК]]“, и „[[Голема Албанија|Етничка Албанија]]“, иако во извештајот не се наведува дали Села скандирал заедно со нив.<ref>{{наведени вести|url=http://www.makdenes.org/archive/news/20140711/428/428.html?id=25453705|title=Демонстрантите дојдоа до Мавровка и седнаа на земја|date=11 јули 2014|publisher=РСЕ|accessdate=11 јули 2014}}</ref> == Напад во Собранието (27 април 2017) == На 27 април 2017 година, за време на конститутивната седница на Собранието на Република Македонија, по изборот на Талат Џафери за претседател на Собранието, група демонстранти насилно влегла во зградата на парламентот. Во инцидентот биле нападнати повеќе пратеници, новинари и службени лица, при што биле повредени десетици лица. Зијадин Села бил меѓу најтешко повредените пратеници. Според видео-снимките и сведоштвата објавени по настанот, тој бил физички нападнат од повеќе лица, удиран и влечен низ ходниците на Собранието, при што се здобил со тешки повреди на главата и бил пренесен на лекување во Клиничкиот центар во Скопје. Поради сериозноста на повредите, неколку дена бил хоспитализиран, а потоа продолжил со домашно лекување. Основното јавно обвинителство отвори истрага за нападот врз Села и соопшти дека, врз основа на собраните докази, постојат основи на сомнение дека дејствијата на дел од напаѓачите претставуваат обид за убиство. Во рамките на истрагата биле идентификувани и приведени повеќе лица осомничени за учество во нападот. По нападот во Собранието на 27 април 2017 година, Села поведе граѓанска постапка против државата за надомест на нематеријална штета. Со правосилна пресуда на Апелациониот суд во Скопје му беа досудени 7,8 милиони денари како надомест за физички и душевни болки, претрпен страв, намалување на животната активност, нагрденост и повреда на честа, угледот и достоинството, додека неговото барање за повисок износ беше делумно одбиено.<nowiki><ref>{{Наведи мрежно место |url=https://www.koha.mk/en/7-8-milione-denare-demshperblim-per-selen-per-ngjarjet-e-27-prillit/ |title=7,8 милиони денари обесштетување за Села за настаните од 27 април |website=Koha |access-date=14 јули 2026}}</ref></nowiki> ==Поврзано== *[[Општина Струга]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.struga.gov.mk/index.php/mk/kryetari/biografia Биографија на Зијадин Села] на порталот на Општина Струга {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Села, Зијадин}} [[Категорија:Луѓе од Ливада]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски лекари]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Струга]] [[Категорија:Пратенички состав 2011-2014]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Југословенски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДПА]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] jo68wzmhsg71kvi5msxl2hy4le6ol3k 5591977 5591975 2026-07-14T11:25:28Z Buli 2648 /* Напад во Собранието (27 април 2017) */ 5591977 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-suffix = |image =File:Ziadin Sela.jpg |imagesize = |office1 = Градоначалник на [[Општина Струга]] |term_start1 = 2013 |term_end1 = 2017 |office2 = Претседател на [[Албанска лига]] |term_start2 = [[2026]] |term_end2 = |office3 = [[Алијанса за Албанците|Претседател на Алијанса за Албанците]] |term_start3 = [[2015]] |predecessor1=[[Рамиз Мерко]] |successor1=[[Рамиз Мерко]] |term_end3 = [[2026]] |birth_date = {{роден на|||1972}} |birth_place = [[Ливада (село)|Ливада]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[Албанска лига]] |alma_mater = |profession = специјалист по [[интерна медицина]] |religion = [[муслиман]] |spouse = |website = }} '''Зијадин Села''' ({{langx|sq|Ziadin Sela}}; роден во {{роден на|||1972}} во [[Ливада (село)|Ливада]], [[Струшко]]) — [[македонски]] [[политичар]] и [[градоначалник]] на [[Општина Струга]] во периодот 2013 — 2017 година.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|title=д-р Арбен Лабеништи му ја честита победата на д-р Зијадин Села|date=25 март 2013|publisher=ТВ Спектра|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328092959/http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2013)|Локалните избори во 2013]] Села го победил заедничкиот кандидат на [[ВМРО-ДПМНЕ]] и [[СДСМ]] Владимир Кочовски со околу 5.000 гласови разлика.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.dw.de/%D0%B7%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B5-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B0/a-16741784|title=Зијадин Села е градоначалник на Струга|date=13 април 2013|publisher=Дојче Веле|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> По изборните резултати имало 15 жалби од страна на ВМРО-ДПМНЕ до [[ДИК]], но комисијата прифатила само две кои не влијаеле врз конечниот резултат.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.plusinfo.mk/vest/88531/Zijadin-Sela-e-nov-gradonachalnik-na-Struga|title=Зијадин Села е нов градоначалник на Струга|date=13 април 2013 |publisher=Плус Инфо|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> Една од првите негови мерки по преземањето на градоначалничката функција било уривање на сите [[дивоградба|дивоградби]] сместени долж кејот на реката [[Црн Дрим]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|title=Зијадин Села ќе ги урива дивоградбите крај кејот на Дрим|date=15 мај 2013|publisher=МКД.мк|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617215007/http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2016)|Парламентарните избори 2016]] година коалицијата предводена од него, [[Алијанса за Албанците]], учествувала на изборите на кои Села бил избран за пратеник во македонското Собрание. ==Медицинска кариера== Што се однесува до неговата професионална кариера, тој по професија е [[лекар]], специјалист [[интерна медицина|интернист]]. Започнал како специјализант работејќи во [[Црвениот крст]], а потоа преминал во [[ЈЗУ Општа болница - Струга|Општата болница]] во [[Струга]]. Со запливувањето во политичките води, извесен период бил и директор на [[Државен санитарен и здравствен инспекторат]], а потоа станал пратеник. Зијадин Села е оженет и татко на две малолетни деца.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.ohridtimes.mk/vesti/zijadin-sela-k-e-go-lechi-srtseto-na-struga/2013/04|title=Зијадин Села ќе го лечи срцето на Струга|date=25 април 2013|publisher=Охрид Тајмс|accessdate=24 мај 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Контроверзност== Пред да стане градоначалник, Села бил пратеник во [[Собрание на Македонија|Македонскиот парламент]] во периодот 2011 — 2013. За време на неговиот пратенички мандат предизвикал големо медиумско внимание со неговата радикална изјава во врска со законот за македонските бранители, заканувајќи се дека ќе го [[пожар|запали]] парламентот.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|title=Зијадин Села се закани дека ќе го запали парламентот|date=8 ноември 2012|publisher=Сител|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2012-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110200707/http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|url-status=dead}}</ref> На 11 јули 2014 г. Села бил еден од предводниците на поголема група демонтранти во Скопје поради судската пресуда за сторителите на [[Смилковци|Убиствата кај Смилковското Езеро]]. Групата скандирала „[[ОВК|УЧК]]“, и „[[Голема Албанија|Етничка Албанија]]“, иако во извештајот не се наведува дали Села скандирал заедно со нив.<ref>{{наведени вести|url=http://www.makdenes.org/archive/news/20140711/428/428.html?id=25453705|title=Демонстрантите дојдоа до Мавровка и седнаа на земја|date=11 јули 2014|publisher=РСЕ|accessdate=11 јули 2014}}</ref> == Напад во Собранието (27 април 2017) == На 27 април 2017 година, за време на конститутивната седница на Собранието на Република Македонија, по изборот на Талат Џафери за претседател на Собранието, група демонстранти насилно влегла во зградата на парламентот. Во инцидентот биле нападнати повеќе пратеници, новинари и службени лица, при што биле повредени десетици лица. Зијадин Села бил меѓу најтешко повредените пратеници. Според видео-снимките и сведоштвата објавени по настанот, тој бил физички нападнат од повеќе лица, удиран и влечен низ ходниците на Собранието, при што се здобил со тешки повреди на главата и бил пренесен на лекување во Клиничкиот центар во Скопје. Поради сериозноста на повредите, неколку дена бил хоспитализиран, а потоа продолжил со домашно лекување. Основното јавно обвинителство отвори истрага за нападот врз Села и соопшти дека, врз основа на собраните докази, постојат основи на сомнение дека дејствијата на дел од напаѓачите претставуваат обид за убиство. Во рамките на истрагата биле идентификувани и приведени повеќе лица осомничени за учество во нападот. По нападот во Собранието на 27 април 2017 година, Села поведе граѓанска постапка против државата за надомест на нематеријална штета. Со правосилна пресуда на Апелациониот суд во Скопје му беа досудени 7,8 милиони денари како надомест за физички и душевни болки, претрпен страв, намалување на животната активност, нагрденост и повреда на честа, угледот и достоинството, додека неговото барање за повисок износ беше делумно одбиено.<ref>{{Наведи мрежно место |url=https://www.koha.mk/en/7-8-milione-denare-demshperblim-per-selen-per-ngjarjet-e-27-prillit/ |title=7,8 милиони денари обесштетување за Села за настаните од 27 април |website=Koha |access-date=14 јули 2026}}</ref> ==Поврзано== *[[Општина Струга]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.struga.gov.mk/index.php/mk/kryetari/biografia Биографија на Зијадин Села] на порталот на Општина Струга {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Села, Зијадин}} [[Категорија:Луѓе од Ливада]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски лекари]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Струга]] [[Категорија:Пратенички состав 2011-2014]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Југословенски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДПА]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] hkoxqz251opfsblhuvi9jbfzapskpw3 5591982 5591977 2026-07-14T11:26:10Z Buli 2648 /* Напад во Собранието (27 април 2017) */ 5591982 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-suffix = |image =File:Ziadin Sela.jpg |imagesize = |office1 = Градоначалник на [[Општина Струга]] |term_start1 = 2013 |term_end1 = 2017 |office2 = Претседател на [[Албанска лига]] |term_start2 = [[2026]] |term_end2 = |office3 = [[Алијанса за Албанците|Претседател на Алијанса за Албанците]] |term_start3 = [[2015]] |predecessor1=[[Рамиз Мерко]] |successor1=[[Рамиз Мерко]] |term_end3 = [[2026]] |birth_date = {{роден на|||1972}} |birth_place = [[Ливада (село)|Ливада]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[Албанска лига]] |alma_mater = |profession = специјалист по [[интерна медицина]] |religion = [[муслиман]] |spouse = |website = }} '''Зијадин Села''' ({{langx|sq|Ziadin Sela}}; роден во {{роден на|||1972}} во [[Ливада (село)|Ливада]], [[Струшко]]) — [[македонски]] [[политичар]] и [[градоначалник]] на [[Општина Струга]] во периодот 2013 — 2017 година.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|title=д-р Арбен Лабеништи му ја честита победата на д-р Зијадин Села|date=25 март 2013|publisher=ТВ Спектра|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328092959/http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2013)|Локалните избори во 2013]] Села го победил заедничкиот кандидат на [[ВМРО-ДПМНЕ]] и [[СДСМ]] Владимир Кочовски со околу 5.000 гласови разлика.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.dw.de/%D0%B7%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B5-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B0/a-16741784|title=Зијадин Села е градоначалник на Струга|date=13 април 2013|publisher=Дојче Веле|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> По изборните резултати имало 15 жалби од страна на ВМРО-ДПМНЕ до [[ДИК]], но комисијата прифатила само две кои не влијаеле врз конечниот резултат.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.plusinfo.mk/vest/88531/Zijadin-Sela-e-nov-gradonachalnik-na-Struga|title=Зијадин Села е нов градоначалник на Струга|date=13 април 2013 |publisher=Плус Инфо|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> Една од првите негови мерки по преземањето на градоначалничката функција било уривање на сите [[дивоградба|дивоградби]] сместени долж кејот на реката [[Црн Дрим]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|title=Зијадин Села ќе ги урива дивоградбите крај кејот на Дрим|date=15 мај 2013|publisher=МКД.мк|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617215007/http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2016)|Парламентарните избори 2016]] година коалицијата предводена од него, [[Алијанса за Албанците]], учествувала на изборите на кои Села бил избран за пратеник во македонското Собрание. ==Медицинска кариера== Што се однесува до неговата професионална кариера, тој по професија е [[лекар]], специјалист [[интерна медицина|интернист]]. Започнал како специјализант работејќи во [[Црвениот крст]], а потоа преминал во [[ЈЗУ Општа болница - Струга|Општата болница]] во [[Струга]]. Со запливувањето во политичките води, извесен период бил и директор на [[Државен санитарен и здравствен инспекторат]], а потоа станал пратеник. Зијадин Села е оженет и татко на две малолетни деца.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.ohridtimes.mk/vesti/zijadin-sela-k-e-go-lechi-srtseto-na-struga/2013/04|title=Зијадин Села ќе го лечи срцето на Струга|date=25 април 2013|publisher=Охрид Тајмс|accessdate=24 мај 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Контроверзност== Пред да стане градоначалник, Села бил пратеник во [[Собрание на Македонија|Македонскиот парламент]] во периодот 2011 — 2013. За време на неговиот пратенички мандат предизвикал големо медиумско внимание со неговата радикална изјава во врска со законот за македонските бранители, заканувајќи се дека ќе го [[пожар|запали]] парламентот.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|title=Зијадин Села се закани дека ќе го запали парламентот|date=8 ноември 2012|publisher=Сител|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2012-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110200707/http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|url-status=dead}}</ref> На 11 јули 2014 г. Села бил еден од предводниците на поголема група демонтранти во Скопје поради судската пресуда за сторителите на [[Смилковци|Убиствата кај Смилковското Езеро]]. Групата скандирала „[[ОВК|УЧК]]“, и „[[Голема Албанија|Етничка Албанија]]“, иако во извештајот не се наведува дали Села скандирал заедно со нив.<ref>{{наведени вести|url=http://www.makdenes.org/archive/news/20140711/428/428.html?id=25453705|title=Демонстрантите дојдоа до Мавровка и седнаа на земја|date=11 јули 2014|publisher=РСЕ|accessdate=11 јули 2014}}</ref> == Напад во Собранието (27 април 2017) == На 27 април 2017 година, за време на конститутивната седница на Собранието на Република Македонија, по изборот на Талат Џафери за претседател на Собранието, група демонстранти насилно влегла во зградата на парламентот. Во инцидентот биле нападнати повеќе пратеници, новинари и службени лица, при што биле повредени десетици лица. Зијадин Села бил меѓу најтешко повредените пратеници. Според видео-снимките и сведоштвата објавени по настанот, тој бил физички нападнат од повеќе лица, удиран и влечен низ ходниците на Собранието, при што се здобил со тешки повреди на главата и бил пренесен на лекување во Клиничкиот центар во Скопје. Поради сериозноста на повредите, неколку дена бил хоспитализиран, а потоа продолжил со домашно лекување. Основното јавно обвинителство отвори истрага за нападот врз Села и соопшти дека, врз основа на собраните докази, постојат основи на сомнение дека дејствијата на дел од напаѓачите претставуваат обид за убиство. Во рамките на истрагата биле идентификувани и приведени повеќе лица осомничени за учество во нападот. По нападот во Собранието на 27 април 2017 година, Села поведе граѓанска постапка против државата за надомест на нематеријална штета. Со правосилна пресуда на Апелациониот суд во Скопје му беа досудени 7,8 милиони денари како надомест за физички и душевни болки, претрпен страв, намалување на животната активност, нагрденост и повреда на честа, угледот и достоинството, додека неговото барање за повисок износ беше делумно одбиено.<ref>{{нмс|url=https://www.koha.mk/en/7-8-milione-denare-demshperblim-per-selen-per-ngjarjet-e-27-prillit/ |title=7,8 милиони денари обесштетување за Села за настаните од 27 април |website=Koha |access-date=14 јули 2026}}</ref> ==Поврзано== *[[Општина Струга]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.struga.gov.mk/index.php/mk/kryetari/biografia Биографија на Зијадин Села] на порталот на Општина Струга {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Села, Зијадин}} [[Категорија:Луѓе од Ливада]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски лекари]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Струга]] [[Категорија:Пратенички состав 2011-2014]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Југословенски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДПА]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] k89e4kl9gei7zegbtcy6a5z4mch99nm 5591983 5591982 2026-07-14T11:27:46Z Buli 2648 /* Напад во Собранието (27 април 2017) */ 5591983 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-suffix = |image =File:Ziadin Sela.jpg |imagesize = |office1 = Градоначалник на [[Општина Струга]] |term_start1 = 2013 |term_end1 = 2017 |office2 = Претседател на [[Албанска лига]] |term_start2 = [[2026]] |term_end2 = |office3 = [[Алијанса за Албанците|Претседател на Алијанса за Албанците]] |term_start3 = [[2015]] |predecessor1=[[Рамиз Мерко]] |successor1=[[Рамиз Мерко]] |term_end3 = [[2026]] |birth_date = {{роден на|||1972}} |birth_place = [[Ливада (село)|Ливада]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[Албанска лига]] |alma_mater = |profession = специјалист по [[интерна медицина]] |religion = [[муслиман]] |spouse = |website = }} '''Зијадин Села''' ({{langx|sq|Ziadin Sela}}; роден во {{роден на|||1972}} во [[Ливада (село)|Ливада]], [[Струшко]]) — [[македонски]] [[политичар]] и [[градоначалник]] на [[Општина Струга]] во периодот 2013 — 2017 година.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|title=д-р Арбен Лабеништи му ја честита победата на д-р Зијадин Села|date=25 март 2013|publisher=ТВ Спектра|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328092959/http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2013)|Локалните избори во 2013]] Села го победил заедничкиот кандидат на [[ВМРО-ДПМНЕ]] и [[СДСМ]] Владимир Кочовски со околу 5.000 гласови разлика.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.dw.de/%D0%B7%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B5-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B0/a-16741784|title=Зијадин Села е градоначалник на Струга|date=13 април 2013|publisher=Дојче Веле|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> По изборните резултати имало 15 жалби од страна на ВМРО-ДПМНЕ до [[ДИК]], но комисијата прифатила само две кои не влијаеле врз конечниот резултат.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.plusinfo.mk/vest/88531/Zijadin-Sela-e-nov-gradonachalnik-na-Struga|title=Зијадин Села е нов градоначалник на Струга|date=13 април 2013 |publisher=Плус Инфо|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> Една од првите негови мерки по преземањето на градоначалничката функција било уривање на сите [[дивоградба|дивоградби]] сместени долж кејот на реката [[Црн Дрим]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|title=Зијадин Села ќе ги урива дивоградбите крај кејот на Дрим|date=15 мај 2013|publisher=МКД.мк|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617215007/http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2016)|Парламентарните избори 2016]] година коалицијата предводена од него, [[Алијанса за Албанците]], учествувала на изборите на кои Села бил избран за пратеник во македонското Собрание. ==Медицинска кариера== Што се однесува до неговата професионална кариера, тој по професија е [[лекар]], специјалист [[интерна медицина|интернист]]. Започнал како специјализант работејќи во [[Црвениот крст]], а потоа преминал во [[ЈЗУ Општа болница - Струга|Општата болница]] во [[Струга]]. Со запливувањето во политичките води, извесен период бил и директор на [[Државен санитарен и здравствен инспекторат]], а потоа станал пратеник. Зијадин Села е оженет и татко на две малолетни деца.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.ohridtimes.mk/vesti/zijadin-sela-k-e-go-lechi-srtseto-na-struga/2013/04|title=Зијадин Села ќе го лечи срцето на Струга|date=25 април 2013|publisher=Охрид Тајмс|accessdate=24 мај 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Контроверзност== Пред да стане градоначалник, Села бил пратеник во [[Собрание на Македонија|Македонскиот парламент]] во периодот 2011 — 2013. За време на неговиот пратенички мандат предизвикал големо медиумско внимание со неговата радикална изјава во врска со законот за македонските бранители, заканувајќи се дека ќе го [[пожар|запали]] парламентот.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|title=Зијадин Села се закани дека ќе го запали парламентот|date=8 ноември 2012|publisher=Сител|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2012-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110200707/http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|url-status=dead}}</ref> На 11 јули 2014 г. Села бил еден од предводниците на поголема група демонтранти во Скопје поради судската пресуда за сторителите на [[Смилковци|Убиствата кај Смилковското Езеро]]. Групата скандирала „[[ОВК|УЧК]]“, и „[[Голема Албанија|Етничка Албанија]]“, иако во извештајот не се наведува дали Села скандирал заедно со нив.<ref>{{наведени вести|url=http://www.makdenes.org/archive/news/20140711/428/428.html?id=25453705|title=Демонстрантите дојдоа до Мавровка и седнаа на земја|date=11 јули 2014|publisher=РСЕ|accessdate=11 јули 2014}}</ref> == Напад во Собранието (27 април 2017) == На 27 април 2017 година, за време на насилниот упад во Собранието на Република Македонија, Зијадин Села беше меѓу најтешко повредените пратеници, откако беше физички нападнат од повеќе лица. Тој се здоби со тешки повреди и неколку дена беше хоспитализиран. Основното јавно обвинителство отвори истрага, оценувајќи дека постојат основи на сомнение за обид за убиство. По нападот, Села поведе граѓанска постапка против државата за надомест на нематеријална штета, а со правосилна пресуда на Апелациониот суд во Скопје му беа досудени 7,8 милиони денари, додека неговото барање за повисок износ беше делумно одбиено.<ref>{{нмс|url=https://www.koha.mk/en/7-8-milione-denare-demshperblim-per-selen-per-ngjarjet-e-27-prillit/ |title=7,8 милиони денари обесштетување за Села за настаните од 27 април |website=Koha |access-date=14 јули 2026}}</ref> ==Поврзано== *[[Општина Струга]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.struga.gov.mk/index.php/mk/kryetari/biografia Биографија на Зијадин Села] на порталот на Општина Струга {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Села, Зијадин}} [[Категорија:Луѓе од Ливада]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски лекари]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Струга]] [[Категорија:Пратенички состав 2011-2014]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Југословенски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДПА]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] 0r5yk9zal96knde7kqybyafsw341giy 5591986 5591983 2026-07-14T11:28:48Z Buli 2648 /* Напад во Собранието (27 април 2017) */ 5591986 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-suffix = |image =File:Ziadin Sela.jpg |imagesize = |office1 = Градоначалник на [[Општина Струга]] |term_start1 = 2013 |term_end1 = 2017 |office2 = Претседател на [[Албанска лига]] |term_start2 = [[2026]] |term_end2 = |office3 = [[Алијанса за Албанците|Претседател на Алијанса за Албанците]] |term_start3 = [[2015]] |predecessor1=[[Рамиз Мерко]] |successor1=[[Рамиз Мерко]] |term_end3 = [[2026]] |birth_date = {{роден на|||1972}} |birth_place = [[Ливада (село)|Ливада]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[Албанска лига]] |alma_mater = |profession = специјалист по [[интерна медицина]] |religion = [[муслиман]] |spouse = |website = }} '''Зијадин Села''' ({{langx|sq|Ziadin Sela}}; роден во {{роден на|||1972}} во [[Ливада (село)|Ливада]], [[Струшко]]) — [[македонски]] [[политичар]] и [[градоначалник]] на [[Општина Струга]] во периодот 2013 — 2017 година.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|title=д-р Арбен Лабеништи му ја честита победата на д-р Зијадин Села|date=25 март 2013|publisher=ТВ Спектра|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328092959/http://www.spektra.com.mk/lokalni/dr-arben-labenishti-mu-ja-cestita-pobedata-na-dr-zijadin-sela|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2013)|Локалните избори во 2013]] Села го победил заедничкиот кандидат на [[ВМРО-ДПМНЕ]] и [[СДСМ]] Владимир Кочовски со околу 5.000 гласови разлика.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.dw.de/%D0%B7%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD-%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B5-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B0/a-16741784|title=Зијадин Села е градоначалник на Струга|date=13 април 2013|publisher=Дојче Веле|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> По изборните резултати имало 15 жалби од страна на ВМРО-ДПМНЕ до [[ДИК]], но комисијата прифатила само две кои не влијаеле врз конечниот резултат.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.plusinfo.mk/vest/88531/Zijadin-Sela-e-nov-gradonachalnik-na-Struga|title=Зијадин Села е нов градоначалник на Струга|date=13 април 2013 |publisher=Плус Инфо|language=Македонски|accessdate=24 мај 2013}}</ref> Една од првите негови мерки по преземањето на градоначалничката функција било уривање на сите [[дивоградба|дивоградби]] сместени долж кејот на реката [[Црн Дрим]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|title=Зијадин Села ќе ги урива дивоградбите крај кејот на Дрим|date=15 мај 2013|publisher=МКД.мк|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2013-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617215007/http://www.mkd.mk/makedonija/politika/zijadin-sela-kje-gi-uriva-divogradbite-kraj-kejot-na-drim|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2016)|Парламентарните избори 2016]] година коалицијата предводена од него, [[Алијанса за Албанците]], учествувала на изборите на кои Села бил избран за пратеник во македонското Собрание. ==Медицинска кариера== Што се однесува до неговата професионална кариера, тој по професија е [[лекар]], специјалист [[интерна медицина|интернист]]. Започнал како специјализант работејќи во [[Црвениот крст]], а потоа преминал во [[ЈЗУ Општа болница - Струга|Општата болница]] во [[Струга]]. Со запливувањето во политичките води, извесен период бил и директор на [[Државен санитарен и здравствен инспекторат]], а потоа станал пратеник. Зијадин Села е оженет и татко на две малолетни деца.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.ohridtimes.mk/vesti/zijadin-sela-k-e-go-lechi-srtseto-na-struga/2013/04|title=Зијадин Села ќе го лечи срцето на Струга|date=25 април 2013|publisher=Охрид Тајмс|accessdate=24 мај 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Контроверзност== Пред да стане градоначалник, Села бил пратеник во [[Собрание на Македонија|Македонскиот парламент]] во периодот 2011 — 2013. За време на неговиот пратенички мандат предизвикал големо медиумско внимание со неговата радикална изјава во врска со законот за македонските бранители, заканувајќи се дека ќе го [[пожар|запали]] парламентот.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|title=Зијадин Села се закани дека ќе го запали парламентот|date=8 ноември 2012|publisher=Сител|accessdate=24 мај 2013|archive-date=2012-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110200707/http://www.sitel.com.mk/zijadin-sela-se-zakani-deka-kje-go-zapali-parlamentot|url-status=dead}}</ref> На 11 јули 2014 г. Села бил еден од предводниците на поголема група демонтранти во Скопје поради судската пресуда за сторителите на [[Смилковци|Убиствата кај Смилковското Езеро]]. Групата скандирала „[[ОВК|УЧК]]“, и „[[Голема Албанија|Етничка Албанија]]“, иако во извештајот не се наведува дали Села скандирал заедно со нив.<ref>{{наведени вести|url=http://www.makdenes.org/archive/news/20140711/428/428.html?id=25453705|title=Демонстрантите дојдоа до Мавровка и седнаа на земја|date=11 јули 2014|publisher=РСЕ|accessdate=11 јули 2014}}</ref> == Напад во Собранието (27 април 2017) == На 27 април 2017 година, за време на насилниот [[Упад во Собранието на Македонија (2017)|упад во Собранието на Република Македонија]], Зијадин Села беше меѓу најтешко повредените пратеници, откако беше физички нападнат од повеќе лица. Тој се здоби со тешки повреди и неколку дена беше хоспитализиран. Основното јавно обвинителство отвори истрага, оценувајќи дека постојат основи на сомнение за обид за убиство. По нападот, Села поведе граѓанска постапка против државата за надомест на нематеријална штета, а со правосилна пресуда на Апелациониот суд во Скопје му беа досудени 7,8 милиони денари, додека неговото барање за повисок износ беше делумно одбиено.<ref>{{нмс|url=https://www.koha.mk/en/7-8-milione-denare-demshperblim-per-selen-per-ngjarjet-e-27-prillit/ |title=7,8 милиони денари обесштетување за Села за настаните од 27 април |website=Koha |access-date=14 јули 2026}}</ref> ==Поврзано== *[[Општина Струга]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://www.struga.gov.mk/index.php/mk/kryetari/biografia Биографија на Зијадин Села] на порталот на Општина Струга {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Села, Зијадин}} [[Категорија:Луѓе од Ливада]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски лекари]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Струга]] [[Категорија:Пратенички состав 2011-2014]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Југословенски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДПА]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] j3b44olfc2x6d898skehane55334mj2 0 1082953 5591839 5472272 2026-07-14T06:33:36Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591839 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија дармштатиум}} [[Податотека:Luisenplatz, Darmstadt.jpg|мини|Центарот на градот Дармштат, истоимениот град Дармштатум]] '''Дармаштатиум''' (Ds, лат. darmstadtium), до [[16 август]] [[2003]] [[година]] го носел името [[унунилиум]] (Uun), кога на [[42 генерално собрание на IUPAC]] во [[Отава]] е дадено новото име - Дармаштатиум.<ref>Housecroft C. E., Sharpe A. G. (2008). Inorganic Chemistry (3rd ed.). Prentice Hall. ISBN 978-0131755536.</ref> Дармаштатиумот е [[преоден метал]].<ref>Parkes, G.D. & Phil, D. (1973). Melorova moderna neorganska hemija. Beograd: Naučna knjiga.</ref> Името го добил според германскиот град Дармштат. До сега се добиени само неколку негови атоми по пат на [[јадрено соединување|соединување]] на изотопите од [[олово]] и [[никел]]. == Извори == {{наводи}} {{Компактен периоден систем}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Дармштатиум| ]] [[Категорија:Хемиски елементи]] [[Категорија:Преодни метали]] [[Категорија:Вештачки елементи]] [[Категорија:Дармштат]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] n6c98adhvherrrzqf7zb8y2tj5801bk 10 1092425 5591891 3923339 2026-07-14T09:00:58Z Milenioscuro 37162 5591891 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | name = Еритреја | top = 18.4 | bottom = 12.0 | left = 36.0 | right = 43.8 | image = Eritrea adm location map.svg | image1 = Eritrea relief location map.svg }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо}} [[Категорија:Положбени карти по земја|Ерменија]] [[Категорија:Предлошки за Ерменија|×]] </noinclude> qvxltw8ukm6hct4x4v0x6j33xyhscop 0 1102952 5591474 5047310 2026-07-13T12:55:56Z Gjakovarus 62503 /* Публикации */ biblio 5591474 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Магдалена Богуславска<br />Magdalena Bogusławska | портрет = | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = | роден-место = [[Варшава]], [[Полска]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Полјаци|Полјакиња]] | наставка =а<!-- ова е наставка за полињата „Роден“ и „Починал“. ако го нема ова поле, ништо нема да се смени --> | наставка1 = <!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --> | наставка2 = <!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --> | познат =филолог, [[македонист]] и славист | занимање = [[професор]], [[филолог]], [[издавач]] | сопружник = | родители = | деца = | lbl1 = <!-- Додатно поле 1 --> | data1 = <!-- Податок за додатното поле 1 --> | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = <!-- Стил на додатните полиња --> }} '''Магдалена Богуславска''' ([[полски јазик|полски]]: ''Magdalena Bogusławska''); е [[Полска|полски]] [[полонист]], [[македонист]] и универзитетски професор. Преведувач на македонска поезија на полски ([[Зоран Анчевски]], [[Петре М. Андреевски]], [[Лидија Димковска]], [[Катица Ќулавкова]] и [[Лилјана Дирјан]]). == Животопис == Магдалена Богуславска е родена во [[Варшава]], [[Полска]]. Во периодот од 1997 до 1999 работелa како како лектор по [[полски јазик]] на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Кирил и Методиј“]]. Во [[2004]] година докторира на [[Варшавски универзитет|Варшавскиот Универзитет]] на тема јужнословенски театар и драма. == Публикации == *''Polacy w Bośni, Polacy o Bośni. Przewodnik bibliograficzny z komentarzami'' ([[2003]], соавтор) *''Teatr u źródeł. Dramat i teatr południowosłowiański wobec tradycji widowiskowych regionu'' ([[2006]]) *''Polska i Czarnogóra. Bibliografia. Komentarze'' ([[2007]], соавтор) *''Polska i Macedonia. Bibliografia. Komentarze. Studia'' ([[2009]], соавтор) *''Obraz władzy we władzy obrazu. Artystyczne konceptualizacje wizerunku Josipa Broza Tity'' ([[2015]]) *''Serbów portret (nie tylko) własny. O sztuce obrazu w Serbii i jej kulturowych kontekstach'' ([[2026]]) == Поврзано == * [[Македонистика]] * [[Полонистика]] == Надворешни врски == * http://www.polonistika.com.mk/polonistika/mk/istorija.asp {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101113201616/http://www.polonistika.com.mk/polonistika/mk/istorija.asp |date=2010-11-13 }} * http://www.iszip.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=263&Itemid=53 {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Богуславска, Магдалена}} [[Категорија:Луѓе од Варшава]] [[Категорија:Полски македонисти]] [[Категорија:Полонисти]] [[Категорија:Полски слависти]] btzlrl44ehd3fbg9tvo5ny1xjxw9rts 0 1111585 5591495 4217483 2026-07-13T13:03:44Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591495 wikitext text/x-wiki '''Низ Париз''' е расказ на францускиот писател [[Марсел Еме]]. Расказот е објавен на [[македонски јазик]] во [[2008]] година (во состав на збирката раскази под наслов “[[Париски приказни]]”), од страна на издавачката куќа “[[Темплум]]”, а преводот од [[француски јазик]] е направен од Ружа Димишковска. [[File:Camille Pissarro - Boulevard Montmartre - Eremitage.jpg|thumb|300px|„Булевар Монмартр“ од Камил Писаро]]]] == Содржина == За време на германската окупација на [[Париз]], Мартен работи на црната [[берза]], тајно пренесувајќи месо низ продавниците во градот. Саканата жена, Мариета (која има околу 55 години) штотуку го напуштила, а освен тоа, често го мачи сеќавањето на убиството на турскиот војник во Битката за [[Дарданели]]те, за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Еден студен ден, во една [[кафе]]ана, тој го среќава Гранжил, млад човек во искината облека, кој веднаш му станува симпатичен и затоа го повикува да му се придружи во една тајна испорака на месо. Така, двајцата одат во подрумот на Жамблие, каде треба да го натоварат месото во четири куфери и пешки, под закрилата на ноќта, да го однесат во една месарница на [[Монмартр]]. Таму, Гранжил станува агресивен и започнува да го уценува Жамблие, изнудувајќи му многу повеќе [[пари]] од договорената наемнина за работата. Поради непристојното однесување, Мартен започнува да го мрази Гранжил и решава да му се одмазди, откако ќе ја завршат работата. Двајцата, натоварени со куферите одат по улиците на Париз, одвреме-навреме расправајќи се. Кога започнува тревогата за воздушен напад, Гранжил го поканува во неговиот стан и Мартен зачудено дознава дека Гранжил не е никаков крадец (како што се претставува тој), туку дека тој е сликар. Таму, Мартен заспива од умор и Гранжил набрзина црта негов портрет на кој става и датум. На Гранжил му се јавува пријателката Луиза и тој и ги раскажува своите доживувања, направени од забава и љубопитност. Тогаш, Мартен збеснува и започнува да ги уништува сликите на Гранжил, а потоа го убива и него, со два убода со нож. Засрамен од извршеното убиство, Мартен го носи месото до договореното место, а потоа, додека скита низ улиците на Париз, налетува на полициска патрола. Инспекторот го препознава врз основа на нацртаниот портрет, пронајден во станот на Гранжил, и Мартен го водат во [[Полиција|полициската]] станица.<ref>Марсел Еме, ''Париски приказни'', Темплум, Скопје, 2008.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Француски раскази]] [[Категорија:Дела на Марсел Еме]] 863gt5fbz4s7kazy32uo0yro12vamu3 0 1111588 5591449 3470072 2026-07-13T12:13:50Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591449 wikitext text/x-wiki '''Дувло на гревовите''' е расказ на францускиот писател [[Марсел Еме]]. Расказот е објавен на [[македонски јазик]] во [[2008]] година (во состав на збирката раскази под наслов “[[Париски приказни]]”), од страна на издавачката куќа “[[Темплум]]”, а преводот од [[француски јазик]] е направен од Ружа Димишковска. [[Податотека:Marcel Aymé 1929.jpg|мини|десно|Марсел Еме во 1929&nbsp;г.]] == Содржина == Лудовик Мартен, професор по чистота на [[душа]]та, е искушуван од [[ѓавол]]от на една плажа во [[Бретања]]. Иако ѓаволот му нуди министерска моќ, државни почести, згодни жени, американски [[автомобил]]и, победа на трката [[Тур д’Франс]] итн., сепак тој лесно ги одбива сите искушенија. Но, подоцна, тој му ја продава душата на ѓаволот и добива златно теле, а исто така ја продава и душата на еден од своите ученици. Подоцна, професорот и ученикот се качуваат на [[брод]] за [[Кина]] и набргу успеваат сите членови на посадата и патниците да ги преобратат во поклоници на ѓаволот. Единствено, еден англиски свештеник му останува верен на [[Господ]]. Тој му се моли на [[бог]]а да ги казни неверниците и еден голем [[бран]] го потопува бродот, па сите грешници умираат, потонувајќи на дното на [[море]]то. Таму, тие согледуваат дека се наоѓаат во некоја дупка околу која се наоѓаат стрмни карпи во кои има неколку [[пештера|пештери]]. Нив ги посетува ѓаволот, кој им кажува дека се наоѓаат во [[пекол]]от и дека во нив нема повеќе никакви гревови. Тогаш, се појавува англискиот свештеник, кој е испратен од Господ за да ги искупи душите на грешниците. Ѓаволот го прифаќа предизвикот и од пештерите излегуваат различни чудовишта, кои ги претставуваат смртните гревови: горделивоста, зависта, скржавоста, ненаситноста, лутината, мрзата и сладострастието. Свештеникот успева да ги победи сите нив и сите грешници се ослободени од пеколот. Така, професорот Мартен и ученикот се враќаат на плажата и тој им кажува на учениците да ја искинат неговата [[книга]] за заштита на душата.<ref>Марсел Еме, ''Париски приказни, Темплум'', Скопје, 2008.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Француски раскази]] [[Категорија: Дела на Марсел Еме]] 9859qeuttwkadx86moqxatceohq8fdi 0 1111589 5591510 3555523 2026-07-13T13:17:28Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591510 wikitext text/x-wiki '''Џуџе''' е расказ на францускиот писател [[Марсел Еме]]. Расказот е објавен на [[македонски јазик]] во [[2008]] година (во состав на збирката раскази под наслов „[[Париски приказни]]“), од страна на издавачката куќа „[[Темплум]]“, а преводот од [[француски јазик]] е направен од Ружа Димишковска. [[File:Cirque7.jpg|thumb|265px|На сцената]] == Содржина == На возраст од 35 години, [[џуџе]]то од [[циркус]]от „Барнабум“ наеднаш пораснало. Сопственикот на циркусот, господинот Барнабум, им соопштува на членовите на циркуската трупа дека џуџето се разболело и дека се наоѓа во [[болница]]. Потоа, тој и џуџето (кое дознава дека се вика Валантен) одат во обиколка низ циркусот и џуџето слуша само најубави зборови за себе. Сепак, Валантен се чуди зошто сега, кога пораснал во убаво момче, никој не се интересира за него. Тој е очаен и сака да остане дел до циркускот. Почнува да учи разни циркуски вештини, но нема посебен успех за ниту една од нив. Еден ден, кога циркусот одржува претстава во [[Париз]], Валантен седнува во публиката и ја гледа претставата. По нејзиното завршување, тој забележува дека веќе нема никаква желба да остане во циркусот.<ref>Марсел Еме, ''Париски приказни'', Темплум, Скопје, 2008.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија: Дела на Марсел Еме]] [[Категорија:Француски раскази]] jhq2rlwjhz1ps5a550rd01y5u2dhimk 0 1111590 5591503 3470077 2026-07-13T13:06:53Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591503 wikitext text/x-wiki '''Улицата Сен-Силпис''' е расказ на францускиот писател [[Марсел Еме]]. Расказот е објавен на [[македонски јазик]] во [[2008]] година (во состав на збирката раскази под наслов “[[Париски приказни]]”), од страна на издавачката куќа “[[Темплум]]”, а преводот од [[француски јазик]] е направен од Ружа Димишковска. [[File: Rue Saint-Sulpice, Paris March 2012.jpg|thumb|right|Улицата Сен-Силпис]] == Содржина == Господинот Норма има [[ателје]] на улицата Сен-Силпис, во кое прави [[Фотографија|фотографии]] со религиозна тематика. Незадоволен од продажбата на слики со ликот на [[Исус Христос]], тој го повикува шефот на ателјето, господинот Обинар и му ги соопштува податоците за лошата продажба. Господинот Обинар се жали дека не може да најде погоден лик кој би го претставувал Христос. Токму додека се расправаат, Обинар забележува сиромашен човек пред излогот, кој го има потребниот лик. Тоа е Машелје, пијанист кој тукушто излегол од [[затвор]] поради напад на виолинистот од [[оркестар]]от во кој свирел. Радосен поради среќното пронаоѓање на потребниот лик, Обинар веднаш го ангажира Машелје и прават серија фотографии со сцени од [[Библија]]та, кои се покажуваат многу успешни, така што ателјето добива бројни порачки. Машелје е горд на себе и постепено почнува да се соживува со улогата на Исус. Тргнува на прошетка низ [[град]]от и насекаде ги гледа своите слики, но е разочаран од фактот дека никој не му обрнува внимание. Сакајќи да ги убеди луѓето дека тој е Исус, тој слегува под еден [[мост]], каде што своевремено живеел како скитник. Забележува скитници на другата страна на брегот и им тргнува во пресрет, но потонува во [[река]]та.<ref>Марсел Еме, ''Париски приказни'', Темплум, Скопје, 2008.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Француски раскази]] [[Категорија: Дела на Марсел Еме]] dxezq8jfi6b6rk3sj8w65ceueh48p9c 0 1112265 5591633 3843258 2026-07-13T18:00:35Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591633 wikitext text/x-wiki '''Шашави ракази''' е збирка раскази на чешкиот писател [[Јарослав Хашек]], објавена во [[2011]] година од издавачката куќа „[[Темплум]]“. Преводот од [[чешки јазик]] е направен од Маргарета Карајанова. [[Податотека:Ярослав Гашек.jpg|мини|Јарослав Хашек]] == Технички податоци == Збирката „Шашави ракази“ е објавена како 91 [[книга]] од [[библиотека]]та „[[Магма]]“. Таа има 159 страници и е испечатена во мек повез и со мал формат (21 сантиметар). Книгата е каталогизирана во [[Народна и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Народната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје]], со ознаката ISBN 978-9989-189-94-4. На предната корица е ставена слика од [[Фернандо Ботеро]] (''Fernando Botero''), додека на задната корица е даден кус осврт врз делото и куса [[биографија]] на авторот. Книгата е финансирана од [[Министерство за култура на Република Македонија|Министерството за култура на Република Македонија]].<ref>Јарослав Хашек, ''Шашави раскази'', Темплум, Скопје, 2011.</ref> == Содржина == Збирката содржи вкупно 20 раскази, и тоа: 10 раскази плус 10 раскази од циклусот под наслов „Командантот на [[град]]от Бугулма“. На крајот од книгата се наоѓа текстот на [[Карел Косик]], насловен како: „Швејк и Бугулма или раѓањето на големиот [[хумор]]“, како и освртот врз [[живот]]от и творештвото на Хашек, под наслов: „Јарослав Хашек - [[Анархист]] на [[21 век]]“.<ref>Јарослав Хашек, ''Шашави раскази'', Темплум, Скопје, 2011.</ref> Во збирката се поместени следниве раскази: * Финансиски проблеми * Детален опис на сурова крими приказна * Сонот на [[Гимназија|гимназијалецот]] Папоушек * Кога почнав да пишувам * Во друштво на библиофили * Сериозна фирма * За [[Полиција|полицискиот]] пес и за брачната невера * Старецот Јанчар * Походот на разбојникот Шејба * [[Психијатрија|Психијатриска]] загатка * Командантот на градот Бугулма * Аѓутант на командантот на градот * Патот на [[крст]]от * Во стратешки неволји * Славните денови на Бугулма * Нови опасности * [[Потемкинови села]] * Неволји со заробениците * Пред [[Револуција|револуционерниот]] трибунал на источниот [[фронт]] * Мало несогласување == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Јарослав Хашек]] [[Категорија:Чешки раскази]] [[Категорија: Изданија на Темплум]] s3v1dcjnbpelepqgnq4isrnb612xjxp 0 1112526 5591632 4235205 2026-07-13T17:59:57Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591632 wikitext text/x-wiki '''Раскази од другиот џеб''' ([[чешки]]: ''Povídky z druhé kapsy'') — збирка раскази од [[Чешка|чешкиот]] писател [[Карел Чапек]], оригинално објавена во 1929 година, додека македонското издание е објавено на 2012 година од издавачката куќа “[[Темплум]]”. Преводот од [[чешки јазик]] го направил Диме Митревски. [[Податотека:Karel-capek.jpg|мини|Карел Чапек]] == Технички податоци == Збирката е издадена како 102 [[книга]] во рамките на библиотеката “[[Магма]]”, со финансиска поддршка од Програмата за [[култура]] ([[2007]]-[[2013]]) на [[Европска Унија|Европската Унија]]. Каталогизацијата е извршена во [[Национална и универзитетска библиотека Св. Климент Охридски - Скопје|Националната и универзитетска библиотека Св. Климент Охридски - Скопје]] и ја носи ознаката 821.162.3-32. Книгата има 194 страници, на предната корица е ставена слика на Пет Пери, додека на задната корица е даден кус опис на делото и куса [[биографија]] на авторот.<ref name="ReferenceA">Карел Чапек, ''Раскази од другиот џеб'', Темплум, Скопје, 2012.</ref> == Содржина == Збирката содржи 24 раскази на Чапек, а на крајот од книгата е дадена хронологија на животот на Чапек, попис на неговите изданија, како и осврт врз неговото творештво. Во збирката се поместени следниве раскази:<ref name="ReferenceA"/> * Украдениот [[кактус]] * Расказот на стариот [[криминал]]ец * Исчезнувањето на господин Хирш * Чинтамани и [[птици]] * Сефџии и паликуќи * Украденото убиство * Случајот со детето * [[Гроф]]ицата * [[Историја]]та на [[диригент]]от Калина * [[Смртт]]а на [[барон]]от Гандара * Приказните на брачниот измамник * [[Балада]] за Јурај Чуп * Расказот за загубената [[нога]] * [[Вртоглавица]] * Ушна исповед * За крадецот лиричар * Судот на господин Хавлен * Игла * Телеграма * Мажот што не можеше да спие * Збирка на марки * Обично [[убиство]] * Поротник * Последните ствари на [[човек]]от. == За збирката == За збирката “Раскази од другиот џеб”, самиот Чапек изјавил: “Овие раскази се стимулирани од литературен мотив, од проблемот на колоквијалниот [[јазик]], разговорниот јазик во сите негови нијанси”. Во оваа збирка, Чапек ја достигнал кулминацијата на раскажувачката техника. Од разговорниот јазик ги презел елементите на авантуристичкиот [[роман]] и детективските приказни и во таа форма ги вметнал моќните [[Психологија|психолошки]] истражувања на судбините на обичните луѓе. Во расказите, тој ги истражува поимите на злосторството и правдата, па дури и самата вистина.<ref>”Поговор”, во: Карел Чапек, ''Раскази од другиот џеб'', Темплум, Скопје, 2012, стр. 187-189.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Карел Чапек]] [[Категорија:Чешки раскази]] [[Категорија:Книги од 1929 година]] [[Категорија:Изданија на Темплум]] idg4bro3d7or4d48gim3okg5ujblglp 0 1114657 5591611 5013318 2026-07-13T16:32:26Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591611 wikitext text/x-wiki '''Девојката што паѓа''' — збирка раскази од италијанскиот писател [[Дино Буцати]] (''Dino Buzzati''), објавена во [[2005]] година во издание на „[[Темплум]]“, како 34 [[книга]] во рамките на едицијата „[[Магма]]“. Преводот од [[италијански јазик]] е дело на Радица Никодиновска, Кристина Плечиќ, Елена Николовска и Драган Христов. [[File:Dino Buzzati.jpg|thumb|Дино Буцати]] == Технички одлики == Збирката е печатена во мал формат (18 сантиметри), во мек повез и има 158 страници. Книгата е каталогизирана во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Народната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје]] и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-902-66-6. Графичкото уредување и [[дизајн]] е дело на фирмата „Точка“. На предната корица е наоѓа слика на Ѓорѓе Јовановиќ, додека на задната корица е даден кус осврт врз книгата и попис на објавените книги во едицијата „Магма“. Издавањето на книгата било финансиски поддржано од [[Министерство за култура на Македонија|Министерството за култура]].<ref name="ReferenceA">Дино Буцати, ''Девојката што паѓа'', Темплум, Скопје, 2005.</ref> ==Содржина == Збирката „Девојката што паѓа“ содржи 18 раскази, преземени од две збирки на Буцати: „Продавница на тајни“ (''La boutique del mistero'') и „Тешки ноќи“ (''La notti difficili''). Покрај расказите, на крајот од книгата е дадена куса [[биографија]] на авторот. Во збирката се застапени следниве раскази:<ref name="ReferenceA"/> * Седумте гласници * Седум ката * Ходникот на големиот хотел * Грпки во градината * Волшебното палто * Ајфеловата кула * Девојката што паѓа * Живот * Бабау * Еквивалентност * Влијание на ѕвездите * Алиас во улицата Сезостри * Трошност * Глобален протест * Деликатност * Љубовно писмо * Пеперутче * Полна месечина == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Дино Буцати]] [[Категорија:Изданија на Темплум]] [[Категорија:Појавено во 2005 година во Македонија]] 3bp07n7koyhg5gtal0q0fbhg9425wml 0 1119961 5591671 5353850 2026-07-13T21:27:12Z ГП 23995 дополнување 5591671 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Престиж | image = Prestigeposter.jpg | caption = | director = [[Кристофер Нолан]] | producer = [[Ема Томас]]<br />[[Арон Рајдер]]<br />Кристофер Нолан | screenplay = [[Џонатан Нолан]]<br />Кристофер Нолан | starring = [[Хју Џекмен]]<br />[[Кристијан Бејл]]<br />[[Мајкл Кејн]]<br />[[Скарлет Јохансон]]<br />[[Ребека Хол]]<br />[[Енди Серкис]]<br />[[Давид Боуви]] | music = [[Давид Џулиан]] | cinematography = [[Воли Пфистер]] | editing = [[Ли Смит]] | production companies = [[Touchstone Pictures]]<br />[[Newmarket Films]]<br />[[Syncopy Inc.|Syncopy]] | distributor = [[Buena Vista Pictures Distribution]]<br />[[Warner Bros. Pictures]] (International) | released = {{Film date|2006|10|17|[[Ел Капитан театар]]|2006|10|20|[[САД]]|2006|11|10|[[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]}} | runtime = 130 минути | country = [[САД]]<br />[[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] | language = англиски | budget = $40 милиони | gross = $109.7 милиони }} {{Закосен наслов}}'''„Престиж“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''The Prestige'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Кристофер Нолан]] (Christopher Nolan) од 2006 година. Автори на [[сценарио]]то се Кристофер и Џонатан Нолан, напишано според истоимениот роман на Кристофер Прист (Christopher Priest). Главните улоги ги играат: [[Кристијан Бејл]] (Christian Bale), [[Хју Џекмен]] (Hugh Jackman), [[Мајкл Кејн]] (Michael Caine), [[Скарлет Јохансон]] (Scarlett Johansson), [[Дејвид Боуви]] (David Bowie), Енди Серкис (Andy Serkis) и Ребека Хол (Rebecca Hall). Филмот бил номиниран за „[[Оскар]]“ во две категории: најдобра [[фотографија]] и најдобра [[сценографија]], а во него настапува и Дејвид Боуви кој ја игра улогата на [[Никола Тесла]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=2&datum=2026-06-07 Prestiž, američko-britanski film (2006.) (пристапено на 7.6.2026)]</ref> == Содржина == Дејството на филмот се одвива во [[Лондон]], на почетокот на [[XX век]]. Двајца магионичари Роберт Енгија и Алфред Борден работаат за постар магионичар Милтон и тие не се во толку добри односи, бидејќи на Борден не му се допаѓа Енгија и тој го мисли него за лош магионичар. Еден ден, кога го праваат познатиот трик на Милтон во резервоарот за вода и каде и учествува жената му на Роберт, Џулија, како асистентка. Борден ѝ ги врзува рацето со појак јазол, затоа Џулија не успева да го лизне јазолот и се удавува. Ова трагедија го скршува Енгија и тој планира да му се одмазди на Борден, започнувајќи едно долготрајно непријателство. Енгија и Борден се разделуваат, започнувајќи сопствени магични кариери и се натпреваруваат меѓу себе. Борден, за разлика од Енгија, води успешен љубовен живот со тоа што се оженува со една жена која се вика Сара, која подоцна му раѓа ќерка. Тој исто така создава еден магичен трик кој тој го нарекува "Транспортираниот Човек". Енгија слушнува за трикот на Борден и одлучува да го украде за себе. Енгија нема појма како се прави трикот и тој го ангажира Рут да биде негов двојник за да може да го направи трикот. Енгија знае дека Борден чува некои тајни и затоа ја ангажира својата асистентка, Оливија, да го шпионира Борден и да ги открие неговите тајни. Наместо тоа, Оливија одлучува да му биде асистентка на Борден и да му помогне, бидејќи таа се заљубува во него. Сепак, Оливија му дава копија од дневникот на Борден на Енгија. Енгија, со дневникот, успева да ја открие тајната за успех на Борден - Никола Тесла. За таа цел, Енгија отпатува за Америка за да се сретне со научникот Никола Тесла со цел да добие една машина која ќе му овозможи успех. Врската помеѓу Алфред и Сара очигледно се влошува, и Сара извршува самоубиство. Тесла му открива на Енгија дека нема создадено било кавов уред за Борден, но создава една дупликанстка машина која е способна да дуплицира ствари. Незадоволен од својата машина, Тесла го советува Енгија да ја уништи машината. Енгија сега го прави трикот Транспортниот Човек поуспешен од кога било со помош на новата машина. кога успева да исчезне и после да се појави на врвот на балконот на задната страна на салата. Борден, во една прилика, го гледа трикот и една вечер, оди зад сцена за да сведочи како Енгија паѓа во резерворот за вода и се удавува, иако Борден се обидува да го спаси. Катер, сценскиот инженер, исто така е сведок на оваа сцена и Борден е уапсен. Борден е потоа прогласен за виновен за убиството и осуден на смрт. Во затвотот, агент на Лорд Калоу го посетува Борден, кој нуди да се грижи за ќерката на Борден, ако Борден ги открие сите свои магични трикови. Борден отпрвин одбива да ги открие своите магични трикови, но потоа се согласува и посетен од страна на Лорд Калоу, кој открива дека е самиот Роберт Енгија. Борден го моли Енгија да го спаси, но Енгија го игнорира и одлучува да го остави да умре. Борден е осуден на смрт и умира. Во еден театар, Катер разговара со Енгија, но кога Катер излегува од театарот, влегува еден непознат човек кој личи токму на Борден и го застрелува Енгија. Непознатиот човек открива дека е брат-двојник на Борден и дека тие го делаат идентитетот "Алфред Борден", на тој начин го правеле и трикот „Транспортираниот Човек“. Енгија трагично умира во театарот.<ref>„Двобој на маестрални магионичари“, ''Антена'', број 852, 24.10.2014, стр. 3.</ref> == Улоги == * [[Хју Џекмен]] како Роберт Енгија (Големиот Дантон)/Лорд Калдлоу/Џералд Рут * [[Кристијан Бејл]] како Алфред Борден (Професорот)/Фелон * [[Мајкл Кејн]] како Џон Катер * [[Пајпер Перабо]] како Јулија МекКалој * [[Ребека Хол]] како Сара Борден * [[Скарлет Јохансон]] како Оливија Венскомбе * [[Дејвид Боуви]] како [[Никола Тесла]] * [[Енди Серкис]] како г-дин Ели * [[Рики Џеј]] како Милтон * [[Роџер Рис]] како Овенс * [[В. Морган Шепард]] како Мерит * [[Даниел Дејвис]] како судија кој го води судењето на Борден. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на Кристофер Нолан]] [[Категорија:Филмови со Кристијан Бејл]] [[Категорија:Филмови со Хју Џекмен]] [[Категорија:Филмови со Дејвид Боуви]] [[Категорија:Филмови со Мајкл Кејн]] [[Категорија:Филмови со Скарлет Јохансон]] [[Категорија:Филмови од 2006 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски психолошки трилери]] [[Категорија:Британски филмови]] [[Категорија:Филмови со Енди Серкис]] [[Категорија:Филмови со Ребека Хол]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Лондон]] 97a2pk2dk6mk1k01oqoubu38ulecrjf 0 1120648 5591608 5585000 2026-07-13T16:25:15Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591608 wikitext text/x-wiki '''''Левата рака на темнината''''' е [[научна фантастика|научно фантастичен]] [[роман]] од [[Урсула Ле Гвин]] објавен во 1969 година. Тој е дел од Хајниш циклусот, серија на книги од Ле Гвин поставени во измислениот Хајниш универзум. Тој е меѓу првите книги објавени во жанрот на [[феминизам|феминистичка]] научна фантастика, и е меѓу најпознатите прегледи на безполова [[андрогинија]] во научната фантастика.<ref>{{Наведена книга|last=Reid|first=edited by Robin Anne|title=Women in science fiction and fantasy|year=2009|publisher=Greenwood Press|location=Westport, Conn.|isbn=978-0313335891|pages=9, 120}}</ref> Ле Гвин ја развила оваа идеја од желбата да истражи што останува како основа на човековата природа кога биолошкиот пол повеќе не е фактор. [[File:Map of Gethen.svg|thumb|upright=1.3|Карта на Гетен, на која се прикажани земјите Кархиде и Оргорејн, како и местата посетени од Генли Аи и Естравен]] [[Харолд Блум]] едитирал критична антологија за книгата и рекол во воведот дека "Ле Гвин, повеќе од [[Толкин]], ја покрена фантастиката во високата литература, за нашето време".<ref name="Modern Critical Interpretations 1987. p. 10">''Modern Critical Interpretations: Ursula Le guin's "The Left Hand of Darkness"'', ed. Harold Bloom, 1987. Introduction by the editor, p. 10.</ref> Според воведот на Ле Гвин во 1976, книгата е "мисловен експеримент" за истражување на општество без мажи или жени, каде што поединците имаат биолошки и емоционални одлики и на двата пола.<ref name="Presenting Ursula Le Guin - Reid">{{Наведена книга|last=Reid|first=Suzanne Elizabeth|title=Presenting Ursula Le Guin|year=1997|publisher=Twayne|location=New York|isbn=0805746099}}</ref> Овој роман се одвива многу векови во иднината - датум не е даден, иако годината 4870 била сугерирана.<ref>[http://www.depauw.edu/sfs/backissues/5/watson5art.htm "Le Guin's ''Lathe of Heaven'' and the Role of Dick: The False Reality as Mediator"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150312134907/http://www.depauw.edu/sfs/backissues/5/watson5art.htm |date=2015-03-12 }}. Ian Watson. ''Science Fiction Studies'' #5 2.1 (March 1975).</ref> Пратеник, Џенли Ај, е на планета наречена Зима ("Гетен" на јазикот на својот народ) да ги убеди граѓаните да се приклучат на Екумен (колектив од 83 света). Зимата е, како што самото име укажува, планета која е секогаш ладна, и нејзините граѓани се "амбиполови", и поголемиот дел од времето се асексуални "потенцијали." Тие добиваат [[пол]]ови атрибути само еднаш месечно, во период на сексуална приемливост и висока плодност, наречен кемер, за време на кој поединци можат да добијат машки или женски атрибути, во зависност од контекстот и односите.<ref name="Ursula K. Le Guin - Spivack">{{Наведена книга|last=Spivack|first=Charlotte|title=Ursula K. Le Guin|year=1984|publisher=Twayne Publishers|location=Boston|isbn=0805773932}}</ref> Овие услови влијаеле врз развојот на цивилизациите на Зима. Меѓу другото, на планетата никогаш немало војна. == Надворешни врски == *[http://www.angelfire.com/ny/gaybooks/lefthandofdarkness.html Analysis of Ursula K. LeGuin's ''The Left Hand Of Darkness''] *[http://futurefire.net/2005.03/review/sm-leguin.html Review of the novel in The Future Fire] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303230805/http://futurefire.net/2005.03/review/sm-leguin.html |date=2016-03-03 }} == Наводи == {{наводи}} {{никулец}} [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Книги од 1969 година]] [[Категорија:Научнофантастични романи]] [[Категорија:Романи]] 2cb3vr6xno1q5u8mmwudqqn51vzj6zx 0 1121658 5591596 5079070 2026-07-13T16:03:55Z Aprilija50.A.D 119801 /* Филмографија */ 5591596 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | наставка = а | име = Теона Стругар Митевска | портрет = Teona Strugar Mitevska Press Conference Berlinale 2017.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на и возраст|1974|03|14|df = yes}} | роден-место = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}} | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | занимање =<br>режисер <br>продуцент | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = сестра [[Лабина Митевска]] | деца = | Веб страница = sistersandbrothermitevski.com }} '''Теона Стругар Митевска''' (родена 14 март [[1974]] во [[Скопје]]) — македонска режисерка и продуцентка. Нејзина сестра е глумицата [[Лабина Митевска]]. Теона заедно со нејзиниот брат и сестра Вук и Лабина ја водат семејната продукција Сестри и Брат Митевски. ==Филмографија== ===Режисер=== *[[Како убив светец (филм)|Како убив светец]] (долгометражен, 2004) *[[Јас сум од Титов Велес (филм)|Јас сум од Титов Велес]] (долгометражен, 2007) *Вета (краток, 2001) *[[Жената што ги избриша солзите (филм)|Жената што ги избриша солзите]] (долгометражен, 2012) *[[Кога денот немаше име]] (долгометражен, 2017) <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=04AF74360E943A468E9611B505114BAB |title=архивски примерок |accessdate=2017-01-25 |archive-date=2017-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125200059/http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=04AF74360E943A468E9611B505114BAB |url-status=dead }}</ref> *[[Господ постои, името ѝ е Петрунија]] (долгометражен, 2019) * [[Најсреќниот човек на светот (филм)|Најсреќниот човек на светот]] (долгометражен, 2022) ==Награди== ===Како убив светец=== *'''Ротердам Филм Фестивал'''-Награда Тигар (номинација) *'''Брисел Филм Фестивал'''-Златен ирис (номинација) *'''Сарајево Филм Фестивал'''-Награда најдобар глумец на Милан Тоциновски ===Јас сум од Титов Велес=== *'''13ти Сарајево Филм Фестивал'''-Специјална награда на жирито *'''Филмскиот фестивал во Приштина''' -Награда за најдобра женска улога на Лабина Митевска *'''Филмскиот фестивал во Приштина'''-Специјална златна плакета за најдобар филм *'''9ти филмски фесивал Лече,Италија'''Специјалната награда на жирито за режисерката *'''9ти филмски фесивал Лече,Италија'''Награда за најдобар глумец на Лабина Митевска ===Жената што ги избриша солзите=== *'''Монтенегро Филм Фестивал'''-Награда за најдобра камера == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Митевска, Теона }} [[Категорија:Македонски режисери]] [[Категорија:Македонски продуценти]] 0f31ocupjmi6ecnbccuzox0msh3t8fw 0 1121666 5591866 4475004 2026-07-14T08:22:49Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591866 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Fitch Ratings Inc. | image = Fitch ratings.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Седиштето на Фич | foundation = [[24 декември]] [[1913]] година | founder = [[Џон Ноулс Фич]] (''John Knowles Fitch'') | location_city = [[Њујорк]] и [[Лондон]] | key_people = [[Пол Тејлор]] (''Paul Taylor'') - Претседател | industry = [[Финансиски услуги]] | website = {{URL|https://www.fitchratings.com}} | footnotes = }} '''Фич''' ([[англиски]]: ''Fitch'') е мултинационална групација, која обезбедува финансиски информативни услуги. Групацијата „Фич“ дејствува во над 30 земји. Таа е составена од неколку компании, кои се занимаваат со собирање, [[анализа]] и дисеминација на финансиски [[Информација|информации]], како и со анализа на [[Ризик|ризиците]]. Најпознат дел од групацијата е компанијата „Фич рејтингс“, која е една од водечките меѓународни агенции за [[кредитен рејтинг]]. == Структура на групацијата „Фич“ == Групацијата „Фич“ е во заедничка сопственост на „Fimalac“, со седиште во [[Париз]] и „Hearst Corporation“, со седиште во [[Њујорк]]. Taa е составена од неколку компании:<ref>[https://www.fitchratings.com Fich Ratings]</ref> * ''Fitch Ratings'' - компанија за [[кредитен рејтинг]] и истражување, * ''Fitch Solutions'' – компанија за информации за [[кредит]]ниот [[пазар]], аналитички алатки и услуги поврзани со ризикот, * ''Fitch Learning'' – компанија за информации и развојни решенија за глобалната [[индустрија]] на финансиски услуги, и * ''Business Monitor International'' - компанија за информации за [[Ризик на земјата|ризикот на земјата]] и индустријата. == Историја == Групацијата „Фич“ е во заедничка сопственост на „Fimalac“, со седиште во [[Париз]] и „Hearst Corporation“, со седиште во [[Њујорк]]. На [[12 април]] [[2012]] година, „Hearst Corporation“ го зголемил нивниот удел во „Fitch Group“ до 50%. Претходно, „Hearst Corporation“ учествувала со 40% од акциите на компанијата, додека „Fimalac“ бил мнозински сопственик со 60% од акциите. За продажбата на акциите, „Fimalac“ примил 177 милиони [[долар]]и, односно 135 милиони [[Евро|евра]] од „Hearst Corporation“. „Фич“ има двојно седиште: во Њујорк и во [[Лондон]].<ref>[http://hugin.info/143461/R/1601708/505879.pdf Sale of 10% of Fitch Group to Hearst]</ref> „Фич“ била една од трите национално признати рејтинг организации (NRSRO), признаени од страна на американската Комисија за хартии од вредност во [[1975]] година, заедно со „[[Мудис]]“ и „[[Стандард и Пурс]]“, а овие три агенции се познати како „три големи кредитни рејтинг агенции“. Фирмата е основана од страна на Џон Ноулс Фич (''John Knowles Fitch''), на [[24 декември]] [[1913]] година, во [[Њујорк]], под името „Fitch Publishing Company“. Во [[декември]] [[1997]] година, оваа компанија се споила со „IBCA Limited“. Во [[2000]] година, „Фич“ ги презел фирмите „Duff & Phelps Credit Rating Co.“ и „Thomson Financial Bankwatch“. „Фич рејтингс (''Fitch ratings'')“ е најмалата од „големите три“ национално признати статистички рејтинг агенции, покривајќи помал дел од пазарот во споредба со „[[Стандард и Пурс]]“ и „[[Мудис]]“. Во [[септември]] [[2011]] година, „Фич груп (''Fitch Group'')“ ја објавил продажбата на „Algorithmics“ (софтвер за анализирање на [[ризик]]от) на „ИБМ (IBM)“ за 387 милиони долари. Договорот бил реализиран на [[21 октомври]] [[2011]] година. == Менаџмент == [[File:Organogram na Fitch.jpg|thumb|Organisational structure of Fitch]] Врвниот [[менаџмент]] на групацијата „Фич“ го сочинуваат: * Пол Тејлор (Paul Taylor) - претседател и главен извршен директор на групацијата, назначен во [[април]] [[2012]] година. Исто така, тој е претседател и главен извршен директор на „Фич рејтингс“ (од [[јануари]] [[2010]] година). * Чарлс Браун (Charles D. Brown) - извршен потпретседател и секретар, одговорен за светските правни и регулаторни работи и за управување на правното одделение. Тој, исто така е член на Извршниот комитет на „Фич“. * Роберт Харпел (Robert Harpel) - главен директор за [[технологија]]. Во оваа улога, тој го надгледува глобалната технолошка инфраструктура и развојот на апликации. * Ијан Линел (Ian Linnell) - глобален аналитички раководител на „Фич рејтингс“ (од 2012 година), кој го надгледува рејтингот и истражувањето за сите сектори, вклучувајќи ги и корпоративните финансии, финансиските институции, структурираните финансии, јавните финансии на САД и глобалната инфраструктура. Тој е, исто така, одговорен за глобални операции на групацијата. * Теодор Нидермаер (Theodore E. Niedermayer) - извршен потпретседател и главен финансиски директор на групацијата (од [[јуни]] [[2014]] година). * Џон Олерт (John Olert) - главен кредитен референт (од јануари 2010 година), кој е одговорен за рејтингот, обезбедување квалитет, обезбедување информации за пазарот и истражување. * Марк Олин (Mark Oline) - глобален шеф за деловни односи на „Фич рејтингс“, одговорен за комерцијалните деловни операции, комуникациската и истражувачката стратегиска функција. == Скала на кредитниот рејтинг == „Фич“ дава мислење за релативната способност на субјектот да ги исполни финансиските обврски, како [[Камата|камати]], [[Дивиденда|дивиденди]], отплата на главницата, барања за осигурување или договорна обврска итн. Кредитниот рејтинг се користи од страна на инвеститорите како индикатор кој ја покажува веројатноста за враќање на заемот во согласност со пропишаните услови во договорот. Кредитните рејтинзи на оваа агенцијата го покриваат спектарот на корпорациите, финансиски, банкарски, осигурителни, општински и другите јавни финансиски субјекти, како и [[Хартии од вредност|хартиите од вредност]] или другите обврски кои ги издаваат. Со текот на времето, за да се опише некоја од категориите од „ААА“ до „BBB“(позитивна инвестициска оценка) и од „BB“ до „D“ (спекулативна оценка), започнале да се користат изразите „инвестициска оценка“ и „спекулативна оценка“. Инвестициската оценка покажува релативно ниско до умерено ниво на [[ризик]], додека спекулативната оценка покажува високо ниво на ризик. Ознаката „не е оценет (NR)“ се користи за означување на хартии од вредност, за кои „Фич“ има оценето дел од хартиите од вредност, но не сите кои го сочинуваат [[капитал]]от. Кредитниот рејтинг го одразува нивото на [[кредитен ризик]], а не го одразува [[Пазарен ризик|пазарниот ризик]], промената на [[Каматна стапка|каматните стапки]], [[ликвидност]]а итн. Сепак, треба да се земе предвид фактот дека случувањата на [[пазар]]от имаат влијание на способноста на должникот да си ја исполни својата обврска. Значењето на одделните оценки што ги користи „Фич“ е следното: * ''ААА – најдобар кредитен квалитет'' - означува најниско очекувано ниво на ризик. Оваа оценка се доделува само во случаи на исклучително силен капацитет за исплаќање на финансиските обврски. Овој капацитет не е зависен на предвидливите настани. * ''АА – многу висок кредитен квалитет'' - многу ниско очекувано ниво на ризик. Овие фирми покажуваат многу силен капацитет за исплата на финансиските обврски. Овој капацитет не е значително подложен на предвидливите настани. * ''А - Висок кредитен квалитет'' - ниско ниво на очекуван ризик, т.е. силен капацитет за плаќање на финансиските обврски. Овој капацитет може, сепак, да биде повеќе ранлив на несакани деловни или економски услови, отколку што е случај со повисокиот рејтинг. * '''BB - Добар кредитен квалитет'' - укажува дека очекувањата за стандарден ризик во моментот се на ниско ниво. Капацитетот за исплата на финансиските обврски се смета за соодветен, но негативните деловни или економски услови се со поголема веројатност да го нарушат капацитетот. * ''BB – Шпекулативни'' - зголемен ризик од неисполнување на обврските поголема ранливост, особено во случај на негативни промени во деловните или економските услови со текот на времето. Сепак, постои деловна или финансиска флексибилност и има можнот за сервисирање на финансиските обврски. * ''B - Мошне шпекулативни'' - ризикот е присутен, но во ограничена мерка, т.е. сигурноста во наплатата на заемот останува. Финансиските обврски во моментот се исполнети, меѓутоа капацитетот за продолжување на плаќање е подложен на промените на деловната и економската средина. * ''CCC – Значителен кредитен ризик'' - должниците со овој кредитен рејтинг се ранливи и зависни од економските услови. * ''CC – Високо ниво на кредитен ризик'' - високо ранливи, многу шпекулативни обврзници. * ''C – Премногу високо ниво на кредитен ризик'' - класифицираните во оваа група се можеби во [[стечај]] или долгови, но сепак продолжуваат со исполнување на нивните обврски. Економските услови, како и деловните услови имаат големо влијание врз нив. * ''RD – Ограничена ризичност'' - укажува на претходно неисполнување на обврските, но сè уште фирмата не е влезена во ликвидација или стечај. * ''D - Ризични'' - „Фич“ смета дека компанијата ќе влезе во постапка на стечај или [[ликвидација]]. === Долгорочен кредитен рејтинг === Долгорочните рејтинзи на „Фич“ се претставени според азбучна скала од „AAA“ до „D“. Тие за првпат биле претставени во [[1924]] година, а подоцна биле приспоосбени и лиценцирани од „Стандард и Пурс (Standard & Poor's)“. Кредитната агенција „Мудис (Moody's)“ користи слична скала за рејтинг, но разликата е во тоа што категориите се поинаку именувани. За подобро прикажување на оценката, „Фич“ ги користи и знаците +/- за секоја категорија помеѓу „АA“ и „CCC“, како на пример: АА+, AA, AA-, A+, A, A-, BBB+, BBB, BBB- итн.<ref>[https://www.fitchratings.com/web_content/ratings/fitch_ratings_definitions_and_scales.pdf Фич, Долгорочен кредитен рејтинг]</ref> „Фич“ „препорачува инвестирање“, доколку оценката на фирмата е една од следниве: * ААА – најдобри компании, доверливи и стабилни * АА –добри компании, малку поголем ризик од ААА * А – економската состојба може да има влијание на финансиите * BBB – компании од средна класа, кои се поволни во моментот. „Фич“ ги смета за „спекулативни“ оние фирми кои се оценети со некоја од следниве оценки: * BB – повеќе се осетливи на промените во [[економија]]та * B – постојат значителни разлики во финансиската состојба * CCC – во моментот се ранливи и зависни од економските услови при исполнување на своите обврски * CC – високо ранливи, многу спекулативни [[Обврзница|обврзници]] * C – високо ранливи, можеби во стечај или долгови, но сепак продолжува да ги исплаќа обврските * D – има неисполнување на обврските и „Фич“ верува дека тоа се однесува на сите обврски * NR – не се јавно вреднувани === Краткорочен кредитен рејтинг === Краткорочниот кредитен рејтинг го покажува потенцијалниот ризик за период од 12 месеци. Притоа, тој се означува со следниве симболи:<ref>[https://www.fitchratings.com/web_content/ratings/fitch_ratings_definitions_and_scales.pdf Фич, Краткорочен кредитен рејтинг]</ref> * F1+ - оценка за најдобар квалитет, укажува на исклучително силен капацитет на должникот за сервисирање на долгот. * F1 – оценка за висок квалитет, укажува на силен капацитет на должникот за сервисирање на долгот. * F2 – оценка за добар квалитет, укажува на задоволителен капацитет на должникот за сервисирање на долгот. * F3 – укажува на соодветен капацитет на должникот за сервисирање на долгот, но неповолни економски услови, во блиска иднина би можеле да влијаат на способноста на должникот за исплата на долгот. * B – оценка од спекулативна природа и минимален капацитет за исплата на долгот кој е подлежен на промените од економска и финансиска природа. * C – ризикот е висок и капацитетот за исплата на долгот е подлежен на економските и финансиските промени. * D – должникот не може да си ги исполни обврските. ===Статистика и матрици на транзиција=== Во [[2014]] година, „Фич“ ги објавил просечните кумулативни стапки на неисполнување на обврските на должниците кои имаат кредитен рејтинг од оваа агенција, за периодот [[1995]]-2014 година. Притоа, во временски хоризонт од една година, 1,72% од должниците со рејтинг од „ВВ+“ не ги исполниле своите обврски, а овој процент изнесувал 1,61% за должниците со рејтинг од „В-“ и дури 26,1% за оние со рејтинг од „ССС“ и пониско. Во временски хоризонт од три години, 1,96% од должниците со рејтинг од „ВВВ+“ не ги исполниле обврските, а овие проценти се движеле од 4,41% за рејтингот „ВВ“ до 26,32% за рејтингот „ССС“ или пониско. Во временскиот хоризонт од пет години, просечната стапка на неисполнување на обврските за сите рангирани должници изнесувала 2,56%, но таа била повисока кај должниците со рејтинг „ВВ“ (6,35%), со „В-“ (9,62%) и „ССС“ или пониско (27,8%).<ref>Игор Давков, „ВВ со негативна тенденција...“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 30-33.</ref> ===Методологија на Фич за пресметка на кредитниот рејтинг на банките=== ====Поединечен кредитен рејтинг==== Поединечниот кредитен рејтинг ја мери самостојната кредитна способност [[банка]]та, т.е. [[веројатност]]а да не ги подмири своите обврски кон доверителите. При назначувањето на поединечниот кредитен рејтинг, Фич прави поделба на „обична поддршка“, од која банката има корист во вообичаениот тек на работење и „вонредна поддршка“, која се доделува на банка со неуспешно работење или банка што пропаѓа, со цел враќање на нејзината способност за одржливост. „Фич“ им доделува поединечен кредитен рејтинг на комерцијалните банки и на банкарски холдинг-компании, но не им се доделува на развојните банки. При одредување на поединечниот кредитен рејтинг, моделот на „Фич“ анализира пет фактори:<ref name="Fitch 2016">Fitch (2016), „Global Bank Rating Criteria“.</ref> * Работната околина на банката. При проценување на работната околина како фактор за одредување на поединечниот кредитен рејтинг на банката, се зема предвид влијанието на следниве фактори: кредитниот рејтинг на земјата во која се наоѓа испитуваната банка, економската околина, нивото на развој на финансиските пазари и регулативната рамка. * Профилот на банката. При анализирање на профилот на банката се земаат предвид следниве фактори. [[Франшиза]]та, бизнис-моделот и организациската структура. * [[Менаџмент]]от и [[стратегија]]та за работење. Методологијата на „Фич“ ја анализира стратегијата на менаџментот на банката преку проценување на следниве потфактори: квалитетот на менаџментот, [[Корпоративно управување|корпоративното управување]], стратегиските цели и спроведувањето на стратегијата. * Големината на [[ризик]]от што го презема. Проценувањето на нивото до кое банката е подготвена да преземе ризик, го вклучува и влијанието на следниве потфактори: пропишаните стандарди, контролата на ризикот, растежот и [[Пазарен ризик|пазарниот ризик]]. * Финансискиот профил на банката. При анализирање на финансискиот профил на банката, „Фич“ го проценува влијанието на следниве потфактори: квалитет на средствата, [[профит]]абилност, [[капитал]]изација и [[левериџ]], извори на финансирање и [[ликвидност]]. Понатаму, методологијата на „Фич“ ја анализира и можноста за доделување финансиска помош на банката, во случај таа да се најде во сериозни финансиски тешкотии. При анализирање на способноста на државата да даде финансиска помош на една банка или целиот банкарски сектор, освен големината на кредитниот рејтинг за државата во која се наоѓа банката, ги зема предвид и следните фактори:<ref name="Fitch 2016"/> * Големина на банкарскиот систем во кој се наоѓа банката; * Големина на потенцијалниот проблем со кој се соочува банката; * Структура на банкарскиот систем во кој се наоѓа банката; * Структура на вкупните обврски на банкарскиот систем; * Финансиска флексибилност на [[држава]]та. Исто така, „Фич“ ја испитува и институционалната помош што би ја добила банката од банката-родител при што ги зема предвид следниве фактори:<ref name="Fitch 2016"/> * Долгорочниот поединечен кредитен рејтинг на банката-родител; * Рејтингот за одржливост на банката-родител; * Регулативната рамка на банката-родител или групацијата; * Релативната големина на подружниците; * Нивото на заедничкиот кредитен рејтинг. Кога се испитува способноста на банката-родител или на групацијата за доделување финансиска помош, „Фич“ ги проценува следниве фактори:<ref name="Fitch 2016"/> * Улогата на подружницата како дел од групација; * Веројатноста за потенцијално ослободување / продавање на подружницата; * Големината и формата на импликациите за пропаѓањето на банката; * Нивото на интеграција; * Правната рамка; * Сопственоста; * Историските податоци за доделување на финансиската помош; * Ефикасноста и перспективата во работењето на подружницата; * Брендирањето; * Правните обврски; * Клаузулите за прекршување на правилата; * Нивото на поединечниот кредитен рејтинг на банката за банката-родител; * Рејтинзите за експозитурите; * Поддршката од другите банки; * Релативната големина и улога во групата; * Импликациите за пропаѓање на подружницата. ====Кредитен рејтинг за поддршка==== „Фич“ врши процена на нивото на „кредитниот рејтинг за поддршка“ што би го добила банката, вообичаено од државата, како и потенцијалната поддршка од меѓународните владини институции, но овој кредитен рејтинг не го опфаќа потенцијалот за институционалната поддршка од акционерите на испитуваната банка. Кредитниот рејтинг за поддршка може да има вредност од еден до пет при што со еден се означува екстремно големата веројатност за добивање помош, а со пет се означува нивото во кое банката нема пристап до помош. Стандардниот кредитен рејтинг ја означува процената на веројатноста банката да не ги подмири своите обврски кон доверителите. Стандардниот кредитен рејтинг на долг рок се доделува посебно за обврските на банката во странска валута и во локална валута. Тоа се прави кога „Фич“ смета дека постои значајна разлика во ризикот за неплаќање на обврските во различни валути или кога одредувањето на стандардниот кредитен рејтинг за локалната валута е неопходно со цел да се добие кредит рејтинг за земјата во која се наоѓа банката.<ref name="Fitch 2016"/> ====Стандарден кредитен рејтинг==== Методологијата на „Фич“ за додлеување на стандардниот кредитен рејтинг на долг рок го користи пристапот на доделување поголема вредност. Агенцијата најпрвин го одредува стандардниот кредитен рејтинг на долг рок, проценет само врз основа на самостојната финансиска сила на банката, која е пресметана преку самостојниот кредитен рејтинг или, пак, анализирајќи ја нејзината финансиска сила само преку големината на помошта што ја добива (државна или институционална), прикажана преку големината на кредитниот рејтинг за поддршка на банката. Потоа, „Фич“ најчесто ја зема поголемата вредност од овие два кредитни рејтинга за банката и го одредува нивото за стандардниот кредитен рејтинг на долг рок.<ref name="Fitch 2016"/> Краткорочниот стандарден кредитен рејтинг го претставува кредитниот рејтинг на банката на краток рок, односно ја одразува веројатноста за неисполнување на обврските кон доверителите на краток рок (вообичаено, до 13 месеци). За секоја банка за која има стандарден кредитен рејтинг на долг рок се издава и стандарден кредитен рејтинг на краток рок. Краткорочниот самостоен кредитен рејтинг вообичаено се одредува врз основа на [[ликвидност]]а на банката. Во случај кога долгорочниот самостоен кредитен рејтинг е пресметан само врз анализа на поддршката што ја добива банката во обезбедување на финансиите за нејзиното работење, при постоење на две различни нивоа на краткорочен самостоен кредитен рејтинг, се доделува пониското ниво на банката.<ref name="Fitch 2016"/> == Критика == Агенциите за кредитен рејтинг, меѓу кои и „Фич“, се постојано подлежни на критики. Постојат примери за инвеститори кои изгубиле голема сума на [[пари]] и покрај тоа што својот капитал го инвестирале во компании кои „Фич“ ги оценил со ААА, односно со највисока позитивна оценка која иницира на многу ниско ниво на ризик. Сепак, за разлика од другите агенции, „Фич“ го предупредува пазарот за можностите за сервисирање на долговите преку изготвување на ран и предкризен извештај. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски претпријатија]] [[Категорија:Агенции за кредитен рејтинг]] goc3of5lkaxrhlurcsk6qenm33k4hw9 0 1122689 5591824 5582340 2026-07-14T06:22:06Z Bjankuloski06 332 /* Животна средина (живеалиште) */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591824 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Epilobium parviflorum kz04.jpg |genus = Epilobium |species = parviflorum |authority = ([[Јохан Кристијан Даниел фон Шребер|Schreb.]]) Schreb. |synonyms = ''Chamaenerion parviflorum'' }} '''Ситноцветната врбовка''' или '''ситноцветната млечика''' ({{науч|Epilobium parviflorum}}) — повеќегодишно тревно растение од семејството на [[ноќничиња]]та (''Onagraceae''). ==Опис== [[File:Epilobium parviflorum korseby.jpeg|thumb|upright|left|Цело растение]] Биолошката форма на ситноцветната врбовка е хемикриптофитна скапоза<ref name=Pignatti>Pignatti S. - Flora d'Italia – Edagricole – 1982. Vol. II, pag. 155</ref>, нејзините хибернатски пупки се наоѓаат веднаш под површината на почвата, а флоралната оска е повеќе или помалку исправена со неколку листа. Ситноцветната врбовици просечно достигнува 30 до 80 сантиметри висина. Стеблото е исправено и густо покриено со влакненца, особено во долниот дел. Лисјата се еден наспроти друг, тесни и назабени, заоблени во основата, 4-10 сантиметри долги. Малите цветови се бледо розови или бледо виолетови, со пречник од 6-7 милиметри, со четири ливчиња, осум [[прашник|прашници]] и четирикрака [[чашка]]. Цветниот период е од јуни до август.<ref name=Pignatti/> Хермафродитните цветови се самооплодуваат ([[автогамија]]) или од инсекти ([[ентомогамија]]).<ref name=Pfaf>[http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Epilobium+parviflorum Pfaf.org]</ref> Плодот е капсула долга три до седум сантиметри која содржи многу мало црно семе (долго околу 1&nbsp;mm), со бели влакна кои овозможуваат ширење со ветрот. Овој вид е многу сличен со Epilobium hirsutism, но цветовите му се многу помали.<ref name=Irel>[http://www.habitas.org.uk/flora/species.asp?item=3544 Flora of Northern Ireland]</ref> ==Распространетост== Ова растение го има во најголемиот дел на [[Европа]] и во Западна Азија, како и во [[САД]] и [[Канада]].<ref name=usda>{{Наведена мрежна страница |url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=EPPA5 |title=Plants.usda |accessdate=2015-01-29 |archive-date=2013-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130505094108/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=EPPA5 |url-status=dead }}</ref> <ref name=Luirig>[http://luirig.altervista.org/flora/taxa/index1.php?scientific-name=epilobium+parviflorum Schede di Botanica]</ref> ==Животна средина (живеалиште)== Ситноцветната врбовка претпочита бари и мочуришта, влажни планински ливади и падини, на надморски висини од 0 до 1.400 метри и максимални 2.500 метри.<ref name=Pignatti/> ==Медицински употреби== Заради антиоксидансните и антиинфламаторните својства, екстракти од ова растение се користи во традиционалната медицина при заболувања на простатата, мочниот меур и бубрезите.<ref name=NM>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.naturesmethod.com/Learn_About_Your_Health/Small_Flowered_Willow_Herb.php |title=Natures Method |accessdate=2015-01-29 |archive-date=2011-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925012912/http://www.naturesmethod.com/Learn_About_Your_Health/Small_Flowered_Willow_Herb.php |url-status=dead }}</ref><ref name=hevesi>Hevesi BT, Houghton PJ, Habtemariam S, Kéry A. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19107731 Antioxidant and antiinflammatory effect of Epilobium parviflorum Schreb]</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Врбовка]] [[Категорија:Растенија опишани во 1771 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 30qz6ijfk5s9w4scidz1eth1kph0zg8 0 1124295 5591615 5082089 2026-07-13T16:42:23Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591615 wikitext text/x-wiki '''„Баронот на дрво“''' ([[италијански]]: ''Il barone rampante'') е [[роман]] од италијанскиот писател [[Итало Калвино]] од [[1957]] година. Романот е дел од трилогијата „[[Нашите предци]]“. [[Податотека:Calvino-italo.jpg|рамка|десно|Итало Калвино]] ==Содржина== ===1 глава=== На [[15 јуни]] [[1767]] година, Козимо Пјоваско ди Рондо, последен пат седнал да руча со [[семејство]]то, кое на пладне се собрало во трпезаријата во семејната куќата во Омброза. На чело на масата седел [[барон]]от Арминио Пјоваско ди Рондо, а го придружувале сопругата Корадина, неговиот полубрат, [[витез]]от-[[адвокат]] Енеја Силвио Карега, свештеникот Флошлафлер и трите деца - Козимо, Батиста и Бјаџо (кој го раскажува дејството на книгата). Пред неколку дена, адвокатот Енеја донел во куќата [[полжави]], кои двајцата браќа се обиделе да ги спасат, но не успеале. Во знак на протест, за време на ручекот, Козимо одбил да ги јаде полжавите и поради тоа, татко му го избркал од трпезаријата. Тогаш, дванаесетгодишниот Козимо излегол во дворот и се качил на [[Црница|муренката]].<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 75-84.</ref> ===2 глава=== Движејќи се по гранките, Козимо се префрлил на соседното [[дрво]] ([[брест]]), кое се надвиснало во дворот на соседното семејство Д’Ондарива со кое неговиот татко бил во непријателски односи. Таму, Козимо го видел убавото девојче Виола како се ниша на [[нишалка]]. Козимо се претставил како водач на разбојниците, но Виола му се потсмевала и тогаш таа измислила едно правило: Дрвјата го претставуваат кралството на Козимо, но ако стапне на земјата, тој ќе изгуби сè и ќе се претвори во негов [[роб]]. Така, Козимо се заколнал дека никогаш нема да слезе на земјата.<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 75-94.</ref> ===3-5 глава=== Козимо останал на дрвото цел ден, а кога паднала ноќта, тој не се вратил дома. Утредента, тој почнал да се движи по дрвата и заминал надвор од семејниот двор. Кога стигнал во еден овоштарник, таму ги видел децата-разбојници, кои краделе [[овошје]] и им се придружил, па дури им помогнал да избегаат од сопствениците на овоштарниците, кои ги опколиле разбојниците со намера да им се одмаздат за бројните кражби. Тогаш, тој дознал дека на децата-разбојници им помага едно девојче на бел [[коњ]], кое ја викале Синфороза, а таа била Виола.<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 95-115.</ref> ===6-9 глава=== Постепено, Козимо се навикнал на живото на дрвјата и одел сè подалеку во [[шума]]та. Таму, еден ден, видел [[дива мачка]] која го нападнала, но тој успеал да ја убие. Со нејзината [[кожа]] дошол во дворот на Виола и видел дека таа се подготвува да отпатува некаде. Потоа, Козимо си направил куќа на едно дрво, па иако и понатаму не разговарал со својот татко, тој го продолжил школувањето така што опатот Фошлафлер се качувал на дрво за да му држи часови. Гласот за Козимо се прочул насекаде низ околината, а тој се спријателил со сиромашните луѓе кои живееле во шумата, пренесувајќи ги нивните пораки од едно до друго место.<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 116-139.</ref> ===10-12 глава=== Еден ден, Козимо си нашол [[куче]] од сортата [[јазовичар]], кого го нарекол Отимо Масимо и кој оттогаш бил неговиот најдобар пријател. Исто така, Козимо се спријателил со неговиот стрико, витезот-адвокат со кого подготвувале разни проекти за наводнување. Еднаш, во шумата, Козимо го сретнал познатиот разбојник Џан деј Бруги со кого се спријателил и редовно му набавувал [[Книга|книги]]. Имено, Бруги станал толку зависен од книгите што целосно го запоставил крадењето и Козимо морал да му носи сè повеќе книги. Дури и кога Бруги бил заробен од [[полиција]]та и осуден на [[Смртна казна|смрт]] со бесење, Козимо му ја читал книгата којашто Бруги не успеал да ја дочита.<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 140-167.</ref> ===13-15 глава=== Дружејќи се со Бруги, Козимо читал многу книги и започнал да се допишува со најголемите умови во [[Европа]]. Исто така, тој почнал да им помага на земјоделците, така што тие го засакале и многу го почитувале. Заедно со нив, Козимо успеал да направи систем за заштита од [[пожар]]ите, кои биле чести во шумата. Еден ден, Козимо открил дека стрико му соработува со [[Бербери]]те-[[гусари]]. Козимо им помогнал на жителите на селото да се спасат од гусарите, а по борбата, неговиот стрико избегал со гусарите, повторувајќи го името Заира. Кога стигнал кај нив, гусарите му ја пресекле [[глава]]та, а Козимо ја скрил вистината за предавството на стрико му и на селаните им раскажал дека тој загинал во борбата со гусарите.<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 168-186.</ref> ===16-18 глава=== По [[смрт]]та на витезот-адвокат, татко му на Козимо станал малодушен, се разболел и најпосле умрел, а Козимо, како негов најстар син, станал Баронот ди Рондо. Истовремено, веќе пораснат, Козимо почнал да чувствува желба за љубов. Еден ден, тој разбрал дека во местото Оливабаса има луѓе кои, исто како него, живеат на дрвјата. Се работело за шпански благородници кои му се спротивставиле на кралот [[Карлос III]], по што тој ги протерал. Радосен, тој им се придружил, па дури си нашол и девојка, убавата Урсула, која му била ќерка на водачот на прогонетите [[Шпанци]]. Кога кралот им дозволил да се вратат во [[Шпанија]], тие го поканиле да им се придружи, но Козимо не сакал да слезе на земјата и ја одбил поканата.<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 187-204.</ref> ===19-23 глава=== Козимо станал славен низ [[Европа]], каде бил познат како „дивиот човек“. Еден ден, умрела мајка му, а во нејзините последни мигови, Козимо бил постојано крај неа. Пресвртот во животот на Козимо настапил кога во Омброза се вратила Виола, како вдовица на еден стар [[војвода]]. Козимо И кажал дека го одржал ветувањето и дека никогаш не стапнал на земјата, цело врме чекајќи ја да се врати. Меѓу нив започнала страсна љубовна врска, повремено прекинувана од патувањата на Виола во [[Париз]]. Истовремено, Козимо бил љубоморен на неа, така што постојано се расправале меѓу себе. Еднаш, сосема ненајавено, Виола ја напуштила Омброза и никогаш не се вратила. Најпрвин, таа заминала во [[Франција]], а оттаму во [[Лондон]], каде се омажила за некој [[лорд]] со кого заминала во [[Калкута]]. По нејзиното заминување, Козимо полудел и целосно се променил.<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 205-243.</ref> ===24-30 глава=== Козимо ја изгубил волјата за живот и почнал да пишува луди книги за некоја измислена земја во која луѓето ќе живеат заедно со [[птици]]те. Истовремено, тој им се придружил на [[масони]]те. Подоцна, за време на [[Француска револуција|Француската револуција]], Козимо ги организирал жителите на Омброза во борбата против благородништвото, а потоа ѝ помагал на [[Француска армија|Француската армија]] во војната против [[Австроунгарија]]. Еднаш, дури остварил средба со [[Наполеон Бонапарт]]. Постепено, Козимо остарел. Кога наполнил 65 години се разболел, но никако не сакал да слезе на земјата. Еден ден, жителите на Омброза викнале свештеник за да го причести пред смртта, но токму тогаш над дрвото на кое живеел прелетал [[балон]]. Козимо се фатил за јажето кое висело од балонот и, кога тој бил над [[море]]то, се пуштил, исчезнувајќи. Така, Козимо го одржал ветувањето и никогаш до крајот на животот не слегол на [[земја]]та. На семејниот [[гроб]] поставиле плоча на која пишувало: „Козимо Пјоваско ди Рондо - Живееше на дрво - Секогаш ја сакаше земјата - Се вознесе на [[небо]]то“.<ref>Italo Kalvino, „Baron na drvetu“ во: ''Naši preci'', Paideia, Beograd, 2007, стр. 244-280.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Дела на Итало Калвино]] [[Категорија:Италијански романи]] [[Категорија:Книги на италијански јазик]] [[Категорија:Книги од 1957 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Италија]] iguqrhsj9gzp1ro43g3md0thhsxmyx3 0 1125244 5591525 4944106 2026-07-13T13:42:11Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591525 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} '''Минхаузен''' ([[германски]]: ''Münchhausen'') е [[книга]] од писателот А. Д. Мунд. Книгата е објавена на [[македонски јазик]] од страна на издавачкото [[претпријатие]] „[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]“ од [[Скопје]] во [[1964]] година, во превод на Зара Билјановска. [[File:Paul Gustave Doré (1832-1883) - Baron von Münchhausen (1862) - 009.jpg|mini|thumb|right| Прекрасниот капут на Минхаузен – цртеж од Густав Доре]]] ==Технички податоци== Книгата е објавена во рамките на [[библиотека]]та „[[Бамби]]“. Таа има 144 страници и испечатена е во Графичкиот завод „[[Гоце Делчев]]“ од Скопје. Книгата не е каталогизирана и не го поседува меѓународниот број [[ISBN]]. Ликовното уредување на книгата е дело на [[Василие Поповиќ - Цицо]], а техничкото уредување го извршил Христо Христовски. Јазичната редакција е дело на Евтим Манев, а коректурата ја направиле Љубинка Денкова, Елена Павлова, Душанка Јанева и Ружица Димишковска.<ref name="ReferenceA">А. Д. Мунд, ''Минхаузен'', Скопје: Култура, 1964.</ref> ==Содржина== Во делото „Минхаузен“ се опишуваат неверојатните доживувања на [[баронот Минхаузен]]. Книгата се состои од 25 поглавја, и тоа:<ref name="ReferenceA"/> * Прва вечер: Вештината не е [[маѓија]] * Втора вечер: Уште неколку лова * Трета вечер: Уште едно [[куче]] и два [[коњ]]а * Четврта вечер: Доживувањата со [[Волк|волци]], бесно куче и со одрана [[лисица]] * Петта вечер: Борби со [[Турци]]те * Шеста вечер: Во турско [[ропство]] * Седма вечер: Во [[Англија]] и на [[Цејлон]] * Осма вечер: Морски чуда и чудовишта * Деветта вечер: Во [[Цариград]] * Десетта вечер: Облогот со [[султан]]от * Единаесетта вечер: Страшното качување на [[планина]] * Дванаесетта вечер: Уште неколку вистинити чуда * Тринаесетта вечер: Во [[Северноледен Океан|Северноледеното Море]] * Четиринаесетта вечер: Во [[Персија]] * Петнаесетта вечер: Чистење на [[месечина]]та * Шеснаесетта вечер: Кај таткото [[Вулкан]] и госпоѓата [[Венера]] * Седумнаесетта вечер: [[Остров]]от Таихатлибијати * Осумнаесетта вечер: Железниот [[црв]] * Деветнаесетта вечер: Речиси неверојатен студ во Леденото Море и во [[Русија]] * Дваесетта вечер: Двајцата близнаци и излажаниот бербер * Дваесет и прва вечер: Чудесната помада * Дваесет и втора вечер: Големата жега и летањето во [[балон (воздухоплов)|балон]] * Дваесет и трета вечер: Веселото возење по [[Рајна]] * Дваесет и четврта вечер: Брзиот пат и виорот * Дваесет и петта вечер: Појадок ни на [[земја]] ни на [[небо]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Изданија на Култура]] [[Категорија:Германски романи]] [[Категорија:Романи за деца]] i2lc33a2yvlrlmhwt9o9fbf368aek31 0 1142283 5591634 5110460 2026-07-13T18:01:52Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591634 wikitext text/x-wiki '''„Славната Немезис“''' — новела на чешкиот [[писател]] [[Ладислав Клима]]. [[Податотека:Ladislav Klíma.jpg|мини|десно|Ладислав Клима]] ==Изданија на македонски јазик== Новелата е објавена на [[македонски јазик]] во [[2013]] година (со наслов „Славна Немезис“) од издавачката куќа „[[Бегемот]]“, како дел од збирката раскази „[[Како ќе биде по смртта]]“, а во превод на Маргарета Карајанова. ==Содржина== Новелата се состои од шест дела во кои е опишано необичното доживување на главниот лик - Сајдер. ===Прв дел=== Дваесет и осумгодишниот Сајдер, нежен, богат и убав маж, за првпат го посетува гратчето Кортона, на [[Алпи]]те и таму останува три дена, опиен од природните убавини и од некое неодредено чувство дека местото му делува познато. Затоа, тој се зарекува дека повторно ќе ја посети Кортона и тоа го остварува во [[мај]], по една година.<ref>Ладислав Клима, ''Како ќе биде по смртта''. Скопје: Бегемот, 2013, стр. 32-33.</ref> ===Втор дел=== Кога пристигнува во Кортона, времето е лошо и тој се разочарува, минувајќи ги деновите во здодевност. Само две нешта му го привлекуваат вниманието: [[Планина|планинскиот]] врв [[Елен]]ска Глава и една стара куќа на крајот од градот, над која се извишува голема карпа. Уште подамна, во [[сон]]от му се јавува слика на млада жена, а сега си замислува дека ќе ја види во Кортона. И навистина, на први јуни, додека шета низ [[шума]]та, наеднаш забележува две дами - едната облечена во црвен, а другата во син фустан. Двете дами го привлекуваат, но помладата (таа во син фустан) го зашеметува. Тој решава да ги следи дамите, но тие наеднаш исчезнуваат. На осми [[јуни]], додека седи во [[хотел]]скиот ресторан, пристигнуваат двете дами и го набљудуваат, но повторно одненадеж исчезнуваат. Притоа, Сајдер забележува дека присутните гости се вознемирени од присуството на дамите. Сајдер дознава дека дамата во црвено се вика Ерата С. - богата вдовица, но никој не знае ништо за дамата во сино. На 16 јуни, тој добива телеграма дека мора итно да се врати дома, но шетајќи во планината, ги забележува двете дами како се качуваат кон Еленска Глава. Сајдер тргнува кон нив и кога стигнува на одредена висина, наеднаш дамата во црвено почнува да се трча надолу и да вика за помош, додека дамата во сино продолжува да се искачува кон врвот. Сајдер одлучува да ја следи дамата во сино, која повремено му се прикажува и исчезнува. Кога стигнува до една опасна бездна, дамата го повикува да прескокне, но Сајдер нема храброст и се враќа назад. Таму дознава дека Ерата, целата во шок, итно го напуштила хотелот.<ref>Ладислав Клима, Како ќе биде по смртта. Скопје: Бегемот, 2013, стр. 34-48.</ref> ===Трет дел=== Сајдер го губи речиси целиот имот и мора да работи. Годините минуваат, а неговиот спомен за девојката избледува. По десет години, тој добива мало наследство, кое успева да го зголеми и повторно станува богат. На четириесетгодишна возраст, шетајќи во еден голем град на [[север]] од [[Алпи]]те, наеднаш помислува на неа и, за чудо, тогаш ја здогледува на улица. Сајдер тргнува по девојката, но таа исчезнува. По една година, на 22 мај, повторно ја здогледува во својот роден град и дознава дека таа се распрашувала како да стигне во Карпеста улица. Сајдер заминува таму и здогледува трошна куќа, потполно иста како онаа во Кортона. Вечерта, сонува дека ја посетил куќата, чиј покрив се урнал, а во урнатините лежела повредена девојка. Утредента, тој навистина ја посетува куќата и таму ја сретнува старицата Барбора, која знае сè за него и за девојката. Таа му дава [[фотографија]] од девојката и тој дознава дека нејзиното име е Ореа. Така, тој е среќен, бидејќи има [[материја]]лен [[доказ]] дека девојката навистина постои.<ref>Ладислав Клима, ''Како ќе биде по смртта''. Скопје: Бегемот, 2013, стр. 48-60.</ref> ===Четврти дел=== На [[1 јуни]], Сајдер пристигнува во Кортона. Таму дознава дека Ерата веќе една година е во лудница како последица на невозвратената љубов од друга жена. Сајдер заминува во старата куќа и таму среќава стара жена, која се грижи за нејзината мајка - Барбора. Барбора го обвинува дека ја убил нејзината ќерка и дека поради тоа ќе биде казнет. Откако ја напушта куќата, Сајдер дознава дека е убвинет за [[убиство]] на старата Барбора и ја посетува Ерата во лудницата. Таа му раскажува дека пред 12 години, сосема случајно ја сретнала Ореа во Кортона и дека веднаш била маѓепсана од неа; дека од месните жители дознала дека Ореа е планинскиот [[дух]] којшто веќе сто години ги плаши луѓето во Кортона и најпосле, му ја раскажува случката во оној ден кога двете се качувале кон врвот Еленска Глава. Меѓутоа, тогаш во собата влегува [[психијатар]]от и Сајдер мора да бега од лудницата. По неколку дена се враќа во родниот град и таму во весник чита дека е обвинет и за напад на докторот во лудницата. Избезумен, повторно оди во куќата во Карпеста улица, но таму среќава други луѓе.<ref>Ладислав Клима, ''Како ќе биде по смртта''. Скопје: Бегемот, 2013, стр. 60-82.</ref> ===Петти дел=== Бегајќи од [[полиција]]та, Сајдер го пропатува целиот свет, но постојано е обземен од ликот на Ореа и веќе почнува да полудува. Три години од заминувањето, на 31 мај повторно се враќа во родниот град. Во неговата хотелска соба упаѓа бесната Ерата, која му кажува дека таа одамна ја знае Ореа, дека двете се сакаат, но истовремено се вљубени и во него и дека оној ден Кортона, тие се договориле да го уништат и затоа го намамиле во планината. Потоа, Ерата се убива со нож, а Сајдер ја става во куфер и ја фрла во бездна, затрупувајќи ја со карпи и земја. Неколку дена подоцна, во весник чита дека е уапсена младата дама која долго време ги плаши жителите на Кортона, преправајќи се како шумски [[дух]]. По некој ден, од весниците дознава дека старата куќа во Кортона била уништена од одрон на [[карпа]]та и дека погинала ќерката на Барбора. Сајдер оди во старата куќа во Карпеста улица и гледа дека и неа ја затекнала истата судбина. Жената која живее таму, а која ја преживеала несреќата, му раскажува дека една ноќ видела две дами и млад господин, кој личел на него, и тројцата пиеле [[крв]]. На полноќ, Сајдер повторно оди во Карпеста улица и во урнатините пронаоѓа девојка во син фустан.<ref>Ладислав Клима, ''Како ќе биде по смртта''. Скопје: Бегемот, 2013, стр. 83-95.</ref> ===Шести дел=== На 17 јуни, Сајдер пристигнува во Кортона, каде дознава дека полицијата открила дека старата Барбора била задавена од нејзината ќерка и дека Ерата била пронајдена удавена во рибникот крај лудницата. Тој ја посетува урнатата куќа на Барбора и таму наоѓа дневник со фотографија од Ореа. Последниот запис во дневникот е од [[18 јуни]] [[1820]] година, т.е. пред точно 100 години. Се присетува дека 18 јуни е денот што Старите Грци го посветиле на [[Немезис]]. Се качува по [[планина]]та и повторно ги здогледува двете дами во црвен и син фустан, кои повремено се губат. До него доаѓа Ерата која го бакнува и му порачува да продолжи да се качува нагоре, каде го чека краткотрајна болка. Повторно доаѓа до бездната која првиот пат немал храброст да ја прескокне, а таму го чека голата Ореа, храбрејќи го да скокне. Тој долго се колеба, но на крајот се фрла во длабоката бездна. Додека лежи меѓу карпите, тешко повредениот Сајдер здогледува машки и женски череп, како и златен медалјон со женски портрет - ликот на Ореа, а под него го препознава сопствениот ракопис. Потоа, Сајдер доживува визија: се гледа себеси како млад господин кој се вљубува во богатата Ореа. Со неа скита по светот, но постепено неговата љубов згаснува и започнува да ја измачува. По три години, двајцата се сместуваат во старата куќа во Кортона, каде живее Барбора, поранешната дадилка на Ореа. Таму ја запознава постарата сестра на Ореа - Ерата и тие се вљубуваат меѓу себе. Потоа, двајцата се договараат да ја убијат Ореа и еднаш го уриваат покривот на куќата. Ореа е тешко повредена и обезличена, но останува жива. Тогаш, на 18 јуни, Сајдер и Ерата ја присилуваат Ореа да се качи со нив на планината и да скокне во бездната под врвот Еленска Глава. Додека Ореа паѓа, Ерата се обидува да ја спаси, а потоа таа го удира во грбот и тој паѓа во бездната врз мртвото [[тело]] на Ореа... Најпосле, дознавајќи ја целата [[историја]] на својата случка, Сајдер гледа син пламен кој го повлекува нагоре, а потоа уште еден црвен пламен, и тројцата - тој, Ореа и Ерата- се спојуваат во единствена вечна [[светлина]].<ref>Ладислав Клима, ''Како ќе биде по смртта''. Скопје: Бегемот, 2013, стр. 95-117.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Ладислав Клима]] [[Категорија:Изданија на Бегемот]] [[Категорија:Новели]] [[Категорија:Појавено во 2013 година во Македонија]] 52ypgdbs5r9zwymfeyr8iiuncww97r3 0 1142286 5591635 5446283 2026-07-13T18:02:29Z Chnitke 80568 5591635 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''Како ќе биде по смртта''' ([[чешки]]: ''Jak bude po smrti'') — збирка раскази од чешкиот [[писател]] [[Ладислав Клима]]. ==Содржина== Во книгата се застапени седум раскази:<ref>Ладислав Клима, ''Како ќе биде по смртта.'' Скопје: Бегемот, 2013.</ref> * Патувајќи до градот Д. * Стотици, стотици жени * Хелена Марна * [[Славната Немезис]] * Вистински настан што се случи во Постморталија * Како ќе биде по смртта * Чудна случка ==Изданија на македонски јазик== ===Издание на „Бегемот“ од 2013 година=== [[Книга]]та, издадена во склоп на [[библиотека]]та „Арс Магна“, има 151 страница, во [[мек повез]], со обем од 18 [[Сантиметар|сантиметри]]. Преводот од [[чешки јазик]] го направила Маргарета Карајанова, ликовното уредување го извршил Бојан Димитриевиќ, јазичната редакција е дело на Филип Димевски, а [[компјутер]]ската обработка на текстот е извршена во „Бегемот“. Книгата е каталогизирана во [[НУБ „Св. Климент Охридски“]], [[Скопје]], со меѓународна ознака ISBN 978-608-4718-03-1. Книгата е испечатена во [[печатница]]та „Темпора веритас“ од [[Скопје]]. Издавањето на книгата било финансиски поддржано од Министерството за култура на [[Чешка Република]].<ref>Ладислав Клима, ''Како ќе биде по смртта.'' Скопје: Бегемот, 2013.</ref> [[Податотека:Ladislav Klíma.jpg|мини|десно|Ладислав Клима]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Ладислав Клима]] [[Категорија:Чешки раскази]] [[Категорија:Изданија на Бегемот]] [[Категорија:Појавено во 2013 година во Македонија]] 9l9cjfl8fkp8fjgxx9ttx5luhj5yspa 0 1152286 5591637 5415894 2026-07-13T18:05:20Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591637 wikitext text/x-wiki '''Столбот на чумата''' ({{langx|cs|Morový sloup}}) - збирка песни на чешкиот поет [[Јарослав Сајферт]]. Првобитно, збирката била објавена во [[1968]]-[[1970]] година, но дефинитивната верзија излегла од печат во [[1977]] година. [[Податотека:Jaroslav Seifert 1931.jpg|мини|Сајферт со својата ќерка Јана, 1931 година]] ==Содржина== Збирката ги содржи следниве песни:<ref>Jaroslav Sajfert, ''Stub kuge''. Beograd: Mali vrt, 2014.</ref> * На едно од своите дамнешни предавања * Крикот на плашилото * Местото на поклонението * Каналската градина * Столбот на чумата * Вртелешката со бел лебед * Венче од жалфија * Модел * Ноќен мрак * Часовникот бие од камбаната * Птичјите гласови во круните на стеблата * Во празната соба * Песната на славејот * Чадот на марихуаната * И збогум Посебно обележје на [[книга]]та е нејзиниот предговор, со наслов „Беа петмина“, напишан од [[Милан Кундера]].<ref>Milan Kundera, „Bio ih je pet“ во: Jaroslav Sajfert, ''Stub kuge''. Beograd: Mali vrt, 2014, стр. 7-9.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Јаролав Сајферт]] [[Категорија:Чешка поезија]] 9j74u2rwywjmrhxisgi7mom8ajnvqa4 0 1152645 5591622 4816255 2026-07-13T17:03:02Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591622 wikitext text/x-wiki '''„Временската порта“''' ([[италијански]]: ''La Porta del Tempo'') — [[роман]] за деца од италијанскиот [[писател]] [[Пјердоменико Бакаларио]], првично објавен во [[2004]] година. [[File: Pierdomenico Baccalario - Lucca Comics & Games 2016.jpg|thumb|right|Пјердоменико Бакаларио]] ==Содржина== Во неа се раскажува за животот на Џејсон и Џулија, единаесетгодишни близнаци. Тие се преселуваат во Колкот Клуб, мирно селце во Корнвол. Таму ќе се спријателат со соседот Рик. Заедно се забавуваат истражувајќи ја нивната огромна куќа. Набргу ќе наидат на една врата скриена зад орман, која никако не успеваат да ја отворат. Зошто некој сакал да ја скрие? Децата се решителни да ја откријат мистеријата, по секоја цена. Романот се состои од 23 глави:<ref>Улис Мур, ''Временската порта''. Скопје: Просветно дело, 2011.</ref> # Изгребаната порта # Провев # Угорница # Во куќата # Мапа # Капење в море # Отвор # Во завојот # Библиотека # Зад орманот # Во Килмов Коув # Секавици # Премолчени нешта # Касмет # Онаму каде што сè започнува и завршува # Темни скали # Малиот капетан # Горе # Долу # Во пештерата # Последниот дневник # Кон пристаништата од соништата # Чувар на прагот ==Изданија на македонски јазик== Романот бил објавен на [[македонски јазик]] во [[2011]] година, од страна на издавачката куќа „[[Просветно дело]]“. Книгата, со димензии од 20 [[Сантиметар|сантиметри]], има 224 страници. Таа е каталогизирана во [[НУБ „Св. Климент Охридски“]] - [[Скопје]] и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-9989-0-0944-0. Преводот од [[италијански јазик]] го извршила Бранка Николовска, лектирата ја направила Лорета Шкиљевиќ, а [[компјутер]]ската обработка - Миодраг Алексовски. Книгата била отпечатена во [[печатница]]та „[[Коста Абраш]]“ од [[Охрид]].<ref>Улис Мур, ''Временската порта''. Скопје: Просветно дело, 2011.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Пјердоменико Бакаларио]] [[Категорија:Романи за деца]] [[Категорија:Изданија на Просветно дело]] ouuj0hsjyvg1oaghmxy9f0ba1ykcj0u 0 1156033 5591890 5533037 2026-07-14T08:59:51Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591890 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic Site | size = | caption = Врвот на полуостровот Абшерон во Националниот парк Абшерон | name = Национален парк Зангезур{{малзак|Abşeron Milli Parkı}} | image = Robinzon Kruzo in Azerbaijan.png | location = [[Ваку]] | locmapin = Азербејџан | lat_degrees = 40 | lat_minutes = 17 | lat_seconds = 01 | lat_direction = N | long_degrees = 50 | long_minutes = 21 | long_seconds = 34 | long_direction = E | area = 7,83 км² | visitation_year = | governing_body = [[Република Азербејџан]]<br />Министерство за екологија и природни ресурси | designation1 = | designation1_date = 8 февруари 2005 | designation2 = | designation2_type = | designation2_criteria = | designation2_number = | designation2_date = | designation2_free1name = | designation2_free1value = }} '''Национален парк Абшерон''' ({{langx|az|Abşeron Milli Parkı}}) — национален парк на [[Азербејџан]], кој бил основан на 8 февруари 2005 година со декрет на [[Претседател на Азербејџан|претседателот]] на Азербејџан, [[Илхам Алиев]], на површина од 7,83 км² во административната територија на округот Азизбејов во градот [[Баку]], врз основа на Државниот природен резерват Абшерон.<ref>[http://www.tourism.az/?menu=6&submenu=50&lang=eng Azerbaijan National Parks] from [http://www.tourism.az/ Tourism Azerbaijan] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090414204820/http://www.tourism.az/ |date=2009-04-14 }} април 2009.</ref> == Државен природен резерват Абшерон == Државниот природен резерват Абшерон бил создаден во јули 1969 година со цел да ги заштити [[Газела|газелите]], [[Касписка фока|касписки фоки]] и водените птици кои ја населуваат територијата. Климата во областа е [[Степска клима|степка]], која преминува во пустинска. Видовите и фитомасата на [[флора]]та се пресиромашни тука, растенија се менуваат во зависност од водата и солта во областа. Крајбрежните морски песочни растенија (42,6%), ливади и трева (13,2%), едногодишни солени треви (5,2%) се раширени во областа. == Поврзано == * [[Список на национални паркови во Азербејџан]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.eco.gov.az/en/ab-milli%20parki/ Национален парк Абшерон] {{en}} {{Национални паркови во Азербејџан}} [[Категорија:МСЗП-Категорија II]] [[Категорија:Национални паркови во Азербејџан]] 6fa39p03z6l1guqafuwx60bhb3an186 0 1156260 5591566 5591207 2026-07-13T14:45:13Z Whitesheep2026 134973 razresen minister so rekonstrukcija 5591566 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Зоран Љутков |image=Zoran Ljutkov official portrait 2024 (cropped).jpg |caption= Љутков во 2024 година. |office=[[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Бисера Костадиновска-Стојчевска]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1977|10|1}} |birth_place=[[Титов Велес]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |spouse=[[Маја Љутков]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |occupation=[[Глумец]]<br>[[Политичар]] }} '''Зоран Љутков''' (р. {{роден|1|октомври|1977}} во [[Титов Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[телевизија|телевизиски]] глумец, кој работи во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во [[Скопје]] и е [[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] од [[2024]] година. == Животопис == Љутков е роден во [[1977]] година во тогаш [[Титов Велес]]<ref name="ДТС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66|title=Зоран Љутков|work=Ансамбл|publisher=Драмски театар - Скопје|accessdate=7 мај 2016}}</ref>. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски Уметности]] во Скопје во 2001 година, во класата на професорот [[Владимир Милчин]], а во 2002 година, тој запишал последипломски студии за [[сценографија]] на [[Универзитет за уметности (Белград)|Универзитетот за уметности]] во [[Белград]]. Во 2006 г. се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје. Уште во текот на студиите глумел во претстави во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народениот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]] во родниот Велес, но и во други театри во Македонија.<ref name="ДТС" /> До денес има остварено бројни главни и споредни улоги во матичниот театар, но и како гостин во сите поважни театарски установи во државата. Учествувал на неколку меѓународни театарски фестивали, работилници и филмски и ТВ-проекти. Добитик е на две награди.<ref name="ДТС" /> Љутков на 23 јуни 2024 година, е избран за [[Министер за култура на Македонија]] од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Театарски улоги == {{hidden|Тетарски претстави| * 1999: ''Јаков'' во „Вазна од порцелан“ од Југослав Петровски, реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 1999: ''Патенталија'' во „Патенталија и Тентелина“ од Русомир Богдановски, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 1999: ''Спасе'' во „[[Македонска крвава свадба]]“ од [[Војдан Чернодрински]], реж. Стојан Стојаноски, Н.Т. Велес * 1999: ''Момчето'' во „[[Плутос]]“ од [[Аростофан]], реж. Петроц Панамас, Н.Т. Велес * „Комедија на суетата“ од [[Елијас Канети]], реж. Џорџо Пресбургер, Мителфест Чивидале, Италија * 2000: ''Ланселот'' во „Змејот“ од Евгениј Шварц, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Келнерот'' во „Земјомерот“ од Николај Колјада, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2000: ''Данил Хармс'' во „Случајот Д.Х.“, Според поезијата на Данил Хармс, реж. Владимир Милчин, ДТС * 2000: ''Гласник'' во „[[Едип|Ојдип]]“, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Војдан Чернодрински'' во „Духот“ според текстови на [[Војдан Чернодрински]] и [[Горан Стефановски]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2001: еден од ликовите во „[[Балканот не е мртов]]“ од [[Дејан Дуковски]], реж. Александар Поповски, [[МНТ]] * 2001: ''Борис Карнаухов'' во „Аудиција“ од Александар Галин, реж. [[Владимир Милчин]], ФДУ Скопје, дипломска работа * ''Петар Верхеновски'' во „[[Демони (Достоевски)|Демони]]“ од [[Фјодор Достоевски]], реж. [[Владимир Милчин]]. МНТ * 2001: неколку ликови во „Синдром Чернодрински“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, Нова сцена Скопје * 2002: ''Ромео'' во „[[Ромео и Јулија]]“ од [[Вилијам Шекспир]], реж. [[Зоја Бузалковска,]] Н.Т.Куманово * 2002: ''Момчето'' во „Суд“ од [[Коле Чашуле]], реж. Владимир Талевски, Н.Т. Куманово * 2002: неколку ликови во „Стрип Шекспир“ од Џес Боргесон, Адам Лонг и Даниел Сингер, реж. Коле Ангеловски, Н.Т. Велес * 2002: ''Пратеникот'' во „[[Лизистрата]]“ од [[Аристофан]], реж. Љупчо Георгиевски, Н.Т.Велес * 2002: еден од ликовите во „Комши капиџик“ од Сема Али, реж. Иван Јерчиќ, Но Нејм Театар * 2003: ''Клиентот'' во „Во самотијата на памучните полиња“ од Бернар Мари Колтес, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2003: ''Сиљан Љиљаков'' во „Колку пати ќе умираме“, според романот на [[Петре М. Андреевски]], реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Битола * 2003: ''Трималхион'' во „[[Сатирикон]]“ (Големата гозба), според романот на [[Гај Петрониј Арбитер]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2004: ''Докторот'' во „Полковникот“, драматизација на Миле Атанасов, реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2004: ''Буребездно'' во „Балада за големиот костур“ од Мишел де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Прилеп * 2004: ''Костја'' во „Четвртата сестра“ од Јануш Гловацки, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2005: ''Јоце (Хамлет)'' во „Хамлет од Долногаштани“ од Иво Бречан, реж. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], ДТС * 2005: ''Кен'' во „Жив чоек“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2005: ''Бералд'' во „[[Вообразен болен]]“ од [[Молиер]], реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 2006: ''Панајот'' во „Железното пиле“ од [[Благоја Ристески - Платнар]], реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2006: ''Дон Жуан'' во [[Дон Жуан (Молиер)|Дон Жуан]] од Молиер, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2006: ''Хлестаков'' во „[[Ревизор (комедија)|Ревизор]]“ од [[Николај Гогољ]], реж. Владимир Милчин, МНТ, * ''Хамлет'' во „[[Хамлет]]“, според [[Вилијам Шекспир]], реж. Васил Зафирчев * ''Херострат'' во „Да се заборави Херострат“ од Григориј Горин, реж. [[Зоја Бузалковска]] * 2007: „Комшилук наопаку“ од Нина Митровиќ, реж. Ненне Делместре, ДТС, * 2009: ''Клит'' во „Александар“, текст и режија [[Љубиша Георгиевски]] ДТС * „[[Кандид во земјата на чудата]]“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2009: ''Кинегонда'' во „Карлаленд“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2011: ''Баал'' во „Баал“ од [[Бертолт Брехт]], реж. Мартин Кочовски, ДТС * 2011: ''Миле поштарот'' во „[[Грев или шприцер]]“ од Сашко Насев, реж. Деан Дамјановски, ДТС <br/> }} * 2014: "Капетанот Џон Пиплфокс" од [[Душан Радовиќ]], реж. [[Коле Ангеловски]], ДТС * 2014: ''Водителот'' во "Живот во тесни чевли" од [[Душан Ковачевиќ]], реж. Ненад Витанов, ДТС * 2015: ''Мажот'' во "Љубовници" од [[Катерина Коцевска]], реж. [[Катерина Коцевска]], ДТС * 2018: ''Пепе'' во "Странци'' од Нела Витошевиќ, реж. Нела Витошевиќ, ДТС * 2018: "Крал Иби" од [[Алфред Жари]], реж. [[Васил Христов]], ДТС * 2019: "Пантаглез" од Мишел Де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2024: "Хеда Габлер" од [[Хенрик Ибзен]], реж. [[Васил Христов]], ДТС == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Зоран Љутков }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ филм|| османлиски војник |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ серија|| Томи |- | 2003 || [[Резервни делови (филм)|Резервни делови]] ТВ филм|| Мирче |- | 2003 || [[Последниот фалцер]] ТВ-филм || Мустафа |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ серија|| Режисерот |- | 2005 || [[Контакт (филм)|Контакт]] ТВ филм|| Рецепционерот |- | 2005 || [[Сашо и Сашка]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Караула (филм)|Караула]] ТВ филм|| Милчо |- | 2006 || [[Девет степени (филм)|Девет степени]] ТВ филм|| Александар |- | 2006 || [[Тајната книга (филм)|Тајната книга]] ТВ филм|| |- | 2006 || [[Патувањето до рабробил (телевизиска серија)|Патувањето до рабробил]] ТВ серија|| |- | 2007 || [[Цимери]] ТВ-серија || |- | 2007 || [[Сенки (филм)|Сенки]] ТВ филм|| Славко |- |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ серија || Гроздан |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Доктор |- | 2013 2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија || |- | 2015 || [[5+ (телевизиска серија)|5+]] ТВ филм|| Комшијата |- | 2015 || [[Пепи и Муто]] Краток филм|| Началникот |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] Филм|| Коте |- | 2015-2021 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Комшо |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мики |- | 2017-2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Професор по физичко |- | 2018-2023 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија || Градоначалникот |- | 2019 || [[Скопје 2020 (филм)|Скопје 2020]] Краток филм|| Таткото |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2022 || [[Тајниот изум]] ТВ-филм || Комшо |- | 2022 || [[Во срцето на машината]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Газда на агенцијата |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Судијата |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || Петар |- | 2025 || [[Позитивни вибрации]] ТВ-филм || Доктор |} == Награди == * 2002: Награда за млад глумец „Трајко Чоревски“ за ликовите во претставата „Синдром Чернодрински“ на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|XXXVII Меѓународен театарски фестивал „Војдан Чернодрински“]] во [[Прилеп]] * 2005: Награда од публиката за улогата на Момчето Лисистрата на фестивалот за античка драма [[Стоби (фестивал)|Стоби]] во [[Стоби]] * 2014: Награда за најдобра машка улога за улогата на ликот Цанде во претставата „Солунски патрдии“ на Првиот Интернационален Фестивал „Гола Месечина“ * 2021: Награда за најдобра машка улога на XVIII „Ифад Стоби 2021“ за улогата на Сатирот Силен во „Сатирската игра“ во режија на Деан Дамјановски. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66 Профил на страницата на Драмскиот театар] * {{IMDb име|1218703}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љутков, Зоран}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Глумци-политичари]] rp36n1cegd2gr0qoon03iibbqqx225h 5591567 5591566 2026-07-13T14:47:31Z Whitesheep2026 134973 nov minister 5591567 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Зоран Љутков |image=Zoran Ljutkov official portrait 2024 (cropped).jpg |caption= Љутков во 2024 година. |office=[[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Бисера Костадиновска-Стојчевска]] |successor= [[Седат Сулејмани]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1977|10|1}} |birth_place=[[Титов Велес]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |spouse=[[Маја Љутков]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |occupation=[[Глумец]]<br>[[Политичар]] }} '''Зоран Љутков''' (р. {{роден|1|октомври|1977}} во [[Титов Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[телевизија|телевизиски]] глумец, кој работи во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во [[Скопје]] и е [[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] од [[2024]] година. == Животопис == Љутков е роден во [[1977]] година во тогаш [[Титов Велес]]<ref name="ДТС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66|title=Зоран Љутков|work=Ансамбл|publisher=Драмски театар - Скопје|accessdate=7 мај 2016}}</ref>. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски Уметности]] во Скопје во 2001 година, во класата на професорот [[Владимир Милчин]], а во 2002 година, тој запишал последипломски студии за [[сценографија]] на [[Универзитет за уметности (Белград)|Универзитетот за уметности]] во [[Белград]]. Во 2006 г. се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје. Уште во текот на студиите глумел во претстави во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народениот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]] во родниот Велес, но и во други театри во Македонија.<ref name="ДТС" /> До денес има остварено бројни главни и споредни улоги во матичниот театар, но и како гостин во сите поважни театарски установи во државата. Учествувал на неколку меѓународни театарски фестивали, работилници и филмски и ТВ-проекти. Добитик е на две награди.<ref name="ДТС" /> Љутков на 23 јуни 2024 година, е избран за [[Министер за култура на Македонија]] од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Театарски улоги == {{hidden|Тетарски претстави| * 1999: ''Јаков'' во „Вазна од порцелан“ од Југослав Петровски, реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 1999: ''Патенталија'' во „Патенталија и Тентелина“ од Русомир Богдановски, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 1999: ''Спасе'' во „[[Македонска крвава свадба]]“ од [[Војдан Чернодрински]], реж. Стојан Стојаноски, Н.Т. Велес * 1999: ''Момчето'' во „[[Плутос]]“ од [[Аростофан]], реж. Петроц Панамас, Н.Т. Велес * „Комедија на суетата“ од [[Елијас Канети]], реж. Џорџо Пресбургер, Мителфест Чивидале, Италија * 2000: ''Ланселот'' во „Змејот“ од Евгениј Шварц, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Келнерот'' во „Земјомерот“ од Николај Колјада, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2000: ''Данил Хармс'' во „Случајот Д.Х.“, Според поезијата на Данил Хармс, реж. Владимир Милчин, ДТС * 2000: ''Гласник'' во „[[Едип|Ојдип]]“, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Војдан Чернодрински'' во „Духот“ според текстови на [[Војдан Чернодрински]] и [[Горан Стефановски]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2001: еден од ликовите во „[[Балканот не е мртов]]“ од [[Дејан Дуковски]], реж. Александар Поповски, [[МНТ]] * 2001: ''Борис Карнаухов'' во „Аудиција“ од Александар Галин, реж. [[Владимир Милчин]], ФДУ Скопје, дипломска работа * ''Петар Верхеновски'' во „[[Демони (Достоевски)|Демони]]“ од [[Фјодор Достоевски]], реж. [[Владимир Милчин]]. МНТ * 2001: неколку ликови во „Синдром Чернодрински“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, Нова сцена Скопје * 2002: ''Ромео'' во „[[Ромео и Јулија]]“ од [[Вилијам Шекспир]], реж. [[Зоја Бузалковска,]] Н.Т.Куманово * 2002: ''Момчето'' во „Суд“ од [[Коле Чашуле]], реж. Владимир Талевски, Н.Т. Куманово * 2002: неколку ликови во „Стрип Шекспир“ од Џес Боргесон, Адам Лонг и Даниел Сингер, реж. Коле Ангеловски, Н.Т. Велес * 2002: ''Пратеникот'' во „[[Лизистрата]]“ од [[Аристофан]], реж. Љупчо Георгиевски, Н.Т.Велес * 2002: еден од ликовите во „Комши капиџик“ од Сема Али, реж. Иван Јерчиќ, Но Нејм Театар * 2003: ''Клиентот'' во „Во самотијата на памучните полиња“ од Бернар Мари Колтес, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2003: ''Сиљан Љиљаков'' во „Колку пати ќе умираме“, според романот на [[Петре М. Андреевски]], реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Битола * 2003: ''Трималхион'' во „[[Сатирикон]]“ (Големата гозба), според романот на [[Гај Петрониј Арбитер]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2004: ''Докторот'' во „Полковникот“, драматизација на Миле Атанасов, реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2004: ''Буребездно'' во „Балада за големиот костур“ од Мишел де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Прилеп * 2004: ''Костја'' во „Четвртата сестра“ од Јануш Гловацки, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2005: ''Јоце (Хамлет)'' во „Хамлет од Долногаштани“ од Иво Бречан, реж. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], ДТС * 2005: ''Кен'' во „Жив чоек“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2005: ''Бералд'' во „[[Вообразен болен]]“ од [[Молиер]], реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 2006: ''Панајот'' во „Железното пиле“ од [[Благоја Ристески - Платнар]], реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2006: ''Дон Жуан'' во [[Дон Жуан (Молиер)|Дон Жуан]] од Молиер, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2006: ''Хлестаков'' во „[[Ревизор (комедија)|Ревизор]]“ од [[Николај Гогољ]], реж. Владимир Милчин, МНТ, * ''Хамлет'' во „[[Хамлет]]“, според [[Вилијам Шекспир]], реж. Васил Зафирчев * ''Херострат'' во „Да се заборави Херострат“ од Григориј Горин, реж. [[Зоја Бузалковска]] * 2007: „Комшилук наопаку“ од Нина Митровиќ, реж. Ненне Делместре, ДТС, * 2009: ''Клит'' во „Александар“, текст и режија [[Љубиша Георгиевски]] ДТС * „[[Кандид во земјата на чудата]]“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2009: ''Кинегонда'' во „Карлаленд“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2011: ''Баал'' во „Баал“ од [[Бертолт Брехт]], реж. Мартин Кочовски, ДТС * 2011: ''Миле поштарот'' во „[[Грев или шприцер]]“ од Сашко Насев, реж. Деан Дамјановски, ДТС <br/> }} * 2014: "Капетанот Џон Пиплфокс" од [[Душан Радовиќ]], реж. [[Коле Ангеловски]], ДТС * 2014: ''Водителот'' во "Живот во тесни чевли" од [[Душан Ковачевиќ]], реж. Ненад Витанов, ДТС * 2015: ''Мажот'' во "Љубовници" од [[Катерина Коцевска]], реж. [[Катерина Коцевска]], ДТС * 2018: ''Пепе'' во "Странци'' од Нела Витошевиќ, реж. Нела Витошевиќ, ДТС * 2018: "Крал Иби" од [[Алфред Жари]], реж. [[Васил Христов]], ДТС * 2019: "Пантаглез" од Мишел Де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2024: "Хеда Габлер" од [[Хенрик Ибзен]], реж. [[Васил Христов]], ДТС == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Зоран Љутков }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ филм|| османлиски војник |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ серија|| Томи |- | 2003 || [[Резервни делови (филм)|Резервни делови]] ТВ филм|| Мирче |- | 2003 || [[Последниот фалцер]] ТВ-филм || Мустафа |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ серија|| Режисерот |- | 2005 || [[Контакт (филм)|Контакт]] ТВ филм|| Рецепционерот |- | 2005 || [[Сашо и Сашка]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Караула (филм)|Караула]] ТВ филм|| Милчо |- | 2006 || [[Девет степени (филм)|Девет степени]] ТВ филм|| Александар |- | 2006 || [[Тајната книга (филм)|Тајната книга]] ТВ филм|| |- | 2006 || [[Патувањето до рабробил (телевизиска серија)|Патувањето до рабробил]] ТВ серија|| |- | 2007 || [[Цимери]] ТВ-серија || |- | 2007 || [[Сенки (филм)|Сенки]] ТВ филм|| Славко |- |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ серија || Гроздан |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Доктор |- | 2013 2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија || |- | 2015 || [[5+ (телевизиска серија)|5+]] ТВ филм|| Комшијата |- | 2015 || [[Пепи и Муто]] Краток филм|| Началникот |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] Филм|| Коте |- | 2015-2021 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Комшо |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мики |- | 2017-2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Професор по физичко |- | 2018-2023 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија || Градоначалникот |- | 2019 || [[Скопје 2020 (филм)|Скопје 2020]] Краток филм|| Таткото |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2022 || [[Тајниот изум]] ТВ-филм || Комшо |- | 2022 || [[Во срцето на машината]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Газда на агенцијата |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Судијата |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || Петар |- | 2025 || [[Позитивни вибрации]] ТВ-филм || Доктор |} == Награди == * 2002: Награда за млад глумец „Трајко Чоревски“ за ликовите во претставата „Синдром Чернодрински“ на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|XXXVII Меѓународен театарски фестивал „Војдан Чернодрински“]] во [[Прилеп]] * 2005: Награда од публиката за улогата на Момчето Лисистрата на фестивалот за античка драма [[Стоби (фестивал)|Стоби]] во [[Стоби]] * 2014: Награда за најдобра машка улога за улогата на ликот Цанде во претставата „Солунски патрдии“ на Првиот Интернационален Фестивал „Гола Месечина“ * 2021: Награда за најдобра машка улога на XVIII „Ифад Стоби 2021“ за улогата на Сатирот Силен во „Сатирската игра“ во режија на Деан Дамјановски. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66 Профил на страницата на Драмскиот театар] * {{IMDb име|1218703}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љутков, Зоран}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Глумци-политичари]] phy7ye57zp7iwq7ropeuk7vekh93duu 5591570 5591567 2026-07-13T15:23:22Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]]; додадена [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591570 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Зоран Љутков |image=Zoran Ljutkov official portrait 2024 (cropped).jpg |caption= Љутков во 2024 година. |office=[[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Бисера Костадиновска-Стојчевска]] |successor= [[Седат Сулејмани]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1977|10|1}} |birth_place=[[Титов Велес]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |spouse=[[Маја Љутков]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |occupation=[[Глумец]]<br>[[Политичар]] }} '''Зоран Љутков''' (р. {{роден|1|октомври|1977}} во [[Титов Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[телевизија|телевизиски]] глумец, кој работи во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во [[Скопје]] и е [[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] од [[2024]] година. == Животопис == Љутков е роден во [[1977]] година во тогаш [[Титов Велес]]<ref name="ДТС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66|title=Зоран Љутков|work=Ансамбл|publisher=Драмски театар - Скопје|accessdate=7 мај 2016}}</ref>. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски Уметности]] во Скопје во 2001 година, во класата на професорот [[Владимир Милчин]], а во 2002 година, тој запишал последипломски студии за [[сценографија]] на [[Универзитет за уметности (Белград)|Универзитетот за уметности]] во [[Белград]]. Во 2006 г. се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје. Уште во текот на студиите глумел во претстави во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народениот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]] во родниот Велес, но и во други театри во Македонија.<ref name="ДТС" /> До денес има остварено бројни главни и споредни улоги во матичниот театар, но и како гостин во сите поважни театарски установи во државата. Учествувал на неколку меѓународни театарски фестивали, работилници и филмски и ТВ-проекти. Добитик е на две награди.<ref name="ДТС" /> Љутков на 23 јуни 2024 година, е избран за [[Министер за култура на Македонија]] од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Театарски улоги == {{hidden|Тетарски претстави| * 1999: ''Јаков'' во „Вазна од порцелан“ од Југослав Петровски, реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 1999: ''Патенталија'' во „Патенталија и Тентелина“ од Русомир Богдановски, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 1999: ''Спасе'' во „[[Македонска крвава свадба]]“ од [[Војдан Чернодрински]], реж. Стојан Стојаноски, Н.Т. Велес * 1999: ''Момчето'' во „[[Плутос]]“ од [[Аростофан]], реж. Петроц Панамас, Н.Т. Велес * „Комедија на суетата“ од [[Елијас Канети]], реж. Џорџо Пресбургер, Мителфест Чивидале, Италија * 2000: ''Ланселот'' во „Змејот“ од Евгениј Шварц, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Келнерот'' во „Земјомерот“ од Николај Колјада, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2000: ''Данил Хармс'' во „Случајот Д.Х.“, Според поезијата на Данил Хармс, реж. Владимир Милчин, ДТС * 2000: ''Гласник'' во „[[Едип|Ојдип]]“, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Војдан Чернодрински'' во „Духот“ според текстови на [[Војдан Чернодрински]] и [[Горан Стефановски]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2001: еден од ликовите во „[[Балканот не е мртов]]“ од [[Дејан Дуковски]], реж. Александар Поповски, [[МНТ]] * 2001: ''Борис Карнаухов'' во „Аудиција“ од Александар Галин, реж. [[Владимир Милчин]], ФДУ Скопје, дипломска работа * ''Петар Верхеновски'' во „[[Демони (Достоевски)|Демони]]“ од [[Фјодор Достоевски]], реж. [[Владимир Милчин]]. МНТ * 2001: неколку ликови во „Синдром Чернодрински“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, Нова сцена Скопје * 2002: ''Ромео'' во „[[Ромео и Јулија]]“ од [[Вилијам Шекспир]], реж. [[Зоја Бузалковска,]] Н.Т.Куманово * 2002: ''Момчето'' во „Суд“ од [[Коле Чашуле]], реж. Владимир Талевски, Н.Т. Куманово * 2002: неколку ликови во „Стрип Шекспир“ од Џес Боргесон, Адам Лонг и Даниел Сингер, реж. Коле Ангеловски, Н.Т. Велес * 2002: ''Пратеникот'' во „[[Лизистрата]]“ од [[Аристофан]], реж. Љупчо Георгиевски, Н.Т.Велес * 2002: еден од ликовите во „Комши капиџик“ од Сема Али, реж. Иван Јерчиќ, Но Нејм Театар * 2003: ''Клиентот'' во „Во самотијата на памучните полиња“ од Бернар Мари Колтес, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2003: ''Сиљан Љиљаков'' во „Колку пати ќе умираме“, според романот на [[Петре М. Андреевски]], реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Битола * 2003: ''Трималхион'' во „[[Сатирикон]]“ (Големата гозба), според романот на [[Гај Петрониј Арбитер]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2004: ''Докторот'' во „Полковникот“, драматизација на Миле Атанасов, реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2004: ''Буребездно'' во „Балада за големиот костур“ од Мишел де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Прилеп * 2004: ''Костја'' во „Четвртата сестра“ од Јануш Гловацки, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2005: ''Јоце (Хамлет)'' во „Хамлет од Долногаштани“ од Иво Бречан, реж. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], ДТС * 2005: ''Кен'' во „Жив чоек“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2005: ''Бералд'' во „[[Вообразен болен]]“ од [[Молиер]], реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 2006: ''Панајот'' во „Железното пиле“ од [[Благоја Ристески - Платнар]], реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2006: ''Дон Жуан'' во [[Дон Жуан (Молиер)|Дон Жуан]] од Молиер, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2006: ''Хлестаков'' во „[[Ревизор (комедија)|Ревизор]]“ од [[Николај Гогољ]], реж. Владимир Милчин, МНТ, * ''Хамлет'' во „[[Хамлет]]“, според [[Вилијам Шекспир]], реж. Васил Зафирчев * ''Херострат'' во „Да се заборави Херострат“ од Григориј Горин, реж. [[Зоја Бузалковска]] * 2007: „Комшилук наопаку“ од Нина Митровиќ, реж. Ненне Делместре, ДТС, * 2009: ''Клит'' во „Александар“, текст и режија [[Љубиша Георгиевски]] ДТС * „[[Кандид во земјата на чудата]]“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2009: ''Кинегонда'' во „Карлаленд“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2011: ''Баал'' во „Баал“ од [[Бертолт Брехт]], реж. Мартин Кочовски, ДТС * 2011: ''Миле поштарот'' во „[[Грев или шприцер]]“ од Сашко Насев, реж. Деан Дамјановски, ДТС <br/> }} * 2014: "Капетанот Џон Пиплфокс" од [[Душан Радовиќ]], реж. [[Коле Ангеловски]], ДТС * 2014: ''Водителот'' во "Живот во тесни чевли" од [[Душан Ковачевиќ]], реж. Ненад Витанов, ДТС * 2015: ''Мажот'' во "Љубовници" од [[Катерина Коцевска]], реж. [[Катерина Коцевска]], ДТС * 2018: ''Пепе'' во "Странци'' од Нела Витошевиќ, реж. Нела Витошевиќ, ДТС * 2018: "Крал Иби" од [[Алфред Жари]], реж. [[Васил Христов]], ДТС * 2019: "Пантаглез" од Мишел Де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2024: "Хеда Габлер" од [[Хенрик Ибзен]], реж. [[Васил Христов]], ДТС == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Зоран Љутков }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ филм|| османлиски војник |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ серија|| Томи |- | 2003 || [[Резервни делови (филм)|Резервни делови]] ТВ филм|| Мирче |- | 2003 || [[Последниот фалцер]] ТВ-филм || Мустафа |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ серија|| Режисерот |- | 2005 || [[Контакт (филм)|Контакт]] ТВ филм|| Рецепционерот |- | 2005 || [[Сашо и Сашка]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Караула (филм)|Караула]] ТВ филм|| Милчо |- | 2006 || [[Девет степени (филм)|Девет степени]] ТВ филм|| Александар |- | 2006 || [[Тајната книга (филм)|Тајната книга]] ТВ филм|| |- | 2006 || [[Патувањето до рабробил (телевизиска серија)|Патувањето до рабробил]] ТВ серија|| |- | 2007 || [[Цимери]] ТВ-серија || |- | 2007 || [[Сенки (филм)|Сенки]] ТВ филм|| Славко |- |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ серија || Гроздан |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Доктор |- | 2013 2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија || |- | 2015 || [[5+ (телевизиска серија)|5+]] ТВ филм|| Комшијата |- | 2015 || [[Пепи и Муто]] Краток филм|| Началникот |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] Филм|| Коте |- | 2015-2021 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Комшо |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мики |- | 2017-2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Професор по физичко |- | 2018-2023 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија || Градоначалникот |- | 2019 || [[Скопје 2020 (филм)|Скопје 2020]] Краток филм|| Таткото |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2022 || [[Тајниот изум]] ТВ-филм || Комшо |- | 2022 || [[Во срцето на машината]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Газда на агенцијата |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Судијата |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || Петар |- | 2025 || [[Позитивни вибрации]] ТВ-филм || Доктор |} == Награди == * 2002: Награда за млад глумец „Трајко Чоревски“ за ликовите во претставата „Синдром Чернодрински“ на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|XXXVII Меѓународен театарски фестивал „Војдан Чернодрински“]] во [[Прилеп]] * 2005: Награда од публиката за улогата на Момчето Лисистрата на фестивалот за античка драма [[Стоби (фестивал)|Стоби]] во [[Стоби]] * 2014: Награда за најдобра машка улога за улогата на ликот Цанде во претставата „Солунски патрдии“ на Првиот Интернационален Фестивал „Гола Месечина“ * 2021: Награда за најдобра машка улога на XVIII „Ифад Стоби 2021“ за улогата на Сатирот Силен во „Сатирската игра“ во режија на Деан Дамјановски. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66 Профил на страницата на Драмскиот театар] * {{IMDb име|1218703}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љутков, Зоран}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Глумци-политичари]] 1q6pr800m6wneqmwfhpvtvaq1ahttt8 5591585 5591570 2026-07-13T15:41:30Z Gurther 105215 5591585 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Зоран Љутков |image=Zoran Ljutkov official portrait 2024 (cropped).jpg |caption= Љутков во 2024 година. |office=[[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Бисера Костадиновска-Стојчевска]] |successor= [[Седат Сулејмани]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1977|10|1}} |birth_place=[[Титов Велес]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |spouse=[[Маја Љутков]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |occupation=[[Глумец]]<br>[[Политичар]] }} '''Зоран Љутков''' (р. {{роден|1|октомври|1977}} во [[Титов Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[телевизија|телевизиски]] глумец, кој работи во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во [[Скопје]] и е [[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] од [[2024]] година. == Животопис == Љутков е роден во [[1977]] година во тогаш [[Титов Велес]]<ref name="ДТС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66|title=Зоран Љутков|work=Ансамбл|publisher=Драмски театар - Скопје|accessdate=7 мај 2016}}</ref>. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски Уметности]] во Скопје во 2001 година, во класата на професорот [[Владимир Милчин]], а во 2002 година, тој запишал последипломски студии за [[сценографија]] на [[Универзитет за уметности (Белград)|Универзитетот за уметности]] во [[Белград]]. Во 2006 г. се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје. Уште во текот на студиите глумел во претстави во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народениот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]] во родниот Велес, но и во други театри во Македонија.<ref name="ДТС" /> До денес има остварено бројни главни и споредни улоги во матичниот театар, но и како гостин во сите поважни театарски установи во државата. Учествувал на неколку меѓународни театарски фестивали, работилници и филмски и ТВ-проекти. Добитик е на две награди.<ref name="ДТС" /> Љутков на 23 јуни 2024 година, е избран за [[Министер за култура на Македонија]] од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Театарски улоги == * 1999: ''Јаков'' во „Вазна од порцелан“ од Југослав Петровски, реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 1999: ''Патенталија'' во „Патенталија и Тентелина“ од Русомир Богдановски, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 1999: ''Спасе'' во „[[Македонска крвава свадба]]“ од [[Војдан Чернодрински]], реж. Стојан Стојаноски, Н.Т. Велес * 1999: ''Момчето'' во „[[Плутос]]“ од [[Аростофан]], реж. Петроц Панамас, Н.Т. Велес * „Комедија на суетата“ од [[Елијас Канети]], реж. Џорџо Пресбургер, Мителфест Чивидале, Италија * 2000: ''Ланселот'' во „Змејот“ од Евгениј Шварц, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Келнерот'' во „Земјомерот“ од Николај Колјада, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2000: ''Данил Хармс'' во „Случајот Д.Х.“, Според поезијата на Данил Хармс, реж. Владимир Милчин, ДТС * 2000: ''Гласник'' во „[[Едип|Ојдип]]“, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Војдан Чернодрински'' во „Духот“ според текстови на [[Војдан Чернодрински]] и [[Горан Стефановски]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2001: еден од ликовите во „[[Балканот не е мртов]]“ од [[Дејан Дуковски]], реж. Александар Поповски, [[МНТ]] * 2001: ''Борис Карнаухов'' во „Аудиција“ од Александар Галин, реж. [[Владимир Милчин]], ФДУ Скопје, дипломска работа * ''Петар Верхеновски'' во „[[Демони (Достоевски)|Демони]]“ од [[Фјодор Достоевски]], реж. [[Владимир Милчин]]. МНТ * 2001: неколку ликови во „Синдром Чернодрински“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, Нова сцена Скопје * 2002: ''Ромео'' во „[[Ромео и Јулија]]“ од [[Вилијам Шекспир]], реж. [[Зоја Бузалковска,]] Н.Т.Куманово * 2002: ''Момчето'' во „Суд“ од [[Коле Чашуле]], реж. Владимир Талевски, Н.Т. Куманово * 2002: неколку ликови во „Стрип Шекспир“ од Џес Боргесон, Адам Лонг и Даниел Сингер, реж. Коле Ангеловски, Н.Т. Велес * 2002: ''Пратеникот'' во „[[Лизистрата]]“ од [[Аристофан]], реж. Љупчо Георгиевски, Н.Т.Велес * 2002: еден од ликовите во „Комши капиџик“ од Сема Али, реж. Иван Јерчиќ, Но Нејм Театар * 2003: ''Клиентот'' во „Во самотијата на памучните полиња“ од Бернар Мари Колтес, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2003: ''Сиљан Љиљаков'' во „Колку пати ќе умираме“, според романот на [[Петре М. Андреевски]], реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Битола * 2003: ''Трималхион'' во „[[Сатирикон]]“ (Големата гозба), според романот на [[Гај Петрониј Арбитер]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2004: ''Докторот'' во „Полковникот“, драматизација на Миле Атанасов, реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2004: ''Буребездно'' во „Балада за големиот костур“ од Мишел де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Прилеп * 2004: ''Костја'' во „Четвртата сестра“ од Јануш Гловацки, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2005: ''Јоце (Хамлет)'' во „Хамлет од Долногаштани“ од Иво Бречан, реж. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], ДТС * 2005: ''Кен'' во „Жив чоек“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2005: ''Бералд'' во „[[Вообразен болен]]“ од [[Молиер]], реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 2006: ''Панајот'' во „Железното пиле“ од [[Благоја Ристески - Платнар]], реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2006: ''Дон Жуан'' во [[Дон Жуан (Молиер)|Дон Жуан]] од Молиер, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2006: ''Хлестаков'' во „[[Ревизор (комедија)|Ревизор]]“ од [[Николај Гогољ]], реж. Владимир Милчин, МНТ, * ''Хамлет'' во „[[Хамлет]]“, според [[Вилијам Шекспир]], реж. Васил Зафирчев * ''Херострат'' во „Да се заборави Херострат“ од Григориј Горин, реж. [[Зоја Бузалковска]] * 2007: „Комшилук наопаку“ од Нина Митровиќ, реж. Ненне Делместре, ДТС, * 2009: ''Клит'' во „Александар“, текст и режија [[Љубиша Георгиевски]] ДТС * „[[Кандид во земјата на чудата]]“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2009: ''Кинегонда'' во „Карлаленд“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2011: ''Баал'' во „Баал“ од [[Бертолт Брехт]], реж. Мартин Кочовски, ДТС * 2011: ''Миле поштарот'' во „[[Грев или шприцер]]“ од Сашко Насев, реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2014: "Капетанот Џон Пиплфокс" од [[Душан Радовиќ]], реж. [[Коле Ангеловски]], ДТС * 2014: ''Водителот'' во "Живот во тесни чевли" од [[Душан Ковачевиќ]], реж. Ненад Витанов, ДТС * 2015: ''Мажот'' во "Љубовници" од [[Катерина Коцевска]], реж. [[Катерина Коцевска]], ДТС * 2018: ''Пепе'' во "Странци'' од Нела Витошевиќ, реж. Нела Витошевиќ, ДТС * 2018: "Крал Иби" од [[Алфред Жари]], реж. [[Васил Христов]], ДТС * 2019: "Пантаглез" од Мишел Де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2024: "Хеда Габлер" од [[Хенрик Ибзен]], реж. [[Васил Христов]], ДТС == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Зоран Љутков }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ филм|| османлиски војник |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ серија|| Томи |- | 2003 || [[Резервни делови (филм)|Резервни делови]] ТВ филм|| Мирче |- | 2003 || [[Последниот фалцер]] ТВ-филм || Мустафа |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ серија|| Режисерот |- | 2005 || [[Контакт (филм)|Контакт]] ТВ филм|| Рецепционерот |- | 2005 || [[Сашо и Сашка]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Караула (филм)|Караула]] ТВ филм|| Милчо |- | 2006 || [[Девет степени (филм)|Девет степени]] ТВ филм|| Александар |- | 2006 || [[Тајната книга (филм)|Тајната книга]] ТВ филм|| |- | 2006 || [[Патувањето до рабробил (телевизиска серија)|Патувањето до рабробил]] ТВ серија|| |- | 2007 || [[Цимери]] ТВ-серија || |- | 2007 || [[Сенки (филм)|Сенки]] ТВ филм|| Славко |- |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ серија || Гроздан |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Доктор |- | 2013 2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија || |- | 2015 || [[5+ (телевизиска серија)|5+]] ТВ филм|| Комшијата |- | 2015 || [[Пепи и Муто]] Краток филм|| Началникот |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] Филм|| Коте |- | 2015-2021 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Комшо |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мики |- | 2017-2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Професор по физичко |- | 2018-2023 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија || Градоначалникот |- | 2019 || [[Скопје 2020 (филм)|Скопје 2020]] Краток филм|| Таткото |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2022 || [[Тајниот изум]] ТВ-филм || Комшо |- | 2022 || [[Во срцето на машината]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Газда на агенцијата |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Судијата |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || Петар |- | 2025 || [[Позитивни вибрации]] ТВ-филм || Доктор |} == Награди == * 2002: Награда за млад глумец „Трајко Чоревски“ за ликовите во претставата „Синдром Чернодрински“ на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|XXXVII Меѓународен театарски фестивал „Војдан Чернодрински“]] во [[Прилеп]] * 2005: Награда од публиката за улогата на Момчето Лисистрата на фестивалот за античка драма [[Стоби (фестивал)|Стоби]] во [[Стоби]] * 2014: Награда за најдобра машка улога за улогата на ликот Цанде во претставата „Солунски патрдии“ на Првиот Интернационален Фестивал „Гола Месечина“ * 2021: Награда за најдобра машка улога на XVIII „Ифад Стоби 2021“ за улогата на Сатирот Силен во „Сатирската игра“ во режија на Деан Дамјановски. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66 Профил на страницата на Драмскиот театар] * {{IMDb име|1218703}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љутков, Зоран}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Глумци-политичари]] 98r0rm4uzvy1j8qop8frmu2z9bg6j53 5591709 5591585 2026-07-13T23:52:58Z Whitesheep2026 134973 Додадени врски 5591709 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Зоран Љутков |image=Zoran Ljutkov official portrait 2024 (cropped).jpg |caption= Љутков во 2024 година. |office=[[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Бисера Костадиновска-Стојчевска]] |successor= [[Седат Сулејмани]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1977|10|1}} |birth_place=[[Титов Велес]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |spouse=[[Маја Љутков]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |occupation=[[Глумец]]<br>[[Политичар]] }} '''Зоран Љутков''' (р. {{роден|1|октомври|1977}} во [[Титов Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[телевизија|телевизиски]] глумец, кој работи во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во [[Скопје]] и е поранешен [[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] од [[2024]] година до [[2026]] година. == Животопис == Љутков е роден во [[1977]] година во тогаш [[Титов Велес]]<ref name="ДТС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66|title=Зоран Љутков|work=Ансамбл|publisher=Драмски театар - Скопје|accessdate=7 мај 2016}}</ref>. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски Уметности]] во Скопје во 2001 година, во класата на професорот [[Владимир Милчин]], а во 2002 година, тој запишал последипломски студии за [[сценографија]] на [[Универзитет за уметности (Белград)|Универзитетот за уметности]] во [[Белград]]. Во 2006 г. се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје. Уште во текот на студиите глумел во претстави во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народениот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]] во родниот Велес, но и во други театри во Македонија.<ref name="ДТС" /> До денес има остварено бројни главни и споредни улоги во матичниот театар, но и како гостин во сите поважни театарски установи во државата. Учествувал на неколку меѓународни театарски фестивали, работилници и филмски и ТВ-проекти. Добитик е на две награди.<ref name="ДТС" /> Љутков на 23 јуни 2024 година, е избран за [[Министер за култура на Македонија]] од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Театарски улоги == * 1999: ''Јаков'' во „Вазна од порцелан“ од Југослав Петровски, реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 1999: ''Патенталија'' во „Патенталија и Тентелина“ од Русомир Богдановски, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 1999: ''Спасе'' во „[[Македонска крвава свадба]]“ од [[Војдан Чернодрински]], реж. Стојан Стојаноски, Н.Т. Велес * 1999: ''Момчето'' во „[[Плутос]]“ од [[Аростофан]], реж. Петроц Панамас, Н.Т. Велес * „Комедија на суетата“ од [[Елијас Канети]], реж. Џорџо Пресбургер, Мителфест Чивидале, Италија * 2000: ''Ланселот'' во „Змејот“ од Евгениј Шварц, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Келнерот'' во „Земјомерот“ од Николај Колјада, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2000: ''Данил Хармс'' во „Случајот Д.Х.“, Според поезијата на Данил Хармс, реж. Владимир Милчин, ДТС * 2000: ''Гласник'' во „[[Едип|Ојдип]]“, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Војдан Чернодрински'' во „Духот“ според текстови на [[Војдан Чернодрински]] и [[Горан Стефановски]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2001: еден од ликовите во „[[Балканот не е мртов]]“ од [[Дејан Дуковски]], реж. Александар Поповски, [[МНТ]] * 2001: ''Борис Карнаухов'' во „Аудиција“ од Александар Галин, реж. [[Владимир Милчин]], ФДУ Скопје, дипломска работа * ''Петар Верхеновски'' во „[[Демони (Достоевски)|Демони]]“ од [[Фјодор Достоевски]], реж. [[Владимир Милчин]]. МНТ * 2001: неколку ликови во „Синдром Чернодрински“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, Нова сцена Скопје * 2002: ''Ромео'' во „[[Ромео и Јулија]]“ од [[Вилијам Шекспир]], реж. [[Зоја Бузалковска,]] Н.Т.Куманово * 2002: ''Момчето'' во „Суд“ од [[Коле Чашуле]], реж. Владимир Талевски, Н.Т. Куманово * 2002: неколку ликови во „Стрип Шекспир“ од Џес Боргесон, Адам Лонг и Даниел Сингер, реж. Коле Ангеловски, Н.Т. Велес * 2002: ''Пратеникот'' во „[[Лизистрата]]“ од [[Аристофан]], реж. Љупчо Георгиевски, Н.Т.Велес * 2002: еден од ликовите во „Комши капиџик“ од Сема Али, реж. Иван Јерчиќ, Но Нејм Театар * 2003: ''Клиентот'' во „Во самотијата на памучните полиња“ од Бернар Мари Колтес, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2003: ''Сиљан Љиљаков'' во „Колку пати ќе умираме“, според романот на [[Петре М. Андреевски]], реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Битола * 2003: ''Трималхион'' во „[[Сатирикон]]“ (Големата гозба), според романот на [[Гај Петрониј Арбитер]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2004: ''Докторот'' во „Полковникот“, драматизација на Миле Атанасов, реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2004: ''Буребездно'' во „Балада за големиот костур“ од Мишел де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Прилеп * 2004: ''Костја'' во „Четвртата сестра“ од Јануш Гловацки, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2005: ''Јоце (Хамлет)'' во „Хамлет од Долногаштани“ од Иво Бречан, реж. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], ДТС * 2005: ''Кен'' во „Жив чоек“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2005: ''Бералд'' во „[[Вообразен болен]]“ од [[Молиер]], реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 2006: ''Панајот'' во „Железното пиле“ од [[Благоја Ристески - Платнар]], реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2006: ''Дон Жуан'' во [[Дон Жуан (Молиер)|Дон Жуан]] од Молиер, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2006: ''Хлестаков'' во „[[Ревизор (комедија)|Ревизор]]“ од [[Николај Гогољ]], реж. Владимир Милчин, МНТ, * ''Хамлет'' во „[[Хамлет]]“, според [[Вилијам Шекспир]], реж. Васил Зафирчев * ''Херострат'' во „Да се заборави Херострат“ од Григориј Горин, реж. [[Зоја Бузалковска]] * 2007: „Комшилук наопаку“ од Нина Митровиќ, реж. Ненне Делместре, ДТС, * 2009: ''Клит'' во „Александар“, текст и режија [[Љубиша Георгиевски]] ДТС * „[[Кандид во земјата на чудата]]“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2009: ''Кинегонда'' во „Карлаленд“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2011: ''Баал'' во „Баал“ од [[Бертолт Брехт]], реж. Мартин Кочовски, ДТС * 2011: ''Миле поштарот'' во „[[Грев или шприцер]]“ од Сашко Насев, реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2014: "Капетанот Џон Пиплфокс" од [[Душан Радовиќ]], реж. [[Коле Ангеловски]], ДТС * 2014: ''Водителот'' во "Живот во тесни чевли" од [[Душан Ковачевиќ]], реж. Ненад Витанов, ДТС * 2015: ''Мажот'' во "Љубовници" од [[Катерина Коцевска]], реж. [[Катерина Коцевска]], ДТС * 2018: ''Пепе'' во "Странци'' од Нела Витошевиќ, реж. Нела Витошевиќ, ДТС * 2018: "Крал Иби" од [[Алфред Жари]], реж. [[Васил Христов]], ДТС * 2019: "Пантаглез" од Мишел Де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2024: "Хеда Габлер" од [[Хенрик Ибзен]], реж. [[Васил Христов]], ДТС == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Зоран Љутков }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ филм|| османлиски војник |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ серија|| Томи |- | 2003 || [[Резервни делови (филм)|Резервни делови]] ТВ филм|| Мирче |- | 2003 || [[Последниот фалцер]] ТВ-филм || Мустафа |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ серија|| Режисерот |- | 2005 || [[Контакт (филм)|Контакт]] ТВ филм|| Рецепционерот |- | 2005 || [[Сашо и Сашка]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Караула (филм)|Караула]] ТВ филм|| Милчо |- | 2006 || [[Девет степени (филм)|Девет степени]] ТВ филм|| Александар |- | 2006 || [[Тајната книга (филм)|Тајната книга]] ТВ филм|| |- | 2006 || [[Патувањето до рабробил (телевизиска серија)|Патувањето до рабробил]] ТВ серија|| |- | 2007 || [[Цимери]] ТВ-серија || |- | 2007 || [[Сенки (филм)|Сенки]] ТВ филм|| Славко |- |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ серија || Гроздан |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Доктор |- | 2013 2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија || |- | 2015 || [[5+ (телевизиска серија)|5+]] ТВ филм|| Комшијата |- | 2015 || [[Пепи и Муто]] Краток филм|| Началникот |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] Филм|| Коте |- | 2015-2021 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Комшо |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мики |- | 2017-2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Професор по физичко |- | 2018-2023 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија || Градоначалникот |- | 2019 || [[Скопје 2020 (филм)|Скопје 2020]] Краток филм|| Таткото |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2022 || [[Тајниот изум]] ТВ-филм || Комшо |- | 2022 || [[Во срцето на машината]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Газда на агенцијата |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Судијата |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || Петар |- | 2025 || [[Позитивни вибрации]] ТВ-филм || Доктор |} == Награди == * 2002: Награда за млад глумец „Трајко Чоревски“ за ликовите во претставата „Синдром Чернодрински“ на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|XXXVII Меѓународен театарски фестивал „Војдан Чернодрински“]] во [[Прилеп]] * 2005: Награда од публиката за улогата на Момчето Лисистрата на фестивалот за античка драма [[Стоби (фестивал)|Стоби]] во [[Стоби]] * 2014: Награда за најдобра машка улога за улогата на ликот Цанде во претставата „Солунски патрдии“ на Првиот Интернационален Фестивал „Гола Месечина“ * 2021: Награда за најдобра машка улога на XVIII „Ифад Стоби 2021“ за улогата на Сатирот Силен во „Сатирската игра“ во режија на Деан Дамјановски. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66 Профил на страницата на Драмскиот театар] * {{IMDb име|1218703}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љутков, Зоран}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Глумци-политичари]] 3ixhvjcmny4omj953qy1ozignnzh4l5 5591710 5591709 2026-07-13T23:56:13Z Whitesheep2026 134973 Додадени врски 5591710 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Зоран Љутков |image=Zoran Ljutkov official portrait 2024 (cropped).jpg |caption= Љутков во 2024 година. |office=[[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Бисера Костадиновска-Стојчевска]] |successor= [[Седат Сулејмани]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1977|10|1}} |birth_place=[[Титов Велес]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |spouse=[[Маја Љутков]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |occupation=[[Глумец]]<br>[[Политичар]] }} '''Зоран Љутков''' (р. {{роден|1|октомври|1977}} во [[Титов Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[телевизија|телевизиски]] глумец, кој работи во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во [[Скопје]] и е поранешен [[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] од [[2024]] година до [[2026]] година. == Животопис == Љутков е роден во [[1977]] година во тогаш [[Титов Велес]]<ref name="ДТС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66|title=Зоран Љутков|work=Ансамбл|publisher=Драмски театар - Скопје|accessdate=7 мај 2016}}</ref>. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски Уметности]] во Скопје во 2001 година, во класата на професорот [[Владимир Милчин]], а во 2002 година, тој запишал последипломски студии за [[сценографија]] на [[Универзитет за уметности (Белград)|Универзитетот за уметности]] во [[Белград]]. Во 2006 г. се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје. Уште во текот на студиите глумел во претстави во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народениот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]] во родниот Велес, но и во други театри во Македонија.<ref name="ДТС" /> До денес има остварено бројни главни и споредни улоги во матичниот театар, но и како гостин во сите поважни театарски установи во државата. Учествувал на неколку меѓународни театарски фестивали, работилници и филмски и ТВ-проекти. Добитик е на две награди.<ref name="ДТС" /> Љутков на 23 јуни 2024 година, е избран за [[Министер за култура на Македонија]] од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. На 13 јули [[2026]] бил заменет со Седат Сулејмани од ВРЕДИ. == Театарски улоги == * 1999: ''Јаков'' во „Вазна од порцелан“ од Југослав Петровски, реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 1999: ''Патенталија'' во „Патенталија и Тентелина“ од Русомир Богдановски, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 1999: ''Спасе'' во „[[Македонска крвава свадба]]“ од [[Војдан Чернодрински]], реж. Стојан Стојаноски, Н.Т. Велес * 1999: ''Момчето'' во „[[Плутос]]“ од [[Аростофан]], реж. Петроц Панамас, Н.Т. Велес * „Комедија на суетата“ од [[Елијас Канети]], реж. Џорџо Пресбургер, Мителфест Чивидале, Италија * 2000: ''Ланселот'' во „Змејот“ од Евгениј Шварц, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Келнерот'' во „Земјомерот“ од Николај Колјада, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2000: ''Данил Хармс'' во „Случајот Д.Х.“, Според поезијата на Данил Хармс, реж. Владимир Милчин, ДТС * 2000: ''Гласник'' во „[[Едип|Ојдип]]“, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Војдан Чернодрински'' во „Духот“ според текстови на [[Војдан Чернодрински]] и [[Горан Стефановски]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2001: еден од ликовите во „[[Балканот не е мртов]]“ од [[Дејан Дуковски]], реж. Александар Поповски, [[МНТ]] * 2001: ''Борис Карнаухов'' во „Аудиција“ од Александар Галин, реж. [[Владимир Милчин]], ФДУ Скопје, дипломска работа * ''Петар Верхеновски'' во „[[Демони (Достоевски)|Демони]]“ од [[Фјодор Достоевски]], реж. [[Владимир Милчин]]. МНТ * 2001: неколку ликови во „Синдром Чернодрински“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, Нова сцена Скопје * 2002: ''Ромео'' во „[[Ромео и Јулија]]“ од [[Вилијам Шекспир]], реж. [[Зоја Бузалковска,]] Н.Т.Куманово * 2002: ''Момчето'' во „Суд“ од [[Коле Чашуле]], реж. Владимир Талевски, Н.Т. Куманово * 2002: неколку ликови во „Стрип Шекспир“ од Џес Боргесон, Адам Лонг и Даниел Сингер, реж. Коле Ангеловски, Н.Т. Велес * 2002: ''Пратеникот'' во „[[Лизистрата]]“ од [[Аристофан]], реж. Љупчо Георгиевски, Н.Т.Велес * 2002: еден од ликовите во „Комши капиџик“ од Сема Али, реж. Иван Јерчиќ, Но Нејм Театар * 2003: ''Клиентот'' во „Во самотијата на памучните полиња“ од Бернар Мари Колтес, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2003: ''Сиљан Љиљаков'' во „Колку пати ќе умираме“, според романот на [[Петре М. Андреевски]], реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Битола * 2003: ''Трималхион'' во „[[Сатирикон]]“ (Големата гозба), според романот на [[Гај Петрониј Арбитер]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2004: ''Докторот'' во „Полковникот“, драматизација на Миле Атанасов, реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2004: ''Буребездно'' во „Балада за големиот костур“ од Мишел де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Прилеп * 2004: ''Костја'' во „Четвртата сестра“ од Јануш Гловацки, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2005: ''Јоце (Хамлет)'' во „Хамлет од Долногаштани“ од Иво Бречан, реж. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], ДТС * 2005: ''Кен'' во „Жив чоек“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2005: ''Бералд'' во „[[Вообразен болен]]“ од [[Молиер]], реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 2006: ''Панајот'' во „Железното пиле“ од [[Благоја Ристески - Платнар]], реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2006: ''Дон Жуан'' во [[Дон Жуан (Молиер)|Дон Жуан]] од Молиер, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2006: ''Хлестаков'' во „[[Ревизор (комедија)|Ревизор]]“ од [[Николај Гогољ]], реж. Владимир Милчин, МНТ, * ''Хамлет'' во „[[Хамлет]]“, според [[Вилијам Шекспир]], реж. Васил Зафирчев * ''Херострат'' во „Да се заборави Херострат“ од Григориј Горин, реж. [[Зоја Бузалковска]] * 2007: „Комшилук наопаку“ од Нина Митровиќ, реж. Ненне Делместре, ДТС, * 2009: ''Клит'' во „Александар“, текст и режија [[Љубиша Георгиевски]] ДТС * „[[Кандид во земјата на чудата]]“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2009: ''Кинегонда'' во „Карлаленд“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2011: ''Баал'' во „Баал“ од [[Бертолт Брехт]], реж. Мартин Кочовски, ДТС * 2011: ''Миле поштарот'' во „[[Грев или шприцер]]“ од Сашко Насев, реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2014: "Капетанот Џон Пиплфокс" од [[Душан Радовиќ]], реж. [[Коле Ангеловски]], ДТС * 2014: ''Водителот'' во "Живот во тесни чевли" од [[Душан Ковачевиќ]], реж. Ненад Витанов, ДТС * 2015: ''Мажот'' во "Љубовници" од [[Катерина Коцевска]], реж. [[Катерина Коцевска]], ДТС * 2018: ''Пепе'' во "Странци'' од Нела Витошевиќ, реж. Нела Витошевиќ, ДТС * 2018: "Крал Иби" од [[Алфред Жари]], реж. [[Васил Христов]], ДТС * 2019: "Пантаглез" од Мишел Де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2024: "Хеда Габлер" од [[Хенрик Ибзен]], реж. [[Васил Христов]], ДТС == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Зоран Љутков }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ филм|| османлиски војник |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ серија|| Томи |- | 2003 || [[Резервни делови (филм)|Резервни делови]] ТВ филм|| Мирче |- | 2003 || [[Последниот фалцер]] ТВ-филм || Мустафа |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ серија|| Режисерот |- | 2005 || [[Контакт (филм)|Контакт]] ТВ филм|| Рецепционерот |- | 2005 || [[Сашо и Сашка]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Караула (филм)|Караула]] ТВ филм|| Милчо |- | 2006 || [[Девет степени (филм)|Девет степени]] ТВ филм|| Александар |- | 2006 || [[Тајната книга (филм)|Тајната книга]] ТВ филм|| |- | 2006 || [[Патувањето до рабробил (телевизиска серија)|Патувањето до рабробил]] ТВ серија|| |- | 2007 || [[Цимери]] ТВ-серија || |- | 2007 || [[Сенки (филм)|Сенки]] ТВ филм|| Славко |- |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ серија || Гроздан |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Доктор |- | 2013 2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија || |- | 2015 || [[5+ (телевизиска серија)|5+]] ТВ филм|| Комшијата |- | 2015 || [[Пепи и Муто]] Краток филм|| Началникот |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] Филм|| Коте |- | 2015-2021 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Комшо |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мики |- | 2017-2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Професор по физичко |- | 2018-2023 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија || Градоначалникот |- | 2019 || [[Скопје 2020 (филм)|Скопје 2020]] Краток филм|| Таткото |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2022 || [[Тајниот изум]] ТВ-филм || Комшо |- | 2022 || [[Во срцето на машината]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Газда на агенцијата |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Судијата |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || Петар |- | 2025 || [[Позитивни вибрации]] ТВ-филм || Доктор |} == Награди == * 2002: Награда за млад глумец „Трајко Чоревски“ за ликовите во претставата „Синдром Чернодрински“ на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|XXXVII Меѓународен театарски фестивал „Војдан Чернодрински“]] во [[Прилеп]] * 2005: Награда од публиката за улогата на Момчето Лисистрата на фестивалот за античка драма [[Стоби (фестивал)|Стоби]] во [[Стоби]] * 2014: Награда за најдобра машка улога за улогата на ликот Цанде во претставата „Солунски патрдии“ на Првиот Интернационален Фестивал „Гола Месечина“ * 2021: Награда за најдобра машка улога на XVIII „Ифад Стоби 2021“ за улогата на Сатирот Силен во „Сатирската игра“ во режија на Деан Дамјановски. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66 Профил на страницата на Драмскиот театар] * {{IMDb име|1218703}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љутков, Зоран}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Глумци-политичари]] 6y6ronc3617j3ffhu3sux7kvck6xvdv 0 1156262 5591892 5469556 2026-07-14T09:02:34Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591892 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic Site | size = | caption = | name = Национален парк Агѓол{{малзак|Ağ göl Milli Parkı}} | image = | location = [[Агџабеди (округ)|Агџабеди]]<br />[[Бејлеган (округ)|Бејлеган]] | locmapin = Азербејџан | lat_degrees = 40 | lat_minutes = 00 | lat_seconds = 33 | lat_direction = N | long_degrees = 47 | long_minutes = 39 | long_seconds = 00 | long_direction = E | area = 179,24 км² | visitation_year = | governing_body = [[Република Азербејџан]]<br />Министерство за екологија и природни ресурси | designation1 = | designation1_date = 5 јули 2003 | designation2 = | designation2_type = | designation2_criteria = | designation2_number = | designation2_date = | designation2_free1name = | designation2_free1value = }} [[Податотека:Vanellus leucurus, Ag-Gel National Park.jpg|мини|[[Белоопашеста калуѓерка]] во Националниот парк „Агѓол“]] '''Национален парк Агѓол''' ({{langx|az|Ağ göl Milli Parkı}}) — национален парк на [[Азербејџан]]. Бил создаден со декрет на [[Претседател на Азербејџан|претседателот]] на Азербејџан, [[Илхам Алиев]], во окрузите [[Агџабеди (округ)|Агџабеди]] и [[Бејлеган (округ)|Бејлеган]], на 5 јули 2003 година на основа на поранешните државни резервати Агѓол, на површина од 179,24 км². Голем дел од езерото [[Агѓол (езеро)|Агѓол]], меѓународна признава област со глобално значење, која била прогласена за птичја област и била прогласена за [[Рамсарска конвенција|рамсарско]] место во 2001 година.<ref name="pdf">{{Наведена мрежна страница |url=http://laoek.botanik.uni-greifswald.de/literatur/diplom/Gaude%202005.pdf |title=Socio-economic Situation and Land Use Conflicts in the Ag-Göl National Park Region, Azerbaijan |accessdate=2016-05-07 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719103147/http://laoek.botanik.uni-greifswald.de/literatur/diplom/Gaude%202005.pdf |url-status=dead }}</ref> == Опис == Агѓол, сместен во низината Мил на Кур-Араз има полупустински пејзаж и е важно престојувалиште за птиците преку зимата. Над 140 видови на птици се наоѓаат во паркот, вклучувајќи 89 вида на птици кои тука се гнездат. Паркот сака да го заштити мочуришниот еколошки систем, како главно зимно место на птиците-преселници и водните птици. Агѓол бил сместен на списокот „на меѓународно важмни мочуришни места за птици“ на [[УНЕСКО]]. == Поврзано == * [[Список на национални паркови во Азербејџан]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Zangezur National Park}} * [http://www.eco.gov.az/en/aggol/ Национален парк Агѓол] {{en}} {{Национални паркови во Азербејџан}} [[Категорија:МСЗП-Категорија II]] [[Категорија:Национални паркови во Азербејџан]] [[Категорија:Рамсарски места во Азербејџан]] jdv3gg9wx5qrvnfnbka13gcj2k2wgp4 0 1165814 5591519 5461799 2026-07-13T13:37:13Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591519 wikitext text/x-wiki '''„Возот в снег“''' ([[хрватски]]: ''Vlak u snijegu'') — [[роман]] за деца на хрватскиот писател [[Мато Ловрак]], објавен во 1931 година. Романот е напишан според вистинити настани кои го инспирирале авторот.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=3&datum=2018-12-22 HRT (пристапено на 20.12.2018)]</ref> Мато Ловрак[[Податотека:Mato Lovrak.jpg|мини|thumb|right|Мато Ловрак]] ==Содржина== Делото се состои од девет глави:<ref>Мато Ловрак, ''Возот в снег''. Скопје: Македонска книга, Наша книга, 1975.</ref> * Најголема зграда * Тројцата малечки од Јаболковец * Задругата Љубановец * Состанок * Излет во градот * [[Воз]]от в [[снег]] * Детски раце * Љубан и Перо * Полноќ Дејството на романот се одигрува во Големо Село, каде што се наоѓа централното [[училиште]] во кое учат и децата од околните села. Меѓу нив се и трите деца од селото Јаболковец, Љубан, Драга и Перо, кои се главните ликови во [[роман]]от. Тие се најдобри другари и си играат заедно, но еднаш, кога децата си играат [[свадба]], Драга и Љубан се караат меѓу себе и таа и Перо се свртуваат против Љубан. Оттогаш, тие не одат повеќе заедно на училиште. Љубан е добро дете и него го сакаат сите во училиштето, додека Перо, дете на богати родители, е лош, тврдоглав и сака да се наметне како водач во одделението. Драга, пак, е навредена од Љубан и настојува да го доведе во непријатна положба. Еден ден, учениците создаваат задруга, а иако Перо настојува да ги поткупи да гласаат за него, сепак Љубан е избран за домаќин на задругата. Еден зимски ден, одделението оди на екскурзија во градот, но на враќање, [[воз]]от заглавува во висок [[снег]]. Децата од одделението се поделени: другарите на Перо стојат на страна, додека Љубан ги организира другите деца, кои се здружуваат и со [[раце]]те го чистат снегот, овозможувајќи [[локомотива]]та да го продолжи патот. Притоа, децата од групата на Перо, сфаќаат дека погрешиле и се приклучуваат во расчистувањето на снегот. Уморни од работата, децата заспиваат, а за тоа време Перо им ја краде храната. Љубан го фаќа на дело и меѓу нив доаѓа до тепачка, по која Перо го моли да го прими во неговата задруга. Во меѓувреме се разболува Драга, за која се грижи Љубан. Додека Драга гори од висока температура, локомотивата повторно заглавува, но доаѓа друга локомотива и работниците го расчистуваат снегот. Децата повторно се вклучуваат во работата и возот тргнува, а на Драга ѝ се враќа свеста. Најпосле, децата успешно пристигнуваат во Големо Село.<ref>Мато Ловрак, ''Возот в снег''. Скопје: Македонска книга, Наша книга, 1975.</ref> ==За делото== Со романот, Ловрак ги изнесува тешкотиите во формирањето и работењето на земјоделските задруги, како нееднаквата економск аположба на учениците. Низ ликот на Љубан, тој упатува порака дека децата често можат да им послужат на постарите како пример. Исто така, тој укажува какви треба да бидат односите меѓу учениците, дека добрите секој ги сака, а лошите деца се презрени. Симпатиите на авторот секогаш се на страната на добрите, ненаметливите и сиромашните, а тој умее да проговори на префинет уметнички јазик, лесно достапен до читателите, и покажува способност да го открие светот на децата од сите негови страни.<ref>Ленче Доновска, „Разговор за делото ‚Возот в снег‘ од Мато Ловрак“, во: Мато Ловрак, ''Возот в снег''. Скопје: Македонска книга и Наша книга, 1975, стр. 75-76.</ref> ==Изданија на македонски јазик== Во [[1975]] година, делото било објавено од издавачките куќи „[[Наша книга (Издавачка куќа)|Наша книга]]“ и „[[Македонска книга]]“ како лектира за шесто одделение во основните [[Училиште|училишта]] во [[Македонија]].<ref>Мато Ловрак, ''Возот в снег''. Скопје: Македонска книга, Наша книга, 1975.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Мато Ловрак]] [[Категорија:Изданија на Македонска книга]] [[Категорија:Изданија на Наша книга]] [[Категорија:Хрватски романи]] [[Категорија:Романи за деца]] [[Категорија:Книги од 1931 година]] lxgla8ieqbkej8a392d7cogqf4u9jjt 0 1165920 5591618 5082100 2026-07-13T16:52:18Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591618 wikitext text/x-wiki '''„Римски приказни“''' ([[италијански]]: ''Racconti Romani'') — збирка раскази на италијанскиот писател [[Алберто Моравија]] од [[1954]] година. [[File:Racconti romani6.jpg|miniatura|sinistra||thumb|right|[[Франко Фабрици]], [[Тото]] и [[Маурицио Арена]] филм]] ==Содржина== Збирката ги содржи следниве раскази:<ref>A. Moravija, ''Rimske priče''. Beograd: Rad, 1964.</ref> * Не истражувај * Двојник * Комедијант * Возач на камион * Мислител * Акрепи * Совршено злостроство * На сила силеџија * Пропаст на човештвото * Пријатели без [[пари]] * Бу, бу, бу * Несреќен човек * [[Тарзан]]овата одмазда * Ромоло и Ремо * Болничарка * Богатство ==За збирката== Збирката „Римски приказни“ се темели врз два елементи: прецизната слика на објективниот свет се соединува со егзистенцијалните и моралните проблеми на целата епоха. Затоа, неговите раскази се длабоко „римски“ и истовремено не се само „римски“. Од сведочењето за посебното тие преминуваат во сведоштво за општото, т.е. низ моралните, сентименталните и општествените проблеми на поединецот тие зборуваат за духовната пустош на една цела [[цивилизација]], која е во знакот на конвенциите, формалностите и конструкциите. Неговиот стил е одраз на пластичноста на фантазијата, но и интимен јазик на мудроста и на зрелоста на интелектот. Ликовите во [[книга]]та се луѓе од [[крв]] и од месо, но и симболи, т.е. претставници на одделни делови од неговиот [[систем]] на идеи.<ref>Jugana Stojanović, „Alberto Moravija“ во: A. Moravija, ''Rimske priče''. Beograd: Rad, 1964, стр. 107.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Моравија]] [[Категорија:Италијански раскази]] [[Категорија:Книги на италијански јазик]] [[Категорија:Книги од 1954 година]] g9lq6a6buh9mqu5a1kqmagnmlwgh5rp 0 1170242 5591648 5422532 2026-07-13T19:03:59Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591648 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Книга | name = Клубот на непоправливите оптимисти | title_orig = Le Club des incorrigibles optimistes | image = | caption = | author = [[Жан-Мишел Генасија]] | translator = [[Ацо Пероски]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[Франција]] | language = [[француски јазик|француски]] | series = | genre = | media_type = печатено издание | publisher = [[Три (издавачка куќа)|Три]] | release_date = 2016 | pages = 647 | ISBN = 978-608-230-449-6 | oclc = | preceded_by = | followed_by = }} [[Податотека:Jean-Michel Guenassia.jpg|мини|200px|[[Жан-Мишел Генасија]], авторот на романот]] '''Клубот на непоправливите оптимисти''' ({{langx|fr|Le Club des incorrigibles optimistes}}) – [[роман]] од францускиот [[писател]] [[Жан-Мишел Генасија]], објавен во 2009 година од издавачот Албен Мишел.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.albin-michel.fr/Le-Club-des-Incorrigibles-Optimistes-EAN=9782226193926 |title=Fiche du livre sur le site de l'éditeur |accessdate=2017-01-15 |archive-date=2015-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416214703/http://www.albin-michel.fr/Le-Club-des-Incorrigibles-Optimistes-EAN=9782226193926 |url-status=dead }}</ref> Романот е објавен на [[македонски јазик]] од издавачката куќа [[Три (издавачка куќа)|Три]].<ref>[http://www.kniga.mk/tri/paketi/klubot-na-nepovtorlivite-optimisti.html Клубот на непоправливите оптимисти] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171225062301/http://www.kniga.mk/tri/paketi/klubot-na-nepovtorlivite-optimisti.html |date=2017-12-25 }} на семрежното место на Три</ref> Во книгата од над 600 страници, Жан-Мишел Генасија имал амбиција истовремено да напише „генерациски роман“ минуциозно реконструирајќи ги шеесеттите години ([[студена војна|студената војна]], алжирското прашање, појавата на [[рокенрол]]от, итн.), и „меланхолична хроника на младост“. Местото на одвивање на дејството е задната сала на едно париско бистро кое го посетуваат [[Жозеф Кесел]] и [[Жан-Пол Сартр]], каде се луѓе кои избегале од [[комунизам|комунизмот]] во источните земји (Игор, поранешен руски лекар кому му се закануваат сталинистичките чистки, Павел поранешен чешки дипломат...), но кои се „непоправливи оптимисти<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.albin-michel.fr/rentree-litteraire/auteurs/jean-michel-guenassia/ |title=albin-michel.fr |accessdate=2017-01-15 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116135201/http://www.albin-michel.fr/rentree-litteraire/auteurs/jean-michel-guenassia/ |url-status=dead }}</ref>. Романот едногласно бил позитивно примен од критиката (''Телерама, Ле Поен, Л’Експрес, Ле Нувел Опсерватер''...) и го прифатила широка публика. Ја добил [[Гонкурова награда|Гонкуровата награда]] на 9 ноември 2009 година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lepoint.fr/culture/2009-11-09/prix-litteraire-jean-michel-guenassia-decroche-le-goncourt-des-lyceens/249/0/393421 |title=lepoint.fr |accessdate=2017-01-15 |archive-date=2009-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113070437/http://www.lepoint.fr/culture/2009-11-09/prix-litteraire-jean-michel-guenassia-decroche-le-goncourt-des-lyceens/249/0/393421 |url-status=dead }}</ref>, а во 2010 година наградата на читателите на „Нотр тан“. ==Наводи и белешки== {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Француска книжевност]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Дела на Жан-Мишел Гарсенија]] e5jisaq44utcckermgkei56ce0n68ju 5591649 5591648 2026-07-13T19:04:28Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5591649 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Клубот на непоправливите оптимисти | title_orig = Le Club des incorrigibles optimistes | image = | caption = | author = [[Жан-Мишел Генасија]] | translator = [[Ацо Пероски]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[Франција]] | language = [[француски јазик|француски]] | series = | genre = | media_type = печатено издание | publisher = [[Три (издавачка куќа)|Три]] | release_date = 2016 | pages = 647 | ISBN = 978-608-230-449-6 | oclc = | preceded_by = | followed_by = }} [[Податотека:Jean-Michel Guenassia.jpg|мини|200px|[[Жан-Мишел Генасија]], авторот на романот]] '''Клубот на непоправливите оптимисти''' ({{langx|fr|Le Club des incorrigibles optimistes}}) – [[роман]] од францускиот [[писател]] [[Жан-Мишел Генасија]], објавен во 2009 година од издавачот Албен Мишел.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.albin-michel.fr/Le-Club-des-Incorrigibles-Optimistes-EAN=9782226193926 |title=Fiche du livre sur le site de l'éditeur |accessdate=2017-01-15 |archive-date=2015-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416214703/http://www.albin-michel.fr/Le-Club-des-Incorrigibles-Optimistes-EAN=9782226193926 |url-status=dead }}</ref> Романот е објавен на [[македонски јазик]] од издавачката куќа [[Три (издавачка куќа)|Три]].<ref>[http://www.kniga.mk/tri/paketi/klubot-na-nepovtorlivite-optimisti.html Клубот на непоправливите оптимисти] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171225062301/http://www.kniga.mk/tri/paketi/klubot-na-nepovtorlivite-optimisti.html |date=2017-12-25 }} на семрежното место на Три</ref> Во книгата од над 600 страници, Жан-Мишел Генасија имал амбиција истовремено да напише „генерациски роман“ минуциозно реконструирајќи ги шеесеттите години ([[студена војна|студената војна]], алжирското прашање, појавата на [[рокенрол]]от, итн.), и „меланхолична хроника на младост“. Местото на одвивање на дејството е задната сала на едно париско бистро кое го посетуваат [[Жозеф Кесел]] и [[Жан-Пол Сартр]], каде се луѓе кои избегале од [[комунизам|комунизмот]] во источните земји (Игор, поранешен руски лекар кому му се закануваат сталинистичките чистки, Павел поранешен чешки дипломат...), но кои се „непоправливи оптимисти<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.albin-michel.fr/rentree-litteraire/auteurs/jean-michel-guenassia/ |title=albin-michel.fr |accessdate=2017-01-15 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116135201/http://www.albin-michel.fr/rentree-litteraire/auteurs/jean-michel-guenassia/ |url-status=dead }}</ref>. Романот едногласно бил позитивно примен од критиката (''Телерама, Ле Поен, Л’Експрес, Ле Нувел Опсерватер''...) и го прифатила широка публика. Ја добил [[Гонкурова награда|Гонкуровата награда]] на 9 ноември 2009 година<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lepoint.fr/culture/2009-11-09/prix-litteraire-jean-michel-guenassia-decroche-le-goncourt-des-lyceens/249/0/393421 |title=lepoint.fr |accessdate=2017-01-15 |archive-date=2009-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113070437/http://www.lepoint.fr/culture/2009-11-09/prix-litteraire-jean-michel-guenassia-decroche-le-goncourt-des-lyceens/249/0/393421 |url-status=dead }}</ref>, а во 2010 година наградата на читателите на „Нотр тан“. ==Наводи и белешки== {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Француска книжевност]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Дела на Жан-Мишел Гарсенија]] qokumuphptmsiqsjtvcr4lrm1vva18h 0 1171082 5591650 5422708 2026-07-13T19:09:07Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591650 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Книга | name = Францускиот тестамент | title_orig = Le Testament français | image = | caption = | author = [[Андреј Макин]] | translator = [[Благоја Велковски-Краш]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[Франција]] | language = [[француски јазик|француски]] | series = | genre = автобиографски роман | media_type = печатено издание | publisher = | release_date = 1995 | pages = 272 | ISBN = 978-608-230-453-3 | oclc = | preceded_by = „[[Додека тече Амур]]“ | followed_by = „[[Злосторството на Олга Арбељина]]“ }} [[Податотека:Andrei Makine.jpg|мини|[[Андреј Макин]], авторот на романот]] '''''Францускиот тестамент''''' ({{langx|fr|Le Testament français}}) – [[роман]] на францускиот писател [[Андреј Макин]] со [[Автобиографија|автобиографска инспирација]], издаден на 6 септември 1995 година во „Меркир де Франс“. Истата година, романот ги освоил [[Гонкурова награда|Гонкуровата награда]], Гонкуровата награда за гимназијалци и наградата „Медисис“ (која ја поделил со „Мајчин јазик“ на [[Василис Алексакис]]). На [[македонски јазик]], романот бил издаден во 2016 година од [[Три (издавачка куќа)|издавачката куќа „Три“]] во превод на [[Благоја Велковски-Краш]].<ref>[http://www.kniga.mk/catalogsearch/result/?q=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82+%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82&x=0&y=0 Францускиот тестамент] на семрежното место на Три</ref> ==Содржина== Романот се состои од четири дела: * ''Прв дел'' (1-6 глава): Старицата Шарлот Лемоние живее во малото место Саранза, на почетокот на руската [[степа]]. За време на летниот распуст неа ја посетуваат внуците, раскажувачот Аљоша и неговата сестра. По мајчината страна, Шарлот има француско потекло и со носталгија им раскажува на внуците за дамнешните настани што се случиле во [[Франција]] - посетата на [[цар]]от [[Николај II (Русија)|Николај II]] и царицата Александра на [[Париз]], големата [[поплава]] во Париз итн. Овие приказни оставаат голем впечаток кај внукот, кој во себе живо си ги претставува сликите од посетата на царот и царицата. По [[смрт]]та на сопругот, мајка ѝ на Шарлот, Албертина, западнала во [[сиромаштија]] и очај и еден ден, Албертина и Шарлот се вратиле во Париз. Во 1914 година, од непознати причини, Албертина се вратила во [[Русија]], а во 1921 година, Шарлот се пријавила за болничарка во мисијата на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст]] во Русија. Набргу, таа ја напуштила мисијата и низ виорот на [[Граѓанска војна во Русија|граѓанската војна]] се вратила во родното место, Бојарск во [[Сибир]], каде ја пречекала Албертина. Во тој период, тие живееле во тешка сиромаштија; две години подоцна умрела Албертина; следната година, Шарлот се омажила за народниот судија Фјодор; и потоа, тие се преселиле во [[Бухара]].<ref>Andrej Makin, ''Francusko zaveštanje''. Beograd: Paidea, 2009, стр. 9-66.</ref> * ''Втор дел'' (1-4 глава): Следното лето, внуците повторно ја посетуваат Шарлот во Саранза. Повторно, таа им раскажува за разните случки во Париз, а на Аљоша особен впечаток му остава ненадејната смрт на [[Претседател на Француската Република|претседателот на Франција]], [[Феликс Фор]], кој умрел во прегратката на неговата љубовница. Низ тие приказни, тој добива претстава за посебната убавина на Франција и интензивно чита книги за [[Историја на Франција|историјата на Франција]], како и дела од [[Француска книжевност|француската книжевност]]. Низ разговорите на возрасните, внукот ја дознава семејната историја на Шарлот: Во доцните 1930-ти, нејзиниот сопруг Фјодор бил уапсен, но сепак не бил [[затвор]]ен, туку бил протеран во близината на границата со [[Полска]]; кога почнала [[Втората светска војна]], тој бил мобилизиран, а Шарлот во последне миг успеала со децата да го напушти градот што го бомбардирале германските [[авиони]]; во текот на војната, таа работела како болничарка, а двпати добила писмо за [[смрт]]та на Фјодор; по војната, таа се преселила во Саранза, а еден ден, ненадејно се вратил Фјодор, кој сепак набргу умрел како последица на многубројните рани. Едно [[лето]], сега веќе пораснат, Аљоша ја посетува Шарлот сам, без сестра му, а нејзините приказни веќе не му делуваат волшебно како некогаш.<ref>Andrej Makin, ''Francusko zaveštanje''. Beograd: Paidea, 2009, стр. 67-119.</ref> * ''Трет дел'' (1-3 глава): Еден [[есен]]ски ден, ненадејно [[Смрт|умира]] мајката на Аљоша, а набргу и татко му, а тој продолжува да живее со тетка му. Дури тогаш, тој станува свесен за стварноста која се разликува од замислениот живот предизвикан од приказните на Шарлот. Истоврмено, Аљоша дознава за трагичното минато на Русија од времето на [[Сталинизам|Сталиновиот]] режим и дека, по враќањето во Русија во 1920-тите, Шарлот била сурово силувана од група мажи. Веќе како тинејџер, неговиот живот целосно се менува: тој се вљубува во една девојка која ја здогледува на предвојничката обука, оди на игранките што се организираат на крајот од градот, станува дел од друштвото во [[училиште]]то и се оттргнува од соништата за Франција од дамнешното минато. Една ноќ, случајно го доживува своето прво [[секс]]уално искуство и утредента заминува за Саранза, решен да раскрсти со своите француски корени. Меѓутоа, таму се соочува со смирената Шарлот и во разговориет со неа дознава за нејзината прва [[љубов]] во Франција, 1921 година, како и за случката со силувањето, кога таа забременила по што го родила својот прв син. Тоа е последното лето кое Аљоша го поминува задно со Шарлот. Тие повторно се среќаваат дури 10 години подоцна, непосредно пред неговото заминување во странство, решен повеќе да не се враќа во Русија.<ref>Andrej Makin, ''Francusko zaveštanje''. Beograd: Paidea, 2009, стр. 121-179.</ref> * ''Четврти дел'' (1-4 глава): Дваесет години подоцна, Аљоша доаѓа во [[Париз]], без дом, така што спие во една [[гроб]]ница. Повторно му се јавуваат спомените од минатото и почнува да ги запишува [[Биографија|биографските]] белешки за Шарлот. Три години подоцна, тој е веќе [[писател]] чија [[книга]] штотуку се појавила во книжарниците. Тогаш, тој почнува да прави планови како да ја доведе Шарлот во Париз: најпрвин, дознава дека таа е жива, а потоа подава молба за [[пасош]] и изнајмува соба за неа. По неколкумесечно исчекување, неговата молба е одбиена, а истовремено тој добива мал пакет од Шарлот за која дознава дека умрела речиси пред една година. Во пакетот се наоѓа и долго писмо од Шарлот, која му раскажува за некоја жена која за време на [[Сталин]]овиот режим била затворена во логор каде родила машко дете. Таа жена била неговата вистинска мајка, а во пакетот ја наоѓа и нејзината [[фотографија]].<ref>Andrej Makin, ''Francusko zaveštanje''. Beograd: Paidea, 2009, стр. 181-209.</ref> ==За делото== Во ноември 1995 година, романот, кој веќе бил лауреат на наградата „Медисис“, ја освоил и [[Гонкурова награда|Гонкуровата награда]], и тоа во првиот круг на гласање, со шест гласа „за“ (четири гласа билеза романот „Ла суј“ од Франц-Оливје Жизбер.<ref name="Assou">[http://www.franceculture.fr/emission-du-cote-de-chez-drouant-le-goncourt-de-1979-a-2002-2013-08-24 ''Du côté de chez Drouant : Le Goncourt de 1979 à 2002''] émission de [[Pierre Assouline]] sur [[France Culture]] le 24 août 2013.</ref> На тој начин, „Францускиот тестамент“ станал првото дело во историјата кое ги добило овие две престижни награди. Исто така, романот ја добил и Гонкуровата награда за гимназијалци. Романот добил пофални оцени од критиката. На пример, во рецензијата објавена во ''Le provençal'' стои: „Стилска јаснотија, едноставност на приказната. Ништо мачно, ништо извештачено, а особено ни трага од средување на политичките сметки. Макин раскажува, а не суди. ''Француски завет'' е исклучителна книга.“ Слична оцена се среќава и во рецензијата во ''Le Nouvel Observateur'': „Во [[Русија]], Андреј Макин настојувал да се излечи од [[Франција]]. Во [[Париз]], се обидува да ја зачува внатрешната врска со Русија. Резултатот? Прекрасен словенски роман напишан на француски.“<ref>Andrej Makin, ''Francusko zaveštanje''. Beograd: Paidea, 2009.</ref> Овој роман на еден франкофонски [[Руси]]н не е само приказна за неговиот однос кон Франција, туку претставува широка трагична фреска за животот на населението низ огромните рамнини на [[Сибир]] во [[Советски Сојуз|советската]] ера. Во него се преплетуваат [[глад]]от, насилството, екстремните услови за живот, првата [[љубов]], радоста и надежта. ==Наводи и забелешки== {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Дела на Андреј Макин]] [[Категорија:Книги од 1995 година]] 5mdogwannymd6diedpfi4e9orop00l7 0 1173436 5591578 5591254 2026-07-13T15:27:18Z Gurther 105215 5591578 wikitext text/x-wiki {{викификација}} {{Инфокутија за личност | име=Цвета Божова | портрет= | опис=македонска револуционерка | px=150п | наставка= а | роден-дата= 1873 | роден-место= {{роден во|Бобишта}}, [[Костурско]] | починал-дата= | починал-место= }} '''Цвета Божова''' (1873-?), македонска револуционерка, членка на [[МРО]]. Родена е во селото [[Бобишта]], Костурско. Се школувала во Солунската женска гимназија, по што се запишала на Медицинскиот факултет во [[Софија]]. По професија била учителка. Учителствувала во [[Скопје]] и селото [[Крчово]], Демирхисар, Серско, каде што се зачленила во [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]]. Од страна на Организацијата била назначена за благајник на Демирхисарскиот околиски комитет. Во [[1907]] година дејствувала со вооружена чета во Демирхисарско, Серско.<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје 2015, стр 36</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] bjydgmrpxkiu906b2lk3irar1ucav6e 5591579 5591578 2026-07-13T15:27:38Z Gurther 105215 5591579 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Цвета Божова | портрет= | опис=македонска револуционерка | px=150п | наставка= а | роден-дата= 1873 | роден-место= {{роден во|Бобишта}}, [[Костурско]] | починал-дата= | починал-место= }} '''Цвета Божова''' (1873-?), македонска револуционерка, членка на [[МРО]]. Родена е во селото [[Бобишта]], Костурско. Се школувала во Солунската женска гимназија, по што се запишала на Медицинскиот факултет во [[Софија]]. По професија била учителка. Учителствувала во [[Скопје]] и селото [[Крчово]], Демирхисар, Серско, каде што се зачленила во [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]]. Од страна на Организацијата била назначена за благајник на Демирхисарскиот околиски комитет. Во [[1907]] година дејствувала со вооружена чета во Демирхисарско, Серско.<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје 2015, стр 36</ref> == Наводи == {{наводи}}{{Македонија-ист-никулец}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] tb7af797s3b1atugxdw8qavmp231l9a 0 1175027 5591626 5110452 2026-07-13T17:09:33Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591626 wikitext text/x-wiki '''„Митизација на реалноста“''' е збирка раскази, [[Есеј|есеи]] и цртежи на полскиот писател [[Бруно Шулц]], објавена од издавачката куќа „[[Бегемот (Издавачка куќа)|Бегемот]]“ во 2015 година. Збирката содржи раскази што не биле застапени во двете збирки на Шулц, а биле објавени во полските списанија во периодот 1934-1939 година.<ref>Бруно Шулц, ''Митизација на реалноста''. Скопје: Бегемот, 2015.</ref> [[File: Bruno Schulz, portrait.jpg|thumb|right|Бруно Шулц]] ==Содржина== Книгата се состои од три дела: раскази; есеи, книжевни критики и писма; и цртежи на Бруно Шулц. Предговорот кон книгата, со наслов „Сонуваната реалност на Бруно Шулц“, го напишала Лидија Танушевска. Во збирката се содржани следниве раскази:<ref>Бруно Шулц, ''Митизација на реалноста''. Скопје: Бегемот, 2015.</ref> * Есен * Република на мечтите * Комета * Татковина Во продолжение, книгата ги содржи следниве есеи, критики и писма:<ref>Бруно Шулц, ''Митизација на реалноста''. Скопје: Бегемот, 2015.</ref> * Митизација на реалноста * [[Фердидурке]] * [[Базелските ѕвона]] * Патувањата на скептикот * Поговор кон полскиот превод на ''[[Процес (роман)|Процес]]'' од [[Франц Кафка]] * Писмо до Стањислав Игнаци Виткјевич Најпосле, во третиот дел се ставени следниве цртежи на Шулц:<ref>Бруно Шулц, ''Митизација на реалноста''. Скопје: Бегемот, 2015.</ref> * Илустрација кон расказот „Пролетта“ од „Санаториумот во знакот на клепсидрата“ * Илустрација кон расказот „Еѓо“ од „Санаториумот во знакот на клепсидрата“ * Илустрација кон расказот „Санаториумот во знакот на клепсидрата“ од истоимената збирка * Илустрација кон расказот „Санаториумот во знакот на клепсидрата“ од истоимената збирка * Илустрација кон расказот „Опседнатост“ од „Продавниците со боја на цимет“ * Во градината * Пролет * Автопортрет покрај бирото за цртање, 1919 * Инфанта и џуџиња * Револуција во градот * Ундула на прошетка, 1919 * Посвета, 1920 * Пастуви и евнуси, 1920-1921 * Автопортрет покрај штафелајот, 1920 * Сузана и старците, 1920-1921 * Ѕверки, ''Книга на идолопоклонството'', 1920-1922 * Ундула кај уметниците, ''Книга на идолопоклонството'', 1920-1922 * Маѓепсан град, ''Книга на идолопоклонството'', 1920-1922 * Ундула во ноќта, ''Книга на идолопоклонството'', 1920-1922 ==Технички податоци== Книгата била објавена во рамки на едицијата „Ars magna“, а во тираж од 500 примероци. Преводот од [[полски јазик]] го направила Лидија Танушевска; ликовното уредување на книгата е дело на Бојан Димитриевиќ; а јазичната редакција ја направил Филип Димевски. [[Книга|Книгата]] била преведена со финансиска помош на Полската програма за преведување на Институтот за книжевност, а била испечатена во „[[Печатница]]та Наумовски“ од [[Скопје]]. [[Книга]]та, со димензии од 18 [[Сантиметар|сантиметри]] и со обем од 146 страници, е каталогизирана во [[НУБ „Св. Климент Охридски“]] од Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-4718-41-3.<ref>Бруно Шулц, ''Митизација на реалноста''. Скопје: Бегемот, 2015.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Изданија на Бегемот]] [[Категорија:Дела на Бруно Шулц]] [[Категорија:Книги од 2015 година]] [[Категорија:Појавено во 2015 година во Македонија]] [[Категорија:Полски раскази]] qu1l3q4j20eg5q2kqpdcrqc7woft0pr 0 1176117 5591827 5054001 2026-07-14T06:22:34Z Bjankuloski06 332 /* Местоположба и површина */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591827 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Мочуриште |име_мочуриште = Студенчишко Блато (Студенчишта) |слика_мочуриште = Студенчишко Блато 02.jpg |опис_мочуриште = Поглед на [[бара]] во мочуриштето |слика_батиметрија = |опис_батиметрија = |место = [[Охрид]] |земја = [[Македонија]] |околна водна површина = [[Охридско Езеро]] |координати = {{coord|41|6|1|N|20|48|37|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |тип = блато |површина = 50 хектари |макс. должина = |макс. ширина = |прос. длабочина = |макс. длабочина = |водна зафатнина = |надм. височина = |наводи = }} '''Студенчишко Блато''' или '''Студенчишта''' — блато (мочуриште) веднаш крај [[Охридското Езеро]] и непосредно јужно до самиот град [[Охрид]]. == Местоположба и површина == Блатото Студенчишта се наоѓа на надморска височина од 694 до 696 метри (средна височина од 695 метри) меѓу Студенчишката Река (денес каналот Студенчишта) и реката Рача (на север и на југ) и меѓу регионалниот пат Охрид-Свети Наум и крајбрежјето на Охридското Езеро (на исток и запад).<ref name="Студија">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ohrid.gov.mk/Ekologija/Proekti/Ekologija%20arhiva/Menka-Blato-13_02_2012%20%20lektorirano-final.pdf |title=ИНТЕГРИРАНА СТУДИЈА ЗА СОСТОЈБАТА НА ОСТАТОКОТ ОД СТУДЕНЧИШКОТО БЛАТО И ПРЕЗЕМАЊЕ МЕРКИ ЗА НЕГОВА РЕВИТАЛИЗАЦИЈА |accessdate=2017-05-02 |archive-date=2016-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413071946/http://ohrid.gov.mk/Ekologija/Proekti/Ekologija%20arhiva/Menka-Blato-13_02_2012%20%20lektorirano-final.pdf |url-status=dead }}</ref> Блатото Студенчишта е валоризирано како природна појава сочуван со милениуми и оттука неговото особено значење за Охридското Езеро. Студенчишкото Блато, не така одамна, претставувало интегрален дел од Охридското Езеро. Се протегало северно и јужно од Студенчишка Река (денес каналот Студенчишта) и со многубројни канали било поврзано со Охридското Езеро. Секоја промена на нивото на водата од Езерото директно влијаела и на Блатото. Тоа било населено со различни растителни и животински видови. Многу ципринидни (бели) риби (особено крапот) се мрестеле во Блатото, а се гнезделе и многу водни птици. Денес, влажните живеалишта зафаќаат површина од над 50 ha, а блатните и мочуришни терени се протегаат на околу 25 ha, во непосредна близина на Студенчишкиот Канал. Влажните ливади околу Блатото зафаќаат поголеми пространства. Јужните и источните делови од наоѓалиштето се претворени во обработливи површини, ниви, ливади и овоштарници. == Хидролошки одлики == На теренот на Студенчишкото Блато застапени се литолошки членови, кои имаат функција на хидрогеолошки колектори, хидрогеолошки спроводници и хидрогеолошки изолатори. Нивната хидрогеолошка функција е во директна зависност од литологијата на теренот по вертикала и хоризонтала. Токму поради овие одлики Студенчишкото Блато служи и претставувало како своевидна природна прочистителна станица на [[Охридско Езеро|Охридското Езеро]]. Во групата на хидрогеолошки колектори спаѓаат неврзаните карпести маси: песоците и чакалите, потоа тињата и песокливите материјали, кои имаат повисок коефициент на филтрација. Како хидрогеолошки спроводници се јавуваат полуврзаните карпести маси: правови и глини и на места песокливи материјали, кои имаат понизок коефициент на филтрација. Хидрогеолошки изолатори се тријаските варовници, кои ги има во околниот терен, а на предметната локација само на длабочина поголема од 30 метри и имаат слаб коефициент на филтрација (h х 10–7&nbsp;m/s до h х 10–9&nbsp;m/s). Литолошките членови во првите десетици метри се одликуваат по тоа што се неврзани седименти, кои имаат висок коефициент на филтрација и водопропустливост, што овозможува брза инфилтрација на подземните води. == Заштита == Граѓанската иницијатива „Охрид СОС“ и еколошките организации, по повеќе од две години борба со самите локални власти, во текот на април 2017 година се избориле Студенчишкото Блато да остане строго заштитена еколошка зона, во која нема да биде дозволено градење, како што првобитно се предложувало со најавените измени на Генералниот урбанистички план (ГУП) на Охрид во периодот 2014-2024. == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Студенчишко Блато 04.jpg|Поглед на бара во блатото Податотека:Студенчишко Блато 03.jpg|Поглед на бара во блатото Податотека:Студенчишко Блато 05.jpg|Поглед на бара во блатото Податотека:Студенчишко Блато 06.jpg|Мочурливо земјиште со треви во блатото, со градот Охрид во позадина Податотека:Студенчишко Блато 01.jpg|Влезот на заштитената зона на блатото Податотека:Полжави во Студенчишко Блато.jpg|Школки и полжави во Студенчишкото Блато </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Studenčišta Swamp}} {{Хидрографија на Македонија}} [[Категорија:Моклишта во Македонија]] 78obdpjlxeziqjje3weabx4fo49vyqw 0 1179218 5591661 5588040 2026-07-13T20:56:17Z ГП 23995 /* Глава XV-XX */ дополнување 5591661 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Слика:Travnik Panorama 2.JPG|мини|[[Травник]]]] '''„Травничка хроника“''' - [[роман]] на југословенскиот писател [[Иво Андриќ]]. ==Содржина== ===Пролог=== На крајот од чаршијата во [[Травник]] се наоѓа Лутвината кафеана, а во нејзината бавча има посебно место, наречено Софа, на кое редовно се собираат [[бег]]овите и другите угледни луѓе. На крајот на октомври 1806 година, на тоа место, Сулејман-бег Ајваз им кажува на присутните за веста дека наскоро во градот ќе пристигне француски [[конзул]].<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 5-8.</ref> ===Глава I-IV=== Навистина, во февруари 1807 година, во градот пристигнува конзулот Жан Давил. Додека оди на првиот прием кај [[везир]]от Хусреф Мехмед-[[паша]], турското население го дочекува конзулот со непријателски став, а чаршијата со рамнодушност и презир. Бидејќи нема никаква поддршка од француската влада, везирот му го доделува лекарот Давна да му служи како преведувач и секретар. По некое време, во Цариград се случува преврат и новиот [[султан]] испраќа пратеник во Травник со задача да го убие Мехмед-паша, но тој дознава за тоа и го труе пратеникот. Есента, во Травник доаѓа и сопругата на Давил со децата. По повеќекратни молби, Давил добива помошник — младиот и способен Амеде Дефосе, кој за кратко време се запознава со животот и обичаите на месното население. Притоа, Давил и Дефосе имаат спортивни гледишта во сите области. Во слободното време, Давил пишува [[поезија]], работејќи врз голем [[Епика|еп]] за [[Александар III Македонски|Александар Македонски]], додека Дефосе планира да напише книга за [[Босна (регион)|Босна]].<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 9-91.</ref> ===Глава V-VII=== По некое време, во Травник пристигнува и австрискиот конзул, [[полковник|полковникот]] Јозеф фон Митерер. Двајцата конзули постојано си прават меѓусебни сплетки, иако ја делат заедничката судбина во малиот град. Подоцна, во Травник пристигнува и сопругата на фон Митерер, Ана Марија — [[Невроза|невротична]] жена со чести напади на [[хистерија]]. Нему му помага секретарот Никола Рота и двајца пониски службеници. Ана Марија е вечно незадоволна и не може да го поднесе животот во Босна, па конзулот мора да напише молба за негово преместување која не му е одобрена.<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 92-149.</ref> ===Глава VIII-XIV=== Во јануари 1808 година, Мехмед-паша е сменет од должноста и тој скришум го напушта градот, испратен само од Давил, а по веста за неговото заминување, народот предизвикува краткотрајни нереди пред конзуловата куќа. Во Травник пристигнува новиот везир, Ибрахим-паша со кого Давил одржува променливи односи: повремено водат долги и средечни разговори, а во друга прилика, везирот убива еден бег кој е пријател на Давил. По некое време, во Истанбул повторно се случуав преврат во кој е убиен поранешниот султан [[Селим III]]. Во меѓувреме, во градот се случуваат три краткотрајни љубовни случки: еден сиромашен берберски помошник се вљубува во ќерката на Давил и тајно ја набљудува сè додека не биде откриен; додека Ана Амрија ги посетува околните манастири, во неа се заљубува еден млад [[монах]]; Дефосе доживува краткотрајна [[љубов]] кон селанката Јелка која работи во конзуловата куќа. Истата година, за време на острата зима се разболува и умира тригодишниот син на Давил. Дефосе и Ана Марија се зближуваат и често јаваат заедно во околината на градот, но нивната врска се прекинува кога тој се обидува да ја бакне. <ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 150-275.</ref> ===Глава XV-XXIII=== Започнува нова војна меѓу Франција и Австрија, така што конзулите ги прекинуваат меѓусебните односи и прават сплетки против другата страна. Летото, 1808 година, везирот заминува со војска во [[Србија]], а во градот избувнуваат нови немири во кои секојдневно се погубуваат [[Срби|Србите]]. Тогаш, во обидот да заштити невин човек, страда австрискиот доктор Колоња. Истата година, во октомври, Франција и Австрија склучуваат мир, а Дефосе го напушта Травник зашто е преместен на нова служба. Во 1810, госпоѓата Давил раѓа ќерка, а нивниот постар син и синот на преведувачот Давна заминуваат на школување во [[Париз]]. Во 1811 година, фон Митерер го напушта Травник и заминува на друга служба, а на неговото место доаѓа потполковникот фон Паулич. Во меѓувреме, жителите на градот се навикнуваат на конзулите, така што неговата појава не предизвикува навреди кај населението. Давил, пак, е зафатен со активностите поврзани со организирањето на француската [[трговија]] со памук. Во 1812 година, Франција започнува нова војна, овојпат против [[Руска Империја|Русија]], а кај Давил тоа тоа предизвикува неспокојство и страв за иднината. Истата година, фон Паулич го отпушта преведувачот Никола Рота, кој добива заштита во францускиот конзулат и тоа предизвикува скандал во градот. Есента, пристигаат вестите за поразот на француската војска и Давил го зафаќа песимизам. Таа зима е многу остра и во градот владее глад, а двата конзулати им делат храна на сиромашните.<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 276-407.</ref> ===Глава XXIV-XXVI=== Во март 1813 година, Ибрахим-паша е сменет од должноста, а на негово место доаѓа новиот везир Али-паша, познат по големата суровост. Тој пристигнува во градот со голема војска и веднаш ги погубува затворените криминалци, ги казнува несовесните припадници на османлиската власт и ги затвора богатите [[Евреи]] и свештениците кои потоа ги ослободува со голем откуп. Рота крои план да го отруе фон Паулич, но откако е разоткриен, мора да го напушти Травник. Во меѓувреме, на семејството Давил му се раѓа син.<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 408-445.</ref> ==Осврт кон романот== Во романот „Травничка хроника“ Андриќ повторно се зафаќа со историјата на [[Босна]], како последица на спомените од неговото детство во кое се врежале две места: [[Травник]] и [[Вишеград]]. Основната тема на романот е животот на продуховениот човек од западната цивилизација во дивата средина на босанската заостаната касаба. Оваа тема му овозможила на Андриќ да постави силни контрасти: на една страна се маркантните поединечни црти на претставниците на турската власт, заедно со [[ориент]]алната атмосфера; на другата страна се осаменоста и изолацијата на западните дипломатски претставници.<ref>Velibor Gligorić, „Beleška o piscu“, во: Ivo Andrić, ''Priča o vezirovom slonu''. Beograd: Rad, 1962, стр. 170-171.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Романи на Иво Андриќ]] [[Категорија:Српски романи]] [[Категорија:Романи на српскохрватски јазик]] [[Категорија:Романи на српски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Југословенски романи]] 2qjt9m4shqa1pyxieu5s2efd7ysicn1 5591662 5591661 2026-07-13T20:57:51Z ГП 23995 /* Глава XXIV-XXVI */ дополнување 5591662 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Слика:Travnik Panorama 2.JPG|мини|[[Травник]]]] '''„Травничка хроника“''' - [[роман]] на југословенскиот писател [[Иво Андриќ]]. ==Содржина== ===Пролог=== На крајот од чаршијата во [[Травник]] се наоѓа Лутвината кафеана, а во нејзината бавча има посебно место, наречено Софа, на кое редовно се собираат [[бег]]овите и другите угледни луѓе. На крајот на октомври 1806 година, на тоа место, Сулејман-бег Ајваз им кажува на присутните за веста дека наскоро во градот ќе пристигне француски [[конзул]].<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 5-8.</ref> ===Глава I-IV=== Навистина, во февруари 1807 година, во градот пристигнува конзулот Жан Давил. Додека оди на првиот прием кај [[везир]]от Хусреф Мехмед-[[паша]], турското население го дочекува конзулот со непријателски став, а чаршијата со рамнодушност и презир. Бидејќи нема никаква поддршка од француската влада, везирот му го доделува лекарот Давна да му служи како преведувач и секретар. По некое време, во Цариград се случува преврат и новиот [[султан]] испраќа пратеник во Травник со задача да го убие Мехмед-паша, но тој дознава за тоа и го труе пратеникот. Есента, во Травник доаѓа и сопругата на Давил со децата. По повеќекратни молби, Давил добива помошник — младиот и способен Амеде Дефосе, кој за кратко време се запознава со животот и обичаите на месното население. Притоа, Давил и Дефосе имаат спортивни гледишта во сите области. Во слободното време, Давил пишува [[поезија]], работејќи врз голем [[Епика|еп]] за [[Александар III Македонски|Александар Македонски]], додека Дефосе планира да напише книга за [[Босна (регион)|Босна]].<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 9-91.</ref> ===Глава V-VII=== По некое време, во Травник пристигнува и австрискиот конзул, [[полковник|полковникот]] Јозеф фон Митерер. Двајцата конзули постојано си прават меѓусебни сплетки, иако ја делат заедничката судбина во малиот град. Подоцна, во Травник пристигнува и сопругата на фон Митерер, Ана Марија — [[Невроза|невротична]] жена со чести напади на [[хистерија]]. Нему му помага секретарот Никола Рота и двајца пониски службеници. Ана Марија е вечно незадоволна и не може да го поднесе животот во Босна, па конзулот мора да напише молба за негово преместување која не му е одобрена.<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 92-149.</ref> ===Глава VIII-XIV=== Во јануари 1808 година, Мехмед-паша е сменет од должноста и тој скришум го напушта градот, испратен само од Давил, а по веста за неговото заминување, народот предизвикува краткотрајни нереди пред конзуловата куќа. Во Травник пристигнува новиот везир, Ибрахим-паша со кого Давил одржува променливи односи: повремено водат долги и средечни разговори, а во друга прилика, везирот убива еден бег кој е пријател на Давил. По некое време, во Истанбул повторно се случуав преврат во кој е убиен поранешниот султан [[Селим III]]. Во меѓувреме, во градот се случуваат три краткотрајни љубовни случки: еден сиромашен берберски помошник се вљубува во ќерката на Давил и тајно ја набљудува сè додека не биде откриен; додека Ана Амрија ги посетува околните манастири, во неа се заљубува еден млад [[монах]]; Дефосе доживува краткотрајна [[љубов]] кон селанката Јелка која работи во конзуловата куќа. Истата година, за време на острата зима се разболува и умира тригодишниот син на Давил. Дефосе и Ана Марија се зближуваат и често јаваат заедно во околината на градот, но нивната врска се прекинува кога тој се обидува да ја бакне. <ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 150-275.</ref> ===Глава XV-XXIII=== Започнува нова војна меѓу Франција и Австрија, така што конзулите ги прекинуваат меѓусебните односи и прават сплетки против другата страна. Летото, 1808 година, везирот заминува со војска во [[Србија]], а во градот избувнуваат нови немири во кои секојдневно се погубуваат [[Срби|Србите]]. Тогаш, во обидот да заштити невин човек, страда австрискиот доктор Колоња. Истата година, во октомври, Франција и Австрија склучуваат мир, а Дефосе го напушта Травник зашто е преместен на нова служба. Во 1810, госпоѓата Давил раѓа ќерка, а нивниот постар син и синот на преведувачот Давна заминуваат на школување во [[Париз]]. Во 1811 година, фон Митерер го напушта Травник и заминува на друга служба, а на неговото место доаѓа потполковникот фон Паулич. Во меѓувреме, жителите на градот се навикнуваат на конзулите, така што неговата појава не предизвикува навреди кај населението. Давил, пак, е зафатен со активностите поврзани со организирањето на француската [[трговија]] со памук. Во 1812 година, Франција започнува нова војна, овојпат против [[Руска Империја|Русија]], а кај Давил тоа тоа предизвикува неспокојство и страв за иднината. Истата година, фон Паулич го отпушта преведувачот Никола Рота, кој добива заштита во францускиот конзулат и тоа предизвикува скандал во градот. Есента, пристигаат вестите за поразот на француската војска и Давил го зафаќа песимизам. Таа зима е многу остра и во градот владее глад, а двата конзулати им делат храна на сиромашните.<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 276-407.</ref> ===Глава XXIV-XXVI=== Во март 1813 година, Ибрахим-паша е сменет од должноста, а на негово место доаѓа новиот везир Али-паша, познат по големата суровост. Тој пристигнува во градот со голема војска и веднаш ги погубува затворените криминалци, ги казнува несовесните припадници на османлиската власт и ги затвора богатите [[Евреи]] и свештениците кои потоа ги ослободува со голем откуп. Рота крои план да го отруе фон Паулич, но откако е разоткриен, мора да го напушти Травник. Во меѓувреме, на семејството Давил му се раѓа син. Летото, Али-паша се враќа во градот како голем победник кој успеал да го задуши востанието во Србија, а есента избувнува нова војна меѓу Франција и Австрија.<ref>Ivo Andrić, ''Travnička hronika''. Mladost, Zagreb, 1962, стр. 408-445.</ref> ==Осврт кон романот== Во романот „Травничка хроника“ Андриќ повторно се зафаќа со историјата на [[Босна]], како последица на спомените од неговото детство во кое се врежале две места: [[Травник]] и [[Вишеград]]. Основната тема на романот е животот на продуховениот човек од западната цивилизација во дивата средина на босанската заостаната касаба. Оваа тема му овозможила на Андриќ да постави силни контрасти: на една страна се маркантните поединечни црти на претставниците на турската власт, заедно со [[ориент]]алната атмосфера; на другата страна се осаменоста и изолацијата на западните дипломатски претставници.<ref>Velibor Gligorić, „Beleška o piscu“, во: Ivo Andrić, ''Priča o vezirovom slonu''. Beograd: Rad, 1962, стр. 170-171.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Романи на Иво Андриќ]] [[Категорија:Српски романи]] [[Категорија:Романи на српскохрватски јазик]] [[Категорија:Романи на српски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Југословенски романи]] b03tumgtc0qv92xbwt0ixwf5i433axv 0 1179671 5591867 5016163 2026-07-14T08:30:35Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591867 wikitext text/x-wiki [[Податотека:ASSA 2026 - David Romer 01 (cropped).jpg|мини|Дејвид Ромер на ASSA 2026 година во Филаделфија]] '''Дејвид Ромер''' ([[англиски]]: ''David Romer'') – американски [[економист]]. ==Образование и кариера== Ромер дипломирал на [[Универзитет Принстон|Универзитетот Принстон]] (''Princeton University'') во 1980 година, а докторирал на [[МИТ]] во 1985 година. Својата академска кариера ја започнал на Универзитетот Принстон, каде работел како доцент во периодот 1985-1988, а во 1988 година се преселил на [[Универзитет на Калифорнија во Беркли|Универзитетот на Калифорнија во Беркли]] (''University of California at Berkeley''), каде работел како вонреден и редовен професор. Притоа, во периодот 2009-2010 бил главен истражувач при [[Меѓународен монетарен фонд|Меѓународниот монетарен фонд]].<ref name="American Economic Association 2014">American Economic Association, ''Candidates for Office 2015'', August 1, 2014.</ref> ==Поважни публикации== Romer објавил повеќе трудови во престижните економски списанија, како:<ref name="American Economic Association 2014"/> * “The New Keynesian economics and the output-inflation trade-off” (со Laurence Ball и N. Gregory Mankiw), ''Brookings Papers of Economic Activity'' (1988) * “Does monetary policy matter? A new test in the spirit of Friedman and Schwartz” (со Christina D. Romer), ''NBER Macroeconomics Annual'' (1989) * “Real rigidities and the non-neutrality of money” (со Laurence Ball), ''Review of Economic Studies'' (1990) * “A contribution to the empirics of economic growth” (со N. Gregory Mankiw и David N. Weil), ''Quarterly Journal of Economics'' (1992) * “Openness and inflation: Theory and evidence”, ''Quarterly Journal of Economics'' (1993) * “Does trade cause growth?” (со Jeffrey A. Frankel), ''American Economic Review'' (1999) * “Federal Reserve information and the behavior of interest rates” (со Christina D. Romer), ''American Economic Review'' (2000) * “Keynesian macroeconomics without the LM curve”, ''Journal of Economic Perspectives'' (2000) * “A new measure of monetary shocks: derivation and implications” (со Christina D. Romer), ''American Economic Review'' (2004) * “Do firms maximize? Evidence from professional football”, ''Journal of Political Economy'' (2006) * “The macroeconomic effects of tax changes: Estimates based on a new measure of fiscal shocks” (со Christina D. Romer), ''American Economic Review'' (2010) Исто така, тој е автор на следнава книга:<ref name="American Economic Association 2014"/> * ''Advance Macroeconomics'' (четврто издание), McGraw-Hill, 2012. ==Награди и признанија== Ромер е член на [[Национално биро за економски истражувања|Националното биро за економски истражувања]] (''National Bureau of Economic Research'') од 1983 година, а во 2003 станал директор на програмата за [[монетарна економија]] (заедно со Кристина Ромер). Во 2006 година бил избран за член на [[Американска академија на уметностите и науките|Американската академија на уметностите и науките]] (''American Academy of Arts and Sciences''), a во 2009 година станал уредник на ''Brooking Papers on Economic Activity'' (заедно со Justin Wolfers). Во периодот 2007-2010, Ромер бил член на извршниот комитет на [[Американско економско здружение|Американското економско здружение]] (''American Economic Association''), а исто така бил дел од уредувачките одбори на неколку списанија што ги издава тоа здружение, како: ''American Economic Review'' (1996-2002), ''AEJ: Macroeconomics'' (2007-2013), ''AEJ: Economic Policy'' (od 2014).<ref name="American Economic Association 2014"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски економисти]] [[Категорија:Апсолвенти на Принстонскиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на Масачусетскиот технолошки институт]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Родени во 1958 година]] ixe3v8644lmlbqln23z82yy3j20cny7 10 1179706 5591741 4323443 2026-07-14T05:57:51Z Bjankuloski06 332 /* top */ Правописна исправка, replaced: псеудо → псевдо (2) 5591741 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Антихистаминици | title = [[Антихистаминик|Антихистаминици]] ([[ATC код R06|R06]]) | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | group1 = Аминоалкил [[етер|етри]] | list1 = * [[Бромазин]] (бромодифенхидрамин) * [[Карбиноксамин]] * [[Клемастин]] * [[Хлорфеноксамин]] * [[Дифенилпиралин]] * [[Дифенхидрамин]] * [[Доксиламин]] * [[Орфенадрин]] * [[Фенилтолоксамин]] | group2 = Супституирани [[Амин#Алифатични амини|алкиламин]]и | list2 = * [[Бромфенирамин]] * [[Хлорфенамин]] * [[Дексбромфенирамин]] ([[Дексбромфенирамин/псевдоефедрин|+псевдоефедрин]]) * [[Дексхлорфенирамин]] ([[Бетаметазон/дексхлорфенирамин|+бетаметазон]]) * [[Диметинден]] * [[Фенирамин]] * [[Таластин]] | group3 = Супституирани [[етилендиамин]]и | list3 = * [[Хлоропирамин]] * [[Хистапиродин]] * [[Мепирамин]] * [[Метапирилен]] * [[Трипеленамин]] (пирибензамин) | group4 = [[Фенотиазин]]ски деривати | list4 = * [[Алимемазин]] * [[Фенетазин]] * [[Хидроксиетилпрометазин]] * [[Изотипендил]] * [[Мехитазин]] * [[Метдилазин]] * [[Оксомемазин]] * [[Прометазин]] | group5 = [[Пиперазин]]ски деривати | list5 = * [[Буклизин]] * [[Цетиризин]] ** [[Левоцетиризин]] * [[Хлорциклизин]] * [[Цинаризин]] * [[Циклизин]] * [[Хидроксизин]] * [[Меклизин]] * [[Оксатомид]] | group6 = Други антихистаминици<br /> за системска употреба | list6 = * [[Антазолин]] * [[Азанатор]] * [[Азатадин]] * [[Бамипин]] * [[Ципрохептадин]] * [[Дептропин]] * [[Доксепин]] * [[Ебастин]] * [[Емедастин]] * [[Епинастин]] * [[Кетотифен]] * [[Латрепирдин]] * [[Мебхидролин]] * [[Мизоластин]] * [[Олопатадин]] * [[Фениндамин]] * [[Пиметиксен]] * [[Пиробутамин]] * [[Хифенадин]] * [[Рупатадин]] * [[Трипролидин]] * ''селективни'' ([[Акривастин]] * [[Астемизол]] * [[Азеластин]] * [[Биластин]] * [[Деслоратадин]] * [[Фексофенадин]] * [[Лоратадин]] * [[Терфенадин]]) | group7 = За [[топикална]] употреба | list7 = * [[Бамипин]] * [[Хлоропирамин]] * [[Хлорфеноксамин]] * [[Клемастин]] * [[Диметинден]] * [[Дифенхидрамин]] * [[Доксепин]] * [[Изотипендил]] * [[Мепирамин]] * [[Прометазин]] * [[Теналидин]] }}<noinclude> {{расклоп}} [[Категорија:Предлошки за лекови според ATC]] </noinclude> koj47t78e851ygt8qnpu9i03lx31st1 0 1183333 5591612 3700409 2026-07-13T16:36:28Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591612 wikitext text/x-wiki '''Пеперутката од Динар''' ([[италијански]]: ''Farfalla di Dinard'') - збирка куси раскази на италијанскиот писател [[Еуџенио Монтале]] од 1960 година. [[File: Eugenio Montale.jpg|thumb|right|Еуџенио Монтале]] ==Содржина== Збирката ги содржи следниве раскази:<ref>Eugenio Montale, ''Leptir iz Dinara i ostali prozni spisi''. Beograd: Rad, 1979.</ref> * Ветрушка * Убавото доаѓа потоа * Непријателите на господинот Фухс * Доминико * Посетата на Аластор * Жени на кармата * Блескави очи * Slow * Ангелче * Уривање на пепелта * Човекот во пижама * На границата * На плажа * Статуа од снег * Пеперутката од Динар ==За збирката== „Пеперутката од Динар“ е најпознатото прозно дело на Монтале. Тоа е збирка кратки состави со силна [[Автобиографија|автобиографска]] нота, напишани меѓу 1946 и 1950 година. Оваа книга се одликува со повремена [[ирониј]]а, со нагласена трогнатост и со истенчен [[Лирика|лиризам]], но секој расказ претставува мало ремек-дело на стилот и вкусот, често претворајќи се во [[поезија]] во проза.<ref>Serđo Tukoni, „Euđenio Montale“, во: Euđenio Montale, ''Leptir iz Dinara i ostali prozni spisi''. Beograd: Rad, 1979, стр. 169.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Книги од 1960 година]] [[Категорија:Дела на Еуџенио Монтале]] mjcq4v9yr0u7hq8142x2qw1q1b2hxkd 0 1183968 5591475 4940940 2026-07-13T12:55:57Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591475 wikitext text/x-wiki '''„Една дилема“''' ([[француски]]: ''Un dilemme'') — расказ од францускиот писател [[Жорис-Карл Уисманс]] од 1887 година. [[File: Joris Karl Huysmans.jpg|thumb|right|Жорис-Карл Уисманс]] ==Содржина== Расказот се состои од шест дела. Во домот на господинот Ламбоа, во малото место Бошан, домаќинот има состанок со [[нотар]]от Ле Понсар, со цел да направат план како да го присвојат наследството на покојниот син на господинот Ламбоа, Жил кој умрел од [[тифус]] во [[Париз]]. Проблемот се состои во тоа што Жил живеел со една жена која останала бремена и која, по [[смрт]]та на Жил, му пратила писмо на господинот Ламбоа барајќи му [[пари]]. Ламбоа и Ле Понсар се единствените наследници на покојниот Жил и сакаат да го поделат неговото наследство. Поради тоа, нотарот Ле Понсар треба да замине во Париз за да ја убеди жената на Жил да не бара дел од наследството. Инаку, нотарот Ле Понсар е најпочитуваниот жител на Бошан, кој по завршувањето на студиите во Париз се повлекол во родното место, каде се оженил со богата и грда жена, а ќерката ја омажил за господинот Ламбоа. Ле Понсар е познат како голем скржавец, кој не штеди пари само за две нешта: добрата [[храна]] и жените. Од друга страна, Ламбоа ковал големи планови за својот син, а по неговата смрт, самиот тој има амбиции да стане окружен пратеник. Во Париз, Ле Понсар ја посетува жената на Жил, Софија Муво и таму дознава дека Жил не оставил никаков [[тестамент]], со што на Софија не ѝ оставил правна основа да добие дел од неговото наследство. Потоа, во груб разговор со неа, Ле Понсар ѝ поставува на Софија услов да се изјасни длаи ја прифаќа улогата на поранешна слугинка на Жил или улогата на љубовница. Притоа, во првиот случај, таа би добила мал износ [[пари]], додека во вториот случај би останала со празни раце. Очајната Софија бара помош од нејзината познаничка, продавачката на хартија г-ѓа Шампањ, која утредента ја придружува во настојувањето да го одоброволат нотарот Ле Понсар. Меѓутоа, тој се однесува сосема студено кон молбите на двете жени, ососбено поради тоа што претходната вечер потрошил многу пари на една жена. Така, Ле Понсар ја зема целата покуќнина од станот на покојниот Жил и безмислосно ја исфрла Софија од станот, давајќи ѝ само мал износ пари, а потоа, тој се враќа во Бошан. По една недела, господинот Ламбоа му покажува писмо од г-ѓа Шампањ во кое таа го известува дека Софија имала спонтан [[абортус]] при што таа умрела. Ле Понсар студено го фрла писмото во огнот.<ref>Ž. K. Huismans, ''Pripovetke''. Beograd: Rad, 1960, стр. 51-101.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Жорис-Карл Уисманс]] [[Категорија:Книги од 1887 година]] [[Категорија:Француски раскази]] rfbocza672nm7lcdcvz80sjh3r56zoc 0 1184144 5591504 4940939 2026-07-13T13:07:47Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591504 wikitext text/x-wiki '''„Со ранецот на грбот“''' ([[француски]]: ''Sac au dos'') — расказ на францускиот писател [[Жорис-Карл Уисманс]]. [[Податотека:Battle-Mars-Le-Tour-large.jpg|мини|Француско-прусакта војна]] ==Содржина== Во расказот се зборува за доживувањата на војникот Ежен Лежантел за време на [[Француско-пруска војна|Француско-пруската војна]] од 1870 година. По матурирањето, тој се запишал на правните студии, но не бил добар студент, туку ги претпочитал кафеаните, девојките и книгите. Откако успеал да ја заврши првата година на студиите, Ежен бил мобилизиран и потоа со воз бил испратен во околината на Шалон, во областа [[Шампањ]]. Набргу по пристигнувањето на фронтот, тој се разболел и бил примен во воената [[болница]], каде се спријателил со [[Сликарство|сликарот]] Франси Емоно. Кога пруската војска се приближила кон Шалон, болницата била евакуирана и војниците биле преместувани во неколку града за најпосле да ги сместат во болницата во градот Евре. Исто како и претходно, така и за време на престојот во Евре, Ежен и Франси се измачувале во неактивност и во пиење, а единствената светла точка во болницата била сестрата Анжела која го привлекла вниманието на Ежен. Во Евре, Ежен ги посетил благородниците де Фрешед, кои преку своите врски кај воените лекари му помогнале да добие отсуство во [[Париз]], додека Франси, по казна, бил испратен на фронтот. На патот кон дома, Ежен се зближил со една девојка со име [[Крал]]ица, која никогаш повеќе не ја видел. Во Париз, Ежен лежел болен неколку дена, а потоа ја посетил својата мајка.<ref>Ž. K. Huismans, ''Pripovetke''. Beograd: Rad, 1960, стр. 105-133.</ref> ==Осврт кон расказот== Расказот „Со ранецот на грбот“ за првпат се појавил во збирката „[[Медански вечери]]“, наречена по местото во кое живеел [[Емил Зола]], каде што се собирале неговите ученици и следбеници, меѓу кои бил и Уисманс. Иако станува збор за воен расказ во кој авторот ги опишува доживувањата на еден млад регрут во Француско-пруската војна од 1870 година, карактеристично за него е тоа што се опишани сосема неважни епизоди, т.е. во него нема ниту еден опис на борби или воени дејства. Сепак, иако во расказот не се случува ништо значајно, благодарение на стилот на Уисманс, тој се одликува со сочност и со релјефност.<ref>D. Milačić, „Beleška o piscu“, во: Ž. K. Huismans, ''Pripovetke''. Beograd: Rad, 1960, стр. 136.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Жорис-Карл Уисманс]] [[Категорија:Француски раскази]] 3vvwd10unz5td2yfggj43lqo5tgzl2z 0 1186885 5591785 4834822 2026-07-14T06:13:41Z Bjankuloski06 332 /* Живеалиште */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591785 wikitext text/x-wiki {{Таксономија|domain=[[Бактерии|Bacteria]]|phylum='''Chlorobi'''|name=Зелени сулфурни бактерии|image=Green d winogradsky.jpg|image_caption=Зелени сулфурни бактерии во [[Winogradsky column]]|phylum_authority=|subdivision=Класа [[Ignavibacteria]] * Ред [[Ignavibacteriales]] ** Фамилија [[Ignavibacteriaceae]] *** Родови **** ''[[Ignavibacterium]]'' **** ''[[Melioribacter]]'' Класа [[Chlorobea]] * Ред [[Chlorobiales]] ** Фамилија [[Chlorobiaceae]] *** Родови **** ''[[Ancalochloris]]'' **** ''[[Chlorobaculum]]'' **** ''[[Chlorobium]]'' **** ''[[Chloroherpeton]]'' **** ''[[Clathrochloris]]'' **** ''[[Pelodictyon]]'' **** ''[[Prosthecochloris]]''|color=GreenYellow}}'''Зелените сулфурни бактерии (Chlorobiaceae)''' се [[Семејство (биологија)|фамилија]] на строго [[анаероб]]ни [[фотоавтотроф]]ни [[Бактерија|бактерии]]. Заедно со не-фотосинтетските [[Ignavibacteriaceae]], го формираат [[колено]]то [[Chlorobi]].<ref name="pmid16997562">{{Наведено списание|doi=10.1016/j.tim.2006.09.001|pmid=16997562|title=Prokaryotic photosynthesis and phototrophy illuminated|journal=Trends in Microbiology|volume=14|issue=11|pages=488–96|year=2006|last1=Bryant|first1=Donald A|last2=Frigaard|first2=Niels-Ulrik}}</ref> Зелените сулфурни бактерии не се мобилни (освен [[Вид (биологија)|видот]] ''[[Chloroherpeton thalassium]]'', кој може да ползи) и способни се за аноксигена [[фотосинтеза]].<ref name="beverleygreen">{{Наведена книга|title=Light-Harvesting Antennas in Photosynthesis|last=Green|first=Beverley R.|publisher=|year=2003|isbn=0792363353|location=|pages=8}}</ref> За разлика од [[растенијата]], зелените сулфурни бактерии главно користат сулфидни јони како дарители на [[електрони]].<ref name="pmid20143161">{{Наведено списание|doi=10.1007/s11120-010-9531-2|pmid=20143161|title=Inorganic sulfur oxidizing system in green sulfur bacteria|journal=Photosynthesis Research|volume=104|issue=2–3|pages=163–76|year=2010|last1=Sakurai|first1=Hidehiro|last2=Ogawa|first2=Takuro|last3=Shiga|first3=Michiko|last4=Inoue|first4=Kazuhito}}</ref> Тие се [[автотроф]]и кои го користат реверзниот (редуктивен) циклус на трикарбоксилни киселини за врзување на [[јаглерод диоксид]].<ref name="pmid20650900">{{Наведено списание|doi=10.1074/jbc.M110.157834|pmid=20650900|pmc=2975208|title=Both Forward and Reverse TCA Cycles Operate in Green Sulfur Bacteria|journal=Journal of Biological Chemistry|volume=285|issue=46|pages=35848–54|year=2010|last1=Tang|first1=Kuo-Hsiang|last2=Blankenship|first2=Robert E}}</ref> Зелените сулфурни бактерии најчесто се наоѓаат во морските длабочините, каде има слаба достапност на [[светлина]].<ref name="pmid20236170">{{Наведено списание|doi=10.1111/j.1462-2920.2010.02178.x|pmid=20236170|title=Large-scale distribution and activity patterns of an extremely low-light-adapted population of green sulfur bacteria in the Black Sea|journal=Environmental Microbiology|volume=12|issue=5|pages=1348–62|year=2010|last1=Marschall|first1=Evelyn|last2=Jogler|first2=Mareike|last3=Henßge|first3=Uta|last4=Overmann|first4=Jörg}}</ref> ==Метаболизам == Зелените сулфурни бактерии вршат [[фотосинтеза]] користејќи [[реакционен центар тип 1]], [[хлорозом]]и како антенски комплекс, а главен [[фотосинтетски пигмент]] е [[Бактериохлорофил а|бактериохлорофил ''а'']]. Нивниот тип 1 реакционен центар е еквивалентен со [[Фотосистем 1|фотосистемот 1]] кој се среќава кај [[растенијата]] и [[цијанобактерии]]те. Зелените сулфурни бактерии употребуваат сулфидни јони, [[водород]] или [[Железо|железни]] јони како дарители на електрони. Реакциониот центар содржи бактериохлорофил од типот P840 (апсорбира светлина со [[бранова должина]] од 840 нанометри), кој по ексцитација со [[фотони]] ги донира ослободените електрони на цитохром C-551 комплексот. Цитохром C-551 комплексот потоа ги предава овие електорни понатаму на друг акцептор во [[Ланец за транспорт на електрони|ланецот за транспорт на електрони]]. P840 се враќа во својата [[Оксидационо-редукциона реакција|редуцирана состојба]] со [[оксидација]] на сулфидни јони. Сулфидниот анјон донира два електрони давајќи како производ елементарен [[сулфур]]. Елементарениот сулфур, на тој начин, се депонира во мали глобули кои се наоѓаат на вонклеточната страна од надворешната мембрана на бактеријата. Во случаи кога сулфидните јони се недостапни на бактеријата, таа ги користи резервите на елементарениот сулфур како дарител на електрони, со тоа што го оксидира до сулфат. Сепак, механизмот на оваа [[оксидација]] сѐ уште е непознат. Овие автотрофни бактерии го врзуваат јаглерод диоксидот користејќи го реверзниот (редуктивен) циклус на трикарбоксилни киселини. Исклучок е видот ''[[Chlorobium tepidum]]'' кој како извор на [[јаглерод]], покрај јаглерод диоксид, може да користи и [[органски соединенија]]. Зелените сулфурни бактерии можат да го користат и оксидативниот циклус на трикарбоксилни киселини ([[Кребсов циклус]]), кој им служи како извор на енергија. Сепак, капацитетот на оксидативниот циклус е доста ограничен кога бактериите растат во фотортофни услови. ==Живеалиште == [[Црното Море]], кое по природа е доста сиромашно со [[кислород]], претставува дом на огромна популација на зелени сулфурни бактерии кои виреат на длабочина од околу 100 метри. Фотосинтетската активност забележана на ниво на сулфидниот [[хемоклин]] сугерира дека на овие бактерии доволни им се мали количина на светлинска енергија за опстанок. Еден вид на зелени сулфурни бактерии беше пронајден во околината на [[црн димник]] на длабочина од 2.500 метри во [[Тихи Океан|Тихиот Океан]]. На оваа длабочина, бактеријата, означена како GSB1, живее користејќи ја слабата [[инфрацрвена светлина]] (топлинско зрачење) која ја ослободува црниот димник, бидејќи сончевата светлина не може да достигне до оваа длабочина.<ref name="pmid15967984">{{Наведено списание|doi=10.1073/pnas.0503674102|pmid=15967984|pmc=1166624|title=An obligately photosynthetic bacterial anaerobe from a deep-sea hydrothermal vent|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=102|issue=26|pages=9306–10|year=2005|last1=Beatty|first1=J. T|last2=Overmann|first2=J|last3=Lince|first3=M. T|last4=Manske|first4=A. K|last5=Lang|first5=A. S|last6=Blankenship|first6=R. E|last7=Van Dover|first7=C. L|last8=Martinson|first8=T. A|last9=Plumley|first9=F. G|bibcode=2005PNAS..102.9306B}}</ref> ==Филогенија == Моментално прифатената [[филогенија]] на оваа група бактерии се базира на резултатите добиени од анализа на [[16S рибозомна РНК|16S рРНК]].<ref>See the [//en.wikipedia.org/wiki/All-Species_Living_Tree_Project All-Species Living Tree Project] [http://www.arb-silva.de/projects/living-tree]. Data extracted from the {{Наведена мрежна страница|url=http://www.arb-silva.de/fileadmin/silva_databases/living_tree/LTP_release_123/LTPs123_SSU_tree.pdf|title=16S rRNA-based LTP release 123 (full tree)|publisher=[[Silva Comprehensive Ribosomal RNA Database]]|accessdate=2016-03-20|archive-date=2019-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190607122718/https://www.arb-silva.de/fileadmin/silva_databases/living_tree/LTP_release_123/LTPs123_SSU_tree.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Таксономија == Моментално прифатената [[таксономија]] е основана на досега откриените видови на бактерии кои се класифицирани во оваа група.<ref>See the [//en.wikipedia.org/wiki/List_of_Prokaryotic_names_with_Standing_in_Nomenclature List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]. Data extracted from {{Наведена мрежна страница|author=J.P. Euzéby|url=http://www.bacterio.cict.fr/classifphyla.html#Chlorobi|title=Chlorobi|accessdate=2016-03-20|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130127030659/http://www.bacterio.cict.fr/classifphyla.html|archivedate=2013-01-27|df=}}</ref><ref>See the [//en.wikipedia.org/wiki/National_Center_for_Biotechnology_Information NCBI] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&id=1090&lvl=6&lin webpage on Chlorobi] Data extracted from {{Наведена мрежна страница|author=Sayers|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/taxonomyhome.html/index.cgi|title=NCBI Taxonomy Browser|publisher=National Center for Biotechnology Information|accessdate=2016-03-20|display-authors=etal}}</ref> ==Фотосинтеза кај зелените сулфурни бактерии == Зелените сулфурни бактерии употребуваат реакционен центар тип 1 за фотосинтеза. Илјадници бактериохлорофил c, d и e пигменти апсорбираат светлина во опсегот 720-750&nbsp;nm, a ексцитационата енергија се пренесува на BChl-795 и -808 пред да биде пренесена на [[Fenna-Matthews-Olson протеин|Fenna-Matthews-Olson (FMO)-белковините]] кои се поврзани со реакциониот центар. [[FMO комплекс]]от потоа ја трансферира ексцитационата енергија на реакциониот центар во кој се наоѓа посебниот пар пигменти кој апсорбира на [[бранова должина]] од 840&nbsp;nm.<ref name="pmid11687219">{{Наведено списание|last=Hauska|first=G|last2=Schoedl|first2=T|last3=Remigy|first3=Hervé|last4=Tsiotis|first4=G|year=2001|title=The reaction center of green sulfur bacteria|journal=Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Bioenergetics|volume=1507|issue=1–3|pages=260–77|doi=10.1016/S0005-2728(01)00200-6|pmid=11687219}}</ref> По примање на енергијата од страна на реакциониот центар и негова ексцитација, исфрлените електрони биваат донирани на ланецот за транспорт на електрони. Некои електрони од Fe-S белковините присутни во ланецот за транспорт на електрони биваат прифатени од страна на [[фередоксин]]ите, кои можат да учествуваат во процесот на [[Оксидационо-редукциона реакција|редукција]] на [[никотинамид аденин динуклеотид фосфат]].<ref>{{Наведена книга|title=Photosynthesis|last=Ke|first=Bacon|year=2003|isbn=0-7923-6334-5|series=Advances in Photosynthesis and Respiration|volume=10|pages=159–78|chapter=The Green Bacteria. II. The Reaction Center Photochemistry and Electron Transport|doi=10.1007/0-306-48136-7_9}}</ref> == Поврзано == * [[Аноксичен|Аноксичен настан]] * [[Виолетови сулфурни бактерии]] * [[Зелени несулфурни бактерии]] == Наводи == {{Reflist}} == Hадворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://141.150.157.117:8080/prokPUB/chaprender/jsp/showchap.jsp?chapnum=323|title=The Family Chlorobiaceae|work=The Prokaryotes|archive-url=https://web.archive.org/web/20031117100158/http://141.150.157.117:8080/prokPUB/chaprender/jsp/showchap.jsp?chapnum=323|archive-date=November 17, 2003|url-status=dead|accessdate=July 5, 2005}} (англиски) [[Категорија:Бактерии]] [[Категорија:Бактериологија]] [[Категорија:Микробиологија]] [[Категорија:Прокариоти]] [[Категорија:Фотосинтеза]] e2bb3oxdgke46sft1c6el14faq7ug89 0 1187031 5591621 3699946 2026-07-13T17:00:42Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591621 wikitext text/x-wiki '''Кал''' ([[италијански]]: ''Fango'') — [[книга]] на италијанскиот писател [[Николо Аманити]] од 1996 година. [[File:Ammaniti, Niccolo.jpg|thumb|Николо Аманити]] ==Содржина== „Кал“ е збирка составена од шест раскази и [[новела]]та, „Последната Нова година“.<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 13.</ref> ==Осврт кон романот== Во збирката „Кал“ авторот ги обработува темите на [[љубов]]та, [[секс]]от и насилството. Во расказите се претставени сурови ликови кои живеат на маргините на [[општество]]то, успешни деловни луѓе кои во себе кријат мрачни тајни, убави девојки кои го користат своето тело за да напредуваат во општеството. Според „[[Обзервер]]“, во прозата на Аманити се мешаат ужасот и црната [[комедија]], нудејќи калеидоскоп од [[филм]]ски, восхитувачки слики. <ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 14.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Николо Аманити]] [[Категорија:Изданија на Магор]] [[Категорија:Книги од 1996 година]] hco9knq4fbk6aitdzf0qn0d3iy9tfk3 0 1194399 5591974 5207719 2026-07-14T11:18:13Z Bjankuloski06 332 5591974 wikitext text/x-wiki '''[[Русија]]''' е држава со преку '''186 [[етничка група|народности]]''', чија бројност може да биде милионска (на пр. Русите и Татарите), па сè до неколкуилјадна (на пр. Лапонците и Кетите).<ref name="Alvaro">{{нмс |url=https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?id=846655 |title=Report by Mr. Alvaro Gil-Robles on his Visits to the Russian Federation |publisher=Council of Europe, Commissioner for Human Rights |date=2005-04-20 |accessdate=2008-03-16}}</ref> Меѓу [[федерални субјекти на Русија|85-те субјекти]] кои ја сочинуваат Русија, има 21 [[републики во Русија|национална република]] (матични на дадени народности), 5 [[автономни окрузи во Русија|автономни окрузи]] (обично со една преовладувачка народност) и 1 [[Еврејска автономна област|автономна област]]. ==Народи во Русија од 1926 до 2010 г.== {| class="wikitable sortable" |- valign=top !colspan="1"|Народ<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/census_types.php?ct=6 Demoskop Weekly No 543-544] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131012173257/http://demoscope.ru/weekly/ssp/census_types.php?ct=6 |date=October 12, 2013 }}</ref> !colspan="1"|Јазично<br/>семејство !colspan="1"|Подрачје !colspan="2"|1926 !colspan="2"|1939 !colspan="2"|1959 !colspan="2"|1970 !colspan="2"|1979 !colspan="2"|1989 !colspan="2"|2002 !colspan="2"|2010 |- ! ! ! !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} |- |align="left"|[[Руси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |71.374.283||78,1 |89.747.795||82,9 |97.863.579||83,3 |107.747.630||82,8 |113.521.881||82,6 |119.865.469||81,5 |115.889.107||80,6 |111.016.896||80,9 |- |align="left"|[[Татари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |3.926.053||3,2 |3.682.956||3,4 |4.074.253||3,5 |4.577.061||3,5 |5.055.757||3,6 |5.522.096||3,8 |5.554.601||3,9 |5.310.649||3,9 |- |align="left"|[[Украинци]]<ref> [https://socadaptukr.files.wordpress.com/2017/06/d182d0b0d0b1d0bbd0b8d186d0b0-9-d187d0b8d181d0bbd0b5d0bdd0bdd0bed181d182d18c-d183d0b4d0b5d0bbd18cd0bdd18bd0b9-d0b2d0b5d181-d0b8-d0bf.pdf Численность, удельный вес и половой состав украинского населения России,.1926–2010 гг. / Завьялов А. В. Социальная адаптация украинских иммигрантов : монография / А. В. Завьялов. – Иркутск : Изд-во ИГУ,.2017. –.179 с.]</ref> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |6.870.976||7,4 |3.205.061||3,0 |3.359.083||2,9 |3.345.885||2,6 |3.657.647||2,7 |4.362.872||3,0 |2.942.961||2,0 |1.927.888||1,4 |- |align="left"|[[Башкири]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |738.861||0,80 |824.537||0,76 |953.801||0,81 |1.180.913||0,91 |1.290.994||0,94 |1.345.273||0,92 |1.673.389||1,16 |1.584.554||1,15 |- |align="left"|[[Чуваши]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.112.478||1,20 |1.346.232||1,24 |1.436.218||1,22 |1.637.028||1,26 |1.689.847||1,23 |1.773.645||1,21 |1.637.094||1,14 |1.435.872||1,05 |- |align="left"|[[Чеченци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |318.361||0,34 |400.325||0,37 |261.311||0,22 |572.220||0,44 |712.161||0,52 |898.999||0,61 |1.360.253||0,95 |1.431.360||1,04 |- |align="left"|[[Ерменци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |183.785||0,20 |205.233||0,19 |255.978||0,22 |298.718||0,23 |364.570||0,27 |532.390||0,36 |1.132.033||0,79 |1.182.388||0,86 |- |align="left"|[[Авари]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |178.263||0,19 |235.715||0,22 |249.529||0,21 |361.613||0,28 |438.306||0,32 |544.016||0,37 |814.473||0,57 |912.090||0,66 |- |align="left"|[[Мордвини]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.306.798||1,41 |1.375.558||1,27 |1.211.105||1,03 |1.177.492||0,91 |1.111.075||0,81 |1.072.939||0,73 |843.350||0,59 |744.237||0,54 |- |align="left"|[[Казаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |136.501||0,15 |356.500||0,33 |382.431||0,33 |477.820||0,37 |518.060||0,38 |635.865||0,43 |653.962||0,46 |647.732||0,47 |- |align="left"|[[Азери]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |24.335||0,03 |43.014||0,04 |70.947||0,06 |95.689||0,07 |152.421||0,11 |335.889||0,23 |621.840||0,43 |603.070||0,44 |- |align="left"|[[Даргинци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |125.759||0,14 |152.007||0,14 |152.563||0,13 |224.172||0,17 |280.444||0,20 |353.348||0,24 |510.156||0,35 |589.386||0,43 |- |align="left"|[[Удмурти]]<br><small>(вкл. [[Бесермани]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |503.970||0,54 |599.893||0,55 |615.640||0,52 |678.393||0,52 |685.718||0,50 |714.883||0,49 |636.906||0,45 |552.299||0,40 |- |align="left"|[[Маријци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |427.874||0,46 |476.314||0,44 |498.066||0,42 |581.082||0,45 |599.637||0,44 |643.698||0,44 |604.298||0,42 |547.605||0,40 |- |align="left"|[[Осети]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |157.280||0,17 |195.624||0,18 |247.834||0,21 |313.458||0,24 |352.080||0,26 |402.275||0,27 |514.875||0,36 |528.515||0,38 |- |align="left"|[[Белоруси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |607.845||0,66 |451.933||0,42 |843.985||0,72 |964.082||0,74 |1.051.900||0,77 |1.206.222||0,82 |807.970||0,56 |521.443||0,38 |- |align="left"|[[Кабардинци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |139.864||0,15 |161.216||0,15 |200.634||0,17 |277.435||0,21 |318.822||0,23 |386.055||0,26 |519.958||0,36 |516.826||0,38 |- |align="left"|[[Кумици]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |94.509||0,10 |110.299||0,10 |132.896||0,11 |186.690||0,14 |225.800||0,16 |277.163||0,19 |422.409||0,29 |503.060||0,37 |- |align="left"|[[Јакути]]<br><small>(вкл. [[Долганци]], 1939-1959&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |240.682||0,26 |241.870||0,22 |236.125||0,20 |295.223||0,23 |326.531||0,24 |380.242||0,26 |443.852||0,31 |478.085||0,35 |- |align="left"|[[Лезгини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |92.937||0,10 |100.328||0,09 |114.210||0,10 |170.494||0,13 |202.854||0,15 |257.270||0,17 |411.535||0,29 |473.722||0,34 |- |align="left"|[[Бурјати]]<br><small>(вкл. [[Сојоти]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |237.490||0,26 |220.618||0,20 |251.504||0,21 |312.847||0,24 |349.760||0,25 |417.425||0,28 |445.175||0,31 |461.389||0,34 |- |align="left"|[[Ингуши]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |72.137||0,08 |90.980||0,08 |55.799||0,05 |137.380||0,11 |165.997||0,12 |215.068||0,15 |413.016||0,29 |444.833||0,32 |- |align="left"|[[Германци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |707.277||0,76 |811.205||0,75 |820.016||0,70 |761.888||0,59 |790.762||0,58 |842.295||0,57 |597.212||0,42 |394.138||0,29 |- |align="left"|[[Узбеци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |942||0,00 |16.166||0,01 |29.512||0,03 |61.588||0,05 |72.385||0,05 |126.899||0,09 |122.916||0,09 |289.862||0,21 |- |align="left"|[[Туванци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |200||0,00 |794||0,00 |99.864||0,08 |139.013||0,11 |165.426||0,12 |206.160||0,14 |243.442||0,17 |263.934||0,19 |- |align="left"|[[Коми (народ)|Коми]]<br><small>(вкл. [[Ком (народ)|Коми-пермјаци]], 1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |226.012||0,24 |415.009||0,38 |281.780||0,24 |315.347||0,24 |320.078||0,23 |336.309||0,23 |293.406||0,20 |228.235||0,17 |- |align="left"|[[Карачајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |55.116||0,06 |74.488||0,07 |70.537||0,06 |106.831||0,08 |125.792||0,09 |150.332||0,10 |192.182||0,13 |218.403||0,16 |- |align="left"|[[Роми]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |39.089||0,04 |59.198||0,05 |72.488||0,06 |97.955||0,08 |120.672||0,09 |152.939||0,10 |183.252||0,13 |204.958||0,15 |- |align="left"|[[Таџици]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |52||0,00 |3.315||0,00 |7.027||0,01 |14.108||0,01 |17.863||0,01 |38.208||0,03 |120.136||0,08 |200.666||0,15 |- |align="left"|[[Калмици]] |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Кавказ]] |128.809||0,14 |129.786||0,12 |100.603||0,09 |131.318||0,10 |140.103||0,10 |165.103||0,11 |174.000||0,12 |183.372||0,13 |- |align="left"|[[Лакци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |40.243||0,04 |54.348||0,05 |58.397||0,05 |78.625||0,06 |91.412||0,07 |106.245||0,07 |156.545||0,11 |178.630||0,13 |- |align="left"|[[Грузијци]] |align="left"|[[картвелски јазици|јужнокавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |20.551||0,02 |43.585||0,04 |57.594||0,05 |68.971||0,05 |89.407||0,07 |130.688||0,09 |197.934||0,14 |157.803||0,11 |- |align="left"|[[Евреи]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[европска Русија]] |539.086||0,58 |891.147||0,82 |875.058||0,74 |807.526||0,62 |699.286||0,51 |550.709||0,37 |233.439||0,16 |156.801||0,11 |- |align="left"|[[Молдавци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |16.870||0,02 |21.974||0,02 |62.298||0,05 |87.538||0,07 |102.137||0,07 |172.671||0,12 |172.330||0,12 |156.400||0,11 |- |align="left"|[[Корејци]] |align="left"|[[корејски јазик|корејско]] |align="left"|[[Сибир]] |86.799||0,09 |11.345||0,01 |91.445||0,08 |101.369||0,08 |97.649||0,07 |107.051||0,07 |148.556||0,10 |153.156||0,11 |- |align="left"|[[Табасаранци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |31.983||0,03 |33.471||0,03 |34.288||0,03 |54.047||0,04 |73.433||0,05 |93.587||0,06 |131.785||0,09 |146.360||0,11 |- |align="left"|[[Адигејци]]<br><small>(вкл. [[Шапсуги]], 1926-1989&nbsp;г. и [[Черкези (народ)|Черкези]], 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |64.959||0,07 |85.588||0,08 |78.561||0,07 |98.461||0,08 |107.239||0,08 |122.908||0,08 |128.528||0,09 |124.835||0,09 |- |align="left"|[[Балкарци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |33.298||0,04 |41.949||0,04 |35.249||0,03 |52.969||0,04 |61.828||0,04 |78.341||0,05 |108.426||0,08 |112.924||0,08 |- |align="left"|[[Турци]]<br><small>(вкл. [[Месхетски Турци]], 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |1.846||0,00 |2.668||0,00 |1.377||0,00 |1.568||0,00 |3.561||0,00 |9.890||0,01 |92.415||0,06 |105.058||0,08 |- |align="left"|[[Ногајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |36.089||0,04 |36.088||0,03 |37.656||0,03 |51.159||0,04 |58.639||0,04 |73.703||0,05 |90.666||0,06 |103.660||0,08 |- |align="left"|[[Киргизи]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |285||0,00 |6.311||0,01 |4.701||0,00 |9.107||0,01 |15.011||0,01 |41.734||0,03 |31.808||0,02 |103.422||0,08 |- |align="left"|[[Коми (народ)|Коми-пермјаци]]<br><small>(вбр. во [[Коми (народ)|Комите]], 1939 г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |149.275||0,16 ||| |143.030||0,12 |150.244||0,12 |145.993||0,11 |147.269||0,10 |125.235||0,09 |94.456||0,07 |- |align="left"|[[Алтајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |52.248||0,06 |46.489||0,04 |44.654||0,04 |54.614||0,04 |58.879||0,04 |69.409||0,05 |77.822||0,05 |89.773||0,06 |- |align="left"|[[Понтиски Грци]]<br><small>(вкл. Кавкаски Грци)</small> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |34.439||0,04 |65.705||0,06 |47.024||0,04 |57.847||0,04 |69.816||0,05 |91.699||0,06 |97.827||0,07 |85.640||0,06 |- |align="left"|[[Черкези (народ)|Черкези]]<br><small>(вбр. во [[Адигејци]]те, 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| |28.986||0,02 |38.356||0,03 |44.572||0,03 |50.572||0,03 |60.517||0,04 |73.184||0,05 |- |align="left"|[[Хакази]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |45.607||0,05 |52.033||0,05 |56.032||0,05 |65.368||0,05 |69.247||0,05 |78.500||0,05 |76.278||0,05 |72.959||0,05 |- |align="left"|[[Карели]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |248.017||0,27 |249.778||0,23 |164.050||0,14 |141.148||0,11 |133.182||0,10 |124.921||0,08 |93.344||0,06 |60.815||0,04 |- |align="left"|[[Полјаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |189.269||0,20 |142.461||0,13 |118.422||0,10 |107.084||0,08 |99.733||0,07 |94.594||0,06 |73.001||0,05 |47.125||0,03 |- |align="left"|[[Ненци]]<br><small>(вкл. [[Енци]], 1926-1979&nbsp;г. и [[Нгасани]], 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |17.560||0,02 |24.716||0,02 |22.845||0,02 |28.487||0,02 |29.487||0,02 |34.190||0,02 |41.302||0,03 |44.640||0,03 |- |align="left"|[[Абазини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |13.825||0,01 |14.739||0,01 |19.059||0,02 |24.892||0,02 |28.800||0,02 |32.983||0,02 |37.942||0,03 |43.341||0,03 |- |align="left"|[[Језиди]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |1||0,00 ||| ||| ||| ||| ||| |31.273||0,02 |40.586||0,03 |- |align="left"|[[Евенки]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |38.804||0,03 |29.599||0,02 |24.583||0,02 |25.051||0,02 |27.278||0,02 |29.901||0,02 |35.527||0,02 |37.843||0,03 |- |align="left"|[[Туркмени]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |7.849||0,01 |12.869||0,01 |11.631||0,01 |20.040||0,02 |22.979||0,02 |39.739||0,03 |33.053||0,02 |36.885||0,03 |- |align="left"|[[Рутулци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |10.333||0,01 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |6.703||0,01 |11.904||0,01 |14.835||0,01 |19.503||0,01 |29.929||0,02 |35.240||0,03 |- |align="left"|[[Агули]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |7.653||0,01 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |6.460||0,01 |8.751||0,01 |11.752||0,01 |17.728||0,01 |28.297||0,02 |34.160||0,02 |- |align="left"|[[Литванци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |26.128||0,03 |20.795||0,02 |108.579||0,09 |76.718||0,06 |66.783||0,05 |70.427||0,05 |45.569||0,03 |31.377||0,02 |- |align="left"|[[Ханти]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |22.301||0,02 |18.447||0,02 |19.246||0,02 |21.007||0,02 |20.743||0,02 |22.283||0,02 |28.678||0,02 |30.943||0,02 |- |align="left"|[[Кинези]] |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] |8.739||0,01 |22.491||0,02 |19.097||0,02 |7.987||0,01 |5.743||0,00 |5.197||0,00 |34.577||0,02 |28.943||0,02 |- |align="left"|[[Бугари]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |4.087||0,00 |8.338||0,01 |24.899||0,02 |27.321||0,02 |24.943||0,02 |32.785||0,02 |31.965||0,02 |24.038||0,02 |- |align="left"|[[Курди]]<br><small>(вкл. [[Језиди]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |164||0,00 |387||0,00 |855||0,00 |1.015||0,00 |1.634||0,00 |4.724||0,00 |19.607||0,01 |23.232||0,01 |- |align="left"|[[Евени]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |2.044||0,00 |9.674||0,01 |9.023||0,01 |11.819||0,01 |12.215||0,01 |17.055||0,01 |19.071||0,01 |22.383||0,02 |- |align="left"|[[Финци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |134.089||0,14 |138.962||0,13 |72.356||0,06 |62.307||0,05 |55.687||0,04 |47.102||0,03 |34.050||0,02 |20.267||0,01 |- |align="left"|[[Латвијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |124.312||0,13 |104.877||0,10 |74.932||0,06 |59.695||0,05 |67.267||0,05 |46.829||0,03 |28.520||0,02 |18.979||0,01 |- |align="left"|[[Естонци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |146.051||0,16 |130.494||0,12 |78.556||0,07 |62.980||0,05 |55.539||0,04 |46.390||0,03 |28.113||0,02 |17.875||0,01 |- |align="left"|[[Чукчи]]<br><small>(вкл. [[Кереци]], 1926-1989&nbsp;г. и [[Чуванци]], 1939-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |12.331||0,01 |13.830||0,01 |11.680||0,01 |13.500||0,01 |13.937||0,01 |15.107||0,01 |15.767||0,01 |15.908||0,01 |- |align="left"|[[Виетнамци]] |align="left"|[[виетнамски јазик|виетнамско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |781||0,00 |6.287||0,00 |661||0,00 |2.142||0,00 |26.206||0,02 |13.954||0,01 |- |align="left"|[[Гагаузи]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |3.012||0,00 |3.704||0,00 |4.176||0,00 |10.051||0,01 |12.210||0,01 |13.690||0,01 |- |align="left"|[[Шорци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |13.000||0,01 |16.042||0,01 |14.938||0,01 |15.950||0,01 |15.182||0,01 |15.745||0,01 |13.975||0,01 |12.888||0,01 |- |align="left"|[[Цахури]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |3.533||0,00 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |4.437||0,00 |4.730||0,00 |4.774||0,00 |6.492||0,00 |10.366||0,01 |12.769||0,01 |- |align="left"|[[Манси]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |5.754||0,01 |6.295||0,01 |6.318||0,01 |7.609||0,01 |7.434||0,01 |8.279||0,01 |11.432||0,01 |12.269||0,01 |- |align="left"|[[Нанајци]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |5.860||0,01 |8.411||0,01 |7.919||0,01 |9.911||0,01 |10.357||0,01 |11.883||0,01 |12.160||0,01 |12.003||0,01 |- |align="left"|[[Абхази]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |97||0,00 |647||0,00 |1.400||0,00 |2.427||0,00 |4.058||0,00 |7.239||0,00 |11.366||0,01 |11.249||0,01 |- |align="left"|[[Асирци]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2.791||0,00 |7.446||0,01 |7.612||0,01 |8.098||0,01 |8.708||0,01 |9.622||0,01 |13.649||0,01 |11.084||0,01 |- |align="left"|[[Арапи]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[европска Русија]] |466||0,00 |94||0,00 |649||0,00 |2.555||0,00 |2.339||0,00 |2.704||0,00 |10.811||0,01 |9.583||0,01 |- |align="left"|[[Нагајбаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |11196||0,01 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |9.600||0,01 |8.148||0,01 |- |align="left"|[[Корјаци]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |7.437||0,01 |7.337||0,01 |6.168||0,01 |7.367||0,01 |7.637||0,01 |8.942||0,01 |8.743||0,01 |7.953||0,01 |- |align="left"|[[Долганци]]<br><small>(вбр. во [[Јакути]]те, 1939-1959&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |656||0,00 ||| ||| |4.718||0,00 |4.911||0,00 |6.584||0,00 |7.261||0,01 |7.885||0,01 |- |align="left"|[[Вепси]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |32.783||0,04 |31.442||0,03 |16.170||0,01 |8.057||0,01 |7.550||0,01 |12.142||0,01 |8.240||0,01 |5.936||0,00 |- |align="left"|[[Авганистан|Авгани]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |38||0,00 |190||0,00 |175||0,00 |561||0,00 |184||0,00 |858||0,00 |9.800||0,01 |5.350||0,00 |- |align="left"|[[Месхетски Турци]]<br><small>(вбр. во [[Турци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |3.527||0,00 |4.825||0,00 |- |align="left"|[[Нивхи]] |align="left"|[[нившки јазик|нившко]] |align="left"|[[Сибир]] |4.076||0,00 |3.857||0,00 |3.690||0,00 |4.356||0,00 |4.366||0,00 |4.631||0,00 |5.162||0,00 |4.652||0,00 |- |align="left"|[[Удини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2||0,00 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |35||0,00 |94||0,00 |216||0,00 |1.102||0,00 |3.721||0,00 |4.267||0,00 |- |align="left"|[[Индијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |17||0,00 |0||0,00 |216||0,00 |1.378||0,00 |181||0,00 |535||0,00 |4.980||0,00 |4.058||0,00 |- |align="left"|[[Шапсуги]]<br><small>(вбр. во [[Адигејци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |3.231||0,00 |3.882||0,00 |- |align="left"|[[Персијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |8.626||0,01 |6.041||0,01 |2.490||0,00 |2.548||0,00 |1.747||0,00 |2.572||0,00 |3.821||0,00 |3.696||0,00 |- |align="left"|[[Ујгури]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |26||0,00 |642||0,00 |720||0,00 |1.513||0,00 |1.707||0,00 |2.577||0,00 |2.867||0,00 |3.696||0,00 |- |align="left"|[[Селкупи]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.630||0,00 |2.604||0,00 |3.704||0,00 |4.249||0,00 |3.518||0,00 |3.564||0,00 |4.249||0,00 |3.649||0,00 |- |align="left"|[[Сојоти]]<br><small>(вбр. во [[Бурјати]]те, 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |229||0,00 ||| ||| ||| ||| ||| |2.769||0,00 |3.608||0,00 |- |align="left"|[[Срби]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.278||0,00 |2.373||0,00 |0||0,00 |1.431||0,00 |815||0,00 |1.580||0,00 |4.156||0,00 |3.510||0,00 |- |align="left"|[[Романци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |2.881||0,00 |2.682||0,00 |3.316||0,00 |4.093||0,00 |3.837||0,00 |5.996||0,00 |5.308||0,00 |3.201||0,00 |- |align="left"|[[Ителмени]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |803||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.096||0,00 |1.255||0,00 |1.335||0,00 |2.429||0,00 |3.180||0,00 |3.193||0,00 |- |align="left"|[[Монголци]] |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |548||0,00 |0||0,00 |1.511||0,00 |3.759||0,00 |1.812||0,00 |2.117||0,00 |2.656||0,00 |2.986||0,00 |- |align="left"|[[Кумандинци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |6.335||0,01 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |3.114||0,00 |2.892||0,00 |- |align="left"|[[Унгарци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |3.882||0,00 |0||0,00 |4.175||0,00 |6.681||0,01 |4.313||0,00 |5.742||0,00 |3.768||0,00 |2.781||0,00 |- |align="left"|[[Улчи]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |723||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |2.049||0,00 |2.410||0,00 |2.494||0,00 |3.173||0,00 |2.913||0,00 |2.765||0,00 |- |align="left"|[[Телеути]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.898||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |2.650||0,00 |2.643||0,00 |- |align="left"|[[Талиши]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |0||0,00 |47||0,00 |33||0,00 ||| |2||0,00 |202||0,00 |2.548||0,00 |2.529||0,00 |- |align="left"|[[Кримски Татари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |416||0,00 |2.852||0,00 |5.165||0,00 |21.275||0,01 |4.131||0,00 |2.449||0,00 |- |align="left"|[[Бесермани]]<br><small>(вбр. во [[Удмурти]]те, 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |10.035||0,01 ||| ||| ||| ||| ||| |3.122||0,00 |2.201||0,00 |- |align="left"|[[Амшенци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.542||0,00 |2.047||0,00 |- |align="left"|[[Камчадали]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |4216||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |2.293||0,00 |1.927||0,00 |- |align="left"|[[Чеси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |7.996||0,01 |7.526||0,01 |7.174||0,01 |6.073||0,00 |4.491||0,00 |4.375||0,00 |2.904||0,00 |1.898||0,00 |- |align="left"|[[Лапонци]] (Сами) |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.715||0,00 |1.828||0,00 |1.760||0,00 |1.836||0,00 |1.775||0,00 |1.835||0,00 |1.991||0,00 |1.771||0,00 |- |align="left"|[[Дунгани]] |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] |6.009||0,01 |48||0,00 |169||0,00 |304||0,00 |1.159||0,00 |635||0,00 |801||0,00 |1.651||0,00 |- |align="left"|[[Ескими]] |align="left"|[[ескимско-алеутски јазици|ескимско-алеутско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.292||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.111||0,00 |1.265||0,00 |1.460||0,00 |1.704||0,00 |1.750||0,00 |1.738||0,00 |- |align="left"|[[Јукагири]] |align="left"|[[јукагирски јазици|јукагирско]] |align="left"|[[Сибир]] |443||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |440||0,00 |593||0,00 |801||0,00 |1.112||0,00 |1.509||0,00 |1.603||0,00 |- |align="left"|[[Тати]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |223||0,00 ||| |5.136||0,00 |8.753||0,01 |12.748||0,01 |19.420||0,01 |2.303||0,00 |1.585||0,00 |- |align="left"|[[Американци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |457||0,00 |273||0,00 |785||0,00 |81||0,00 |185||0,00 |1.275||0,00 |1.572||0,00 |- |align="left"|[[Удегејци]]<br><small>(вкл. [[Тази]], 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.357||0,00 |1.701||0,00 |1.395||0,00 |1.396||0,00 |1.431||0,00 |1.902||0,00 |1.657||0,00 |1.496||0,00 |- |align="left"|[[Французи]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.338||0,00 |991||0,00 |535||0,00 |1.243||0,00 |305||0,00 |352||0,00 |819||0,00 |1.475||0,00 |- |align="left"|[[Каракалпаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |14||0,00 |306||0,00 |988||0,00 |2.267||0,00 |1.743||0,00 |6.155||0,00 |1.609||0,00 |1.466||0,00 |- |align="left"|[[Италијанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |749||0,00 |713||0,00 |525||0,00 |889||0,00 |356||0,00 |627||0,00 |862||0,00 |1.370||0,00 |- |align="left"|[[Кети]] |align="left"|[[енисејски јазик|енисејско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.428||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.017||0,00 |1.161||0,00 |1.072||0,00 |1.084||0,00 |1.494||0,00 |1.219||0,00 |- |align="left"|[[Шпанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |2.290||0,00 |1.615||0,00 |2.631||0,00 |1.961||0,00 |2.054||0,00 |1.547||0,00 |1.162||0,00 |- |align="left"|[[Словенци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.008||0,00 |- |align="left"|[[Чуванци]]<br><small>(вбр. во [[Чукчи]]те, 1939-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |704||0,00 |1.384||0,00 ||| ||| ||| ||| |1.087||0,00 |1.002||0,00 |- |align="left"|[[Британци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |517||0,00 |416||0,00 |312||0,00 |542||0,00 |115||0,00 |223||0,00 |529||0,00 |950||0,00 |- |align="left"|[[Јапонци]] |align="left"|[[јапонски јазик|јапонско]] |align="left"|[[Сибир]] |79||0,00 |922||0,00 |888||0,00 |1.141||0,00 |655||0,00 |591||0,00 |835||0,00 |888||0,00 |- |align="left"|[[Нгасани]]<br><small>(вбр. во [[Ненци]]те, 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| |721||0,00 |823||0,00 |842||0,00 |1.262||0,00 |834||0,00 |862||0,00 |- |align="left"|[[Планински Евреи]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |15.612||0,02 |0||0,00 |19.352||0,02 |15.434||0,01 |6.509||0,00 |11.282||0,01 |3.394||0,00 |762||0,00 |- |align="left"|[[Тофалари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |2.828||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |476||0,00 |570||0,00 |576||0,00 |722||0,00 |837||0,00 |762||0,00 |- |align="left"|[[Кубанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.175||0,00 |1.566||0,00 |707||0,00 |676||0,00 |- |align="left"|[[Орочи]]<br><small>(вкл. [[Ороци]], 1970-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |646||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |779||0,00 |1.037||0,00 |1.040||0,00 |883||0,00 |686||0,00 |596||0,00 |- |align="left"|[[Негидалци]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |683||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} ||| |495||0,00 |477||0,00 |587||0,00 |567||0,00 |513||0,00 |- |align="left"|[[Пакистанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |507||0,00 |- |align="left"|[[Алеути]] |align="left"|[[ескимско-алеутски јазици|ескимско-алеутско]] |align="left"|[[Сибир]] |353||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |399||0,00 |410||0,00 |489||0,00 |644||0,00 |540||0,00 |482||0,00 |- |align="left"|[[Памирски народи|Памирци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |363||0,00 |- |align="left"|[[Чулимци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |656||0,00 |355||0,00 |- |align="left"|[[Македонци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |325||0,00 |- |align="left"|[[Словаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |513||0,00 |497||0,00 |758||0,00 |439||0,00 |711||0,00 |568||0,00 |324||0,00 |- |align="left"|[[Хрвати]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |174||0,00 |115||0,00 |479||0,00 |0||0,00 |304||0,00 |- |align="left"|[[Ороци]]<br><small>(вбр. во [[Орочи]]те, 1970-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |162||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |2||0,00 ||| ||| |179||0,00 |346||0,00 |295||0,00 |- |align="left"|[[Тази]]<br><small>(вбр. во [[Удегејци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |276||0,00 |274||0,00 |- |align="left"|[[Ижори]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |16.136||0,02 |7.720||0,01 |564||0,00 |561||0,00 |449||0,00 |449||0,00 |327||0,00 |266||0,00 |- |align="left"|[[Бошњаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |256||0,00 |- |align="left"|[[Енци]]<br><small>(вбр. во [[Ненци]]те, 1926-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| |198||0,00 |237||0,00 |227||0,00 |- |align="left"|[[Русини]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |97||0,00 |225||0,00 |- |align="left"|[[Караими]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.608||0,00 ||| |1.608||0,00 |1.236||0,00 |939||0,00 |680||0,00 |366||0,00 |205||0,00 |- |align="left"|[[Црногорци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |181||0,00 |- |align="left"|[[Кримчаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |6.185||0,01 |0||0,00 |249||0,00 |389||0,00 |1.365||0,00 |338||0,00 |157||0,00 |90||0,00 |- |align="left"|[[Грузиски Евреи]] |align="left"|[[јужнокавкаски јазици|јужнокавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |82||0,00 |0||0,00 |109||0,00 |109||0,00 |130||0,00 |1.172||0,00 |53||0,00 |78||0,00 |- |align="left"|[[Воти]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |705||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |73||0,00 |64||0,00 |- |align="left"|[[Љули]] (Средноазиски Роми) |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |486||0,00 |49||0,00 |- |align="left"|Средноазиски Евреи |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |93||0,00 |0||0,00 |99||0,00 |91||0,00 |336||0,00 |1.407||0,00 |54||0,00 |32||0,00 |- |align="left"|[[Кереци]]<br><small>(вбр. во [[Чукчи]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |8||0,00 |4||0,00 |- |align="left"|мали дагестански народи (МДН) |align="left"| |align="left"|[[Кавказ]] ||| |20.962||0,02 ||| ||| ||| ||| ||| ||| |- |align="left"|мали сибирски народи (МСН) |align="left"| |align="left"|[[Сибир]] ||| |11.824||0,01 ||| ||| ||| ||| ||| ||| |} == Карти == <gallery widths="320px" heights="190px" perrow="3"> Ethnic map of Russia 1989.png|Народи во Русија, 1989 г. Ethnic map of Russia 2010.png|Народи во Русија, 2010 г. Largest ethnic minority by federal subject 2010.svg|Најбројна народност (без Руси): жолто: Украинци, светлозелено: Татари, зелено: Казаци, портокалово: Ерменци, сино: Бурјати, сивосино: Германци, розово: Корејци Two largest ethnic minority by federal subject 2010.jpg|Најбројни два народа по подрачја (без Руси), 2010 г. Russians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Русите, 2010 г. Tatars by federal subject 2010.svg|Застапеност на Татарите, 2010 г. Ukrainians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Украинците, 2010 г. Bashkirs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Башкирите, 2010 г. Chuvashs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Чувашите, 2010 г. Chechens by federal subject 2010.svg|Застапеност на Чеченците, 2010 г. Armenians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Ерменците, 2010 г. Mordvins by federal subject 2010.svg|Застапеност на Мордвините, 2010 г. Kazakhs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Казаците, 2010 г. Azerbaijanis by federal subject 2010.svg|Застапеност на Азерите, 2010 г. Belarusians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Белорусите, 2010 г. Germans by federal subject 2010.svg|Застапеност на Германците, 2010 г. </gallery> == Поврзано == * [[Демографија на Русија]] * [[Список на јазици во Русија]] * [[Федерални субјекти на Русија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Ethnic groups in Russia}} * [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm Серуски попис на населението, 2010 г.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130315114013/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm |date=2013-03-15 }} {{ru}} * [https://web.archive.org/web/20141006074450/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd_eng.php Население по мајчин јазик и реони во 50 губернии на европска Русија во 1897 г .] {{en}} * [http://blc.berkeley.edu/images/uploads/Coyne_BLC.pdf Етнички и национални малцинства на Руската Федерација: Градиво за руската училница од среден степен] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161103234436/http://blc.berkeley.edu/images/uploads/Coyne_BLC.pdf |date=2016-11-03 }} {{en}} {{Народи во Русија}} {{Азија по тема|Народи во}} {{Европа по тема|Народи во}} [[Категорија:Народи во Русија| ]] [[Категорија:Демографија на Русија]] [[Категорија:Списоци за Русија]] hdk4gwd1qbb805pnczbhymnwe4ap1yf 5591980 5591974 2026-07-14T11:26:00Z Bjankuloski06 332 5591980 wikitext text/x-wiki '''[[Русија]]''' е држава со преку '''190 [[етничка група|народности]]''', чија бројност може да биде милионска (на пр. Русите и Татарите), па сè до неколкуилјадна (на пр. Лапонците и Кетите).<ref name="Alvaro">{{нмс |url=https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?id=846655 |title=Report by Mr. Alvaro Gil-Robles on his Visits to the Russian Federation |publisher=Council of Europe, Commissioner for Human Rights |date=2005-04-20 |accessdate=2008-03-16}}</ref> Меѓу [[федерални субјекти на Русија|85-те субјекти]] кои ја сочинуваат Русија, има 21 [[републики во Русија|национална република]] (матични на дадени народности), 5 [[автономни окрузи во Русија|автономни окрузи]] (обично со една преовладувачка народност) и 1 [[Еврејска автономна област|автономна област]]. ==Народи во Русија од 1926 до 2010 г.== {| class="wikitable sortable" |- valign=top !colspan="1"|Народ<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/census_types.php?ct=6 Demoskop Weekly No 543-544] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131012173257/http://demoscope.ru/weekly/ssp/census_types.php?ct=6 |date=October 12, 2013 }}</ref> !colspan="1"|Јазично<br/>семејство !colspan="1"|Подрачје !colspan="2"|1926 !colspan="2"|1939 !colspan="2"|1959 !colspan="2"|1970 !colspan="2"|1979 !colspan="2"|1989 !colspan="2"|2002 !colspan="2"|2010 |- ! ! ! !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} |- |align="left"|[[Руси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |71.374.283||78,1 |89.747.795||82,9 |97.863.579||83,3 |107.747.630||82,8 |113.521.881||82,6 |119.865.469||81,5 |115.889.107||80,6 |111.016.896||80,9 |- |align="left"|[[Татари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |3.926.053||3,2 |3.682.956||3,4 |4.074.253||3,5 |4.577.061||3,5 |5.055.757||3,6 |5.522.096||3,8 |5.554.601||3,9 |5.310.649||3,9 |- |align="left"|[[Украинци]]<ref> [https://socadaptukr.files.wordpress.com/2017/06/d182d0b0d0b1d0bbd0b8d186d0b0-9-d187d0b8d181d0bbd0b5d0bdd0bdd0bed181d182d18c-d183d0b4d0b5d0bbd18cd0bdd18bd0b9-d0b2d0b5d181-d0b8-d0bf.pdf Численность, удельный вес и половой состав украинского населения России,.1926–2010 гг. / Завьялов А. В. Социальная адаптация украинских иммигрантов : монография / А. В. Завьялов. – Иркутск : Изд-во ИГУ,.2017. –.179 с.]</ref> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |6.870.976||7,4 |3.205.061||3,0 |3.359.083||2,9 |3.345.885||2,6 |3.657.647||2,7 |4.362.872||3,0 |2.942.961||2,0 |1.927.888||1,4 |- |align="left"|[[Башкири]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |738.861||0,80 |824.537||0,76 |953.801||0,81 |1.180.913||0,91 |1.290.994||0,94 |1.345.273||0,92 |1.673.389||1,16 |1.584.554||1,15 |- |align="left"|[[Чуваши]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.112.478||1,20 |1.346.232||1,24 |1.436.218||1,22 |1.637.028||1,26 |1.689.847||1,23 |1.773.645||1,21 |1.637.094||1,14 |1.435.872||1,05 |- |align="left"|[[Чеченци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |318.361||0,34 |400.325||0,37 |261.311||0,22 |572.220||0,44 |712.161||0,52 |898.999||0,61 |1.360.253||0,95 |1.431.360||1,04 |- |align="left"|[[Ерменци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |183.785||0,20 |205.233||0,19 |255.978||0,22 |298.718||0,23 |364.570||0,27 |532.390||0,36 |1.132.033||0,79 |1.182.388||0,86 |- |align="left"|[[Авари]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |178.263||0,19 |235.715||0,22 |249.529||0,21 |361.613||0,28 |438.306||0,32 |544.016||0,37 |814.473||0,57 |912.090||0,66 |- |align="left"|[[Мордвини]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.306.798||1,41 |1.375.558||1,27 |1.211.105||1,03 |1.177.492||0,91 |1.111.075||0,81 |1.072.939||0,73 |843.350||0,59 |744.237||0,54 |- |align="left"|[[Казаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |136.501||0,15 |356.500||0,33 |382.431||0,33 |477.820||0,37 |518.060||0,38 |635.865||0,43 |653.962||0,46 |647.732||0,47 |- |align="left"|[[Азери]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |24.335||0,03 |43.014||0,04 |70.947||0,06 |95.689||0,07 |152.421||0,11 |335.889||0,23 |621.840||0,43 |603.070||0,44 |- |align="left"|[[Даргинци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |125.759||0,14 |152.007||0,14 |152.563||0,13 |224.172||0,17 |280.444||0,20 |353.348||0,24 |510.156||0,35 |589.386||0,43 |- |align="left"|[[Удмурти]]<br><small>(вкл. [[Бесермани]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |503.970||0,54 |599.893||0,55 |615.640||0,52 |678.393||0,52 |685.718||0,50 |714.883||0,49 |636.906||0,45 |552.299||0,40 |- |align="left"|[[Маријци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |427.874||0,46 |476.314||0,44 |498.066||0,42 |581.082||0,45 |599.637||0,44 |643.698||0,44 |604.298||0,42 |547.605||0,40 |- |align="left"|[[Осети]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |157.280||0,17 |195.624||0,18 |247.834||0,21 |313.458||0,24 |352.080||0,26 |402.275||0,27 |514.875||0,36 |528.515||0,38 |- |align="left"|[[Белоруси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |607.845||0,66 |451.933||0,42 |843.985||0,72 |964.082||0,74 |1.051.900||0,77 |1.206.222||0,82 |807.970||0,56 |521.443||0,38 |- |align="left"|[[Кабардинци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |139.864||0,15 |161.216||0,15 |200.634||0,17 |277.435||0,21 |318.822||0,23 |386.055||0,26 |519.958||0,36 |516.826||0,38 |- |align="left"|[[Кумици]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |94.509||0,10 |110.299||0,10 |132.896||0,11 |186.690||0,14 |225.800||0,16 |277.163||0,19 |422.409||0,29 |503.060||0,37 |- |align="left"|[[Јакути]]<br><small>(вкл. [[Долганци]], 1939-1959&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |240.682||0,26 |241.870||0,22 |236.125||0,20 |295.223||0,23 |326.531||0,24 |380.242||0,26 |443.852||0,31 |478.085||0,35 |- |align="left"|[[Лезгини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |92.937||0,10 |100.328||0,09 |114.210||0,10 |170.494||0,13 |202.854||0,15 |257.270||0,17 |411.535||0,29 |473.722||0,34 |- |align="left"|[[Бурјати]]<br><small>(вкл. [[Сојоти]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |237.490||0,26 |220.618||0,20 |251.504||0,21 |312.847||0,24 |349.760||0,25 |417.425||0,28 |445.175||0,31 |461.389||0,34 |- |align="left"|[[Ингуши]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |72.137||0,08 |90.980||0,08 |55.799||0,05 |137.380||0,11 |165.997||0,12 |215.068||0,15 |413.016||0,29 |444.833||0,32 |- |align="left"|[[Германци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |707.277||0,76 |811.205||0,75 |820.016||0,70 |761.888||0,59 |790.762||0,58 |842.295||0,57 |597.212||0,42 |394.138||0,29 |- |align="left"|[[Узбеци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |942||0,00 |16.166||0,01 |29.512||0,03 |61.588||0,05 |72.385||0,05 |126.899||0,09 |122.916||0,09 |289.862||0,21 |- |align="left"|[[Туванци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |200||0,00 |794||0,00 |99.864||0,08 |139.013||0,11 |165.426||0,12 |206.160||0,14 |243.442||0,17 |263.934||0,19 |- |align="left"|[[Коми (народ)|Коми]]<br><small>(вкл. [[Ком (народ)|Коми-пермјаци]], 1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |226.012||0,24 |415.009||0,38 |281.780||0,24 |315.347||0,24 |320.078||0,23 |336.309||0,23 |293.406||0,20 |228.235||0,17 |- |align="left"|[[Карачајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |55.116||0,06 |74.488||0,07 |70.537||0,06 |106.831||0,08 |125.792||0,09 |150.332||0,10 |192.182||0,13 |218.403||0,16 |- |align="left"|[[Роми]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |39.089||0,04 |59.198||0,05 |72.488||0,06 |97.955||0,08 |120.672||0,09 |152.939||0,10 |183.252||0,13 |204.958||0,15 |- |align="left"|[[Таџици]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |52||0,00 |3.315||0,00 |7.027||0,01 |14.108||0,01 |17.863||0,01 |38.208||0,03 |120.136||0,08 |200.666||0,15 |- |align="left"|[[Калмици]] |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Кавказ]] |128.809||0,14 |129.786||0,12 |100.603||0,09 |131.318||0,10 |140.103||0,10 |165.103||0,11 |174.000||0,12 |183.372||0,13 |- |align="left"|[[Лакци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |40.243||0,04 |54.348||0,05 |58.397||0,05 |78.625||0,06 |91.412||0,07 |106.245||0,07 |156.545||0,11 |178.630||0,13 |- |align="left"|[[Грузијци]] |align="left"|[[картвелски јазици|јужнокавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |20.551||0,02 |43.585||0,04 |57.594||0,05 |68.971||0,05 |89.407||0,07 |130.688||0,09 |197.934||0,14 |157.803||0,11 |- |align="left"|[[Евреи]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[европска Русија]] |539.086||0,58 |891.147||0,82 |875.058||0,74 |807.526||0,62 |699.286||0,51 |550.709||0,37 |233.439||0,16 |156.801||0,11 |- |align="left"|[[Молдавци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |16.870||0,02 |21.974||0,02 |62.298||0,05 |87.538||0,07 |102.137||0,07 |172.671||0,12 |172.330||0,12 |156.400||0,11 |- |align="left"|[[Корејци]] |align="left"|[[корејски јазик|корејско]] |align="left"|[[Сибир]] |86.799||0,09 |11.345||0,01 |91.445||0,08 |101.369||0,08 |97.649||0,07 |107.051||0,07 |148.556||0,10 |153.156||0,11 |- |align="left"|[[Табасаранци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |31.983||0,03 |33.471||0,03 |34.288||0,03 |54.047||0,04 |73.433||0,05 |93.587||0,06 |131.785||0,09 |146.360||0,11 |- |align="left"|[[Адигејци]]<br><small>(вкл. [[Шапсуги]], 1926-1989&nbsp;г. и [[Черкези (народ)|Черкези]], 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |64.959||0,07 |85.588||0,08 |78.561||0,07 |98.461||0,08 |107.239||0,08 |122.908||0,08 |128.528||0,09 |124.835||0,09 |- |align="left"|[[Балкарци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |33.298||0,04 |41.949||0,04 |35.249||0,03 |52.969||0,04 |61.828||0,04 |78.341||0,05 |108.426||0,08 |112.924||0,08 |- |align="left"|[[Турци]]<br><small>(вкл. [[Месхетски Турци]], 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |1.846||0,00 |2.668||0,00 |1.377||0,00 |1.568||0,00 |3.561||0,00 |9.890||0,01 |92.415||0,06 |105.058||0,08 |- |align="left"|[[Ногајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |36.089||0,04 |36.088||0,03 |37.656||0,03 |51.159||0,04 |58.639||0,04 |73.703||0,05 |90.666||0,06 |103.660||0,08 |- |align="left"|[[Киргизи]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |285||0,00 |6.311||0,01 |4.701||0,00 |9.107||0,01 |15.011||0,01 |41.734||0,03 |31.808||0,02 |103.422||0,08 |- |align="left"|[[Коми (народ)|Коми-пермјаци]]<br><small>(вбр. во [[Коми (народ)|Комите]], 1939 г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |149.275||0,16 ||| |143.030||0,12 |150.244||0,12 |145.993||0,11 |147.269||0,10 |125.235||0,09 |94.456||0,07 |- |align="left"|[[Алтајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |52.248||0,06 |46.489||0,04 |44.654||0,04 |54.614||0,04 |58.879||0,04 |69.409||0,05 |77.822||0,05 |89.773||0,06 |- |align="left"|[[Понтиски Грци]]<br><small>(вкл. Кавкаски Грци)</small> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |34.439||0,04 |65.705||0,06 |47.024||0,04 |57.847||0,04 |69.816||0,05 |91.699||0,06 |97.827||0,07 |85.640||0,06 |- |align="left"|[[Черкези (народ)|Черкези]]<br><small>(вбр. во [[Адигејци]]те, 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| |28.986||0,02 |38.356||0,03 |44.572||0,03 |50.572||0,03 |60.517||0,04 |73.184||0,05 |- |align="left"|[[Хакази]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |45.607||0,05 |52.033||0,05 |56.032||0,05 |65.368||0,05 |69.247||0,05 |78.500||0,05 |76.278||0,05 |72.959||0,05 |- |align="left"|[[Карели]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |248.017||0,27 |249.778||0,23 |164.050||0,14 |141.148||0,11 |133.182||0,10 |124.921||0,08 |93.344||0,06 |60.815||0,04 |- |align="left"|[[Полјаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |189.269||0,20 |142.461||0,13 |118.422||0,10 |107.084||0,08 |99.733||0,07 |94.594||0,06 |73.001||0,05 |47.125||0,03 |- |align="left"|[[Ненци]]<br><small>(вкл. [[Енци]], 1926-1979&nbsp;г. и [[Нгасани]], 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |17.560||0,02 |24.716||0,02 |22.845||0,02 |28.487||0,02 |29.487||0,02 |34.190||0,02 |41.302||0,03 |44.640||0,03 |- |align="left"|[[Абазини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |13.825||0,01 |14.739||0,01 |19.059||0,02 |24.892||0,02 |28.800||0,02 |32.983||0,02 |37.942||0,03 |43.341||0,03 |- |align="left"|[[Језиди]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |1||0,00 ||| ||| ||| ||| ||| |31.273||0,02 |40.586||0,03 |- |align="left"|[[Евенки]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |38.804||0,03 |29.599||0,02 |24.583||0,02 |25.051||0,02 |27.278||0,02 |29.901||0,02 |35.527||0,02 |37.843||0,03 |- |align="left"|[[Туркмени]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |7.849||0,01 |12.869||0,01 |11.631||0,01 |20.040||0,02 |22.979||0,02 |39.739||0,03 |33.053||0,02 |36.885||0,03 |- |align="left"|[[Рутулци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |10.333||0,01 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |6.703||0,01 |11.904||0,01 |14.835||0,01 |19.503||0,01 |29.929||0,02 |35.240||0,03 |- |align="left"|[[Агули]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |7.653||0,01 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |6.460||0,01 |8.751||0,01 |11.752||0,01 |17.728||0,01 |28.297||0,02 |34.160||0,02 |- |align="left"|[[Литванци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |26.128||0,03 |20.795||0,02 |108.579||0,09 |76.718||0,06 |66.783||0,05 |70.427||0,05 |45.569||0,03 |31.377||0,02 |- |align="left"|[[Ханти]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |22.301||0,02 |18.447||0,02 |19.246||0,02 |21.007||0,02 |20.743||0,02 |22.283||0,02 |28.678||0,02 |30.943||0,02 |- |align="left"|[[Кинези]] |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] |8.739||0,01 |22.491||0,02 |19.097||0,02 |7.987||0,01 |5.743||0,00 |5.197||0,00 |34.577||0,02 |28.943||0,02 |- |align="left"|[[Бугари]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |4.087||0,00 |8.338||0,01 |24.899||0,02 |27.321||0,02 |24.943||0,02 |32.785||0,02 |31.965||0,02 |24.038||0,02 |- |align="left"|[[Курди]]<br><small>(вкл. [[Језиди]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |164||0,00 |387||0,00 |855||0,00 |1.015||0,00 |1.634||0,00 |4.724||0,00 |19.607||0,01 |23.232||0,01 |- |align="left"|[[Евени]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |2.044||0,00 |9.674||0,01 |9.023||0,01 |11.819||0,01 |12.215||0,01 |17.055||0,01 |19.071||0,01 |22.383||0,02 |- |align="left"|[[Финци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |134.089||0,14 |138.962||0,13 |72.356||0,06 |62.307||0,05 |55.687||0,04 |47.102||0,03 |34.050||0,02 |20.267||0,01 |- |align="left"|[[Латвијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |124.312||0,13 |104.877||0,10 |74.932||0,06 |59.695||0,05 |67.267||0,05 |46.829||0,03 |28.520||0,02 |18.979||0,01 |- |align="left"|[[Естонци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |146.051||0,16 |130.494||0,12 |78.556||0,07 |62.980||0,05 |55.539||0,04 |46.390||0,03 |28.113||0,02 |17.875||0,01 |- |align="left"|[[Чукчи]]<br><small>(вкл. [[Кереци]], 1926-1989&nbsp;г. и [[Чуванци]], 1939-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |12.331||0,01 |13.830||0,01 |11.680||0,01 |13.500||0,01 |13.937||0,01 |15.107||0,01 |15.767||0,01 |15.908||0,01 |- |align="left"|[[Виетнамци]] |align="left"|[[виетнамски јазик|виетнамско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |781||0,00 |6.287||0,00 |661||0,00 |2.142||0,00 |26.206||0,02 |13.954||0,01 |- |align="left"|[[Гагаузи]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |3.012||0,00 |3.704||0,00 |4.176||0,00 |10.051||0,01 |12.210||0,01 |13.690||0,01 |- |align="left"|[[Шорци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |13.000||0,01 |16.042||0,01 |14.938||0,01 |15.950||0,01 |15.182||0,01 |15.745||0,01 |13.975||0,01 |12.888||0,01 |- |align="left"|[[Цахури]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |3.533||0,00 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |4.437||0,00 |4.730||0,00 |4.774||0,00 |6.492||0,00 |10.366||0,01 |12.769||0,01 |- |align="left"|[[Манси]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |5.754||0,01 |6.295||0,01 |6.318||0,01 |7.609||0,01 |7.434||0,01 |8.279||0,01 |11.432||0,01 |12.269||0,01 |- |align="left"|[[Нанајци]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |5.860||0,01 |8.411||0,01 |7.919||0,01 |9.911||0,01 |10.357||0,01 |11.883||0,01 |12.160||0,01 |12.003||0,01 |- |align="left"|[[Абхази]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |97||0,00 |647||0,00 |1.400||0,00 |2.427||0,00 |4.058||0,00 |7.239||0,00 |11.366||0,01 |11.249||0,01 |- |align="left"|[[Асирци]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2.791||0,00 |7.446||0,01 |7.612||0,01 |8.098||0,01 |8.708||0,01 |9.622||0,01 |13.649||0,01 |11.084||0,01 |- |align="left"|[[Арапи]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[европска Русија]] |466||0,00 |94||0,00 |649||0,00 |2.555||0,00 |2.339||0,00 |2.704||0,00 |10.811||0,01 |9.583||0,01 |- |align="left"|[[Нагајбаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |11196||0,01 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |9.600||0,01 |8.148||0,01 |- |align="left"|[[Корјаци]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |7.437||0,01 |7.337||0,01 |6.168||0,01 |7.367||0,01 |7.637||0,01 |8.942||0,01 |8.743||0,01 |7.953||0,01 |- |align="left"|[[Долганци]]<br><small>(вбр. во [[Јакути]]те, 1939-1959&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |656||0,00 ||| ||| |4.718||0,00 |4.911||0,00 |6.584||0,00 |7.261||0,01 |7.885||0,01 |- |align="left"|[[Вепси]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |32.783||0,04 |31.442||0,03 |16.170||0,01 |8.057||0,01 |7.550||0,01 |12.142||0,01 |8.240||0,01 |5.936||0,00 |- |align="left"|[[Авганистан|Авгани]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |38||0,00 |190||0,00 |175||0,00 |561||0,00 |184||0,00 |858||0,00 |9.800||0,01 |5.350||0,00 |- |align="left"|[[Месхетски Турци]]<br><small>(вбр. во [[Турци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |3.527||0,00 |4.825||0,00 |- |align="left"|[[Нивхи]] |align="left"|[[нившки јазик|нившко]] |align="left"|[[Сибир]] |4.076||0,00 |3.857||0,00 |3.690||0,00 |4.356||0,00 |4.366||0,00 |4.631||0,00 |5.162||0,00 |4.652||0,00 |- |align="left"|[[Удини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2||0,00 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |35||0,00 |94||0,00 |216||0,00 |1.102||0,00 |3.721||0,00 |4.267||0,00 |- |align="left"|[[Индијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |17||0,00 |0||0,00 |216||0,00 |1.378||0,00 |181||0,00 |535||0,00 |4.980||0,00 |4.058||0,00 |- |align="left"|[[Шапсуги]]<br><small>(вбр. во [[Адигејци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |3.231||0,00 |3.882||0,00 |- |align="left"|[[Персијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |8.626||0,01 |6.041||0,01 |2.490||0,00 |2.548||0,00 |1.747||0,00 |2.572||0,00 |3.821||0,00 |3.696||0,00 |- |align="left"|[[Ујгури]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |26||0,00 |642||0,00 |720||0,00 |1.513||0,00 |1.707||0,00 |2.577||0,00 |2.867||0,00 |3.696||0,00 |- |align="left"|[[Селкупи]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.630||0,00 |2.604||0,00 |3.704||0,00 |4.249||0,00 |3.518||0,00 |3.564||0,00 |4.249||0,00 |3.649||0,00 |- |align="left"|[[Сојоти]]<br><small>(вбр. во [[Бурјати]]те, 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |229||0,00 ||| ||| ||| ||| ||| |2.769||0,00 |3.608||0,00 |- |align="left"|[[Срби]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.278||0,00 |2.373||0,00 |0||0,00 |1.431||0,00 |815||0,00 |1.580||0,00 |4.156||0,00 |3.510||0,00 |- |align="left"|[[Романци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |2.881||0,00 |2.682||0,00 |3.316||0,00 |4.093||0,00 |3.837||0,00 |5.996||0,00 |5.308||0,00 |3.201||0,00 |- |align="left"|[[Ителмени]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |803||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.096||0,00 |1.255||0,00 |1.335||0,00 |2.429||0,00 |3.180||0,00 |3.193||0,00 |- |align="left"|[[Монголци]] |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |548||0,00 |0||0,00 |1.511||0,00 |3.759||0,00 |1.812||0,00 |2.117||0,00 |2.656||0,00 |2.986||0,00 |- |align="left"|[[Кумандинци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |6.335||0,01 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |3.114||0,00 |2.892||0,00 |- |align="left"|[[Унгарци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |3.882||0,00 |0||0,00 |4.175||0,00 |6.681||0,01 |4.313||0,00 |5.742||0,00 |3.768||0,00 |2.781||0,00 |- |align="left"|[[Улчи]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |723||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |2.049||0,00 |2.410||0,00 |2.494||0,00 |3.173||0,00 |2.913||0,00 |2.765||0,00 |- |align="left"|[[Телеути]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.898||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |2.650||0,00 |2.643||0,00 |- |align="left"|[[Талиши]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |0||0,00 |47||0,00 |33||0,00 ||| |2||0,00 |202||0,00 |2.548||0,00 |2.529||0,00 |- |align="left"|[[Кримски Татари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |416||0,00 |2.852||0,00 |5.165||0,00 |21.275||0,01 |4.131||0,00 |2.449||0,00 |- |align="left"|[[Бесермани]]<br><small>(вбр. во [[Удмурти]]те, 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |10.035||0,01 ||| ||| ||| ||| ||| |3.122||0,00 |2.201||0,00 |- |align="left"|[[Амшенци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.542||0,00 |2.047||0,00 |- |align="left"|[[Камчадали]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |4216||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |2.293||0,00 |1.927||0,00 |- |align="left"|[[Чеси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |7.996||0,01 |7.526||0,01 |7.174||0,01 |6.073||0,00 |4.491||0,00 |4.375||0,00 |2.904||0,00 |1.898||0,00 |- |align="left"|[[Лапонци]] (Сами) |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.715||0,00 |1.828||0,00 |1.760||0,00 |1.836||0,00 |1.775||0,00 |1.835||0,00 |1.991||0,00 |1.771||0,00 |- |align="left"|[[Дунгани]] |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] |6.009||0,01 |48||0,00 |169||0,00 |304||0,00 |1.159||0,00 |635||0,00 |801||0,00 |1.651||0,00 |- |align="left"|[[Ескими]] |align="left"|[[ескимско-алеутски јазици|ескимско-алеутско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.292||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.111||0,00 |1.265||0,00 |1.460||0,00 |1.704||0,00 |1.750||0,00 |1.738||0,00 |- |align="left"|[[Јукагири]] |align="left"|[[јукагирски јазици|јукагирско]] |align="left"|[[Сибир]] |443||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |440||0,00 |593||0,00 |801||0,00 |1.112||0,00 |1.509||0,00 |1.603||0,00 |- |align="left"|[[Тати]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |223||0,00 ||| |5.136||0,00 |8.753||0,01 |12.748||0,01 |19.420||0,01 |2.303||0,00 |1.585||0,00 |- |align="left"|[[Американци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |457||0,00 |273||0,00 |785||0,00 |81||0,00 |185||0,00 |1.275||0,00 |1.572||0,00 |- |align="left"|[[Удегејци]]<br><small>(вкл. [[Тази]], 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.357||0,00 |1.701||0,00 |1.395||0,00 |1.396||0,00 |1.431||0,00 |1.902||0,00 |1.657||0,00 |1.496||0,00 |- |align="left"|[[Французи]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.338||0,00 |991||0,00 |535||0,00 |1.243||0,00 |305||0,00 |352||0,00 |819||0,00 |1.475||0,00 |- |align="left"|[[Каракалпаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |14||0,00 |306||0,00 |988||0,00 |2.267||0,00 |1.743||0,00 |6.155||0,00 |1.609||0,00 |1.466||0,00 |- |align="left"|[[Италијанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |749||0,00 |713||0,00 |525||0,00 |889||0,00 |356||0,00 |627||0,00 |862||0,00 |1.370||0,00 |- |align="left"|[[Кети]] |align="left"|[[енисејски јазик|енисејско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.428||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.017||0,00 |1.161||0,00 |1.072||0,00 |1.084||0,00 |1.494||0,00 |1.219||0,00 |- |align="left"|[[Шпанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |2.290||0,00 |1.615||0,00 |2.631||0,00 |1.961||0,00 |2.054||0,00 |1.547||0,00 |1.162||0,00 |- |align="left"|[[Словенци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.008||0,00 |- |align="left"|[[Чуванци]]<br><small>(вбр. во [[Чукчи]]те, 1939-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |704||0,00 |1.384||0,00 ||| ||| ||| ||| |1.087||0,00 |1.002||0,00 |- |align="left"|[[Британци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |517||0,00 |416||0,00 |312||0,00 |542||0,00 |115||0,00 |223||0,00 |529||0,00 |950||0,00 |- |align="left"|[[Јапонци]] |align="left"|[[јапонски јазик|јапонско]] |align="left"|[[Сибир]] |79||0,00 |922||0,00 |888||0,00 |1.141||0,00 |655||0,00 |591||0,00 |835||0,00 |888||0,00 |- |align="left"|[[Нгасани]]<br><small>(вбр. во [[Ненци]]те, 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| |721||0,00 |823||0,00 |842||0,00 |1.262||0,00 |834||0,00 |862||0,00 |- |align="left"|[[Планински Евреи]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |15.612||0,02 |0||0,00 |19.352||0,02 |15.434||0,01 |6.509||0,00 |11.282||0,01 |3.394||0,00 |762||0,00 |- |align="left"|[[Тофалари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |2.828||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |476||0,00 |570||0,00 |576||0,00 |722||0,00 |837||0,00 |762||0,00 |- |align="left"|[[Кубанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.175||0,00 |1.566||0,00 |707||0,00 |676||0,00 |- |align="left"|[[Орочи]]<br><small>(вкл. [[Ороци]], 1970-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |646||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |779||0,00 |1.037||0,00 |1.040||0,00 |883||0,00 |686||0,00 |596||0,00 |- |align="left"|[[Негидалци]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |683||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} ||| |495||0,00 |477||0,00 |587||0,00 |567||0,00 |513||0,00 |- |align="left"|[[Пакистанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |507||0,00 |- |align="left"|[[Алеути]] |align="left"|[[ескимско-алеутски јазици|ескимско-алеутско]] |align="left"|[[Сибир]] |353||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |399||0,00 |410||0,00 |489||0,00 |644||0,00 |540||0,00 |482||0,00 |- |align="left"|[[Памирски народи|Памирци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |363||0,00 |- |align="left"|[[Чулимци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |656||0,00 |355||0,00 |- |align="left"|[[Македонци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |325||0,00 |- |align="left"|[[Словаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |513||0,00 |497||0,00 |758||0,00 |439||0,00 |711||0,00 |568||0,00 |324||0,00 |- |align="left"|[[Хрвати]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |174||0,00 |115||0,00 |479||0,00 |0||0,00 |304||0,00 |- |align="left"|[[Ороци]]<br><small>(вбр. во [[Орочи]]те, 1970-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |162||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |2||0,00 ||| ||| |179||0,00 |346||0,00 |295||0,00 |- |align="left"|[[Тази]]<br><small>(вбр. во [[Удегејци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |276||0,00 |274||0,00 |- |align="left"|[[Ижори]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |16.136||0,02 |7.720||0,01 |564||0,00 |561||0,00 |449||0,00 |449||0,00 |327||0,00 |266||0,00 |- |align="left"|[[Бошњаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |256||0,00 |- |align="left"|[[Енци]]<br><small>(вбр. во [[Ненци]]те, 1926-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| |198||0,00 |237||0,00 |227||0,00 |- |align="left"|[[Русини]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |97||0,00 |225||0,00 |- |align="left"|[[Караими]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.608||0,00 ||| |1.608||0,00 |1.236||0,00 |939||0,00 |680||0,00 |366||0,00 |205||0,00 |- |align="left"|[[Црногорци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |181||0,00 |- |align="left"|[[Кримчаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |6.185||0,01 |0||0,00 |249||0,00 |389||0,00 |1.365||0,00 |338||0,00 |157||0,00 |90||0,00 |- |align="left"|[[Грузиски Евреи]] |align="left"|[[јужнокавкаски јазици|јужнокавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |82||0,00 |0||0,00 |109||0,00 |109||0,00 |130||0,00 |1.172||0,00 |53||0,00 |78||0,00 |- |align="left"|[[Воти]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |705||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |73||0,00 |64||0,00 |- |align="left"|[[Љули]] (Средноазиски Роми) |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |486||0,00 |49||0,00 |- |align="left"|Средноазиски Евреи |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |93||0,00 |0||0,00 |99||0,00 |91||0,00 |336||0,00 |1.407||0,00 |54||0,00 |32||0,00 |- |align="left"|[[Кереци]]<br><small>(вбр. во [[Чукчи]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |8||0,00 |4||0,00 |- |align="left"|мали дагестански народи (МДН) |align="left"| |align="left"|[[Кавказ]] ||| |20.962||0,02 ||| ||| ||| ||| ||| ||| |- |align="left"|мали сибирски народи (МСН) |align="left"| |align="left"|[[Сибир]] ||| |11.824||0,01 ||| ||| ||| ||| ||| ||| |} == Карти == <gallery widths="320px" heights="190px" perrow="3"> Ethnic map of Russia 1989.png|Народи во Русија, 1989 г. Ethnic map of Russia 2010.png|Народи во Русија, 2010 г. Largest ethnic minority by federal subject 2010.svg|Најбројна народност (без Руси): жолто: Украинци, светлозелено: Татари, зелено: Казаци, портокалово: Ерменци, сино: Бурјати, сивосино: Германци, розово: Корејци Two largest ethnic minority by federal subject 2010.jpg|Најбројни два народа по подрачја (без Руси), 2010 г. Russians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Русите, 2010 г. Tatars by federal subject 2010.svg|Застапеност на Татарите, 2010 г. Ukrainians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Украинците, 2010 г. Bashkirs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Башкирите, 2010 г. Chuvashs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Чувашите, 2010 г. Chechens by federal subject 2010.svg|Застапеност на Чеченците, 2010 г. Armenians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Ерменците, 2010 г. Mordvins by federal subject 2010.svg|Застапеност на Мордвините, 2010 г. Kazakhs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Казаците, 2010 г. Azerbaijanis by federal subject 2010.svg|Застапеност на Азерите, 2010 г. Belarusians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Белорусите, 2010 г. Germans by federal subject 2010.svg|Застапеност на Германците, 2010 г. </gallery> == Поврзано == * [[Демографија на Русија]] * [[Список на јазици во Русија]] * [[Федерални субјекти на Русија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Ethnic groups in Russia}} * [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm Серуски попис на населението, 2010 г.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130315114013/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm |date=2013-03-15 }} {{ru}} * [https://web.archive.org/web/20141006074450/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd_eng.php Население по мајчин јазик и реони во 50 губернии на европска Русија во 1897 г .] {{en}} * [http://blc.berkeley.edu/images/uploads/Coyne_BLC.pdf Етнички и национални малцинства на Руската Федерација: Градиво за руската училница од среден степен] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161103234436/http://blc.berkeley.edu/images/uploads/Coyne_BLC.pdf |date=2016-11-03 }} {{en}} {{Народи во Русија}} {{Азија по тема|Народи во}} {{Европа по тема|Народи во}} [[Категорија:Народи во Русија| ]] [[Категорија:Демографија на Русија]] [[Категорија:Списоци за Русија]] ed2pjfjznx3v8rumybsdxzpa747riji 5592005 5591980 2026-07-14T11:46:14Z Bjankuloski06 332 5592005 wikitext text/x-wiki '''[[Русија]]''' е држава со преку '''190 [[етничка група|народности]]''', чија бројност може да биде милионска (на пр. Русите и Татарите), па сè до неколкуилјадна (на пр. Лапонците и Кетите).<ref name="Alvaro">{{нмс |url=https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?id=846655 |title=Report by Mr. Alvaro Gil-Robles on his Visits to the Russian Federation |publisher=Council of Europe, Commissioner for Human Rights |date=2005-04-20 |accessdate=2008-03-16}}</ref> Меѓу [[федерални субјекти на Русија|85-те субјекти]] кои ја сочинуваат Русија, има 21 [[републики во Русија|национална република]] (матични на дадени народности), 5 [[автономни окрузи во Русија|автономни окрузи]] (обично со една преовладувачка народност) и 1 [[Еврејска автономна област|автономна област]]. ==Народи во Русија од 1926 до 2010 г.== {| class="wikitable sortable" |- valign=top !colspan="1"|Народ<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/census_types.php?ct=6 Demoskop Weekly No 543-544] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131012173257/http://demoscope.ru/weekly/ssp/census_types.php?ct=6 |date=October 12, 2013 }}</ref> !colspan="1"|Јазично<br/>семејство !colspan="1"|Подрачје !colspan="2"|1926 !colspan="2"|1939 !colspan="2"|1959 !colspan="2"|1970 !colspan="2"|1979 !colspan="2"|1989 !colspan="2"|2002 !colspan="2"|2010 |- ! ! ! !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} !data-sort-type="number"|Број !{{крат|%|удел во вкупното население}} |- |align="left"|[[Руси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |71.374.283||78,1 |89.747.795||82,9 |97.863.579||83,3 |107.747.630||82,8 |113.521.881||82,6 |119.865.469||81,5 |115.889.107||80,6 |111.016.896||80,9 |- |align="left"|[[Татари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |3.926.053||3,2 |3.682.956||3,4 |4.074.253||3,5 |4.577.061||3,5 |5.055.757||3,6 |5.522.096||3,8 |5.554.601||3,9 |5.310.649||3,9 |- |align="left"|[[Украинци]]<ref> [https://socadaptukr.files.wordpress.com/2017/06/d182d0b0d0b1d0bbd0b8d186d0b0-9-d187d0b8d181d0bbd0b5d0bdd0bdd0bed181d182d18c-d183d0b4d0b5d0bbd18cd0bdd18bd0b9-d0b2d0b5d181-d0b8-d0bf.pdf Численность, удельный вес и половой состав украинского населения России,.1926–2010 гг. / Завьялов А. В. Социальная адаптация украинских иммигрантов : монография / А. В. Завьялов. – Иркутск : Изд-во ИГУ,.2017. –.179 с.]</ref> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |6.870.976||7,4 |3.205.061||3,0 |3.359.083||2,9 |3.345.885||2,6 |3.657.647||2,7 |4.362.872||3,0 |2.942.961||2,0 |1.927.888||1,4 |- |align="left"|[[Башкири]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |738.861||0,80 |824.537||0,76 |953.801||0,81 |1.180.913||0,91 |1.290.994||0,94 |1.345.273||0,92 |1.673.389||1,16 |1.584.554||1,15 |- |align="left"|[[Чуваши]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.112.478||1,20 |1.346.232||1,24 |1.436.218||1,22 |1.637.028||1,26 |1.689.847||1,23 |1.773.645||1,21 |1.637.094||1,14 |1.435.872||1,05 |- |align="left"|[[Чеченци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |318.361||0,34 |400.325||0,37 |261.311||0,22 |572.220||0,44 |712.161||0,52 |898.999||0,61 |1.360.253||0,95 |1.431.360||1,04 |- |align="left"|[[Ерменци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |183.785||0,20 |205.233||0,19 |255.978||0,22 |298.718||0,23 |364.570||0,27 |532.390||0,36 |1.132.033||0,79 |1.182.388||0,86 |- |align="left"|[[Авари]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |178.263||0,19 |235.715||0,22 |249.529||0,21 |361.613||0,28 |438.306||0,32 |544.016||0,37 |814.473||0,57 |912.090||0,66 |- |align="left"|[[Мордвини]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.306.798||1,41 |1.375.558||1,27 |1.211.105||1,03 |1.177.492||0,91 |1.111.075||0,81 |1.072.939||0,73 |843.350||0,59 |744.237||0,54 |- |align="left"|[[Казаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |136.501||0,15 |356.500||0,33 |382.431||0,33 |477.820||0,37 |518.060||0,38 |635.865||0,43 |653.962||0,46 |647.732||0,47 |- |align="left"|[[Азери]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |24.335||0,03 |43.014||0,04 |70.947||0,06 |95.689||0,07 |152.421||0,11 |335.889||0,23 |621.840||0,43 |603.070||0,44 |- |align="left"|[[Даргинци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |125.759||0,14 |152.007||0,14 |152.563||0,13 |224.172||0,17 |280.444||0,20 |353.348||0,24 |510.156||0,35 |589.386||0,43 |- |align="left"|[[Удмурти]]<br><small>(вкл. [[Бесермани]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |503.970||0,54 |599.893||0,55 |615.640||0,52 |678.393||0,52 |685.718||0,50 |714.883||0,49 |636.906||0,45 |552.299||0,40 |- |align="left"|[[Маријци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |427.874||0,46 |476.314||0,44 |498.066||0,42 |581.082||0,45 |599.637||0,44 |643.698||0,44 |604.298||0,42 |547.605||0,40 |- |align="left"|[[Осети]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |157.280||0,17 |195.624||0,18 |247.834||0,21 |313.458||0,24 |352.080||0,26 |402.275||0,27 |514.875||0,36 |528.515||0,38 |- |align="left"|[[Белоруси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |607.845||0,66 |451.933||0,42 |843.985||0,72 |964.082||0,74 |1.051.900||0,77 |1.206.222||0,82 |807.970||0,56 |521.443||0,38 |- |align="left"|[[Кабардинци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |139.864||0,15 |161.216||0,15 |200.634||0,17 |277.435||0,21 |318.822||0,23 |386.055||0,26 |519.958||0,36 |516.826||0,38 |- |align="left"|[[Кумици]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |94.509||0,10 |110.299||0,10 |132.896||0,11 |186.690||0,14 |225.800||0,16 |277.163||0,19 |422.409||0,29 |503.060||0,37 |- |align="left"|[[Јакути]]<br><small>(вкл. [[Долганци]], 1939-1959&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |240.682||0,26 |241.870||0,22 |236.125||0,20 |295.223||0,23 |326.531||0,24 |380.242||0,26 |443.852||0,31 |478.085||0,35 |- |align="left"|[[Лезгини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |92.937||0,10 |100.328||0,09 |114.210||0,10 |170.494||0,13 |202.854||0,15 |257.270||0,17 |411.535||0,29 |473.722||0,34 |- |align="left"|[[Бурјати]]<br><small>(вкл. [[Сојоти]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |237.490||0,26 |220.618||0,20 |251.504||0,21 |312.847||0,24 |349.760||0,25 |417.425||0,28 |445.175||0,31 |461.389||0,34 |- |align="left"|[[Ингуши]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |72.137||0,08 |90.980||0,08 |55.799||0,05 |137.380||0,11 |165.997||0,12 |215.068||0,15 |413.016||0,29 |444.833||0,32 |- |align="left"|[[Германци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |707.277||0,76 |811.205||0,75 |820.016||0,70 |761.888||0,59 |790.762||0,58 |842.295||0,57 |597.212||0,42 |394.138||0,29 |- |align="left"|[[Узбеци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |942||0,00 |16.166||0,01 |29.512||0,03 |61.588||0,05 |72.385||0,05 |126.899||0,09 |122.916||0,09 |289.862||0,21 |- |align="left"|[[Туванци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |200||0,00 |794||0,00 |99.864||0,08 |139.013||0,11 |165.426||0,12 |206.160||0,14 |243.442||0,17 |263.934||0,19 |- |align="left"|[[Коми (народ)|Коми]]<br><small>(вкл. [[Ком (народ)|Коми-пермјаци]], 1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |226.012||0,24 |415.009||0,38 |281.780||0,24 |315.347||0,24 |320.078||0,23 |336.309||0,23 |293.406||0,20 |228.235||0,17 |- |align="left"|[[Карачајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |55.116||0,06 |74.488||0,07 |70.537||0,06 |106.831||0,08 |125.792||0,09 |150.332||0,10 |192.182||0,13 |218.403||0,16 |- |align="left"|[[Роми]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |39.089||0,04 |59.198||0,05 |72.488||0,06 |97.955||0,08 |120.672||0,09 |152.939||0,10 |183.252||0,13 |204.958||0,15 |- |align="left"|[[Таџици]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |52||0,00 |3.315||0,00 |7.027||0,01 |14.108||0,01 |17.863||0,01 |38.208||0,03 |120.136||0,08 |200.666||0,15 |- |align="left"|[[Калмици]] |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Кавказ]] |128.809||0,14 |129.786||0,12 |100.603||0,09 |131.318||0,10 |140.103||0,10 |165.103||0,11 |174.000||0,12 |183.372||0,13 |- |align="left"|[[Лакци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |40.243||0,04 |54.348||0,05 |58.397||0,05 |78.625||0,06 |91.412||0,07 |106.245||0,07 |156.545||0,11 |178.630||0,13 |- |align="left"|[[Грузијци]] |align="left"|[[картвелски јазици|јужнокавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |20.551||0,02 |43.585||0,04 |57.594||0,05 |68.971||0,05 |89.407||0,07 |130.688||0,09 |197.934||0,14 |157.803||0,11 |- |align="left"|[[Евреи]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[европска Русија]] |539.086||0,58 |891.147||0,82 |875.058||0,74 |807.526||0,62 |699.286||0,51 |550.709||0,37 |233.439||0,16 |156.801||0,11 |- |align="left"|[[Молдавци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |16.870||0,02 |21.974||0,02 |62.298||0,05 |87.538||0,07 |102.137||0,07 |172.671||0,12 |172.330||0,12 |156.400||0,11 |- |align="left"|[[Корејци]] |align="left"|[[корејски јазик|корејско]] |align="left"|[[Сибир]] |86.799||0,09 |11.345||0,01 |91.445||0,08 |101.369||0,08 |97.649||0,07 |107.051||0,07 |148.556||0,10 |153.156||0,11 |- |align="left"|[[Табасаранци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |31.983||0,03 |33.471||0,03 |34.288||0,03 |54.047||0,04 |73.433||0,05 |93.587||0,06 |131.785||0,09 |146.360||0,11 |- |align="left"|[[Адигејци]]<br><small>(вкл. [[Шапсуги]], 1926-1989&nbsp;г. и [[Черкези (народ)|Черкези]], 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |64.959||0,07 |85.588||0,08 |78.561||0,07 |98.461||0,08 |107.239||0,08 |122.908||0,08 |128.528||0,09 |124.835||0,09 |- |align="left"|[[Балкарци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |33.298||0,04 |41.949||0,04 |35.249||0,03 |52.969||0,04 |61.828||0,04 |78.341||0,05 |108.426||0,08 |112.924||0,08 |- |align="left"|[[Турци]]<br><small>(вкл. [[Месхетски Турци]], 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |1.846||0,00 |2.668||0,00 |1.377||0,00 |1.568||0,00 |3.561||0,00 |9.890||0,01 |92.415||0,06 |105.058||0,08 |- |align="left"|[[Ногајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] |36.089||0,04 |36.088||0,03 |37.656||0,03 |51.159||0,04 |58.639||0,04 |73.703||0,05 |90.666||0,06 |103.660||0,08 |- |align="left"|[[Киргизи]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |285||0,00 |6.311||0,01 |4.701||0,00 |9.107||0,01 |15.011||0,01 |41.734||0,03 |31.808||0,02 |103.422||0,08 |- |align="left"|[[Коми (народ)|Коми-пермјаци]]<br><small>(вбр. во [[Коми (народ)|Комите]], 1939 г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |149.275||0,16 ||| |143.030||0,12 |150.244||0,12 |145.993||0,11 |147.269||0,10 |125.235||0,09 |94.456||0,07 |- |align="left"|[[Алтајци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |52.248||0,06 |46.489||0,04 |44.654||0,04 |54.614||0,04 |58.879||0,04 |69.409||0,05 |77.822||0,05 |89.773||0,06 |- |align="left"|[[Понтиски Грци]]<br><small>(вкл. Кавкаски Грци)</small> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |34.439||0,04 |65.705||0,06 |47.024||0,04 |57.847||0,04 |69.816||0,05 |91.699||0,06 |97.827||0,07 |85.640||0,06 |- |align="left"|[[Черкези (народ)|Черкези]]<br><small>(вбр. во [[Адигејци]]те, 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| |28.986||0,02 |38.356||0,03 |44.572||0,03 |50.572||0,03 |60.517||0,04 |73.184||0,05 |- |align="left"|[[Хакази]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |45.607||0,05 |52.033||0,05 |56.032||0,05 |65.368||0,05 |69.247||0,05 |78.500||0,05 |76.278||0,05 |72.959||0,05 |- |align="left"|[[Карели]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |248.017||0,27 |249.778||0,23 |164.050||0,14 |141.148||0,11 |133.182||0,10 |124.921||0,08 |93.344||0,06 |60.815||0,04 |- |align="left"|[[Полјаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |189.269||0,20 |142.461||0,13 |118.422||0,10 |107.084||0,08 |99.733||0,07 |94.594||0,06 |73.001||0,05 |47.125||0,03 |- |align="left"|[[Ненци]]<br><small>(вкл. [[Енци]], 1926-1979&nbsp;г. и [[Нгасани]], 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |17.560||0,02 |24.716||0,02 |22.845||0,02 |28.487||0,02 |29.487||0,02 |34.190||0,02 |41.302||0,03 |44.640||0,03 |- |align="left"|[[Абазини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |13.825||0,01 |14.739||0,01 |19.059||0,02 |24.892||0,02 |28.800||0,02 |32.983||0,02 |37.942||0,03 |43.341||0,03 |- |align="left"|[[Језиди]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |1||0,00 ||| ||| ||| ||| ||| |31.273||0,02 |40.586||0,03 |- |align="left"|[[Евенки]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |38.804||0,03 |29.599||0,02 |24.583||0,02 |25.051||0,02 |27.278||0,02 |29.901||0,02 |35.527||0,02 |37.843||0,03 |- |align="left"|[[Туркмени]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |7.849||0,01 |12.869||0,01 |11.631||0,01 |20.040||0,02 |22.979||0,02 |39.739||0,03 |33.053||0,02 |36.885||0,03 |- |align="left"|[[Рутулци]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |10.333||0,01 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |6.703||0,01 |11.904||0,01 |14.835||0,01 |19.503||0,01 |29.929||0,02 |35.240||0,03 |- |align="left"|[[Агули]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |7.653||0,01 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |6.460||0,01 |8.751||0,01 |11.752||0,01 |17.728||0,01 |28.297||0,02 |34.160||0,02 |- |align="left"|[[Литванци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |26.128||0,03 |20.795||0,02 |108.579||0,09 |76.718||0,06 |66.783||0,05 |70.427||0,05 |45.569||0,03 |31.377||0,02 |- |align="left"|[[Ханти]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |22.301||0,02 |18.447||0,02 |19.246||0,02 |21.007||0,02 |20.743||0,02 |22.283||0,02 |28.678||0,02 |30.943||0,02 |- |align="left"|[[Кинези]] |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] |8.739||0,01 |22.491||0,02 |19.097||0,02 |7.987||0,01 |5.743||0,00 |5.197||0,00 |34.577||0,02 |28.943||0,02 |- |align="left"|[[Бугари]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |4.087||0,00 |8.338||0,01 |24.899||0,02 |27.321||0,02 |24.943||0,02 |32.785||0,02 |31.965||0,02 |24.038||0,02 |- |align="left"|[[Курди]]<br><small>(вкл. [[Језиди]], 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |164||0,00 |387||0,00 |855||0,00 |1.015||0,00 |1.634||0,00 |4.724||0,00 |19.607||0,01 |23.232||0,01 |- |align="left"|[[Евени]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |2.044||0,00 |9.674||0,01 |9.023||0,01 |11.819||0,01 |12.215||0,01 |17.055||0,01 |19.071||0,01 |22.383||0,02 |- |align="left"|[[Финци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |134.089||0,14 |138.962||0,13 |72.356||0,06 |62.307||0,05 |55.687||0,04 |47.102||0,03 |34.050||0,02 |20.267||0,01 |- |align="left"|[[Латвијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |124.312||0,13 |104.877||0,10 |74.932||0,06 |59.695||0,05 |67.267||0,05 |46.829||0,03 |28.520||0,02 |18.979||0,01 |- |align="left"|[[Естонци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |146.051||0,16 |130.494||0,12 |78.556||0,07 |62.980||0,05 |55.539||0,04 |46.390||0,03 |28.113||0,02 |17.875||0,01 |- |align="left"|[[Чукчи]]<br><small>(вкл. [[Кереци]], 1926-1989&nbsp;г. и [[Чуванци]], 1939-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |12.331||0,01 |13.830||0,01 |11.680||0,01 |13.500||0,01 |13.937||0,01 |15.107||0,01 |15.767||0,01 |15.908||0,01 |- |align="left"|[[Виетнамци]] |align="left"|[[виетнамски јазик|виетнамско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |781||0,00 |6.287||0,00 |661||0,00 |2.142||0,00 |26.206||0,02 |13.954||0,01 |- |align="left"|[[Гагаузи]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |3.012||0,00 |3.704||0,00 |4.176||0,00 |10.051||0,01 |12.210||0,01 |13.690||0,01 |- |align="left"|[[Шорци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |13.000||0,01 |16.042||0,01 |14.938||0,01 |15.950||0,01 |15.182||0,01 |15.745||0,01 |13.975||0,01 |12.888||0,01 |- |align="left"|[[Цахури]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |3.533||0,00 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |4.437||0,00 |4.730||0,00 |4.774||0,00 |6.492||0,00 |10.366||0,01 |12.769||0,01 |- |align="left"|[[Манси]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |5.754||0,01 |6.295||0,01 |6.318||0,01 |7.609||0,01 |7.434||0,01 |8.279||0,01 |11.432||0,01 |12.269||0,01 |- |align="left"|[[Нанајци]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |5.860||0,01 |8.411||0,01 |7.919||0,01 |9.911||0,01 |10.357||0,01 |11.883||0,01 |12.160||0,01 |12.003||0,01 |- |align="left"|[[Абхази]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |97||0,00 |647||0,00 |1.400||0,00 |2.427||0,00 |4.058||0,00 |7.239||0,00 |11.366||0,01 |11.249||0,01 |- |align="left"|[[Асирци]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2.791||0,00 |7.446||0,01 |7.612||0,01 |8.098||0,01 |8.708||0,01 |9.622||0,01 |13.649||0,01 |11.084||0,01 |- |align="left"|[[Арапи]] |align="left"|[[Семитски јазици|семитско]] |align="left"|[[европска Русија]] |466||0,00 |94||0,00 |649||0,00 |2.555||0,00 |2.339||0,00 |2.704||0,00 |10.811||0,01 |9.583||0,01 |- |align="left"|[[Нагајбаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |11196||0,01 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |9.600||0,01 |8.148||0,01 |- |align="left"|[[Корјаци]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |7.437||0,01 |7.337||0,01 |6.168||0,01 |7.367||0,01 |7.637||0,01 |8.942||0,01 |8.743||0,01 |7.953||0,01 |- |align="left"|[[Долганци]]<br><small>(вбр. во [[Јакути]]те, 1939-1959&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |656||0,00 ||| ||| |4.718||0,00 |4.911||0,00 |6.584||0,00 |7.261||0,01 |7.885||0,01 |- |align="left"|[[Вепси]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |32.783||0,04 |31.442||0,03 |16.170||0,01 |8.057||0,01 |7.550||0,01 |12.142||0,01 |8.240||0,01 |5.936||0,00 |- |align="left"|[[Авганистан|Авгани]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |38||0,00 |190||0,00 |175||0,00 |561||0,00 |184||0,00 |858||0,00 |9.800||0,01 |5.350||0,00 |- |align="left"|[[Месхетски Турци]]<br><small>(вбр. во [[Турци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |3.527||0,00 |4.825||0,00 |- |align="left"|[[Нивхи]] |align="left"|[[нившки јазик|нившко]] |align="left"|[[Сибир]] |4.076||0,00 |3.857||0,00 |3.690||0,00 |4.356||0,00 |4.366||0,00 |4.631||0,00 |5.162||0,00 |4.652||0,00 |- |align="left"|[[Удини]] |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2||0,00 |{{крат|МДН|мали дагестански народи}}||{{крат|МДН|мали дагестански народи}} |35||0,00 |94||0,00 |216||0,00 |1.102||0,00 |3.721||0,00 |4.267||0,00 |- |align="left"|[[Индијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |17||0,00 |0||0,00 |216||0,00 |1.378||0,00 |181||0,00 |535||0,00 |4.980||0,00 |4.058||0,00 |- |align="left"|[[Шапсуги]]<br><small>(вбр. во [[Адигејци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Северозападни кавкаски јазици|северозападно кавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |3.231||0,00 |3.882||0,00 |- |align="left"|[[Персијци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |8.626||0,01 |6.041||0,01 |2.490||0,00 |2.548||0,00 |1.747||0,00 |2.572||0,00 |3.821||0,00 |3.696||0,00 |- |align="left"|[[Ујгури]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |26||0,00 |642||0,00 |720||0,00 |1.513||0,00 |1.707||0,00 |2.577||0,00 |2.867||0,00 |3.696||0,00 |- |align="left"|[[Селкупи]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.630||0,00 |2.604||0,00 |3.704||0,00 |4.249||0,00 |3.518||0,00 |3.564||0,00 |4.249||0,00 |3.649||0,00 |- |align="left"|[[Сојоти]]<br><small>(вбр. во [[Бурјати]]те, 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |229||0,00 ||| ||| ||| ||| ||| |2.769||0,00 |3.608||0,00 |- |align="left"|[[Срби]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.278||0,00 |2.373||0,00 |0||0,00 |1.431||0,00 |815||0,00 |1.580||0,00 |4.156||0,00 |3.510||0,00 |- |align="left"|[[Романци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |2.881||0,00 |2.682||0,00 |3.316||0,00 |4.093||0,00 |3.837||0,00 |5.996||0,00 |5.308||0,00 |3.201||0,00 |- |align="left"|[[Ителмени]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |803||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.096||0,00 |1.255||0,00 |1.335||0,00 |2.429||0,00 |3.180||0,00 |3.193||0,00 |- |align="left"|[[Монголци]] |align="left"|[[Монголски јазици|монголско]] |align="left"|[[Сибир]] |548||0,00 |0||0,00 |1.511||0,00 |3.759||0,00 |1.812||0,00 |2.117||0,00 |2.656||0,00 |2.986||0,00 |- |align="left"|[[Кумандинци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |6.335||0,01 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |3.114||0,00 |2.892||0,00 |- |align="left"|[[Унгарци]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |3.882||0,00 |0||0,00 |4.175||0,00 |6.681||0,01 |4.313||0,00 |5.742||0,00 |3.768||0,00 |2.781||0,00 |- |align="left"|[[Улчи]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |723||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |2.049||0,00 |2.410||0,00 |2.494||0,00 |3.173||0,00 |2.913||0,00 |2.765||0,00 |- |align="left"|[[Телеути]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.898||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |2.650||0,00 |2.643||0,00 |- |align="left"|[[Талиши]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |0||0,00 |47||0,00 |33||0,00 ||| |2||0,00 |202||0,00 |2.548||0,00 |2.529||0,00 |- |align="left"|[[Кримски Татари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |416||0,00 |2.852||0,00 |5.165||0,00 |21.275||0,01 |4.131||0,00 |2.449||0,00 |- |align="left"|[[Бесермани]]<br><small>(вбр. во [[Удмурти]]те, 1939-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |10.035||0,01 ||| ||| ||| ||| ||| |3.122||0,00 |2.201||0,00 |- |align="left"|[[Амшенци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |2||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.542||0,00 |2.047||0,00 |- |align="left"|[[Камчадали]] |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |4216||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |2.293||0,00 |1.927||0,00 |- |align="left"|[[Чеси]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |7.996||0,01 |7.526||0,01 |7.174||0,01 |6.073||0,00 |4.491||0,00 |4.375||0,00 |2.904||0,00 |1.898||0,00 |- |align="left"|[[Лапонци]] (Сами) |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.715||0,00 |1.828||0,00 |1.760||0,00 |1.836||0,00 |1.775||0,00 |1.835||0,00 |1.991||0,00 |1.771||0,00 |- |align="left"|[[Дунгани]] |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] |6.009||0,01 |48||0,00 |169||0,00 |304||0,00 |1.159||0,00 |635||0,00 |801||0,00 |1.651||0,00 |- |align="left"|[[Ескими]] |align="left"|[[ескимско-алеутски јазици|ескимско-алеутско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.292||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.111||0,00 |1.265||0,00 |1.460||0,00 |1.704||0,00 |1.750||0,00 |1.738||0,00 |- |align="left"|[[Јукагири]] |align="left"|[[јукагирски јазици|јукагирско]] |align="left"|[[Сибир]] |443||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |440||0,00 |593||0,00 |801||0,00 |1.112||0,00 |1.509||0,00 |1.603||0,00 |- |align="left"|[[Тати]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |223||0,00 ||| |5.136||0,00 |8.753||0,01 |12.748||0,01 |19.420||0,01 |2.303||0,00 |1.585||0,00 |- |align="left"|[[Американци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |457||0,00 |273||0,00 |785||0,00 |81||0,00 |185||0,00 |1.275||0,00 |1.572||0,00 |- |align="left"|[[Удегејци]]<br><small>(вкл. [[Тази]], 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.357||0,00 |1.701||0,00 |1.395||0,00 |1.396||0,00 |1.431||0,00 |1.902||0,00 |1.657||0,00 |1.496||0,00 |- |align="left"|[[Французи]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.338||0,00 |991||0,00 |535||0,00 |1.243||0,00 |305||0,00 |352||0,00 |819||0,00 |1.475||0,00 |- |align="left"|[[Каракалпаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Средна Азија]] |14||0,00 |306||0,00 |988||0,00 |2.267||0,00 |1.743||0,00 |6.155||0,00 |1.609||0,00 |1.466||0,00 |- |align="left"|[[Италијанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |749||0,00 |713||0,00 |525||0,00 |889||0,00 |356||0,00 |627||0,00 |862||0,00 |1.370||0,00 |- |align="left"|[[Кети]] |align="left"|[[енисејски јазик|енисејско]] |align="left"|[[Сибир]] |1.428||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |1.017||0,00 |1.161||0,00 |1.072||0,00 |1.084||0,00 |1.494||0,00 |1.219||0,00 |- |align="left"|[[Шпанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |2.290||0,00 |1.615||0,00 |2.631||0,00 |1.961||0,00 |2.054||0,00 |1.547||0,00 |1.162||0,00 |- |align="left"|[[Словенци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.008||0,00 |- |align="left"|[[Чуванци]]<br><small>(вбр. во [[Чукчи]]те, 1939-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] |704||0,00 |1.384||0,00 ||| ||| ||| ||| |1.087||0,00 |1.002||0,00 |- |align="left"|[[Британци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |517||0,00 |416||0,00 |312||0,00 |542||0,00 |115||0,00 |223||0,00 |529||0,00 |950||0,00 |- |align="left"|[[Јапонци]] |align="left"|[[јапонски јазик|јапонско]] |align="left"|[[Сибир]] |79||0,00 |922||0,00 |888||0,00 |1.141||0,00 |655||0,00 |591||0,00 |835||0,00 |888||0,00 |- |align="left"|[[Нгасани]]<br><small>(вбр. во [[Ненци]]те, 1926-1939&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| |721||0,00 |823||0,00 |842||0,00 |1.262||0,00 |834||0,00 |862||0,00 |- |align="left"|[[Планински Евреи]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[Кавказ]] |15.612||0,02 |0||0,00 |19.352||0,02 |15.434||0,01 |6.509||0,00 |11.282||0,01 |3.394||0,00 |762||0,00 |- |align="left"|[[Тофалари]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |2.828||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |476||0,00 |570||0,00 |576||0,00 |722||0,00 |837||0,00 |762||0,00 |- |align="left"|[[Кубанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |1.175||0,00 |1.566||0,00 |707||0,00 |676||0,00 |- |align="left"|[[Орочи]]<br><small>(вкл. [[Ороци]], 1970-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |646||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |779||0,00 |1.037||0,00 |1.040||0,00 |883||0,00 |686||0,00 |596||0,00 |- |align="left"|[[Негидалци]] |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |683||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} ||| |495||0,00 |477||0,00 |587||0,00 |567||0,00 |513||0,00 |- |align="left"|[[Пакистанци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |507||0,00 |- |align="left"|[[Алеути]] |align="left"|[[ескимско-алеутски јазици|ескимско-алеутско]] |align="left"|[[Сибир]] |353||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |399||0,00 |410||0,00 |489||0,00 |644||0,00 |540||0,00 |482||0,00 |- |align="left"|[[Памирски народи|Памирци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |363||0,00 |- |align="left"|[[Чулимци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[Сибир]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |656||0,00 |355||0,00 |- |align="left"|[[Македонци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |325||0,00 |- |align="left"|[[Словаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |513||0,00 |497||0,00 |758||0,00 |439||0,00 |711||0,00 |568||0,00 |324||0,00 |- |align="left"|[[Хрвати]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |174||0,00 |115||0,00 |479||0,00 |0||0,00 |304||0,00 |- |align="left"|[[Ороци]]<br><small>(вбр. во [[Орочи]]те, 1970-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[тунгуски јазици|тунгуско]] |align="left"|[[Сибир]] |162||0,00 |{{крат|МСН|мали сибирски народи}}||{{крат|МСН|мали сибирски народи}} |2||0,00 ||| ||| |179||0,00 |346||0,00 |295||0,00 |- |align="left"|[[Тази]]<br><small>(вбр. во [[Удегејци]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Синотибетски јазици|синотибетско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |276||0,00 |274||0,00 |- |align="left"|[[Ижори]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |16.136||0,02 |7.720||0,01 |564||0,00 |561||0,00 |449||0,00 |449||0,00 |327||0,00 |266||0,00 |- |align="left"|[[Бошњаци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |256||0,00 |- |align="left"|[[Енци]]<br><small>(вбр. во [[Ненци]]те, 1926-1979&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| |198||0,00 |237||0,00 |227||0,00 |- |align="left"|[[Русини]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |97||0,00 |225||0,00 |- |align="left"|[[Караими]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |1.608||0,00 ||| |1.608||0,00 |1.236||0,00 |939||0,00 |680||0,00 |366||0,00 |205||0,00 |- |align="left"|[[Црногорци]] |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |181||0,00 |- |align="left"|[[Кримчаци]] |align="left"|[[туркиски јазици|туркиско]] |align="left"|[[европска Русија]] |6.185||0,01 |0||0,00 |249||0,00 |389||0,00 |1.365||0,00 |338||0,00 |157||0,00 |90||0,00 |- |align="left"|[[Грузиски Евреи]] |align="left"|[[јужнокавкаски јазици|јужнокавкаско]] |align="left"|[[Кавказ]] |82||0,00 |0||0,00 |109||0,00 |109||0,00 |130||0,00 |1.172||0,00 |53||0,00 |78||0,00 |- |align="left"|[[Воти]] |align="left"|[[уралски јазици|уралско]] |align="left"|[[европска Русија]] |705||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |73||0,00 |64||0,00 |- |align="left"|[[Љули]] (Средноазиски Роми) |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |0||0,00 |486||0,00 |49||0,00 |- |align="left"|Средноазиски Евреи |align="left"|[[Индоевропски јазици|индоевропско]] |align="left"|[[европска Русија]] |93||0,00 |0||0,00 |99||0,00 |91||0,00 |336||0,00 |1.407||0,00 |54||0,00 |32||0,00 |- |align="left"|[[Кереци]]<br><small>(вбр. во [[Чукчи]]те, 1926-1989&nbsp;г.)</small> |align="left"|[[Чукотско-камчатски јазици|чукотско-камчатско]] |align="left"|[[Сибир]] ||| ||| ||| ||| ||| ||| |8||0,00 |4||0,00 |- |align="left"|мали дагестански народи (МДН) |align="left"| |align="left"|[[Кавказ]] ||| |20.962||0,02 ||| ||| ||| ||| ||| ||| |- |align="left"|мали сибирски народи (МСН) |align="left"| |align="left"|[[Сибир]] ||| |11.824||0,01 ||| ||| ||| ||| ||| ||| |} == Карти == <gallery widths="320px" heights="190px" perrow="3"> Ethnic map of Russia 1989.png|Народи во Русија, 1989 г. Ethnic map of Russia 2010 mk.png|Народи во Русија, 2010 г. Largest ethnic minority by federal subject 2010.svg|Најбројна народност (без Руси): жолто: Украинци, светлозелено: Татари, зелено: Казаци, портокалово: Ерменци, сино: Бурјати, сивосино: Германци, розово: Корејци Two largest ethnic minority by federal subject 2010.jpg|Најбројни два народа по подрачја (без Руси), 2010 г. Russians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Русите, 2010 г. Tatars by federal subject 2010.svg|Застапеност на Татарите, 2010 г. Ukrainians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Украинците, 2010 г. Bashkirs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Башкирите, 2010 г. Chuvashs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Чувашите, 2010 г. Chechens by federal subject 2010.svg|Застапеност на Чеченците, 2010 г. Armenians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Ерменците, 2010 г. Mordvins by federal subject 2010.svg|Застапеност на Мордвините, 2010 г. Kazakhs by federal subject 2010.svg|Застапеност на Казаците, 2010 г. Azerbaijanis by federal subject 2010.svg|Застапеност на Азерите, 2010 г. Belarusians by federal subject 2010.svg|Застапеност на Белорусите, 2010 г. Germans by federal subject 2010.svg|Застапеност на Германците, 2010 г. </gallery> == Поврзано == * [[Демографија на Русија]] * [[Список на јазици во Русија]] * [[Федерални субјекти на Русија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Ethnic groups in Russia}} * [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm Серуски попис на населението, 2010 г.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130315114013/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm |date=2013-03-15 }} {{ru}} * [https://web.archive.org/web/20141006074450/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd_eng.php Население по мајчин јазик и реони во 50 губернии на европска Русија во 1897 г .] {{en}} * [http://blc.berkeley.edu/images/uploads/Coyne_BLC.pdf Етнички и национални малцинства на Руската Федерација: Градиво за руската училница од среден степен] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161103234436/http://blc.berkeley.edu/images/uploads/Coyne_BLC.pdf |date=2016-11-03 }} {{en}} {{Народи во Русија}} {{Азија по тема|Народи во}} {{Европа по тема|Народи во}} [[Категорија:Народи во Русија| ]] [[Категорија:Демографија на Русија]] [[Категорија:Списоци за Русија]] dq1xuuoexs1kftk9n4g2kh5w6616fy1 0 1200506 5591796 5272002 2026-07-14T06:15:29Z Bjankuloski06 332 /* Кис-Балатон */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591796 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Badacsonytomaj_látkép.jpg|мини|281x281px|Badacsonytomaj]] Во 1997 година е воспоставен заштитен еколошки систем кој го опфаќа соседното подрачје на Балатонските Возвишенија (северно крајбрежје на езерото [[Балатон]]) со поврзување на веќе заштитените подрачја кои се одвоени подолго време. Областа од 56,997 хектари на Националниот парк ''[[Balaton-felvidéki]]'' се состои главно од шест заштитени области. Националниот парк е со седиште во [[Веспрем]], најголемиот град на областа Балатон.<ref>[http://www.bfnpi.hu/index.php?lang=hu Official site of Balaton Uplands National Park] (унгарски) </ref> == Полуостровот Тихањ == Во 1952 првата заштитена област на [[Унгарија]] беше создадена во најатрактивниот, најразновидниот и научно најистражуван крај на земјата. Тој опфаќа површина од 1,562 [[хектар]]и, од кои 195 се строго заштитени. Персоналот на унгарскиот Балатонски Институт за Лимнолошко  истражување - основан 1927 година во Тихањ - не само што ја проучувал биолошката разновидност на езерото, но, исто така, правел екстензивни истражувања на полуостровот Тихањ. Како резултат на тоа, стотици публикации биле објавени за неговата [[геологија]], [[фауна]] и [[флора]]. Сите овие истражувања ја поддржаа идејата за доделување на заштита на овој крај. == Сливот Pécselyi  == Крајот го карактеризираат падини со благо закосени страни, широки врвови и басени, рамни возвишенија со карстни елементи (на пр. [[карстни полиња]]). Реликт на [[базалт]]ни вулкански активности од квартерскиот период е ридот Халом кај [[Mencshely]]. == Сливот Káli == На најкарактеристичниот дел од Балатонските Возвишенија му била доделена заштита кога областа во сливот Káli била основана, во 1984 година, на површина од 9,111 хектари. == Сливот Tapolca == Со векови наназад, многу поети, романописци и сликари ја нарекувале околината на [[Badacsony]] најубавиот предел во Унгарија. Едно од најголемите достигнувања на унгарското движење за заштитата на природата била конечното затворање на базалтните [[каменолом]]и отворени во 1903 година. Познатиот унгарски драматург [[Ференц Херцег]], упорно се борел во Горниот Дом од парламентот, во 1920-тите, за конечното затворање на овие каменоломи. И покрај прес кампањите, последниот каменолом конечно бил затворен во 1964 година. == Планините Кестхељ == Карактеристичниот темел на шумската површина е [[Доломити|доломит]]. На оваков доломитски темел, типичен за [[Трансдунавските планини]], флората и фауната се одредени со посебните еколошки услови. == Кис-Балатон == [[Кис-Балатон]], како огромно [[мочуриште|мочуришно]] [[живеалиште]], е уникатен во цела [[Европа]], поради што отсекогаш бил заштитуван од меѓународната заштита на природата. Големата разновидност на птици веќе била позната во минатиот век; и во голема мера била одржувана и покрај вештачкото исушување на мочуриштето кое започнало во 1922 година. Кога Унгарија се приклучи на [[Рамсарската]] конвенција во 1979 година, Кис-Балатон беше вклучен во списокот на "Мочуришта од меѓународно значење како живеалиште на водни птици". == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.bfnp.hu/english/home/introduction/ Мрежно место на националниот парк Балатонски Возвишенија] * [http://national-park.hungaryguide.info/balaton-uplands.html Опис на националниот парк - Балатонски Возвишенија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130912222824/http://national-park.hungaryguide.info/balaton-uplands.html |date=2013-09-12 }} == Галерија == <gallery> Податотека:Kis-Balaton1.JPG|Kis-Балатон Податотека:Badacsony Szigligetről.jpg|Badacsony Податотека:Szent György-hegy.jpg|Планината Szent-György Податотека:Basin of Tapolca, Balaton Uplands National Park, Hungary - Okt 04.jpg|Слив Tapolca Податотека:B szt laszlo cuha volgy.jpg|Долината Cuha во Bakony планините Податотека:Zirc1 307.jpg|Арборетум на Zirc Податотека:Festetics kastely.jpg|Замокот Festetics во Кестхељ Податотека:Hévíz fürdő.jpg|Езерото Hévíz </gallery> [[Категорија:Национални паркови во Унгарија]] 75yu7lnpqoew9i1liabr2aykh1c4l21 0 1200621 5591883 5222981 2026-07-14T08:50:50Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591883 wikitext text/x-wiki [[File:Australian banknotes in wallet.jpg|thumb|Банкноти на австралискиот долар во паричник. Во 1988 година, Австралија станала првата земја која вовела полимерни банкноти за оптек.]] '''Полимерните банкноти''' се [[Банкнота|банкноти]] направени од [[полимер]] од видот на биаксијално ориентиран [[полипропилен]]. Таквите банкноти вклучуваат многу безбедносни одлики кои не се достапни во хартиените банкноти, вклучувајќи ја и употребата на [[Метамеризам|метамерни мастила]]. Полимерните банкноти траат значително подолго од хартиените, предизвикувајќи намалување на влијанието врз животната средина и намалени трошоци за производство и замена. Современите полимерни банкноти за првпат биле развиени од страна на Резервната банка на Австралија (РБА), Организацијата за научни и индустриски истражувања на Комонвелтот (ЦСИРО) и Универзитетот во Мелбурн. Прво биле издадени како валута во [[Австралија]] во 1988 година, а во 1996 година Австралија целосно се префрлила на полимерни банкноти. Други земји кои целосно се префрлиле на полимерни банкноти се: [[Брунеи]], [[Малезија]], [[Канада]], [[Нов Зеланд]], [[Папуа Нова Гвинеја]], [[Романија]] и [[Виетнам]]. Најновите земји што вовеле полимерни банкноти во општ промет се: [[Обединетото Кралство]], [[Нигерија]], [[Зеленортски Острови]], [[Чиле]], [[Гамбија]], [[Никарагва]], [[Тринидад и Тобаго]], [[Малдиви]], [[Мавританија]], [[Боцвана]], [[Саун Томе]], [[Принсип]] и [[Македонија]]. [[Категорија:Банкноти]] [[Категорија:Полимери]] [[Категорија:Австралиски пронајдоци]] ac011hpoz345t4felmpedg7sdmyt4lk 0 1204837 5591904 4748619 2026-07-14T09:27:15Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1363158462|Hellebore]]“ 5591904 wikitext text/x-wiki '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] [[Зелјесто растение|тревни]] или [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] лутичиња ([[Ranunculaceae]]). Многу видови се отровни. == Опис == Цветовите имаат пет во форма на [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои опкружуваат прстен од мали, чашки [[Нектар|нектариуми]], кои всушност се [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] модифицирани да држат [[нектар]]. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на [[Семе|семето]].<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=C. M.|date=1 September 2005|title=Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=92|issue=9|pages=1486–1491|doi=10.3732/ajb.92.9.1486|pmid=21646166|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Таксономија == Родот е основан од [[Карл Линеј]] во првиот том од неговата книга ''„Species Plantarum“'' во 1753 година.<ref name="Linnaeus1753">{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=1|location=Stockholm|page=557|language=la|chapter=Tomus&nbsp;I|chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/358576}}</ref> === Видови и подвидови === Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.<ref name="Meiners">{{Наведено списание|last=Meiners|first=Julia|last2=Debener|first2=Thomas|last3=Schweizer|first3=Guenther|last4=Winkelmann|first4=Traud|date=February 2011|title=Analysis of the taxonomic subdivision within the genus ''Helleborus'' by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers|journal=Scientia Horticulturae|volume=128|issue=1|pages=38–47|bibcode=2011ScHor.128...38M|doi=10.1016/j.scienta.2010.12.011}}</ref> Табелата подолу ги прикажува видовите од родот ''Helleborus'' со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).<ref name="Meiners" /> ==== Калесцентни видови ==== [[Податотека:Helleborus_orientalis,_Zaaddozen_zwellen,_Locatie,_Tuinreservaat_Jonkervallei_01.jpg|мини|''Helleborus orientalis'']] Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла: ==== Акулесцентни (без стеблести) видови ==== Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат). ==== Хибриди од хелебор ==== == Распространетос == Различни видови од овој род потекнуваат од [[Европа]] и [[Азија]]. Најголемата концентрација на видови се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Еден нетипичен вид (''Helleborus thibetanus'') доаѓа од западна [[Народна Република Кина|Кина]], друг нетипичен вид (''Helleborus vesicarius'') живее на мала област на границата помеѓу [[Турција]] и [[Сирија]]. == Хортикултура == [[Податотека:Hellebore_flowers.jpg|мини|Видови и хибриди: ''Helleborus viridis'' (горе лево); ''Helleborus foetidus'' (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на ''Helleborus'' × ''hybridus'', вклучувајќи и двобојни цветови]] Овие растенија се широко одгледувани во градините [[Министерство за земјоделство на САД|на Министерството за земјоделство на САД]] за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на [[слана]], а многу од нив се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (''[[Helleborus argutifolius]]''), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто [[Лист|зеленило]], е широко одгледувано. Исто така се одгледува и ''[[Helleborus foetidus]]'', кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја. Таканаречената божиќна роза ([[Helleborus niger|''Helleborus'' ''niger'']]) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови. == Токсичност == Сите растенија од видот ''Helleborus'' се токсични, и сите делови од растението се токсични.<ref name="Cornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/christmasrose/christmasrose.html|title=''Helleborus niger'' – Christmas Rose|work=Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock|publisher=Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences}}</ref><ref name="NC State">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/helleborus-orientalis/|title=Helleborus orientalis|publisher=NC State University}}</ref> Труењето е ретко, но сепак се случува.<ref name="Cornell" /> == Галерија == === Хибриди === == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Helleborus}} * {{Викивидови-ред|Helleborus}} * [https://web.archive.org/web/20081211094456/http://phengels.club.fr/CatalogueHelleborus.html A French hellebore enthusiast's non-commercial site] * [http://www.hazlescrossfarmnursery.co.uk The National Collection of Hellebore species and hybrids, Hazles Cross Farm Nursery (Staffordshire, UK) contains all known species plus hundreds of garden hybrids] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Helleborus&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20060615054459/http://www.hellebores.org/ Hellebores.org: A comprehensive online resource on the genus ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20100422185440/http://www.broadviewgardens.co.uk/national-collection-of-hellebores.aspx National collection of Hellebores] * [https://web.archive.org/web/20050514233205/http://www.rhs.org.uk/learning/research/Sciencereport/Hellebore.pdf RHS plant pathology report on 'Hellebore Black Death' disease (pdf)] * [https://exquisite-gardens.com/hellebores-the-great-christmas-rose/ Growing Guide] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Кукурек]] sr0iws6j0y4fjhrp8nt0urenbt0j1kw 5591908 5591904 2026-07-14T09:30:39Z Виолетова 1975 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/Виолетова|Виолетова]] ([[User talk:Виолетова|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:Andrew012p|Andrew012p]] 4748619 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Јадење | име = Кукурек | слика = Кукурек.jpg | опис = Кукурек | друго_име = | земја = | регион = | творец = | дел_од_оброкот = главен оброк | вид = | температура = топло | главни_состојки = [[тенко црево|црева]], [[шкембе]] | варијанти = | калоричност = | друго = }} '''Кукурек''' — вид [[јадење]] од плетени [[јагне]]шки [[тенко црево|црева]]<ref>{{ДРМЈ|Кукурек}}</ref>. Ова јадење е распространето на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] и во [[Турција]]. За разлика од Македонија каде за кукурек се користат само црева и [[шкембе]], во одредени региони се користат и други внатрешни органи — [[срце]], [[дроб]]. Кукурекот може да се спрема на раженче или во рерна. Во Турција кукурекот се служи како [[сендвич]] или во порција, се продава на улица и во [[ресторан]]ите. == Рецепт<ref>[https://moirecepti.mk/post/кукурец-во-сос Кукурек во сос] на семрежното место на Мои рецепти </ref> == Потребни состојки: * 1 (околу 1,2 кг) плетенка кукурек * 6-8 [[лавор]]ови ливчиња * 6-8 чешниња [[лук]] * 2 [[морков]]и * по потреба [[црн пипер]] во зрно * по потреба [[вода]] * 1 дл бело [[вино]] * по потреба [[масло]] * 2 лажици [[брашно]] * 1 лажица [[црвен пипер]] * 1/2 лажица [[буковец]] * 1 лажица суво [[нане]] * по потреба зачини (мешан сув [[зеленчук]], црн пипер, [[сол]], [[магдонос]]) Кукурекот се мие и се зоврива во три води, а во четвртата се вари. Во последната вода се додаваат половина од лаворовите ливчиња и чешниња лук, морковите и сол по вкус. Се вари на умерен оган додека убаво се свари. Потоа се сечи на парчиња и се реди во [[тава]]. Се додаваат сварените моркови, преостанатите лаворови ливчиња и чешниња лук, се налева вода - дел од таа во која се вареше, дел чиста и виното. Течноста треба да биде до половина на кукурекот. Се става во загреана рерна уште околу 30 минути, притоа еднаш се превртуваат парчињата. Се прави запршка. На масло се пропржува брашното, па се додаваат двата вида пипер. Се истура запршката во тавата, се зачинува по потреба со сол, и се додаваат останатите зачини. Се враќа в рерна уште малку додека проврие сосот. ==Наводи== {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Кулинарство]] [[Категорија:Јадења]] [[Категорија:Македонска кујна]] [[Категорија:Балканска кујна]] [[Категорија:Турска кујна]] [[Категорија:Турцизми]] 7qyd451tgyeelw8jl2syr6z6a4b00y1 0 1205997 5591467 5565934 2026-07-13T12:47:08Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591467 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело | image=[[Податотека:Les Demoiselles d'Avignon (7925004644).jpg|250px]] | image_size=350px | title=Госпоѓиците од Авињон | other_language_1=француски | other_title_1=Les Demoiselles d'Avignon | artist=[[Пабло Пикасо]] | year=1907 | medium=Масло на платно | height_metric=243.9 | width_metric=233.7 | height_imperial=96 | width_imperial=92 | metric_unit=см | imperial_unit=in | city=[[Њујорк]], [[САД]]<ref name=Steinberg>Steinberg, L., ''The Philosophical Brothel''. [[October (journal)|October]], no. 44, Spring 1988. 7–74. First published in ''Art News'' vol. LXXI, September/October 1972</ref> | museum=[[Музеј на модерната уметност]] }} '''Госпоѓиците од Авињон''' ({{langx|fr|Les Demoiselles d’Avignon}})<ref name="Richardson91p19">Richardson 1991, 19</ref> — слика создадена во [[1907]] година од шпанскиот уметник [[Пабло Пикасо]]. Делото денеска се наоѓа во постојаната колекција на [[Музеј на модерната уметност|Музејот на модерната уметност]] во Њујорк, САД. Сликата прикажува пет голи женски проститутки во [[бордел]] на Карер д'Авињон во [[Барселона]]. Секоја фигура е прикажана на вознемирувачки конфронтирачки начин. Жените се претставени со аголни и неповрзани форми на телото. Три фигури од левата страна покажуваат одлики на лицето во ибериски стил, додека двете на десната се прикажани со одлики на африканските маски. Расистичкиот примитивизам евоцирал во овие маски, според Пикасо, го поттикнал да „''ослободи сосема оригинален уметнички стил на огромна, дури и дивјачка сила''“.<ref>Sam Hunter and John Jacobus, ''Modern Art'', Prentice-Hall, New York, 1977, pp. 135–136</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=_OCk5D-2rfYC&pg=PA146&dq=%22Les+Demoiselles+d%27Avignon%22+%22savage%22&hl=en&sa=X&ei=hVSHVPiYGIu7UfvTgoAG&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Les%20Demoiselles%20d'Avignon%22%20%22savage%22&f=false Gina M. Rossetti, ''Imagining the Primitive in Naturalist and Modernist Literature'', University of Missouri Press, 2006] {{ISBN|0826265030}}</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://lawrenceweschler.com/library/article/destroy-this-mad-brute-the-african-roots-of-world-war-i|title="Destroy this mad brute": The African root of World War I|last=Weschler|first=Lawrence|publisher=|year=|isbn=9781632867186|location=|pages=|language=en|access-date=2018-08-25|archive-date=2019-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190929051002/http://lawrenceweschler.com/library/article/destroy-this-mad-brute-the-african-roots-of-world-war-i|url-status=dead}}</ref> Во оваа адаптација, Пикасо направил радикално отстапување од традиционалното европско сликарство. Оваа прото-кубистичка работа се смета за плодна во раниот развој на [[Кубизам|кубизмот]] и модерната уметност. ''Les Demoiselles d’Avignon'' во времето кога била направена, предизвикала револуционерно и контроверзно мислење и довело до широк распространет гнев и несогласување, дури и меѓу најблиските соработници и пријатели на сликарот. Во времето на својата прва изложба во [[1916]] година, сликата се сметала за неморална.<ref name="Green, Courtauld">[http://assets.cambridge.org/97805215/83671/sample/9780521583671ws.pdf ''Picasso's Les Demoiselles d'Avignon''], edited by Christopher Green, Courtauld Institute of Art, University of London, Cambridge University Press, 2001</ref> Делото, насликано во студиото на Пикасо во [[Монмартр]], [[Париз]], било објавено јавно за првпат во Салон де Антин во јули [[1916]] година, на изложбата што ја организирал поетот [[Андре Салмон]]. На оваа изложба, Салмон го дал денешниот наслов на сликата, која претходно била позната како „Филозофски бордел“, со цел да се намали нејзиното скандалозно влијание врз јавноста.<ref name="Richardson91p19"/><ref name="Visions of the Modern">[https://books.google.com/books?id=d5wXeMFxA2IC&pg=PA56&dq=matisse+reaction+Les+Demoiselles+d%27Avignon&hl=en&sa=X&ei=UeiKVI6HA4jjaP_IgsgD&ved=0CDIQ6AEwAw#v=onepage&q=Demoiselles&f=false John Golding, ''Visions of the Modern''], University of California Press, 1994, {{ISBN|0520087925}}</ref><ref name=bbc>''[http://www.bbcactive.com/BroadcastLearning/MediaSupportFiles/PLOAM3%20synopsis.pdf The Private Life of a Masterpiece] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090205195234/http://www.bbcactive.com/BroadcastLearning/MediaSupportFiles/PLOAM3%20synopsis.pdf |date=2009-02-05 }}''. [[BBC]] Series 3, Episode 9. 17, 18</ref><ref name="archivesdefrance">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.archivesdefrance.culture.gouv.fr/action-culturelle/celebrations-nationales/2007/arts/les-demoiselles-d-avignon-pablo-picasso |title=Archives de France, ''Les Demoiselles d'Avignon, Pablo Picasso'', 2007 (French) |accessdate=2018-08-25 |archive-date=2016-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160919094238/http://www.archivesdefrance.culture.gouv.fr/action-culturelle/celebrations-nationales/2007/arts/les-demoiselles-d-avignon-pablo-picasso |url-status=dead }}</ref> Пикасо, кој секогаш ја нарекувал „''мон бордел''“, никогаш не ја засакал титулата на Салмон. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.moma.org/collection/object.php?object_id=79766 ''Les Demoiselles d'Avignon''] in the MoMA Online Collection *[http://www.moma.org/explore/conservation/demoiselles/ ''Les Demoiselles d'Avignon'' Conserving A Modern Masterpiece] *[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE5DF1E3EF933A05757C0A963958260 Julia Frey, Anatomy of a Masterpiece, ''New York Times'' Review of ''Les Demoiselles d'Avignon'' By William Rubin, Helene Seckel and Judith Cousins] *[http://www.architecturalrecord.com/ext/resources/news/2016/02-Feb/wild-men-of-paris-architectural-record-may-1910.pdf Gelett Burgess, ''The Wild Men of Paris, Matisse, Picasso and Les Fauves,'' 1910 (PDF)] [[Категорија:Уметнички слики од 1907 година]] [[Категорија:Кубизам]] [[Категорија:Слики од Пабло Пикасо]] s462eok3m4volcakfvnpho7rvpqefse 0 1208361 5591629 5427696 2026-07-13T17:27:10Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591629 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | image = Yves Klein in front of one of his canvases (1962) (cropped).jpg | caption = Клајн во 1962 | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1928|4|28}} | birth_place = [[Ница]], Франција | death_date = {{death date and age|df=yes|1962|6|6|1928|4|28}} | death_place = Париз, Франција | field = Сликарство, перформанс | spouse = [[Ротро Клајн-Моге]] | training = | movement = [[Нов реализам]] | works = ''IKB 191'' (1962)<br />''Монотона симфонија'' (1949) | patrons = | awards = }} '''Ив Клајн''' ({{langx|fr|Yves Klein}}; 28 април 1928 година – 6 јуни 1962 година) бил [[франција|француски]] [[уметност|уметник]] и важна личност во пост-воената европска уметност. Тој е водечки член на францускиот уметничко движење на [[нов реализам]] основан во 1960 година од страна на уметнички критичар [[Пјер Рестани]]. Клајн бил пионер во развојот на перформансите на уметноста, и се гледа како инспирација и како предводник на минимални уметности, како и [[поп-арт]]. == Животопис == Клајн е роден во [[Ница]], во [[Приморски Алпи (департман)|Приморски Алпи]] одделот на Франција. Неговите родители, Фред Клајн и Мари Рејмонд, двајцата сликари. Неговиот татко сликал во лежерен постимпресионистички стил, додека неговата мајка била водечка фигура во информалната уметност, која одржувала редовни вечери со други водечки практичарите на ова Парижанско апстрактно движење. Од 1942 до 1946 година, Клајн студирал на националното училиште Марин Маршанд и на националното училиште на Ориенталните јазици. Во тоа време, тој станал пријатели со Арман (Арманд Фернандес) и Клод Паскал и почнал со сликање. На возраст од деветнаесет години, Клајн и неговите пријатели лежејќи на плажа во јужниот дел на Франција, го делеле светот меѓу себе; Арман ја избрал земјата, Паскал, зборовите, додека Клајн ги избрал етеричните простори околу планетата, кој потоа ја потпишал:<blockquote class=""> Со овој познат симболичен гест на потпишување на небото, Клајн предвидел, задлабочен во мислите, на ударот на неговата уметност од тоа време, па натаму—потрага за најдалечната бесконечност.<ref>{{Interlanguage link multi|Hannah Weitemeier|de}}, ''Yves Klein, 1928–1962: Internacional Klein Blue'', translated by Carmen Sánchez Rodríguez (Cologne, Lisbon, Paris: Taschen, 2001), 8. {{ISBN|3-8228-5842-0}}.</ref> </blockquote>Помеѓу 1947 и 1948 година,<ref name="bio">{{Наведена мрежна страница|title=Yves Klein (1928–1962)|url=http://www.yveskleinarchives.org/documents/bio_us.html|publisher=Yves Klein Archives|accessdate=12 May 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130530082903/http://www.yveskleinarchives.org/documents/bio_us.html|archivedate=30 May 2013|df=dmy-all}}</ref> Клајн ја зачнал неговата ''Еднобојна Симфонија'' (1949 година, формално ''Еднобојна Тишина Симфонија'') што се состои од една 20-минутна одржлива хорда проследена со 20-минутно молчење<ref>Gilbert Perlein & Bruno Corà (eds) & al., ''Yves Klein: Long Live the Immaterial!'' ("An anthological retrospective", catalog of an exhibition held in 2000), New York: Delano Greenidge, 2000, {{ISBN|978-0-929445-08-3}}, p. [https://books.google.com/books?id=baJPAAAAMAAJ&q=%22This+symphony%2C+40+minutes+in+length+(in+fact+20+minutes+followed+by+20+minutes+of+silence)%22&pgis=1#search_anchor 226]: "This symphony, 40 minutes in length (in fact 20 minutes followed by 20 minutes of silence) is constituted of a single 'sound' stretched out, deprived of its attack and end which creates a sensation of vertigo, whirling the sensibility outside time."</ref><ref>See also at YvesKleinArchives.org [http://www.yveskleinarchives.org/works/works14_us.html a 1998 sound excerpt of ''Monotone Silence Symphony''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208181614/http://www.yveskleinarchives.org/works/works14_us.html|date=8 December 2008}} (Flash plugin required), and Klein's [http://www.yveskleinarchives.org/documents/chelsea_us.html "Chelsea Hotel Manifesto"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917214547/http://www.yveskleinarchives.org/documents/chelsea_us.html|date=17 September 2013}} (including a summary of the 2-part ''Symphony'').</ref>—преседан за [[Ла Монте Јанг|Ла Монте Младите]] летало музика и Џон Кејџовата ''4'33"''. Во почетокот на 1948 година, Клајн бил изложен на Макс Хенделовиот 1909 текст ''Розенкројцистичкиот космо-концепции ''и барал членство во американско здружение посветено на Розенкројцизам.<ref>Thomas McEvilley. "Yves Klein: Conquistador of the Void". Yves Klein: A Retrospective. (Houston: Institute for the Arts, Rice University, 1982), p 25.</ref> == Џудо == Додека присуствувал на националното училиште на Ориенталните јазици, Клајн почнал да вежба [[џудо]]. Во текот на годините 1948 до 1952 година, тој отпатувал за Италија, Велика Британија, Шпанија и Јапонија. Во Јапонија, на возраст од 25 години, тој станал господар на џудо добивајќи го рангот на ''јодан'' (4 ''дан''/степен црн појас) од Кодокан, кој во тоа време бил извонредно достигнување за западњак. Тој, исто така, останал во Јапонија во 1953 година. Во 1954 година Клајн, напишал книга за џудо наречена ''Основите на џудо''. Истата година, се преселил во Париз и почнал сериозно да се поставува себеси во уметничкиот свет. == Наследство == Несвесни од важноста на ново реалистичкото движење до 1990-тите, Њујоршките критичари од Клајновото време се обиделе да го нео-дадаист, а други критичари како Томас Мекевили, во есеј предадед на Артфорум во 1982, го класифицирале Клајн како ран, иако енигматичен, постмодернист. Ив Клајновата архива е сместена во [[Финикс|Феникс, Аризона]], каде неговата вдовица Ротро Клајн-Мокеј има куќа.<ref>"Painting the Blues; As a major new exhibition highlights the brief, colourful career of artist YVES KLEIN, his widow Rotraut talks exclusively to Laurence Marks" (29 Jan 1995) ''The Guardian'' p. 2</ref> == Уметноста на пазарот == Паралелно со делата од страна на [[Енди Ворхол]] и Вилем де Конинг, Клајновата слика ''RE<span> 46</span>'' (1960) беше меѓу првите пет продaдени дела на Кристиовата продажба на дела од Пост-Воениот период и Современа Уметност, во мај 2006 година. Неговата монохроматска слика  од син сунѓер  продадена за $4,720,000. Претходно, неговата слика ''RE јас'' (1958), беше продаденa за $6,716,000 на Кристиовата продажба во Њујорк во ноември 2000 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artinfo.com/news/story/15469/warhols-judds-drive-143m-sale-at-christies/?page=1|title=Warhols, Judds Drive $143M Sale at Christie's|last=Tully|first=Judd|date=9 May 2006|publisher=Artinfo|accessdate=23 April 2008}}</ref> Во 2008, ''MG 9'' (1962), монохроматска златна слика, се продала за $21,000,000 на Кристи.<ref>"The Great Contemporary Art Bubble", BBC4, 18 May 2009</ref> ''FC1 (Оган Боја 1)'' (1962), речиси 10 метри долг панел со вода и два модели, се продава за $36.4 милиони на Кристи во 2012 година.<ref>Carol Vogel (8 May 2012), [https://www.nytimes.com/2012/05/09/arts/design/rothko-painting-sells-for-record-nearly-87-million-at-christies.html "Record Sales for a Rothko and Other Art at Christie’s"], ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_New_York_Times The New York Times]''</ref> == Наводи== {{reflist|colwidth=30em}} [[Категорија:Родени во 1928 година]] [[Категорија:Починати во 1962 година]] [[Категорија:Луѓе од Ница]] [[Категорија:Починати во Париз]] [[Категорија:Апстрактни сликари]] jhurt6oglyogkp8ddkvs8fbh6wgfy4a 0 1208446 5591511 5093676 2026-07-13T13:25:21Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591511 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = Потекло | author = [[Ден Браун]] | language = англиски | country = САД | genre = [[Криминалистичка фантастика|Крими]], [[мистерија]], [[Трилер (жанр)|трилер]] | publisher = [[Doubleday]] | isbn = 978-0-593-07875-4 | image = | caption = | cover_artist = | series = [[Роберт Ленгтон]] | release_date = октомври 2017 | media_type = Print, Audiobook, ebook. | pages = | preceded_by = [[Пеколот (роман од Ден Браун)|Пеколот]] | followed_by = }} '''Потекло''' ([[англиски]]: ''Origin'') — роман од американскиот автор [[Ден Браун]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.latimes.com/books/la-et-jc-dan-brown-origin-20160928-snap-story.html|title=New Dan Brown book, 'Origin,' will continue his mega-selling Da Vinci Code series|date=May 30, 2017|newspaper=Los Angeles Times|author=Schaub, Michael}}</ref> издаден во [[2017]] година и петто издание во кое како главен лик се појавува во [[Роберт Ленгтон]], по ''[[Ангели и демони]]'', ''[[Кодот на Да Винчи]]'', ''[[Изгубениот симбол]]'' и ''[[Пеколот (роман од Ден Браун)|Пеколот]]''. Книгата била објавена на [[3 октомври]] [[2017]] од страна на ''Doubleday''<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Flood, Alison|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/books/2016/sep/28/dan-brown-returns-to-da-vinci-decoder-for-new-novel-origins|title=Dan Brown returns to Da Vinci decoder for new novel Origin|date=September 28, 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thebookseller.com/news/new-dan-brown-novel-origins-september-2017-399836|title=New Dan Brown novel Origin out next year|date=28 September 2016|author=Cowdrey, Katherine|magazine=[[The Bookseller]]}}</ref>. Дејството во книгата се одвива во [[Шпанија]]. [[File:BilGug.jpg|thumb|left|Музејот Гугенхајм во Билбао, каде што се одвива поголемиот дел од првиот дел од романот]] == Содржина == Роберт Лангдон, професор по симбологија и религиска иконологија на „Харвард“ пристигнува во ултрамодерниот музеј „Гугенхајм“ во Билбао за да присуствува на едно многу важно соопштение – објавувањето на едно откритие кое „засекогаш ќе ја промени науката“. Домаќин на вечерта е Едмонд Кирш, четириесетгодишен милијардер и футурист чии зашеметувачки, високотехнолошки пронајдоци и смели предвидувања го направиле светски почитувана личност. Кирш, кој пред две децении бил еден од првите студенти на Лангдон на „Харвард“, само што не објавил едно неверојатно откритие… Но, детално испланираната вечер одеднаш се претвора во хаос, а на скапоценото откритие на Кирш му се заканува опасност да биде загубено засекогаш. == Наводи == {{наводи}} {{Делата на Ден Браун}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Романи на Ден Браун]] [[Категорија:Книги од 2017 година]] kwvjccjym1dfdzrh2jk2ysr04feeop3 0 1208689 5591868 5537948 2026-07-14T08:32:12Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591868 wikitext text/x-wiki [[Податотека:View of Empire State Building from Rockefeller Center New York City dllu (cropped).jpg|мини|Најголемиот град во земјата, [[Њујорк (град)|Њујорк]], се смета за главен финансиски центар и метрополитенска економија во светот.]] '''Економијата на САД''' е најголемата [[економија]] во светот, мерено според вредноста на [[БДП]]. ==Надворешна трговија== Во 2017 година, најголемо учество во американскиот извоз на стоки имале [[ЕУ]] и [[Канада]] (по 18%), а потоа следувале: [[Мексико]] (16%), [[Кина]] (9%) и [[Јапонија]] (4%), додека 35% од извозот на САД отпаѓал на другите земји. Од друга страна, најголемо учество во американскиот увоз имале: Кина (22%), ЕУ (18%), Мексико и Канада (по 13%) и Јапонија (6%), додека 28% од американскиот увоз бил по потекло од другите земји. Притоа, САД имале дефицит во трговската размена со секој од нејзините пет најголеми трговски партнери, а дури 45,8% од трговскиот дефицит на САД отпаѓал на Кина.<ref>Зоран Јовановски, „Надворешно-трговскиот дефицит на САД“, ''Економија и бизнис'', година 20, број 242, септември 2018, стр. 10.</ref> ==Финансиски систем== ===Пазар на капитал=== ====Пазар на обврзници==== Пред 1984 година, САД задржувале [[данок]] во висина од 30 % на [[камата]]та исплатена на нерезидентите кои поседувале американски корпоративни или државни [[Обврзница|обврзници]]. Исто така, и американските претпријатија кои издавале [[Еврообврзница|еврообврзници]] во САД биле подлежни на оваа даночна обврска за каматата што им ја исплаќале на нерезидентите. Меѓутоа, овој данок бил укинат во 1984 година, а потоа американските претпријатија добиле право да им продаваат на странските инвеститори домашни обврзници кои гласат на доносител.<ref>Cheol S. Eun and Bruce G. Resnick, ''International Financial Management''. Boston etc.: Irwin/McGraw-Hill, 1998, стр. 173.</ref> ====Пазар на акции==== Пазарот на акции во САД е најголем во светот: пазарната капитализација во 2019 година изнесувала 44% од светската капитализација на [[Акционерско друштво|акционерските друштва]], иако американските акционерски друштва учествуваат само со 17% во вкупниот број на акционерски друштва во светот. Сепак, тоа претставува намалување во однос на 2000 година, кога американската пазарна капитализација претставувала половина од светската капитализација. Американскиот пазар на акции е двојно поголем во споредба со сите европски пазари на акции, земени заедно. Американските акции се најскапите акции во светот, мерени според показателот „цена / принос“.<ref>[https://www.nasdaq.com/articles/us-stock-market-biggest-most-expensive-world-us-economy-not-most-productive-2018-04-02 www.nasdaq.com (пристапено на 10.1.2019)]</ref> Во текот на [[XX век]], реалниот принос на акциите во САД изнесувал 4,3% на годишно ниво, во споредба со останатите пазари кои имале принос од 0,8%.<ref>Goetzmann, William N., Lingfeng Li, and K. Geert Rouwenhorst (2001), „Long-term global market correlations“. Working Paper w8612, National Bureau of Economic Research.</ref> Најпрестижниот [[берзански индекс]] во САД е [[Дау Џонс (берзански индекс)|Дау Џонс]] (''Dow Jones Industrial Average''), кој е составен од 30 акционерски друштва со вкупна пазарна капитализација од 7,5 трилиони [[долар]]и. Во составот на Дау Џонс 30 влегуваат следниве друштва: [[Мајкрософт|Microsoft]], [[Епл|Apple]], JP Morgan Chase & Co., [[Џонсон анд Џонсон|Johnson & Johnson]], [[Волмарт|Walmart]], [[Виза|Visa]], [[Проктер и гембл|Procter & Gamble]], ExxonMobil, Walt Disney, Home Depot, Verizon, [[Кока-Кола компанија|Кока кола]], Dow, Chevron, UnitedHealth, Merck & Co., [[Боинг]], Cisco Systems, [[Интел]], Pfizer, [[Мекдоналдс|McDonald's]], [[ИБМ|IBM]], United Technologies, [[Најк]], [[Американ Експрес|American Express]], 3M, [[Голдман Сакс|Goldman Sachs]], Caterpillar, Walgreens Boots Alliance и [[Тревелерс|Travelers]]. Индексот се пресметува со методата на ценовно пондерирани просеци, при што [[Акција (финансии)|акциите]] со повисоки пондер цени имаат поголемо влијание врз индексот од оние со понизок. Највисок пондер во индексот имаат акциите на „Боинг“, а по неа следуваат акциите на „Јунајтед хелт“.<ref>[https://www.cnbc.com/dow-30/ www.cnbc.com (пристапено на 15.1.2020)]</ref> Исто така, големо значење има берзанскиот индекс ''Standard & Poor Composite 500'' (S & P 500), составен од акциите на 500 претпријатија, а кој се пресметува така што како пондер служи пазарната вредност на акциите. Други познати берзански индекси во САД се: индексите на [[Њујоршка берза|Њујоршката берза]], индексите на [[Насдак|НАСДАК]], Вилшер 5000 итн.<ref>Zvi Bodie, Alex Kane, and Allan J. Marcus, ''Investments'' (fifth edition). Boston etc.: McGraw-Hill Irwin, 2002, стр. 51-53.</ref> Во 1987 година се случил голем пад на американскиот пазар на акции. Имено, во текот на три дена, од среда, 14 октомври до петок, 16 октомври, индексот Дау Џонс се намалил за околу 10% при што најголемиот дел од падот се случил во петокот попладне. По викендот, во понеделник, на 19 октомври 1987 година, индексот Дау Џонс се намалил за повеќе од 20%.<ref>John C. Hull, ''Risk Management and Financial Institutions'' (Fourth Edition). John Wiley and Sons, Hoboken, New Jersey, 2015, стр. 518.</ref> ====Инвестициски фондови==== [[Инвестициски фонд|Инвестициските фондови]] (''Mutual funds'') се појавиле во 1940 година и оттогаш забележале огромен растеж. Така, во 1940 година, вкупните средства со кои управувале овие фондови изнесувале 500 милиони долари, во 1960 година тој износ достигнал 17 милијарди, до 1980 година се зголемил на 134,8 милијарди, во 2000 година изнесувал 6 946,6 милијарди, додека во април 2014 година го достигнал нивото од 15 196,2 милијарди долари. Притоа, 46% од американските семејства имаат инвестирано во инвестициски фондови.<ref>John C. Hull, ''Risk Management and Financial Institutions'' (Fourth Edition). John Wiley and Sons, Hoboken, New Jersey, 2015, стр. 71-72.</ref> ===Банкарски систем=== ===Историски развој на банкарскиот систем во САД=== По стекнувањето на независноста, САД презеле мерки за намалување на зависноста од странските банки. Притоа, давањето дозвола за основање на банките било надлежност на сојузните држави при што на банките им било дозволено да основаат филијали само во рамките на одделна држава, а тие имале право и да издаваат [[Банкнота|банкноти]]. Подоцна, во 1791 година, американскиот [[Конгрес на Соединетите Американски Држави|конгрес]] ја основал [[Прва банка на САД|Првата банка на САД]] (''First Bank of the United States'') која добила дозвола за работа со трајност од 20 години. Таа била во сопственост на сојузната влада, можела да отвора филијали во сите сојузни држави, а била основана за да се зголеми довербата во банкнотите. Меѓутоа, [[кредит]]ната активност на банката била мала, а истовремено, конгресот бил загрижен поради централизацијата на финансиската моќ, па затоа, во 1811 година, кога завршила нејзината дозвола, банката била затворена, а нејзините средства и обврски биле префрлени на банките основани во сојузните држави. Во меѓувреме, банките одобрувале премногу кредити, што довело до првата американска банкарска криза во која пропаднале повеќе банки. Затоа, во 1816 година, конгресот ја основал [[Втора банка на САД|Втората банка на САД]] (''Second Bank of the United States''), повторно со дваесетгодишна дозвола. Сепак, поради стравот од преголема финансиска централизација, во 1836 година таа престанала да постои, т.е. нејзината дозвола не била продолжена. Така, во тој период, банкарскиот систем на САД го сочинувале само приватни банки, основани со дозвола на сојузните држави. Иако кон крајот на 1830-тите пропаднале повеќе банки, сепак во средината на [[19 век]] бројот на банките драстично се зголемил. Во 1864 година бил донесен Националниот банкарски закон (''national Banking Act'') чија цел била да ги принуди големите банки од северните држави да се префрлат од државна кон сојузна дозвола за работа. Оттука, конгресот им дал посебни даночни олеснувања на националните банки, кои пак морале да купуваат државни [[Обврзница|обврзници]]. Така, со тој закон настанало двојното банкарство во САД при што истовремено постојат банки со дозвола од сојузните држави и национални банки, т.е. банки со сојузна дозвола. Периодот од [[Американската граѓанска војна]] до почетокот на [[20 век]] е познат како „диво банкарство“ (''wildcat banking''), зашто постапката за основање и затворање на банките била многу лесна и немало никаква [[Регулација на банките|регулација]] на банките, кои контролирале повеќе од 90 % од [[Финансиски посредници|финансиското посредување]]. Во овој период, од средината на 1870-тите до средината на 1890-тите пропаднале околу 20 % од американските банки. Меѓутоа, по големата финансиска паника од 1907 година, довербата на јавноста во банките била нарушена, па во 1913 година, конгресот го донесол Законот за федералните резерви (''Federal Reserve Act'') со кој бил основан [[Федерални резерви на САД|Системот на федералните резерви]] како [[централна банка]] на САД. Со тој закон, сите национални банки имале обврска да членуваат во Системот на федералните резерви, додека членството било доброволно за банките со дозвола од сојузните држави.<ref>George H. Hempel and Donald G. Simonson, ''Bank Management'' (fifth edition). New York etc. John Wiley and Sons, 1999, стр. 8-10.</ref> За време на [[Големата депресија]], американскиот банкарски систем доживеал голем потрес: меѓу 1930 и 1933 година пропаднале дури 9 600 банки. Како последица на тоа, веднаш по стапувањето на должноста, американскиот претседател [[Франклин Д. Рузвелт|Рузвелт]] веднаш издејствувал конгресот да го изгласа Законот за банките во вонредни услови (''Emergency Banking Act'') кој бил донесен на 9 март 1933 година. Врз основа на тој закон, банките биел затворени во период од шест дена, а потоа 12 000 банки биле повторно отворени, 2 000 биле веднаш затворени, а 3 000 започнале да работат подоцна. Во следните две години, администрацијата на Рузвелт донела неколку важни закони во областа на банкарството, како: Федералниот закон за осигурување на депозитите од 1933 и 1934 година со кој била основана [[Федерална корпорација за осигурување на депозитите|Федералната корпорација за осигурување на депозитите]] (''Federal Deposit Insurance Corporation''), [[Глас-Стигалов закон|Глас-Стигаловиот закон]] од 1933 година со кој се одделиле [[Инвестициска банка|инвестициското]] и комерцијалното банкарство и биле воведени ограничувања во однос на исплатата на камата на депозитите, Законот за федералните резерви (''Federal Reserve Act'')од 1935 година со кој се засилила контролната функција на ФЕД, итн.<ref>George H. Hempel and Donald G. Simonson, ''Bank Management'' (fifth edition). New York etc. John Wiley and Sons, 1999, стр. 11-12.</ref> По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], американските банки биле многу регулирани и заштитени од [[конкуренција]]та. Како последица на тоа, во 1960-тите банките располагале со околу 40 % од вкупните средства на [[Финансиски систем|финансискиот систем]], а потоа започнал периодот на нивната стагнација така што во 1998 година нивното улество се намалило на само 20 % од вкупните средства на финансискиот систем. Истовремено, банките постепено почнале да воведуваат нови иновативни производи со кои настојувале да ја избегнат строгата регулација. Така, во 1962 година, њујоршката банка ''City National Bank'' ја вовела преносливата [[Депозитарна потврда|потврда за депозит]] (''Negotiable certificate of deposit''). Под притисок на банките, во 1980 година, конгресот го донесол Законот за дерегулација на депозитарните институции и за монетарна контрола (''Depository Institutions and Monetary Control Act'') со кој било предвидено до 1985 година да се отстранат ограничувањата на [[Каматна стапка|каматните стапки]] на депозитите. Во текот на 1980-тите се случило масовно пропаѓање на штедно-кредитните здруженија (''Savings and Loan Associations''), а за обесштетување на штедачите биле потрошени меѓу 200 и 300 милијарди долари, Истовремено, и банките се нашле во неповолни услови, што довело до пропаѓање на 1 304 банки меѓу 1985 и 1992 година, вклучувајќи го и фактичкото пропаѓање на десеттата по големина банка, ''Continental Illinois Bank of Chicago''. Во 1990-тите дошло до голема концентрација на американскиот банкарски систем: бројот на малите банки (оние со средства под една милијарда долари) се намалил од 12 500 на 8 661 при што нивното учество во вкупните средства на банкарскиот сектор се намалило од 54 % на 21 %; од друга страна, бројот на големите банки (оние со повеќе средства од 10 милијарди долари) се зголемил од 6 на 65, а нивното учество во вкупните средства на банкарскиот сектор пораснало од 32 % на 60 %.<ref>George H. Hempel and Donald G. Simonson, ''Bank Management'' (fifth edition). New York etc. John Wiley and Sons, 1999, стр. 12-22.</ref> {| class="wikitable" |+ Број на банки во САД, 1811-1930<ref>George H. Hempel and Donald G. Simonson, ''Bank Management'' (fifth edition). New York etc. John Wiley and Sons, 1999, стр. 9.</ref> |- ! Година !! Број на банки !! Вкупни средства (во мил. долари) |- | 1811 || 88 || 42 |- | 1820 || 307 || 103 |- | 1830 || 329 || 110 |- | 1866|| 1 391 || 1 673 |- | 1880 || 3 355 || 3 399 |- | 1900 || 13 053 || 11 388 |- | 1920 || 30 909 || 53 094 |- | 1930 || 24 273 || 74 290 |} ===Структура на банкарскиот систем=== Во текот на 1970-тите и почетокот на 1980-тите, бројот на [[Банка|банките]] во САД бил приближно стабилен и се движел помеѓу 13 500 и 14 500. Потоа, пропаѓањата на повеќе банки и меѓусебните спојувања придонеле бројот на банките драстично да се намали на 6 544 во 2010 година.<ref>F. M. Scherer, ''Financial Mergers and Their Consequences'', Harvard University, John F. Kennedy School of Government, 2013.</ref> Наспроти големиот број банки, американскиот банкарски систем е многу концентриран: во 2014 година имало само 91 голема банка (со вкупни средства над 10 милијарди долари), но тие учествувале со дури 83% во вкупните средства на американскиот банкарски систем.<ref name="John C. Hull 2015">John C. Hull, ''Risk Management and Financial Institutions'' (Fourth Edition). John Wiley and Sons, Hoboken, New Jersey, 2015, стр. 26-27.</ref> {| class="wikitable" |+ Број на банки во САД, 1934-2017<ref>Извор: Federal Deposit Insurance Corporation.</ref> |- ! Година !! Број на банки |- | 1934 || 14 146 |- | 1944 || 13 268 |- | 1954 || 13 323 |- | 1964|| 13 493 |- | 1974 || 14 230 |- | 1980 || 14 434 |- | 1985 || 14 417 |- | 1990 || 12 347 |- | 1997 || 9 144 |- | 2002 || 7 887 |- | 2006 || 7 397 |- | 2008 || 7 077 |- | 2010 || 6 519 |- | 2013 || 5 847 |- | 2016 || 5 112 |- | 2017 || 4 918 |} ===Регулација на банкарскиот систем=== Во САД постојат повеќе периоди на засилување и намалување на регулацијата на банките. Првиот закон во областа на банкарството е Законот за националното банкарство од 1864 година при што била основана посебна служба (''Comptroller of the Currency'') за доделување дозволи за работа на целата територија на САД, наместо само во одделните сојузни држави како што било дотогаш. Во 1913 година бил донесен Законот за федералните резерви со кој била основана централната банка која добила одредени надлежности во регулацијата и супервизијата на банките. Во 1933 и 1934 година било воведено задолжителното осигурување на депозитите во согласност со Федералнито закон за осигурување на депозитите, а Глас-Стигаловиот закон од 1933 година ги раздвоил инвестициското од комерцијалното банкарство. Со Законот за банкарските велепоседнички друштва од 1956 година и со неговите амандмани од 1963 и 1970 година биле ограничени активностите на [[Банкарска велепоседничко друштво|банкарските велепоседнички друштва]]. Во 1980 година започнал процесот на дерегулација на банките, кога бил донесен Законот за дерегулација на депозитарните институции и за монетарна контрола (''Depository Institutions and Monetary Control Act'') со кој било предвидено до 1985 година да се отстранат ограничувањата на каматните стапки на депозитите и бил зголемен износот на осигурувањето на [[депозит]]ите од 40 000 на 1000 долари. Дерегулацијата на депозитите на населението била дополнително засилена со Гарн-Сенжерменовиот закон (''Garn-St. Germain Act'') од 1982 година, кој им дозволил на депозитарните институции да отвораат сметки на пазарот на пари. Во 1989 година бил донесен Законот реформа на финансиските институции, за обнова и за спроведување (''Financial Institutions Reform, Recovery, and Enforcement Act'', ''FIRREA'') со кој биле направени промени во однос на штедно-кредитните здруженија и во однос на осигурувањето на депозитите. Дополнителни промени во осигурувањето на депозитите биле направени со Законот за унапредување на Федералната корпорација за осигурување на депозитите (''Federal Deposit Insurance Corporation Improvement Act''). Во 1994 година, со Законот за меѓудржавно банкарство и за ефикасност на отворањето филијали (''Interstate Banking and Branching Efficiency Act'') целосно се отстраниле сите органичувања за влез на банките од една во друга сојузна држава.<ref>George H. Hempel and Donald G. Simonson, ''Bank Management'' (fifth edition). New York etc. John Wiley and Sons, 1999, стр. 10-26.</ref> Пред 1930-тите, големите комерцијални банки во САД работеле и со хартии од вредност. За да се спречи судирот на интереси меѓу комерцијалното и [[Инвестициска банка|инвестициското банкарство]], во 1933 година бил донесен т.н. Глас-Стигалов закон (''Glass-Steagall Act'') со кој се раздвоиле овие две активности, т.е. на комерцијалните банки им биле наметнати бројни ограничувања. Така, ним им било забрането да вршат јавна понуда на [[хартии од вредност]], да вршат купопродажба на хартии од вредност со јавноста и да продаваат осигурителни полиси. Сепак, на комерцијалните банки им било дозволено да запишуваат државни хартии од вредност и приватни пласмани. Од друга страна, на инвестициските банки им било забрането да прифаќаат [[депозит]]и и да одобруваат комерцијални [[кредит]]и. Во 1960-тите, на комерцијалните банки им било дозволено да посредуваат во издавањето на општинските [[Обврзница|обврзници]], а тие можеле слободно да се занимаваат со инвестициско банкарство во странство. Во 1987 година, американската централна банка дополнително ги олабавила овие ограничувања, дозволувајќи им на банките да формираат велепоседнички друштва со две подружници — една за инвестициско и друга за комерцијално банкарство. Во 1991 година, со законот познат како ''FDICIA'', можноста на банкарските велепоседнички друштва да се занимаваат со инвестициско банкарство добила и законска основа. Во 1997 година, комерцијалните банки добиле дозвола да купуваат (преземаат) инвестициски банки. Во 1997 година, ФЕД им дозволил на подружниците на банкарските велепоседнички друштва да можат да остваруваат приходи од инвестициско банкарство до 25 % (наместо 10 % како што било дотогаш). Конечно, во 1999 година бил донесен Законот за модернизација на финансиските услуги (''Financial Services Modernization Act''), кој ги отстранил сите ограничувања во активностите на банките. Во 2008 година, банката ''JPMorgan Chase'' ја презела инвестициската банка ''Bear Stearns'', додека [[Банка на Америка|Банката на Америка]] ја купила инвестициската банка [[Мерил Линч]] (''Merrill Lynch''). Истовремено, другите две големи инвестициски банки, [[Голдман Сакс]] (''Goldman Sachs'') и [[Морган Стенли]] (''Morgan Stanley'') се пререгистрирале како [[Банкарска велепоседничко друштво|банкарски велепоседнички друштва]] и тоа го означил крајот на поделбата меѓу инвестициското и комерцијалното банкарство во САД.<ref>John C. Hull, ''Risk Management and Financial Institutions'' (Fourth Edition). John Wiley and Sons, Hoboken, New Jersey, 2015, стр. 37-38.</ref><ref>Dileep Mehta and Hung-Gay Fung, ''International Bank Management''. Blackwell Publishing, 2004, стр. 306-307.</ref> Традиционално, во американскиот банкарски систем постоеле долгогодишни ограничувања во однос на можноста за ширење на банките од една во друга американска држава. Така, во 1927 година бил донесен Мекфејденовиот закон (дополнет во 1933 година) со кој на банките им било забрането да отвораат филијали во повеќе од една сојузна држава, а едниствениот начин за заобиколување на ова ограничување било да се воспостави мултибанкарски холдинг (''multibank holding company''), т.е. друштво кое поседува повеќе подружници-банки. На тој начин, до 1956 година се појавиле 47 банкарски велепоседнички друштва, но потоа бил изменет Законот за банкарски велепоседнички друштва и оваа практика била укината. Од друга страна, за да ги заобиколат новите ограничувања, банките почнале да формираат велепоседнички друштва кои поседувале само една банка, а повеќе небанкарски друштва. Меѓутоа, Законот за банкарски велепоседнички друштва од 1970 година ги ограничил активностите и на ваквите велепоседнички друштва. Сепак, во 1978 година, државата [[Мејн]] им дозволила на банките од другите држави да работат во неа, а потоа, тој пример го следеле и другите држави. Како последица на тоа, меѓудржавните органичувања на банките почнале да исчезнуваат. Во 1994 година бил донесен Ригел-Ниловиот закон за меѓудржавно банкарство и ефикасноста на филијалите (''Riegel-Neal Interstate Banking and Branching Efficiency Act'') кој им дозволил на банкарските велепоседнички друштва да преземаат и отвораат филијали во други сојузни држави. Наспроти големиот број банки, американскиот банкарски систем е многу концентриран: во 2014 година имало само 91 голема банка (со вкупни средства над 10 милијарди долари), но тие учествувале со дури 83% во вкупните средства на американскиот банкарски систем.<ref name="John C. Hull 2015"/> Во однос на регулативата во врска со активностите на странските банки во САД, клучна улога има Законот за меѓународно банкарство (''International Banking Act'') од 1978 година со кој се воспоставил принципот на национален третман на сите странски банки од кои се бара да ги исполнат сите законски прописи кои се однесуваат на домашните банки. Тоа значи дека странските банки се предмет на супервизија на ФЕД и мора да издвојуваат [[задолжителна резерва]] под истите услови како домашните банки. Во 1991 година бил донесен уште еден важен закон, Законот за унапредување на супервизијата на странските банки (''Foreign Bank Supervision Enhancement Act'') кој донесол пет важни новини: прво, за да влезе на американскиот пазар, секоја странска банка мора да добие одобрение од ФЕД за организационата форма; второ, ФЕД може да ја затвори странската банка ако супервизијата во нејзината домашна земја е несоодветна, ако банката ги прекрши американските закони или ако применува несигурни банкарски практики; трето, ФЕД може да врши [[супервизија]] на секоја филијала на странската банка; четврто, на депозитите во странскиет банки се применува американскиот систем на осигурување; петто, филијалата на странка банка која работи со дозвола на некоја сојузна држава не може да врши активности кои не им се дозволени на филијалите на домашните банки.<ref>Dileep Mehta and Hung-Gay Fung, ''International Bank Management''. Blackwell Publishing, 2004, стр. 41.</ref> Регулацијата на капиталот на банките во САД започнала во 1981 година, по големиот бран на пропаѓање на штедно-кредитниет институции, кога регулаторните агенции започнале за воведуваат единствени стандарди за капиталот. Притоа, ФЕД и Службата на контролорот на валутата се фокусирале врз две мерки на капиталот: односот меѓу основниот капитал (акционерскиот капитал и резервите за покривање на загубите на кредитите) и вкупните средства и односот меѓу вкупниот капитал (збир на основниот капитал, [[Приоритетни акции|приоритетните акции]] со ограничена рочност и дел од [[Субординиран долг|субординираниот долг]]) и вкупните средства. Од друга страна, Федералната корпорација за осигурување на депозитите користела само едне показател: односот меѓу акционерскиот капитал и вкупниет средства. Во 1986 година, ФЕД склучил спогодба со [[Банка на Англија|Банката на Англија]] за воспоставување повисоки стандарди за потребниот капитал при што тие ги вклучувале и [[Вонбилансни ставки|вонбилансните ставки]]. Во 1989 година, Конгресот го донел законот познат како ''FIRREA'' со кој од депозитните институции се барало да одржуваат основен капитал од најмалку 3 % од вкупните средства. Подоцна, од 1992 година, законот познат како ''FDICIA'' воспоставил стандарди за потребниот капитал засновани врз односот меѓу основниот капитал (''core capital'') и вкупните средства изложени на ризик. Притоа, според степенот на капитализација, банките биле поделени во пет групи:<ref>Dileep Mehta and Hung-Gay Fung, ''International Bank Management''. Blackwell Publishing, 2004, стр. 286-287.</ref> * добро капитализирани (оние со акционерски капитал поголем од 5 %, со капитал од нивото 1 над 6 % и со вкупен капитал над 10 %) * соодветно капитализирани (оние со акционерски капитал над 4 %, со капитал од нивото 1 над 4 % и со вкупен капитал над 8 %) * поткапитализирани (оние со акционерски капитал под 4 %, со капитал од нивото 1 под 4 % и со вкупен капитал под 8 %) * значително поткапитализирани (оние со акционерски капитал под 3 %, со капитал од нивото 1 под 3 % и со вкупен капитал под 6 %) * критично поткапитализирани (оние со вкупен капитал под 2 %) САД започнале со примена на [[Базелска спогодба|Базелската спогодба]] на 1 јануари 1993 година.<ref>Dileep Mehta and Hung-Gay Fung, ''International Bank Management''. Blackwell Publishing, 2004, стр. 287.</ref> [[Финансиска криза 2007–2008|Финансиската криза од 2007 година]] оставила големи последици врз американскиот банкарски систем. Поради пропаѓањето на повеќе банки, во јули 2010 година бил донесен т.н. Дод-Френков закон (''Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act'') чии главни одредби се:<ref>John C. Hull, ''Risk Management and Financial Institutions'' (Fourth Edition). John Wiley and Sons, Hoboken, New Jersey, 2015, стр. 366-368.</ref> * биле основани две нови регулаторни тела - [[Совет за надзор врз финансиската стабилност|Советот за надзор врз финансиската стабилност]] (''Financial Stability Oversight Council'', ''FSOC'') и Службата за финансиско истражување (''Office of Financial Research'', ''OFR'') * биле проширени надлежностите на Федералната корпорација за осигурување на депозитите во однос на ликвидацијата на банките * Службата за супервизија на штедилниците (''Office of Thrift Supervision'') била укината * износот на осигурувањето на депозитите бил трајно зголемен на 250 000 долари * [[хеџ фонд]]овите и личните институции добиле обврска да се регистрираат кај Комисијата за хартии од вредност * била основана [[Федерална служба за осигурување]] (''Federal Insurance Office'') * било прифатено т.н. Волкерово правило (''Volcker rule'') со кое на депозитните институции им било забрането да тргуваат со [[Хартија од вредност|хартии од вредност]] за своја сметка * трансакциите со стандардизираните деривати со кои се тргува на шалтерските пазари мора да се извршуваат на електронски платформи, познати како средства за извршување на [[своп]]ови (''Swap execution facilities''), а ваквите трансакции меѓу финансиските институции мора да се порамнуваат кај централните [[Клиринг|клириншки]] куќи * била зголемена заштитата на инвеститорите * во рамките на Комисијата за хартии од вредност била основана Служба за кредитните рејтинзи со задача да врши надзор врз агенциите за [[кредитен рејтинг]] * била укината употребата на надворешните агенции за кредитен рејтинг во регулацијата ба банките * во рамките на [[Систем на федералните резерви|Системот на федералните резерви]] било основано Бирото за финансиска заштита * издавачите на [[Секјуритизација|секјуритизирани]] производи биле задолжени да чуваат кај себе 5% од секој производ * големите финансиски фирми мора да имаат барем еден член на одборот на директори со искуство во областа на управувањето со [[Ризик|ризиците]] во сложени и големи фирми * Федералната корпорација за осигурување на депозитите добила овластување да може да преземе некоја голема финансиска институција која е пред пропаѓање * системски значајните финансиски институции мора да изработат документ со кој ќе покажат како би обезбедиле пари во случај на криза Во периодот од 1930 до 1933 година, во САД пропаднале околу 10 000 банки. Поради тоа, во 1933 година, САД формирале посебна државна агенција за заштита на малите штедачи — [[Федерална корпорација за осигурување на депозитите|Федералната корпорација за осигурување на депозитите]] (''Federal Deposit Insurance Corporation'', ''FDIC''). На почетокот биле [[Осигурување на депозитите|осигурани само депозитите]] во износ до 2 500 долари, а подоцна овој износ бил зголемен во неколку наврати, а со последните измени од октомври 2008 година, осигурувањето ги покрива [[депозит]]ите во висина до 250 000 долари по штедач во една банка. Притоа, банките плаќаат премии за осигурување на домашните депозити, а од 2007 година, големината на премиите зависи од капиталот на банката и од оцената на банката добиена од [[Супервизија|супервизорот]]. За добро капитализираните банки, премијата може да изнесува 0,1% од осигурениот износ, а за поткапитализираните банки премијата може да достигне 0,35%. До 1980 година, системот на осигурување на депозитите функционирал добро, но потоа, во следните десет години пропаднале над илјада банки така што резервите на Федералната корпорација сериозно се намалиле и таа морала да позајми 30 милијарди долари од министерството за финансии. Во 1991 година бил донесен Законот за подобрување на Федералната корпорација за осигурување на депозитите (''Federal Deposit Insurance Corporation Improvement Act'', ''FDICIA'') со цел да спречи таа да стане несолвентна во иднина. Во 2006 година, резервите на Федералната корпорација достигнале 50 милијарди долари, но тие повторно се намалила за време на финансиската криза од 2007 година.<ref>John C. Hull, ''Risk Management and Financial Institutions'' (Fourth Edition). John Wiley and Sons, Hoboken, New Jersey, 2015, стр. 30-31.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Економија на САД]] [[Категорија:Економија по земја]] kars1qbti1hkzlztk7jn03yeg9hh0pm 0 1212659 5591616 5082092 2026-07-13T16:45:40Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591616 wikitext text/x-wiki '''Пред да кажеш „ало“''' ([[италијански]]: ''Prima che tu dica „Pronto“'') — збирка раскази на италијанскиот писател [[Итало Калвино]], објавена во 1993 година. [[File:Italo e i genitori.png|thumb|Калвино со своите родители, 1925 година]] ==Содржина== Збирката содржи раскази од повеќе периоди од творештвото на Калвино:<ref>Italo Kalvino, ''Pre nego što kažeš „halo“''. Beograd: Rad, 2001, стр. 121-122.</ref> * Апологии и раскази (''Apologhi e racconti 1943-1958'') :* Блесок :* Кому му е добро :* Совест :* Црна овца :* Љубов далеку од дома :* Ветрот во еден град :* Очите на непријателот :* Генерал во библиотеката :* Племето што гледа во небото :* Ноќен монолог на еден шкотски благородник :* Еден убав мартовски ден :* Големи риби, мали риби * Раскази и дијалози (''Racconti e dialoghi 1968-1984'') :* Меморијата на светот :* Пред да речеш „ало“ :* Леденото доба :* Повикување на водата :* Огледало, мета :* Сеќавањата на Казанова :* Последниот канал ==Осврт кон делото== Збирката дава пресек на целата раскажувачка историја на Калвино, откривајќи дека на почетокот тој бил ученик, а најпосле станал книжевен [[волшебник]]. Така, оваа збирка покажува како почетниот [[Реализам|реализам]] во расказите на Калвино постепено се одликува со одреден формализам и станува облагородено со фантастиката, а некогашниот политички ангажман еволуира во прекрасен книжевен херметизам. За чудо, во текот на таа еволуција, расказите на Калвино стануваат сè поблиски до читателите. Сепак, збирката нема чисто археолошка вредност, зашто расказите на Калвино, независно од кој период потекнуваат, секогаш го носат неговиот неповторлив печат што се одликува со елеганција и со [[хумор]]. Расказите во оваа збирка се однесуваат на љубовта и отсутноста, на [[љубов]]та и осаменоста, така што може да се каже дека цело време се раскажува за истото, но на илјада различни начини. Кај Клавино, секој од тие начини се одликува со посебен мирис и вкус, а збирката претставува галерија на мали настани кои писателот ги претворил во чудо на големиот [[живот]].<ref>„Priče Itala Kalvina“, во: Italo Kalvino, ''Pre nego što kažeš „halo“''. Beograd: Rad, 2001, стр. 121-122.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Итало Калвино]] [[Категорија:Книги од 1993 година]] [[Категорија:Италијански раскази]] [[Категорија:Книги на италијански јазик]] 6q78iyea6hi5sk6shfr3b14d22pgr7z 0 1213509 5591828 5559487 2026-07-14T06:22:44Z Bjankuloski06 332 /* Екологија */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591828 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Хавајски Острови |native_name = {{native name|haw|Mokupuni o Hawai‘i|paren=omit}} |native_name_link = Hawaiian language |native_name_lang = haw |image = Hawaje-NoRedLine.jpg |image_size = 260px |image_caption = Сателитска снимка на Хавајските Острови |map_image = Hawaiianislandchain USGS.png |location = [[Тихи Океан]] |total_islands = 137 |highest_mount = {{ubl|[[Mauna Kea]]|{{convert|13796|ft|m|0|abbr=on}}}} |country = [[САД]] |country_admin_divisions_title = Сојузна држава |country_admin_divisions = [[Хаваи]] |country_largest_city = [[Хонолулу]] }} '''Хавајските Острови''' се [[архипелаг]] од 8 поголеми острови, неколку [[атол]]и, и голем број на мали островчиња и [[Подводни|подводни планини]] кои се наоѓаат во северниот дел на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]]. Целиот архипелаг се протега во должина од 2400 км од [[Хаваи остров|Хаваи]] (островот) на југ, до атолот [[Куре]] кој се наоѓа на најсеверниот дел од архипелагот. Порано оваа група на острови од [[Европејци]]те и [[Американци]]те била нарекувана Сендвич Острови ([[Англиски јазик|англ.]] Sandwich Islands). Името им било дадено од страна на [[Џејмс Кук]], во чест на [[Џон Монтагу|Џон Монтагу, четвртиот ерл од Сендвич]]. Сегашното име на архипелагот Хаваи е име и на најголемиот остров на архипелагот. Хавајската монархија била соборена во [[1893]] година од богатите европски и американски доселеници на островите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://libweb.hawaii.edu/digicoll/annexation/blount/br0588.php|title=Annexation of Hawaii {{!}} University of Hawaii at Manoa Library|work=libweb.hawaii.edu|accessdate=2018-12-18}}</ref> Била воспоставена република, и покрај спротставувањето на поголемиот дел од хавајскиот народ.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/303518509|title=The Americans.|last1=Danzer|first1=Gerald A|last2=McDougal Littell|date=2009|publisher=McDougal Littell|isbn=9780618916290|location=Evanston, IL|oclc=303518509 |language=en}}</ref> Доселениците во [[1898]] година успешно се договриле со [[Соединети Американски Држави|САД]] за анексија на островите.<ref>{{Наведена книга|title=Hawaii: Islands Under the Influence|last=Kent|first=Noel J.|date=October 1993 |publisher=University of Hawaii Press|isbn=0-8248-1552-1|location=|pages=}}</ref> Хавајските острови се прогласени за најмлада, 50–та држава на САД, и тука спаѓаат скоро сите острови на хавајскиот архипелаг, вклучувајќи ги и ненаселените [[Северозападни Хавајски Острови]], освен [[Мидвејски Атол]] кој е неинкорпорирана територија на САД во склоп на [[Мали оддалечени острови на САД|Малите оддалечени острови на САД]]. Хавајските острови се издигнати врвови на големиот подводен планински венец, кој бил формиран од [[вулканската активност]] на [[Врела точка|врелите точки]] на [[Обвивка на Земјиното јадро|обвивката на Земјиното јадро]]. Островите се оддалечени 3000 км од најблиското копно. == Острови и гребени == [[Џејмс Кук]] дошол на островот на 18 јануари 1778 година и ги нарекол Сендвич острови, според името на [[Џон Монтагу|Џон Монтагу, четвртиот ерл од Сендвич]], кој како прв лорд во Адмиралитетот<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=O5AqNKtDqX0C&pg=PA222|title=A Voyage to the Pacific Ocean: Undertaken, by the Command of His Majesty, for Making Discoveries in the Northern Hemisphere, to Determine the Position and Extent of the West Side of North America, Its Distance from Asia, and the Practicability of a Northern Passage to Europe : Performed Under the Direction of Captains Cook, Clerke, and Gore, in His Majesty's Ships the Resolution and Discovery, in the Years 1776, 1777, 1778, 1779, and 1780|last1=Cook|first1=James|last2=Clerke|first2=Charles|last3=Gore|first3=John|last4=King|first4=James|date=1784|publisher=W. and A. Strahan|language=en}}</ref> ја спонзорирал експедицијата на Кук. Ова име останало во употреба сѐ до [[1840]] година, кога постепено било заменето со локалното име Хаваи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://evols.library.manoa.hawaii.edu/bitstream/handle/10524/495/JL14054.pdf?sequence=2|title=From Cook to the 1840 Constitution: The Name Change from Sandwich to Hawaiian Islands|last=Clement|first=Russell|date=|work=University of Hawai'i at Manoa Hamilton Library|archive-url=|archive-date=|accessdate=}}</ref> Површината на целиот архипелаг изнесува 16636,5 км<sup>2</sup>, со исклучок на Мидвејскиот Атол.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://files.hawaii.gov/dbedt/census/geo/hi_gslcg.pdf|title=Guide to State and Local Census Geography – Hawaii|last=|first=|date=|work=Washington, DC: U.S. Census Bureau. 2013-09-09. pp. 1–2. Retrieved 2016-09-16.|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006175353/http://files.hawaii.gov/dbedt/census/geo/hi_gslcg.pdf|archive-date=2016-10-06|accessdate=|url-status=dead}}</ref> === Главни острови === Архипелагот има осум големи острови, кои се нарекуваат уште и Хавајски ветровити острови. Сите острови се населени, освен островот [[Кахоолаве]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://worldpopulationreview.com/states/hawaii-population/|title=Hawaii Population 2016 (Demographics, Maps, Graphs)|last=|first=|date=|work=worldpopulationreview.com|archive-url=|archive-date=|accessdate=2018-12-18}}</ref> {| class="wikitable sortable" id="95" ! id="98" |Остров ! id="100" |Друго име ! id="102" |Површина ! id="104" |Население<br />(во 2010&nbsp;г.) ! id="106" |Густина ! id="108" |Највисок врв ! id="110" |Висина ! id="112" |Геолошка старост (Ma)<ref>{{Cite book|title=Kauai's Geologic History|last=Chuck Blay and Robert Siemers (Editor)|date=|isbn=0974472301 }}</ref> ! id="115" |Локација |- id="117" | id="118" |'''[[Хаваи (Голем Остров)|Хаваи]]'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:365308|title=GNIS Detail - Island of Hawaiʻi|work=geonames.usgs.gov|accessdate=2018-12-18|archive-date=2020-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128193301/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:365308|url-status=dead}}</ref> | id="121" |Големиот Остров | id="123" style="text-align:right;" |10432,5&nbsp;км<sup>2</sup> | id="125" style="text-align:right;" |185079 | id="127" style="text-align:right;" |<span style="display:none">4</span> <span class="sortkey" style="display:none">45.94811</span>17,7407/км<sup>2</sup> | id="129" |Mauna Kea | id="132" style="text-align:right;" |<span style="display:none">1</span> 4205&nbsp;m | id="134" |0,4 | id="136" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Hawaiian_Islands&params=19_34_N_155_30_W_type:isle&title=Hawaii <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">19°34′N</span> <span class="longitude">155°30′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="vcard"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">19.567°N 155.500°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">19.567; -155.500</span> (<span class="fn org">Hawaii</span>)</span></span></span>]</span> |- id="137" | id="138" |'''[[Мауи]]'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:362237|title=GNIS Detail - Maui|work=geonames.usgs.gov|accessdate=2018-12-18}}{{Мртва_врска|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | id="141" |Заливскиот Остров | id="143" style="text-align:right;" |<span style="display:none">2</span> 1883,4&nbsp;км<sup>2</sup> | id="145" style="text-align:right;" |144444 | id="147" style="text-align:right;" |<span style="display:none">2</span> <span class="sortkey" style="display:none">198.63036</span><span class="sortkey" style="display:none">76.69161</span>76,692/км<sup>2</sup> | id="149" |Haleakalā | id="152" style="text-align:right;" |<span style="display:none">2</span> 3055&nbsp;m | id="154" |1,3–0,8 | id="156" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Hawaiian_Islands&params=20_48_N_156_20_W_type:isle&title=Maui <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">20°48′N</span> <span class="longitude">156°20′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="vcard"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">20.800°N 156.333°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">20.800; -156.333</span> (<span class="fn org">Maui</span>)</span></span></span>]</span> |- id="157" | id="158" |'''[[Оаху]]'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:359508|title=GNIS Detail - Oʻahu|work=geonames.usgs.gov|accessdate=2018-12-18|archive-date=2017-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712030922/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:359508|url-status=dead}}</ref> | id="161" |Местото на собирање | id="163" style="text-align:right;" |1545,4&nbsp;км<sup>2</sup> | id="165" style="text-align:right;" |953207 | id="167" style="text-align:right;" |<span style="display:none">1</span> <span class="sortkey" style="display:none">1,597.4644</span>616,78/км<sup>2</sup> | id="169" |Mount Ka<span class="unicode">ʻ</span>ala | id="172" style="text-align:right;" |<span style="display:none">5</span> 1220&nbsp;m | id="174" |3,7–2,6 | id="176" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Hawaiian_Islands&params=21_28_N_157_59_W_type:isle&title=Oahu <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">21°28′N</span> <span class="longitude">157°59′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="vcard"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">21.467°N 157.983°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">21.467; -157.983</span> (<span class="fn org">Oahu</span>)</span></span></span>]</span> |- id="177" | id="178" |'''[[Кауај]]'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:358305|title=GNIS Detail - Kauaʻi|work=geonames.usgs.gov|accessdate=2018-12-18|archive-date=2020-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111002200/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:358305|url-status=dead}}</ref> | id="181" |Островот Градина | id="183" style="text-align:right;" |<span style="display:none">4</span> 1430,5&nbsp;км<sup>2</sup> | id="185" style="text-align:right;" |66921 | id="187" style="text-align:right;" |<span style="display:none">3</span> <span class="sortkey" style="display:none">121.16784</span><span class="sortkey" style="display:none">46.7</span>46,783/км<sup>2</sup> | id="189" |Kawaikini | id="192" style="text-align:right;" |<span style="display:none">3</span> 1598&nbsp;m | id="194" |5,1 | id="196" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Hawaiian_Islands&params=22_05_N_159_30_W_type:isle&title=Kauai <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">22°05′N</span> <span class="longitude">159°30′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="vcard"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">22.083°N 159.500°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">22.083; -159.500</span> (<span class="fn org">Kauai</span>)</span></span></span>]</span> |- id="197" | id="198" |'''[[Молокај]]'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:362468|title=GNIS Detail - Molokaʻi|work=geonames.usgs.gov|accessdate=2018-12-18|archive-date=2020-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111002214/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:362468|url-status=dead}}</ref> | id="201" |Пријателскиот Остров | id="203" style="text-align:right;" |<span style="display:none">5</span> 673,4&nbsp;км<sup>2</sup> | id="205" style="text-align:right;" |7345 | id="207" style="text-align:right;" |<span style="display:none">5</span> <span class="sortkey" style="display:none">28.25000</span><span class="sortkey" style="display:none">10.907386</span>10,9074/км<sup>2</sup> | id="209" |Kamakou | id="212" style="text-align:right;" |<span style="display:none">4</span> 1512&nbsp;m | id="214" |1,9–1,8 | id="216" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Hawaiian_Islands&params=21_08_N_157_02_W_type:isle&title=Molokai <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">21°08′N</span> <span class="longitude">157°02′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="vcard"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">21.133°N 157.033°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">21.133; -157.033</span> (<span class="fn org">Molokai</span>)</span></span></span>]</span> |- id="217" | id="218" |'''[[Ланај]]'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:361712|title=GNIS Detail - Lānaʻi|work=geonames.usgs.gov|accessdate=2018-12-18|archive-date=2020-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128193244/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:361712|url-status=dead}}</ref> | id="221" |Островот Ананас | id="223" style="text-align:right;" |<span style="display:none">6</span> 363,9&nbsp;км<sup>2</sup> | id="225" style="text-align:right;" |3135 | id="227" style="text-align:right;" |<span style="display:none">6</span> <span class="sortkey" style="display:none">22.31317</span> <span class="sortkey" style="display:none">8.61516</span>8,615/км<sup>2</sup> | id="229" |Lāna<span class="unicode">ʻ</span>ihale | id="231" style="text-align:right;" |<span style="display:none">6</span> 1026&nbsp;m | id="233" |1,3 | id="235" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Hawaiian_Islands&params=20_50_N_156_56_W_type:isle&title=Lanai <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">20°50′N</span> <span class="longitude">156°56′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="vcard"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">20.833°N 156.933°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">20.833; -156.933</span> (<span class="fn org">Lanai</span>)</span></span></span>]</span> |- id="236" | id="237" |'''[[Ниихау]]'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:359509|title=GNIS Detail - Niʻihau|work=geonames.usgs.gov|accessdate=2018-12-18}}{{Мртва_врска|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | id="240" |Забранетиот Остров | id="242" style="text-align:right;" |<span style="display:none">7</span> 180,0&nbsp;км<sup>2</sup> | id="244" style="text-align:right;" |170 | id="246" style="text-align:right;" |<span style="display:none">7</span> <span class="sortkey" style="display:none">2.4460</span><span class="sortkey" style="display:none">0.94442</span>0,944/км<sup>2</sup> | id="248" |Mount Pānī<span class="unicode">ʻ</span>au | id="250" style="text-align:right;" |<span style="display:none">8</span> 381&nbsp;m | id="252" |4,9 | id="254" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Hawaiian_Islands&params=21_54_N_160_10_W_type:isle&title=Niihau <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">21°54′N</span> <span class="longitude">160°10′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="vcard"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">21.900°N 160.167°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">21.900; -160.167</span> (<span class="fn org">Niihau</span>)</span></span></span>]</span> |- id="255" | id="256" |'''[[Кахоолаве]]'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:359804|title=GNIS Detail - Kahoʻolawe|work=geonames.usgs.gov|accessdate=2018-12-18|archive-date=2018-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913114534/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:359804|url-status=dead}}</ref> | id="259" |Целниот Остров | id="261" style="text-align:right;" |<span style="display:none">8</span>115,5&nbsp;км<sup>2</sup> | id="263" style="text-align:right;" |0 | id="265" style="text-align:right;" |<span style="display:none">8</span> 0/км<sup>2</sup> | id="267" |Pu<span class="unicode">ʻ</span>u Moaulanui | id="269" style="text-align:right;" |<span style="display:none">7</span> 452&nbsp;m | id="271" |1,0 | id="273" |<span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Hawaiian_Islands&params=20_33_N_156_36_W_type:isle&title=Kahoolawe <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">20°33′N</span> <span class="longitude">156°36′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="vcard"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">20.550°N 156.600°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">20.550; -156.600</span> (<span class="fn org">Kahoolawe</span>)</span></span></span>]</span> |} === Помали острови === [[Податотека:ISS-38_Hawaiian_Island_chain.jpg|мини|Поглед на Хавајските Острови од вселената.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=82975|title=Hawaii : Image of the Day|work=nasa.gov|date=2014-01-29 |accessdate=4 June 2015}}</ref>|алт=|384x384пкс]] Помали острови, атоли, и гребени (сите западно од Нихоа се ненаселени) се дел од Северозападните Хавајски Острови: *[[Нихоа]] (Мокумана) *[[Некер]] (Мокуманамана) *[[Француски Фригат Шолс]] (Канемилохаи) *[[Гарднер Пинаклс]] (Пухахону) *[[Гребенот Маро]] (Налукакала) *[[Лајсан]] (Кауо) *[[Лисјански Остров]] (Папа апохо) *[[Перл и Хермес Атол]] (Холоикауауа) *[[Мидвејски Атол]] (Пихеману) *[[Куре Атол]] (Мокупапапа) === Островчиња === [[Податотека:2003-3d-hawaiian-islands-usgs-i2809.jpg|мини|3-D перспектива на југоисточните Хавајски Острови, со белите врвови на [[Мауна Лоа]] (4170&nbsp;м) и [[Мауна Кеја]] (4206&nbsp;м). Островите се всушност врвови на вулкани, чиј најголем дел лежи под морската површина. Океанските длабочини се обоени од виолетово (5.750 m длабочина североисточно од Мауи) и индиго до светлосиво (најплитко). Историските лавини текови се прикажани со црвена боја.|алт=|384x384пкс]] Хавајските Острови бројат 137 острови во хавајскиот ланец. Во овој број се вклучени сите мали острови и островчиња, или многу мали острови, надвор од главните острови (наведени погоре) и поединечните островчиња на секој атол. Подолу се наброени само неколку: *[[Форд Остров]] (Мокуумеуме) *[[Лехуа]] *[[Куала]] *[[Каохикаипу]] *[[Манана]] *[[Моколеа]] *[[На Мокулуа]] *[[Молокини]] *[[Моколии]] *[[Моку Мана]] *[[Моку Ола]] (Кокосови Острови, Хаваи) *[[Моку о Лое]] (Кокосови Острови, Оаху) *[[Песочен Остров]] *[[Тревен Остров]] == Геологија == Овој синџир на острови е дел од [[Тихоокеанска Плоча|Тихоокеанската Плоча]], која се движи полека кон северозапад, преку [[Врела точка|врелите точки]] на [[Обвивка на Земјиното јадро|обвивката на Земјиното јадро]], со брзина од 51 км во милион години. Поради тоа југоисточните острови се вулкански активни, додека островите на северозападниот крај од архипелагот се геолошки постари и помали по површина, што се должи на нивната изложеност на [[ерозија]]. Староста на архипелагот е утврдена со користење на калиум-аргон методата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botany.hawaii.edu/Faculty/Morden/BotZool450/Clague1989.pdf|title=Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Volcanic Chain|last=|first=|date=1989|work=The Geology of North America, Volume N: The Eastern Pacific Ocean and Hawaii. The Geology Society of America.|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611080721/http://www.botany.hawaii.edu/Faculty/Morden/BotZool450/Clague1989.pdf|archive-date=2011-06-11|accessdate=|url-status=bot: unknown}}</ref> Од ова мерење, и други слични,<ref>{{Наведено списание|last1=Swanson|first1=D. A.|last2=McDOUGALL|first2=I. a. N.|date=1972-12-01|title=Potassium-Argon Ages of Lavas from the Hawi and Pololu Volcanic Series, Kohala Volcano, Hawaii|url=https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/gsabulletin/article-abstract/83/12/3731/7435/potassium-argon-ages-of-lavas-from-the-hawi-and|journal=GSA Bulletin|language=en|volume=83|issue=12|pages=3731–3738|doi=10.1130/0016-7606(1972)83[3731:PAOLFT]2.0.CO;2|issn=0016-7606}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubs.geoscienceworld.org/gsabulletin|title=GSA Bulletin {{!}} GeoScienceWorld|work=pubs.geoscienceworld.org|accessdate=2018-12-18}}</ref> било утврдено дека најсевероисточниот остров, атолот [[Куре (атол)|Куре]], е најстар и има околу 28 милиони години, додека најјугоисточниот остров, [[Хаваи (остров)|Хаваи]], е стар околу 400 000 години. Единствениот активен вулкан во последните 200 години, наречен [[Лоихи]], се наоѓа на југоисточниот дел на островот Хаваи, и е под нивото на морето, но постојано се издигнува. [[Хавајска вуканска опсерваторија|Хавајската вуканска опсерваторија]] (англ., ''Hawaiian Volcano Observatory'' крат. HVO) на [[Геолошки топографски институт на САД|Геолошкиот топографски институт на САД]] (англ., ''United States Geological Survey'', крат. USGS) комплетно ги документира скорешните вулкански активности и обезбедува слики и толкувања на вулканизмот. Вулканот [[Килауеја]], на островот Хаваи, е континуирано активен од 1983 година. Скоро целата [[магма]] од врелите точки е составена од [[базалт]], така да хавајските вулкани се изградени скоро потполно од овој еруптивен материјал. Освен базалтот, во магмата има многу малку [[габро]] и [[долерит]], а [[нефелинит]]от се наоѓа екстремно ретко. Најголем број на вулканските ерупции се типични [[Хавајска ерупција|Хавајски ерупции]], каде [[лава]]та тече од отворот со релативно слаби ерупции. [[Податотека:Hawaii_hotspot.jpg|мини|Ерупциите од Хавајската врела точка создале подводни планини во Тихиот Океан, во текот на милиони години, кои се нарекуваат Хавајски императорски гребен (англ. Hawaiian–Emperor seamount chain). |алт=|лево|493x493пкс]] Островот Хаваи (Големиот остров) — најголемиот и најмлад остров во веригата, а е изграден од пет вулкани. [[Мауна Лоа]] зазема околу половина од Големиот остров, и претставува најголемиот [[штитест вулкан]] на планетава. Висината, мерена од морското ниво до највисоката точка (врвот), изнесува повеќе од 4 километри; од морското ниво до океанското дно има уште дополнителни 5 километри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/mauna_loa/|title=USGS: Volcano Hazards Program HVO Mauna Loa|work=volcanoes.usgs.gov|accessdate=2018-12-18|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116211200/https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/mauna_loa/|url-status=dead}}</ref> Ако се игнорираат континенталните маси, Мауна Лоа би била највисокиот вулкан во Сончевиот Систем, бидејќи е 2 километри повисока од најголемиот вулкан на планетата [[Марс (планета)|Марс]] - [[Олимп (Марс)|Олимп]]. === Земјотреси === Хавајските Острови се сеизмички активно тло, со чести [[земјотрес]]и, што се должи на вулканската активност. Повеќето од првите документации на земјотреси биле изведени на [[Хило (Хаваи)|Хило]], од мисионерите Тајтус Коен, Сара Џ. Лиман и нејзиното семејство. Од 1833 до 1896 година, биле пријавувани околу 4-5 земјотреси годишно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://earthquake.usgs.gov/regional/states/hawaii/history.php|title=Hawaii|work=web.archive.org|language=en|accessdate=2018-12-18|archive-date=2009-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419112209/http://earthquake.usgs.gov/regional/states/hawaii/history.php|url-status=bot: unknown}}</ref> Од сите земјотреси со магнитуда поголема од 3,5 степени според [[Рихтерова скала|Рихтеровата скала]] регистрирани во САД, во периодот од 1974 – 2003 година, 7,3% биле регистрирани на Хавајските Острови. Хавајските Острови се трето рангирана држава во САД по број на земјотреси веднаш по [[Калифорнија]] и [[Алјаска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://earthquake.usgs.gov/regional/states/top_states.php|title=Top Earthquake States|date=2009-08-31|work=web.archive.org|accessdate=2018-12-18|archive-date=2009-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831032740/http://earthquake.usgs.gov/regional/states/top_states.php|url-status=bot: unknown}}</ref> На 15 октомври 2006 година, на северозападниот брег на островот Хаваи, блиску до Кона регионот, имало земјотрес со јачина од 6,7 степени според Рихтеровата скала, а пет минути по првиот следел втор потрес со јачина од 5,7 степени според Рихтеровата скала. Биле забележани умерени оштетувања на големиот остров. На неколку поголеми автопати имало одрони од карпи, имало прекини на електричната струја со траење од неколку часа до неколку дена, но немало смртни случаи. На 4 мај 2018 година имало земјотрес со јачина од 6,9 степени според Рихтеровата скала, со епицентар во зоната на вулканската активност на Килауеја. Земјотресите се мониторирани од страна на Хавајската вуканска опсерваторија на Геолошкиот топографски институт на САД. == Цунами == [[Податотека:1960-Chilean-tsunami-Hilo-HI-USGS.jpg|мини|Последици од [[Земјотрес во Чиле (1960)|цунамито предизвикано од земјотресот во Чиле]], од 1960 година, во Хило, Хаваи, каде загинале 61 лице, а 282 биле сериозно повредени. Брановите достигнале височина од 11 метри.|алт=|237x237пкс]] Хавајските Острови се често погодени од [[цунами]], кои се предизвикани од земојотресите во Тихиот Океан. Создадените бранови можат да се движат со брзина од 600–800&nbsp;км/ч и можат да разурнат крајбрежја со голема оддалеченост од епицентарот. Цунамито може да потекнува и од самиот Хавајски Архипелаг, каде причината се експлозивните вулкански активности. На островот [[Молокај]] се случила катастрофална лавина пред повеќе од милион години; ова подводно лизгање на земјиштето најверојатно предизвикало цунами. Најпогодената населба од цунамија на Големиот Остров е градот Хило, каде големите бранови дополнително се зајакнуваат како резултат на релјефот на заливот Хило. Сите крајбрежни градови на Хавајскиот Архипелаг имаат поставено предупредувачки сирени. Цунамито кое било предизвикано од [[Земојотрес во Чиле (2010)|земојотресот во Чиле]] го погодило островот на 27 февруари 2010 година. Благодарение на современата технологија и навременото евакуирање на населението немало поголеми штети. Цунамито предизвикано од [[Земјотрес во Сендај 2011|земјотресот во Јапонија]] ги погодило островите на 11 март 2011 година, но и тогаш последиците биле минимални поради навремено преземените мерки. Штетата од цунамита била проценета на 30,1 милиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubs.usgs.gov/of/2012/1229/of2012-1229_text.pdf|title=Tohoku-Oki Earthquake Tsunami Runup and Inundation Data for Sites Around the Island of Hawai'i|last=Trusdell, Frank A.; Chadderton, Amy; Hinchliffe, Graham; Hara, Andrew; Patenge, Brent; Weber, Tom|date=2012-11-15|work=USGS. pp. 3–4|archive-url=|archive-date=|accessdate=}}</ref> == Екологија == Островите се дом на многу [[Ендемизам|ендемски видови]]. Првите луѓе кои се населиле на островите, [[Полинезија|Полинезијците]], донеле со себе растенија и животни кои не се автохтони за островите. Во овие страни животински видови спаѓаат стаорците и свињите, кои предизвикале голема штета на автохтоните популации на птици и други животни и растенија. Зголемувањето на човечката популација, заедно со паралелното зголемено уништување на шумите и општо на средината, довело до изумирање на многу видови кои живееле или зависеле од шумското живеалиште. Доаѓањето на Европејците на островите имало уште поголемо негативно влијание, посебно поради воведувањето на земјоделството на големи површини и одгледувањето на добиток. За таа цел биле сечени шуми во огромни размери, па бројот на загрозените видови на организми драстично се зголемил. Денес постои список на сите животински видови на Хавајските Острови кои биле истребени.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nas.er.usgs.gov/default.aspx|title=Nonindigenous Aquatic Species|work=nas.er.usgs.gov|accessdate=2018-12-18}}</ref> Според податоците од 2009 година, многу од останатите ендемски видови се ставени во групата на [[Загрозен вид|загрозени видови]]. == Национални споменици == На 15 јуни 2006 година, претседателот на САД, [[Џорџ В. Буш|Џ. В. Буш]], го прогласил [[Северозападен национален споменик на Хавајските Острови|Северозападниот национален споменик на Хавајските Острови]] (англ. Papahānaumokuākea Marine National Monument) за заштитена зона. Со ова северозападните Хавајски Острови и околната морска површина е прогласена за најголем светски морски резерват на живиот свет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.nationalgeographic.com/2016/08/obama-creates-world-s-largest-park-off-hawaii/|title=Hawaii Is Now Home to an Ocean Reserve Twice the Size of Texas|date=2016-08-26|work=National Geographic News|accessdate=2018-12-18}}</ref> Во август 2010 година, од комитетот при [[Обединети нации|Обединетите нации]] за заштита на светското богатство, оваа област е ставена на [[Светско наследство на УНЕСКО|Списокот на светското културно и природно наследство на УНЕСКО]].<ref>{{Cite news|last=Wikinews contributors|date=2010-08-05|title=21 sites added to Unesco World Heritage list|url=https://en.wikinews.org/wiki/21_sites_added_to_Unesco_World_Heritage_list|newspaper=Wikinews}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://intransit.blogs.nytimes.com/2010/08/04/unesco-adds-21-sites-to-world-heritage-list/|title=Unesco Adds 21 Sites to World Heritage List|last=Saltzstein|first=Dan|date=2010-08-04|work=In Transit Blog|language=en-US|accessdate=2018-12-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://whc.unesco.org/en/news/647/|title=World Heritage Committee inscribes a total of 21 new sites on UNESCO World Heritage List|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|work=UNESCO World Heritage Centre|language=en|accessdate=2018-12-18}}</ref> Претседателот на САД, [[Барак Обама]], на 26 август 2016 година, со указ оваа површина ја зголемил за четири пати.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.staradvertiser.com/2016/08/25/breaking-news/ige-tells-obama-he-supports-expansion-of-papahanaumokuakea/|title=Obama expands Papahanaumokuakea marine reserve; plans Oahu trip|first=Sophie Cocke|date=2016-08-25|work=Honolulu Star-Advertiser|language=en-US|archive-url=|archive-date=|accessdate=2018-12-18|last3=August 25|first3=2016 Updated|last4=2016 8:17pm}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2016/08/26/fact-sheet-president-obama-create-worlds-largest-marine-protected-area|title=Fact Sheet: President Obama to Create the World's Largest Marine Protected Area|date=2016-08-26|work=whitehouse.gov|language=en|accessdate=2018-12-18}}</ref> == Клима == Климата на Хавајските Острови е [[Тропска клима|тропска]], но може да има варијации кои зависат од географската широчина и времето.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=BJjf0Oh2EBIC&pg=PA49|title=Hydrology of the Hawaiian Islands|last1=Lau|first1=Leung-Ku Stephen|last2=Mink|first2=John Francis|date=2006|publisher=University of Hawaii Press|isbn=9780824829483|language=en}}</ref> Крајбрежните делови, посебно јужните и западните падини, се со посува клима. Општо, пониските делови од островите се поврнежливи во зимскиот период (од октомври до април). Сувите периоди траат од мај до септември. [[Тропска бура|Тропските бури]], а понекогаш [[ураган]]и, се најчести од јули до ноември.<ref name=":0" /> == Поврзано == *[[Хаваи]] == Наводи == <references /> == Литература == * {{Cite book|last=Morgan|first=Joseph R.|year=1996|title=Hawai'i: A Unique Geography – Volcanic Landforms|url=https://archive.org/details/hawaiiuniquegeog0000morg|location=Honolulu, HI|publisher=Bess Press|isbn=1-57306-021-6}} * [http://apdrc.soest.hawaii.edu/Hawaii An integrated information website focused on the Hawaiian Archipelago] from the [http://apdrc.soest.hawaii.edu/PRIDE/ Pacific Region Integrated Data Enterprise (PRIDE)]. * Macdonald, G. A., A. T. Abbott, and F. L. Peterson. 1984. ''Volcanoes in the Sea: The Geology of Hawaii'', 2nd edition. University of Hawaii Press, Honolulu. 517 pp. * ''[http://radlab.soest.hawaii.edu/atlas/ The Ocean Atlas of Hawai‘i] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220407053417/http://radlab.soest.hawaii.edu/atlas/ |date=2022-04-07 }}'' – SOEST at University of Hawai{{Окина}}i. * {{Наведена мрежна страница|url=http://volcano.oregonstate.edu/education/hawaii/intro/intro.html|title=Hawaiian Volcanoes – Introduction – Department of Geosciences|location=Corvallis, OR, USA|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305015414/http://volcano.oregonstate.edu/education/hawaii/intro/intro.html|archive-date=March 5, 2012|url-status=dead|accessdate=May 12, 2012|quote=[http://volcano.oregonstate.edu Volcano World {{!}}; Your World is Erupting] – [[Oregon State University College of Science]]}} [[Категорија:Физичка океанографија]] [[Категорија:Поделени региони]] [[Категорија:Архипелази во САД]] [[Категорија:Архипелази во Океанија]] [[Категорија:Архипелази во Тихиот Океан]] [[Категорија:Острови на Хаваите]] rv0zr67hky8jrjnk8yeuw9jje6t1huu 4 1217144 5591773 5189630 2026-07-14T06:11:19Z Bjankuloski06 332 /* Извадок */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591773 wikitext text/x-wiki {{Напатствија за избрана статија/2}} <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> == [[Бактерии]] == === Информации === <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Статијата е предложена за дискусија во 14:05, 4 февруари 2019 (CET). </span> Статијата изгледа одлично!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 14:05, 4 февруари 2019 (CET) === Извадок === [[Податотека:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|десно|250п]] '''[[Бактерии]]''' — голем [[Домен (биологија)|домен]] на [[Прокариоти|прокариотски]] [[Микроорганизам|микроорганизми]]. Типично се неколку микрометри во должина и се среќаваат во голем број на облици, вклучувајќи сфери, стапчиња и спирали. Бактериите се едни од најстарите животни форми на [[Земја (планета)|планетата]] и може да се најдат во скоро сите [[Животна средина|живеалишта]]. Тие ги населуваат [[Океан|океаните]], [[Копно|копното]], [[врели извори|врелите извори]], екстремно кисели води и [[Радиоактивен отпад|радиоактивни отпади]], а може да се најдат дури и на големите длабочини на [[Земјина кора|Земјината кора]]. Тие исто така живеат во сложените повеќеклеточни организми како што се [[Животно|животните]] и [[Растенија|растенијата]], а со нив формираат [[Симбиоза|симбиотски]] или [[Паразитизам|паразитски]] односи. Повеќето бактерии сè уште не се карактеризирани, а само околу половина од сите бактериски [[Колено|колена]] имаат [[Вид (биологија)|видови]] кои може да се [[Култивација|култивираат]] во лабораторија. Науката за бактерии се нарекува [[бактериологија]] и претставува гранка на [[Микробиологија|микробиологијата]]. Во еден грам [[почва]] има околу 40 милиони бактериски [[Клетка|клетки]], а во милилитар слатка вода има околу милион бактериски клетки. На планетата Земја има околу 5×10<sup>30</sup> бактерии. Ова формира бактериска [[биомаса]] која е поголема од растителната и животинската биомаса заедно. Бактериите се неопходни за многу фази од [[Циклус на елементи|циклусот на елементите]] во [[Биосфера|биосферата]], како што се врзувањето на [[Јаглерод|јаглеродот]] и [[Азот|азотот]] од [[Атмосфера|атмосферата]]. Циклусот на елементите исто така вклучува разградување на телата на мртвите организми, а бактериите се најодговорни за фазата на [[путрефикација]] на овој процес. Во биолошките заедници кои живеат околу [[Хидротермални извори|хидротермалните извори]] или [[Студени извори|студените извори]], [[Екстремофили|екстремофилните бактерии]] ги обезбедуваат виталните хранливи материи кои се неопходни да се одржи животот во овие средини; како што е искористувањето на [[метан]] и [[сулфурводород]] за продукција на [[енергија]]. Порано бактериите се сметаа за растенија и се класифицираа во [[Класа (биологија)|класата]] Schizomycetes''.'' Денес бактериите се класифицираат како прокариотски организми кои за разлика од животинските, растителните и другите [[Еукариоти|еукариотски организми]] не поседуваат [[клеточно јадро]] и немаат [[Органела|мембрански органели]]. Иако традиционално терминот "бактерии" се користеше за сите прокариоти, научната класификација се промени со почетокот на деведесеттите години од дваесетиот век, по откритието дека [[Археи|археите]] се посебна група на прокариоти кои заедно со бактериите еволуирале од заеднички предок. Денес бактериите и археите се класифицирани во два одделни домени на животот, а третиот го чинат еукариотите. (''[[Бактерии|Дознајте повеќе...]]'') == Дискусија == == Гласање == '''(6/0/0); Закажано да заврши во 14:05 ч. на [[11 февруари]] [[2019]] г. (CET)''' === За === #{{За}}--[[User:Инокентиј|Инокентиј]] <small>([[User talk:Инокентиј|разговор]])</small> 20:18, 4 февруари 2019 (CET) #{{За}}--[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:48, 5 февруари 2019 (CET) #{{За}}--[[User:Uvtarex|Uvtarex]] <small>([[User talk:Uvtarex|разговор]])</small> 13:10, 5 февруари 2019 (CET) #{{За}}--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:07, 5 февруари 2019 (CET) #{{За}}--[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:46, 6 февруари 2019 (CET) #{{За}}--[[User:P.Nedelkovski|П. Неделковски]] <small>([[User:P.Nedelkovski|П. Неделковски]])</small> 19:12, 7 февруари 2019 (CET) === Против === === Воздржан === [[Категорија:Википедија:Успешни кандидатури за избрана статија|Бактерии]] e6zh0kfj813sdd9rymgzcl0qjrtn44r 0 1217626 5591840 5229208 2026-07-14T06:35:03Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591840 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=Калекс Инженеринг ГмбХ|logo=File:Kalex logo.png|image=|image_size=|image_alt=|image_caption=|type=|foundation=2008|location_city=[[Бобинген]], [[Баварија]]|location_country=[[Германија]]|key_people=Клаус Хирсекорн, Алекс Баумгартел|area_served=|industry=Транспорт|products=Мотоцикли|revenue=|operating_income=|net_income=|num_employees=|parent=|subsid=|homepage=[http://www.kalex-engineering.de/en/company/ Kalex Engineering]|footnotes=}} [[File:Kalex Moto2 Tito Rabat.JPG|thumb|Калекс Мото2]] '''Калекс Инженеринг''' — [[Германија|германско]] инженерско претпријатие кое дизајнира, произведува и продава делови со високи перформанси за мотоцикли. Калекс Инженеринг е основана во 2008 година, во [[Баварија|баварскиот]] град [[Бобинген]], [[Германија]], од Клаус Хирсекорн и Алекс Баумгартел.<ref name="Kalex Company History">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kalex-engineering.de/en/company/|title=Kalex Company History|publisher=kalex-engineering.de|accessdate=4 June 2016}}</ref> == Историја на компанијата == Името Калекс е создадено со спојување на двете први имиња на основачите на компанијата, '''К'''лаус Хирсекорн и '''Алекс''' Баумгартел.<ref name="Kalex Company History" /> Во 2010 година, со воведувањето на новата класа Мото 2, од 600 кубни сантиметри, користејќи контролирани [[Хонда]] мотори,<ref>[http://world.honda.com/MotoGP/700wins/history/p06/ Honda Worldwide: MotoGP] Retrieved 5 June 2016</ref> Калекс Инженеринг започнал да го снабдува тимот на Понс рејсинг со својата шасија.<ref name="Kalex Company History" /> [[Штефан Брадл]] станал првиот возач кој стигнал до светската титула, користејќи шасија на Калекс, кога го освоил светското првенство во 2011 година во Мото 2, за тимот Вајсман Кифер Рејсинг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.motogp.com/en/riders/Stefan+Bradl|title=Stefan Bradl career statistics|publisher=motogp.com|accessdate=4 јуни 2016|archive-date=2017-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728175630/http://www.motogp.com/en/riders/Stefan+Bradl|url-status=dead}}</ref> Калекс го освоил првенството за производители во Мото 2 за сезоната 2013, кога тимовите кои ја користеле нивната шасијата завршиле на првите четири места во првенството.<ref name="Kalex Company History" /> Во 2015 година, возачите на Калекс ги освоиле сите трки, освен една, и ги освоиле првите три места, како и девет од првите десет места во генералниот пласман. Возачите кои ја користеле шасијата на Калекс доминирале во сезоната 2016 во Мото 2, освојувајќи ги сите 18 патеки и зазамејќи ги првите девет позиции во конечниот пласман во сезоната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.motogp.com/en/news/2015/05/27/kalex-the-bike-to-beat-in-moto2-this-year/176343|title=Kalex the bike to beat in Moto2 this year|publisher=motogp.com|accessdate=4 јуни 2016}}</ref> Следејќи ја промената во Мото 2 моторот обезбеден од страна на Триумф од 2019 година, постарите дизајни на шасии на Калекс се очекува продолжат да се користат во ''Британската ГП2'' класификација, која ќе се одржи во рамките на британскиот Суперспорт првенство од 2018 година.<ref name="GP2 regs">[https://www.superbike.co.uk/race-news/british-gp2-class-in-bsb-from-2018/ British GP2 Class in BSB from 2018]{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Superbike'', 24 November 2017. Retrieved 25 July 2018</ref><ref>[http://www.mansfield103.co.uk/blogs/ryde-wins-at-brands/ Ryde Wins At Brands] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180724214828/http://www.mansfield103.co.uk/blogs/ryde-wins-at-brands/ |date=2018-07-24 }} ''Mansfield 103.2'', 23 July 2018. Пристапено на 25 јули 2018.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.kalex-engineering.de/en/company/ Kalex Engineering] [[Категорија:Производители на мотоцикли во Германија]] [[Категорија:Претпријатија од Баварија]] k3n47miu21kgnxzlyanh4gkzl0sia43 4 1217904 5591771 5189631 2026-07-14T06:11:00Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591771 wikitext text/x-wiki [[Податотека:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|десно|250п]] '''[[Бактерии]]''' — голем [[Домен (биологија)|домен]] на [[Прокариоти|прокариотски]] [[Микроорганизам|микроорганизми]]. Типично се неколку микрометри во должина и се среќаваат во голем број на облици, вклучувајќи сфери, стапчиња и спирали. Бактериите се едни од најстарите животни форми на [[Земја (планета)|планетата]] и може да се најдат во скоро сите [[Животна средина|живеалишта]]. Тие ги населуваат [[Океан|океаните]], [[Копно|копното]], [[врели извори|врелите извори]], екстремно кисели води и [[Радиоактивен отпад|радиоактивни отпади]], а може да се најдат дури и на големите длабочини на [[Земјина кора|Земјината кора]]. Тие исто така живеат во сложените повеќеклеточни организми како што се [[Животно|животните]] и [[Растенија|растенијата]], а со нив формираат [[Симбиоза|симбиотски]] или [[Паразитизам|паразитски]] односи. Повеќето бактерии сè уште не се карактеризирани, а само околу половина од сите бактериски [[колено (биологија)|колена]] имаат [[Вид (биологија)|видови]] кои може да се одгледуваат во лабораторија. Науката за бактерии се нарекува [[бактериологија]] и претставува гранка на [[Микробиологија|микробиологијата]]. Во еден грам [[почва]] има околу 40 милиони бактериски [[Клетка|клетки]], а во милилитар слатка вода има околу милион бактериски клетки. На планетата Земја има околу 5×10<sup>30</sup> бактерии. Ова образува бактериска [[биомаса]] која е поголема од растителната и животинската биомаса заедно. Бактериите се неопходни за многу фази од циклусот на елементите во [[Биосфера|биосферата]], како што се врзувањето на [[Јаглерод|јаглеродот]] и [[Азот|азотот]] од [[Атмосфера|атмосферата]]. Циклусот на елементите исто така вклучува разградување на телата на мртвите организми, а бактериите се најодговорни за фазата на [[гниење]] на овој процес. Во биолошките заедници кои живеат околу [[Хидротермални извори|хидротермалните извори]] или студените извори, [[Екстремофили|екстремофилните бактерии]] ги обезбедуваат виталните хранливи материи кои се неопходни да се одржи животот во овие средини; како што е искористувањето на [[метан]] и [[сулфурводород]] за продукција на [[енергија]]. Порано бактериите се сметаа за растенија и се класифицираа во [[Класа (биологија)|класата]] Schizomycetes''.'' Денес бактериите се класифицираат како прокариотски организми кои за разлика од животинските, растителните и другите [[Еукариоти|еукариотски организми]] не поседуваат [[клеточно јадро]] и немаат [[Органела|мембрански органели]]. Иако традиционално терминот "бактерии" се користеше за сите прокариоти, научната класификација се промени со почетокот на деведесеттите години од дваесетиот век, по откритието дека [[Археи|археите]] се посебна група на прокариоти кои заедно со бактериите еволуирале од заеднички предок. Денес бактериите и археите се класифицирани во два одделни домени на животот, а третиот го чинат еукариотите. (''[[Бактерии|Дознајте повеќе...]]'') <noinclude>[[Категорија:Википедија:Избрана статија/2019]]</noinclude> 1gtylstnr8eqpy2ddwjkxk95pc9pa0f 0 1219959 5591895 4630681 2026-07-14T09:04:49Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591895 wikitext text/x-wiki '''Земјоделството во Азербејџан''' — игра важна улога во економскиот развој на земјата. Примарните култури во [[Азербејџан]] се одгледување или производство на [[грозје]], [[памук]], [[тутун]], [[агруми]] и [[зеленчук]]. Првите три култури сочинуваат повеќе од половина од вкупното производство, а последните две заедно сочинуваат дополнителни 30%. [[Сточарството]], [[Млечни производи|млечните производи]], [[вино]]то и алкохолните пијалаци се исто така важни земјоделски производи<ref name=LOC>[http://countrystudies.us/azerbaijan/24.htm Azerbaijan - The Economy], ''Library of Congress'', retrieved Dec. 13, 2013</ref>. == Историја == [[Податотека:Евлахский пилотный агропарк Июнь 2025.jpg|мини|Агропарк Јевлах, јуни 2025 година]] Во раните 1990-ти години, земјоделскиот сектор на Азербејџан барал значително реструктуирање, со цел да го оствари својот огромен потенцијал. Цените за земјоделски производи не се зголемиле толку брзо колку и трошоците за инпути; системот за колективно одгледување од советската ера ја обесхрабрила приватната иницијатива; опремата воопшто и системот за наводнување, особено биле застарени; модерната технологија не била широко воведена; и администрацијата на земјоделски програми била неефикасна<ref name=LOC/>. Повеќето обработливо земјиште на Азербејџан, чиј вкупен износ бил над 1 милион хектари, се наводнува со повеќе од 40.000 километри канали и цевководи. Различната клима овозможува одгледување на широк спектар на култури, кои се движат од [[Праска|праски]] до [[бадем]]и и од [[ориз]] до [[памук]]. Во раните 1990-ти години, земјоделското производство зазимало околу 30 до 40% од [[нето материјален производ|нето материјалниот производ]] на Азербејџан, додека директно вработувал околу една третина од [[работна сила|работната сила]] и обезбедувал егзистенција за околу половина од населението во земјата. Во раните повоени децении, главните култури во Азербејџан биле памук и тутун, но во 1970-тите години грозјето станало најпродуктивна култура. Кампањата за борба против [[алкохол]]от од страна на [[Москва]] во средината на 1980-тите придонела за нагло намалување на производството на грозје во доцните 1980-ти. Во [[1991]] грозјето опфаќало над 20% од земјоделското производство, проследено од [[памук]]от<ref name=LOC/>. Производството на речиси сите култури се намалило во раните 1990-ти. Во [[1990]] година штрајковите на работните места и антисоветските демонстрации придонеле за намалување на земјоделското производство. [[Конфликт во Нагорно-Карабах|Конфликтот во Нагорно Карабах]], местото на околу една третина од земјоделските површини во Азербејџан, значително го намалило земјоделското производство почнувајќи од [[1989]] година. Во [[1992]] година придонесот на земјоделството во НМП се намалил за 22%. Ова главно се должело на студеното време, кое ги намалило производството на памукн и грозје и продолжувањето на конфликтот во [[Нагорно-Карабах]]. Конфликтот предизвикан од блокадата на [[Нахчиван (република)|Нахичеванската автономна република]], исто така придонел за пад на земјоделството. Околу 1.200 државни и кооперативни фарми работат во Азербејџан, со малку фактичка разлика помеѓу правата и привилегиите на државните и кооперативните стопанства. Малите приватни градини, кои сочинуваат само мал дел од вкупното обработливо земјиште, придонесуваат до 20% од земјоделското производство и повеќе од половина од сточарското производство. [[Министерство за земјоделство на Азербејџан|Министерството за земјоделство на Азербејџан]] ги води центрите за набавки распоредени низ целата земја за владино купување на најголемиот дел од тутунот, памукот, чајот, свилата и грозјето што се произведуваат. Министерството за производство на житарици и леб работи слични операции кои купуваат голем дел од производството на житарици. Останатите култури се продаваат во приватниот сектор<ref name=LOC/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ottawa.mfa.gov.az/files/file/agriculture_broshure_small_1.pdf|title=Investing in the agricultural sector of Azerbaijan|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref>. == Работни практики == Во извештајот на [[Министерство за труд на САД|американското Министерство за труд]] за 2013 година во врска со условите за работа на Азербејџан, истражувањето покажало дека децата „''се занимаваат со детски труд во земјоделството и уличната работа''“<ref>[http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/azerbaijan.htm 2013 Findings on the Worst Forms of Child Labor - Azerbaijan - ]</ref>. Всушност, доказот за детски труд е забележан во земјоделскиот сектор колку што е се работи за производство на памук, чај и тутун. Во 2014 година, Бирото за меѓународни трудони работи издало список на стоки произведени од детски труд или принудна работа, а Азербејџан бил ставен на Списокот на земји што се занимаваат со детски труд кога станува збор за производство на памук<ref>[http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/ List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor]</ref>. == Производствена статистика за 2015-2016<ref name=":0">{{Наведена книга|title=file:///C:/Users/uzer/Desktop/2016-N7-az1473840464.pdf|last=İn Azerbaijani Language: Kənd təsərrüfati, 2016|first=|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Вкупната вредност на земјоделските производи со општи цени била проценета на 3290,4 милиони [[Азербејџански манат|манати]] во периодот јануари-јули 2016 година. Производството во јануари-јули во земјоделската индустрија изнесувало 51% и 49%, во однос на сточарската индустрија и растителната индустрија, соодветно. Производството од сточарството и растителното производство се зголемило во однос на истиот период од претходната година. Сепак, вкупното производство од земјоделска индустрија е намалено за 6,3% во однос на претходната година. {| class="wikitable" |'''Производство''' |'''Единица''' |'''јануари-Јули''' '''2016''' |'''јануари-Јули''' '''2015''' |'''За претходната година, %''' |- |[[Месо]] |Илјада тони. |263.6 |256.9 |102.6 |- |[[Млеко]] |Илјада тони. |1168.8 |1144.8 |102.1 |- |[[Јајце]] |милион |947.8 |898.0 |105.5 |- |[[Волна]] |Илјада тони. |15.9 |15.6 |101.6 |- |[[Зеленчук]] |Илјада тони. |732.7 |765.4 |95.7 |- |[[Компир]] |Илјада тони. |577.2 |506.8 |113.9 |- |[[Овошје]] |Илјада тони. |180.1 |179.7 |100.2 |- |[[Grape]] |Илјада тони. |3.5 |3.2 |110.0 |- |Производство на диња |Илјада тони. |343.2 |356.4 |96.3 |- |Житарици |Илјада тони. |2816.0 |2783.3 |101.2 |- |Сончоглед за семе |Илјада тони. |1.6 |1.4 |114.3 |- |Зелен чај |Ton. |608.1 |363.6 |167.2 |- |Тутун |Илјада тони. |2.1 |1.5 |140.0 |- |Cocoon |Илјада тони. |70.7 |0.236 |299.6 |} 1628,9 илјади хектари или 2,7% повеќе во однос на претходната година се случило на 1 август. '''Одгледување напролетни растенија, 1000 ha:''' {| class="wikitable" |'''Производство''' |'''јануари-Јули''' '''2016''' |'''јануари-Јули''' '''2015''' |'''Претходна година''' '''%''' |- |Вкупна површина |1628.9 |1585.0 |102.7 |- |Вклучувајќи: | | | |- |Житарици |997.5 |951.6 |104.8 |- |[[Жито]] |590.7 |539.7 |109.4 |- |[[Јачмен]] |352.4 |361.0 |97.6 |- |Пченка |36.0 |36.9 |98.9 |- |[[Памук]] |51.5 |18.7 |2.8 d. |- |Sunflower for seed |8.2 |10.7 |76.6 |- |[[Шеќерна репка]] |7.1 |4.9 |144.8 |- |[[Тутун]] |2.4 |1.4 |171.4 |- |[[Компир]] |62.8 |61.0 |102.9 |- |[[Зеленчук]] |73.6 |77.1 |95.4 |- |[[Диња]] |26.4 |27.8 |94.9 |- |Годишни тревни култури |7.9 |9.8 |80.6 |} == Пазар на земјоделски производи == Земјоделските производи со вредност од 204,7 милиони американски долари биле извезени помеѓу јануари и јули 2016 година. Извозот на земјоделски производи е зголемен за 29,7% во споредба со претходната година. [[File:The exporting of agricultural crops .png|center|thumb|372x372px]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Agriculture in Azerbaijan}} * [http://cesd.az/new/wp-content/uploads/2015/12/CESD_Research_Paper_Agriculture.pdf Evaluation and Modeling of Comparative Advantages in Agriculture in Azerbaijan] * [http://countrystudies.us/azerbaijan/ Country Studies - Azerbaijan] * [http://bs-agro.com/index.php/news/other-countries/5952-azerbaijan-expects-6-7-growth-in-agriculture-sphere ''Azerbaijan: Expects 6-7%-growth in agriculture sphere''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130927200142/http://bs-agro.com/index.php/news/other-countries/5952-azerbaijan-expects-6-7-growth-in-agriculture-sphere |date=2013-09-27 }} * [http://bs-agro.com/index.php/news/other-countries/5868-azerbaijan-agriculture-products-will-be-doubled-by-2020 ''Azerbaijan: Agriculture products will be doubled by 2020''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130927164557/http://bs-agro.com/index.php/news/other-countries/5868-azerbaijan-agriculture-products-will-be-doubled-by-2020 |date=2013-09-27 }} {{Европа по тема|Земјоделство во}} {{Азија по тема|Земјоделство во}} [[Категорија:Земјоделство во Азербејџан| ]] fsjtuze8zz1jb787j7kpo5wnustxv3d 0 1220320 5591923 5552238 2026-07-14T09:39:39Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591923 wikitext text/x-wiki {{Ажурирање}}{{Infobox Organization |name = Академија на науките и уметностите на Босна и Херцеговина |image = |image_border = |size = 120px |caption = |map = |msize = |mcaption = |abbreviation = AHУБиX<br>ANUBiH |motto = |formation = 1951 во [[Сараево]] |extinction = |type = [[Национална академија]] |status = |purpose = [[наука]], [[уметност]] |headquarters = {{знамеикона|Bosnia and Herzegovina}} [[Сараево]], [[Босна и Херцеговина]] |location = |region_served = |membership = 44 членови ({{As of|2009|alt=2009}})<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=membership&Level=1&ItemID=6 |title=ANUBIH members |publisher=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina |accessdate=22 August 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070425230253/http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=membership&Level=1&ItemID=6 |archivedate=25 April 2007 }}</ref> |language = |leader_title = Претседател |leader_name = Божидар Матиќ |main_organ = Претседателство на Академијата |parent_organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = [http://www.anubih.ba/ www.anubih.ba] |remarks = }} [[File:Ivo Andrić and Vladimir Prelog at ANUBiH.jpg|thumb|left|upright=1.15|Плочи посветени на [[Босна и Херцеговина|босанските]] добитници на Нобелова награда [[Иво Андриќ]] и [[Владимир Прелог]] во Академијата на науките и уметностите на Босна и Херцеговина во [[Сараево]]]]]] '''Академијата на науките и уметностите на Босна и Херцеговина''' ([[босански]], [[хрватски]] и [[српски]]: ''Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine'') — национална академија на [[Босна и Херцеговина]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=home&Level=1&ItemID |title=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina |accessdate=8 September 2008 |publisher=anubih.ba }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Историја== Академијата на науките и уметностите на Босна и Херцеговина произлегла од Научното друштво, основано во [[1951]] година, со одлука на Собранието на Република Босна и Херцеговина, највисок државен орган во земјата, за формирање на Научното друштво на Босна и Херцеговина. Научното општество продолжило да функционира како институција на највисоко ниво за наука додека Собранието на Босна и Херцеговина не донело Закон за Академијата на науките и уметностите на Босна и Херцеговина во [[1966]] година. Академијата на науките и уметностите на Босна и Херцеговина, во согласност со овој закон, е одговорна за севкупниот развој на науката и уметноста, со организирање на научни истражувања и настани поврзани со уметноста, со објавување на трудови напишани од нејзините членови и соработници, а воопшто со состојбата на науката и уметноста и нивниот развој во Босна и Херцеговина. Академијата е целосно независно тело, управувано исклучиво од принципите и интересите на науката и независните убедувања на нејзините членови. Статутот на Академијата ги уредува сите аспекти на нејзината организација, менаџмент и операции во сите области во кои е активна<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=home&Level=1&ItemID= |title=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina |publisher=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina |accessdate=22 August 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070420225322/http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=home&Level=1&ItemID= |archivedate=20 April 2007 }}</ref>. == Одделенија == Академијата е составена од шест одделенија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=departments&Level=1&ItemID=3 |title=Departments of the Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina |publisher=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina }}{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.interacademies.net/?id=4247 |title=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina (ANUBIH) |accessdate=8 September 2008 |publisher=interacademies.net |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717185630/http://www.interacademies.net/?id=4247 |archive-date=17 July 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>: * Општествени науки * Медицински науки * Технички науки * Природни науки и математика * Литература * Уметност == Комитети == Комитетите вклучуваат<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=commitees&Level=1&ItemID=4 |title=Committees of the Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina |publisher=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina }}{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: * Библиотека и документација * Совет за меѓународна соработка * Совет за публикации * Научен, технолошки и социјален развој == Претседатели == * [[Васо Бутозан]] (1966-1968)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=presidents&Level=2&ItemID=1 |title=Presidents of the Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina |publisher=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina }}{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Бранислав Ѓурѓев]] (1968-1971) * [[Едем Чамо]] (1971-1977) * [[Алојз Бенац]] (1977-1981) * [[Светозар Зимоњиќ]] (1981-1990) * [[Сеид Хуковиќ]] (1990-1999) * [[Божидар Матиќ]] (1999-денес) == Почесни членови == * [[Јосип Броз Тито]] избран на 19 ноември 1969<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anubih.ba/index.php?option=content&lang=eng&Theme=honorary&Level=2&ItemID=6 |title=Honorary members of the Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina |publisher=Academy of Sciences and Arts of Bosnia and Herzegovina }}{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Иво Андриќ]] избран на 23 декември 1969 година * [[Родољуб Чолаковиќ]] избран на 23 декември 1969 година * [[Едвард Кардељ]] избран 29 април 1971 година * [[Владимир Бакариќ]] избран 18 април 1974 година * [[Иван Супек]] избран за 14 мај 2002 година * [[Богдан Богдановиќ (архитект)|Богдан Богдановиќ]] избран на 14 мај 2002 година * [[Адил Зулфикарпашиќ]] избран 14 мај 2002 година == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Академија на науките и уметностите на Босна и Херцеговина| ]] 0672pbmtru3aw675prs9ddgm6bmcjxh 0 1220805 5591830 5194407 2026-07-14T06:22:55Z Bjankuloski06 332 /* Национален парк Хутово Блато */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591830 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Заштитено подрачје | name = Хутово Блато | iucn_category = III | iucn_ref = <!-- images --> | photo = Hutovo Blato clear cold water.jpg | photo_caption = Кристална чиста, студена вода од оваа невообичаена мочвара, , '''''Национален парк Хутово Блато''''', [[Босна и Херцеговина]]. <!-- map --> | map = | map_image = | map_size = | map_caption = Местоположба во Босна и Херцеговина | relief = <!-- location --> | location = [[Херцеговско-неретвански Кантон]], [[Босна и Херцеговина]] | nearest_city = | nearest_town = | coordinates = {{coord|43.06|17.79|type:landmark_region:BA_dim:10000|display=inline,title}} | coords_ref = <!-- stats --> | length = | length_mi = | length_km = | width = | width_mi = | width_km = | area_km2 = 74.11 | area_ref = | elevation = | elevation_avg = | elevation_min = | elevation_max = | dimensions = | designation = <!-- dates & info --> | authorized = | created = | designated = | established = 1995 | named_for = | visitation_num = | visitation_year = Отворено цела година | visitation_ref = | governing_body = | administrator = | operator = Јавно претпријатие ''Хутово Блато'' | owner = <!-- website, embedded --> | website = [http://www.hutovo-blato.ba/ Hutovo Blato Nature Park] | embedded = }} '''Хутово Блато''' – [[резерват на природата]] и [[птичји резерват]] во [[Босна и Херцеговина]]. Првенствено се состои од [[мочуриште|мочуришта]] создадени од системот подземни води на реката [[Крупа (Неретва)|Крупа]]. Се напојува од [[варовник|варовничкиот]] масив Острво кој ги дели [[Деранско Езеро|Деранско]] и [[Свитавско Езеро]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tourism.ba/eng/hutovoblato.wbsp |title=архивски примерок |accessdate=2019-04-04 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014005/http://www.tourism.ba/eng/hutovoblato.wbsp |url-status=dead }}</ref> Резерватот се наоѓа на списокот на важни птичји подрачја на „Бердлајф интернешенел“. Тој е најголемиот резерват од ваков вид во регионот, како во големина така и во разновидност. Дом е на повеќе од 240 вида [[преселнти птици]] и десетици со постојан дом во субмедитеранското [[моклиште|моклишка]] околина на Деранско Езеро.<ref name="ptice" /> Во сезона на преселба, десетици илјади птици го полнат езерото и неговата околина. == Моклиште == [[Податотека:Hutovo Blato.jpg|200px|мини|лево|Реката [[Крупа (Неретва)|Крупа]] во '''''Националниот парк Хутово Благо''''', [[Босна и Херцеговина]].]] Долината долж последните 30 километри од реката [[Неретва]], како и самата река, содржат извонреден предел. Низводно од вливот на нејзините притоки, реките [[Требижат]] и [[Брегава]], долината се шири во [[алувијален стожец]] кој покрива 20.000 [[хектар]]и. Горната долина, која опфаќа 7.411 хектари, во [[Босна и Херцеговина]], се вика Хутово Блато. === Рамсарска локација === [[Делта на Неретва|Делтата на Неретва]] била признаена за [[рамсарска локација]] во 1992 година, а Хутовото Блато во 2001. Двете подрачја формираат интегрална [[рамсарска локација]] која е природен ентитет поделен со државна граница.<ref name="Transboundary management of the lower Neretva valley - background">{{Наведена мрежна страница|title=Transboundary management of the lower Neretva valley – background |url=http://www.ramsar.org/wn/w.n.neretva_workshop2.htm |publisher=Ramsar Convention on Wetlands |accessdate=2009-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503024530/http://www.ramsar.org/wn/w.n.neretva_workshop2.htm |archivedate=2008-05-03}}</ref> Важна програма за птичјите подрачја, која ја води Бердлајф интернешенел, ги покрива заштитените подрачја во [[Хрватска]] и [[Босна и Херцеговина]].<ref name="Transboundary Cooperation Through the Management of Shared Natural Resources">{{Наведена мрежна страница|title=Neretva Delta |url=http://www.rec.org/rec/programs/rerep/biodiversity/neretva/Neretva.html |publisher=Transboundary Cooperation Through the Management of Shared Natural Resources |accessdate=2009-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090831092215/http://www.rec.org/REC/Programs/REREP/Biodiversity/neretva/Neretva.html |archivedate=2009-08-31}}</ref> === Национален парк Хутово Блато === [[Податотека:Hutovo Blato, mokrad a vyznamne hnizdiste ptactva v jizni He.jpg|200px|мини|лево|Парк на природата „Хутово Блато“]] Од 1995 година, Хутово Блато е заштитено како ''Парк на природата Хутово Блато''<ref>[https://web.archive.org/web/20070502001551/http://www.hutovo-blato.ba/en/ Hutovo Blato Nature Park]</ref><ref name="Hutovo Blato Nature Park — Network of Adriatic Parks">{{Наведена мрежна страница|title=Hutovo Blato Nature Park – Network of Adriatic Parks |url=http://www.parksnap.eu/park-list/hutovo-blato-national-park |publisher=Network of Adriatic Parks |accessdate=2009-03-17 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090302030521/http://parksnap.eu/park-list/hutovo-blato-national-park |archivedate=2 March 2009 |df=dmy-all }}</ref> и истото е во надлежност на јавно претпријатие. Целото подрачје е добро заштитено од човечкото влијание и функционира како важно живеалиште за многу билки и животни.<ref name="Transboundary Cooperation Through the Management of Shared Natural Resources"/> Историското место [[Стара тврдина Хутово Блато]] се наоѓа во подрачјето на паркот на природата. Паркот на природата "Хутово Блато" се наоѓа во југозападниот дел на [[Босна и Херцеговина]], 30 [[км]] од градот [[Мостар]] и блиску до хрватската граница. Се протега на површина од околу 7.411 хектари и претставува еден од најбогатите [[моклиште|моклишки]] резервати во Европа. До 1995 година, кога била основано [[кантон]]алното заштитено подрачје, Хутово Блато било познато главно по [[лов]]ниот и [[риболов]]ниот [[туризам]]. Секоја зима над 200 вида птици го наоѓаат своето засолниште во оваа недопрена природа.<ref name="Hutovo Blato - NAP - Network of Adriatic Parks">{{Наведена мрежна страница|title=Hutovo Blato – NAP – Network of Adriatic Parks |url=http://www.parksnap.eu/park-list/hutovo-blato-national-park |publisher=NAP – Network of Adriatic Parks |accessdate=2009-03-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090302030521/http://parksnap.eu/park-list/hutovo-blato-national-park |archivedate=2 March 2009 |df=dmy-all }}</ref> Посетителите може да уживаат во одмор, рекреативни активности во природата, спортски риболов, велосипедизам и главната туристичка атракција - '''[[фото сафари]]'''. [[Податотека:Hutovo blato6.jpg|200px|мини|десно|Мочуриштето Хутово Блато]] ==== Горно Блато – Деранско Езеро ==== {{главна|Деранско Езеро}} Тоа е делот од паркот кој го задржал својот изворен облик и скоро недопрена природа. Горно Блато – Деранско Езеро се напојува од карстни водни извори од реката [[Требишница]], која извира во близина на околните ридишта. Таа хидрогеолошки е поврзана со реката Неретва преку реката Крупа во која таа се влева, формирана од 5 езера (Шкрка, Дерања, Јелим, Орах, Дријен) и од големи делови кои се постојано поплавени, исто така изолирани со широки површини со дрвја и трски, па претставува најинтересното заштитено подрачје.<ref name="Gornje-Deransko Blato - Hutovo Blato - NAP - Network of Adriatic Parks">{{Наведена мрежна страница |title=Gornje-Deransko Blato – Hutovo Blato – NAP – Network of Adriatic Parks |url=http://www.parksnap.eu/park-list/hutovo-blato-national-park/territory/gornje-blato |publisher= NAP – Network of Adriatic Parks|accessdate=2009-03-19 }}{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====Долно Блато – Свитавско Езеро==== {{главна|Свитавско Езеро}} [[Податотека:Hutovo Blato, celkovy pohled na podzim.jpg|200px|мини|десно|Долно Блато – Свитавско Езеро]] ==== Река Крупа ==== {{главна|Крупа (Неретва)}} Реката '''[[Крупа (Неретва)|Крупа]]''' е лева притока на [[Неретва]] и главен воден тек на Хутово Блато, кој ги води водите од [[Деранско Езеро|Деранско]] и [[Свитавско Езеро]] во реката [[Неретва]]. Крупа е долга 9&nbsp;km со просечна длабочина од 5 метри. Крупа нема извор, туку се излева од Деранското Езеро. Исто така, Крупа е единствена река во Европа, бидејќи таа тече во двете насоки. Таа тече „нормално“ од „изворот“ кон устието и обратно, од устието кон „изворот“. Тоа се случува, заради нивото на водата и големата количина вода, Неретва ја „турка“ Крупа во спротивна насока.<ref name="Krupa river & Hutovo Blato - NAP - Network of Adriatic Parks">{{Наведена мрежна страница |title=Krupa river & Hutovo Blato – NAP – Network of Adriatic Parks |url=http://www.parksnap.eu/park-list/hutovo-blato-national-park/territory/river-krupa |publisher=NAP – Network of Adriatic Parks |accessdate=2009-03-19 }}{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Податотека:Rijeka krupa 1.JPG|150px|мини|десно|Реката Крупа]] == [[Птичарење]] == Список на регистрирани видови на 13 април 2001:<ref name="ptice" >{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ptice.net/index.php?module=dpDocs&func=display&mid=29 |title=PTICE.NET :: Portal ljubitelja ptica i prirode (dpDocs)<!-- Bot generated title --> |accessdate=2019-04-04 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929131155/http://www.ptice.net/index.php?module=dpDocs&func=display&mid=29 |url-status=dead }}</ref> *''[[Tachybaptus ruficollis]]'' (мал нуркач или шутка) *''[[Podiceps cristatus]]'' (кокаљка или голем нуркач) *''[[Phalacrocorax carbo]]'' (голем корморан) *''[[Microcarbo pygmeus]]'' (мал корморан или ачко) *''[[Egretta garzetta]]'' (мала бела чапја) *''[[Ardea cinerea]]'' (сива чапја) *''[[Ardea purpurea]]'' (црвена чапја) *''[[Anas strepera]]'' (сива патка или брешка) *''[[Anas platyrhynchos]]'' (дива патка) *''[[Anas querquedula]]'' (патка крецка) *''[[Circaetus gallicus]]'' (орел-змијар) *''[[Circus aeruginosus]]'' (блатна еја или блатен жабар) *''[[Buteo buteo]]'' (јастреб глувчар) *''[[Fulica atra]]'' (лиска) *''[[Philomachus pugnax]]'' (бојник) *''[[Tringa glareola]]'' (шумска тринга) *''[[Larus ridibundus]]'' (езерски галеб) *''[[Larus cachinnans]]'' (син галеб) *''[[Apus melba]]'' (голема пиштарка) *''[[Hirundo rustica]]'' (селска ластовичка) *''[[Motacilla alba]]'' (бела тресиопашка) *''[[Luscinia megarhynchos]]'' (славеј) *''[[Cettia cetti]]'' (свиларче) *''[[Sylvia cantillans]]'' (црвеногушесто грмушарче) *''[[Sylvia atricapilla]]'' (црноглаво грмушарче) *''[[Aegithalos caudatus]]'' (долгоопашеста сипка) *''[[Remiz pendulinus]]'' (сипка торбарка) *''[[Corvus cornix]]'' (сива врана) *''[[Passer domesticus]]'' (градско врапче) *''[[Fringilla coelebs]]'' (обична ѕвинкалка или снегар) *''[[Serinus serinus]]'' (обично жолтарче) *''[[Emberiza cirlus]]'' (црногрла стрнарка) *''[[Miliaria calandra]]'' (голема стрнарка) == Поврзано == * [[Неретва]] * [[Крупа (Неретва)|Крупа]] * [[Чапљина]] * [[Мостар]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Hutovo Blato}} * [http://www.hutovo-blato.ba/ Hutovo Blato Nature Park] * [https://web.archive.org/web/20081230034830/http://www.aneks8komisija.com.ba/index.php?lang=4 Commission for Preservation of National Monuments of Bosnia and Herzegovina] * [http://www.parksnap.eu/park-list/hutovo-blato-national-park/territory/river-krupa Krupa river & Hutovo Blato – NAP – Network of Adriatic Parks]{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.zeleni-neretva.ba NGO for Environment protection ZELENI-NERETVA Konjic] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201022115647/http://zeleni-neretva.ba/ |date=2020-10-22 }} *[http://www.panda.org/bs/living_neretva/ WWF Panda – Living Neretva] *[http://www.euronatur.org/fileadmin/docs/jagd/ADRIATIC_FLYWAY_2009_Conference_Proceedings.pdf Conference Proceedings of the 2009 Adriatic Flyway Conference on bird conservation] *[https://web.archive.org/web/20090328102913/http://www.rec.org/REC/Programs/REREP/Biodiversity/neretva/Neretva.html REC Transboundary Cooperation Through the Management of Shared Natural Resources] *[https://web.archive.org/web/20090226214106/http://www.inweb.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=64&Itemid=152 INWEB Internationally Shared Surface Water Bodies in the Balkan Region] *[http://www.narenta.eu/index.html Narenta] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080314093044/http://www.narenta.eu/index.html |date=2008-03-14 }} *[http://www.wineroute.ba Wine route Herzegovina] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200327193608/https://www.wineroute.ba/ |date=2020-03-27 }} *[http://www.capljina.ba Čapljina municipality] *[http://neretva.org Neretva.org Open Project] [[Категорија:Национални паркови во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Важни птичји подрачја во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Рамсарски локации]] [[Категорија:Заштитени подрачја во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Езера во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Неретвански басен]] m6kw6ckmfq2jdetw97r91nh8na20jak 0 1221795 5591834 5540087 2026-07-14T06:23:22Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591834 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | name = Меѓународен конгресен и изложбен центар „Љутфи Кидар“ | native_name = İstanbul Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı | native_name_lang = | former_names = Истанбулска спортска и изложбена сала | alternate_names = Istanbul Lütfi Kırdar ICEC | status = | image = [[File:Lütfi Kırdar Convention and Exhibition Center.JPG|250px]] | image_alt = | image_size = | caption = Главната зграда на ''ICEC''. | map_type = |map_caption = |latd = 41|latm = 02|lats = 52|latNS = N |longd = 28|longm = 59|longs = 22|longEW = E | map_alt = | relief = | altitude = | building_type = | architectural_style = | structural_system = | cost = | ren_cost = | client = | owner = [[Истанбул]] | current_tenants = | landlord = | location = [[Харбије]], [[Шишли]] | address = ул. „Ѓумуш“ бр. 4 | location_town = [[Истанбул]] | location_country = {{TUR}} | coordinates = {{coord|41|02|52|N|28|59|22|E|display=inline,title}} | groundbreaking_date = 30 јануари 1948 | start_date = | completion_date = | opened_date = {{start date and age|1949|06|03}} | inauguration_date = | renovation_date = | demolition_date = | destruction_date = | height = | architectural = | tip = | antenna_spire = | roof = | top_floor = | observatory = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | architect = [[Паоло Виети-Виоли]], Шинаси Шахингирај и Фазил Ајсу | architecture_firm = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | main_contractor = | awards = | designations = | rooms = | parking = | website = {{URL|http://www.icec.org}} | embedded = | references = }} '''Меѓународниот конгресен и изложбен центар „Љутфи Кидар“''' или скратено '''''ICEC''''' ({{langx|tr|İstanbul Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı}}) — повеќенаменски конгресен комплекс кој се наоѓа во населбата [[Харбије]] во округот [[Шишли]] во [[Истанбул]], [[Турција]]. Меѓународниот конгресен и изложбен центар е донаќин на Саемот и изложбен центар „Румели“, важни конвенции, саеми, концерти, изложби, како и социјални и културни настани<ref name="h1">{{наведени вести |url=http://www.hurriyet.com.tr/kultur-sanat/haber/25061512.asp |newspaper=[[Hürriyet]] |title=8. Contemporary İstanbul açıldı |date=2013-11-07 |language=tr |accessdate=2013-12-08 }}</ref><ref name="s1">{{наведени вести |url=http://www.sabah.com.tr/Gunaydin/2013/11/30/sabah-kalkip-modaci-olayim-bari-denmez |newspaper=[[Sabah (newspaper)|Sabah]] |title=Sabah kalkıp 'modacı olayım bari' denmez! |author=Demirel, İdil |date=2013-11-30 |language=tr |accessdate=2013-12-08 }}</ref>. == Историја == По исклучителниот успех на турските спортски борачи постигнати на [[Европско првенство во борење (1947)|Европското првенство во борење]] во [[1947]] година и на [[Летни олимписки игри 1948|Лондонската Олимпијада]] во [[1948]] година, било одлучено да се одржи следното Европско првенство во [[1949]] година во [[Истанбул]]. Меѓутоа, градот немал место за спорт во затворен простор соодветно за овој настан. Италијанскиот архитект Паоло Виети-Виоли (1882-1965) и турскиот архитект Шинаси Шахингирај и Фазил Ајсу, кој го дизајнирал и [[стадион Долмабахче|стадионот Долмабахче]] во [[1939]] година, го подготвил проектот<ref name="icec1">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.icec.org/Corporate/History |publisher=ICEC |title=History |accessdate=2015-02-08 |archive-date=2015-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150208211627/http://www.icec.org/Corporate/History |url-status=dead }}</ref>. На [[30 јануари]] [[1948]] година, во присуство на гувернерот на градот и градоначалникот [[Љутфи Кидар]] (1887-1961), се одржала изградбата на Истанбулската сала за спорт и изложба. Кирдар го одбил предлогот на претседателот на Истанбулската федерација за фудбал и спортисти, направен за време на церемонијата, дека зградата ќе биде именувана по него, со образложение дека е неетичко додека сè уште е жив и на власт<ref name="icec1"/>. Веднаш по завршувањето на изградбата, објектот бил отворен на [[3 јуни]] [[1949]] година за да биде домаќин на [[Европско првенство во борење (1949)|Европското првенство во борење]]. Следниот настан кој се одржал бил Истанбулскиот саем за меѓународна трговија и индустрија на [[2 октомври]] [[1949]] година<ref name="icec1"/>. Во големата сала на центарот со седиште од 7.000 луѓе, се одржале многу различни национални и меѓународни спортски настани, во кошарка, ракомет, одбојка, бокс, кревање тегови, борење, уметничко лизгање, хокеј, како и циркус. Останувајќи ја единствената спортска сала и изложбена сала во земјата за многу години, таа била домаќин на саеми, концерти, состаноци и изложби со искористување на другите сали по потреба<ref name="icec1"/>. На [[17 февруари]] [[1988]] година салата била именувана во чест на Љутфи Кидар на неговата 27-годишнина. Во 1996 година, салата била трансформирана во конгресен центар за одржување на [[Живеалиште II]], Втора конференција на Обединетите нации за човечки населби, и била преименувана потоа во Меѓународен конгресен и изложбен центар<ref name="icec1"/>. За да се одговори на зголемената побарувачка во секторот, местото било проширено со нова зграда во 2000 година, наречена Саемски и изложбен центар „Румели“<ref name="icec1"/>. Во 2009 година објектот бил проширен за одржување на годишниот состанок на [[ММФ]] и [[Светска банка]] за 2009 година со девет нивоа подземна структура од 120.000 м2<ref name="idg">{{Наведена мрежна страница |url=http://cargocollective.com/edizionizero/Lutfi-Kirdar-Uluslararasi-Kongre-Sergi-Sarayi |publisher=Istanbul Design Guide |title=Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre & Sergi Sarayı |author=Pekoğlu, Burak |accessdate=2015-02-08 }}</ref>. == Објекти == Центарот Љутфи Кидар како главна зграда на комплексот се состои од аудиториум ''Анадолу'' со капацитет за седење од 2.000 луѓе, салата ''Мармара'', две сали ''Топкапи'', три сали ''Долмабахче'', сала ''Галата'', сала ''Халиџ'', три соби за состаноци ''Султан'', три соби за состаноци ''Барбарос'', четири сали за состаноци ''Левент'' и ВИП соби<ref name="icec2"/>. Центарот Румели нуди простор од 7.000 м2 како најпосакувана сала за танц во централниот град. Горното ниво има површина 2.100 м2 и може да се дели на четири независни простори од 1.900 м2<ref name="icec2">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.icec.org/Organisers/Venue/Halls |publisher=ICEC |title=Halls |accessdate=2015-02-08 |archive-date=2016-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161023081349/http://www.icec.org/Organisers/Venue/Halls |url-status=dead }}</ref>. Ресторанот со традиција, ресторанот Богазичи Борса, кој е отворен седум дена во неделата и способен да прими 250 гости, се наоѓа во центарот на Љутфи Кидар<ref name="icec3">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.icec.org/Organisers/Venue/BorsaRestaurant |publisher=ICEC |title=Restaurant |accessdate=2015-02-08 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000458/http://www.icec.org/Organisers/Venue/BorsaRestaurant |url-status=dead }}</ref>. Зградата е поврзана со премин кон [[Истанбулски конгресен центар|Истанбулскиот конгресен центар]] и [[театар Харбије Мухсин Ертугрул|театарот Харбије Мухсин Ертугрул]] преку улицата, која е затворена за сообраќај. Во овој комплекс е достапен паркинг со капацитет од 1.000 возила<ref name="h2">{{наведени вести |url=http://www.hurriyet.com.tr/magazin/haber/7484005.asp |newspaper=[[Hürriyet]] |title=İşte yeni Muhsin Ertuğrul Sahnesi |author=Ay, Hasan |date= |language=tr |accessdate=2013-12-09 }}</ref>. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Градби во Истанбул]] [[Категорија:Музички објекти во Истанбул]] [[Категорија:Шишли (Истанбул)]] echfe1dkdfcr9w41mh7pjll42p4oo82 0 1225250 5591765 5430661 2026-07-14T06:09:29Z Bjankuloski06 332 /* Животопис */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591765 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|birth_date={{Birth date|1924|10|01|df=yes}}|birth_name=Џејмс Ерл Картер Помладиот|birth_place=Плејнс, [[Џорџија]], [[САД]]| death_date = {{Death date and age|2024|12|29|1924|10|01|df=yes}} | death_place= Плејнс, [[Џорџија]], [[САД]]|office=[[Список на претседатели на Соединетите Американски Држави|39.]] [[претседател на Соединетите Американски Држави|претседател на САД]]|party=[[Демократска партија (САД)]]|signature=Jimmy Carter Signature-2.svg|image=Jimmy Carter, official portrait.jpg|native_name=Jimmy Carter|term_start=[[20 јануари]] [[1977]]|term_end=[[20 јануари]] [[1981]]|vicepresident=[[Волтер Мондејл]]|predecessor=[[Џералд Форд]]|successor=[[Роналд Реган]]|office1=76. [[Гувернер]] на [[Џорџија]]|term_start1=[[12 јануари]] [[1971]]|term_end1=[[14 јануари]] [[1975]]|lieutenant_governor1=[[Лестер Медокс]]|predecessor1=[[Лестер Медокс]]|successor1=[[Џорџ Базби]]}} '''Џејмс Ерл „Џими“ Картер Помладиот''' ({{langx|en|James Earl Carter Jr.}}; {{рн|1|октомври|1924}} – {{пн|29|декември|2024}}) —американски [[политичар]] и [[филантроп]] кој бил 39-ти претседател на [[Соединети Американски Држави|САД]] од 1977 до 1981 година. Демократ, кој претходно бил сенатор на државата [[Џорџија]] од 1963 до 1967 година и 76-ти гувернер на Џорџија од 1971 до 1975 година. По неговото претседателствување, Картер останал активен во приватниот сектор; во 2002 година, му била доделена [[Нобелова награда за мир|Нобеловата награда за мир]] за неговата работа во коосноваштво на центарот Картер.<ref>{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.1002/9781118907634.ch29|title=A Companion to Gerald R. Ford and Jimmy Carter|last=Jacobson|first=Frances M.|date=2015-10-23|publisher=John Wiley & Sons, Inc|isbn=9781118907634|location=Hoboken, NJ|pages=532–547|doi=10.1002/9781118907634.ch29 }}</ref> ==Животопис== Пораснал во <nowiki>''Plains''</nowiki>, државата [[Џорџија]], дипломирал на Поморската академија во 1946 година и се приклучил на Американската морнарица. По смртта на неговиот татко во 1953 година, Картер ја напуштил работата и се вратил дома за да го преземе семејниот бизнис за одгледување на [[кикирики]]. Тој наследил многу малку од неговиот татко поради исплаќање на оставените долгови и поделбата на имотот помеѓу наследниците. Сепак, неговиот сон за да го прошири и подобри бизнисот станал реалност. Во овој период, Картер бил мотивиран да се спротивстави на политичката клима на расната сегрегација и да го поддржи растечкото движење за граѓански права по што станал активист во [[Демократска партија (САД)|Демократската партија]]. Од 1963 до 1967 година, Картер служел во Државниот сенат на [[Џорџија]], а во 1970 година бил избран за гувернер на истата, поразувајќи го поранешниот гувернер Карл Сандерс во неговата партија со платформата против сегрегација. Картер останал гувернер до 1975 година. И покрај тоа што бил малку познат надвор од Џорџија на почетокот од кампањата, Картер успеал да ја добие номинацијата за претседателската кандидатура во 1976 година. На претседателските избори, Картер иако бил аутсајдер, успеал тесно да го порази републиканскиот кандидат и претседател [[Џералд Форд]].<ref>{{Наведено списание|date=2019-06-05|title=1976 United States presidential election|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=1976_United_States_presidential_election&oldid=900476997|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> [[Податотека:Carter lib1.JPG|мини|Претседателскиот центар на Џ.Картер|220x220px]] Неговото претседателствување значително се разликувало од неговите претходници, особено во надворешната политика на САД, нагласувајќи ги човековите права како најважен стандард за меѓународните односи. Од една страна, тој го продолжил процесот на јадрено разоружување, но неговата цел била да ја ослабне дипломатската позиција на [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], посебно во стратешки важниот [[Близок Исток]]. Картер бил иницијатор на мировните преговори помеѓу Египет и Израел кои резултирале со договор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://politi.co/2U2s7Ul|title=Egypt, Israel conclude peace treaty, March 26, 1979|last=Andrew Glass|work=POLITICO|date=2019-03-26 |language=en|accessdate=2019-06-07}}</ref> Иранската револуција и исламскиот режим ќе се спротивстават на американската влада и затоа во 1979 година, цената на нафтата енормно ќе се зголеми, па така тоа негативно ќе влијае врз кревката американска економија како и врз популарноста и угледот на претседателот Картер. Неговите напори да ја победи високата инфлација не биле успешни и како резултат на тоа, ќе се зголеми невработеноста и американската економија ќе стагнира, економистите ќе го наречат овој економски феномен - [[стагфлација]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thoughtco.com/stagflation-in-a-historical-context-1148155|title=An Overview of Economic Stagflation in the 1970s|last=State|first=U. S. Department of|work=ThoughtCo|language=en|accessdate=2019-06-07}}</ref> Ваквиот разочарувачки тренд ќе подигне многу граѓани да се спротивстават на неговите политики, а во 1980 година ќе се појават и разни екстремно десничарски движења кои ќе создадат нови проблеми на Картеровата администрација. Ситуацијата ќе стане уште посложена кога во есента 1979 година од хуманитарни причини тој ќе дозволи прогонетиот ирански шах да дојде на лекување во САД. Иранските револуционери на тоа ќе реагираат со окупација на амбасадата и дипломатите на САД во [[Техеран]]. Со таквиот потег, Картер ќе го охрабри Советскиот Сојуз да изврши инвазија на Авганистан.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.history.com/topics/middle-east/iran-hostage-crisis|title=Iran Hostage Crisis|last=Editors|first=History com|work=HISTORY|language=en|accessdate=2019-06-07}}</ref> [[Податотека:Tito and Carter in the Oval Office, 7 March 1978.jpg|мини|Тито и Картер (1978)]] Во знак на протест тој ќе најави бојкот на Олимпијадата во Москва.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.politico.com/story/2017/03/president-carter-orders-an-olympic-boycott-march-21-1980-236185|title=President Carter orders an Olympic boycott, March 21, 1980|last=Andrew Glass|work=POLITICO|date=2017-03-21 |language=en|accessdate=2019-06-07}}</ref> Во овој период, [[Централна разузнавачка агенција|ЦИА]] и другите служби ќе ги интензивираат активностите за поддршка на антисоветските движења на [[Солидарност (синдикат)|Солидарност]] во Полска. По завршување на првиот мандат, Картер нема да успее да го порази противкандидатот на републиканците [[Роналд Реган]] кој целосно ја придобил средната класа по најавата дека значително ќе ги намали даноците и ќе го постигне „мирот преку силата“ со неговата изборна кампања „Make America Great Again“.<ref>{{Наведено списание|date=2019-06-04|title=Make America Great Again|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Make_America_Great_Again&oldid=900185585|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> Картеровиот углед на миротворец и дипломат ќе ја засени неговата не баш умешна политика како американски претседател. Тој ќе продолжи да се залага за светски мир и соработка помеѓу народите. Во 1994 година, тој ќе ги убеди Севернокорејците да се откажат од создавање на јадрено оружје. Во 2002 година, Картер повторно ќе биде во фокусот на јавноста поради неговата посета на тогашниот претседател [[Фидел Кастро|Кастро]] во [[Куба]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cartercenter.org/news/documents/doc528.html|title=President Carter's Cuba Trip Report|work=www.cartercenter.org|accessdate=2019-06-07}}</ref> Во тој период, тој ќе биде голем критичар на претседателот [[Џорџ В. Буш|Буш]] и премиерот [[Тони Блер|Блер]] поради нивните полтики кон [[Ирак]]. Картер е исто така познат и по тоа што тој често ја критикувал внатрешната политика на САД. На пример, тој во повеќе прилики го критикувал претседателот [[Бил Клинтон|Клинтон]] поради скандалите поврзани со корупција во неговата администрација.<ref>{{Наведено списание|date=2019-05-20|title=Post-presidency of Jimmy Carter|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Post-presidency_of_Jimmy_Carter&oldid=897977228|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> Во 2019 година, Картер го надминал Џорџ Х. В. Буш како најдолговечен американски претседател во историјата на САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sitel.com.mk/dzhimi-karter-stana-najdolgovechen-pretsedatel-na-sad-go-nadzhivea-i-bush-senior|title=Џими Картер стана "најдолговечен претседател на САД": Го надживеа и Буш Сениор|work=Сител Телевизија|language=mk|accessdate=2019-06-07}}</ref> Тој се смета за клучна фигура во добротворната организација „Живеалиште за човештвото“, која е присутна и во Македонија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.habitat.org/|title=Habitat for Humanity|work=www.habitat.org|accessdate=2019-06-07}}</ref> Напишал над 30 книги кои се движат од мемоари до поезија. ==Наводи== <references /> {{Претседатели на САД}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Картер, Џими}} [[Категорија:Американски политичари]] [[Категорија:Претседатели на САД]] [[Категорија:Носители на Претседателскиот медал на слободата]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за мир]] [[Категорија:Американски нобеловци]] [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] prfug394kz9fwj1va4qhilwitotz02t 0 1225818 5591636 4981035 2026-07-13T18:04:25Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591636 wikitext text/x-wiki '''Повест на партијата на умерениот напредок во границите на законот''' ([[чешки]]: ''Politické a sociální dějiny strany mírného pokroku v mezích zákona'') — книга на чешкиот писател [[Јарослав Хашек]], објавена посмртно. [[File: Jaroslav Haseks party slogan 1911.jpeg|thumb|right|Повест на партијата на умерениот напредок во границите на законот]] ==Содржина== Книгата се состои од вовед и четири дела: * ''Од летописот на Партијата на умерениот напредок'': Овој дел започнува со опис на настаните кои му претходеле на основањето на Партијата на умрениот напредок во границите на законот чии клучни членови, покрај раскажувачот (авторот) биле и [[поет]]от Густав Опоченски и македонскиот војвода Климеш. Авторот ја опишува својата средба со војводата Климеш, кој на почетокот на [[XX век]] работел во [[Софија]]. По грешка, авторот и Климеш станале доброволци во борбата против турската власт во [[Македонија]]. Меѓутоа, уште за време на првата битка, тие им се предале на [[Турци]]те, кои ги вратиле назад во [[Бугарија]]. Подоцна, Климеш раскажувал по кафеаните во [[Прага]] за своите херојски подвизи во Македонија, а особено за тоа како ја ослободил [[Битола]]. Првите активности на Партијата на умерениот напредок почнале во 1904 година. Во овој дел од книгата, авторот ги опишува бројните средби на малубројните припадници на Партијата, кои се одвивале во прашките кафеани.<ref>Jaroslav Hašek, ''Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona''. Zagreb: Globus, 1986, стр. 17-79.</ref> * ''Апостолската дејност на тројцата припадници на Партијата на умерениот напредок'': Во овој дел се опишува патувањето на Јарослав Хашек и двајца членови на Партијата, Јарослав Кубин и Франтишек Вагнер, низ [[Средна Европа]]. Најпрвин, тие посетиле неколку мали места во [[Моравија]], но Вагнер ги потрошил [[пари]]те и поради тоа не можеле да го продолжат патувањето. Сепак, тие присуствувале на митинг на [[Социјалдемократија|социјал-демократската]] партија и со нивниот [[воз]] пристигнале во [[Виена]]. Таму, најпрвин позајмиле малку пари од чешкиот поет Махар, а потоа биле гости на [[Чеси]]те во Виена, по што го продолжиле патувањето низ [[Австрија]] и низ [[Унгарија]], искористувајќи го гостопримството на своите сонародници во туѓина. Во [[Велика Канижа]] биле избркани од домаќинот поради непристојно однесување. Најпосле, во овој дел, авторот раскажува за разни случки и личности од Прага.<ref>Jaroslav Hašek, ''Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona''. Zagreb: Globus, 1986, стр. 81-214.</ref> * ''Шпионските афери на Партијата на умерениот напредок во границите на законот'': Третиот дел на книгата е посветен на бројни личности од јавниот и кафанскиот живот во [[Прага]].<ref>Jaroslav Hašek, ''Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona''. Zagreb: Globus, 1986, стр. 215-254.</ref> * ''Партијата оди на избори'': Во последниот дел е претставен манифестот на Партијата и неколку говори на Хашек, а опишан е и поразот на изборите на кои Партијата на умерениот напредок освоила само 38 гласа.<ref>Jaroslav Hašek, ''Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona''. Zagreb: Globus, 1986, стр. 255-279.</ref> ==Осврт кон книгата== Пролетта 1911 година, во прашките Винохради биле распишани дополнителни избори. Тогаш, во боемското друштво на Хашек, кое се состанувало во една кафеана, се појавила идејата да се основа [[политичка партија]] во чие име би стоеле зборовите: „умерен“, „напредок“, „граница“ и „закон“, а за говорник и изборен кандидат на партијата бил избран Хашек. Се разбира, кандидатурата на Хашек не била официјално регистрирана, но тој се вклучил во предизборната кампања, држејќи ги легендарните говори кои биле полни со импровизација, играње со зборовите, акцентите и паузите. Наговорен од сопругата Јармила, во 1911 година, Хашек почнал да ја пишува „Повеста на Партијата на умерениот напредок во границите на законот“, конципирана како повест на прашките боемски кругови. Оттука, заедно со изборните манифести и говори, во книгата се појавуваат скици и портрети на членовите и симпатизерите на партијата, како и на некои познати јавни личности. Притоа, заради композицијата на делото, Хашек ги допишал главите во кои се опишува апостолската дејност на тројца членови на Партијата, а првите две глави од вториот дел на книгата најверојатно настанале во 1906 година.<ref>Radko Pytlík, „Jaroslav Hašek“, во: Jaroslav Hašek, ''Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona''. Zagreb: Globus, 1986, стр. 7-8.</ref> Како составен дел и продолжение на состаноците на Партијата на умерениот напредок настанало подоцнежното [[кабаре]] на Партијата на умерениот напредок и за некои други слични претстави кои се прикажувале под разни имиња, како што се: „Кај браќаат Макавеевци“, „Братство за почитување на мајсторот Јан Мидлар, прашкиот крвник“, „Кабаре Нирвана“, „Шолја црно кафе“ итн. Овие претстави се прикажувале во омилените места на припадниците на Партијата: гостилницата во Темпларската улица, ноќниот бар „[[Монмартр]]“ на пејачот Јозеф Валтнер во Ретезовата улица, во куќата „Кај тројцата дивјаци“ итн.<ref>„Komentari“, во: Jaroslav Hašek, ''Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona''. Zagreb: Globus, 1986, стр. 282, 287.</ref> Уште од [[Пародија|пародискиот]] наслов на книгата се гледа дека главната цел на Хашек била да ги исмее модерните [[Социологија|социолошки]] методи. Со привидна [[Енциклопедија|енциклопедистичка]] сеопфатност, тој ги пародира говорничката и [[новинар]]ската фразеологија и ги разобличува празните тези за општиот напредок. Исто така, тој ја разобличува фразеологијата на [[Либерализам|либералистичката]] и реформистичката политика и ситните материјални интереси на политичките водачи. Соодветно на неговата намера, тој свесно ја користи формата на хроника, која му дозволува на авторот да реди неповрзани настани и факти при што тој [[Гротеска|гротескно]] ги поетизира баналните случки и појави, а традиционалните поетски елементи стануваат предмет на деградација и уништување. Како творечки принцип за организација на книгата му служи кафеанскиот расказ и боемската импровизација, блиски на живиот говорен јазик и со тенденција на неврзана епска развлеченост. Комичното претерување и [[иронија]]та служат како израз на новооткриената човечка димензија, единствената можноста за самопроекцијата на човекот во светот на апсурдните и отуѓените вредности. Во оваа книга Хашек ја развива својата хумористична [[епика]] која претходно ја остварувал во кафеанската импровизација, а според изворноста и оригиналноста, книгата претставува претходничка на лесниот и интелектуалниот хумор застапен во романот „[[Доживувањата на добриот војник Швејк]]“.<ref>Radko Pytlík, „Jaroslav Hašek“, во: Jaroslav Hašek, ''Povijest stranke umjerenog napretka u granicama zakona''. Zagreb: Globus, 1986, стр. 7-10.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Јарослав Хашек]] liwjc9wjxywxr1jee7654d6kfy9aejh 0 1231519 5591574 5579577 2026-07-13T15:25:04Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]]; додадена [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591574 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Димитра Карчицка | портрет = | опис = | родено-име = Димитра Ламбро Карчицка | роден-дата = {{родена на и возраст|1939|8|2|df=yes}} | роден-место = [[Поздивишта]], [[Кралство Грција]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонија|Македонка]] | народност = [[Македонци|Македонка]] | познат = | наставка =а | занимање = [[математичар]] | сопружник = | татко = [[Ламбро Карчицки]] | мајка = [[Дина Карчицка]] | родители = | роднини = | деца = }} '''Димитра Карчицка''' (р. {{родена на|2|август|1939}} во [[Поздивишта]], [[Костурско]]) — [[Македонија|македонска]] [[математичар]]ка и [[универзитет]]ска [[професор]]ка почнувајќи од 1984 година. == Животопис == Дипломирала на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]] во 1961 година, магистрирала во [[Белград]] во 1969 година, а докторирала во 1973 година на ПМФ со темата „''Некои проблеми на квадратното програмирање со матрици од Леонтјев тип''”. Објавила научни трудови во областа на математичкото програмирање, универзитетски учебници, скрипти за своите предавања на постдипломските студии, стручни трудови за потребите на математичките школи и за перманентното образование на наставниците. Била продекан на Математичкиот факултет (1980-1982), на ПМФ (1991-1993) и шеф на Институтот за информатика (1985-1989 и 1995-1997).<ref>{{МакЕнц|680|Карта|I}}</ref> Како дел од Втората светска средба на децата бегалци била отворена изложба на фотографии и документи. Изложбата во Музејот на град Скопје ја отворила Димитра Карчицка, а на истата биле претставени 106 фотографии и документи од животот на децата бегалци во детските домови.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.pollitecon.com/Assets/Ebooks/Detsa-Begaltsi-od-Egejska-Makedonija-vo-Jugoslavija.pdf|title=Деца Бегалци од Егејска Македонија во Југославија|last=Китаноски|first=Мишо|last2=Доневски|first2=Ѓорѓи|publisher=Risto Stefov Publications|year=2016|pages=208}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карчицка, Димитра}} [[Категорија:Луѓе од Поздивишта]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски математичари]] [[Категорија:Југословенски универзитетски професори]] [[Категорија:Југословенски математичари]] [[Категорија:Апсолвенти на Природно-математичкиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Доктори на Природно-математичкиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Деца бегалци]] k4vvvw826vncjnq4mowpxwxi8n4ftji 0 1232346 5591915 5272914 2026-07-14T09:33:40Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591915 wikitext text/x-wiki [[Податотека:OutDoor 2018, Friedrichshafen (1X7A0493).jpg|мини|Велосипед со седло Брукс]] '''Брукс Англија''' е производител на седла за велосипеди во Сметвик, Вест Мидлендс, [[Англија]]. Произведува производи од кожа од 1866 година, кога била основана во Хокли, Бирмингем. Во 1880-тите, започнало производството на седла за велосипеди. Првиот патент на седло бил поднесен во 1882 година. Во интервју во 2014 година портпаролот на Брукс изјавил дека според семејната легенда, компанијата започнала кога основачот Џон Болтбе Брукс, производител на коњски седла, се обидел да користи велосипед откако неговиот коњ починал, но дрвеното седиште му било многу непријатно. Како резултат, тој ја основал компанијата. {{никулец}} [[Категорија:Економија на Англија]] b12scj3kx39hjar50nmul6ge3iyrpug 0 1238626 5591821 5575596 2026-07-14T06:21:53Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште (2) 5591821 wikitext text/x-wiki {{taxobox |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref>{{наведен МСЗП | url= https://www.iucnredlist.org/details/151890/0 | title = Ferocactus viridescens | accessdate = 27 February 2018}}</ref> |name = Сандиегов кактус |image = Ferocactus viridescens 1.jpg |regnum = [[растенија]] |unranked_divisio = [[скриеносеменици]] |unranked_classis = [[евдикоти]] |unranked_ordo = [[јадрени евдикоти]] |ordo = [[каранфиловидни]] |familia = [[кактуси]] |subfamilia=[[кактусовидни]] |tribus = [[Кактусовидни (племе)|кактусовидни]] |tribus = [[Кактусовидни (племе)]] |genus = ''[[ферокактуси]]'' |species = '''''F. viridescens''''' |binomial = ''Ferocactus viridescens'' |binomial_authority = ([[Џон Тори|Тори]] & [[Аса Греј|Греј]]) [[Натаниел Лорд Бритон|Бритон.]] & [[Џозеф Нелсон Роус|Роус]] |synonyms = ''Echinocactus viridescens'' |}} '''Сандиеговиот кактус''' (''Ferocactus viridescens'') е [[бурест кактус]] од видот [[ферокактуси]]. == Распространетост== Кактусот расте во округот [[Сан Диего (округ во Калифорнија)|Сан Диего]] во [[Калифорнија]], [[САД]]. Исто така може да се најде и во [[Долна Калифорнија]], [[Мексико]]. Во САД кактусот е под опасност за исчезнување поради губење на живеалиштето, најмногу поради земјоделството и урбанизмот. == Опис== Кактусот е сферичен и скоро цилиндричен. Овој кактус повеќе расте во ширина одошто висина, па така висината изнесува до 30 см. Телото е светлозелено, составено од неколку ребренца кои се прекриени со боцки. Боцките се црвенкасти кога се млади, а подоцна затемнуваат или засивуваат. Кактусот има жолти цветови. Плодот е црвен или жолт. [[Латински јазик|Латинското]] име означува „ферокактус кој зазеленува“.<ref name=RHSLG>{{Наведена книга|last=Harrison|first=Lorraine|title=RHS Latin for gardeners|year=2012|publisher=Mitchell Beazley|location=United Kingdom|isbn=9781845337315|pages=224}}</ref> Надвор од своето живеалиште мора да се одгледува на температура повисока од 5 степени, застаклени простории.<ref name = RHSPF>{{Наведена мрежна страница|title=RHS Plant Selector - ''Ferocactus viridescens''|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2937|accessdate=19 June 2013}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница | url= https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf | title = AGM Plants - Ornamental | date = July 2017 | page = 39 | publisher = Royal Horticultural Society | accessdate = 27 February 2018}}</ref> ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== *[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2702,2717,2721 Прирачник за третирање] *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FEVI2 Профил на „USDA“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20231121092629/https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FEVI2 |date=2023-11-21 }} *[http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Ferocactus+viridescens Галерија со фотографии] {{Commons|position=left}} {{Taxonbar|from=Q147469}} [[Категорија:Ферокактуси]] 0dkphd8ja0z9vci58pwkq8wvt2m6q5d 0 1238634 5591787 5566802 2026-07-14T06:13:58Z Bjankuloski06 332 /* Конзервација */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591787 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name =Калифорниски кактус |image = Ferocactus cylindraceus 1.jpg |regnum = [[растенија]] |unranked_divisio = [[скриеносеменици]] |unranked_classis = [[евдикоти]] |unranked_ordo = [[јадрени евдикоти]] |ordo = [[каранфиловидни]] |subfamilia=[[кактусовидни]] |familia = [[кактуси]] |tribus = [[Кактусовидни (племе)|кактусовидни]] |genus = ''[[ферокактуси]]'' |species = '''''F. cylindraceus''''' |binomial = ''Ferocactus cylindraceus'' |binomial_authority = ([[Георг Енгелман|Енгелман]]) Оркут |synonyms = ''Echinocactus viridescens var. cylindraceus'' <small>[[Георг Енгелман|Енгелман]]</small><br/> ''Echinocactus cylindraceus'' <small>([[Георг Енгелман|Енгелман]]) [[Георг Енгелман|Енгелман]]</small><br/> ''Echinocactus acanthodes'' <small>[[Шарл Антоан Лемер|Лемер]] (одбиено име)</small> |}} '''Калифорнискиот кактус''' (''Ferocactus cylindraceus'') е кактус од видовите на [[ферокактуси]]. За првпат бил опишан од Георг Енгелман во 1853.<ref name=anderson01>{{Наведена книга|title=The cactus family|author=Anderson, Edward F.|page=327| publisher=Timber Press|year=2001 |isbn=0-88192-498-9|url=https://books.google.com/books?id=vYXQHL2IsZ4C&pg=PA332&dq=%22Ferocactus+latispinus%22&hl=en&ei=Ot94TOScFNDRcZf06OUF&sa=X&oi=book_result&ct=book-preview-link&resnum=2&ved=0CDEQuwUwAQ#v=onepage&q=%22Ferocactus%20cylindraceus%22&f=false |accessdate=28 August 2010}}</ref> ==Распространетост== Кактусот го има во пустината [[Мохаве]] и [[Соноранска пустина|Соноранската пустина]] во [[Калифорнија]], [[Невада]], [[Аризона]] и [[Јута]] в [[САД]]. Исто така го има и во пустините во [[Мексико]] блиску границата со САД.<ref>[http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-taxon=Ferocactus+cylindraceus CalFlora Database: ''Ferocactus cylindraceus''] . accessed 4.1.2013</ref><ref>[http://www.calflora.org/entry/dgrid.html?crn=3572 CalFlora Database: Distribution Map (''in California'')]</ref> Расте во карпести и сушни предели на предели до 1500 метри надморска висина.<ref name="jepson">[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2702,2717,2718 Jepson] . accessed 4.1.2013</ref> ==Опис== Калифорнискиот кактус е најчесто цилиндричен или сферичен. Некои постари примероци може да нараснат во вид на столб до 2 метри во висина. Кактусот е прекриен со долги боцки, кои се прави и црвени додека се млади. Подоцна стануваат закривени и сиви..<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242415346 Flora of North America] . accessed 4.1.2013</ref> Кактусот има виолетови или темноцрвени цветови со жолта внатрешност. Плодовите се жолти и месести. ==Подвидови== *''Ferocactus cylindraceus'' var. ''cylindraceus'' — калифорниски кактус<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FECYC |title=USDA: ''Ferocactus cylindraceus'' var. ''cylindraceus'' |accessdate=2020-03-11 |archive-date=2021-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516204553/https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FECYC |url-status=dead }}</ref> *''Ferocactus cylindraceus'' var. ''lecontei'' — леконтеев кактус<ref>[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2702,2717,2718,2720 Jepson: ''Ferocactus cylindraceus'' var. ''lecontei'']</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FECYL |title=USDA: ''Ferocactus cylindraceus'' var. ''lecontei'' |accessdate=2020-03-11 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510181328/https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FECYL |url-status=dead }}</ref> ==Конзервација== Поради својата скулптурна форма и убави квалитети, иако е доста чест кактус, тој е под закана од колекционерите на растенија.<ref name="jepson"/> Во пустинските предели кактусот го губи живеалиштето бидејќи се градат сончеви градини и ветерници. ==Галерија== <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="3"> Image:Ferocactus cylindraceus 2.jpg|Цвет во Кањон Палм, Калифорнија Image:Joshua Tree NP - Barrel Cactus -2.jpg|Калифорниски кактус во [[Национален парк Џошуа Три]] Image:Ferocactus cylindraceus weird.jpg|Невообичаен облик на кактусот </gallery> ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== {{рвр-авто}} *[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2702,2717,2718 Прирачник за третирање] *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FECY Профил: ''Ferocactus cylindraceus''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210516181443/https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FECY |date=2021-05-16 }} *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242415346 Флора во Северна Америка] *[http://www.abdnha.org/pages/03flora/family/cactaceae/ferocactus.htm Abdnha.org] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304025515/http://www.abdnha.org/pages/03flora/family/cactaceae/ferocactus.htm |date=2016-03-04 }} {{Taxonbar|from=Q138301}} [[Категорија:Ферокактуси]] 7ihmuba3txwhrsr5rk6vclqkzpzu8ao 0 1239281 5591663 4309448 2026-07-13T21:05:08Z ГП 23995 дополнување 5591663 wikitext text/x-wiki '''„Забава“''' ([[англиски]]: ''The Party'') — американски [[филм]] од 1968 година, во [[режија]] на [[Блејк Едвардс]]. Едвардс е автор и на сценариото, заедно со Том Волдман (Tom Waldman) и Френк Волдман (Frank Waldman), а главните улоги ги играат: [[Питер Селерс]] (Peter Sellers), Клодин Лонге (Claudine Longet), Наталија Борисова (Natalia Borisova), Џин Карсон (Jean Carson), Марџ Чемпион (Marge Champion), Ал Чеко (Al Checco) и Корин Коул (Corinne Cole).<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2024-12-31 Zabava, američki film (пристапено на 31.12.2024)]</ref><ref>[https://www.imdb.com/title/tt0063415/ IMDb, The Party (1968) (пристапено на 25.3.2020)]</ref> ==Синопсис== [[Индија|Индиецот]] Хрунди Бакши (го игра Селерс) предизвикува [[експлозија]] при снимањето на еден филм, така што веднаш е отпуштен. Притоа, продуцентот на филмот му се јавува на својот претпоставен, кој по грешка го запишува името на Бакши на списокот на гостите на [[Забава|забавата]] која ја организира неговата жена. На забавата, Бакши предизвикува бројни непријатни случки. Истовремено, тој се запознава со девојката Клодин Лонге која, исто како него, има амбиција да стане [[глумица]]. Кулминацијата се случува кога на забавата пристигнуваат руската [[балет]]ска група и ќерката на домаќините, придружена од мал [[слон]] и од нејзините другари. Тогаш, учесниците на забавата го уништуваат домот на домаќините, кои паѓаат во очај. Во мигот кога Бакши ја напушта забавата, домаќинот дознава за кого станува збор. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1968 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови со Клодин Лонге]] [[Категорија:Филмови со Џин Карсон]] [[Категорија:Филмови со Марџ Чемпион]] [[Категорија:Филмови со Ал Чеко]] [[Категорија:Филмови со Корин Коул]] [[Категорија:Филмови со Питер Селерс]] [[Категорија:Филмови со Наталија Борисова]] [[Категорија:Филмови на Блејк Едвардс]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во САД]] 1hgs4e6nd6xx98hlp7j1cpso3i7pcxz 0 1241453 5591447 5357755 2026-07-13T12:10:42Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5591447 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Јан Колер | image = [[Image:Jan Koller 2019.jpg|200px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=y|1973|3|30}} | cityofbirth = {{роден во|Сметанова Лхота|}} | countryofbirth = [[Чехословачка]] | nationality = {{flagsport|CZE}} [[Чешка]] | height = {{height|m=2.02}} | position = [[Напад (фудбал)|напад]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 2011 <small>(38 г.)</small> | years1 = 1994–1996 | caps1 = 29 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Sparta Prague}} | years2 = 1996–1999 | caps2 = 97 | goals2 = 43 | clubs2 = {{Fb team Lokeren}} | years3 = 1999–2001 | caps3 = 65 | goals3 = 42 | clubs3 = {{Fb team Anderlecht}} | years4 = 2001–2006 | caps4 = 138 | goals4 = 59 | clubs4 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | years5 = 2006–2008 | caps5 = 50 | goals5 = 12 | clubs5 = {{Fb team Monaco}} | years6 = 2008 | caps6 = 14 | goals6 = 2 | clubs6 = {{Fb team 1. FC Nurnberg}} | years7 = 2008-2009 | caps7 = 46 | goals7 = 16 | clubs7 = {{Fb team Krylia Sovetov}} | years8 = 2009-2011 | caps8 = 44 | goals8 = 20 | clubs8 = {{Fb team Cannes}} | nationalyears1 = 1995–1996 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam1 = {{flagsport|CZE}} [[Фудбалска репрезентација на Чешка под 21 година|Чешка 21]] | nationalyears2 = 1999–2009 | nationalcaps2 = 91 | nationalgoals2 = 55 | nationalteam2 = {{flagsport|CZE}} [[Фудбалска репрезентација на Чешка|Чешка]] }} '''Јан Колер''' (роден на {{роден на|30|март|1973}} година во [[Сметанова Лхота]]) — [[Чешка|чешки]] поранешен [[фудбалер]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Тој бил препознатлив по неговата висина (2,02 м), физичка сила и ударот со глава. Својата кариера ја започнал во [[ФК Спарта Прага|Спарта Прага]], а потоа се преселил во [[Белгија]], каде играл за [[ФК Локерен|Локерен]] и [[ФК Андерлехт|Андерлехт]]. Во 2001 година, се приклучил на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], каде ја освоил титулата во [[Бундеслига]]та во својата прва сезона и постигнал 73 гола на 167 натпревари за време на петте сезони поминати во клубот. По заминувањето од Дортмунд, тој играл за [[ФК Монако|Монако]], пред да се врати Бундеслигата во дресот на [[1. ФК Нирнберг|Нирнберг]]. Во 2008 година Колер потпишал за [[ФК Крилја Советов|Крилја Советов]], а кариерата ја завршил во [[ФК Кан|Кан]] во 2011 година. За [[Фудбалска репрезентација на Чешка|чешката репрезентација]], Колер одиграл 91 натпревар и постигнал 55 гола. Тој е најдобар стрелец во историјата на чешката репрезентација, која ја претставувал на три [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]] во [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]], [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]] и [[Европско првенство во фудбал 2008|2008]] година како и на [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]]. ==Биографија== Колер е роден во [[Сметанова Лхота]], во тогашна [[Чехословачка]]. Познат по својата височина (2,02 м) и градба, за време на својата фудбалска кариера тој бил наречен ''[[Диносаур|Дино]]''. Од 2003 година Колер е оженет со моделот, Хедвика Колер, која претходно била во брак со чешкиот фудбалер и играч од средниот ред [[Павел Хорват]]. ==Клупска кариера== ===Почетоци и Спарта Прага=== Колер започнал да игра [[фудбал]] како дете, заедно со неговиот брат, во локалниот аматерски клуб Сметанова Лхота, каде тренер бил неговиот татко, а во [[1989]] година се преселил во [[ЗВЗ Милевско]]. На почетокот од својата кариера Јан играл на позицијата [[голман]]<ref name=retirement>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fourfourtwo.com/news/czech-striker-koller-calls-it-day | title = Czech striker Koller calls it a day | work = FourFourTwo | date = 17 August 2011 | accessdate =17 October 2013}}</ref> која најмногу одговарала на неговата физичка градба, но на осумнаесетгодишна возраст бил преместен на позицијата [[Напад (фудбал)|централен напаѓач]], каде докажал дека има динамичност и добри техничко-координативни вештини и покрај гигантската физика. Во 1994 година, кога имал 21 година, Колер бил ангажиран од славниот чешки клуб [[ФК Спарта Прага|Спарта Прага]], и тогашен водач во [[Прва фудбалска лига на Чешка 1994-1995|чешкото првенство]]. Своето деби за Спарта го направил во пролетта 1995 година против [[ФК Шварц Бенешов|Бенешов]], влегувајќи од клупата за резерви во последните 20 минути од натпреварот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fotbal.idnes.cz/ted-uz-budu-hrat-jen-zadarmo-loucil-se-fotbalovy-utocnik-koller-psm-/fot_dsouteze.aspx?c=A110906_142640_fot_dsouteze_ald|title=Teď už budu hrát jen zadarmo, loučil se fotbalový útočník Koller|language=cs|work=idnes.cz|date=6 September 2011|accessdate=12 May 2013}}</ref> За време на својата прва сезона како професионалец, тој главно седел на клупата, и успеал да собере само 6 настапи на кој постигнал 1 гол. Следната сезона, играл повеќе за клубот од главниот град на [[Чешка (историска област)|Бохемија]], забележувајќи 23 натпревари и 4 гола. ===Локерен и Андерлехт=== Во 1996 година, Колер потпишал за [[Белгија|белгискиот]] [[ФК Локерен|Локерен]] за надоместок од 102,000 [[Евро|евра]].<ref name=retirement/> Своето деби во [[Белгиска Про лига|Белгиската лига]] го направил на 10 август 1996, во поразот со 2-1 на гостувањето кај [[Ројал Екселсиор Мускрон|Мускрон]], влегувајќи од клупата за резерви на полувремето. Веќе во својата прва сезона во клубот тој станал редовен стартер, играјќи 31 натпревар во првенството и постигнал 8 гола. Следната сезона тој постигнал 10 гола на 33 натпревари, а својата целосна афирмација ја имал во сезоната 1998-1999 кога постигнал 24 гола на 33 натпревари и бил најдобар стрелец во белгиското првенство. Одличната сезона во Локерен, му донела трансфер во многу поголемиот и пославен белгиски клуб [[ФК Андерлехт|Андерлехт]], во летото 1999 година. Дебитирал за Андерлехт на 8 август 1999, во победата со 3-2 на домашен терен над Мускрон, а својте први голови ги постигнал една недела подоцна во победата со 5-2 над [[ФК Беверен|Беверен]] кога постигнал два гола. Тој оформил одлично партнерство во нападот со [[Канада|канаѓанецот]], [[Томаш Радзински]], и тие двајца постигнале 34 (20 Колер и 14 Радзински) од вкупно 86 гола на Андерлехт во лигата. Благодарение на големата ефикасност на својте напаѓачи, Андерлехт ја освоил титулата во [[Белгиска Про лига 1999-2000|белгиското првенство во сезоната 1999-2000]], а Колер бил избран за ''[[Фудбалер на годината во Белгија]]''. Во истата сезона, тој играл со Андерлехт и во [[Куп на УЕФА 1999-2000|Купот на УЕФА]], каде на 4 натпревари постигнал три гола, а Андерлехт бил елиминиран во второто коло од [[ФК Болоња|Болоња]] со вкупен резултат 4-2: 2-1 за Андерлехт во Белгија со два гола на Колер и 3-0 во реваншот за италијанците. Во сезоната 2000-2001, Колер го направил своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], постигнувајќи [[хет-трик]] во победата со 4-2 над [[кипар]]скиот [[ФК Анортизис Фамагуста|Анортозис Фамагуста]]. Тој, потоа го постигнал и единствениот гол во двомечот против [[ФК Порто|Порто]], со кој му обезбедил на својот тим место во групната фаза. Колер постигнал гол и во првиот натпревар од групната фаза, поразот со 5-1 на гостувањето на [[Олд Трафорд]] кај [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]. Сметајќи ги и квалификациите тој постигнал вкупно 7 голови во Лигата на шампионите во сезоната 2000-2001. На домашната сцена пак, Колер му помогнал на Андерлехт да освои уште една титула во лигата постигнувајќи 22 гола, со кој бил втор стрелец во превенството со еден гол помалку од својот партнер во нападот Радзински. По завршувањето на сезоната, тој го напуштил клубот оставајќи зад себе одлични бројки од 64 гола на 102 настапи. ===Борусија Дортмунд=== [[Податотека:JanKoller.jpg|thumb|right|170px|Колер со [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во 2006 година]] Во летото 2001 година, Колер потпишал за [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] во трансфер кој чинел околу 8 милиони евра.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/football/2001/May/25/newsstory.sport7|title=Koller signs for Dortmund|publisher=The Guardian|author=|date=25 мај 2001|accessdate=25 април 2020}}</ref> Тој потпишал четиригодишен договор со ''милионерите'' во трајност до летото 2005 година.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/1336838.stm Koller signs for Dortmund] BBC Sport</ref> Своето деби за новиот клуб го направил на 11 јули 2001 година, во полуфиналето од [[Лига куп на Германија|Лига купот на Германија]] против [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]; тој го одиграл целиот натпревар вклучувајќи ги и продолженија и бил еден од тројцата прецизни изведувачи на пенали во завршницата помагајќи му на својот тим да се пласира во финалето. Своето деби во [[Бундеслига]]та, го имал на 28 јули, во победата со 2-0 на домашен терен над [[1. ФК Нирнберг|Нирнберг]], притоа асистирајќи му на двојниот стрелец [[Марсио Аморосо]] за првиот гол. Својот прв гол во жолтиот дрес го постигнал на 11 август 2001, во третото коло од [[Бундслига 2001-2002|Бундеслигата 2001-2002]], кога Борусија на домашен терен го победила {{Fb team (N) Wolfsburg}} со 4-0. Кон крајот на август, тој постигнал два гола во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Shakhtar Donetsk}} во квалификациите од [[УЕФА Лига на шампиони 2001/02|Лигата на шампионите]], со што германскиот клуб изборил место во групната фаза од натпреварувањето. Во групната фаза, Колер ги одиграл сите 6 натпревари и постигнал два гола против [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]] и [[ФК Боавишта|Боавишта]], но Борусија Дортмунд не успеала да се пласира понатаму завршувајќи на третото место во групата зад {{Fb team (N) Liverpool}} и Боавишта, по што европската сезона ја продолжиле во [[Куп на УЕФА 2001-2002|Купот на УЕФА]], каде стигнале до финалето во кое биле поразени од [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] со 3-2. Во својата прва сезона во клубот, Колер постигнал 11 првенствени гола, вклучувајќи го и оној во последното коло против [[ФК Вердер Бремен|Вердер Бремен]] во победата со 2-1, одлучувачка за освојување на титулата во Бундеслигата. Тој останал во Борусија Дортмунд до 2006 година, но не освоил ниту еден трофеј повеќе со клубот. Во летото 2005 година, тој одбил да го продолжи договорот со клубот, најавувајќи дека ќе го напушти по завршувањето на сезоната 2005-2006. ''„Сакам уште една добра сезона со навивачите и да го одјавам моето успешно поглавје во Дортмунд“'', изјавил Колер.<ref>{{наведени вести|url=https://timesofmalta.com/articles/view/koller-set-to-leave-dortmund.79458|title=Koller set to leave Dortmund|publisher=Times Malta|date=1 септември 2005|accessdate=25 арпил 2020}}</ref> Сепак неговата последна сезона во клубот на била многу успешна; тој доживеал тешка повреда во септември за време на првенствениот натпревар против [[ФК Мајнц 05|Мајнц]],<ref>{{наведени вести|url=https://www.eurosport.com/football/bundesliga-1/2005-2006/koller-cuffed_sto769691/story.shtml|title=Koller facing lengthy layoff|publisher=Eurosport|date=24 септември 2005|accessdate=25 април 2020}}</ref> поради која пропуштил 7 месеци од сезоната и одиграл само 12 натпревари. Тој се вратил во акција во мај 2006 година, а во својот последен натпревар се збогувал со навивачите на ''милионерите'' со два гола во мрежата на најголемиот соперник [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] во натпревар што завршил 3-3. [[File:Koller.jpg|thumb|left|thumb|180px|Колер играјќи за [[ФК Крилја Советов|Крилја Советов]] во 2009 година.]] ===Монако и Нирнберг=== Во јуни 2006 година, Колер потпишал двегодишен договор со [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{наведени вести|url=http://m.espn.com/soccer/story?storyId=370152&wjb=|title=Monaco sign Czech giant Jan Koller|publisher=ESPN|date=5 јуни 2006|accessdate=25 април 2020|archive-date=2020-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722105857/http://m.espn.com/soccer/story?storyId=370152&wjb=|url-status=dead}}</ref> Тој одиграл коректна прва сезона во францускиот фудбал, постигнувајќи 8 гола во 35 натпревари во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] и куповите. Во втората сезона почнал да го губи местото во почетната постава и не мал број натпревари започнал на клупата, по што одлучил да го напушти Монако и да се врати во Бундеслигата со цел да избори место во чешката репрезентација за [[Европско првенство во фудбал 2008|Европското првенство 2008]]. Во јануари 2008, Колер потпишал за [[1. ФК Нирнберг|Нирнберг]] за обесштетување од 1 милион евра,<ref>{{наведени вести|url=https://www.eyefootball.com/news/2547/Jan-Koller-Nurnberg.html|title=Jan Koller to Nurnberg|publisher=eyefootball.com|date=7 јануари 2008|accessdate=25 април 2020}}</ref> придружувајќи им се на својте сонародници [[Томаш Галасек]] и [[Јаромир Блажек]]. Своето деби за баварскиот клуб го направил на 2&nbsp;февруари, во натпреварот [[ФК Карлсруе|Карлсруе]]-Нирнберг 2-0, а својот прв гол го постигнал една недела подоцна во ремито 1-1 на домашен терен против [[ФК Ханза Росток|Ханза Росток]]. На 20 април, со својот втор гол за сезоната тој му донел победа на Нирнберг на домашен терен против Волфсбург (1-0), но не успеал во конечната мисија да го спаси клубот од испаѓање од Бундеслигата по што било јасно дека ќе биде продаден во текот на летото. ===Последните години од кариерата=== На 23 јуни 2008, на возраст од 35 години, Колер и се приклучил на руската екипа [[ФК Крилја Советов|Крилја Советов]], која ги откупила неговите права од Нирнберг за 1 милион евра.<ref>{{наведени вести|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2008/soccer/06/23/bc.eu.spt.soc.samara.koller.ap/index.html |title=Koller signs contract with Russian club Samara |work=SI.com |date=23 June 2008 |accessdate=24 June 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080627230258/http://sportsillustrated.cnn.com/2008/soccer/06/23/bc.eu.spt.soc.samara.koller.ap/index.html |archivedate=27 June 2008 }}</ref> Таму играл до декември 2009, кога бил ослободен поради финансиските проблеми со кои се соочувал клубот. На 5 декември 2009, Колер се вратил во Франција, каде потпишал договор со третолигашот [[ФК Кан|Кан]] до 2011 година.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1153481.html#koller+signs+cannes | title = Koller signs for Cannes | work = FIFA | date = 4 December 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 2015-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150213144844/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1153481.html#koller+signs+cannes | url-status = dead }}</ref> Во август 2011 година, на возраст од 38 години, Колер го објавил своето повлекување од фудбалот како резултат на серија повреди со кои се мачел во последно време.<ref name=retirement/> {{среди}} ==Репрезентативна кариера== Во 1995 и 1996 година, Колер играл за [[Фудбалска репрезентација на Чешка под 21 година|младата чешка репрезентација под 21 година]], забележувајќи 3 настапи, на кои постигнал 1 гол против [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка]] во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1996|Европско првенство за играчи под 21 година 1996]]. Своето деби за [[Фудбалската репрезентација на Чешка|сениорската репрезентација]] го направил на 9 февруари 1999 година, во пријателски натпревар против [[Фудбалската репрезентација на Белгија|Белгија]] одигран на стадионот [[Стадион Крал Бодуен|Крал Бодуен]] во [[Брисел]], и токму тој го постигнал единствениот гол во натпреварот во 73-тата минута за победа на Чешка со 1-0. Потоа, тој играл во неколку натпревари од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2000|квалификациите за Европското првенство 2000 година]], каде бил многу ефикасен постигнувајќи 6 гола со кои и помогнал на Чешка да се квалификува на завршниот турнир во [[Белгија]] и [[Холандија]]. Почнувајќи од квалификацискиот натпревар против {{NazNB|FUrep|EST}} во [[Талин]] на 5 јуни 1999, до победата со 4-1 над {{NazNB|FUrep|ISR}} на 26 април 2000, Колер имал фантастична серија од 10 натпревари по ред со репрезентацијата на кои бил стрелец. Во јуни 2000, бил повикан од селекторот [[Јозеф Чованец]] за [[Европско првенство во фудбал 2000|Европското првенство 2000]]; тој ги одиграл сите три натпревари на својата репрезентација на турнирот, на кој чесите биле елиминирани уште во [[Европско првенство во фудбал 2000 - група Д|групната фаза]]. Во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2002|квалификациите за Светското првенство 2002 година]], Колер постигнал само два гола на осум натпревари, и двата во победата со 4-0 над {{NazNB|FUrep|ICE}} во [[Теплице]]. Чешка останала без пласман на првенството, откако во баражот загубиле од Белгија со вкупен резултат 0-2. Затоа пак тој бил многу поефикасен во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2004|квалификациите за Европското првенство 2004 година]], во кои постигнал 6 гола и помогнал чешката репрезентација да се квалификува за првенството кое се одржало во [[Португалија]]. Чешка била во група со {{NazNB|FUrep|GER}}, {{NazNB|FUrep|NED}} и {{NazNB|FUrep|LAT}}, и остварила три победи и сите после пресврт откако противникот прв постигнувал гол. Колер постигнал еден гол во групната фаза против Холандија, а подоцна додал уште еден во победата со 3-0 над {{NazNB|FUrep|DEN}} во четвртфиналето. Сепак, силната чешка репрезентација на ова првенство била сопрена во полуфиналето од подоцнежниот шампион {{NazNB|FUrep|GRE}}, со сребрениот гол на [[Трајанос Делас]] на крајот на првото продолжение. На 8 јуни 2005, во натпреварот од [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2006|квалификациите за Светското првенство 2006 година]] против {{NazNB|FUrep|MKD}}, Колер постигнал 4 гола за само 11 минути во победата со 6-1 во Теплице. Тој постигнал вкупно 9 гола во квалификациите и бил ударна игла во нападот на чесите, носејќи и историски пласман на Чешка на прво Светско првенство како самостојна држава. Во првиот натпревар на [[Светско првенство во фудбал 2006|Мундијалот]] во [[Германија]], Колер го постигнал првиот гол за Чешка по само 5 минути игра во убедливата победа со 3-0 над {{NazNB|FUrep|USA}} во групата Е. За жал, подоцна во истиот натпревар по еден двобој со [[Огучи Ониеву]] тој доживеал мала повреда на [[бутен мускул|бутниот мускул]], поради која натпреварот против американците бил неговиот единствен на првенството; без него во тимот репрезентацијата ги загубила следните два натпревари против {{NazNB|FUrep|GHA}} и {{NazNB|FUrep|ITA}} и биле елиминирани уште по групната фаза. Колер најавил дека ќе се повлече од репрезентацијата по [[Европско првенство во фудбал 2008|Европското првенство 2008]].<ref>{{наведени вести | url = http://www.cnn.com/2008/SPORT/football/04/08/football.koller/index.html | title = Koller to quit Czechs after Euro finals |publisher=CNN | date = 8 April 2008 | accessdate =9 June 2008}}</ref> Тој ги одиграл сите три натпревари во групата, постигнувајќи еден гол во последниот натпревар од групата против {{NazNB|FUrep|TUR}} во поразот со 3-2. И покрај најавите дека ќе се повлече, Колер се вратил на кратко во репрезентацијата, за квалификацискиот циклус за Светското првенство 2010, играјќи еден натпревар против {{NazNB|FUrep|SVK}},<ref>{{наведени вести |url=http://fotbal.idnes.cz/vracim-se-do-reprezentace-rekl-koller-hrat-chteji-i-jarosik-jiranek-a-kovac-1tp-/fot_reprez.aspx?c=A090719_212919_fot_reprez_ot|title=Vracím se do reprezentace, řekl Koller. Hrát chtějí i Jarošík, Jiránek a Kováč|language=cs|publisher=idnes.cz|date=19 July 2009|accessdate=29 December 2012}}</ref> а потоа и конечено ја завршил својата репрезентативна кариера. Вкупно за Чешка одиграл 91 натпревар и постигнал 55 гола. До денес, тој е најдобар стрелец во историјата на чешката репрезентација. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|CZE}} {{Cronopar|9-2-1999|Брисел|BEL|0|1|CZE|1|Пријателска}} {{Cronopar|27-3-1999|Теплице|CZE|2|0|LTU|-|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|28-4-1999|Варшава|POL|2|1|CZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-6-1999|Талин|EST|0|2|CZE|1|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|9-6-1999|Прага|CZE|3|2|SCO|1|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|18-8-1999|Теплице|CZE|3|0|SUI|1|Пријателска}} {{Cronopar|4-9-1999|Вилниус|LTU|0|4|CZE|2|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|8-9-1999|Теплице|CZE|3|0|BIH|1|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|9-10-1999|Прага|CZE|2|0|FRO|1|Квалификации за Евро|2000}} {{Cronopar|13-11-1999|Прага|CZE|1|1|NED|1|Пријателска}} {{Cronopar|23-2-2000|Даблин|IRL|3|2|CZE|2|Пријателска}} {{Cronopar|29-3-2000|Прага|CZE|3|1|AUS|1|Пријателска}} {{Cronopar|26-4-2000|Теплице|CZE|4|1|ISR|1|Пријателска}} {{Cronopar|3-6-2000|Берлин|GER|3|2|CZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-6-2000|Амстердам|NED|1|0|CZE|-|Евро|2000|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Д#Холандија - Чешка|дет.]]}} {{Cronopar|16-6-2000|Бриж|CZE|1|2|FRA|-|Евро|2000|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Д#Чешка - Франција|дет.]]}} {{Cronopar|21-6-2000|Лиеж|DEN|0|2|CZE|-|Евро|2000|Прва фаза|15=[[Европско првенство во фудбал 2000 - група Д#Данска - Чешка|дет.]]}} {{Cronopar|16-8-2000|Прага|CZE|0|1|SLO|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2000|Софија|BUL|0|1|CZE|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|7-10-2000|Теплице|CZE|4|0|ICE|2|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|11-10-2000|Та Кали|MLT|0|0|CZE|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|28-2-2001|Скопје|MKD|1|1|CZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|14-3-2001|Белфаст|NIR|0|1|CZE|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|28-3-2001|Прага|CZE|0|0|DEN|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|2-6-2001|Копенхаген|DEN|2|1|CZE|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|6-6-2001|Теплице|CZE|3|1|NIR|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|15-8-2001|Прага|CZE|5|0|KOR|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-9-2001|Рејкјавик|ICE|3|1|CZE|-|Квалификации за Светско првенство|2002}} {{Cronopar|12-2-2002|Будимпешта|HUN|0|2|CZE|1|Пријателска}} {{Cronopar|13-2-2002|Никозија|CYP|3|4|CZE|2|Пријателска}} {{Cronopar|27-3-2002|Теплице|CZE|0|0|WAL|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-4-2002|Прага|CZE|0|0|GRE|-|Пријателска}} {{Cronopar|18-5-2002|Прага|CZE|1|0|ITA|-|Пријателска}} {{Cronopar|21-8-2002|Оломуц|CZE|4|1|SLO|2|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2002|Прага|CZE|5|0|YUG (1992-2003)|-|Пријателска}} {{Cronopar|12-10-2002|Кишињев|MDA|0|2|CZE|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|16-10-2002|Теплице|CZE|2|0|BLR|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|12-2-2003|Ница|FRA|0|2|CZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-3-2003|Ротердам|NED|1|1|CZE|1|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|2-4-2003|Прага|CZE|4|0|AUT|2|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|30-4-2003|Прага|CZE|4|0|TUR|1|Пријателска}} {{Cronopar|11-6-2003|Оломуц|CZE|5|0|MDA|1|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|6-9-2003|Минск|BLR|1|3|CZE|-|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|10-9-2003|Прага|CZE|3|1|NED|1|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|11-10-2003|Виена|AUT|2|3|CZE|1|Квалификации за Евро|2004}} {{Cronopar|30-11-2003|Прага|CZE|5|1|CAN|-|Пријателска}} {{Cronopar|18-2-2004|Палермо|ITA|2|2|CZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|31-3-2004|Даблин|IRL|2|1|CZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|28-4-2004|Токио|JPN|0|1|CZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-6-2004|Прага|CZE|3|1|BUL|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-6-2004|Прага|CZE|2|0|EST|-|Пријателска}} {{Cronopar|15-6-2004|Авеиро|CZE|2|1|DEN|-|Евро|2004|Прва фаза}} {{Cronopar|19-6-2004|Авеиро|NED|2|3|CZE|1|Евро|2004|Прва фаза}} {{Cronopar|27-6-2004|Порто|CZE|3|0|DEN|1|Евро|2004|Четвртфинале}} {{Cronopar|1-7-2004|Порто|GRE|1|0|CZE|-|Евро|2004|Полуфинале}} {{Cronopar|18-8-2004|Прага|CZE|0|0|GRE|-|Пријателска}} {{Cronopar|8-9-2004|Амстердам|NED|2|0|CZE|-|Квалификации за Светско првенство|2006|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|9-10-2004|Прага|CZE|1|0|ROU|1|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|13-10-2004|Ереван|ARM|0|3|CZE|2|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|17-11-2004|Skopje|MKD|0|2|CZE|1|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|9-2-2005|Цеље|SLO|0|3|CZE|1|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|4-6-2005|Либерец|CZE|8|1|AND|1|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|8-6-2005|Теплице|CZE|6|1|MKD|4|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|17-8-2005|Гетеборг|SWE|2|1|CZE|1|Пријателска}} {{Cronopar|3-9-2005|Костанца|ROU|2|0|CZE|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|7-9-2005|Оломуц|CZE|4|1|ARM|-|Квалификации за Светско првенство|2006}} {{Cronopar|30-5-2006|Прага|CZE|1|0|CRI|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|3-6-2006|Прага|CZE|3|0|TTO|2|Пријателска}} {{Cronopar|12-6-2006|Гелзенкирхен|USA|0|3|CZE|1|Светско првенство|2006|Прва фаза}} {{Cronopar|16-8-2006|Прага|CZE|1|3|SRB|-|Пријателска}} {{Cronopar|2-9-2006|Теплице|CZE|2|1|WAL|-|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|6-9-2006|Братислава|SVK|0|3|CZE|1|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|7-10-2006|Либерец|CZE|7|0|SMR|2|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|11-10-2006|Даблин|IRL|1|1|CZE|1|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|7-2-2007|Брисел|BEL|0|2|CZE|1|Пријателска}} {{Cronopar|24-3-2007|Прага|CZE|1|2|GER|-|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|28-3-2007|Либерец|CZE|1|0|CYP|-|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|2-6-2007|Кардиф|WAL|0|0|CZE|-|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|22-8-2007|Прага|CZE|1|1|AUT|1|Пријателска}} {{Cronopar|8-9-2007|Серавале|SMR|0|3|CZE|1|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|17-10-2007|Минхен|GER|0|3|CZE|-|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|17-11-2007|Прага|CZE|3|1|SVK|-|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|21-11-2007|Никозија|CYP|0|2|CZE|1|Квалификации за Евро|2008}} {{Cronopar|6-2-2008|Теплице|CZE|0|2|POL|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2008|Копенхаген|DEN|1|1|CZE|1|Пријателска}} {{Cronopar|27-5-2008|Прага|CZE|2|0|LTU|2|Пријателска}} {{Cronopar|30-5-2008|Теплице|CZE|3|1|SCO|-|Пријателска}} {{Cronopar|7-6-2008|Базел|SUI|0|1|CZE|-|Евро|2008|Прва фаза}} {{Cronopar|11-6-2008|Женева|CZE|1|3|POR|-|Евро|2008|Прва фаза}} {{Cronopar|15-6-2008|Женева|TUR|3|2|CZE|1|Евро|2008|Прва фаза}} {{Cronopar|5-9-2009|Братислава|SVK|2|2|CZE|-|Квалификации за Светско првенство|2010}} {{Cronofin|91<ref>Изедначен со [[Павел Недвед]].</ref>|55|6|1|Фудбалска репрезентација на Чешка#Играчи со најмногу настапи|Фудбалска репрезентација на Чешка#Играчи со најмногу постигнати голови}} ==Статистика== === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 26 април 2020.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 1994-1995 || rowspan="2" valign center | {{flagsport|CZE}} [[ФК Спарта Прага|Спарта Прага]] || [[Прва фудбалска лига на Чешка 1994-1995|1Л]] || 6 || 1 || [[Фудбалски куп на Чешка 1994-1995|КЧ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 6 || 1 |- || 1995-1996 || [[Прва фудбалска лига на Чешка 1995-1996|1Л]] || 23 || 4 || [[Фудбалски куп на Чешка 1995-1996|КЧ]] || 0 || 0 || [[Куп на УЕФА 1995-1996|КУ]] || 7 || 1 || - || - || - || 30 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно Спарта Прага || 29 || 5 |||| - || - |||| 7 || 1 |||| - || - || 36 || 6 |- || 1996-1997 || rowspan="3" valign center | {{flagsport|BEL}} [[ФК Локерен|Локерен]] || [[Дивисион I (Белгија) 1996-1997|Д1]] || 31 || 8 || [[Фудбалски куп на Белгија 1996-1997|КБ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 31 || 8 |- || 1997-1998 || [[Дивисион I (Белгија) 1997-1998|Д1]] || 33 || 11 || [[Фудбалски куп на Белгија 1997-1998|КБ]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 33 || 11 |- || 1998-1999 || [[Дивисион I (Белгија) 1998-1999|Д1]] || 33 || 24 || [[Фудбалски куп на Белгија 1998-1999|КБ]] || 5 || 3 || - || - || - || - || - || - || 38 || 27 |- !colspan="3"|Вкупно Локерен || 97 || 43 |||| 5 || 3 |||| - || - |||| - || - || 102 || 46 |- || 1999-2000 || rowspan="2" valign center | {{flagsport|BEL}} {{Fb team (N) Anderlecht}} || [[Дивисион I (Белгија) 1999-2000|Д1]] || 33 || 20 || [[Фудбалски куп на Белгија 1999-2000|КБ]] || 1 || 0 || [[Куп на УЕФА 1999-2000|КУ]] || 4 || 3 || - || - || - || 38 || 23 |- || 2000-2001 || [[Дивисион I (Белгија) 2000-2001|Д1]] || 32 || 22 || [[Фудбалски куп на Белгија 2000-2001|КБ]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2000-2001|ЛШ]] || 16<ref>4 настапи во второто и третото квалификациско коло.</ref> || 7<ref>4 гола во второто и третото квалификациско коло.</ref> || [[Суперкуп на Белгија 2000|СБ]] || 1 || 0 || 52 || 29 |- !colspan="3"|Вкупно Андерлехт || 65 || 42 |||| 4 || 0 |||| 20 || 10 |||| 1 || 0 || 90 || 52 |- |[[ФК Борусија Дортмунд сезона 2001-2002|2001-2002]] || rowspan="5" valign center | {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Borussia Dortmund}} || [[Прва Бундеслига 2001-2002|1Б]] || 33 || 11 || [[Фудбалски куп на Германија 2001-2002|КГ]]+[[Лига куп на Германија 2001|ЛКГ]] || 1+1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2001/02|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2001-2002|КУ]] || 8<ref name="ReferenceA">2 настапи во третото квалификациско коло.</ref>+6 || 4<ref>2 гола во третото квалификациско коло.</ref>+2 || - || - || - || 49 || 17 |- |[[ФК Борусија Дортмунд сезона 2002-2003|2002-2003]] || [[Прва Бундеслига 2002-2003|1Б]] || 34 || 13 || [[Фудбалски куп на Германија 2002-2003|КГ]]+[[Лига куп на Германија 2002|ЛКГ]] || 1+1 || 1+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2002/03|ЛШ]] || 12 || 8 || - || - || - || 48 || 22 |- |[[ФК Борусија Дортмунд сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Прва Бундеслига 2003-2004|1Б]] || 32 || 16 || [[Фудбалски куп на Германија 2003-2004|КГ]]+[[Лига куп на Германија 2003|ЛКГ]] || 2+3 || 1+2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2002/03|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2002-2003|КУ]] || 2<ref name="ReferenceA"/>+3 || 0 || - || - || - || 42 || 19 |- |[[ФК Борусија Дортмунд сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Прва Бундеслига 2004-2005|1Б]] || 30 || 15 || [[Фудбалски куп на Германија 2004-2005|КГ]] || 3 || 1 || [[УЕФА Интертото куп 2004-2005|ИК]] || 0 || 0 || - || - || - || 33 || 16 |- |[[ФК Борусија Дортмунд сезона 2005-2006|2005-2006]] || [[Прва Бундеслига 2005-2006|1Б]] || 9 || 4 || [[Фудбалски куп на Германија 2005-2006|КГ]] || 1 || 1 || [[УЕФА Интертото куп 2005-2006|ИК]] || 2 || 0 || - || - || - || 12 || 5 |- !colspan="3"|Вкупно Борусија Дортмунд || 138 || 59 |||| 13 || 6 |||| 33 || 14 |||| - || - || 184 || 79 |- || 2006-2007 || rowspan="2" valign center | {{flagsport|FRA}} {{Fb team (N) Monaco}} || [[Лига 1 (Франција) 2006-2007|Л1]] || 32 || 8 ||[[Фудбалски куп на Франција 2006-2007|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2006-2007|ЛКФ]] || 1+2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 35 || 8 |- || 2007-јан. 2008 || [[Лига 1 (Франција) 2007-2008|Л1]] || 18 || 4 ||[[Фудбалски куп на Франција 2007-2008|КФ]]+[[Лига куп на Франција 2007-2008|ЛКФ]] || 0+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 19 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно Монако || 50 || 12 |||| 3 || 0 |||| - || - |||| - || - || 53 || 12 |- || јан.-јун. 2008 || {{flagsport|GER}} [[1. ФК Нирнберг|Нирнберг]] || [[Прва Бундеслига 2007-2008|1Б]] || 14 || 2 || - || - || - || [[Куп на УЕФА 2007-2008|КУ]] || 2 || 0 || - || - || - || 16 || 2 |- |[[ФК Крилја Советов сезона 2008|2008]] || rowspan="2" valign center | {{flagsport|RUS}} [[ФК Крилја Советов|Крилја Советов]] || [[Премиер лига на Русија 2008|ПЛ]] || 18 || 7 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 18 || 7 |- |[[ФК Крилја Советов сезона 2009|2009]] || [[Премиер лига на Русија 2009|ПЛ]] || 28 || 9 || [[Фудбалски куп на Русија 2009|КР]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 9 |- !colspan="3"|Вкупно Крилја Советов || 46 || 16 |||| 1 || 0 |||| - || - |||| - || - || 47 || 16 |- || дек. 2009-2010 || rowspan="2" valign center | {{flagsport|FRA}} [[ФК Кан|Кан]] || [[Национален шампионат|ШН]] || 15 || 4 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 15 || 4 |- || 2010-2011 || [[Национален шампионат 2010-2011|ШН]] || 29 || 16 || [[Фудбалски куп на Франција 2010-2011|КФ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 16 |- !colspan="3"|Вкупно Кан || 44 || 20 |||| 1 || 0 |||| - || - |||| - || - || 45 || 20 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 469 || 197 |||| 27 || 9 |||| 62 || 25 |||| 1 || 0 || 557 || 231 |- |} ===Репрезентативна кариера=== <ref name="RSSSF">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/koller-intlg.html |title=Jan Koller – International Appearances |publisher=RSSSF |accessdate=2 февруариy 2011 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !Репрезентација!!Година!!Настапи!!Голови |- |rowspan="12"|{{flagsport|CZE}} [[Фудбалска репрезентација на Чешка|Чешка]] |- |1999||10||9 |- |2000||11||6 |- |2001||7||0 |- |2002||9||5 |- |2003||9||7 |- |2004||14||6 |- |2005||6||7 |- |2006||8||7 |- |2007||9||4 |- |2008||7||4 |- |2009||1||0 |- !colspan="2"|Вкупно!!91!!55 |} ==Куриозитет== За време на сезоната 2002-2003 во Бундеслигата, во натпреварот помеѓу неговата [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] и [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] се случила интересна ситуација. Голманот на Борусија во тој натпревар [[Јенс Леман]] бил исклучен од игра, а тренерот на тимот веќе ги имал потрошено сите три замени. Така, позицијата голман во 67-мата минута ја заземал Колер, кому ова не му било чудно затоа што на почетокот од кариерата играл токму на таа позиција. Колер кој веќе претходно постигнал гол на тој натпревар, во остатокот од времето бранел многу добро, така што не дозволил да прими ниту еден гол и натпреварот завршил со истиот резултат кој бил на сила и кога тој застанал на голот, 2-1 за Бајерн, иако баварците потоа имале и два играчи повеќе на теренот. Како резултат на својте одлични перформанси на голот на Борусија, спортското списание „Кикер“ го ставило Колер во тимот на колото на позицијата голман.<ref>[http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/spieltag/1-bundesliga/2002-03/12/elf-des-tages-am-spieltag.html 1. Bundesliga: die Elf des Tags am 12. Spieltag der Saison 2002/03 - kicker online]</ref> ==Титули== {{Col-begin}} {{col-2}} ===Клупски=== ===={{flagsport|CZE}} Спарта Прага==== *'''[[Прва фудбалска лига на Чешка|Чешко првенство]]''' : 1 : 1994–1995 *'''[[Фудбалски куп на Чешка|Куп на Чешка]]''' : 1 : 1995-1996 ===={{flagsport|BEL}} Андерлехт==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 2 : 1999-2000, 2000-2001 *'''[[Суперкуп на Белгија]]''' : 2 : 2000, 2001 ===={{flagsport|GER}} Борусија Дортмунд==== *'''{{Трофеј-Бундеслига}} [[Бундеслига]]''' : 1 : 2001–2002 {{col-2}} ===Поединечни=== * [[Чешки фудбалер на годината]] : 1 : 1999 * [[Фудбалер на годината во Белгија|Играч на годината во белгиското првенство]] : 1 : 2000 : [[Најдобар стрелец на белгиското првенство во фудбал|Најдобар стрелец на белгиското првенство]]: 1 : 1998-1999 <small>(24 гола)</small> {{col-end}} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Чешка |image3=Flag of Czech Republic.svg }} * [https://uk.soccerway.com/players/jan-koller/271/ Јан Колер на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/jan-koller/profil/spieler/1157 Јан Колер на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/10727/jan-koller Јан Колер на espn] * [https://www.whoscored.com/Players/2088/Show/Jan-Koller Јан Колер на whoscored] {{Состав на Чешка на ЕП фудбал 2000}} {{Состав на Чешка на СП фудбал 2006}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Чешки фудбалер на годината}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Колер, Јан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Чешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Спарта Прага]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Андерлехт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Нирнберг]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006]] geyts3lqjc8yfw04htt6xcld4b3qzsa 0 1246756 5591869 5466776 2026-07-14T08:34:29Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591869 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Christopher Ilitch speaks at the PWHL Detroit launch 215A9121.jpg|мини|Кристофер Илич зборува на настанот „Detroit PWHL“ во мај 2026 година]] '''Кристофер Пол Илич''' ({{langx|en|Christopher Paul Ilitch}}, р. {{роден на|2|јуни|1965}} година во [[Детроит]], [[Мичиген]], [[Соединети Американски Држави|САД]]) е [[Американски Македонци|македонско-американски]] [[Економија|стопанственик]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ilitchholdings.com/chris-ilitch-bio.html|title=Christopher Ilitch Bio|last=|first=|date=|work=Ilitch Holdings, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713150919/https://www.ilitchholdings.com/chris-ilitch-bio.html|archive-date=2020-07-13|dead-url=|accessdate=2020-07-10|url-status=dead}}</ref> Тој е претседател и главен извршен директор на [[Ilitch Holdings, Inc.|Илич Холдингз]], приватна фирма со пријавени приходи од преку 2 милијарди [[американски долар]]и. Преку Илич Холдингз, Илич е сопственик на [[Детроит Ред Вингз|Детроитските Ред Вингз]] во [[Национална хокеарска лига|Националната хокеарска лига]] и [[Детроит Тајгерс|Детроитските Тајгерс]] во [[Главна бејзбол лига|Главната бејзбол лига]]. Тој дојде на чело на компанијата по смртта на неговиот татко, [[Мајк Илич]], во [[2017]] година. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илич, Кристофер}} [[Категорија:Американци]] [[Категорија:Американци со македонско потекло]] [[Категорија:Американски стопанственици]] [[Категорија:Апсолвенти на Мичигенскиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на Школата за бизнис „Стивен М. Рос“]] [[Категорија:Семејство Илич]] [[Категорија:Луѓе од Детроит]] [[Категорија:Живи луѓе]] g9s9bunlf6p9w734jbs5remsu2z5wmj 0 1249253 5591513 5571662 2026-07-13T13:28:57Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591513 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име=Јон Зограф |портрет= |px= |опис= |роден-дата= XVII век |роден-место= [[Линотопи]] |починал-дата= |починал-место= |националност = [[Македонец]] |занимање = [[зограф]] }} [[Податотека:Rilevo Church Inscription.jpg|дясно|мини|250п|Ктиторскиот натпис од „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево|Црквата „Св. Атанасиј“]]“ во [[Рилево]]]] ''' Јон''' — македонски зограф од XVII век. Роден бил во селото [[Линотопи]] (живеел најверојатно во [[Костур (град)|Костур]]). Ја живописал црквата „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево|Св. Атанасиј]]” во [[Рилево]], Прилепско. Во неговото сликарство преовладува изразит графицизам и отсуство на пластичност. Му се припишуваат, уште, живописот во тремот на [[Журче]] (1622) и [[Страшниот суд]] на западната фасада од главната црква на манастирот [[Зрзе]] (1624/1625).<ref>[https://macedonism.org/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D1%98%D0%BE%D0%BD// Јон - зограф]</ref>. Всушност, низ целиот период на живеење под турско ропство, во [[Македонија]] постоеле вистински зографски и копаничарски школи, чии дела денес се непроценливо културно наследство, а кои се среќавааат по големиот број цркви низ Македонија и поширокиот простор на [[Балканот]], овие дела ги карактеризирало префинетото чувство, кое се забележува преку силните ликовни изрази, ускладените бои и општата мистичност и свежина, како и емотивноста, која импресионира при средбата со нив, уште повеќе нè тера на подлабока размисла за нивото на вредностите кое важело за тие периоди. Еден од тие мајстори е и зографот Јон кој ја живописувал малата еднокорабна црква „Св. Атанасиј“ во селото Рилево, сега во општина [[Долнени]], на 30-тина километри западно од [[Прилеп]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.pelagon.mk/2018/05/13/%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%B7%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B8-%D0%B2%D0%BE-%D1%86/ |title=ЦРКВАТА „СВ. АТАНАСИЕ“ ВО СЕЛОТО РИЛЕВО |accessdate=2020-08-19 |archive-date=2020-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125220911/https://www.pelagon.mk/2018/05/13/%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%B2%D0%B5-%D0%B7%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B8-%D0%B2%D0%BE-%D1%86/ |url-status=dead }}</ref>. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски зографи]] [[Категорија:Претставници на Линотопската школа]] 0ye3ari7iwjbqxmj7cc8cbunm009csc 0 1249931 5591885 5371544 2026-07-14T08:53:01Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591885 wikitext text/x-wiki [[File:Permaculture garden.JPG|thumb|upright=1.5|Градина одгледувана според принципите на пермакултура ]] '''Пермакултурата''' претставува воведување на [[екологија]]та во основите на производство на [[храна]], покуќнина, соодветна [[технологија]] и развој на [[општество]]то. Принципот на пермакултурата се заснова на етичко грижење за планетата [[Земја (планета)|Земја]] при исполнување на потребите на општеството со заемна корист. Под етичко грижење за планетата Земја се подразбира нештетни и позитивни активности, чување, грижење и штедливо користење на сите [[природни ресурси]] и живи форми. Практикантите на пермакултурата работат со [[природа]]та наместо против неа, планирано делуваат наместо непотребно да трошат ресурси, ги третираат [[животни]]те и [[растенија]]та од сите аспекти и преку добро дизајнирана средина ги хармонизираат потребите на природата со своите потреби, сами ја произведуваат својата храна и вишокот го споделуваат или менуваат за други добра, етички и духовно растат и се сплотуваат со природата. Зборот пермакултура е добиен од зборовите перманентен (постојан, одржлив) и култура (начин на живеење и однесување) и како таков претставува начин на постојан, обновлив, одржлив живот.<ref>[https://mamaorgana.wordpress.com/2013/12/06/what-is-permaculture/ „Што е пермакултура?“], „Наша Дома“.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Permaculture}} * [https://dobrazemja.org/mk/permakultura/ „Што е пермакултура?“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200809172736/https://dobrazemja.org/mk/permakultura/ |date=2020-08-09 }}, „Добра земја“. {{екологија-никулец}} [[Категорија:Пермакултура|*]] [[Категорија:Одржливо земјоделство]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Австралиски пронајдоци]] [[Категорија:Системска екологија]] 477yaln33nj1epxb66t3y4wjsf6ewlz 0 1250627 5591786 5566504 2026-07-14T06:13:48Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште (2) 5591786 wikitext text/x-wiki [[Image:Imf-advanced-un-least-developed-2008.svg|thumb|450px| {{legend|#3F9BBB|[[Развиена земја|Развиени земји]]}} {{legend|#E8AA30|Земји во развој}} {{legend|#CC7662|[[Најмалку развиени земји]]}} {{legend|#B9B9B9|Data unavailable}}<br/>Класификација според [[ММФ]] и [[ООН]]]] [[Податотека:Countries by Human Development Index category (2020).png|мини|449x449пкс|Светска мапа што претставува категории [[Индекс на човечки развој]] (врз основа на податоците од 2019 година, објавени во 2020 година). {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| {{Legend|#003135|0.800–1.000 (многу високо)}} {{Legend|#00726a|0.700–0.799 (високо)}} {{Legend|#00bfac|0.550–0.699 (средно)}} |valign="top"| {{Legend|#ace8d4|0.350–0.549 (ниско)}} {{Legend|#a0a0a0|Data unavailable}} |} ]]<!-- dummy edit, can be removed --> '''Земја во развој''' (или '''земја со низок и среден приход''' ( LMIC ), '''помалку развиена земја''', '''помалку економски развиена земја''' ( LEDC ), '''средноиндустријализирана земја''' или '''неразвиена земја''') — земја со помалку развиена индустриска база и низок индекс на човечки развој (''HDI'') во однос на другите земји.<ref>{{наведена книга|last1=O'Sullivan|first1=Arthur |authorlink=Arthur O'Sullivan (economist)|first2=Steven M.|last2=Sheffrin | name-list-format = vanc |title=Economics: Principles in Action|url=https://archive.org/details/economicsprincip00osul|url-access=limited|publisher=Pearson Prentice Hall|year=2003|location=Upper Saddle River, New Jersey 07458|page=[https://archive.org/details/economicsprincip00osul/page/n487 471]| isbn = 978-0-13-063085-8 }}</ref>. Сепак, оваа дефиниција не е универзално договорена. Исто така, нема јасен договор за тоа кои земји се вклопуваат во оваа категорија. [[БДП]] на една држава по глава на жител во споредба со другите нации исто така може да биде референтна точка<ref name="UN">{{cite web | archiveurl=https://web.archive.org/web/20100306024500/http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm|archivedate=6 March 2010|url = http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#ftnc | title = Composition of macro geographical (continental) region | publisher = United Nation s}}</ref><ref name=":5" />. Општо земено, Обединетите нации го прифаќаат тврдењето на која било земја дека самата „''се развива''“. Постојат полемики околу употребата на овој термин, за кои некои сметаат дека го одржува застарениот концепт на „''нас''“ и „''нив''“<ref name="Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World - And Why Things Are Better Than You Think" />. Во [[2015]] година, [[Светска банка]] објавила дека „''категоризацијата во развој / развиен свет''“ станува се помалку релевантна и дека тие ќе ја отстранат употребата на овој поим. Наместо тоа, нивните извештаи би биле со присутни збирки на податоци за региони и за групи приходи<ref name=":5" /><ref name=":6" />. Терминот „''развој''“ ја опишува моментално забележаната ситуација и не менувањето на динамичката или очекуваната насока на напредок<ref>{{наведено списание | vauthors = Korotayev A, Zinkina J | url = https://www.academia.edu/30720894 | title = On the structure of the present-day convergence | journal = Campus-Wide Information Systems | volume = 31 | issue = 2/3 | date = 2014 | pages = 139–152 |doi = 10.1108/CWIS-11-2013-0064}}</ref>. Од доцните 1990-ти, земјите во развој имаа тенденција да демонстрираат повисоки стапки на раст од развиените земји. Земјите во развој вклучуваат, во опаѓачки редослед на економски раст или големина на пазарот на капитал: новоиндустриски развиени земји, пазари во развој, пазари на границите, најмалку развиени земји. Затоа, најмалку развиените земји се најсиромашни од земјите во развој. Земјите во развој имаат тенденција да имаат некои заеднички одлики. На пример, во однос на здравствените ризици, тие обично имаат: ниско ниво на пристап до безбедна вода за пиење, санитарни услови и хигиена ; енергетска сиромаштија; високо ниво на загадување (на пр. загадување на воздухот, загадување на воздухот во затворените простории, загадување на водата ); висок процент на луѓе со тропски и заразни болести ( занемарени тропски болести ); голем број несреќи на сообраќајот на патиштата; и генерално лошата инфраструктура . Честопати, исто така, постои широко распространета сиромаштија, ниско ниво на образование, несоодветен пристап до услуги за планирање на семејството, корупција на сите владини нивоа и недостаток на таканаречено добро управување . Ефектите од глобалното затоплување ( климатските промени ) се очекува да влијаат на земјите во развој повеќе од побогатите земји, бидејќи повеќето од нив имаат голема „ ранливост на климата “. <ref name=":4">{{наведено списание|vauthors=Althor G, Watson JE, Fuller RA|date=February 2016|title=Global mismatch between greenhouse gas emissions and the burden of climate change|journal=Scientific Reports|language=En|volume=6|issue=1|pages=20281|doi=10.1038/srep20281|pmc=4742864|pmid=26848052}}</ref> Целите за одржлив развој на ООН биле воспоставени да помогнат во надминување на многу од овие проблеми. Развојна помош или развојна соработка е финансиска помош што ја даваат владите и другите агенции за поддршка на економскиот, еколошкиот, социјалниот и политичкиот развој на земјите во развој. ==Дефиниции== [[File:IMF Developing Countries Map 2014.png|thumb|right|upright=1.6| {{legend|#22b14c|Развој на економии според [[Индекс на човечки развој|IMF]]}} {{legend|#00ff00|Развој на економии надвор од опсегот на [[Индекс на човечки развој|IMF]]}} {{legend|#ff0000|Префрлање во друга категорија на [[развиена земја|развиена економија]]}} {{legend|#00a2e8|[[Ново индустријализирана земја|Ново индустријализирани земји]]<br /> ({{as of|2014}}){{citation needed|date=June 2016}}}}]] [[File:Least Developed Countries map.svg|thumb|upright=1.6| {{Legend|#003399}}[[Најмалку развиени земји]] {{legend|#00ff00}} Префрлање во друга категорија на [[развиена земја|развиена економија]] ({{as of|2008|lc=y}}){{citation needed|date=May 2018}}]] ООН признава дека „нема воспоставено конвенција за назначување на„ ''развиени''“ и „''во развој''“ земји или области<ref name="UN" /><ref name="unstated.un.org">{{cite web |title=Millennium Development Indicators: World and regional groupings |url=https://unstats.un.org/unsd/mi/worldmillennium.htm |publisher=[[United Nations Statistics Division]] |date=2003 |at=Note b |access-date=13 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20050210031555/http://unstats.un.org/unsd/mi/worldmillennium.htm |archive-date=10 February 2005 }}</ref>. Според неговите таканаречени стандарди M49, објавени во 1999 година: :''Ознаките „развиени“ и „во развој“ се наменети за статистичка погодност и не мора да изразуваат пресуда за фазата достигната од одредена земја или област во процесот на развој''<ref name="unstats.un.org">{{Cite web |title=Standard Country and Area Codes Classifications (M49): Developed Regions |url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49.htm |publisher=[[United Nations Statistics Division]] |access-date=13 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711220015/https://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49.htm |archive-date=11 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49.htm|title=United Nations Statistics Division- Standard Country and Area Codes Classifications (M49)|publisher=Unstats.un.org|access-date=2014-01-15}}</ref>. [[ООН]] имплицира дека земјите во развој се оние што не се на строго дефинираниот список на развиени земји: :''Не постои утврдена конвенција за назначување на „развиени“ и „земји во развој“ или области во системот на Обединетите нации. Вообичаена практика, Јапонија во Азија, Израел на Блискиот Исток, Канада и САД во Северна Америка, Австралија и Нов Зеланд во Океанија и Европа се сметаат за „развиени“ региони или области. Во меѓународната трговска статистика, Јужноафриканската царинска унија исто така се третира како развиен регион и Израел како развиена земја; земјите што излегуваат од поранешна Југославија се третираат како земји во развој; и земјите од источна Европа и од Заедницата на независни држави [поранешниот Советски Сојуз] во Европа не се вклучени ниту во развиените ниту во земјите во развој''. Одредени земји кои станале „развиени“ во последните 20 години од скоро сите економски мерила, сепак инсистираат да бидат класифицирани како „земји во развој“, бидејќи им дава право на повластен третман на [[СТО]], земји како [[Брунеи]], Хонгконг, Кувајт, Макао, Катар, Сингапур и [[Обединетите Арапски Емирати]] биле цитирани и критикувани за овој самопрогласен статус. Сепак, според други критериуми, некои земји се во средна фаза на развој или, како што ги нарекол [[Меѓународниот монетарен фонд]] (ММФ), по падот на [[Советскиот Сојуз]], „''земји во транзиција''“: сите оние од Средна и Источна Европа (вклучително и држави од [[Средна Европа]] кои сè уште припаѓаа на „''Групата Источна Европа''“ во институциите на ООН); земјите од поранешниот Советски Сојуз (СССР) во [[Средна Азија]] (Казахстан, Узбекистан, Киргистан, Таџикистан и Туркменистан ); и Монголија. До 2009 година, Светските економски изгледи на ММФ ги класифицирале земјите како напредни, нови или во развој, во зависност од „''(1) ниво на приход по глава на жител, (2) диверзификација на извозот - така што извозниците на нафта што имаат висок БДП по глава на жител не би ја направиле напредната класификација бидејќи околу 70% од нивниот извоз е нафта и (3) степен на интеграција во глобалниот финансиски систем''“<ref>{{cite web | url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/faq.htm#q4b | title = Q. How does the WEO categorize advanced versus emerging and developing economies? | work = [[International Monetary Fund]] | access-date = 20 July 2009 }}</ref> Заедно со сегашното ниво на развој, земјите исто така можат да се класифицираат според тоа колку нивното ниво на развој се променило за одреден временски период<ref>{{cite web|url=http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/ldc2012_en.pdf|title=Least Developed Countries Report 2012 - Unctad}}</ref>. Во изданието за индикаторите за светски развој во 2016 година, Светската банка донела одлука повеќе да не прави разлика помеѓу „развиените“ и „''земјите во развој''“ при презентирањето на своите податоци, сметајќи дека разликата во двете категории е застарена<ref name="WB">{{cite web|url=http://blogs.worldbank.org/opendata/2016-edition-world-development-indicators-out-three-features-you-won-t-want-miss|title=The 2016 edition of World Development Indicators is out: three features you won't want to miss|last1=Fantom|first1=Neil|last2=Khokhar|first2=Tariq|date=15 April 2016|work=The Data Blog|publisher=The World Bank|access-date=October 22, 2016|last3=Purdie|first3=Edie|name-list-format=vanc}}</ref>. Наместо тоа, Светска банка ги класифицира земјите во четири групи, засновани на Бруто-националниот приход по глава на жител, поставени секоја година на 1 јули. Во 2019 година, четирите категории во американски долари биле: *Земји со ниски примања: 1.035 долари или помалку. *Земји со понизок среден приход: 1.036 до 4.045 американски долари. *Земји со висок среден приход: 4.046 до 12.535 долари. *Земји со висок приход : 12.535 долари или повеќе<ref>{{Cite web|url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups|title=World Bank Country and Lending Groups – World Bank Data Help Desk|website=datahelpdesk.worldbank.org|access-date=1 July 2020}}</ref> ===Мерка и концепт на развој=== [[File:Newly industrialized countries 2013.svg|thumb|upright=1.6|Нови индустријални земји]] [[Податотека:Countries by GDP (nominal) per capita in 2019.svg|мини|Земјите од 2019по БДП по жител<ref>Data from the [[Канцеларија за вселенски работи при ООН|United Nations]] is used.</ref>]] [[Кофи Анан]], поранешен генерален секретар на Обединетите нации, ја дефинирал развиената земја како „''земја што им овозможува на сите нејзини граѓани да уживаат слободен и здрав живот во безбедна средина''“<ref>{{cite web | date = 12 February 2000 | title = Press Release No. G/05/2000 | url = http://www.unescap.org/unis/press/G_05_00.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20090808082724/http://www.unescap.org/unis/press/G_05_00.htm | archive-date=2009-08-08 | url-status = dead | publisher = United Nations }}</ref>. Развојот може да се мери со економски или човечки фактори. Земјите во развој се, генерално, земји кои немаат постигнато значителен степен на индустријализација во однос на нивното население и во повеќето случаи имаат среден и низок [[животен стандард]].<ref name="Population and poverty">{{Cite web|url=https://www.unfpa.org/resources/population-and-poverty|title=Population and poverty|website=www.unfpa.org|language=en|access-date=2018-09-21}}</ref>. Постои асоцијација помеѓу ниски примања и висок раст на населението. Развојот на една земја се мери со статистички индекси како што се приход по глава на жител (по лице), бруто-домашен производ по глава на жител, животен век, стапка на писменост, индекс на слобода и други. ООН го разви Индексот на човечки развој (ХДИ), сложен индикатор за некои од горенаведените статистички податоци, за да се измери нивото на човечки развој за земјите каде што се достапни податоци. ООН ги поставил милениумските развојни цели од нацрт развиен од сите светски земји и водечки развојни институции, со цел да се оцени растот.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/millenniumgoals/|title=United Nations Millennium Development Goals|website=www.un.org|access-date=2018-03-28}}</ref>. Овие цели завршиле во 2015 година, за да бидат заменети со [[Целите за одржлив развој]]. Концептот на нацијата во развој се среќава, под еден или друг термин, во бројни теоретски системи со различни насоки - на пример, теории за [[деколонизација]], ослободување, [[марксизам]], [[анти-империјализам]], [[модернизација]], [[социјални промени]] и [[политичка економија]]. Друг важен индикатор се секторските промени што се случиле уште од фазата на развој на земјата. Во просек, земјите со 50% придонес од секундарниот сектор (производство) значително се зголемиле. Слично на тоа, земјите со упориште на терцијарен сектор исто така гледаат поголема стапка на [[економски развој]]. ===Термини што се користат за класифицирање на нивоата на развој=== Постојат неколку термини што се користат за класифицирање на земјите во груби нивоа на развој. Класификацијата на која било дадена земја се разликува помеѓу изворите, а понекогаш и овие класификации или специфичната терминологија што се користи се сметаат за омаловажувачки. Употребата на терминот „пазар“ наместо „земја“ обично укажува на специфичен фокус на одликите на пазарите на капитал на земјите, наспроти целокупната економија. *[[Развиени земји]] и [[развиени пазари]] *Земјите во развој вклучуваат во опаѓачки економски раст или големина на пазарот на капитал: *[[Новоиндустријализирани земји]]<ref name="Globalization">{{наведена книга|title=Globalization and the Transformation of Foreign Economic Policy | first = Paweł | last = Bożyk | name-list-format = vanc |publisher=Ashgate Publishing, Ltd|year=2006|isbn=978-0-7546-4638-9|chapter=Newly Industrialized Countries}}</ref><ref name="Limits">{{наведена книга|title=The Limits of Convergence| first = Mauro F. | last = Guillén | name-list-format = vanc |publisher=Princeton University Press|year=2003|isbn=978-0-691-11633-4|chapter=Multinationals, Ideology, and Organized Labor|author-link=Mauro F. Guillén}}</ref><ref name="AIA">{{наведена книга|title=Geography, An Integrated Approach|last=Waugh|first=David | name-list-format = vanc |publisher=Nelson Thornes Ltd.|year=2000|isbn=978-0-17-444706-1|edition=3|pages=563, 576–579, 633, and 640|chapter=Manufacturing industries (chapter 19), World development (chapter 22)}}</ref><ref name="Principles">{{наведена книга|title=Principles of Economics|last=Mankiw|first=N. Gregory | name-list-format = vanc |year=2007|publisher=Cengage Learning |isbn=978-0-324-22472-6|edition=4}}</ref> *Пазарите во развој *[[Гранични пазари]] *[[Најмалку развиени земји]] Земјите во развој може да се категоризираат по географија: *[[Мали островски држави во развој]] *[[Земји во развој без излез на море]] Другите класификации вклучуваат: *Силно задолжени сиромашни земји, дефиниција според програмата на ММФ и Светска банка *Економија во транзиција, преминувајќи од централно планирана во пазарна економија *Повеќедимензионален систем на кластерирање<ref>{{наведено списание|last=Koch|first=Svea|name-list-format=vanc|date=2015-06-01|title=From Poverty Reduction to Mutual Interests? The Debate on Differentiation in EU Development Policy|journal=Development Policy Review|volume=33|issue=4|pages=479–502|doi=10.1111/dpr.12119|issn=1467-7679|url=http://edoc.vifapol.de/opus/volltexte/2013/4586/pdf/BP_2.2013.pdf|access-date=2020-09-19|archive-date=2022-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406225520/http://edoc.vifapol.de/opus/volltexte/2013/4586/pdf/BP_2.2013.pdf|url-status=dead}}</ref>: со разбирање дека различни земји имаат различни приоритети за развој и нивоа на пристап до ресурсите и институционалните капацитети и да понудат повеќе нијанса за разбирање на земјите во развој и нивните одлики, научниците ги категоризираат во пет различни групи засновано врз фактори како што се нивото на сиромаштија и нееднаквост, продуктивноста и иновативноста, политичките ограничувања и зависноста од надворешните текови<ref>{{наведено списание|last1=Vázquez|first1=Sergio Tezanos|last2=Sumner|first2=Andy | name-list-format = vanc | date = December 2013 | title=Revisiting the Meaning of Development: A Multidimensional Taxonomy of Developing Countries|journal=The Journal of Development Studies|volume=49|issue=12|pages=1728–1745|doi=10.1080/00220388.2013.822071}}</ref><ref>{{наведено списание | last = Taeihagh | first = Araz | name-list-format = vanc | title = Crowdsourcing, Sharing Economies and Development | journal = Journal of Developing Societies | volume = 33 | issue = 2 | year = 2017 | pages = 191–222 |doi=10.1177/0169796x17710072 | arxiv = 1707.06603 }}</ref>. ===Критики и други поими=== Постојат критики за употребата на терминот „''земја во развој''“. Терминот може да подразбира инфериорност на овој вид земја во споредба со развиена земја<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2015/01/04/372684438/if-you-shouldnt-call-it-the-third-world-what-should-you-call-it|title=If You Shouldn't Call It The Third World, What Should You Call It?|last=Silver|first=Marc|date=4 January 2015|website=NPR|archive-url=|archive-date=|access-date=5 March 2020}}</ref>. Може да претпостави желба да се развие заедно со традиционалниот западен модел на економски развој што неколку земји, како [[Куба]] и [[Бутан]], не избираат да го следат<ref name="Karma Ura">{{cite book|url=http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/savifadok/volltexte/2009/305/pdf/mono_1en_bt_dev_stry.pdf|title=The Bhutanese development story|last=Ura|first=Karma|date=2009 |publisher=Heidelberg University Library |doi=10.11588/xarep.00000305 |access-date=17 September 2012|name-list-format=vanc}}</ref>. Како важни индикатори се предложени алтернативни мерења, како што е бруто националната среќа . [[File:Worlds regions by total wealth(in trillions USD), 2018.jpg|thumb|260px|Светски региони според вкупно богатство (во трилиони УСД), 2018 година]] Една од раните критики што ја доведувало во прашање употребата на поимите „''земји во развој''“ и „''неразвиени''“, била искажана во [[1973]] година од истакнатиот историчар и академик Валтер Родни, кој ги споредил економските, социјалните и политичките параметри помеѓу САД и земјите во [[Африка]] и [[Азија]]<ref>{{наведена книга|url=http://abahlali.org/files/3295358-walter-rodney.pdf|title=''How Europe Underdeveloped Africa''|last=Rodney|first=Walter|date=1973|publisher=Bogle-L'Ouverture Publications, London and Tanzanian Publishing House, Dar-Es-Salaam|language=en|page=25|access-date=2020-09-19|archive-date=2019-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503095007/http://abahlali.org/files/3295358-walter-rodney.pdf|url-status=dead}}</ref>. „''Нема утврдена конвенција''“ за дефинирање на „''земја во развој''“.<ref name="unstated.un.org"/>. Според економистот и експерт за одржлив развој, Џофри Сакс, сегашната поделба меѓу развиените земји и земјите во развој во светот е во голема мера феномен на [[XX век]]<ref name="The End of Poverty">{{наведена книга | last = Sachs | first = Jeffrey | authorlink = | year = 2005 | title = The End of Poverty | publisher = The Penguin Press | location = New York, New York | isbn = 1-59420-045-9| title-link = The End of Poverty }}</ref>. Покојниот глобален експерт за здравство Ханс Рослинг се спротивставил на поимите, нарекувајќи го концептот „''застарен''“<ref name="Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World - And Why Things Are Better Than You Think">{{наведена книга|last1=Rosling|first1=Hans|url=https://www.gapminder.org/factfulness-book/|title=Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World - And Why Things Are Better Than You Think|last2=Rosling|first2=Ola|last3=Rosling Rönnlund|first3=Anna|publisher=Sceptre|year=2018|isbn=978-1-250-10781-7|location=|pages=353|chapter=Chapter 1: The Gap Instinct|authorlink=Hans Rosling|access-date=5 March 2020|chapter-url=https://books.google.com/books?id=N94sDwAAQBAJ&q=Factfulness+(the+book)}}</ref>. За да го умерат еуфемистичкиот аспект на зборот „развој“, меѓународните организации почнале да го користат терминот помалку економски развиена земја за најсиромашните нации - што, во ниедна смисла, не може да се смета како развој. Ова нагласува дека стандардот на живеење низ целиот свет во развој многу варира. Други термини што понекогаш се користат се помалку развиени земји, неразвиени нации, земји со низок и среден приход (ЛМИЦ) и неиндустријализирани нации. Спротивно на тоа, развиените земји, повеќето економски развиени земји, индустријализираните нации се спротивниот крај на спектарот. За да го умерат еуфемистичкиот аспект на зборот „''развој''“, меѓународните организации почнале да го користат терминот помалку економски развиена земја за најсиромашните нации - што, во ниедна смисла, не може да се смета како развој. Ова нагласува дека стандардот на живеење низ целиот свет во развој многу варира. Други термини што понекогаш се користат се помалку развиени земји, неразвиени нации, земји со низок и среден приход (ЛМИЦ) и неиндустријализирани нации. Спротивно на тоа, развиените земји, повеќето економски развиени земји, индустријализираните нации се спротивниот крај на спектарот<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2017/jan/14/aid-in-reverse-how-poor-countries-develop-rich-countries|title=Aid in Reverse: How Poor Countries Develop Rich Countries|last=Hickel|first=Jason|date=14 January 2017|work=The Guardian}}</ref>. Во 2015 година, [[Светска банка]] објавила дека „''категоризацијата во развој / развиен свет''“ станува се помалку релевантна, поради светските подобрувања на индексите, како што се стапките на смртност кај децата, стапките на плодност и стапките на екстремна сиромаштија<ref name=":5">{{Cite web|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/should-we-continue-use-term-developing-world|title=Should we continue to use the term "developing world"?|last=|first=|date=16 November 2015|website=World Bank blogs|archive-url=|archive-date=|access-date=5 March 2020}}</ref>. Соодветно на тоа, Светска банка ја укинала употребата на овој термин. Наместо тоа, извештаите од Светска банка (како што се индикаторите за развој на светот (WDI) и извештајот за глобален мониторинг) сега вклучуваат збирки на податоци за целиот свет, за регионите и за приходните групи - но не и за „''светот во развој''“<ref name=":5" /><ref name=":6">{{Cite web|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/2016-edition-world-development-indicators-out-three-features-you-won-t-want-miss|title=The 2016 edition of World Development Indicators is out: three features you won't want to miss|website=blogs.worldbank.org|language=en|access-date=2020-03-05}}</ref>. ===Трет свет=== Во текот на изминатите неколку децении од падот на [[Советскиот Сојуз]] и крајот на [[Студената војна]], терминот [[Трет свет]] се користи наизменично со земјите во развој, но концептот станал застарен во последните неколку години, бидејќи тој повеќе не ги претставува сегашните политички или економска состојба на светот. Т.н. Три светскиот модел се појавил за време на Студената војна за да се дефинираат земјите усогласени со НАТО ( Првиот свет ), Комунистичкиот блок ( Вториот свет, иако овој термин бил помалку користен) или ниту еден (Третиот свет). Строго кажано, „Третиот свет“ претставувал политичка, наместо економска, групација. ====Глобале Југ==== Терминот „''Глобален југ''“ започнал да се користи пошироко од околу [[2004]] година. Може да вклучува и посиромашни „''јужни''“ региони на богати „''северни''“ земји<ref name="concept">{{Cite web|url=https://www.academia.edu/7917466|title=The Use of the Concept 'Global South' in Social Science & Humanities|last2=Ranke|first2=Karen|date=11 July 2014|publisher=[[Humboldt University of Berlin]]|access-date=2016-10-06|last3=Hempel|first3=Fabian|last4=Köhler|first4=Jonas|first1=Heikie|last1=Pagel}}</ref><ref>{{наведена книга |url=https://books.google.com/books?id=GYdeNdKrp8sC&pg=PA13 |title=Urban Poverty in the Global South: Scale and Nature |last1=Mitlin |first1=Diana |last2=Satterthwaite |first2=David | name-list-format = vanc |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415624664|page=13}}</ref> It can also include poorer "southern" regions of wealthy "northern" countries.<ref>{{наведена книга |url=https://books.google.com/books?id=s3s7a39GHIEC&pg=PA11 |title=The Foreign Policies of the Global South: Rethinking Conceptual Frameworks |last=Braveboy-Wagner |first=Jacqueline Anne |date=2003 |publisher=Lynne Rienner Publishers |isbn=9781588261755 |page=11}}</ref>. Глобалниот југ се однесува на „''меѓусебно поврзаната историја на колонијализам, нео-империјализам и диференцијални економски и социјални промени на овие земји преку кои се одржуваат големи нееднаквости во животниот стандард, очекуваниот животен век и пристапот до ресурсите''“<ref name=":2">{{наведено списание|last1=Dados|first1=Nour|last2=Connell|first2=Raewyn | name-list-format = vanc |date=2012-01-01|title=the global south|jstor=41960738|journal=Contexts|volume=11|issue=1|pages=12–13|doi=10.1177/1536504212436479}}</ref>. ==Заеднички предизвици== Повеќето земји во развој ги имаат овие заеднички критериуми<ref name=UN2018>{{cite web |url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldc-criteria.html |title=Criteria For Identification Of LDCs |publisher = [[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Development Policy and Analysis Division|access-date = 2018-03-02|date=2010-03-04 }}</ref><ref name="Criteria">UN-OHRLLS [http://unohrlls.org/about-ldcs/criteria-for-ldcs/ Criteria for Identification and Graduation of LDCs] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190725125957/http://unohrlls.org/about-ldcs/criteria-for-ldcs/ |date=2019-07-25 }}.</ref>: * Високи нивоа на сиромаштија - мерено врз основа на БДП по глава на жител во просек за три години. На пример, ако БДП по глава на жител е помал од 1.025 УСД (заклучно со 2018 година), земјата се смета за најмалку развиена земја. * Слабост на човечките ресурси (засновано врз индикатори за исхрана, здравје, образование и писменост за возрасни). * Економска ранливост (заснована на нестабилност на земјоделското производство, нестабилност на извозот на стоки и услуги, економска важност на нетрадиционални активности, концентрација на извоз на стока, хендикеп на економска малост и процент на население раселено од природни катастрофи). ===Урбани сиромашни квартови=== Според ОН-Живеалиште, околу 33% од урбаното население во светот во развој во 2012 година, или околу 863 милиони луѓе, живееле во сиромашните квартови.<ref name="UNHABITATswcr1213">{{cite web|title=State of the World's Cities Report 2012/2013: Prosperity of Cities|publisher=UNHABITAT| url=http://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/745habitat.pdf|access-date=4 October 2013}}</ref>. Во [[2012]] година, процентот на урбано население што живее во сиромашните квартови е највисок во [[Потсахарска Африка]] (62%), проследено со [[Јужна Азија]] (35%), [[Југоисточна Азија]] (31%) и [[Источна Азија]] (28%). ОН-Живеалиште објавил дека 43% од урбаното население во земјите во развој и 78% од оние во најмалку развиените земји се жители на сиромашните квартови<ref name=grhs2003>[http://www.unhabitat.org/downloads/docs/grhs.2003.key.pdf The challenge of slums – Global report on Human Settlements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921055009/http://www.unhabitat.org/downloads/docs/grhs.2003.key.pdf |date=21 September 2013 }}, United Nations Habitat (2003)</ref>. Сиромашните квартови се формираат и растат во различни делови на светот од многу различни причини. Причините вклучуваат брза [[миграција]] од рурален град до град, [[економска стагнација]] и [[економска депресија|депресија]], висока [[невработеност]], [[сиромаштија]], [[неформална економија]], присилна или изманипулирана гетоизација, лошо планирање, политика, природни катастрофи и социјални конфликти<ref name=whyslums>{{cite web | url = http://www.unhabitat.org/downloads/docs/4625_51419_GC%2021%20What%20are%20slums.pdf | title =What are slums and why do they exist? | archive-url = https://web.archive.org/web/20110206143558/http://www.unhabitat.org/downloads/docs/4625_51419_GC%2021%20What%20are%20slums.pdf | archive-date = 2011-02-06 | publisher = UN-Habitat | location = Kenya | date = April 2007 }}</ref><ref>{{наведена книга | last1 = Patton | first1 = Carl V. | name-list-format = vanc | title = Spontaneous Shelter: International Perspectives and Prospects | date=1988 |publisher=Temple University Press |location=Philadelphia |isbn=978-0-87722-507-2 }}</ref><ref name=grhs2011>{{cite web | url = http://www.unhabitat.org/downloads/docs/GRHS.2003.2.pdf | title = Assessing Slums in the Development Context | publisher = United Nations Habitat Group | year = 2011 | access-date = 16 September 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140105025237/http://www.unhabitat.org/downloads/docs/GRHS.2003.2.pdf | archive-date = 5 January 2014 | url-status = dead | df = dmy-all }}</ref>.На пример, како што популацијата се шири во посиромашните земји, руралните луѓе се селат во градовите во обемна урбана миграција што резултира со создавање сиромашни квартови<ref name="Westra">{{наведено списание | last = Westra | first = Richard | name-list-format = vanc | year = 2011 | title = Renewing Socialist Development in the Third World | journal = [[Journal of Contemporary Asia]] | volume = 41 | issue = 4 | pages = 519–543 | doi = 10.1080/00472336.2011.610612 }}</ref>. Во некои градови, особено во земјите од Јужна Азија и Потсахарска Африка, сиромашните квартови не се само маргинализирани населби каде што има мало население; сиромашните квартови се широко распространети и се дом на голем дел од урбаното население. Овие понекогаш се нарекуваат „''сиромашни градови''“<ref>{{наведена книга|title=Slum Cities and Cities with Slums" States of the World's Cities 2008/2009|publisher=UN-Habitat}}</ref>. ===Насилство врз жените=== Неколку форми на насилство врз жените се позастапени во земјите во развој отколку во другите делови на светот. На пример, палењето невеста е поврзано со Бангладеш и Непал. Фрлањето киселина е поврзано и со овие земји, како и со југоисточна Азија, вклучително и [[Камбоџа]]. Убиството на честа е поврзано со Блискиот Исток и Јужна Азија. Бракот со киднапирање се наоѓа во Етиопија, Средна Азија и Кавказ. Злоупотребата поврзана со плаќање на цената на невестата (како насилство, трговија со луѓе и принуден брак) е поврзана со делови од Потсахарска Африка и Океанија<ref>{{cite news | title = Papua New Guinea: police cite bride price major factor in marital violence | archive-url = https://web.archive.org/web/20150218182845/http://www.violenceisnotourculture.org/News-and-Views/papua-new-guinea-police-cite-bride-price-major-factor-marital-violence | archive-date = 18 February 2015 |url= http://www.violenceisnotourculture.org/News-and-Views/papua-new-guinea-police-cite-bride-price-major-factor-marital-violence | work = Island Business |via=Violence is not our Culture |date=21 November 2011 |access-date=6 August 2014}}</ref><ref>{{cite web |title=An exploratory study of bride price and domestic violence in Bundibugyo District, Uganda |url=http://www.mrc.ac.za/gender/Bridepricedomesticviolence.pdf |publisher=Centre for Human Rights Advancement (CEHURA) and [[South African Medical Research Council]] |date=April 2012 |access-date=6 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130717105205/http://www.mrc.ac.za/gender/Bridepricedomesticviolence.pdf |archive-date=17 July 2013 |url-status=dead }}</ref>. Осакатувањето на женските гениталии (ФГМ) е друга форма на насилство врз жените, која сè уште се јавува во многу земји во развој. Најчесто се наоѓа во [[Африка]], а во помала мера и на Блискиот Исток и некои други делови на [[Азија]]. Земјите во развој со најголема стапка на жени кои се намалени се [[Сомалија]] (со 98% од погодените жени), [[Гвинеја]] (96%), [[Џибути]] (93%), [[Египет]] (91%), Еритреја (89%), Мали (89) %), [[Сиера Леоне]] (88%), [[Судан]] (88%), Гамбија (76%), [[Буркина Фасо]] (76%) и [[Етиопија]] (74%)<ref name="unicef.org">{{наведена книга | last = UNICEF | author-link = UNICEF | title = Female Genital Mutilation/Cutting: A statistical overview and exploration of the dynamics of change | url = http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf | publisher = [[UNICEF]] | date = 22 July 2013 | access-date = 18 November 2013 | archive-date = 2015-04-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf | url-status = dead }}</ref>. Поради глобализацијата и имиграцијата, FGM се шири надвор од границите на Африка и Блискиот Исток, во земји како Австралија, Белгија, Канада, Франција, Нов Зеланд, САД и Велика Британија<ref>{{наведена книга | last = Nussbaum | first = Martha | name-list-format = vanc | author-link = Martha Nussbaum | chapter = Judging other cultures: the case of genital mutilation | chapter-url = https://books.google.com/books?id=43U8DwAAQBAJ&pg=PA120 | editor-last = Nussbaum | editor-first = Martha | editor-link = Martha Nussbaum | title = Sex & social justice | pages = [https://archive.org/details/sexsocialjustice00nuss/page/120 120–121] | publisher = Oxford University Press | location = New York | year = 1999 | isbn = 978-0195110326 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/sexsocialjustice00nuss/page/120 }}</ref>. [[Истанбулска конвенција|Истанбулската конвенција]] забранува осакатување на женските гениталии (член 38)<ref>{{наведена книга | title = Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence | url = https://rm.coe.int/168046031c | date = 12 April 2011 | access-date = 8 October 2017}}</ref>. Од 2016 година, FGM е законски забранет во многу африкански земји<ref>''Citations'': * {{cite news | last = Lyons | first = Kate | title = The Gambia bans female genital mutilation | url = https://www.theguardian.com/society/2015/nov/24/the-gambia-bans-female-genital-mutilation | work = [[The Guardian]] | date = 24 November 2015 | access-date = 9 May 2016}} * {{cite news | last = Richards | first = Kimberly | title = History has been made: female genital mutilation banned in Nigeria | url = http://aplus.com/a/nigeria-bans-genital-mutilation | work = [[A Plus (aplus.com)|A Plus]] | date = 3 June 2015 | access-date = 9 May 2016}} * {{наведена книга | last = UNFPA | author-link = UNFPA | title = Female genital mutilation (FGM) frequently asked questions | url = http://www.unfpa.org/resources/female-genital-mutilation-fgm-frequently-asked-questions | publisher = [[United Nations Population Fund]] | date = December 2015 | access-date = 9 May 2016}}</ref>. ===Јавното здравство=== [[File:Percentage population undernourished world map.PNG|thumb|300px|Процент на население кое страда од глад, Светска програма за храна, 2013 година]] Луѓето во земјите во развој обично имаат понизок животен век од луѓето во развиените земји<ref>{{наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=w4CGAgAAQBAJ&pg=PA20|title=World Hunger Routledge Introductions to Development| first = Liz | last = Young | name-list-format = vanc |date=2002|isbn=9781134774944|page=20|publisher=Routledge }}</ref>. Товарот на заразни болести, смртността кај мајките, смртността кај децата и смртността кај новороденчиња е обично значително поголема. Неисхранетоста е почеста во земјите во развој. Одредени групи имаат повисоки стапки на недоволна исхранетост, вклучувајќи жени - особено додека се бремени или дојат - деца под петгодишна возраст и постари лица. Неисхранетоста кај децата и застојот во растот на децата е причина за повеќе од 200 милиони деца под пет години во земјите во развој да не го достигнуваат својот потенцијал за развој<ref>Grantham-McGregor, Sally et al., the International Child Development Steering Group. “Developmental Potential in the First 5 Years for Children in Developing Countries.” Lancet 369.9555 (2007): 60–70. PMC. Web. 28 Nov. 2014.</ref>. Околу 165 милиони деца се проценува дека имале запрен раст од неисхранетост во 2013 година<ref name=Bh2013>{{наведено списание | vauthors = Bhutta ZA, Das JK, Rizvi A, Gaffey MF, Walker N, Horton S, Webb P, Lartey A, Black RE | title = Evidence-based interventions for improvement of maternal and child nutrition: what can be done and at what cost? | journal = Lancet | volume = 382 | issue = 9890 | pages = 452–477 | date = August 2013 | pmid = 23746776 | doi = 10.1016/s0140-6736(13)60996-4 }}</ref>. Во некои земји во развој, прекумерната исхрана во форма на дебелина почнува да се појавува во истите заедници како и кај оние со недоволна исхранетост<ref>{{cite web|title=Progress For Children: A Report Card On Nutrition|url=http://www.unicef.org/nutrition/files/Progress_for_Children_-_No._4.pdf|publisher=UNICEF|accessdate=2020-09-19|archive-date=2021-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112154958/https://www.unicef.org/nutrition/files/Progress_for_Children_-_No._4.pdf|url-status=dead}}</ref>. Следниот список ги прикажува понатамошните значајни причини или состојби поврзани со животната средина, како и одредени болести со силна еколошка компонента<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/heli/risks/ehindevcoun/en|title=Environment and health in developing countries|date=8 September 2016|website=Priority environment and health risks|publisher=[[World Health Organization]]|access-date=}}</ref>: *болест (маларија, туберкулоза, СИДА, итн.)<ref>Russel S. The economic burden of illness for households in developing countries: a review of studies focusing on malaria, tuberculosis, and human immunodeficiency virus/acquired immunodeficiency syndrome. Am J Trop Med Hyg 2004</ref>): Болеста наметнува високи и регресивни трошоци врз семејствата во земјите во развој. *Тропски и заразни болести ( занемарени тропски болести ) *Небезбедна вода за пиење, лоши санитарни услови и хигиена *Загадување на воздухот во затворено во земјите во развој *Загадување (на пр. Загадување на воздухот, загадување на водата ) *Судири на моторни возила *Ненамерно труење *Заразни болести и слаби здравствени системи ===Вода, санитарни услови, хигиена (МИЕ)=== Пристапот до услуги за вода, санитација и хигиена (WASH) е на многу ниско ниво во многу земји во развој. Во 2015 година Светската здравствена организација (СЗО) проценила дека „''1 од 3 лица, или 2,4 милијарди, сè уште се без санитарни јазли''“ додека 663 милиони луѓе сè уште немаат пристап до безбедна и чиста вода за пиење<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/water_sanitation_health/monitoring/jmp-2015-key-facts/en/|title=Key facts from JMP 2015 report|website=World Health Organization|language=en-GB|access-date=2017-11-17|accessdate=2020-09-19|archive-date=2020-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921225602/https://www.who.int/water_sanitation_health/monitoring/jmp-2015-key-facts/en/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2015/jmp-report/en/|title=WHO {{!}} Lack of sanitation for 2.4 billion people is undermining health improvements|website=www.who.int|access-date=2017-11-17|accessdate=2020-09-19|archive-date=2020-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200826083745/https://www.who.int/mediacentre/news/releases/2015/jmp-report/en/}}</ref>. Проценката во [[2017]] година од страна на ЈМП наведува дека 4,5 милијарди луѓе во моментов немаат безбедно управувани санитарни услови. Мнозинството од овие луѓе живеат во земјите во развој. Околу 892 милиони луѓе или 12 проценти од глобалното население практикуваа отворена дефекација наместо да користат тоалети, според податоци од 2016 година<ref name="JMP2017">WHO and UNICEF (2017) [https://washdata.org/reports Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene: 2017 Update and SDG Baselines]. Geneva: World Health Organization (WHO) and the United Nations Children’s Fund (UNICEF), 2017</ref>. Седумдесет и шест проценти (678 милиони) од 892 милиони луѓе кои практикуваат отворена дефекација во светот, живеат во само седум земји. Земји со голем број луѓе кои отворено вршат нужда се Индија (348 милиони), следени од Нигерија (38,1 милиони), Индонезија (26,4 милиони), Етиопија (23,1 милиони), Пакистан (19,7 милиони), Нигер (14,6 милиони) и Судан (9,7 милиони)<ref name="WBSTATS">{{cite web|title=People practicing open defecation (% of population) - Indonesia, Nigeria, Niger, Ethiopia, Sudan, India, Pakistan|url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.STA.ODFC.ZS?locations=ID-NG-NE-ET-SD-IN-PK|website=data.worldbank.org|publisher=[[The World Bank]]|access-date=15 October 2019|archive-date=2019-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015122909/https://data.worldbank.org/indicator/SH.STA.ODFC.ZS%3Flocations%3DID-NG-NE-ET-SD-IN-PK|url-status=dead}}</ref>. Целта за одржлив развој 6 е една од 17-те цели за одржлив развој утврдени од ООН во 2015 година. Бара чиста вода и санитарни услови за сите луѓе. Ова е особено релевантно за луѓето во земјите во развој. ===Енергија=== Во 2009 година, околу 1,4 милијарди луѓе во светот живееле без електрична енергија. 2,7 милијарди се потпирале на дрвото, јаглен и измет ( суво гориво од животински измет ) за потребите на енергијата од дома. Овој недостиг на пристап до современата енергетска технологија го ограничува создавањето приходи, ги намалува напорите да се избегне сиромаштијата, влијае на здравјето на луѓето поради загадувањето на воздухот во затворените простории и придонесува за глобалното уништување на шумите и климатските промени. Мали размери технологии за обновлива енергија и дистрибуирани енергетски опции, како што се сончевата енергија на самото место и подобрените шпорети, им нудат на руралните домаќинства модерни енергетски услуги<ref name=verlaw>{{наведено списание | vauthors = Sovacool BK | title = Energy. Deploying off-grid technology to eradicate energy poverty | journal = Science | volume = 338 | issue = 6103 | pages = 47–8 | date = October 2012 | pmid = 23042871 | doi = 10.1126/science.1222307 }}</ref>. Обновливата енергија може да биде особено погодна за земјите во развој. Во руралните и оддалечените области, преносот и дистрибуцијата на енергија генерирана од фосилни горива може да биде тешка и скапа. Производството на обновлива енергија на локално ниво може да понуди остварлива алтернатива<ref name=aus>[http://www.ausaid.gov.au/publications/pdf/renewable_energy.pdf Power for the People] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330120425/http://www.ausaid.gov.au/publications/pdf/renewable_energy.pdf |date=2012-03-30 }} p. 3.</ref>. Обновливата енергија може директно да придонесе за намалување на сиромаштијата преку обезбедување на енергија потребна за создавање деловни активности и вработувања. Технологиите за обновлива енергија исто така можат да дадат индиректен придонес за ублажување на сиромаштијата преку обезбедување енергија за готвење, греење на просторот и осветлување<ref name=mdg>[http://www.worldwatch.org/system/files/ren21-1.pdf Energy for Development: The Potential Role of Renewable Energy in Meeting the Millennium Development Goals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527233918/http://www.worldwatch.org/system/files/ren21-1.pdf |date=27 May 2008 }} pp. 7-9.</ref>. [[Кенија]] е светски водач по бројот на инсталирани системи за сончева енергија по глава на жител<ref name="en.ccchina.gov.cn">{{Cite web |url=http://en.ccchina.gov.cn/Detail.aspx?newsId=38323&TId=97 |title=Архивиран примерок |access-date=30 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105071350/http://en.ccchina.gov.cn/Detail.aspx?newsId=38323&TId=97 |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead }}</ref>. ===Загадување === ====Загадување на воздухот во затворените простории==== Загадувањето на воздухот во затворените земји во земјите во развој е голема опасност по здравјето<ref>{{наведено списание | vauthors = Bruce N, Perez-Padilla R, Albalak R | title = Indoor air pollution in developing countries: a major environmental and public health challenge | journal = Bulletin of the World Health Organization | volume = 78 | issue = 9 | pages = 1078–92 | date = 2000 | pmid = 11019457 | pmc = 2560841 }}</ref>. Главен извор на загадување на воздухот во затворените простории во земјите во развој е согорувањето на биомасата<ref>{{наведено списание|vauthors=Duflo E, Greenstone M, Hanna R|year=2008|title=Indoor air pollution, health and economic well-being|url=http://sapiens.revues.org/index130.html|journal=S.A.P.I.EN.S|volume=1|issue=1|pages=}}</ref>. Три милијарди луѓе во земјите во развој низ целиот свет се потпираат на биомаса во форма на дрво, јаглен, измет . Бидејќи голем дел од готвењето се изведува во затворени простории во средини кои немаат соодветна вентилација, милиони луѓе, пред сè сиромашни жени и деца се соочуваат со сериозни здравствени ризици. На глобално ниво, 4,3 милиони смртни случаи се припишуваат на изложеност на IAP во земјите во развој во 2012 година, скоро сите во земјите со низок и среден приход. Регионите на Југоисточна Азија и Западен Тихи Океан го носат најголемиот товар со 1,69, односно 1,62 милиони смртни случаи. Речиси 600.000 смртни случаи се случуваат во Африка<ref name="WHO1">{{cite web|title=Burden of disease from Indoor Air Pollution for 2012|url=http://www.who.int/phe/health_topics/outdoorair/databases/FINAL_HAP_AAP_BoD_24March2014.pdf?ua=1|publisher=WHO|access-date=2014-03-28|date=2014-03-24}}</ref>. Претходна проценка од 2000 година е помеѓу 1,5 и 2 милиони смртни случаи<ref name="Ezzati">{{наведено списание | vauthors = Ezzati M, Kammen DM | title = The health impacts of exposure to indoor air pollution from solid fuels in developing countries: knowledge, gaps, and data needs | journal = Environmental Health Perspectives | volume = 110 | issue = 11 | pages = 1057–68 | date = November 2002 | pmid = 12417475 | pmc = 1241060 | doi = 10.1289/ehp.021101057 }}</ref>. Да се најде прифатливо решение за решавање на многуте ефекти од загадувањето на воздухот во просториите е комплексно. Стратегиите вклучуваат подобрување на согорувањето, намалување на изложеноста на чад, подобрување на безбедноста и намалување на работната сила, намалување на трошоците за гориво и решавање на одржливоста<ref>{{наведено списание |vauthors=Duflo E, Greenstone M, Hanna R |title=Indoor air pollution, health and economic well-being |journal=S.A.P.I.EN.S |volume=1 |issue=1 |pages= |year=2008 |url=http://sapiens.revues.org/index130.html}}</ref>. ==== Загадување на водата==== Загадувањето на водата е голем проблем во многу земји во развој. Потребна е постојана проценка и ревизија на политиката за водни ресурси на сите нивоа (меѓународни до поединечни водоносни слоеви и бунари). Се претпоставува дека загадувањето на водата е водечка светска причина за смрт и болести, и дека тоа претставува смртност на повеќе од 14 000 луѓе дневно<ref name="death">{{cite news|url=https://finance.yahoo.com/columnist/article/trenddesk/3748 | last = Pink | first = Daniel H. | name-list-format = vanc |publisher=Yahoo |title=Investing in Tomorrow's Liquid Gold |date=April 19, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423172532/https://finance.yahoo.com/columnist/article/trenddesk/3748 |archive-date=April 23, 2006 }}</ref><ref name="death2">{{cite news |url=http://environment.about.com/od/environmentalevents/a/waterdayqa.htm |last=West |first=Larry |name-list-format=vanc |publisher=About.com |title=World Water Day: A Billion People Worldwide Lack Safe Drinking Water |date=2006-03-26 |access-date=2020-09-19 |archive-date=2016-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227153137/http://environment.about.com/od/environmentalevents/a/waterdayqa.htm |url-status=dead }}</ref>. Индија и Кина се две земји со високо ниво на загадување на водата: Околу 580 луѓе во Индија умираат од болести поврзани со загадување на водата (вклучително и болести кои се пренесуваат преку вода) секој ден<ref>{{cite web|url=http://inclentrust.org/uploadedbyfck/file/Diarrhoea-Pneumonia/Lecture%203_1%20Burden%20of%20diarrhea%20in%20children%20in%20India%20-12th%20dec.pdf |title=An overview of diarrhea, symptoms, diagnosis and the costs of morbidity |year=2010 |work=CHNRI |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512231350/http://www.inclentrust.org/uploadedbyfck/file/Diarrhoea-Pneumonia/Lecture%203_1%20Burden%20of%20diarrhea%20in%20children%20in%20India%20-12th%20dec.pdf |archive-date=May 12, 2013 }}</ref>. Околу 90 проценти од водата во градовите во Кина е загадена<ref>"[http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-06/07/content_449451.htm China says water pollution so severe that cities could lack safe supplies]". Chinadaily.com.cn. June 7, 2005.</ref>. Од 2007 година, половина милијарда Кинези немаа пристап до безбедна вода за пиење<ref>{{cite news |last1=Kahn |first1=Joseph |last2=Yardley |first2=Jim | name-list-format = vanc |date=2007-08-26 |title=As China Roars, Pollution Reaches Deadly Extremes |url=https://www.nytimes.com/2007/08/26/world/asia/26china.html |newspaper=New York Times}}</ref>. ===Климатски промени=== Ефектите од [[Глобално затоплување|глобалното затоплување]], како што се екстремни временски прилики, суши, [[поплави]], губење на биолошката разновидност, болести и покачување на нивото на морето се опасни за луѓето и околината. Земјите во развој се најмалку способни да се прилагодат на климатските промени (и затоа се нарекуваат „''високо ранливи на климата''“) поради нивното релативно ниско ниво на богатство, технологија, образование, инфраструктура и пристап до ресурси. Ова се однесува на многу земји во Потсахарска Африка или мали островски држави во развој . Некои од тие островски држави најверојатно ќе се соочат со тотално поплавување<ref name=":3">{{Cite web|url=https://theconversation.com/australia-the-us-and-europe-are-climate-free-riders-its-time-to-step-up-53953|title=Australia, the US and Europe are climate 'free-riders': it's time to step up|work=The Conversation (Australia edition)|date=2016-02-05 |access-date=4 May 2018}}</ref>. Кревки држави или пропаднати држави како [[Авганистан]], [[Хаити]], [[Мјанмар]], [[Сиера Леоне]] и [[Сомалија]] се меѓу најпогодените. Ранливоста на [[клима]]та е квантификувана во извештаите за монитор за ранливост на климата за 2010 и 2012 година. Ранливоста на климата во земјите во развој се јавува во четири области со влијание: здравје, екстремни временски услови, загуба на живеалиштата и економски стрес. Извештајот на мониторот за ранливост на климата во 2012 година проценува дека климатските промени предизвикуваат 400 000 смртни случаи во просек секоја година, главно поради глад и заразни болести во земјите во развој.<ref name="CVM report 2012">{{наведена книга|title=Climate vulnerability monitor : a guide to the cold calculus of a hot planet|date=2012|publisher=DARA|others=DARA, Climate Vulnerable Forum|isbn=9788461605675|edition=2|location=[Madrid]|oclc=828337356}}</ref>{{Rp|17}} Овие ефекти се најтешки за најсиромашните земји во светот. Променливата клима резултира и со економски товар. Економиите во најмалку развиените земји изгубиле во просек 7% од нивниот бруто-домашен производ за 2010 година, главно поради намалената продуктивност на трудот. Зголемувањето на нивото на морето чини 1% од БДП за најмалку развиените земји во 2010 година - 4% во Тихиот Океан - со 65 милијарди долари годишно изгубени од [[светска економија|светската економија]].<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.preventionweb.net/english/professional/publications/v.php?id=17016|title=Climate vulnerability monitor 2010: the state of the climate crisis - Documents & Publications - Professional Resources|date=|publisher=PreventionWeb.net|access-date=2013-06-26|archive-date=2012-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120311074817/http://www.preventionweb.net/english/professional/publications/v.php?id=17016|url-status=dead}}</ref> Друг пример е влијанието врз риболовот : приближно 40 земји се сериозно ранливи на влијанието на емисиите на стакленички гасови врз риболовот. Особено погодени се земјите во развој со големи рибарски сектори. Во многу случаи, земјите во развој произведуваат само мали количини на емисии на стакленички гасови по глава на жител, но се многу ранливи на негативните ефекти од глобалното затоплување. Меѓу таквите земји спаѓаат Коморите, Гамбија, Гвинеја-Бисао, Саун Томе и Принсип, Соломонските острови и Вануату - тие биле наречени „''принудени возачи''“, наспроти „''слободните возачи''“. На меѓународно ниво, постои признавање на ова прашање, кое е познато под поимот „ климатска правда “. Тоа беше клучна тема на Конференциите на Обединетите нации за климатски промени (COP). За време на Canc16n COP16 во 2010 година, земјите дарители ветиле годишно 100 милијарди долари до 2020 година преку [[Фонд за зелена клима|Фондот за зелена клима]] за земјите во развој да се прилагодат на климатските промени. Сепак, бетонските ветувања од развиените земји не се очекуваат.<ref>{{Cite web|url=https://www.dandc.eu/en/article/climate-finance-terrible-sense-limbo-says-iied-expert-saleemul-huq|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121012042541/http://www.dandc.eu/articles/220605/index.en.shtml|url-status = dead|title=Climate finance is in "a terrible sense of limbo", says IIED expert Saleemul Huq|archivedate=12 October 2012|website=D+C}}</ref><ref name="International_Adaptation_Finance">{{наведена книга|url=http://www.eed.de/fix/files/doc/2008_BMueller_int_adapatation_finance.pdf|title=International Adaptation Finance: The Need for an Innovative and Strategic Approach 4 (Oxford Institute for Energy Studies, Working Paper)|last1=Müller|first1=Benito|date=2008|publisher=Oxford Institute for Energy Studies|isbn=978-1-901795-76-9|location=Oxford|name-list-format=vanc|access-date=11 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120229175020/http://www.eed.de/fix/files/doc/2008_BMueller_int_adapatation_finance.pdf|archive-date=29 February 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> [[Емануел Макрон]] ([[претседател на Франција]]) на [[Конференција на Обединетите нации за климатски промени|Конференцијата на Обединетите нации за климатски промени]] во [[Бон]] во 2017 година (КОП 23) рекол: „''Климатските промени додаваат дополнителна неправда на веќе неферскиот свет".''<ref name="Carrington-2017.11.15">Damian Carrington, [https://www.theguardian.com/environment/2017/nov/15/climate-change-will-determine-humanitys-destiny-says-angela-merkel "Climate change will determine humanity's destiny, says Angela Merkel"], ''[[The Guardian]]'', 15 November 2017 (page visited on 15 November 2017).</ref> Економскиот развој и климата се неразделно поврзани, особено околу сиромаштијата, родовата еднаквост и енергијата.<ref name=":1">{{cite web|url=http://cdkn.org/wp-content/uploads/2015/05/Impact-of-climate-on-SDGs-technical-report-CDKN.pdf|title=The impact of climate change on the achievement of the post-2015 sustainable development goals|last2=Greño, P|date=May 2015|publisher=CDKN & HR Wallingford|last3=Houlden, V|display-authors=etal|last1=Ansuategi, A|accessdate=20 May 2015}}</ref> Справувањето со климатските промени ќе биде можно само ако се исполнат целите на одржлив развој (ЦГР) (целта број 13 е акција за климата ). ===Пораст на население=== [[File:Total Fertility Rate Map by Country.svg|thumb|300px|Мапа на земји и територии според [[Стапка на вкупна плодност|стапка на плодност]] од 2020 година]] Во текот на последните неколку децении, растот на глобалното население во голема мера бил управуван од земјите во развој, кои често имаат повисок наталитет (поголема стапка на плодност ) од развиените земји. Според [[Обединетите нации]], планирањето на семејството може да помогне во забавување на растот на населението и намалување на сиромаштијата во овие земји.<ref name="Population and poverty"/> Насилните конфликти на т.н. сточар-фармер во [[Нигерија]], нападите од март 2019 година против сточарите на Фулани во [[Мали]], суданските номадски конфликти и другите конфликти во земјите од регионот на Сахел се влошени од климатските промени, деградацијата на земјиштето и растот на населението.<ref>{{cite magazine |title=How Climate Change Is Spurring Land Conflict in Nigeria |url=http://time.com/5324712/climate-change-nigeria/ |magazine=Time |date=28 June 2018 |access-date=2020-09-19 |archive-date=2021-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304231237/https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=The battle on the frontline of climate change in Mali |url=https://www.bbc.com/news/the-reporters-46921487 |work=BBC News |date=22 January 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=The Deadliest Conflict You've Never Heard of |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/nigeria/2019-01-23/deadliest-conflict-youve-never-heard |work=[[Foreign Policy]] |date=23 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190218125507/https://www.foreignaffairs.com/articles/nigeria/2019-01-23/deadliest-conflict-youve-never-heard |archive-date=18 February 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Сушите и недостигот на храна се поврзани и со конфликтот во Северен Мали.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewhumanitarian.org/in-depth/sahel-flames-Burkina-Faso-Mali-Niger-militancy-conflict|title=The Sahel in flames|date=2019-05-31|website=The New Humanitarian|language=en|access-date=2019-06-23}}</ref><ref>{{cite news |title=Climate change, food shortages, and conflict in Mali |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2015/04/climate-change-food-shortages-conflict-mali-150426105617725.html |work=Al-Jazeera |date=27 April 2015}}</ref> === Останати=== *Зголемено и засилено индустриско и земјоделско производство и емисија на токсични хемикалии директно во почвата, воздухот и водата. *Неодржливо користење на енергетските ресурси. *Голема зависност од природните ресурси за егзистенција, што доведува до неодржлива експлоатација или исцрпување на тие ресурси *[[Детски брак]] *[[Политичка нестабилност]]<ref name="ReferenceA">Edwards, S. "Trade Orientation, Distortions and Growth In Developing Countries." (n.d.): n. pag. 1-37</ref> *[[Политичка корупција]]<ref>{{Cite web|url=https://earthbound.report/2007/07/01/political-factors-that-affect-development/|title=Political factors that affect development|first=Jeremy|last=Williams|date=1 July 2007}}</ref> *Задолжување (види долг на земјите во развој ) *Под извршување државна служба (види реформа на државната служба во земјите во развој ) *Несигурност во храната *[[Неписменост]] *[[Невработеност]] Економиите на многу нации во развој се обидуваат да бидат примарни производи и најголем дел од нивниот извоз оди во напредни нации. Кога напредните нации наидуваат на економски пад, тие можат брзо да ги пренесат трговските партнери на нивните земји во развој, како што се случило во глобалниот економски пад од 2008-2009 година. == Можности== * Човечкиот капитал * Трговска политика:<ref name="ReferenceA"/><ref>{{наведено списание | last = Harrison | first = Ann | name-list-format = vanc | title = Openness and Growth: A Time-series, Cross-country Analysis for Developing Countries | journal = Journal of Development Economics | volume = 48 | issue = 2 | date = 1996 | pages = 419–47 | doi = 10.1016/0304-3878(95)00042-9 | url = https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1165&context=mgmt_papers }}</ref> Земјите со порестриктивна политика не растат толку брзо како земјите со отворена и помалку искривена трговска политика. * Инвестиции: Инвестициите имаат позитивен ефект врз растот. * Образование<ref>{{наведено списание | last = Verspoor | first = Adriaan | name-list-format = vanc | title = Pathways to Change: Improving the Quality of Education in Developing Countries | journal = World Bank Discussion Papers | volume = 53 }}</ref> == Список на земји == === Земји во развој според Меѓународниот монетарен фонд === Следните се сметаат за земји кои имаат економија во развој според базата на податоци на Светскиот економски изглед на [[Меѓународниот монетарен фонд]], октомври 2018 година.<ref>{{cite web|url=https://www.imf.org/~/media/Files/Publications/WEO/2018/October/English/main-report/Text.ashx|title=World Economic Outlook, October,2018, pp.134-135|last=|first=|date=|website=|format=PDF|access-date=2018-10-31}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/groups.htm |title=World Economic Outlook, Database—WEO Groups and Aggregates Information, October 2018 |access-date=2018-10-31}}</ref> {{div col|colwidth=18em}} *{{flag|Afghanistan}} *{{flag|Albania}} *{{flag|Algeria}} *{{flag|Angola}} *{{flag|Antigua and Barbuda}} *{{flag|Argentina}} *{{flag|Armenia}} *{{flag|Aruba}} *{{flag|Azerbaijan}} *{{flag|Bahamas}} *{{flag|Bahrain}} *{{flag|Bangladesh}} *{{flag|Barbados}} *{{flag|Belarus}} *{{flag|Belize}} *{{flag|Benin}} *{{flag|Bhutan}} *{{flag|Bolivia}} *{{flag|Bosnia and Herzegovina}} *{{flag|Botswana}} *{{flag|Brazil}} *{{flag|Brunei}} *{{flag|Bulgaria}} *{{flag|Burkina Faso}} *{{flag|Burundi}} *{{flag|Cambodia}} *{{flag|Cameroon}} *{{flag|Cape Verde}} *{{flag|Central African Republic}} *{{flag|Chad}} *{{flag|China}} *{{flag|Chile}} *{{flag|Colombia}} *{{flag|Comoros}} *{{flag|Democratic Republic of the Congo}} *{{flag|Republic of the Congo}} *{{flag|Costa Rica}} *{{flag|Côte d'Ivoire}} *{{flag|Croatia}} *{{flag|Djibouti}} *{{flag|Dominica}} *{{flag|Dominican Republic}} *{{flag|Ecuador}} *{{flag|Egypt}} *{{flag|El Salvador}} *{{flag|Equatorial Guinea}} *{{flag|Eritrea}} *{{flag|Eswatini|name=Eswatini (Swaziland)}} *{{flag|Ethiopia}} *{{flag|Fiji}} *{{flag|Gabon}} *{{flag|The Gambia}} *{{flag|Georgia (country)|name=Georgia}} *{{flag|Ghana}} *{{flag|Grenada}} *{{flag|Guatemala}} *{{flag|Guinea}} *{{flag|Guinea-Bissau}} *{{flag|Guyana}} *{{flag|Haiti}} *{{flag|Honduras}} *{{flag|Hungary}} *{{flag|India}} *{{flag|Indonesia}} *{{flag|Iran}} *{{flag|Iraq}} *{{flag|Jamaica}} *{{flag|Jordan}} *{{flag|Kazakhstan}} *{{flag|Kenya}} *{{flag|Kiribati}} *{{flag|Kosovo}} *{{flag|Kuwait}} *{{flag|Kyrgyzstan}} *{{flag|Laos}} *{{flag|Lebanon}} *{{flag|Lesotho}} *{{flag|Liberia}} *{{flag|Libya}} *{{flag|Madagascar}} *{{flag|Malawi}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Maldives}} *{{flag|Mali}} *{{flag|Marshall Islands}} *{{flag|Mauritania}} *{{flag|Mauritius}} *{{flag|Mexico}} *{{flag|Federated States of Micronesia}} *{{flag|Moldova}} *{{flag|Mongolia}} *{{flag|Montenegro}} *{{flag|Morocco}} *{{flag|Mozambique}} *{{flag|Myanmar}} *{{flag|Namibia}} *{{flag|Nauru}} *{{flag|Nepal}} *{{flag|Nicaragua}} *{{flag|Niger}} *{{flag|Nigeria}} *{{flag|North Macedonia}} *{{flag|Oman}} *{{flag|Pakistan}} *{{flag|Palau}} *{{flag|Panama}} *{{flag|Papua New Guinea}} *{{flag|Paraguay}} *{{flag|Peru}} *{{flag|Philippines}} *{{flag|Poland}} *{{flag|Qatar}} *{{flag|Romania}} *{{flag|Russia}} *{{flag|Rwanda}} *{{flag|Saint Kitts and Nevis}} *{{flag|Saint Lucia}} *{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}} *{{flag|Samoa}} *{{flag|São Tomé and Príncipe}} *{{flag|Saudi Arabia}} *{{flag|Senegal}} *{{flag|Serbia}} *{{flag|Seychelles}} *{{flag|Sierra Leone}} *{{flag|Solomon Islands}} *{{flag|Somalia}} *{{flag|South Africa}} *{{flag|South Sudan}} *{{flag|Sri Lanka}} *{{flag|Sudan}} *{{flag|Suriname}} *{{flag|Syria}} *{{flag|Tajikistan}} *{{flag|Tanzania}} *{{flag|Thailand}} *{{flag|Timor-Leste}} *{{flag|Togo}} *{{flag|Tonga}} *{{flag|Trinidad and Tobago}} *{{flag|Tunisia}} *{{flag|Turkey}} *{{flag|Turkmenistan}} *{{flag|Tuvalu}} *{{flag|Uganda}} *{{flag|Ukraine}} *{{flag|Uruguay}} *{{flag|Uzbekistan}} *{{flag|Vanuatu}} *{{flag|Venezuela}} *{{flag|Vietnam}} *{{flag|Yemen}} *{{flag|Zambia}} *{{flag|Zimbabwe}} '''Countries not listed by IMF''' *{{flag|Cuba}} *{{flag|North Korea}} *{{flag|Palestinian territories}} *{{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}} {{div col end}} ===Земји и региони кои преминале во развиени економии=== Следните, вклучително и четирите азиски и новите европски земји од [[Еврозона]]та, се сметале за земји и региони во развој до 90-тите години, и сега се наведени како напредни економии (развиени земји и региони) од страна на ММФ. *{{flag|Hong Kong}} (од 1997)<ref name="IMF 1997">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/weo0598/pdf/0598sta.pdf |title=IMF Advanced Economies List. World Economic Outlook, May 1998, p. 134 |access-date=2014-01-15}}</ref> *{{flag|Israel}} (од 1997)<ref name="IMF 1997"/> *{{flag|Singapore}} (од 1997)<ref name="IMF 1997"/> *{{flag|South Korea}} (од 1997)<ref name="IMF 1997"/> *{{flag|Taiwan}} (од 1997)<ref name="IMF 1997"/><ref>The recognition of Taiwan is disputed; most UN-member states officially recognise the sovereignty of the [[People's Republic of China]] over Taiwan, however, some others maintain non-diplomatic relations with the [[Republic of China]]. See [[Foreign relations of Taiwan]].</ref> *{{flag|Cyprus}} (од 2001)<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2001/01/pdf/append.pdf |title=World Economic Outlook, April 2001, p.157 |access-date=2014-01-15}}</ref> *{{flag|Slovenia}} (од 2007)<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/01/pdf/statappx.pdf |title=World Economic Outlook, April 2007, p.204 |access-date=2014-01-15}}</ref> *{{flag|Malta}} (од 2008)<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/pdf/statapp.pdf |title=World Economic Outlook, April 2008, p.236 |access-date=2014-01-15}}</ref> *{{flag|Czech Republic}} (од 2009,<ref name="IMF 2009">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/pdf/statapp.pdf |title=World Economic Outlook, April 2009, p.184 |access-date=2014-01-15}}</ref> од 2006 by [[World Bank]])<ref name="worldbank06">{{cite web| last = Velinger| first = Jan | title = World Bank Marks Czech Republic's Graduation to 'Developed' Status | publisher=Radio Prague| url = http://www.radio.cz/en/article/76314| date = 28 February 2006| access-date =22 January 2007 }}</ref> *{{flag|Slovakia}} (од 2009)<ref name="IMF 2009"/> *{{flag|Estonia}} (од 2011)<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/pdf/statapp.pdf |title=World Economic Outlook, April 2011, p.172 |access-date=2014-01-15}}</ref> *{{flag|Latvia}} (од 2014)<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/pdf/text.pdf |title=World Economic Outlook, April 2014, p.160 |access-date=2014-05-21}}</ref> *{{flag|Lithuania}} (од 2015)<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/pdf/text.pdf |title=World Economic Outlook, April 2015, p.48 |access-date=2015-04-11}}</ref> Три економии немаат податоци пред да бидат наведени како напредни економии. Поради недостаток на податоци, тешко е да се процени дали тие биле напредни економии или економии во развој пред да бидат наведени како напредни економии. *{{flag|San Marino}} (од 2012)<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/pdf/statapp.pdf |title=World Economic Outlook, October 2012, p.180 |access-date=2016-08-04}}</ref> *{{flag|Macau}} (од 2016)<ref name="IMF 2016">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/pdf/statapp.pdf |title=World Economic Outlook, April 2016, p.148 |access-date=2016-06-25}}</ref> *{{flag|Puerto Rico}} (од 2016)<ref name="IMF 2016"/> ===Новоиндустријализирани земји=== Десет земји припаѓаат на класификацијата „[[новоиндустрирана земја]]“. Тие се земји чии економии сè уште не го достигнале статусот на развиена земја, но во макроекономска смисла ги надминале своите колеги во развој: *{{flag|Brazil}} *{{flag|China}} *{{flag|India}} *{{flag|Indonesia}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Mexico}} *{{flag|Philippines}} *{{flag|South Africa}} *{{flag|Thailand}} *{{flag|Turkey}} ===Земји од БРИКС=== *{{flag|Brazil}} (од 2006) *{{flag|Russia}} (од 2006) *{{flag|India}} (од 2006) *{{flag|China}} (од 2006) *{{flag|South Africa}} (од 2010) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wikiquote-inline}} [[Категорија:Меѓународен развој|Земја]] [[Категорија:Економска географија]] [[Категорија:Стопански развој|Земја]] [[Категорија:Човечка географија]] [[Категорија:Списоци на земји]] i5emc4mahw8yemsuo3yzts7fdvtn9ng 0 1250661 5591595 5081963 2026-07-13T16:00:23Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591595 wikitext text/x-wiki '''„Жени“''' ([[англиски]]: ''Women'') — [[роман]] на американскиот писател [[Чарлс Буковски]] од 1978 година. [[File: CharlesBukowski-1.jpg|thumb|right|Чарлс Буковски]] ==Содржина== Романот се состои од 104 поглавја. * ''Глава 1 - 29'': Хенри (Хенк) Кинаски е маж на околу 50 години, релативно познат [[поет]] и [[Алкохолизам|алкохоличар]], кој веќе четири години немал [[секс]]уални односи со жена. За време на едно поетско читање, тој ја запознава привлечната Лидија Венс - разведена жена и мајка на две деца. Набргу, тие стануваат љубовници, но нивната врска е исполнета со кавги и чести разделби, предизвикани од алкохолизмот на Хенри и љубомората на Лидија. Истовремено, Хенк оди на поетски читања во различни држави низ [[САД]] при што редовно има краткотрајни љубовни врски. По една разделба со Лидија, Хенк почнува врска со Ди Ди Бронсон, успешна деловна жена, која му посветува голема грижа, но тој постојано мисли на Лидија. По некое време, Лидија повторно му се враќа, а разочараната Ди Ди се обидува да изврши [[самоубиство]], но Хенк ја спасува. Потоа, Ди Ди паѓа во [[Депресија (расположение)|депресија]] и го моли да не ја напушта, но Хенк пак ѝ се враќа на Лидија. По некое време, Хенри започнува љубовна врска со Никол, која завршува откако Лидија прави скандал пред нејзиниот стан. Потоа, Хенри има уште една кратка врска, овојпат со неговата обожавателка Мајнди од [[Њујорк]], која го посетува во неговиот стан, но тогаш се појавува Лидија, која ја напаѓа девојката.<ref>Čarls Bukovski, ''Žene''. Beograd: BIGZ, 1988, стр. 7-93.</ref> * ''Глава 30 - 73'': Хенри се согласува да замине на излет во [[Јута]], заедно со Лидија и нејзината сестра. Шетајќи низ планината, тој се загубува, но Лидија успева да го пронајде. За време на поетското читање во Хјустон, Хенк ја запознава Лаура, која ја нарекува Кетрин (по глумицата [[Кетрин Хепберн]]), и започнува љубовна врска со неа. Тогаш, Хенк пак ја напушта Лидија и Кетрин поминува неколку дена во неговиот стан, а веднаш по нејзиното заминување тој почнува врска со неговата обожавателка Теми која постојано се дрогира и им се нуди на сите мажи кои ги среќава. Кога дознава за таа врска, љубоморната Лидија го демолира неговиот стан поради што Хенри повикува [[полиција]], но не поднесува обвинение против неа. Еден ден, Лидија му кажува дека [[Абортус|абортирала]] и дека се сели во [[Феникс]]. Хенк ја посетува Џоана Довер во [[Далас]], а потоа, заедно со Теми, оди на поетско читање во [[Њујорк]]. По некое време, Теми добива отказ од станот и сели кај мајка ѝ, а Хенк има кратка љубовна врска со Мерцедес.<ref>Čarls Bukovski, ''Žene''. Beograd: BIGZ, 1988, стр. 93-191.</ref> * ''Глава 74 - 104'': Хенри оди на поетско читање во [[Илиноис]] На покана на поетот и професорот Вилијам Кизинг, кој набргу умира. Тогаш, неговата сопруга Сесилија го посетува Хенри, но немаат полов однос. Набргу, него го посетува обожавателката Чиза Вестон, со која претходно се допишува, и тој живее кратко време со неа, но му здосадува и ја напушта. Еднаш, него го посетуваат две германски девојки, негови обожавателки, а на едно поетско читање ги запознава Кеси, Дебра и Сара. Тој има кратка љубовна врска со младата Кеси, а потоа и со Дебра, а повремено се гледа и со Сара, но со неа нема [[секс]]уални односи. Во меѓувреме, на поетско читање во [[Ванкувер]] Хенк ја запознава згодната Ајрис, која го посетува во [[Лос Анџелес]] и тогаш тој раскинува со Дебра, наспроти тоа што чувствува вина поради својот лош однос кон жените кои го сакаат. Веднаш по заминувањето на Ајрис, тој стапува во кратка врска со обожавателката Валенсија. Со Сара ги поминува [[божиќ]]ните и [[Новогодишна ноќ|новогодишните]] празници и во таа прилика првпат има полов однос со неа. Меѓутоа, истовремено стапува во краткотрајна врска со обожавателката Тања со која претходно се допишува. Тогаш, повторно го гризе совеста поради лошиот однос кон Сара која ја смета за многу добра жена и решава да се поправи. Тогаш му се јавува една обожавателка која сака да го види, но тој ја одбива.<ref>Čarls Bukovski, ''Žene''. Beograd: BIGZ, 1988, стр. 191-336.</ref> ==Осврт кон делото== „Жени“ е третиот роман на Буковски и дури со него тој стекнал поширока слава во [[САД]] и во [[Европа]], истовремено. Како што покажува насловот, основната опсесија на авторот во оваа книга се [[Жена|жените]], заедно со пиењето кое, исто така, е неизбежна тема во неговите дела. Романот е напишан во прво лице, како исповед на книжевниот лик Хари Кинаски, кој претставува „alter ego“ на Буковски во повеќе негови книги. Како што е вообичаено за Буковски, романот „Жени“ нема развиена фабула и сложена драматургија, туку опишува низа епизоди низ кои поминува Кинаски, кој е опседнат од страста да ја зграби секоја жена со која ќе се сретне. Притоа, неговите односи со жените најчесто личат на борби, иако повремено се проследени со изливи на нежност.<ref>„Beleška o piscu“, во: Čarls Bukovski, ''Žene''. Beograd: BIGZ, 1988, стр. 339-340.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Романи на Чарлс Буковски]] [[Категорија:Книги од 1978 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во САД]] qana001xcatna89gah7gyn3smhz28j3 0 1250797 5591797 5009509 2026-07-14T06:15:34Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште (2) 5591797 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Soweto_township.jpg|десно|мини| Неформална населба за домување во [[Совето]], [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] ]] '''Неформалното домување''' или '''неформалното населување''' може да вклучува каква било форма на [[домување]], [[засолниште]] или [[Населено место|населба]] (или недостиг од нив) што е нелегално, не е под контрола или регулатива на владата или не е обезбедена од страна на државата.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Roy|first=Ananya|year=2009|title=Why India Cannot Plan Its Cities|journal=Planning Theory|volume=8|issue=1|pages=80|doi=10.1177/1473095208099299}}</ref> Како таква, неформалната индустрија за домување е дел од [[Сива економија|неформалниот сектор]].<ref name="rru.worldbank.org">{{Наведена мрежна страница|url=http://rru.worldbank.org/Documents/PapersLinks/Sida.pdf|title=The Informal Economy: Fact Finding Study|publisher=Department for Infrastructure and Economic Cooperation|archive-url=https://web.archive.org/web/20111027063706/http://rru.worldbank.org/Documents/PapersLinks/Sida.pdf|archive-date=27 October 2011|accessdate=20 November 2011}}</ref> Да се има статус на неформално домување треба да постои во „состојба на дерегулација, состојба каде што сопственоста, употребата и намената на земјиштето не можат да бидат поправени и мапирани според кој било пропишан пакет прописи или закон“.<ref name=":0"/> И покрај тоа што не постои глобален унифициран закон за сопственост на имот,<ref>{{Наведена книга|title=Illegal Cities: Law and Urban Change in Developing Countries|last=Fernandes|first=Edesio|last2=Varley, Ann|publisher=Zed Books|year=1998|location=London|pages=4}}</ref> обично, на неформалниот станар или заедница ќе им недостасува безбедност на мандатот и, со ова, подготвен или сигурен пристап до граѓански погодности (преносна вода, снабдување со електрична енергија и гас, создавање патишта и одржување, служби за итни случаи, канализација и собирање отпад). Поради неформалната природа на зафатеноста, државата обично нема да може да извлекува даноци за закуп или земјиште. Терминот „неформално домување“ е корисен за зафаќање на неформалното население, освен оние што живеат во [[слам|населби]] во [[слам|сиромашните квартови]] или [[Сиромашниот дел на градот|колиби]]. [[Живеалиште на ООН|ОН-Живеалиште]] потесно го дефинира куќиштето во сиромашните квартови како недостаток на барем еден од следниве критериуми: издржливост, доволен простор за живеење, безбедна и достапна вода, соодветни санитарни услови и безбедност на стажот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mirror.unhabitat.org/documents/media_centre/sowcr2006/SOWCR%205.pdf|title=Slums: Some Definitions|last=|first=|year=2006|work=|publisher=UN-Habitat|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105034349/https://mirror.unhabitat.org/documents/media_centre/sowcr2006/SOWCR%205.pdf|archive-date=2020-11-05|accessdate=|url-status=dead}}</ref> Заеднички категории или поими поврзани со неформално домување вклучуваат: [[слам|сиромашни населби]], [https://www.thoughtco.com/massive-urban-slums-1435765 населби во сиромашните квартови], [[Шантирани градови|ситни градови]], [[Сквотерство|сквотови]], [[Бездомништво|бездомници]], [[Секундарен пакет|домување во дворот]] и [[Dwители на тротоарите|жители на тротоарите]] . == Во земјите во развој == Луѓето ширум светот се соочуваат со проблеми на бездомност и несигурност со стажот. Сепак, може да се појават особено погубни околности во земјите во развој, што доведува до голем дел од населението да прибегне кон неформално домување. Според [[Саскија Сасен]], во трката да се стане „[[велеград|глобален град]]“ со потребните најсовремени економски и регулаторни платформи за справување со работењето на меѓународни фирми и пазари, радикалните физички интервенции во структурата на градот често се повикува на раселување на „скромни, нископрофитни фирми и домаќинства“.<ref>{{Наведена книга|title="The Global City&nbsp;– Strategic Site/New Frontier" in Dharavi: Documenting Informalities|last=Sassen|first=Saskia|publisher=Academic Foundation|year=2009|location=Delhi|pages=20}}</ref> Постојаниот конфликт и несигурноста исто така можат да ги ослабат институциите што би ги евидентирале и формализирале трансакциите со домување. На пример, до 1991 година општинските службеници поседуваа регистар на земјиште во [[Могадишу|Могадишу, Сомалија]]. Но, овие записи сега ги држи дијаспоричен Сомалиец кој живее во [[Шведска]], кој наплатува хонорар за да ги потврди делата на земјиштето.<ref>{{Наведено списание|last=Bonnet|first=Charlotte|last2=Bryld|first2=Erik|last3=Kamau|first3=Christine|last4=Mohamud|first4=Mohamed|last5=Farah|first5=Fathia|date=2020-07-28|title=Inclusive shelter provision in Mogadishu|journal=Environment and Urbanization|language=en|pages=0956247820942086|doi=10.1177/0956247820942086|issn=0956-2478|doi-access=free}}</ref> Ако домаќинствата немаат економска издржливост за откуп во истата област или да се преселат во место што нуди слични економски можности, тие се главни кандидати за неформално домување. На пример, во [[Мумбај|Мумбаи]], [[Индија]], брзиот економски раст, заедно со несоодветната инфраструктура, ендемската корупција и наследството од рестриктивните закони за закуп<ref>{{Наведени вести|url=http://www.globalpropertyguide.com/Asia/India/Landlord-and-Tenant|title=Pro-tenant laws in India often inhibit rental market|date=20 June 2006|work=Global Property Law Guide|access-date=15 March 2012}}</ref> го ставија градот во позиција каде не може да ги смести 54% од луѓето кои сега живеат неформално.<ref>{{Наведена книга|title=Slums in India: A Statistical Compendium|last=National Building Organisation|publisher=Ministry of Housing and Urban Poverty Alleviation (Government of India)|year=2011}}</ref> Неформалното домување често се гради постепено, бидејќи домаќините се здобиваат со ресурси, време и безбедност да градат додатоци и подобрувања.<ref>{{Наведено списание|last=Van Noorloos|first=Femke|last2=Cirolia|first2=Liza Rose|last3=Friendly|first3=Abigail|last4=Jukur|first4=Smruti|last5=Schramm|first5=Sophie|last6=Steel|first6=Griet|last7=Valenzuela|first7=Lucía|date=2020-04-01|title=Incremental housing as a node for intersecting flows of city-making: rethinking the housing shortage in the global South|journal=Environment and Urbanization|language=en|volume=32|issue=1|pages=37–54|doi=10.1177/0956247819887679|issn=0956-2478|doi-access=free}}</ref> Многу градови во светот во развој доживуваат рапидно зголемување на неформалното домување, водено од масовна миграција во градовите во потрага по вработување или бегство од војна или еколошка катастрофа. Според [[Роберт Нојвирт|Роберт Новирт]], има над 1 милијарда (еден од седум) сквотери (диви населеници) низ целиот свет. Ако продолжат сегашните трендови, ова ќе се зголеми на 2 милијарди до 2030 година (една четвртина) и 3 милијарди до 2050 година (една третина).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ted.com/talks/robert_neuwirth_on_our_shadow_cities.html|title=Our Shadow Cities|last=Neuwirth|first=Robert|publisher=TEDTalks|accessdate=30 November 2012}}</ref> Во африканските градови, меѓу половина и три четвртини од новите станови се развиваат на неформално стекнато земјиште.<ref>{{Наведено списание|last=Andreasen|first=Manja Hoppe|last2=McGranahan|first2=Gordon|last3=Kyessi|first3=Alphonce|last4=Kombe|first4=Wilbard|date=2020-04-01|title=Informal land investments and wealth accumulation in the context of regularization: case studies from Dar es Salaam and Mwanza|journal=Environment and Urbanization|language=en|volume=32|issue=1|pages=89–108|doi=10.1177/0956247819896265|issn=0956-2478|doi-access=free}}</ref> Неформалните домови и честопати неформалните средства за егзистенција што ги придружуваат, треба да бидат дефинирање на одликите на градовите во иднина<ref> Laquian, Aprodicio A. ''Basic housing: policies for urban sites, services, and shelter in developing countries'' (Ottawa: International Development Research Centre, 1983). </ref> ==Наводи== {{Наводи}} [[Категорија:Урбанизам]] k79q24eodim7b8oxucppx2iq2m5fam6 0 1250880 5591516 4320845 2026-07-13T13:32:31Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591516 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело | image = [[Податотека:Claude Monet - The Valley of the Nervia.jpg|300px]] |year=1884 |city=Њујорк |diameter_metric= |length_metric= |width_metric=81.3| height_metric=66 |material=Масло на платно |subject= |caption= |artist=[[Клод Моне]] |other_title_2= |other_title_1=|other_language_1= |title=Долината на Нервија|image_size=|alt= |museum=[[Метрополитен (музеј)|Метрополитен]] }} '''''Долината на Нервија''''' — слика од крајот на 19 век од францускиот уметник [[Клод Моне]]. Делото е во збирката на [[Метрополитен (музеј)|Музејот Метрополитен]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437118|title=metmuseum.org|work=www.metmuseum.org|accessdate=24 септември 2020}}</ref> == Опис == ''Долината на Нервија'' ги прикажува планините на италијанското крајбрежје, каде што Моне поминал неколку месеци во 1884 година.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437118|title=metmuseum.org|work=www.metmuseum.org|accessdate=24 септември 2020}}</ref> Композицијата се состои од три хоризонтални ленти во боја, горна бела лента со завеани планини, зелен појас на подножје и долен беж преден план во кој се наоѓа селото Кампоросо под подножјето на бреговите на реката Нервија.<ref> {{Наведена мрежна страница|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437118|title=Valley of the Nervia 1884|accessdate=24 септември 2020}} </ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Клод Моне}} [[Категорија:Слики од Клод Моне]] j0x724a0k84is175w62kwq7pnyv4905 0 1250882 5591517 5258669 2026-07-13T13:35:00Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591517 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело | image =[[Податотека:Houses on the Achterzaan MET DT719.jpg|300px]] |year=1871|city=[[Њујорк (град)|Њујорк]]|diameter_metric=|length_metric=|width_metric=67|height_metric=45,7|material=|subject=|caption=|artist=[[Клод Моне]]|other_title_2=|other_title_1=|other_language_1=|title=Куќи на Ахтерзан|image_size=|alt=|museum=[[Метрополитен (музеј)|Метрополитен]] }} '''''Куќи на Ахтерзан''''' — слика од францускиот уметник [[Клод Моне]] од 1871 година. Направено во масло на платно, делото отсликува крајречни градински куќи на западниот брег на реката Ахтерзан во Зандам, [[Холандија]]. Тој го насликал од [[:nl:Dam (Zaandam)|браната]] во Зан, свртен кон северозапад. Сликата е во збирката на [[Метрополитен (музеј)|Музејот Метрополитен]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/459107|title=Houses on the Achterzaan|work=www.metmuseum.org|accessdate=24 септември 2020}}</ref> == Заднина == Моне отпатувал во [[Холандија]] по совет на колегата сликар [[Шарл-Франсоа Добињи]], кој многу му препорачал на Моне да го проучува раскошот на реката Ахтерзан. Сликите што ги создал Моне на неговото патување (честопати се нарекувани холандски пејзажи), вклучувајќи ги и ''Куќите'', беа добро прифатени од неговите колеги [[Импресионизам|импресионисти]].<ref name=":0"/> == Наводи == {{Наводи}} {{Клод Моне}} [[Категорија:Слики од Клод Моне]] 94poeaa4eqh9q0z4r48bsww8fa3kl9n 0 1251478 5591761 5081113 2026-07-14T06:08:42Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591761 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Alternative_Spring_Break_2012_(8538779407).jpg|мини|Студенти на должност за чистење на Сојузнодржавниот парк Река Шенандоа во Вирџинија за време на алтернативно патување во летниот одмор.]] '''Алтернативна пауза''' е патување каде што група студенти на колеџ (обично 10-12 по патување) се вклучуваат во волонтерски услуги, обично за една недела. Алтернативни патувања за пауза потекнувале од студенти на колеџ во раните 80-ти години на минатиот век, како спротивност на „традиционалните“ патувања за пролетен одмор. Овие патувања обично ги водат 2 „водачи до местото“ кои се студенти кои веќе учествувале во алтернативна пауза и поминале низ обемна обука за водство. Алтернативни паузи може да се појават за време на падот на учениците, зимата, викенд, или летниот распуст. Секое патување се фокусира на одредено социјално прашање, како што се сиромаштијата, реформата во образованието, преселувањето на бегалците, животната средина, здравствената реформа, менталното здравје, имиграцијата, грижата за животните и многу повеќе. Студентите учат за социјалните прашања и потоа изведуваат еднонеделни проекти со локални непрофитни организации. Така, студентите имаат можност да се поврзат и да соработуваат со различни партнери во заедницата. Некои алтернативни паузи се исто така искуства без дрога и алкохол, со голем акцент на групна и поединечна рефлексија. На страницата, студентите ги обезбедуваат потребните услуги и ја истражуваат културата и историјата на областа. Студентите кои учествуваат во оваа програма негуваат општествена одговорност, водство и доживотно учење; притоа негувајќи генерација водачи посветени на позитивни општествени промени. Алтернативните паузи ги предизвикуваат студентите критички да размислуваат и да реагираат на проблемите со кои се соочуваат припадниците на заедниците со кои се вклучени. Да се биде ангажиран во различни средини им овозможува на учесниците да искусат, дискутираат и разбираат социјални прашања на значаен начин. Интензитетот на искуството ја зголемува веројатноста учесниците да го пренесат своето искуство на самото место назад во сопствените заедници дури и по завршувањето на алтернативната пауза. Целта на искуството е да се придонесат волонтерски часови на заедниците кои имаат потреба и да влијаат позитивно на животот на алтернативниот прекинувач. Прекршителите се охрабруваат да преземат образовани чекори кон вреднување и приоритет на сопствените заедници во животни избори како што се рециклирање, донирање ресурси, гласање итн. Многу прекинувачи се вратија во нивните кампуси на колеџ за да создадат организација на кампусот поврзана со социјалното прашање, имаат подлабоко разбирање и посветеност на академскиот пат, извршуваат собирање средства за непрофитната организација со која работеле, организираат кампања за пишување писма до членовите на Конгресот, волонтираат во нивната локална заедница или се посветат на стажирање или кариера во непрофитниот сектор. == Историја == [[Податотека:13-03-20_Alternative_Spring_Break_-_Asbury_Park_(Unedited)_(52)_(8576644464).jpg|лево|мини|Студентите на Институтот за технологија во Џу Џерси работат за време на патување по алтернативна летна пауза во паркот Асбери, Џу Џерси.]] Во 1991 година, Мајкл Магевни и Лора Ман, две неодамна дипломирани студенти кои биле многу вклучени во градењето успешна програма за алтернативни паузи на Универзитетот Вандербилт, ја добиле поддршката од тогашниот канцелар Џо Б. Вајат и основале национална непрофитна организација наречена Break Away: The Алтернативна врска со прекин. Нивната цел била да ги соберат ресурсите и најдобрите практики за алтернативните програми за пролетна пауза што беа воспоставени на повеќе кампуси преку „одење настрана“ во САД, започнале како скромен ресурсен центар за алтернативни паузи и продолжува да биде национална организација посветена на развој на доживотно активно граѓанство преку квалитетни програми за алтернативна пауза. Развојот и националниот раст на „одењето настрана“ бил поддржан и олеснет со искористување на националната мрежа на програми за услуги во кампусот изградени од Лигата на можности за пристап до кампусот. Националната конференција на COOL обезбеди одлична платформа за ангажирање студенти кои се заинтересирани или вклучени во алтернативни паузи од целата нација. Иницијативите предводени од студентите, сега познати како алтернативни паузи, станаа позастапени во колеџските кампуси во 1980-тите и раните 1990-ти „како дел од целокупниот наплив на интерес за институционализирање на заедничката служба на колеџските кампуси“.<ref>{{Наведено списание|last=Piacitelli|first=Jill|date=2003|journal=Journal of Higher Education Outreach and Engagement|volume=17|issue=2|pages=87–110}}</ref> Наместо да патуваат на традиционална локација за пролетен одмор, групи студенти се собирале за да формираат нова заедница која е потопена во едукација за социјални проблеми, услужна работа и размислување. Во последните две децении, имало постојан пораст на бројот на колеџи и универзитети со алтернативни програми за пауза. Овој раст се забрза во средината на 2000-тите и се припишува на два фактори: 1) институционализација на волонтерската служба како составен дел од колеџот, 2) огромен интерес за услужна работа долж крајбрежјето на Заливот како последица на ураганите Катрина и Рита. == Мотивации == • Станување активни граѓани<www.alternativebreaks.org> • Интерес за специфични социјални прашања што се решаваат со патувања• Понатамошно вклучување во студентското тело• Претходно искуство со услугата• Недостаток на искуство во услугата• Збор од уста • Интерес за нови искуства• Желба за запознавање нови луѓе во рамките на универзитетот и надворешните заедници• Можности за водство (алтернативните паузи се предводени од студентите)• Кредит на колеџ преку алтернативни паузи засновани на наставна програма• Помалку скапи од „традиционалните“ пролетни паузи• Желба за искуства што ќе го информираат идниот пат во кариерата• Продолжете со градење == Составни делови == <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.alternativebreaks.org/ |title=Welcome to Break Away – The Alternative Break Connection! |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2020-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928050157/https://alternativebreaks.org/ |url-status=dead }}</ref> ''Силна директна услуга:'' Треба да им обезбеди можност на учесниците да се вклучат во директни или „практични“ проекти и активности кои се однесуваат на неисполнети социјални потреби, утврдени од заедницата. ''Ориентација:'' Алтернативните прекинувачи учат за целите и целите на нивните партнери во заедницата со кои ќе работат. ''Образование:'' Прекршителите учат за комплексноста на социјалното прашање преку материјали за читање, панели за говорници, документарци и предавачи на гости поврзани со тековните трендови и историскиот контекст. Силна образовна основа за патувањето ќе придонесе за значајно искуство во услугата. ''Обука: На'' прекршителите им се обезбедени соодветни вештини потребни за извршување на услуги за време на нивното патување. Ова може да вклучува учење физички вештини, како што се градежни или одржувачки вештини, како и меѓучовечка комуникација, како што е интеракција со деца, обука за чувствителност, работа со лица со попреченост, градење патеки итн. ''Рефлексија :'' За време на патувањето учесниците ја обработуваат услужната работа бидејќи се поврзува со поширокото социјално прашање. Групите одвојуваат време за размислување да се одвива поединечно и како група. За време на размислувањето, водачите и студентите на страницата дискутираат за критични прашања поврзани со услугата, самите себе и светот. ''Преориентација:'' Откако студентите ќе се вратат во кампусот, активностите за преориентација им овозможуваат на учесниците да разговараат за прашања со другите во кампусот, да научат за мештанските доброволци и можностите за граѓанско вклучување и да создаваат идеи за други средства за да им користи на нивната локална заедница. Преориентирањето (примена на искуството по патувањето) е основната цел на алтернативната пауза - да се обезбеди платформа за учесниците да работат кон доживотно активно граѓанство. ''Разновидност и социјална правда:'' Силни програми за алтернативна пауза вклучуваат: 1) разновидна застапеност на студенти од заедницата на кампусот и 2) проучување на социјалното прашање со испитување на концептите на социјална правда за моќ, привилегија и угнетување. „Проблемот околу различноста, значи, не е само тоа што луѓето се разликуваат едни од други. Неволјата е произведена од свет организиран на начини што ги охрабруваат луѓето да користат разлики за да вклучуваат или исклучуваат, наградуваат или казнуваат, кредитираат или дискредитираат, воздигнуваат или угнетуваат, вреднуваат или девалвираат, оставаат сами или вознемируваат “. (Привилегија, моќ и разлика, 2001 година, Алан Г. Johnонсон) ''Без алкохол и лекови:'' Алтернативни паузи се без алкохол и лекови. Свесност за законитоста, одговорноста, личната безбедност и групната кохезија адресирани преку обука пред патувањето. == Разлика со „волонтирање“ == „ [[Меѓународно волонтирање|Волонтирање]] “ е интегрирана комбинација на доброволна услуга до одредиште со традиционалните елементи на патување и туризам - уметност, култура, географија, историја и рекреација - додека се на одредиштето. Волонтерските одмори не се алтернативни паузи затоа што учесниците пристигнуваат како единки без претходна подготовка со образовни компоненти или градење на групи. Алтернативните паузи обично вклучуваат студенти на колеџ од иста институција, додека повеќето групи кои одат на волонтерски одмори ќе се состанат за прв пат кога ќе пристигнат на локацијата на патувањето. Алтернативни групи за пауза се среќаваат и се подготвуваат за своето искуство до шест месеци пред нивното заминување. За време на овој период на подготовка, се става акцент на учење за социјалните прашања што се решаваат за време на патувањето, учење за заедницата, ориентирање кон мисијата и вредностите на организацијата, обука за какви било вештини што им се потребни за време на патувањето и тим зграда. Некои групи дури прават соодветна услуга во нивните колеџ заедници пред заминувањето. == Влијание == Многу студенти кои се враќаат од искуство со алтернативна пауза го сметаат за настан што го менува животот. Дипломираните во врска со алтернативните паузи објавијле дека ги сменија своите специјализации, ја зголемија нивната вклученост во кампусот, се обврзаа на континуирана служба во заедницата, активно остануваат ажурирани за социјалните теми и се приклучуваат на пост-дипломската програма за услуги, како што се „AmeriCorps“, „Мировен корпус“ или „Учи за Америка“. Многумина се враќаат да учествуваат и да водат програми за алтернативни паузи во текот на нивното време како студенти. Анализата на влијанието спроведена во 2001 година. Некои нагласи на студијата го вклучуваат следново: • Учесниците покажуваат посилни намери за гласање по учеството• Истражувањата покажуваат дека учесниците во алтернативната пауза се склони да го зголемат времето што го посветуваат на служењето на заедницата по алтернативно искуство за пауза. Во 2002 година, д-р Раман спроведе друга студија за мерење на задоволството на непрофитните организации кои користат алтернативни прекинувачи. Нејзината работа ги произведе следните согледувања: • 100% од непрофитните организации кои одговорија и беа домаќини на групи за пауза, се согласија или силно се согласија дека имаат корист од работата направена од алтернативни прекинувачи. • 100% од истите непрофитни организации беа заинтересирани повторно да бидат домаќини на алтернативни групи за пауза во иднина. == Користена литература == {{Наводи}} *Break Away: мрежно место на алтернативната врска со прекин *Привилегија, моќ и разлика, 2001 година, Ален Џонсон == Надворешни врски == * [https://americanhiking.org/volunteer-vacations/alternative-break/ Американско друштво за пешачење] * [http://www.american.edu/ocl/volunteer/Alternative-Breaks-Homepage.cfm Ангажман и услуга на заедницата на американскиот универзитет] * [http://www.alternativebreaks.org Ослободи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200928050157/https://alternativebreaks.org/ |date=2020-09-28 }} * [http://www.habitat.org/youthprograms/collegiate-challenge Колегијален предизвик (Живеалиште за хуманост)] [[Категорија:Празници]] [[Категорија:Образованието во САД]] 7dksrkt2bxt59j7xi8lvylcxjddjh7l 0 1251604 5591577 5537795 2026-07-13T15:25:52Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]]; додадена [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591577 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | наставка = а |име=Елизабета Димитрова |портрет= |px= |опис= |роден-дата= {{родена на и возраст|df=yes|1962|7|28}} |роден-место={{роден во|Скопје}}, [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] |националност =[[Македонија|Македонка]] |народност =[[Македонци|Македонка]] |занимање = [[историчар на уметноста]], [[византолог]], [[професор]] }} ''' Елизабета Димитрова ''' ({{родена на|28|јули|1962}}, {{роден во|Скопје}}) — [[Македонија|македонски]] [[историчар на уметноста]], [[византолог]], [[професор]]. ==Животопис== Дипломирала во [[1986]] година на [[Филозофскиот факултет - Скопје|Филозофскиот факултет]] во [[Скопје]], добивајќи ја наградата „Франц Манинг“ како најдобар студент на Филозофскиот факултет во декадата [[1976]] - [[1986]] и најдобар студент на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Кирил и Методиј“]] во 1986 година. Во академската [[1989]]/[[1990]] година, таа била стипендист на [[Универзитетот во Виена]] преку фондацијата „Готфрид фон Хердер“. Магистрирала на [[Филозофскиот факултет во Белград]] во [[1993]] (ментор – проф. д-р [[Јованка Максимовиќ]]), каде што и докторирала во [[1998]] година (под менторство на проф. д-р [[Иван М. Ѓорѓевиќ]]). Во 1998 година била корисник на стипендијата „Мери Чонкоф“ и остварила престој на посетувачки предавач на [[Универзитетот Темпи]] во [[Аризона]]. Во 1987 година, таа почнала да работи на Филозофскиот факултет во Скопје, каде во [[2008]] година, била избрана за редовен професор. Во [[2001]] и [[2002]] година се стекнала со сертификат за организирање и раководење на Летни школи, семинари и обуки од [[Средноевропскиот универзитет во Будимпешта]]. Во периодот [[2004]]–[[2011]] година, таа била директор на авангардниот Охридски летен универзитет ([[Универзитет Евро-Балкан]]) во рамките на којшто е организирана и првата Летна школа за [[византиска уметност|источноримска уметност]] (2002). Постојан член е на Редакцијата на археожурналот „''[[Folia Archaeologica Balkanica]]''“ кој, во издание на Филозофскиот факултет, посветуван на заслужните современи археолошки авторитети.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bibliomonde.com/auteur/elizabeta-dimitrova-2260.html/ |title=Elizabeta Dimitrova |accessdate=2020-10-04 |archive-date=2013-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515192729/http://bibliomonde.com/auteur/elizabeta-dimitrova-2260.html |url-status=dead }}</ref> ==Творештво== Во рамките на својата научна работа, се посветила на проучувањето на [[уметност]]а, [[култура]]та и општествено-културните одлики на ранохристијанската и средновековноримската епоха. Во тој контекст, ги дешифрирала и прва ги објавила програмските, иконографски и ликовни одлики на керамичките [[икони]] од наоѓалиштето [[Виничко Кале]], кои во 90-тите години на 20 век, станале една од главните археолошки знаменитости на [[Балкан]]от. Го идентификувала програмскиот и иконографски концепт на фреските во [[Епископската базилика]] во [[Стоби]] врз основа на фрагментарно зачуваните делови на украсот од 4 столетие. Голем дел од нејзините научни трудови посветен е на анализата и контекстуализацијата на симболичните значења на иконографија та на ранохристијанските мозаици во [[Стоби]], [[Хераклеја Линкестис]] и антички [[Лихнид]]. Посебно внимание во нејзините истражување е посветено на моделите на визуелизација на догматските пораки преку симболичниот јазик на уметничкиот израз во периодот 3–6 век (во римските [[катакомби]], на мозаиците во [[Равена]], во доменот на камената пластика од [[Средоземје|средоземското]] подрачје). Во сферата на источноримската ликовна култура, монографски ја обработила црквата посветена на [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Матејче]] (најголемиот средновековен сликан ансамбл на македонската територија) и прецизно ја определила хронологијата на градбата и на изведениот [[живопис]]. Исто така, ги контекстуализирала фрескоаранжманите во определен број средновековни цркви на [[македонска]]та територија ([[Нерези]] , [[Курбиново]], [[Вељуса]], [[Водоча]], [[Црква „Св. Андреја“ - Матка]], [[Марков манастир]], итн.) Во своите истражувања на средновековната културна [[историја, најголемо внимание посветила на проучувањето на социо-културните димензии на ктиторските аранжмани на определени авторитети од круговите на црковната, световната власт и [[благородништво]]то, како и на анализата на стилските и естетските одлики на балканските фрескоателјеа од епохата на 13 и 14 столетие. Со свои реферати учествувала на 53 домашни и меѓународни научни собири и била раководител на 29 меѓународни проекти.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://search.library.utoronto.ca/details?3429844&uuid=57ffd858-6162-4b71-82ad-bb6e34afdd8e/ |title=Najstarite hristijanski simboli |accessdate=2020-10-04 |archive-date=2020-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008205305/https://search.library.utoronto.ca/details?3429844&uuid=57ffd858-6162-4b71-82ad-bb6e34afdd8e/ |url-status=dead }}</ref>,<ref>[https://www.amazon.co.uk/Mac%C3%A9doine-Byzantine-Histoire-mac%C3%A9donien-si%C3%A8cle/dp/2352780004/ Macédoine Byzantine]</ref>,<ref>[https://www.academia.edu/10414726/IN_THROUGH_THE_INNER_DOOR_THE_MOSAIC_IN_THE_NARTHEX_OF_THE_LARGE_BASILICA_IN_HERACLEA_LYNCESTIS_/ IN THROUGH THE INNER DOOR (THE MOSAIC IN THE NARTHEX OF THE LARGE BASILICA IN HERACLEA LYNCESTIS)]</ref> ==Објавени стручни дела== ===Библиографија === * Керамичките релјефи од Виничкото Кале, Скопје 1993/Ceramic Reliefs of the Vinica Kale, Skopje 1995 <ref>[https://books.google.mk/books/about/Kerami%C4%8Dkite_reljefi_od_Vini%C4%8Dkoto_Kale.html?id=bfzVAAAAMAAJ&redir_esc=y/ Keramičkite reljefi od Viničkoto Kale]</ref> * Најстарите христијански симболи, Скoпје 1995 <ref>[https://www.worldcat.org/title/najstarite-hristijanski-simboli/oclc/605434224/ Najstarite hristijanski simboli]</ref> * Виничките теракоти, Скopje 2000 <ref>[https://www.goodreads.com/book/show/25322987/ Виничките теракоти]</ref> * Средновековни фрески во Македонија, Скопје 2000 <ref>[https://www.worldcat.org/title/srednovekovni-freski-vo-makedonija-medieval-frescoes-in-macedonia/oclc/56535355?referer=di&ht=edition/ Medieval frescoes in Macedonia]</ref> * Манастир Матејче, Скopje 2002 <ref>[https://www.worldcat.org/title/manastir-matejce/oclc/55758039/ Manastir Matejče]</ref> * Macedonia. L’arte medioevale, Milano 2006/Византиска Македонија, Скопје 2006/ Macedoine Byzantine. Histoire de l’Art Macédonien du IXe au XIVe siècle, Thalia, Paris 2006 (во соавторство со С. Коруновски) <ref>[https://www.worldcat.org/title/vizantiska-makedonija-istorija-na-umetnosta-na-makedonija-od-ix-do-xv-vek/oclc/173251694/editions?referer=di&editionsView=true/ Византиска Македонија]</ref> * Охрид - богатството на светот, Скопје 2007<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://kupikniga.mk/product/ohrid-bogatstvoto-na-svetot/ |title=Охрид богатството на светот |accessdate=2020-10-04 |archive-date=2020-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008100523/https://kupikniga.mk/product/ohrid-bogatstvoto-na-svetot/ |url-status=dead }}</ref> * Седум споменици на културата во Скопје и скопско, Скопје 2009/Skopje. Seven Monuments of Art and Architecture, Skopje 2010 Les Arts Sacrès de Sept Monuments à Skopje et dans ses environs du XIIe au XIXe siècle, Skopje 2012<ref>[http://makedonida.org/projects/%D1%81%D0%B5%D0%B4%D1%83%D0%BC-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8-%D0%BD%D0%B0-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B2%D0%BE-%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98/ Седум споменици на културата во скопје и скопско ]</ref> * Охрид Sub specie aeternitatis, Охрид 2011 (во соавторство со П. Кузман)<ref>[https://www.worldcat.org/title/ohrid-sub-specie-aeternitatis/oclc/778703252/ Ohrid sub specie aeternitatis]</ref> * Painting and Architecture in Medieval Macedonia, Skоpje 2011 (во соавторство со С. Коруновски)<ref>[https://kupikniga.mk/product/painting-and-architecture-in-medieval-macedonia-artist-and-works-of-art/ Painting and architecture in medieval Macedonia : artist and works of art]{{Мртва_врска|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Матка. Културно наследство, Охрид 2011 (во соавторство со В. Лилчиќ, К. Антевска и А. Василевски) * Виничката мистерија. Керамичката ризница од Доцноантичкото Кале /The Vinica Mystery. The Ceramic Treasuries of a Late Antique Fortress, Vinica 2012<ref>[https://books.google.mk/books/about/%D0%92%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8j%D0%B0.html?id=WEvskQEACAAJ&redir_esc=y/ Vinica mystery]</ref> * The Painterly Horizons of the Frescoes of the Episcopal Basilica: Iconographic Design, Symbolic Configuration, Stylistic Modularities, Early Christian Wall Paintings from the Episcopal Basilica in Stobi, Stobi 2012<ref>[http://www.stobi.mk/upload/pdf/Early%20Christian%20Wall%20Paintings%20from%20the%20Episcopal%20Basilica%20in%20Stobi.pdf]</ref> * Македонија. Милениумски културно-историски факти (еден од авторите на енциклопедијата и уредник), Скопје 2013<ref>[https://kupikniga.mk/product/makedonija-mileniumski-kulturno-istoriski-fakti/ Македонија : милениумски културно-историски факти]{{Мртва_врска|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Seven Medieval Churches in the Republic of Macedonia, Skопје 2014/ Седум средновековни цркви во Република Македонија, Скопје 2015 (во соавторство со Г. Велков)<ref>[https://www.worldcat.org/title/sedum-srednovekovni-crkvi-vo-republika-makedonija/oclc/936633316/editions?referer=di&editionsView=true/ Седум средновековни цркви во Република Македонија]</ref> * The Church of Saint Panteleimon at Nerezi, Skопје 2015/Црквата Свети Пантелејмон во Нерези, Скопје 2016<ref>[https://www.academia.edu/17654954/The_Church_of_Saint_Panteleimon_at_Nerezi_Office_for_Protection_of_Cultural_Heritage_Skopje_2015/ Црквата Свети Пантелејмон во Нерези]</ref> * The Church of Saint George at Kurbinovo, Skопје 2016/Црквата Свети Ѓорѓи во Курбиново, Скопје 2016<ref>[https://www.academia.edu/31047092/THE_CHURCH_OF_SAINT_GEORGE_AT_KURBINOVO_The_most_significant_values_of_the_cultural_and_natural_heritage/Црквата Свети Ѓорѓи во Курбиново ]</ref> * The Church of the Virgin Eleoussa at Veljusa, Skоpje 2016/Црквата Света Богородица Елеуса во Велјуса, Скопје 2016 <ref>[https://www.academia.edu/31047105/THE_CHURCH_OF_THE_HOLY_VIRGIN_ELEOUSSA_AT_VELJUSA_The_most_significant_values_of_the_cultural_and_natural_heritage/ The Church of the Virgin Eleoussa at Veljusa, Skоpje 2016]</ref> * The Church of the Holy Mother of God at Matejče, Skопје 2016/Црквата Света Богородица во Матејче, Скопје 2016<ref>[https://www.academia.edu/38657122/%D0%A6%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%98%D1%87%D0%B5/ Црквата Света Богородица во Матејче]</ref> * The Terracotta Relief Plaques from Vinica, Skопје 2016/Керамичките релјефни плочи од Виница, Скопје 2016 <ref>[https://www.academia.edu/38657128/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%98%D0%B5%D1%84%D0%BD%D0%B8_%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D1%87%D0%B8_%D0%BE%D0%B4_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0/ Керамичките релјефни плочи од Виница]</ref> * Perception of Beauty (with co-authors), Rijeka 2017<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.intechopen.com/books/perception-of-beauty/ |title=Byzantine... |accessdate=2020-10-04 |archive-date=2020-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008124152/https://www.intechopen.com/books/perception-of-beauty/ |url-status=dead }}</ref> * Охридската архиепископија: историја, култура, традиции, идентитет, Скопје 2018 * Скопје. Осум милениуми живот, култура, творештво, Скопје. 2019 (во соавторство со Д. Митревски, В. Лилчиќ Адамс и Е. Манева)<ref>[https://www.academia.edu/41899282/SKOPJE_Osum_Mileniumi_zivot_kultura_i_tradicija/ Скопје. Осум милениуми живот, култура, творештво ]</ref> * Seven Medieval Churches in the Region of Pelagonia and Prespa, Skopje 2019<ref>[http://makedonida.org/projects/seven-churches-in-the-region-of-pelagonia-mariovo-and-prespa/?lang=en/ Seven Churches in the Regions of Pelagonia, Mariovo and Prespa ]</ref> * The Church of Saint Demetrius (King Marko’s Monastery) at Sušica, Skopje 2020/Црквата Свети Димитрија (Марков манастир) во Сушица, Скопје 2020<ref>[https://www.academia.edu/42603506/The_Church_of_Saint_Demetrius_King_Markos_Monastery_at_Sushica_Calamus_Publishers_Skopje/ Црквата Свети Димитрија (Марков манастир) во Сушица]</ref> * The Church of Saint Andreas In the Gorge of Matka, Skopje 2020/Црквата Свети Андреја во кањонот Матка, Скопје 2020<ref>[https://www.academia.edu/42603540/The_Church_of_Saint_Andreas_In_the_Gorge_of_Matka_Calamus_Publishers_Skopje/ Црквата Свети Андреја во кањонот Матка]</ref>, и * 120 научни трудови објавени во домашната и меѓународната периодика<ref>[https://ukim.academia.edu/ElizabetaDimitrova/ Elizabeta Dimitrova]</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://uzkn.gov.mk/mk/%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8-2/ Проект: Најзначајните вредности од областа на културното и природно наследство на Република Македонија] *[https://www.academia.edu/19924797/Folia_Archaeologica_Balkanica_III_Faculty_of_Philosophy_Publishers_Skopje_2015?auto=download/ Folia Archaeologica Balkanica] *[http://pbf.edu.mk/povik-za-ucestvo/ ВТОРА ЛЕТНА ШКОЛА СВ. КЛИМЕНТ] *[https://www.intechopen.com/profiles/201062/elizabeta-dimitrova/ Depiction of Saintly Images in Byzantine Mural Painting] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201009071506/https://www.intechopen.com/profiles/201062/elizabeta-dimitrova/ |date=2020-10-09 }} *[https://www.amazon.com/Elizabeta-Dimitrova/e/B001JO4JEE%3Fref=dbs_a_mng_rwt_scns_share/ Libros de Elizabeta Dimitrova] *[http://opac.regesta-imperii.de/lang_en/autoren.php?name=Dimitrova%2C+Elizabeta/ Publications »Dimitrova, Elizabeta«] *[https://ukim.academia.edu/ElizabetaDimitrova/ Most widely held works by Elizabeta Dimitrova] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Димитрова, Елизабета}} [[Категорија:Македонски историчари на уметноста]] [[Категорија:Македонски византолози]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Добитници на наградата „Франц Манинг“]] [[Категорија:Професори на Филозофскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Доктори на Белградскиот универзитет]] q9jv44fn7e5txyfhyaozjhvvert9e5d 0 1252427 5591597 5081957 2026-07-13T16:04:17Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591597 wikitext text/x-wiki '''„Американска пасторала“''' ([[англиски]]: ''American pastoral'') — [[роман]] на американскиот писател [[Филип Рот]] од 1997 година. [[File:Brookside, New Jersey post office.jpg|thumb|Пошта во [[Бруксајд, Њу Џерси]]]] ==Посвета и цитати== Романот е посветен на Ј. Г., пред да започне првиот дел се наведени два цитата:<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 7.</ref> * стиховите „Сонувај кога денот се ближи кон крајот / Сонувај зашто соновите знаат да се остварат / Нештата никогаш не се толку лоши како што се чини / Затоа само сонувај и нека соновите ги достигнат височините“, земени од песната „Сонувај“ на [[Џони Мерсер]], која била популарна во 1940-тите * „ретка појава на очекуваното...“ на [[Вилијам Карлос Вилијамс]], земен од „Кај Кенет Берк“ (1946). ==Содржина== Романот се состои од девет глави, распоредени во три дела: * Рајот во сеќавањето * Падот * Изгубениот рај ===Рајот во сеќавањето=== * ''Глава 1'': За време на [[Втората светска војна]], Симор Ирвинг Левов, поради русата коса наречен Свид (на англиски: Швеѓанец), бил средношколец од [[Њуарк]] кој бил обожуван во целиот крај поради тоа што бил надарен [[спорт]]ист. Неговиот татко Лу Левов бил успешен [[бизнис]]мен, сопственик на [[фабрика]] за ракавици. Веднаш по матурирањето, во јуни 1945 година, Свид се пријавил во [[Армија на САД|армијата]] и служел во [[Јужна Каролина]]. Таму, тој се свршил, но по интервенцијата на татко му, ја раскинал свршувчката. Во 1947 година се вратил дома и се запишал на [[колеџ]] при што повторно бил успешен спортист. Подоцна, се оженил за убава девојка, поранешна Мис на [[Њу Џерси]] и учесничка на натпреварот за [[Мис на Америка]]. Во детството, писателот Нејтан Цукерман се дружел со Џери Левов, братот на Свид, и бил голем обожавател на Свид. Многу подоцна, во 1985 година, Цукерман случајно се среќава со Свид, а десет години подоцна добива писмо во кое Свид го моли да му помогне да напише [[книга]] за Лу Левов, кој во меѓувреме починал во длабока старост. На состанокот, Свид раскажува за своите деца, за пропаста на Њуарк и за фабриката за кожни производи, но избегнува да го спомене писмото така што Цукерман постојано се обидува да го процени Свид и да ги открие неговите вистински намери.<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 11-49.</ref> * ''Глава 2'': Во 1995 година, Нејтан Цукерман присуствува на прославата на 45-годишнината од матурата, кога повторно ги среќава своите некогашни другари со кои ги споделува сеќавањето за младоста и стравот од смртта. Дури на самиот крај на прославата, тој забележува дека е присутен и братот на Свид, Џери Левов кој работи како [[Кардиохирургија|кардиохируг]] во [[Флорида]].<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 50-69.</ref> * ''Глава 3'': Од разговорот со Џери, Нејтан дознава дека Свид умрел пред неколку дена од [[рак на простата]]та. Притоа, Џери му раскажува за животот на Свид, кој делувал како спокоен и среќен човек, но целиот живот бил несреќен поради непријатната случка од 1968 година, кога неговата 16-годишна ќерка Мери подметнала [[бомба]] во локалната пошта; потоа, во текот на 25 години, таа се криела, а Свид постојано се среќавал со неа сè до нејзината [[смрт]], 25 години подоцна. Врз основа на овој [[разговор]], Цукерман, кој веќе почнал да пишува книга за Свид, сфаќа дека имал потполно погрешна претстава за личноста на Свид. За време на прославата, тој постојано размислува за несреќниот живот на Свид и за својата неспособност да ја открие вистинската личност на Свид, кој по скандалот со бомбата целиот живот го поминал во преиспитување на својот однос кон Мери. Малечката Мери го поминала детството во борбата со проблемите со изговорот, а кога станала тинејџерка, наеднаш се здебелила, се затворила во себе и станал огорчен противник на [[Виетнамската војна]]. Иако секогаш постапувал грижливо кон неа, по нејзиното бегство од дома, Свид го поминал остатокот од животот во голема тага, обвинувајќи се себеси за несреќата.<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 70-128.</ref> ===Падот=== * ''Глава 4'': Четири месеци по исчезнувањето на Мери, во [[фабрика]]та на Свид доаѓа девојката Рита Коен која му пренесува порака од Мери. Подоцна, тој се среќава со Рита во еден [[хотел]] во [[Њујорк]], каде тој ѝ дава голем износ пари, а таа сака да го наведе да имаат [[секс]]уален однос. Свид ја игнорира нејзината понуда и бега од хотелската соба и веднаш ја пријавува во [[ФБИ]], но во меѓувреме Рита успева да побегне со парите. Во следните пет години, тој попусто очекува некаква трага што ќе го одведе до Мери, а истовремено се навраќа на детството на Мери, барајќи ги причините за нејзиното одметнување - сцените со самозапалувањето на [[Будизам|будистичките]] [[Свештенство|свештеници]] во [[Виетнам]] кои Мери ги видела на [[телевизија]], католичкото воспитување што ѝ го наметнувала баба ѝ, бакнежот в уста што го побарала од него итн. Тој период, Свид го поминува задржувајќи ја својата стабилност во односите со надворешниот свет, но неговиот внатрешен живот е потполно уништен.<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 131-188.</ref> * ''Глава 5'': За разлика од присебното однесување на Свид, по исчезнувањето на Мери, нејзината мајка Дон запаѓа во [[Депресија (расположение)|депресија]] и двапати лежи во психијатриска клиника. Меѓутоа, наеднаш, во нејзиниот живот настапува пресврт и таа прави палстична операција на лицето, а потоа бара Свид да ја продаде старата куќа која отсекогаш ја мразела и тие се селат во нова куќа. Меѓутоа, во септември 1973 година, Свид добива писмо од Рита Коен, која го известува дека Мери работи во Њуарк и тој оди да се сретне со неа.<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 189-246.</ref> * ''Глава 6'': Свид и Мери одат во нејзиниот мал стан во една стара, запуштена зграда во сиромашниот дел на Њуарк. Таму, Мери живее осамена и во голема беда. Од разговорот со неа, Свид дознава дека таа ја прифатила индиската религија [[џаинизам]], дека живее [[Аскетизам|аскетски]] живот и дека е противник на насилството, а воочува и дека таа повеќе не пелтечи. Притоа, Мери му признава дека таа ја поставила бомбата во родното место и му раскажува за својот живот по бегството од дома: го променила својот идентитет и го зела презимето Штолц, се криела на повеќе места ширум САД, двапати била силувана, живеела во комуна, работела секакви работи, поставувала бомби и извршила уште едно [[убиство]], некое време живеела како питачка и најпосле го открила џаинизмот. За време на разговорот, Сви е бесен на себе поради тоа што сфаќа дека ќерка му е целосно изменета и потполно отуѓена од нејзините родители. Подоцна, по средбата со Мери, Свид постојано е опседнат со нејзиното силување. Очаен, тој бара совет од брат му Џери, кој остро го напаѓа, обвинувајќи го за неспособноста да се соочи со стварноста.<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 247-296.</ref> ===Изгубениот рај=== * ''Глава 7'': По исчезнувањето на Мери, целото семејство Левов било потресено и загрижено, надевајќи се на некаква вест за неа. Родителите на Свид се наоѓаат во посета на неговата куќа, а тој се прашува дали да им каже за средбата со Мери. Свид и Дон подготвуваат вечера за неколку гости и тогаш Свид случајно открива дека сопругата го изневерува со соседот Бил Оркат.<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 299-351.</ref> * ''Глава 8'': За време на вечерата, Свид не учествува во разговорот, туку постојано мисли на вината на ќерката Мери, за неверството на сопругата Дон за која сфаќа дека се подготвува да го напушти со нејзиниот љубовник Бил Оркат, како и за логопедот Шила Салцман која во минатото му била љубовница, а не знаел дека токму таа ја криела Мери непосредно по експлозијата. Така, додека тече разговорот меѓу присутните, Свид сфаќа дека неговото [[семејство]] е потполно распаднато.<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 352-381.</ref> * ''Глава 9'': Свид добива телефонски повик од Рита Коен, која дознала за неговата средба со Мери и поради тоа му се заканува. Потоа, тој има остра кавга со Шила Салцман која ја обвинува поради тоа што не му кажала дека ја крие Мери во нејзиниот дом. Додека трае вечерата, тој е отсутен и се сеќава на првиот разговор меѓу татко му и Дон, кога му кажал дека сака да се ожени со неа, како и на деновите кога Дон учествувала на изборот за Мис на Америка. Исто така, Свид е оптоварен со вината на Мери за која конечно сфаќа дека од невино девојче се претворила во изопачен убиец. Тогаш, во кујната се слуша врисок и присутните го наоѓаат Лу Левов со рана во близината на окото: додека тој ја хранел пијаната сопруга на Били Оркат, таа се обидела да му ја забоде виљушката во окото.<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015, стр. 382-438.</ref> ==За романот== Романот, кој во 1997 година бил награден со [[Пулицерова награда|Пулицеровата награда]], наишол на поволен прием кај книжевната критика. На пример, во рецензијата објавена во „[[Фајненшел тајмс]]“ (''Financial Times'') тој бил опишан како „полн со длабоки увиди, со остри иронични пресврти, со мудрости на темата од американскиот идеализам и со прекрасна забава... Длабока и интимна медитација за промените во американската психа во текот на претходните педесет години.“<ref>Filip Rot, ''Američka pastorala''. Beograd: Paidea, 2015.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Филип Рот]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Книги од 1997 година]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во САД]] [[Категорија:Книги наградени со Пулицеровата награда]] 89ltib4chn2jeicv0gf64hsxu0gp3yz 0 1252503 5591518 5523969 2026-07-13T13:36:41Z P.Nedelkovski 47736 5591518 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''Планината Сент Виктоар''' — циклус на [[маслени слики]] на францускиот уметник [[Пол Сезан]]. == Опис == [[Планината Сент Сент Виктоар]] е планина во јужна [[Франција]] , со поглед кон [[Екс ан Прованс]]. Тоа станала предмет на голем број слики на Сезан<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://smarthistory.org/cezanne-mont-sainte-victoire/ |title=Paul Cézanne, Mont Sainte-Victoire |accessdate=2020-10-15 |archive-date=2020-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921124418/https://smarthistory.org/cezanne-mont-sainte-victoire/ |url-status=dead }}</ref>. На овие слики, Сезан често го скицираше железничкиот мост на линијата Екс ан Прованс - [[Марсеј]] кај долината на реката [[Арка]], во центарот на десната страна на сликата. Особено, во '' [[Планината Сент Виктоар и Вијадуктот на долината на реката Арк]] '' (1885-1887), тој го претставил возот што се движел на овој мост. Всушност, за Сезан, ова не било обичен мотив и циклус, речиси севкупниот творечки век најмногу го псветил обработувајќи ја темата на планината. Преку колористичкиот, композицискиот и концептуалниот ракусрс, тој дошол до некои значајни ликовни откритија кои ќе ја променат светската ликовна уметност, во перспективата и пановите на овie сликi вклучително и мотивите тој меѓудругото ќе го наговести и [[кубизмот]]. Сезан бил исклучителен во ликовната анализа: тој користел геометрија за да ја опише природата и различни бои за да ја претстави длабочината на предметите<ref>[https://nga.gov.au/exhibition/masterpiecesfromparis/default.cfm?IRN=191188&BioArtistIRN=21796&MnuID=3&GalID=3&ViewID=2/ Mount Sainte-Victoire]</ref>. Подолго време живеел во Екс ан Прованс, осамен, скромен и целосно посветен на сликарството. Неговата приврзаност кон овој мотив - [[метафора]], била и причината за неговата смрте - последната негова слика ја работел на отворено, сликајќи ги мотивите од планината Сент Виктоар', во работењето го затекнал силен дожд кој бил причина за да добие тешко воспаление на белите дробови и за неколку денови починал, напуштен, сиромашен. За ова исклучителна негова ликовна посветеност австрискиот нобеловец [[Петер Хандке]] го напишал делото „Поуките на планината Сент Виктоар“, со што ја обележал оваа значајна појава во ликовната уметност<ref>[https://handkeonline.onb.ac.at/node/1356/ Die Lehre der Sainte-Victoire setzte Peter Handkes]</ref>. == Галерија == <gallery mode=packed heights=154px> File:Paul Cézanne - Mont Sainte-Victoire and the Viaduct of the Arc River Valley (Metropolitan Museum of Art).jpg|''[[Планината Сент Виктоар и Вијадуктот на долината на реката Арк]]'' (1882–1885), [[Метрополитен (музеј)]] File:Mont Sainte-Victoire with Large Pine, by Paul Cézanne.jpg|''[[Планината Сент Виктоар и голем бор]]'' (c. 1887), [[Институт Корто]] File:Paul Cezanne - Montagne Sainte-Victoire - Google Art Project.jpg|''Планината Сент Виктоар'', 1890, [[Скотиш национал галери]] File:Paul Cezanne - Mont Sainte-Victoire and Château Noir - Google Art Project.jpg|''Планината Сент Виктоар и Шато Ноар'', 1904–06, Ликовен музеј Бриџстоун </gallery> ==Наводи== {{наводи}} {{Пол Сезан}} [[Категорија:Слики од Пол Сезан]] 8jdyanjyuvrtgjiew9bg1nfj7hleu5t 0 1253070 5591925 5535654 2026-07-14T09:40:48Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591925 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sarajevo Tram-Stop Banka 2011-10-28 (2).jpg|мини|Поглед кон седиштето на Централната банка на Босна и Херцеговина]] '''Централната банка на Босна и Херцеговина''' ([[српски]], [[хрватски]] и [[бошњачки]]: ''Centralna banka Bosne i Hercegovine'') е [[централна банка]] на [[Босна и Херцеговина]]. Таа е основана на 20 јуни 1997 година, а започнала со работа на 11 август 1997 година. Основните цели и задачи на централната банка се утврдени согласно со Законот за општиот Рамковен договор за мир во БиХ. Во согласност со аранжманот за [[валутен одбор]], таа ја издава домашната валута со покритие во конвертибилни [[Девиза (појаснување)|девизни]] средства по фиксен курс од 1 [[конвертибилна марка]] = 0,51129 [[Евро|евра]]. Централната банка на Босна и Херцеговина ја дефинира и ја спроведува [[Монетарна политика|монетарната политика]] на Босна и Херцегновина, управува со официјалните [[девизни резерви]], помага во одржувањето на [[Платен промет|системите за плаќање]], ги координира активностите на [[банка]]рските агенции на БиХ кои се надлежни за издавање на лиценци за работа и за [[супервизија]] на банките.<ref name="cbbh.ba">[https://www.cbbh.ba/Content/Read/730 Официјално мрежно место на Централната банка на Босна и Херцеговина (пристапено на 30.3.2020)]</ref> ==Законска регулатива== Во [[Дејтонски договор|Дејтонскиот договор]] и во [[Устав на Босна и Херцеговина|Уставот на Босна и Херцеговина]], членот VII се однесува на Централната банка на Босна и Херцеговина. Во него стои дека таа е единствената овластена институција за издавање [[пари]] и за монетарната политика на целата територија на Босна и Херцеговина. Надлежностите на централната банка ги одредува парламентот. Притоа, во првите шест години по стапувањето на уставот во сила, централната банка немала право да дава [[кредит]]и со печатење пари, т.е. функционирала како чист валутен одбор.<ref name="cbbh.ba"/> ==Организација на централната банка== Највисок органна централната банка на Босна и Херцегновина е управниот одбор. Тој е надлежен за утврдување на монетарната политика и за нејзиното спроведување, како и за организацијата и стратегијата на Централната банка. Во првите шест години по основањето на централната банка, управниот одбор го сочинувале гувернерот (кој бил претседател на управниот одбор) и три члена, од кои двајца од [[Федерација на Босна и Херцеговина|Федерацијата на БиХ]] и еден од [[Република Српска]]. Подоцна, управниот одбор се состои од пет лица кои се именувани од претседателот на Босна и Херцеговина, со мандат од шест години. Управниот одбор на централната банка се состои од гувернерот и тројца вицегувернери, назначени од гувернерот, со одобрение на управниот совет. Задачата на управниот одбор е оперативно управување со работењето на централната банка. Управниот одбор ги има следните овластувања: ја утврдува монетарната политика, ги носи [[Регулација на банките|регулативите]] и упатствата на централната банка, одлучува за учеството на централната банка во меѓународните организации и ја одредува номиналната вредност на [[Банкнота|банкнотите]] и [[Монета|монетите]]. Секој вицегувернер е директно одговорен за работата на еден оддел-сектор во централната банка. Централната банка има централна дирекција, три главни единици и две филијали. Централната дирекција на централната банка на Босна и Херцегновина е во [[Сараево]]. Нејзините главни единици се: Главната единица во Сараево, Главната единица на [[Република Српска]] во [[Бања Лука]] и Главната единица во [[Мостар]]. Исто така, таа има две подружници: филијалата во [[Брчко]] и филијалата во [[Пале]].<ref>[https://www.cbbh.ba/Content/Read/13 Официјално мрежно место на Централната банка на Босна и Херцеговина (пристапено на 30.3.2020)]</ref> ==Издавање банкноти== Официјална валута на Босна и Херцеговина е [[Конвертибилна марка|конвертибилната марка]] (КМ) која се дели на сто фенинзи. Првата серија на банкнотите, во деноминации од 50 фенинзи и 1, 5 и 10 конвертибилни марки, била издадена на 22 јуни 1998 година; на 27 јули 1998 година биле издадени банкнотите со деноминација од 20, 50 и 100 конвертибилни марки; а на 15 мај 2002 година се појавила банкнотата од 200 конвертибилни марки. Подоцна, банкнотите од 50 фенинзи, 1 и 5 конвертибилни марки биле повлечени, така што во оптек останале банкнотите од 10, 20, 50, 100 и 200 конвертибилни марки. Банкнотите од 10КМ, 20КМ, 50КМ и 100КМ се издаваат во две верзии со посебен дизајн за Федерацијата на Босна и Херцеговина и за [[Република Српска]], додека банкнотата од 200КМ е испечатена во еден дизајн за целата Босна и Херцеговина. Службениот девизен курс за валутата на Босна и Херцеговина е една конвертибилна марка за 0,511292 евра, односно едно евро изнесува 1,955830 конвертибилни марки. Првата серија монети во деноминација од 10, 20 и 50 фенинзи била издадена на 9 декември 1998 година, деноминацијта од 1 и 2 ковертибилни марки се појавила на 31 јули 2000 година, додека на 5 јануари 2006 година биле пуштени во оптек монетите од 5 фенинзи и 5 конвертибилни марки. Сите деноминации на монетите се издаваат со единствен [[дизајн]] за целата Босна и Херцеговина.<ref>[https://www.cbbh.ba/Content/Read/19 Официјално мрежно место на Централната банка на Босна и Херцеговина (пристапено на 30.3.2020)]</ref> Централната банка на Босна и Херцегновина утврдува три монетарни агрегати:<ref name="poduzetnice.ba">{{Наведена мрежна страница |url=https://poduzetnice.ba/uloga-centralne-banke-u-ekonomskom-razvoju-bih/ |title=poduzetnice.ba (пристапено на 30.3.2020) |accessdate=2020-10-26 |archive-date=2020-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029215119/https://poduzetnice.ba/uloga-centralne-banke-u-ekonomskom-razvoju-bih/ |url-status=dead }}</ref> * М0 ги вклучува готовите пари и [[депозит]]ите на комерцијалните банки кај централната банка. * М1 ги вклучува готовите пари и депозитите по видување кај комерцијалните [[Банка|банки]] * М2 ги вклучува готовите пари, депозитите по видување кај комерцијалните банки, депозитите по видување во странска валута и орочените депозити. ==Платни системи== Системот за меѓубанкарскиот клиринг и порамнувања е организиран преку два [[платни системи]] со кои управува Централната банка на Босна и Херцеговина: системот на жиро-клиринг и системот на бруто порамнувања во реален период. Жиро-клирингот е систем за меѓубанкарски [[клиринг]] за трансакциите до 10 000 конвертибилни марки. Во системот учествуваат учесниците кои имаат одобрение за изведување на платниот промет и Централната банка на БиХ. Трансакциите кои одат преку жиро-клирингот се извршуваат истиот ден, а платните налози се извршуваат со утврдување на нето-позицијата на секој поединечен учесник како резултат на пресметката на сите побарувања и долгови на учесниците за секој клириншки циклус. Порамнувањата на нето-позицијата на учесниците во жиро-клирингот се врши во неколку термини во текот на денот: 9:30, 11:30, 13:30 и 15:30. Порамнувањето се смета за конечно и неотоповикливо во моментот кога се извршени нето-позициите на сите учесници. Во Босна и Херцеговина се користи децентрализирана мрежа на жироклиринг, т.е. постојат три подрачја на жиро-клиринг (Жироклиринг - бранша Сараево, Жироклиринг - бранша Бања Лука и Жироклиринг - бранша Мостар) и централен жироклиринг кој се наоѓа во Централната канцеларија во Централната банка на БиХ. За потребите на жироклирингот, Централната банка на БиХ има изградено банкарска телекомуникациона мрежа, односно сите учесници се поврзани со телекомуникациски линии на жироклиринг бранши и жиро-клиринг центар. Бруто порамнувањето во реално време е систем на меѓубанкарски клиринг кој се користи за трансакции над 10 000 конвертибилни марки, а за пониски износи се употребува опционално. Се работи за систем кој врши изедначување на платните налози помеѓу учесниците во реален период односно транасакции кои одат по пат на БРПР а се изврушуваат во истиот момент (доколку за нив постои покритие на сметката за порамнување). Системот е во функција секој работен ден од 08:00 до 16:00 часот. Системот на бруто плаќања во реално време системот ја користи омуникациската мрежа [[СВИФТ|SWIFT]], и тоа: MT102, MT103, MT202 и MT205. Централната банка на БиХ има донесено оперативни правила за системот на бруто порамнување во реално време и оперативни правила за жиро-клирингот. Централната банка наплаќа за трошоците за платните трансакции преку системот во реално време и жиро-клиринот, како и надомест за учество во платните системи. Плаќањето се врши со задолжување на учесниците на сметката на резервите кај главната единица или филијалата на Централната банка на БиХ.<ref>[https://www.cbbh.ba/Content/Read/1058 Официјално мрежно место на Централната банка на Босна и Херцеговина (пристапено на 28.3.2020)]</ref> ==Односи со меѓународните институции== Во декември 2020 година, Централната банка на Босна и Херцеговина ја презела улогата на фискалниот агент на Босна и Херцеговина кај [[ММФ]] од Министерството за финансии и трезорот на БиХ. Улогата на централната банка е дефинирана во меморандумот за членството на Босна и Херцеговина во Меѓународниот монетарен фонд, потпишан од Министерството за финансии и трезорот на БиХ. Улогата на Централната банка на БиХ како фискален агент вклучува:<ref name="ReferenceA">[https://www.cbbh.ba/content/relations/1091?newscategoryid=68 Официјално мрежно место на Централната банка на Босна и Херцеговина (пристапено на 29.3.2020)]</ref> * водење на сметката на министерството за финансии на БиХ во ММФ * повлекување на средствата од одобрените аранжмани на ММФ и извршување на финансиските обврски кон ММФ * обезбедување покриеност од страна на Министерството за финансии за обврските кон ММФ * работи на депозитар * кореспонденција со Министерството за финансии на БиХ и со ММФ Финансиската состојба на БиХ за членството во ММФ се одразува во месечниот [[биланс на состојба]] на централната банка, во консолидираниот биланс на состојба, во кварталните и годишните финансиски извештаи, како и на [[интернет]]-страницата на централната банка. По извештајот за остварениот напредокот, Фискалниот совет на Босна и Херцеговина доставува писмо со намери до ММФ и до централната банка, кое се упатува до ММФ за повлекување на средства. ММФ ја известува централната банка за износот на средствата, а министерството за финансии издава меница и ја доставува до централната банка, која гласи на соодветниот износ на одобрените средства, изразени во домашна валута. Откако средствата на аранжманот ќе станат расположливи на сметката на централната банка, се врши пренос на сметките на министерствата за финансии во БиХ според распоредот и дадените упатства. Достасаните обврски кон ММФ се извршуваат така што ММФ ја известува централната банка за износот на обврските. Централната банка ги известува министерството за финансии и управата за јавни приходи за да изврши пренос на потребните средства за подмирување на обврските од единствената сметка кај централната банка. На датата на достасување на обврските, централната банка обезбедува соодветна противвредност во странска валута и ги пренесува средствата според инструкциите на ММФ.<ref name="ReferenceA"/> ==Стратегиски план 2016-20121== Стратегискиот план на Централната банка на БиХ за периодот 2016-2021 ги содржи следниве цели:<ref>[https://www.cbbh.ba/Content/Read/1024 Официјално мрежно место на Централната банка на Босна и Херцеговина (пристапено на 30.3.2020)]</ref> * ''Стабилност на домашната валута'' - Клучниот приоритет на ЦББХ е да придонесе макроекономска стабилност доследна со примена на аранжманот на [[Валутен одбор|валутниот одбор]]. * ''Придонес за финансиската стабилност'' - Во рамките на своите надлежности, Централната банка на БиХ прави постојана анализа на финансискиот сектор, со посебен акцент на ризиците и ранливостите на системот, како и спроведување стрес-тестови и објавување на извештаите за [[Финансиска стабилност|финансиската стабилност]]. * ''Комиплација на квалитетна и навремена статистика во склад со меѓународните стандарди'' - Централната банка на БиХ е вклучена во обезбедување официјална [[статистика]] во БиХ врз основа на статистички стандарди и модерна технологија, со заштита на статистичката доверливост и оптимална употреба на ресурсите. * ''Максимизирање на ефикасното работење и рационално користење на ресурсите'' - Во остварувањето на своите надлежности, Централната банка на БиХ е фокусирана на зголемување на ефикасноста и сигурноста на системите за проценка и контрола на сите видови [[Ризик|ризици]], зачувување на нејзината репутација со транспарентно финансиско известување, како и обезбедување оптимални услови за работа на вработените, воспоставување соодветен систем на [[јавни набавки]], развој на [[сметководство на трошоците]] и воспоставување поефикасен систем за [[планирање]] и [[контролирање]]. * ''Унапредување на системот за управување со човечките ресурси'' - Стратешката цел на Централната банка на БиХ е да обезбеди рамка за управување со човечките ресурси, а во овој поглед, нејзини приоритети се: промовирање на [[организациска култура|организациската култура]] и заедничките вредности и подобрување и автоматизирање на деловните процеси. * ''Меѓународна соработка и европска интеграција'' – Централната банка на БиХ континуирано работи на зајакнување и подобрување на системските контакти и соработка со ЕЦБ во контекст на интеграцијата на БиХ во [[ЕУ]]. Преку мултилатерална и билатерална соработка се обезбедува трансфер на знаење и поддршка за развојот на нови проекти, методологии, правила, политики и практики, со цел прогресивно прилагодување на регулаторната и оперативната рамка кон европските и меѓународните стандарди за централно банкарство. * ''Успешно извршување на фискалната функција'' - Централната банка на БиХ ја извршува законски доверената улога на фискален и банкарски агент на државата која вклучува: управување со сметките за Министерството за финансии и Управата за јавни приходи, сервисирање на надворешниот долг и работи во врска со членство во БиХ во ММФ. ==Монетарна политика == Монетарната политика на Босна и Херцеговина е регулирана со Законот за Централната банка на БиХ. Централната банка дејствува во рамките на аранжманот на [[валутен одбор]] со следниве одлики: * целосна покриеност на монетарните обврски со [[девизни резерви]] * како [[Инструменти на монетарната политика|инструмент на монетарната политика]] ја користи [[Задолжителна резерва|задолжителната резерва]] * забрането е одобрување кредити и други [[операции на отворениот пазар]] * [[Девизен курс|девизниот курс]] е фиксиран за [[евро]]то како „валута-сидро“. Во Законот за Централната банка на БиХ стои дека вкупниот износ на монетарните обврски никогаш не смее да биде поголем од нејзините нето-девизните резерви. Монетарните обврски на Централната банка на БиХ се состојат од готови пари во оптек и домашните депозити на банките и другите резиденти. Според Законот за Централната банка, распределбата на [[профит]]от се врши во однос 60% на сметката на институцијата надлежна за [[буџет]]от на БиХ и 40% на општите резерви на Централната банка на БиХ. Во членот 27 od Законот за Централната банка на БиХ е предвидено дека почетниот [[капитал]] и општата резерва се еднакви на износот од 5% од вкупниот износ на монетарни обврски. Според Уставот на Босна и Херцеговина, Централната банка на БиХ е единствената институција овластена да издава пари и да ја води монетарната политика низ целата Босна и Херцеговина.<ref name="poduzetnice.ba"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Економија на Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Централни банки]] mow02of08ds30zj2wdsuzgqmwzyjpck 0 1253136 5591777 5251898 2026-07-14T06:12:20Z Bjankuloski06 332 /* Членови */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591777 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Организација|image=Emblem of the United Nations.svg|image_size=120px|name=Група за одржлив развој на Обединетите нации|map=United Nations Sustainable Development Group logo.svg|map_size=|map_caption=|type=United Nations group|abbreviation=УНСДГ|leader_title=Раководител|leader_name=Шеф<br /> [[Амина Џ. Мохамед]]|status=Активност|formation={{start date and age|1997|df=yes}}|headquarters=[[Њујорк]], САД|website=[https://unsdg.un.org// www.unsdg.un.org]|parent_organization=}} '''Група за одржлив развој на Обединетите нации''' ('''УНСДГ'''), претходно '''Група за развој на Обединетите нации''' ('''УНДГ''') — конзорциум од 36 фондови, програми, специјализирани агенции, оддели и канцеларии на [[Обединети нации|Обединетите нации]] кои играат улога во развојот. Групата била создадена од [[Генерален секретар на Обединетите Нации|генералниот секретар на Обединетите нации]] со цел да се подобри ефикасноста на развојните активности на Обединетите нации на ниво на земја. Нејзините стратешки приоритети се да одговорат на тригодишното сеопфатно прегледување на политиките (TCPR) - кое во 2008 година станало Квадренален сеопфатен преглед на политики (QCPR) - и глобалните приоритети за развој, како и да се обезбеди системот за развој на ООН да стане внатрешно фокусиран и покохерентен. Стратешките приоритети на УНСДГ им даваат насока на напорите на членките на УНДГ на глобално, регионално и државно ниво да ги олеснат чекорите во промена во квалитетот и влијанието на поддршката на ООН на ниво на земја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/wp-content/uploads/2015/01/UNDG-Strategic-Priorities-2013-2016-December-2014-update-for-2015-2016.pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318212821/https://undg.org/wp-content/uploads/2015/01/UNDG-Strategic-Priorities-2013-2016-December-2014-update-for-2015-2016.pdf|archive-date=2015-03-18|accessdate=2016-02-04}}</ref> Во моментов, УНСДГ е еден од главните глумци на ООН вклучен во развојот на Агендата за развој по 2015 година .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/wp-content/uploads/2015/01/UNDG-Vision-and-Framework-for-Action-for-UN-Operational-Activities-in-....pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305000908/https://undg.org/wp-content/uploads/2015/01/UNDG-Vision-and-Framework-for-Action-for-UN-Operational-Activities-in-....pdf|archive-date=2016-03-05|accessdate=2015-10-20}}</ref> УНДГ бил преименуван во УНСДГ во јануари 2018 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://sdg.iisd.org/news/un-secretary-general-releases-development-system-strategy/|title=UN Secretary-General Releases Development System Strategy|last=Lebada|first=Anna Marie|date=11 January 2018|work=IISD|access-date=28 June 2019|location=New York}}</ref> == Историја == До 1997 година, постоеле повици во рамките на Обединетите нации да ги собере сите агенции на ООН кои работат на развојни теми заедно; за многуте програми за развој на ООН, фондовите и специјализираните агенции вршеле едни со други активности.<ref>Stokke, O., 2009, The UN and Development: From Aid to Cooperation, Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press, p.403-404</ref><ref>Klingebiel, S., 1998, Effectiveness And Reform of The United Nations Development Programme (UNDP), German Development Institute Book Series No. 13, London: Frank Cass</ref> Ова особено се случило со иницијативата [[:en:Delivering as One|''Delivering as One'']] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/home/guidance-policies/delivering-as-one/|title=UNDG » Delivering as One|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328040148/https://undg.org/home/guidance-policies/delivering-as-one/|archive-date=28 March 2016|accessdate=17 May 2016}}</ref> Првичен предлог бил да се спојат [[УНИЦЕФ]], Светската програма за храна и [[Фонд за население на Обединетите нации|УНФПА]] во УНДП. Конечно, тогаш генералниот секретар [[Кофи Анан]] работел на формирање на УНДГ и добил пофалби од тогашниот администратор на УНДП, Џеејмс Спет .  <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2016)">потребно е цитирање</span>]]'' &#x5D;</sup> Во мај 2018 година, Групата за развој на Обединетите нации (УНДГ) била реорганизирана во Група за одржлив развој на Обединетите нации (УНСДГ) со цел да се забрза напредокот кон [[Цели за одржлив развој|целите]] на [[Цели за одржлив развој|одржливиот развој]] . == Членови == Следниве се сите членки на UNSDG, заклучно со март 2019 година:<ref name="Members">{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/about/undg-global/undg/#UNDG%20Group%20Members|title=UNSDG Members|last=<!--Not stated-->|date=March 2019|work=United Nations Sustainable Development Group|publisher=UNSDG|accessdate=5 July 2019}}</ref> * [[Организација за храна и земјоделство на ООН|Организација за храна и земјоделство (ФАО)]] * Меѓународен фонд за развој на земјоделството (IFAD) * [[Меѓународна организација на трудот|Меѓународна организација на трудот (МОТ)]] * Меѓународна организација за миграција (ИОМ) * Меѓународен трговски центар (ИТЦ) * Меѓународна унија за телекомуникации (ITU) * [[Канцеларија на Високиот комесар за човекови права на Обединетите нации|Канцеларија на високиот комесар за човекови права (ОХЧР)]] * Заедничка програма на Обединетите нации за ХИВ / СИДА (УНАИДС) * Конференција на Обединетите нации за трговија и развој (УНКТАД) * [[Оддел за економски и социјални работи на Обединетите нации|Одделение за економски и социјални работи на Обединетите нации (ОН ДЕСА)]] * [[УНДП|Програма за развој на Обединетите нации (УНДП)]] / Фонд за развој на капитал на Обединетите нации (УНЦДФ) / Волонтери на Обединетите нации (УНВ) * Одделение за политички работи на Обединетите нации (ДПА на ООН) * Економска комисија на Обединетите нации за Африка (ООД ЕЦА) * Економска комисија на Обединетите нации за Европа * Економска комисија на Обединетите нации за Латинска Америка и Карибите (ООН ECLAC) * Програма за животна средина на Обединетите нации (УНЕП) * Економска и социјална комисија на Обединетите нации за Азија и Тихи Океан (ООН ЕСЦАП) * [[УНЕСКО|Образовна, научна и културна организација на Обединетите нации (УНЕСКО)]] * Економска и социјална комисија на Обединетите нации за Западна Азија (ООН ЕСЦВА) * [[Фонд за население на Обединетите нации|Фонд за население на Обединетите нации (УНФПА)]] * Програма за човечки населби на Обединетите нации (ООН-Живеалиште) * [[УНХЦР|Висок комесар на Обединетите нации за бегалци (УНХЦР)]] * [[УНИЦЕФ|Фонд за деца на Обединетите нации (УНИЦЕФ)]] * Организација за индустриски развој на Обединетите нации (УНИДО) * Канцеларија на Обединетите нации за намалување на ризикот од катастрофи (УНИСДР) * Канцеларија на Обединетите нации за дрога и криминал (УНОДЦ) * Канцеларија на Обединетите нации за проектни услуги (УНОПС) * Канцеларија за поддршка на градење мир на Обединетите нации (ПБСО на ООН) * Агенција за помош и работи на Обединетите нации за палестински бегалци на Блискиот Исток (УНРВА) * Ентитет на Обединетите нации за родова еднаквост и зајакнување на жените (ООН жени) * [[Светска туристичка организација|Светска организација за туризам на Обединетите нации (UNWTO)]] * Светска програма за храна (WFP) * [[Светска здравствена организација|Светска здравствена организација (СЗО)]] * [[Светска метеоролошка организација|Светска метеоролошка организација (СМО)]] Следните организации чекаат потврда за членство во УНСДГ, заклучно со март 2019 година:<ref name="Members">{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/about/undg-global/undg/#UNDG%20Group%20Members|title=UNSDG Members|last=<!--Not stated-->|date=March 2019|work=United Nations Sustainable Development Group|publisher=UNSDG|accessdate=5 July 2019}}</ref> * [[Меѓународна агенција за атомска енергија|Меѓународна агенција за атомска енергија (МААЕ)]] * [[Меѓународна организација за цивилно воздухопловство|Меѓународна организација за цивилно воздухопловство (ИКАО)]] * Меѓународна поморска организација (ММО) * Канцеларија за координација на хуманитарни работи (ОЦХА) * Универзална поштенска унија (УПУ) * [[Светска организација за интелектуална сопственост|Светска организација за интелектуална сопственост (СОИС)]] == Водство и организација == === Структура === УНСДГе еден од трите столба на Главниот извршен одбор на системот на ООН (ЦЕБ), кој ја унапредува координацијата и соработката за широк спектар на суштински и управувачки прашања со кои се соочуваат организациските системи на ООН. ЦЕБ редовно ги собира извршните раководители на организациите на ООН под претседателство на генералниот секретар. Во рамките на структурата на ЦЕБ, Високиот комитет за управување работи на административни и управувачки прашања низ целиот систем, Високиот комитет за програми ги разгледува прашањата за глобалната политика, додека Група за развој на Обединетите нации се занимава со оперативни активности за развој работа на ниво на земја. Администраторот на Програмата за развој на ООН (УНДП) претседава со УНСДГ. Претседавачот на УНСДГ ги известува генералниот секретар и ЦЕБ за напредокот во спроведувањето на работниот план на групата и за управувањето со системот на постојан координатор .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/home/about-undg/governance-structures/|title=Governance Structures|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401115412/https://undg.org/home/about-undg/governance-structures/|archive-date=April 1, 2016|accessdate=May 31, 2016}} Governance Structures</ref> === Водство === [[Економски и социјален совет на ООН|Економскиот и социјалниот совет]] на [[Генерално собрание на ООН|Обединетите нации и Генералното собрание]] на [[Генерално собрание на ООН|Обединетите нации]] обезбедуваат надзор и мандати за УНСДГ.<ref name="structures">{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/home/about-undg/governance-structures/|title=UNDG » Governance Structures|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401115412/https://undg.org/home/about-undg/governance-structures/|archive-date=1 April 2016|accessdate=17 May 2016}}</ref> УНСДГе под надзор на Економскиот и финансиски комитет (Втор комитет) на Генералното собрание. УНСДГ обезбеди генерални собранија извештаи како што е [https://web.archive.org/web/20140209081929/http://undg.org/docs/9472/N0832184_StatAnalysisFinanceOperationalActivities_2006_ecosocGA_7may08.pdf Сеопфатна статистичка анализа за финансирање на оперативни активности за развој на системот на ООН за 2006 година] и [https://web.archive.org/web/20140209090148/http://undg.org/docs/10360/Comprehensive-statistical-analysis-of-the-financing-of-operational-activities-for-development-for-2007.pdf Сеопфатна статистичка анализа за финансирање на оперативни активности за развој на системот на ООН за 2007 година] . Претседател на УНСДГ е администратор на УНДП. Од своето основање, претседавачи на УНДП биле: * {{Државнознаме|USA}} [[Џејмс Густав Спет]] (1997–1999) * {{Државнознаме|UK}} [[Марк Браун]] (1999–2005) * {{Државнознаме|Turkey}} [[Кемал Дервиш]] (2005–2009) * {{Државнознаме|NZL}} [[Хелен Кларк]] (2009– 2017) * {{Државнознаме|BRA}} [[Ахим Штајнер|Achim Steiner]] (2017- ) === Советничка група на Густав Спет === Под раководство на Кемал Дервиш, била формирана „''Советодавна група''“, која на Претседавачот на УНСДГ му дава совети и насоки за управување со оперативните димензии на УНСДГ и Резидентниот координаторски систем.<ref name="structures">{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/home/about-undg/governance-structures/|title=UNDG » Governance Structures|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401115412/https://undg.org/home/about-undg/governance-structures/|archive-date=1 April 2016|accessdate=17 May 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.undg.org/docs/9526/UNDG_AG_compostion.pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214084647/http://www.undg.org/docs/9526/UNDG_AG_compostion.pdf|archive-date=February 14, 2014|accessdate=May 14, 2011}}</ref> Во 2009 година, не-вртежните членови на советничката група биле: ФАО, МОТ, УНДП, УНЕСКО, УНФПА, УНИЦЕФ, УНХЦР, СФП, СЗО и УНИДО. Вртежните членови (за период од една година, заклучно со 2016 година) се: УНКТАД (претставува UNEP, UN Habitat и UNODC) и Економската и социјална комисија за Западна Африка (кои ги претставуваат сите пет регионални комисии).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/home/about-undg/chair-advisory-group/|title=UNDG Advisory Group Membership|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328040617/https://undg.org/home/about-undg/chair-advisory-group/|archive-date=March 28, 2016|accessdate=May 31, 2016}} UNDG Chair and Advisory Group</ref> === Канцеларија за координација на развојот === Канцеларијата за координација на операциите за развој на ООН (ДОКО) е клучна компонента во рамките на УНСДГ, промовирајќи го социјалниот и економскиот напредок преку давање поддршка. Тоа бил клучен дел од формирањето на УНСДГ во 1997 година, обединувајќи го системот на ООН и подобрување на квалитетот на неговата помош за развој. Координацијата доведува до повеќе стратешка поддршка на ООН за националните планови и приоритети, ги прави операциите поефикасни, ги намалува трансакциските трошоци за владите и на крајот им помага на луѓето да ги постигнат [[Милениумски развојни цели|Милениумските развојни цели]] и другите меѓународно договорени развојни цели. Во моментов е Секретаријатот и единицата за техничка и советодавна поддршка на УНСДГ . Тој го обединува системот за развој на ООН за промовирање на промените и иновациите за да се обезбедат заедно за одржлив развој. ДОЦО работи под раководство на претседавачот на УНСДГ и водство на УНСДГ. Тимот обезбедува теренски докази за информирање на политиката, го олеснува постигнувањето на заеднички резултати и промовира извонредност во раководството и координацијата на ООН. Основната цел е релевантен и влијателен придонес на ООН за развој.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://undg.org/home/about-undg/doco/|title=UNDG » Development Operations Coordination Office (DOCO)|publisher=United Nations Development Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328040118/https://undg.org/home/about-undg/doco/|archive-date=28 March 2016|accessdate=31 May 2016}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://undg.org/ Група за одржлив развој на Обединетите нации] [[Категорија:Група за развој на Обединетите нации]] [[Категорија:Економски и социјален совет на Обединетите нации]] c4ea7gkrpyjhn9jfhxgez8x0bije42s 0 1253276 5591792 5574325 2026-07-14T06:14:36Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште (2) 5591792 wikitext text/x-wiki '''Меѓународната година на прифатилиште за бездомници''' (''IYSH'') била признаена во 1987 година од [[Обединети нации|Обединетите нации]]. За прв пат била прогласена, како принцип, во резолуцијата на ООН 36/71<ref>[http://www.un-documents.net/a36r71.htm UN resolution 36/71, 4 december 1981]</ref> во 1981 година, а официјално била прогласена во 1982 година во резолуцијата 37/221.<ref>[https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r221.htm Un resolution 37/221], 20 December 1982</ref> Главно била насочена кон подобрување на засолништата/домувањата за сиромашните воопшто (и не само за бездомниците), особено во [[Земја во развој|земјите]] во [[Земја во развој|развој]]. Исто така, таа била продолжение на конференцијата [[Живеалиште на ООН|Живеалиште I]] во 1976 година. == Дејства == Во неколку земји биле создадени национални активности, како што е [[Австралија]] која создала Секретаријат на ''IYSH'' или [[Обединето Кралство|Велика Британија]] каде била создадена доверба за собирање донации од здруженија за домување за засолништа во земјите во развој, со некои проекти кои биле финансирани од Странската администрација за развој. Довербата подоцна еволуирала во невладината организација „[[Меѓународен бездомници|Бездомни лица“]] (сега работи како ''Reall'', или вистински капитал за сите). == Наследство == [[Светски награди за живеалишта|Светските награди за живеалишта]] биле создадени од ''BSHF (Саботен фонд во болницата Бирмингем)'' како нивен придонес за ''IYSH''. Две други награди биле создадени од [[Јапонија|Јапонското]] здружение за домување како награди на заслужни проекти за домување, '''Меморијалната награда''' на '''IYSH''' во 1988 година и '''Меморијалната награда на охрабрување''' на '''IYSH''' во 2006 година.<ref name="UNCRD">UNCRD, [http://www.uncrd.or.jp/tr/iysh_prize_award.htm#iysh IYSH Prize] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200809012134/https://www.uncrd.or.jp/tr/iysh_prize_award.htm#iysh |date=2020-08-09 }}</ref> {| class="wikitable" !Број ! Година ! Меморијална награда ! Меморијална награда за охрабрување |- | 1 | 1988 година | Отец [[Хорхе Анзорена]]<ref name="ACHR2010">[https://web.archive.org/web/20100816045904/http://www.achr.net/Download%20Library/Download%20Enews/ACHR%20E-news%20July%202010.pdf ACHR E-News July 2010]</ref> | |- | 2 | 1989 година | [[Сомсук Буниабанча]] | |- | 3 | 1990 година | [[Ариф Хасан]] и сестрата [[Ени Абион]] | |- | 4 | 1991 година | [[Јохан Силас]] и [[Енрике Ортиз]] | |- | 5 | 1992 година | СПАРЦ | |- | 6 | 1993 година | [[Слобода за градење|Слобода на градење]] | |- | 7 | 1994 година | [[Народен дијалог Јужна Африка]] | |- | 8 | 1995 година | [[Женска банка]] и [[фондација Пагтамбајонг]] | |- | 9 | 1996 година | | |- | 10 | 1997 година | | |- | 11 | 1998 година | | |- | 12 | 1999 година | [[Фондација за човечки населби]] ([[Тајланд]]) | |- | 13 | 2000 година | | |- | 14 | 2001 година | [[Севаната]] ([[Шри Ланка]]) | |- | 15 | 2002 година | [[Федерација на жители на колиба Намибија|Федерација на жители на колиби Намибија]] и АСАГ Ахмедабад | |- | 16 | 2003 година | | |- | 17 | 2004 година | [[Денис Марфи (организатор на заедницата)|Денис Марфи]] | |- | 18 | 2005 година | | |- | 19 | 2006 година | [[Луманти]] ([[Непал]]) | [[ТАО-Пилипинас]] ([[Филипини]])<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tao-pilipinas.org/ypp_files/aug2006%20TAOypp%20enewsletter.pdf |title=TAO Newsletter |accessdate=2020-10-29 |archive-date=2020-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801204550/http://www.tao-pilipinas.org/ypp_files/aug2006%20TAOypp%20enewsletter.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | 20 | 2007 година | | [[Теофанг Тнаут]] ([[Камбоџа]])<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://teangtnaut.org/download/IYSH-award-2007.pdf|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20130727182449/http://teangtnaut.org/download/IYSH-award-2007.pdf|archive-date=2013-07-27|accessdate=2012-09-23}}</ref> |- | 21 | 2008 година | [[Помош-О|Help-O]] (Шри Ланка) | [[Ресурсен центар за урбан развој]] ([[Монголија]])<ref name="UNCRD"/> |- | 22 | 2009 година | [[Фонд за слаб развој на Урбаните]] во Камбоџа | |- | 23 | 2010 г. | | |} == Наводи == <references /> [[Категорија:Празници на Обединетите нации]] e0uvqo8eoj3w9jl6f270ubwo3akyyg9 0 1253282 5591791 4850117 2026-07-14T06:14:32Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591791 wikitext text/x-wiki Во својот Проглас за стареење, [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на Обединетите нации]] донело одлука 1999 година да се прогласи за '''Меѓународна година на постарите лица''' <ref name="UN_ARES475">{{Документ на ООН|docid=A-RES-47-5|type=Resolution|body=General Assembly|session=47|resolution_number=5|accessdate=2008-08-22|title=Proclamation on Aging|date=16 October 1992}}</ref> Прогласот бил лансиран на 1 октомври 1998 година, ''Меѓународниот ден на постарите лица'', од [[Генерален секретар на Обединетите нации|генералниот секретар]] на [[Генерален секретар на Обединетите нации|Обединетите нации]] [[Кофи Анан]]. На светско ниво, во следните генерации, процентот на население од 60 години и повеќе ќе се зголемило од еден во четири, што донело значителни социјални, економски и духовни промени.<ref name="autogenerated2">Canada Post Corporation, Canada's Stamp Details, Vol. 8, No. 2, 1999, p. 20-21.</ref> Прогласот требало да привлече внимание кон признавањето на демографското полнолетство на човештвото и ветувањето што го давало за зрели ставови и можности во социјални, економски, културни и духовни претпријатија, особено за глобалниот мир и развој во следниот век. Бројни настани се одржале во рамките на [[ООН]] и во земјите-членки за одбележување на настанот. == Тема == Имајќи ги предвид овие трансформации, [[ООН]] избрале „''кон општество за сите векови''“ да служи како тема за ''IYOP.''<ref name="autogenerated2">Canada Post Corporation, Canada's Stamp Details, Vol. 8, No. 2, 1999, p. 20-21.</ref> Во текот на целата година, земјите учеснички ќе ја поттикнувале свеста за улогите на постарите во општеството и потребата за меѓугенерациско почитување и поддршка, нагласувајќи го фактот дека постарите лица се складиште на историјата на нивните општества. Темата на оваа меѓународна година, сепак - ''Кон општество за сите возрасти'' - предизвикала целосен ангажман на сите слоеви на општеството. Се повикувала на „солидарност“, „почит“ и „размена“ меѓу генерациите.<ref name="autogenerated4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unac.org/iyop/more.html|title=International Year of Older Persons<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709063155/http://www.unac.org/iyop/more.html|archive-date=2007-07-09|accessdate=2007-07-13}}</ref> Се повикувале на можности за споделување помеѓу младите и не толку младите, така што секој можел да учи од другиот. == Историја == Од 1959 година, ''Светска година на бегалци'', [[ООН]] одредила специфични години со цел да привлече внимание кон важни прашања.<ref name="autogenerated4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unac.org/iyop/more.html|title=International Year of Older Persons<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709063155/http://www.unac.org/iyop/more.html|archive-date=2007-07-09|accessdate=2007-07-13}}</ref> Владите на земјите-членки, потпомогнати од граѓанското општество, се охрабрувале да ги земат темите како можности за подигање на свеста и промовирање на иницијативи за политики меѓу граѓаните (истото образложение се применувало и на долгиот список на годишни денови и посебни децении). Работата на многу агенции и програми на ООН имала директни врски со проблемите со стареењето и ги рефлектирала приоритетите на ''IYOP''. Тоа секако важело за [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] (СЗО), Центарот за човечки населби на Обединетите нации (Живеалиште) и Образовната, научната и културната организација на Обединетите нации ([[УНЕСКО]]).<ref name="autogenerated4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unac.org/iyop/more.html|title=International Year of Older Persons<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709063155/http://www.unac.org/iyop/more.html|archive-date=2007-07-09|accessdate=2007-07-13}}</ref> Во 1992 година, [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на Обединетите нации]] донело одлука, „''како признание за демографското полнолетство на човештвото и ветувањето што го дава за созревање на ставовите и можностите во општествените, економските, културните и духовните претпријатија, особено за глобалниот мир и развој во следниот век''“ (резолуција 47/5), да се прогласи 1999 година за ''Меѓународна година на постарите лица'' (''IYOP''). Темата на оваа година била ''Кон општество за сите возрасти''.<ref name="autogenerated4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unac.org/iyop/more.html|title=International Year of Older Persons<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709063155/http://www.unac.org/iyop/more.html|archive-date=2007-07-09|accessdate=2007-07-13}}</ref> На церемонијата на лансирање, [[Светска здравствена организација|Светската здравствена организација]] (СЗО) ги повикала творците на политиките да ја препознаат важноста на стареењето на населението и да го спровеле ова признание на дело.<ref name="autogenerated3">{{Наведена мрежна страница |url=https://www.who.int/inf-pr-1998/en/pr98-65.html |title=International Year of Older Persons Launched |accessdate=2020-10-29 |archive-date=2012-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121005062935/http://www.who.int/inf-pr-1998/en/pr98-65.html }}</ref> Во 1999 година, во светот имало околу 580 милиони луѓе на возраст од 60 години. До 2020 година, се проценувало дека оваа бројка ќе ја надминела границата од 1 милијарда. До тоа време, над 700 милиони постари луѓе ќе живееле само во земјите во развој. Затоа било неопходно да се внесе стареењето во развојната агенда, нагласила таа. == Принципи на Обединетите нации за постари лица == Основната рамка за Меѓународната година на постарите лица бил Меѓународниот план за акција за стареење, првиот голем меѓународен инструмент за стареење, кој бил одобрен од [[Генерално собрание на ООН|Генералното собрание]] во 1982 година (по Светското собрание за стареење од таа година).<ref name="autogenerated4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unac.org/iyop/more.html|title=International Year of Older Persons<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709063155/http://www.unac.org/iyop/more.html|archive-date=2007-07-09|accessdate=2007-07-13}}</ref> Последователните принципи на ООН за постари лица, усвоени од Генералното собрание на ООН на 16 декември 1991 година (резолуција 46/91) можеле да бидат поделени во пет различни групи релевантни прашања: независност, учество, грижа, самоисполнување и достоинство.<ref name="autogenerated4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unac.org/iyop/more.html|title=International Year of Older Persons<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709063155/http://www.unac.org/iyop/more.html|archive-date=2007-07-09|accessdate=2007-07-13}}</ref> Работејќи во тие рамки, фокусот на оваа година бил развиен во четири теми: состојбата на постарите лица, поединечниот доживотен развој, односите меѓу генерациите и, конечно, меѓусебната врска со стареењето и развојот на населението.<ref name="autogenerated4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unac.org/iyop/more.html|title=International Year of Older Persons<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709063155/http://www.unac.org/iyop/more.html|archive-date=2007-07-09|accessdate=2007-07-13}}</ref> === Независност === * 1. Постарите лица треба да имаат пристап до соодветна храна, вода, засолниште, облека и здравствена заштита преку обезбедување приход, поддршка од семејството и заедницата и самопомош. * 2. Постарите лица треба да имаат можност да работат или да имаат пристап до други можности за генерирање приходи. * 3. Постарите лица треба да можат да учествуваат во одредувањето кога и со какво темпо се случува повлекување од работната сила. * 4. Постарите лица треба да имаат пристап до соодветни програми за едукација и обука. * 5. Постарите лица треба да можат да живеат во средини што се безбедни и прилагодливи на личните преференции и менувањето на капацитетите. * 6. Постарите лица треба да можат да живеат што е можно подолго дома.<ref name="autogenerated1">https://www.un.org/esa/socdev/iyop/iyoppop.htm</ref> === Учество === * 7. Постарите лица треба да останат интегрирани во општеството, да учествуваат активно во формулирање и спроведување на политики кои директно влијаат на нивната благосостојба и да ги споделат своите знаења и вештини со помладите генерации. * 8. Постарите лица треба да можат да бараат и развиваат можности за услуга на заедницата и да служат како волонтери на позиции соодветни на нивните интереси и можности. * 9. Постарите лица треба да можат да формираат движења или здруженија на постари лица.<ref name="autogenerated1">https://www.un.org/esa/socdev/iyop/iyoppop.htm</ref> === Грижа === * 10. Постарите лица треба да имаат корист од грижата и заштитата на семејството и заедницата во согласност со системот на културни вредности на секое општество. * 11. Постарите лица треба да имаат пристап до здравствена заштита за да им помогнат да го задржат или повратат оптималното ниво на физичка, ментална и емоционална благосостојба и да спречат или да го одложат почетокот на болеста. * 12. Постарите лица треба да имаат пристап до социјални и правни услуги за подобрување на нивната автономија, заштита и грижа. * 13. Постарите лица треба да можат да користат соодветни нивоа на институционална грижа, обезбедувајќи заштита, рехабилитација и социјална и ментална стимулација во хумана и безбедна средина. * 14. Постарите лица треба да можат да уживаат во човековите права и основни слободи кога престојуваат во кое било засолниште, установа за згрижување или третман, вклучително и целосно почитување на нивното достоинство, верувања, потреби и приватност и правото да донесуваат одлуки за нивната грижа и квалитетот на нивната живее.<ref name="autogenerated1">https://www.un.org/esa/socdev/iyop/iyoppop.htm</ref> === Самоисполнување === * 15. Постарите лица треба да можат да ги следат можностите за целосен развој на нивниот потенцијал. * 16. Постарите лица треба да имаат пристап до образовните, културните, духовните и рекреативните ресурси на општеството.<ref name="autogenerated1">https://www.un.org/esa/socdev/iyop/iyoppop.htm</ref> === Достоинство === * 17. Постарите лица треба да можат да живеат достоинствено и безбедно и да бидат ослободени од експлоатација и физичко или ментално малтретирање. * 18. Со постарите лица треба да се постапува праведно без оглед на возраста, полот, расна или етничка припадност, попреченост или друг статус и да се ценат независно од нивниот економски придонес.<ref name="autogenerated1">https://www.un.org/esa/socdev/iyop/iyoppop.htm</ref> == Комеморативни монети и поштенски марки на IYOP == Во [[Канада]], Одделението за стареење и старите лица во здравството Канада одиграло водечка улога, заедно со слични канцеларии основани во секоја провинциска јурисдикција. Имало заеднички напори од страна на многу постари организации, за кои годината обезбедила огромна фокусна точка околу која ќе ги унапределе нивните грижи и аспирации.<ref name="autogenerated4">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unac.org/iyop/more.html|title=International Year of Older Persons<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709063155/http://www.unac.org/iyop/more.html|archive-date=2007-07-09|accessdate=2007-07-13}}</ref> Како начин за одбележување на настанот, Канада произвела комеморативна паричка и марка. Двете биле дизајнирани од [[Шелаг Амстронг|Шелаг Армстронг]]. {| class="wikitable" !Земја ! Година ! Деноминација ! Производител ! Уметник ! Гроздобер ! Цена на издавање |- | [[Канада]] | 1999 година | 1 долар | Кралска канадска нане | С.Армстронг-Хоџинс | 24.976 | 49,95 американски долари |- | [[Шпанија]] | 1999 година | 100 пезети | Нане од Мадрид | | 60.332.000 | Вредност на лицето |} {| class="wikitable" !Датум на издавање ! Производител ! Тема ! Уметник ! Деноминација ! Печатач ! Квантитет ! Перфорација |- | 12 април 1999 година <ref name="autogenerated2">Canada Post Corporation, Canada's Stamp Details, Vol. 8, No. 2, 1999, p. 20-21.</ref> | [[Канада Пост]] | Меѓународна година на постари лица во Канада. | [[Шелаг Амстронг|С.Армстронг-Хоџинс]] | 46 центи | Канадска компанија за банкарска белешка, ограничена | 8.000.000 | 13,5 |- |} Во 1999 година, Кралската австралиска кованица издала комеморативна паричка од еден долар, славејќи ја ''IYOP''. == Поврзано == * [[Меѓународни празници|Меѓународни години на Обединетите нации]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.un.org/esa/socdev/iyop/ Официјално мрежно место] * [https://web.archive.org/web/20060513051837/http://www.unac.org/iyop/ Мрежно место на УНАЦ за Меѓународна година на постари лица] [[Категорија:Старост]] [[Категорија:Празници на Обединетите нации]] 78oks16qy9hgmdq1s2x44f63jrbqg8y 0 1253353 5591825 5097671 2026-07-14T06:22:11Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591825 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Организација|name=Советодавен комитет на локалните власти на Обединетите нации|region_served=Светско ниво|motto=|purpose=Зајакнување на дијалогот со локалните авторитети од светот вклучени во имплементацијата на ''Habitat'' агендата<ref name="founding" />|type=Меѓународна група за советување|membership=Околу 323,000 институции<ref name="GTF">[https://www.global-taskforce.org/united-nations-advisory-committee-local-authorities UNACLA] @ GTF website</ref>|website=|language=[[Англиски јазик|Англиски]]|formation={{start date and age|1999|05|14|df=y}}<ref name="founding">[http://mirror.unhabitat.org/downloads/docs/9696_1_593503.pdf UN-HABITAT Governing Council Resolution No.17/18 Cooperation with partners: role of local authorities in the work of the Commission] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191116140806/http://mirror.unhabitat.org/downloads/docs/9696_1_593503.pdf |date=2019-11-16 }}, 14 May 1999</ref><ref name="UN-HABITAT">[http://mirror.unhabitat.org/content.asp?cid=89&catid=366&typeid=24&subMenuId=0 UNACLA @ UN-HABITAT website]</ref>|headquarters=[[Барселона]] ([[Шпанија]]) & [[Најроби]] ([[Кенија]])|native_name=|affiliations=''UCLG'' & ''UN-HABITAT''|main_organ=Глобална сила на локални и регионални Влади|leader_name=[[Илсур Метшин]]<ref name="UCLG Congress 15 Nov 2019 highlights">[http://enb.iisd.org/uclg/2019/15nov.html Ilsur Metshin, Mayor of Kazan, Russian Federation, elected as Chairperson of the UN Advisory Committee of Local Authorities (UNACLA).]</ref>|leader_title=Претседавач|caption=Состанок во April 2017 година, [[Истанбул]]|image=File:UNACLA Istanbul 24Apr2017.jpg|logo=File:UNACLA logo.jpg|abbreviation=''UNACLA''|remarks=}}'''Советодавниот комитет на локалните власти на Обединетите нации''' ''('''UNACLA''')'' е комитет на локални власти што служат како советодавно тело на [[Систем на Обединетите нации|системот на Обединетите нации]] со цел зајакнување на дијалогот со [[Локална управа|локалните власти]] од целиот свет вклучени во спроведувањето на „''Habitat“'' агендата. Основана е во 2000 година<ref>[http://mirror.unhabitat.org/content.asp?cid=89&catid=366&typeid=24&subMenuId=0 UNACLA]</ref> во согласност со Резолуцијата 17/18 на Управниот совет на Живеалиште на ООН од 1999 година. Од септември 2004 година, кога ''ОН-ХАБИТАТ'' воспоставил формален однос со Обединетите градови и локалните самоуправи,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mirror.unhabitat.org/content.asp?cid=2472&catid=367&typeid=6 |title=UN-HABITAT and UCLG Sign Historic Agreement |accessdate=2020-10-29 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411071519/https://mirror.unhabitat.org/content.asp?cid=2472&catid=367&typeid=6 |url-status=dead }}</ref> тие го именуваат претседателот на организацијата и им припаѓаат 10 од вкупните 20 места. ''UNACLA'' Секретаријатот е поделен помеѓу [[Барселона]] (седиштето на [[Обединети градови и локални самоуправи|ОГЛС]]) и [[Најроби]] (седиштето на ''ОН-ХАБИТАТ'').<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cglu.org/en/node/1642 |title=архивска копија |accessdate=2020-10-29 |archive-date=2020-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101232136/https://www.cglu.org/en/node/1642 |url-status=dead }}</ref> Во моментов со ''UNACLA'' претседава Илсур Метшин, ОГЛС-Евроазиски претседател, градоначалник на [[Казањ|Казан]] ([[Татарстан|Република Татарстан]], [[Русија|Руска Федерација]]), избран на ОГЛС Светскиот самит во 2019 година во [[Дурбан]] ([[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]]). Му претходел Кадир Топбаш, градоначалникот на [[Истанбул]] ([[Турција]]) во периодот 2011-2019 година.<ref>[https://www.iha.com.tr/haber-kadir-topbas-unacla-baskani-secildi-168873/ Kadir Topbaş elected UNACLA Chairperson] {{tr}}</ref><ref>[https://www.ibb.istanbul/News/Detail/34248 I will continue serving the humankind in my UNACLA Chairperson position] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191116162814/https://www.ibb.istanbul/News/Detail/34248 |date=2019-11-16 }} {{tr}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} 7i8txzrxd3oikdgql0wmkv768vk14dz 0 1254418 5591520 4855023 2026-07-13T13:37:39Z P.Nedelkovski 47736 5591520 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} ''''' Тавромахија ''''' или ('''''Уметноста на коридата ''''' ) - ([[шпански]] [[La tauromaquia]]) — циклус од 32 [[графички техники и технологии|графики]] на [[Шпанија|шпанскиот]] [[сликарство|сликар]] [[Франсиско Гоја|Франсиско де Гоја]], создаден помеѓу [[1815]] и [[1816]] година<ref>[https://www.goyaenelprado.es/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=28/ Tauromaquia]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Графиките содржат бројни мотиви, детали и ликовни размислувања кои се директно инспирирани од коридата и борбата на тореадорите со биковите, кои биле голема страс на уметникот. Покрај 32- те графики од циклусот, кон нив или со истата тематика биле создадени уште 7 графики но, поради лошиот квалитет на отпечатоците не биле вклучени во останатите дела на циклусот <ref>[https://www.realacademiabellasartessanfernando.com/es/goya/goya-en-la-calcografia-nacional/tauromaquia/ Goya]</ref>. == Историски прилики во кои се создадени графиките == Уште на почетокот на 19 век, Гоја сакал да создаде графички циклус посветени на борбите со бикови, можно е овој проект да бил прекинат со избувнувањето на војната наметната од наполеоновата француска војска во [[Шпанија]]. По завршувањето на војната, Гоја се посветил на работата на „Тавромахија“ – веднаш по завршениот циклус „[[Ужасите на војната]]“ Гоја сакал да илустрира некои фрагменти од трактатот за борбите со бикови, напишан од Моратин. Но, се предомислил и создал графички дела инспирирани од неговите сопствени спомени и опсервации. Покрај бројноста на публиката, своевиден народен собир, тој се обидел да ги претстави судирот помеѓу човекот и нескротливата моќ на природата <ref>[http://www.unesco.org/artcollection/NavigationAction.do?idOeuvre=3101&nouvelleLangue=es/ GOYA, Francisco (1746-1828)]</ref>. == Датирање == Иако како мотив, Гоја долго време бил посветен на оваа тема, која ја реализирал и на слики работени во маслена техника, целосно се посветил на оваа за него страсна и сакана тема по завршувањето на војната со [[Франција]] и по завршувањето на неговиот генијален графички циклус „Ужасите на војната“, од 1815 до 1816 година.<ref>[https://museogoya.ibercaja.es/la-tauromaquia.php/ Goya sacó a la venta en 1816]</ref>. == Техника == Графичката техника во која биле направени графиките е [[бакропис]] и акватинат, за разлика од циклусот „Ужасите на војната“ каде што не можел целосно да ја употребува оваа негова омилена техника, во циклусот „Тавромахија“ гоја речиси во целост ја употребува акватинтата тонирајќи ја со сепија колорит.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.revistalibertalia.com/single-post/2018/09/29/Goya-y-la-tauromaquia/ |title=Goya y la tauromaquia |accessdate=2020-11-17 |archive-date=2020-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022093229/https://www.revistalibertalia.com/single-post/2018/09/29/Goya-y-la-tauromaquia |url-status=dead }}</ref>. == Теми и структури == Во целиот циклус односно сите негови 32 графики вклучително и седумте кои денес не се вклучени во оваа збирка, Гоја ја варира темата на арената, големиот собир на публика и борбата на тореадорите со биковите. Во сите графики тоа е уметничкото миље без отстапки. Но, во сите дела е различен неговиот пристап, ракурс, [[перспектива]], начин на доживување и претставувае на мотивот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/33/35/10bottois.pdf/ |title=LA TAUROMAQUIA DE GOYA A LA LUZ DE SU CONTEXTO: EL PROBLEMA DE LA INTERPRETACIÓN |accessdate=2020-11-17 |archive-date=2017-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713041118/http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/33/35/10bottois.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Уметничко значење == Покрај графичките циклуси „Капричосите“ и „Ужасите на војната“ , „Тавромахијата“ е исто така уметнички подвиг не само во графичкото творештво туку у во ликовното создавање и уметноста воопшто. Со импресивен израз, снажни потези, моќ длабоко да се продре во универзалноста на човечката битка пред исконската сила на природата Гоја, создал дела кои се исклучително снажни, импесивни, динамични и необични во изразот. Неговиот ликовен израз е еден век пред времето и во овој циклус во кој го најавува [[експресионизмот]], се поставуваат темелите на ликовната уметност на дваесеттиот век особено по [[Првата светска војна]] па до денес. Овој циклус е еден од основните и важни водичи и инспирации во творештвото на неговиот сонародник [[Пабло Пикасо]] , век и половина подоцна.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.purezayemocion.com/noticia/1852/historia/la-tauromaquia-de-goya.html/ |title=La Tauromaquia de Goya |accessdate=2020-11-17 |archive-date=2016-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011456/http://www.purezayemocion.com/noticia/1852/historia/la-tauromaquia-de-goya.html |url-status=dead }}</ref>. == Галерија == <gallery mode=packed-hover heights=150> File:Goya - Modo con que los antiguos Espanoles cazaban los toros a caballo en el campo.jpg|Νο. 1: ''Modo con que los antiguos Espanoles cazaban los toros a caballo en el campo'' ("Way the ancient Spanish hunted the bulls on horse in the field") File:Goya - Otro modo de cazar a pie (Another Way of Hunting on Foot).jpg|Νο. 2: ''Otro modo de cazar a pie'' ("Another way of hunting on foot") File:Goya - Los moros ... lancean un toro en el campo.jpg|Νο. 3: ''Los moros establecidos en España, prescindiendo de las supersticiones de su Alcorán, adoptaron esta caza y arte, y lancean un toro en el campo.'' ("The Moors established in Spain, prescinding of the superstitions of their Quran, adopted this hunt and art, and they spear a bull on the field") File:Goya - Capean otro encerrado (They Play Another with the Cape in an Enclosure).jpg|Νο. 4: ''Capean otro encerrado'' ("Another one is caped") File:Goya - El animoso moro Gazul es el primero que lanceo toros en regla.jpg|Νο. 5: ''El animoso moro Gazul es el primero que lanceó toros en regla'' ("The animous Moor Gazul was the first to spear bulls in horseback") File:Goya - Los Moros hacen otro capeo en plaza con su albornoz.jpg|Νο. 6: ''Los Moros hacen otro capeo en plaza con su albornoz'' ("The Moors do another caping in the plaza with their bournouses") File:Goya - Origen de los arpones o banderillas (Origin of the Harpoons or Banderillas).jpg|Νο. 7: ''Origen de los arpones o banderillas'' ("Origin of the harpoons or banderillas") File:Goya - Cogida de un moro estando en la plaza (A Moor Caught by the Bull in the Ring).jpg|Νο. 8: ''Cogida de un moro estando en la plaza'' ("A Moor getting caught while in the plaza") File:Goya - Un caballero espanol mata un toro despues de haber perdido el caballo.jpg|Νο. 9: '' Un caballero español mata un toro después de haber perdido el caballo'' ("A Spanish knight kills a bull after his horse is wounded") File:Goya - Carlos V. lanceando un toro en la plaza de Valladolid (Charles V Spearing a Bull in the Ring at Valladolid).jpg|Νο. 10: ''Carlos V. lanceando un toro en la plaza de Valladolid" ("Carlos V spearing a bull in the plaza of Valladolid") File:Goya - El Cid Campeador lanceando otro toro (The Cid Campeador Spearing Another Bull).jpg|Νο. 11: ''El Cid Campeador lanceando otro toro'' ("El Cid spearing another bull") File:Goya - Desjarrete de la canalla con lanzas, medias-lunas, banderillas y otras armas.jpg|Νο. 12: ''Desjarrete de la canalla con lanzas, medias-lunas, banderillas y otras armas'' ("Slashing of the leg with spears, half-moons, banderillas, and other weapons") File:Goya - Un caballero espanol en plaza quebrando rejoncillos sin auxilio de los chulos.jpg|Νο. 13: ''Un caballero español en plaza quebrando rejoncillos sin auxilio de los chulos'' (A Spanish knight in the plaza, breaking his spears without being helped by the "chulos") File:Goya - El diestrisimo estudiante de Falces, embozadoburla al toro con sus quiebros.jpg|Νο. 14: ''El diestrisimo estudiante de Falces, embozado, burla al toro con sus quiebros'' ("The dexterous student of Falces, embossed, tricks the bull with his breaks") File:Goya - El famoso Martincho poniendo banderillas al quiebro.jpg|Νο. 15: ''El famoso Martincho poniendo banderillas al quiebro'' ("The famous Martincho putting banderillas while breaking") File:Goya - El mismo vuelca un toro en la plaza de Madrid (The Same Man Throws a Bull in the Ring at Madrid).jpg|Νο. 16: ''El mismo vuelca un toro en la plaza de Madrid'' ("He turns a bull upside down by himself in Madrid's plaza") File:Goya - Palenque de los moros hecho con burros para defenderse del toro embolado.jpg|Νο. 17: ''Palenque de los moros hecho con burros para defenderse del toro embolado'' ("Palisade of the Moors made with donkeys to defend themselves of the enraged bull") File:Goya - Temeridad de martincho en la plaza de Zaragoza (The Daring of Martincho in the Ring at Saragossa).jpg|Νο. 18: ''Temeridad de Martincho en la plaza de Zaragoza'' ("Temerity of Martincho in Zaragoza's plaza") File:Goya - Otra locura suya en la misma plaza (Another Madness of His in the Same Ring).jpg|Νο. 19: ''Otra locura suya en la misma plaza'' ("More of his madness in the same plaza") File:Goya - Ligereza y atrevimiento de Juanito Apinani en la de Madrid.jpg|Νο. 20: ''Ligereza y atrevimiento de Juanito Apiñani en la de Madrid'' ("Lightness and boldness of Juanito Apiñani in Madrid's ("plaza")) File:Goya - Desgracias acaecidas en el tendido de la plaza de Madrid, y muerte del alcalde de Torrejón.jpg|Νο. 21: "Desgracias acaecidas en el tendido de la plaza de Madrid, y muerte del alcalde de Torrejón" ("[[Unfortunate events in the front seats of the ring of Madrid, and the death of the mayor of Torrejón|Befallen disgraces in the front seats of the plaza of Madrid, and the death of the Mayor of Torrejón]]") File:Goya - Valor varonil de la celebre Pajuelera en la de Zaragoza.jpg|Νο. 22: ''Valor varonil de la celebre Pajuelera en la de Zaragoza'' ("Manly valour of the celebrity Pajuelera in Zaragoza's ("Plaza") ) File:Goya - Mariano Ceballos, alias el Indio, mata el toro desde su caballo.jpg|Νο. 23: ''Mariano Ceballos, alias "El Indio", mata el toro desde su caballo'' ("Mariano Ceballos, AKA "The Indian", kills the bull while riding his horse") File:Goya - El mismo Ceballos montado sobre otro toro quiebra rejones en la plaza de Madrid.jpg|Νο. 24: ''El mismo Ceballos montado sobre otro toro quiebra rejones en la plaza de Madrid'' ("The same Ceballos, riding another bull, breaks the "rejones" in Madrid's Plaza") File:Goya - Echan perros al toro (They Loose Dogs on the Bull).jpg|Νο. 25: ''Echan perros al toro'' ("Dogs are sicced on the bull") File:Goya - Caida de un picador de su caballo debajo del toro (A Picador is Unhorsed and Falls under the Bull).jpg|Νο. 26: ''Caida de un picador de su caballo debajo del toro'' ("A "picador" falls from his horse, and beneath the bull") File:Goya - El celebre Fernando del Toro, barilarguero, obligando a la fiera con su garrocha.jpg|Νο. 27: ''El celebre Fernando del Toro, barilarguero, obligando a la fiera con su garrocha'' ("The celebrity Fernando del Toro, "varilarguero", forcing the beast with his "garrocha") File:Goya - El esforzado Rendon picando un toro, de cuya suerte murio en plaza de Madrid.jpg|Νο. 28: ''El esforzado Rendón picando un toro, de cuya suerte murió en plaza de Madrid'' ("The vigorous Rendón stings a bull, who luckily died in Madrid's plaza") File:Goya - Pepe Illo haciendo el recorte al toro (Pepe Illo Making the Pass of the 'Recorte').jpg|Νο. 29: ''Pepe Illo haciendo el recorte al toro'' ("Pepe Illo cuts away at the bull") File:Goya - Pedro Romero matando a toro parado (Pedro Romero Killing the Halted Bull).jpg|Νο. 30: ''Pedro Romero matando a toro parado'' ("Pedro Romero slaying a standing bull") File:Goya - Banderillas de fuego (Banderillas with Firecrackers).jpg|Νο. 31: ''Banderillas de fuego'' ("Fiery "banderillas") File:Goya - Dos grupos de picadores arrollados de seguida por un solo toro.jpg|Νο. 32: ''Dos grupos de picadores arrollados de seguida por un solo toro'' ("Two groups of "picadores" pinned down by a single bull") File:Goya - La desgraciada muerte de Pepe Illo en la plaza de Madrid 2.jpg|Νο. 33: ''La desgraciada muerte de Pepe Illo en la plaza de Madrid'' ("The disgraceful death of Pepe Illo in Madrid's plaza") </gallery> === Необјавените отпечатоци === <gallery mode=packed-hover heights=150> File:Goya La Tauromaquia (A) Un caballero en plaza quebrando un rejoncillo con ayuda de un chulo.jpg|A: ''Un caballero en plaza quebrando un rejoncillo con ayuda de un chulo'' File:Goya La Tauromaquia (B) Desgraciada embestida de un poderoso toro.jpg|B: ''Desgraciada embestida de un poderoso toro'' File:Goya La Tauromaquia (C) Perros al toro.jpg|C: ''Perros al toro'' File:Goya La Tauromaquia (D) Un varilarguero, montado a hombros de un chulo, pica al toro.jpg|D: ''Un varilarguero, montado a hombros de un chulo, pica al toro'' File:Goya La Tauromaquia (E) Espanto y confusión en la defensa de un chulo cogido.jpg|E: ''Espanto y confusión en la defensa de un chulo cogido'' File:Goya La Tauromaquia (F) Varilarguero y chulos haciendo el quite a un torero cogido.jpg|F: ''Varilarguero y chulos haciendo el quite a un torero cogido'' File:Goya La Tauromaquia (G) Función de mojiganga.jpg|G: ''Función de mojiganga'' </gallery> ==Наводи== {{наводи}} == Литература == * Philip Hofer, ''La Tauromaquia and the Bulls of Bordeaux'', New York, Dover, 1969 réédition 2006,{{ISBN|0486447588}} * [[Pierre Daix]], ''Dictionnaire Picasso'', [[Robert Laffont]], collection Bouquins, [[Paris]], 1995, section ''Carnets'' * Pierre Gassier, ''Goya, toro y toreros'', catalogue de l'exposition du {{date-|3 mars}} au {{date-|3 juin}} à l'espace Van Gogh, Arles. [[Actes Sud]] Arles 1990 {{ISBN|2868695353}} * [[Théophile Gautier]], ''Voyage en Espagne'', édition Charpentier, Paris, 1859, réédition Folio Gallimard, 1981 * Pierre Gassier : '' Goya, étude biographique et critique'', éditions [[Albert Skira]], [[Genève]], 1955 * Sebastan Goeppert, Herma Goeppert-Frank, Patrick Cramer, ''Pablo Picasso : les livres illustrés'' éditions Patrick Cramer, [[Genève]], 1983 * [[Musée du Prado]], ''Catalogue de la rétrospective pour le {{250e}} anniversaire de la naissance de Goya'', [[Madrid]], 1996, {{p.}}307-308{{ISBN|8487317480}} * François Zumbiehl, ''la Tauromachie, art et littérature'', postface de Florence Delay, L'Harmattan, Paris, 1990, 151 pages, {{ISBN|2738406858}} == Надворешни врски == *[http://www.museodelprado.es/goya-en-el-prado/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=28 www.museodelprado.es - Goya en el Prado, ''Tauromaquia''] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гоја Франциско}} [[Категорија:Слики од Франсиско Гоја]] 7kf5iguzx4nt4nd76hpco4k8j2bqzsj 0 1254419 5591521 5262984 2026-07-13T13:38:48Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5591521 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} ''''' Безумности ''''' (''Los disparates''), исто така познато како ''''' Поговорки ''''' (''[[Proverbios]] '') и ''''' Соништа ''''' (''[[Sueños]]'') - циклус [[графички техники и технологии|графики]] на [[Шпанија|шпанскиот]] [[сликарство|сликар]] [[Франсиско Гоја|Франсиско де Гоја]], создаден од [[1815]] до [[1823]]година<ref>[https://www.goyaenelprado.es/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=29/ Disparates]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Графиките содржат бројни мотиви, детали и ликовни размислувања кои се директно поврзани со состојбата на уметникот : таинствени, метафорични, симболични, фантазмагорични. Покрај 18- те графики од циклусот, кон нив или со истата тематика биле додадени уште 4 графички дела така што денес циклусот опфаќа опус од 22 творби.<ref>[https://www.realacademiabellasartessanfernando.com/es/goya/goya-en-la-calcografia-nacional/disparates/ Disparates es una característica intrínseca]</ref>. == Историски прилики во кои се создадени графиките == Делата биле создадени за време на страшната црковна [[инквизиција]], која била репресивна и строго цензорска во секој поглед во [[Шпанија]]. Гоја бил повлечен, живеел во предградието на [[Мадрид, во куќата таканаречена – „Куќата на глувиот“, врз чии sидови ги насликал познатите и монументални негови „темни“ слики.<ref>[https://museogoya.ibercaja.es/los-disparates.php/ La última gran serie de grabados hecha por Goya]</ref>. == Датирање == Циклусот бил создаван од 1815-1824 година, 1926 тој ја напуштил Шпанија и живеел во [[Бордо]], [[Франција]]. Се смета дека серијата имала дваесет и пет отпечатоци, од кои останале само дваесет и два. Според бакарните плочи кои останале во неговата заоставнина, можело да се заклучи дека циклусот бил започнат во речиси исто време со завршувањето на циклусот „[[Тавромахија]]“ Поради сериозната болест што ја претрпел, Гоја, одреден период работел со прекини, а исто така и поради староста. .<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.ecured.cu/Los_disparates/ |title=Goya: Pintor y grabador español considerado |accessdate=2020-11-17 |archive-date=2020-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202054324/http://www.ecured.cu/Los_disparates |url-status=dead }}</ref>. == Техника == Графичката техника во која биле направени графиките е [[бакропис]] и [[акватинта]], со тоа што за разлика од другите циклуси, Гоја овде, слободно ги комбинирал графичките техники, ставајќи ги единствено во функција на силен, јасен субјективен графички израз со што се оддалечил од некои дотогашни правила во гравирањето и создавал еден вид на нов графички израз.<ref>[https://www.pomona.edu/museum/collections/etchings-francisco-de-goya/los-disparatesa/ The Etchings of Francisco De Goya Los Disparates / Los Proverbios]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Теми и структури == Во историјата на уметноста покрај делата на [[Хиеронимус Бош]], ова е една од најтаинствените ликовни творби воопшто во доменот на таинственоста, мистеријата, длабоката потсвесност.. Создавани во време на потполно ослободување во изразаот и во општественото живеење на авторот, овие дела се длабоки интерпретации на човечката: потсвест, психологија, фантазија, опсервација на трагичноста и апсурдноста на животот и постоењето во нерамномправните заедници. Неговата критика, иронија, сарказам и анализа на севкупните поразителни цивилизациски аномалии ги изразува со безброј [[метафори]], [[симболи]], тајни [[алузии]] и интерпретации на стварноста кои и денденес не се до крај и точно протолкувани<ref>[https://www.museodelprado.es/coleccion/obras-de-arte?search=disparates%20/ EXPLORA LA COLECCIÓN]</ref>. == Уметничко значење == Покрај графичките циклуси „[[Капричосите]]“ и „[[Ужасите на војната]]“ , „Тауромахијата“ овој последен голем циклус на Гоја е генијален, таинствен и пророчки недостижен. Како и претходните циклуси, тој негов ликовен и уметнички израз и поглед е најмалку сто години пред времето. Влијанието особено со овој циклус што го извршил врз современата уметност е непроценливо. Тоа го потврдуваат и сликарите од дваесеттио век : [[Емил Нолде]], [[Паул Кле]], авангардите експресионистички уметници како и [[Салвадор Дали]], кој во овој циклус го забележува идниот [[надреалистички правец. Франциско Гоја, покрај [[Албрехт Дирер]] и [[Рембрант ван Рајн]] спаѓа во најголемите и најзначајните графички творци во уметноста, неземајќи го предвид и неговото сликарство кое исто така спаѓа меѓу најзначајните ликовни творби на човештвото.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://sites.google.com/site/goyadisparatesinterpretaciones/23-bibliografia/ |title=Bibliografía sobre los Disparates |accessdate=2020-11-17 |archive-date=2020-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008100733/https://sites.google.com/site/goyadisparatesinterpretaciones/23-bibliografia |url-status=dead }}</ref>. == Галерија == == Делата од циклусот == Делата се од првото издание од 1864 година, денес чувани во Музејот Прадо во Мадрид <gallery mode=packed heights=150> Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 01 - Disparate femenino.jpg|''' 1: ''Женска безумност''''' , 24.3 x 35.3&nbsp;cm Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 02 - Disparate de miedo.jpg|''' 2: ''Страшна безумност''''' '', 24.4 x 35,3&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 03 - Disparate ridículo.jpg|''' 3: ''Смешна безумност ''''' , 24.5 x 35.3&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 04 - Bobalicón.jpg|''' 4: ''Бобаликон''''' <br>''(Simpleton's folly)''<br>24.3 x 35.2& cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 05 - Disparate volante.jpg|'''Νο. 5: ''Одлетај''''' , 24.4 x 35.2&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 06 - Disparate cruel.jpg|''' 6: ''Сурова безумност ''''' , 24.3 x 35.1&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 07 - Disparate desordenado.jpg|''' 7: ''Нарушена безумност ''''' , 24.4 x 35.2&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 08 - Los ensacados.jpg|''' 8: '' Безумности во вреќи''''', 24.4 x 35.1&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 09 - Disparate general.jpg|''' 9: ''Општа безумност ''''' ,24.1 x 35.1&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 10 - El caballo raptor.jpg|'''10: ''Киднапирање на коњ ''''' Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 11 - Disparate pobre.jpg|'''11: ''Стани сиромашен''''' , 24.4 x 35.2&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 12 - Disparate alegre.jpg|''' 12: ''Весела безумност ''''' , 24.3 x 35.2&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 13 - Modo de volar.jpg|'''13: ''Начин на летање''''' , 24.4 x 35.3&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 14 - Disparate de carnaval.jpg|'''14: ''Карневалски безумности ''''', 24.2 x 35.2&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 15 - Disparate claro.jpg|'''15: ''Јасна безумност ''''' , 24,3 x 35,2&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 16 - Las exhortaciones.jpg|''' 16: ''Опомените''''' ,24.4 x 35.3&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 17 - La lealtad.jpg|''' 17: '' Лојалност''''' <br>'', 24.4 x 35.1&nbsp;cm. Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 18 - Disparate fúnebre.jpg|'''18: ''Погребна безумност ''''' , 24.3 x 35.2&nbsp;cm. </gallery> === Шетирите графички дела од подоцна === <gallery mode=packed heights=150> Image:Prado - Los Disparates (1877) - Disparate de toritos.jpg|'''''Потпали ги биковите''''', 24,3 x 35,5&nbsp;cm. (жиг) /30,6 x 44,5&nbsp;cm. ( целиот лист) Image:Prado - Los Disparates (1877) - Disparate de bestia.jpg|'''''Полудување''''', 24,3 x 35,5&nbsp;cm. (жиг) /30 x 42,8&nbsp;cm. (целиот лист) Image:Prado - Los Disparates (1877) - Disparate conocido.jpg|'''''Познати безумности ''''', 24,2 x 35,6&nbsp;cm. (жиг) /30,1 x 44,1&nbsp;cm. (целиот лист) Image:Prado - Los Disparates (1877) - Disparate puntual.jpg|'''''Пукај точно''''', 24,6 x 35,6&nbsp;cm. (жиг) /30,2 x 43,8&nbsp;cm. (целиот лист) </gallery> === Подготвителни цртежи за серијата === <gallery mode=packed heights=150> File:Goya Disparate femenino drawing.jpg|Цртеж за '''''Женска безумност ''''' File:Goya Disparate de miedo drawing.jpg|Цртеж за '''''Оди исплашен''''' File:Goya Disparate ridículo drawing.jpg|Цртеж за '''''Оди смешно''''' File:Goya Bobalicón drawing.jpg|Цртеж за '''''Бобаликон''''' File:Goya Disparate cruel drawing.jpg|Цртеж за '''''Бидете сурови''''' File:Goya Disparate desordenado drawing.jpg|Цртеж за '''''Несреден безумник''''' File:Goya Los ensacados drawing.jpg|Цртеж за '''''Вреќичката''''' File:Goya Disparate general drawing.jpg|Цртеж за '''''Општи безумности ''''' File:Goya El caballo raptor drawing.jpg|Цртеж за ''''' Грабнување на коњ ''''' File:Goya Disparate pobre drawing.jpg|Цртеж за '''''Стани бедо''''' File:Goya Disparate alegre drawing.jpg|Цртеж за '''''Лудувај''''' File:Francisco de Goya y Lucientes - Ways of Flying - Google Art Project.jpg|Цртеж за '''''Режим на летање''''' File:Goya Disparate claro drawing.jpg|Цртеж за '''''Оди јасно''''' File:Goya Las exhortaciones drawing.jpg|Цртеж за '''''Опомените''''' File:Goya La lealtad drawing.jpg|Цртеж за '''''Лојалноста''''' </gallery> === Цртежите кои не биле преработени за графички отпечатоци === <gallery mode=packed heights=150> File:Goya Los elefantes (Disparate de bestia) drawing.jpg|'''''Слонови (sверови безумни)''''' File:Goya La desesperación de Satán drawing.jpg|'''''Очајот на сатаната''''' File:Goya El tragafuego drawing.jpg|'''''Оган јаде''''' File:Goya Dos personajes asomándose a una salida luminosa drawing.jpg|'''''Два лика се наведнуваат на излезот од светлината''''' File:Goya Personajes trepando sobre un gigante acostado drawing.jpg|'''''Ликови кои се искачуваат на легнат гигант''''' File:Goya El pavo real vanidoso drawing.jpg|'''''Суетниот паун''''' </gallery> ==Наводи== {{наводи}} == Литература == *Bozal, Valeriano (2005). ''Franciso Goya, life and work'' '''II'''. 2 vols. Madrid: Tf Editores. pp.&nbsp;199–217. {{ISBN|84-96209-39-3}}. *Bozal, Valeriano (1994). Goya (1994 edition). Madrid: Alianza Editorial. pp.&nbsp;57–60. {{ISBN|8420646539}}. *Carrete Parrondo, Juan; Centellas Salamero, Ricardo; Fatás Cabeza, Guillermo (1996). ''Goya ¡Qué valor! V. Disparates''. Zaragoza: Caja de Ahorros de la Inmaculada. {{ISBN|84-88305-35-4}}. *Glendinning, Nigel (1993). ''"Francisco de Goya", Art and its creators''. Cuadernos de Historia 16 (30). D.L.34276-1993. *Gómez de la Serna, Gaspar (1969). ''Goya and his Spain''. Madrid: Alianza Editorial. {{ISBN|9788420611853}}. ==Надворешни врски== * [http://www.museodelprado.es/goya-en-el-prado/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=29 Goya en el Prado, ''Disparates''] * {{cite web|url=http://blantonmuseum.org/2015/02/beyond-all-reason-goya-and-his-disparates/|last=Cushing|first=Douglas|title=Beyond All Reason: Goya and his Disparates|publisher=[[Blanton Museum of Art]]|date=2015-02-23|accessdate=2020-11-17|archive-date=2017-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170503183257/http://blantonmuseum.org/2015/02/beyond-all-reason-goya-and-his-disparates/|url-status=dead}} * {{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/disparate-goya-1272209.html|last=Lubbock|first=Tom|title=Culture: Disparate Goya|newspaper=The Independent|date=1997-03-11}} * [http://www.all-art.org/neoclasscism/disparates1.html ''Los disparates'' (imágenes de los grabados; en inglés).] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081012181628/http://www.all-art.org/neoclasscism/disparates1.html |date=2008-10-12 }} * [https://sites.google.com/site/arteprocomun/bibliografia-sobre-las-estampas-de-francisco-goya Bibliografía actualizada (febrero de 2016) sobre Los Disparates] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гоја Франциско}} [[Категорија:Слики од Франсиско Гоја]] [[Категорија:Графички циклуси на Франциско Гоја]] [[Категорија:Графички циклус „Безумности“]] kspc0ar7n8xm3iyimu2dx5nqcu4mspk 0 1254420 5591522 5012055 2026-07-13T13:39:48Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5591522 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} ''''' Биковите од Бордо ''''' ([[француски ]]– '''''Les Taureaux de Bordeaux''''') — серија од четири [[литографија]] со сцени на [[борба со бикови]] од шпанскиот сликар [[Франциско Гоја]], создадени во 1825 година за време на неговиот егзил во Франција.<ref>[https://museogoya.ibercaja.es/en/los-toros-de-burdeos.php / THE BULLS OF BORDEAUX]</ref>. == Историја == Поради репресиите Гоја се преселил во [[Франција]], се населил во [[Бордо]] каде што го поминал остатокот од својот живот. Кога Гоја пристигнал во Франција, еден пријател го опишал како „глув, стар, бавен и слаб “. Во Бордо, Гоја ги сликал своите пријатели, правел низа акварели, минијатури на слонова коска, продолжил да ги пополнува своите книги со скици и експериментирал со литографијата. Иако Гоја првпат експериментирал со релативно новиот медиум - литографијата во [[1819]], тој ќе го оствари своето најголемо достигнување во медиумот во Бордо под раководство на главниот печатач, Сиприен Галон <ref>[https://www.thehistoryofart.org/francisco-de-goya/bulls-of-bordeaux/ Francisco de Goya]</ref>. До ноември 1925 година биле отпечатени над сто литографски фолии. Серијата била наменета и за комерцијални цели, но тоа било неуспешно, делумно поради тоа што експресивната употреба на формата од Гоја била радикално различна од уредниот изглед на повеќето литографии од тоа време. Како и со многу од неговите последни дела, Гоја тука се враќал на борбите со бикови. Тука спаѓале и неговите „Портрети на Ферера“ (шпанско семејство што живеело во [[Париз]]) и „Курсот на матадоритес“, обете создадени во Париз во 1824 година. [[Шарл Бодлер]] ја наркол серијата како „воодушевувачки графички отпечатоци, огромни слики во минијатура“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.frick.org/sites/default/files/archivedsite/exhibitions/goya/text_lithographs.htm/ |title=Goya's Last Works — The Bordeaux Lithographs |accessdate=2020-11-17 |archive-date=2020-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106191359/https://www.frick.org/sites/default/files/archivedsite/exhibitions/goya/text_lithographs.htm |url-status=dead }}</ref>. == Творечки одлики == Циклусот „Биковите од Бордо“ е неговиот последен циклус и спаѓа меѓу последните негови дела. И покрај тоа, експериментирајќи во новиот графички медиум – литографијата, Гоја, внесува новини кои биле понапред од времето- експресивни, драматични темносиви премини, контрасти, силни импресии и еден вид експресионизам кој што за основа го зема мотивот на борбата со биковите а всушност е ликовно истражување чии естетски, идејни и творечки реализации се пораки за идното време.<ref>[https://books.google.mk/books/about/La_Tauromaquia.html?id=NlJbAAAAcAAJ&redir_esc=y/ La Tauromaquia: And The Bulls of Bordeaux]</ref>. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Mariano Ceballos riding a bull from the 'Bulls of Bordeaux' MET DP124106.jpg|''Прославениот Американец, Маријано Себалос'' File:A picador caught by a bull, from the 'Bulls of Bordeaux' MET MM7175.jpg|''Пикадор фатен од бик'' File:Spanish Entertainment from the 'Bulls of Bordeaux' MET 22AA BG37R3M.jpg|''Шпанска забава'' File:Bullfight in a divided ring, from the 'Bulls of Bordeaux' MET DP124107.jpg| ''Корида во поделен ринг''. </gallery> ==Наводи== {{наводи}} == Литература == *José María de Cossío|COSSÍO, José María de]], ''El Cossío|Los toros. Tratado técnico e histórico'', Espasa Calpe, Madrid, 2007. Volumen 9, «Arte I», págs. 125-131. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гоја Франциско}} [[Категорија:Слики од Франсиско Гоја]] [[Категорија:Графички циклуси на Франциско Гоја]] [[Категорија:Графички циклус „ Биковите од Бордо “]] inei3s0k16w56y2l653f6q29jqunewi 0 1255273 5591512 5493922 2026-07-13T13:28:11Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591512 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} '''Смртта на Артемио Круз''' ([[шпански јазик|шпански]]: ''La muerte de Artemio Cruz'') — [[роман]] на мексиканскиот писател [[Карлос Фуентес]] од 1962 година. Фуентес започнал да го пишува романот во [[Хавана]], во мај 1960 година, а го завршил во [[Мексико]], во декември 1961 година.<ref name="Karlos Fuentes 2015">Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015.</ref> [[File:Collage revolución mexicana.jpg|thumb|[[Мексиканска револуција]] 1910 година]] ==Посвета и цитати== Фуентес му го посветил романот на [[Чарлс Рајт Милс]], нарекувајќи го „единствениот глас на [[Северна Америка]], пријател и сопатник во борбата за [[Латинска Америка]]“.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 7.</ref> На почетокот од романот, Фуентес наведува пет цитати, и тоа: од „[[Есеи (Монтењ)|Есеите]]“ на [[Монтењ]], од „Големата сцена на светот“ на [[Калдерон де ла Барка - Педро|Калдерон]], од „[[Црвено и Црно|Црвено и црно]]“ на [[Стендал]], од „Бескрајна смрт“ на [[Хосе Горостиса]] и [[стих]] од една мексиканска народна песна („Не вреди животот: животот ништо не вреди“.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 5.</ref> ==Содржина== * Артемио Круз, богат [[Бизнис|стопанственик]] на возраст од 71 година, лежи на [[смрт]]ната постела. Тогаш се присетува на претходниот ден, 9 април 1959 година, кога со [[авион]] допатувал во [[Град Мексико]]. За време на летот се запалил еден од моторите на авионот и сите патници ги фатила паника, а само тој останал присебен. Сепак, авионот успешно слетал, а подоцна, во својата канцеларија, Артемио се онесвестил по што е пренесен дома. Таму, тој се бори за животот, во присуство на сопругата Каталина и ќерката Тереза, кои најмногу се интересираат за неговиот [[тестамент]]. Во собата доаѓа и неговиот секретар Падиља, кој на Артемио му ги пушта неговите снимени разговори. Додека лежи, тој се присетува на најважните случки од неговиот живот.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 9-18.</ref> * 6 јули 1941 година: Возејќи се кон својата канцеларија, Артемио ги здогледал сопругата Каталина и ќерката Тереза како одат да купат гардероба. Во канцеларијата, тој имал состанок со американските [[Инвестиции|инвеститори]] од кои барал голем износ пари како надомест за тоа што им обезбедил концесија за експлоатација на рудните богатства.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 18-36.</ref> * 20 мај 1919 година: Артемио го посетил таткото на соборецот Гонсало Бернал со кого бил заедно [[затвор]]ен. Неговата намера била да му ги откупи побарувањата од селаните, а потоа да му ја одземе земјата. За да си го сочува имотот, гсподинот Бернал се согласил да му ја даде ќерката Каталина за жена, иако таа сакала друг човек.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 36-62.</ref> * 4 декември 1913 година: За време на [[Мексиканска револуција|Мексиканската револуција]], Артемио бил поручник во [[револуционер]]ната војска. Еднаш, тој ја сретнал Регина во која се заљубил и оттогаш таа го следела насекаде и тие повремено се среќавале. Додека [[војска]]та била сместена во едно село, Артемио и Регина изнајмиле соба, минувајќи го слободното време заедно. Наеднаш, тој добил наредба да го напушти селото, а за време на борбата со владината војска, тој избегал при што одбил да му помогне на еден ранет соборец. Меѓутоа, никој не дознал за неговото бегство и по борбата, тој бил славен како херој. Кога се вратил во селото, Артемио ги здогледал жителите кои ги обесила владината војска, а меѓу нив била и Регина.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 62-91.</ref> * 3 јуни 1924 година: Иако поминале неколку години од [[брак]]от, Каталина продолжила да го мрази својот сопруг, меѓутоа секоја ноќ страстно водела љубов со него. Во меѓувреме, нејзиниот татко умрел, а Артемио постепено го зголемувал богатството, претворајќи се во [[лихва]]р и голем земјопоседник кој вешто манипулирал со сиромашните селани и се служел со нечесни методи за да им ја откупи земјата на старите господари. Артемио и Каталина речиси воопшто не разговарале, иако таа му родила син, а била бремена со второто дете. Наспроти нејзиниот презир и омраза кон него, Артемио ја сакал сопругата, но никогаш не собрал храброст отворено да го признае тоа. Користејќи ја поддршката од селаните, тој се кандидирал за пратеник во федералниот [[парламент]].<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 91-123.</ref> * 23 ноември 1927 година: Во домот на Артемио дошле луѓето од полицијата, кои барале од него да избере дали ќе му биде верен на претседателот или на неговиот политички противник. Артемио, кој отсекогаш имал чувство да ја избере победничката страна, се приклонил кон власта која пак му ветила поддршка во неговите деловни потфати.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 123-144.</ref> * 11 септември 1947 година: Артемио се сеќава на едно летување во придружба на младата убава [[Проституција|проститутка]] Лилија. Додека се возеле со [[јахта]], таа флертувала со младиот сопственик на јахтата, а тогаш Артемио сфатил дека остарел. Исто така, тој се сеќава на заедничката прошетка со синот Лоренсо на својот имот во Кокуја.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 144-166.</ref> * 22 октомври 1915 година: Артемио се сеќава на еден воен поход во кој неговиот одред бил испратен во извидница, но паднал во заседа при што речиси сите негови војници погинале, а тој бил заробен од војската на [[Панчо Виља]]. На патот кон блиското село, тој се скрил во еден напуштен [[рудник]], но кога излегол, повторно паднал во рацете на непријателската војска. Заповедникот на војската, [[полковник]]от Сагал, му понудила слобода, ако му ги открие плановите на владината армија, но Артемио одбил да биде предавник, поради што бил осуден на [[Смртна казна|смрт]] со стрелање. Во [[затвор]]от, тој го запознал Гонсало Бернал, кој во еден разговор ги споменал татко му и сестра му Каталина. По разговорот, Артемио ја прифатил улогата на предавник и така си го спасил животот, додека Гонсало бил стрелан. Токму во тој миг, владината армија го нападнала селото, а Артемио го совладал полковникот Сагал, потоа го предизвикал на [[двобој]] и го убил.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 166-207.</ref> * 12 август 1934 година: Артемио се сеќава на средбата со Лаура во нејзиниот стан. Неа ја запознал случајно, на еден концерт, по еден месец закажале состанок и потоа станале љубовници. Лаура била пријателка со Каталина, која не знаела ништо за нејзината врска со Артемио. За време на разговорот меѓу Артемио и Лаура, заѕвонил [[телефон]]от - тоа била Каталина, која ја поканила Лаура на гости. Лаура, која започнала постапка за [[развод]], била уморна од врската со Артемио и побарала и тој да се разведе, но Артемио претпочитал да ја продолжат врската на дотогашниот начин. Малку подоцна, Артемио чувствува силна болка во [[стомак]]от и за да заборави на неа, се сеќава на својата средба со синот Лоренсо во Кокуја: јавајќи ги коњите, тие стигнале до морскиот брег, а тогаш Лоренсо го известил дека има намера да го напушти домот.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 207-226.</ref> * 3 февруари 1939 година: Артемио се сеќава на последното писмо од Лоренсо, кој учествувал во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]]. При крајот на војната, Лоренсо и неговиот другар Мигел биле принудени да се повлечат од еден град во кој навлегла [[фашист]]ичката војска. Притоа, тие сретнале неколку девојки, меѓу кои и Долорес во која веднаш се заљубил Лоренсо. Додека се повлекувале преку [[Пиринеи]]те, бегајќи во [[Франција]], над колоната бегалци надлетал еден непријателски [[авион]] и тогаш погинал Лоренсо. Другарите го зеле писмото кое тој го чувал во кошулата кое подоцна Мигел му го испратил на Артемио. Сеќавајќи се на тој ден, Артемио жали за изгубениот син, го преиспитува своето минато и мисли на неизбежната смрт.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 227-250.</ref> * 31 декември 1955 година: Артемио се сеќава на прославата на [[Новогодишна ноќ|новогодишната ноќ]] во својата вила, каде традиционално канел голем број пријатели, познаници и видни луѓе. На прославата не присуствувале сопругата Каталина и ќерката Тереза, кои живееле одделно, во друга куќа, а тој живеел со љубовницата Лилија. Пред пристигнувањето на гостите, тој позирал пред група [[фотограф]]и. Кога се појавиле првите гости, пијаната Лилија се однесувала недолично и Артемио ѝ удрил шлаканица. За време на прославата, тој се држел повлечено и само ги набљудувал гостите, свесен за нивниот неморал и расипаност, а по некое време, се повлекол во својата соба, оставајќи ги гостите. Лежејќи на смртната постела, Артемио се сеќава на своето минато, особено на Регина и на Лоренсо, а тогаш пристигнува амбулантната кола за да го однесе на [[болница]].<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 250-281.</ref> * 18 јануари 1903 година: Артемио се сеќава на времето кога како 13-годишно дете живеел на имотот на семејството Менчака во Кокуја. Во минатото, семејството било богато и моќно, но откако господарот Атанасио бил убиен во заседа, имотот бил преземен од друг господар, а неговиот брат Педрито останал да живее во семејната куќа, станувајќи [[Алкохолизам|алкохоличар]]. Артемио се родил во една колиба на имотот, како вонбрачно дете на Изабела Круз и на господарот Атанасио, кој веднаш потоа ја избркал Изабела од својот имот, а за Артемио се грижел братот на Изабела, Лунеро. Меѓутоа, еден ден, Лунаро му соопштил дека мора да го напушти имотот. Тогаш, малиот Артемио за првпат влегол во куќата на господарите, ја зел пушката и го убил Педрито. Потоа, тој и Лунеро побегнале во планината, но Лунеро бил убиен и така Артемио станал сам на светот.<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 281-316.</ref> * 9 април 1889 година: На крајот од книгата, Артемио се наоѓа на болница. Хирурзите се обидуваат да го оперираат, но без успех, така што тој умира. Во последните мигови од животот, тој се сеќава на денот кога во една колиба во Кокуја се пораѓала Изабела Круз на која ѝ помагал братот Лунеро. Во мигот кога се родило детето, Лунеро ги слушнал чекорите на Атанасио кој се приближувал кон колибата...<ref>Karlos Fuentes, ''Smrt Artemija Kruza''. Beograd: Dereta, 2015, стр. 316-318.</ref> ==Ликови== Во романот е прикажан ликот на Артемио Круз, човек на смртната постела. Притоа, Фуентес го води читателот низ текот на свеста на човекот кој успеал да го победи [[живот]]от, но е принуден да го признае поразот од [[смрт]]та. Круз е архетипски јунак кој претставува спој на Чарлс Фостер Кејн, ликот од славниот филм на [[Орсон Велс]], „[[Граѓанинот Кејн]]“ и класичниот јунак од [[Руска книжевност|руската книжевна]] традиција. Некогашниот бестрашен [[револуционер]] со текот на времето ги губи идеалите и се претвора во земјопоседник кој безмилосно им ги одзема имотите на селаните и на старите земјопоседници, а подоцна станува и [[Медиуми|медиумски]] могул кој го контролира јавното мислење и така се одржува на површината од политичките превирања во [[Мексико]]. Тој ги користи сите средства за да се збогати, но во делото е прикажана и човечката страна на неговата сложена личност.<ref name="Karlos Fuentes 2015"/> ==За делото== Според повеќето критичари, „Смртта на Артемио Круз“ е најдоброто дело на Фуентес и можеби првото дело на [[Магичен реализам|магичниот реализам]] и предвесник на латиноамериканскиот книжевен бум. Притоа, во сите избори на најзначајните дела во латиноамериканската книжевност, овој роман зазема едно од врвните места. Романот го привлекува вниманието на критиката и на читателите со тематизирањето на универзалните прашања поврзани со искушенијата на злото, моќта и [[љубов]]та, но тој претставува и водич во душата на модерното Мексико, наследството на минатото и стравот на современото време. Како Орсон Велс, Фуентес се служи со [[филм]]ските техники кои вешто ги транспонира во книжевниот јазик (close-up, длабинската острина, флешбекот, паралелната монтажа итн.) и на тој начин ја манифестира писателската виртуозност.<ref name="Karlos Fuentes 2015"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Карлос Фуентес]] [[Категорија:Мексикански романи]] [[Категорија:Книги од 1962 година]] r6qnbclm39ymxlbu2h3goe42ojz7bi4 0 1256113 5591770 5567037 2026-07-14T06:10:41Z Bjankuloski06 332 /* Популациона густина */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591770 wikitext text/x-wiki '''Валвата стенотрема''' (''Valvata stenotrema'') е ендемски вид полжав во [[Охридско Езеро]] од фамилијата ''Гастропода'' (''Gastropoda''). Тој е еден од ендемските и доминантните видови од Охридските гастроподи, прозобранхии кои го населуваат езерото и неговите крајбрежни води.<ref name="ReferenceA">Polinski, V. 1929: Limnolo{ka ispitivawa Balkanskog Poluostrva, I. Reliktna fauna Gastropoda Ohridskog jezera. Glas Srp. Akad. Nauka, Beograd, 173(65)</ref><ref name="ReferenceB">Buxakoska-\oreska, B. 2012: Gastropoda od Ohridskoto Ezero i negovite krajbre`ni vodi kako objekt za razvivawe na GIS-baziran monitoring soglasno so EU-direktivata za vodi. Doktorska disertacija. Univerzitet ,,Sv.Kiril i Metodij”, PMF, Institut za biologija, Skopje</ref> ==Распространетост== ===Хоризонтална дистрибуција=== Во истражувањата на Хидробиолошкиот завод Охрид, видот Валвата стенотрема бил регистриран во далбочибна од 0,5 до 20 метри во литоралните профили додека од крајбрежните води од реката Сатеска, Добовјане и Ташмаруништа. Во литоралната зона, годишната средна вредност на густината за сите локалитети изнесувала 879 инд./ м², и тоа во горен литорал (од 0 до 5 метри длабочина) 632 инд./ м², додека во долен литорал (од 5 до 20 метри длабочина) 247 инд./ м². Вредностите за густината на Валвата стенотрема во литоралот биле највисоки во јануари, 2010 година со 1083 инд./ м², додека најниска густина имало во ноември 2009 година, со 500 инд./ м². Во останатиот период од истражувањата, популационата густина на видот во литоралот на Охридското Езеро се движела во границите од 575 до 958 инд./ м² на месечно ниво во истражуваните профили. ===Вертикална дистрибуција=== Највисоката вкупна густина на Валвата стенотрема забележана е на 5 метри длабочина, со 1383 инд./ м² , каде дното е претставено со макрофитски видови и вегетација , каде ''Chara spp.'' доминира. На другите длабочински точки густината од 2 до 251 инд./ м². Претставници од овој вид се евидентирани на 0,5 метри длабочина само во профилот Пристаниште со 25 инд./ м² на песокливо- каменесто дно. ===Популациона густина=== Популационата густина на видот Валвата стенотрема зависи директно и од животните услови, т.е. од природата на супстратот: *Песокливо- каменесто дно = 0-25 инд./ м²; *Песокливе-тињесто дно = 20-50 инд./ м²; *Ситна песок = отсуствува; *Субмерзна вегетација = 25-977 инд./ м²; *Тињесто дно = 0-50 инд./ м²; *Тињесто дно со вегетација = 25-1037 инд./ м²; *Черупкина зона = 25-100 инд./ м²; *Ливади од Chara = 25-887 инд./ м²; Најгуста популација била забележана на тињесто дно прекриено со вегетација, како и на густи ливади од хара. Спротивно, најниска популациона густина е регистрирана на кеменесто-песокливо дно . Претставници од овој вид воопшто не се евидентирани на живеалиште претставено од ситна песок. ===Локалитети=== Во Охридско Езеро, Валвата стенотрема бил регистриран на 25 локалитети : [[Радожда]], [[Ливадиште]], [[Калишта]], [[Струга]], [[Сатеска]], [[Св.Еразмо]], [[Далјан]], [[Канео]], [[Пристаниште]], [[Мазија]], [[Парк]], [[Горица]], [[Метропол]], [[Елешец]], [[Пештани]], [[Велидаб]], [[Велјапеш]], [[Трпејца]], [[Заум]], [[Љубаништа]], [[Черава]], влив и [[Св.Наум]]. Во местата по должината на реката [[Црн Дрим]] , видот Валвата стенотрема е регистриран во [[Добовјане]] и [[Ташмаруништа]].<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> ==Опис== Должината и пречникот на примероците на видот Валвата стенотрем се менува во зависност од длабочината на која тие живеат и подлогата т.е. должината на примероците во литоралот се зголемува со зголемување на длабочината. Должината на черупката на примероците се движи од 2005,12 до 2926,2 um, додека пречникот има димензии од 2245,69 до 3652,87 um. Просечните вредности на должината на врвот на Валвата стенотрем се движат во границите од 145,56 до 172,25 um , додека димензиите на пречникот се во границите од 121,38 до 195,45 um. Должината на завоите на Валвата стенотрем се движи во границите од 129,63 до 3666,56 um додека пречнкот од 202,36 до 3995,65 um. Просечните вредности на должината на [[оперкулум (риби)|оперкулум]]от се движат во границите од 2653,54 до 3161,65 um , додека димензиите на пречникот на истиот се во границите од 2136,98 до 2798,65 um.<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> ==Наводи== [[Категорија:Фауна на дно во Охридско Езеро]] 2sjs9ctri40u7s18xsq8o2ivc5f40s8 0 1256339 5591888 4593585 2026-07-14T08:55:48Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591888 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Graz, Herrengasse 18, 20.JPG|мини|Генералната дирекција на осигурителната компанија „ГРАВЕ “, изградена во Грац во 1900 година.]] '''ГРАВЕ''' ([[германски]]: ''Grazer Wechselseitige Versicherung AG'', ''GRAWE'') - австриско [[акционерско друштво]] за [[животно осигурување]] и [[неживотно осигурување]], со седиште во [[Грац]]. ==Историја== Друштвото ГРАВЕ е основано во 1828 година од [[Војвода|надвојводата]] Јохан од Австрија, како регионален осигурител од [[пожар]]и со седиште во Грац.<ref>„Осигурувањето ги штити најважните работи во животот“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 267, ноември 2020, стр. 10.</ref> ==Активности== Групацијата ГРАВЕ е составена од 18 подружници за [[осигурување]] во 13 земји во [[Европа]]. Покрај нив, групацијата е сопственик и на подружници во секторот на недвижностите и во финансиските услуги. Во 2020 година, по тринаесетти пат ГРАВЕ ја добил наградата „Recommender Award“ која ја доделува Здружението на финансиски [[маркетинг]] на Австрија (''FMVÖ'').<ref>„Осигурувањето ги штити најважните работи во животот“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 267, ноември 2020, стр. 10.</ref> ГРАВЕ се вбројува помеѓу најголемите австриски осигурителни друштва, со годишен прилив од премии од над 720 милиони [[Евро|евра]] и со околу 3,8 милиони договори за осигурување. Финансиската стабилност на GRAWE концернот се отсликува преку сопствениот капитал, кој е далеку над пазарниот просек, како и конзервативниот пристап и политиката на вложување. Средствата на клиентите најчесто се вложуваат во [[Обврзница|обврзници]], [[Државен запис|државни записи]] и [[депозит|депозити]] во [[банка|банки]]. И покрај тоа што може да применува поедноставна проценка на активата, ГРАВЕ ја проценува по строгиот принцип на пониска вредност.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.graweskopje.com.mk/mk/Grawe_Koncern.htm |title=Историја на концернот Grawe |accessdate=2020-12-15 |archive-date=2018-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902133938/http://www.graweskopje.com.mk/mk/Grawe_Koncern.htm |url-status=dead }}</ref> == ГРАВЕ во Македонија == Во 2007 година била основана првата подружница на австриската група ГРАВЕ во Македонија, под името „[[Граве (претпријатие)|ГРАВЕ Скопје]]“. ГРАВЕ осигурување а.д. Скопје е осигурително друштво кое работи со дозвола добиена од [[Министерство за финансии на Македонија|Министерство за финансии]] на Република Македонија, со решение број 11-18652/3од 15.01.2007 година и со регистрација од Централен регистар на РМ број 30120070001886 од 14.02.2007 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.graweskopje.com.mk/mk/Grawe_Koncern.htm |title=Историја на Grawe а.д. Скопје |accessdate=2020-12-15 |archive-date=2018-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902133938/http://www.graweskopje.com.mk/mk/Grawe_Koncern.htm |url-status=dead }}</ref> Во 2019 година, групата ГРАВЕ го купила друштвото „ЕУРОСИГ“ АД Скопје кое било интегрирано во групата под името „ГРАВЕ Неживот Скопје“. Во март 2020 година, групата ГРАВЕ го презела друштвото [[Еуролинк осигурување]].<ref>„Осигурувањето ги штити најважните работи во животот“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 267, ноември 2020, стр. 12.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Економија на Австрија]] ejue0bqotaxbbf5dl43evckpy9gjmyh 4 1257004 5591540 5549856 2026-07-13T13:47:47Z P.Nedelkovski 47736 5591540 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Shared Knowledge Logo.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2021 година биле одржани 102 '''[[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки денови]]'''. Уредувачките денови биле изведени во текот на еден ден од 24 часа, со почеток во 00:00 и крај во 23:59 истиот ден. Предвид биле земени сите создадени или подобрени статии, предлошки и модули на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник било пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Одржани денови == === Дела на Виктор Иго === [[Податотека:Victor Hugo 001.jpg|180п|десно|Уредувачки ден „Дела на Виктор Иго“]] На 5 јануари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Дела на Виктор Иго“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Виктор Иго можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Modèle:Palette Victor Hugo]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Виктор Иго]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Виктор Иго]] (Н)|[[Деведесет и трета]] (Н)|[[Рајна (Иго)]] (Н)|[[Торкемада (пиеса)]] (Н)}} |- | 2 |[[Корисник:Chnitke|Chnitke]] |{{подреден список|[[Песни од самрак]] (Н)|[[Внатрешни гласови]] (Н)|[[Оди и разна поезија]] (Н)|[[Нови оди]] (Н)|[[Есенски лисја]] (Н)|[[Уметност да се биде дедо]] (Н)|[[Папа (Иго)]] (Н)|[[Песни од улиците и шумите]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] |{{подреден список|[[Наполеон Малиот]] (Н)|[[Дела и зборови]] (Н)|[[Историја на еден злостор]] (Н)|[[Религии и религија]] (Н)|[[Бурграви]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Божиќна кујна === [[Податотека:Christmas table (Serbian cuisine).jpg|230п|десно|Уредувачки ден „Божиќна кујна“]] На 7 јануари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Божиќна кујна“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со Божиќната кујна можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на руски јазик: ** [[:ru:Категория:Рождественская еда]] * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Christmas food]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 |[[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] |{{подреден список|[[Божиќна гуска]] (Н)}} |- | 2 |[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] |{{подреден список|[[Колач (печиво)]] (Н)|[[Мандарина]] (Н)|[[Јатка (храна)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (А) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (А)“]] На 12 јануари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (А)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквата А било препорано да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://www.pelister.org/folklore/songs/index.php Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ако одам во Битола]] (Н)|[[Ајде да одиме во Битола]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Горец|Горец]] | {{подреден список|[[Ако умрам Македонијо]] (Н)|[[Ајде поминувам, заминувам]] (Н)|[[А бре невесте]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] |{{подреден список|[[Алов бајрак Македонски]] (Н)|[[Ајде пукна пушка]] (Н)|[[Ај што оган гори во планина]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Управна поделба на Хонгконг === [[Податотека:Regional Emblem of Hong Kong.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Управна поделба на Хонгконг“]] На 14 јануари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Управна поделба на Хонгконг“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со управната поделба на Хонгконг можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на кинески јазик: ** [[:zh:模板:香港十八區]] * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Districts of Hong Kong]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управна поделба на Хонгконг]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Централен и Западен Округ (Хонгконг)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Острови (округ)]] (Н)|[[Северен Округ (Хонгконг)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Штипско === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Штипско“]] На 19 јануари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Штипско“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Штипско било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Штипско]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Ниви на Веселин Јованов (Црвулево)]] (Н)|[[Кула (Црвулево)]] (Н)|[[Говедарски Пат (Црвулево)]] (Н)|[[Батулица (Црвулево)]] (Н)|[[Солунски Рид (Судик)]] (Н)|[[Дугени (Судик)]] (Н)|[[Аџибунар (Суво Грло)]] (Н)|[[Гробишта (Суво Грло)]] (Н)|[[Ќоилук (Суво Грло)]] (Н)|[[Црквиште (Софилари)]] (Н)|[[Поле (Софилари)]] (Н)|[[Тумба (Селце)]] (Н)|[[Јарма (Селце)]] (Н)|[[Бавчи (Пухче)]] (Н))|[[Градиште (Пухче)]] (Н)|[[Кала (Пухче)]] (Н)|[[Пухче (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Рамниште (Пухче)]] (Н)|[[Бунар (Лесковица)]] (Н)|[[Голема Нива (Лесковица)]] (Н)|[[Дабјата (Лесковица)]] (Н)|[[Дворот на Божин Николов (Лесковица)]] (Н)|[[Сопот (Лесковица)]] (Н)|[[Стари Гробишта (Лесковица)]] (Н)|[[Суни Чешма (Лесковица)]] (Н)|[[Над Црква (Крупиште)]] (Н)|[[Црква Св. Никола (Крупиште)]] (Н)|[[Рудина (Свети Николе)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Градиште (Криви Дол)]] (Н)|[[Грамади (Криви Дол)]] (Н)|[[Долна Бежанија (Криви Дол)]] (Н)|[[Јанчовец (Криви Дол)]] (Н)|[[Дива Топола (Долани)]] (Н)|[[Ерџелија (Долани)]] (Н)|[[Јаребичова Вода (Долани)]] (Н)|[[Кале (Долани)]] (Н)|[[Кутлевец (Долани)]] (Н)|[[Рамниште (Долани)]] (Н)|[[Ќерамидница (Долани)]] (Н)|[[Чука (Долани)]] (Н)|[[Црква Св. Пантелеј (Брест)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Пјер Огист Реноар === [[Податотека:Pierre-Auguste Renoir, Le Moulin de la Galette.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Пјер Огист Реноар“]] На 21 јануари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Пјер Огист Реноар“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Пјер Огист Реноар можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Pierre-Auguste Renoir]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Балот кај Мулен де ла Галет]] (Н)|[[Ложа (Реноар)]] (Н)|[[Сликарот Моне во неговата градина во Аржантеј]] (Н)|[[Големите капачки (Реноар)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Капачки (Реноар)]] (Н)|[[Мајка и деца]] (Н)|[[Танц во град]] (Н)|[[Мртва природа: цвеќиња]] (Н)|[[После капење (Реноар)]] (Н)|[[Лулашка (Реноар)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Населени места во Кушница === [[Податотека:Dimos Pangeou - East Macedonia - Thrace.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Населени места во Кушница“]] На 26 јануари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Населени места во Кушница“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во општината Кушница можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на бугарски јазик: ** [[:bg:Шаблон:Дем Кушница]] * од Википедија на грчки јазик: ** [[:el:Πρότυπο:Δήμος Παγγαίου]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кушница]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Горјан]] (П)|[[Никишјан]] (П)|[[Палихор (Правишко)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Долно Кочан]] (Н)|[[Пренчово]] (Н)|[[Кинали]] (Н)|[[Шарли]] (Н)|[[Карјани]] (Н)|[[Левтера]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Писма === [[Податотека:Languages Graphic.svg|десно|180п|Уредувачки ден „Писма“]] На 28 јануари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Писма“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за писмата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Alphabet]] ** [[:en:Types of writing systems]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Историја на азбуката]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Хиератско писмо]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Палмирска азбука]] (Н)|[[Хатранска азбука]] (Н)|[[Еламска азбука]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Палеохебрејска азбука]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (Б) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (Б)“]] На 4 февруари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (Б)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквата Б било препорачано да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Бојот започна горе Крушево]] (Н) | [[Бојот започна браќа]] (Н) |[[Бог да го убие Шефки качакот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Битола, мој роден крај]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Гевгелиско === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Гевгелиско“]] На 9 февруари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Гевгелиско“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Гевгелиско било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Гевгелиско]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] |{{подреден список|[[Зад Камен (Стојаково)]] (Н)|[[Друмот II (Стојаково)]] (Н)|[[Друмот I (Стојаково)]] (Н)|[[Црквиште (Смоквица)]] (Н)|[[Ќерамидница (Смоквица)]] (Н)|[[Туфка (Смоквица)]] (Н)|[[Св. Илија (Смоквица)]] (Н)|[[Мраморот (Смоквица)]] (Н)|[[Леските (Смоквица)]] (Н)|[[Градиште (Смоквица)]] (Н)|[[Вишов Јавор (Смоквица)]] (Н)|[[Аерот (Смоквица)]] (Н)|[[Ветка Црква (Смоквица)]] (Н))|[[Агова Чешма (Смоквица)]] (Н)|[[Аузо (Габрово)]] (Н)|[[Дедовец (Габрово)]] (Н)|[[Кочиње (Габрово)]] (Н)|[[Лалово Трло (Габрово)]] (Н)|[[Селиште (Габрово)]] (Н)|[[Стојков Рид (Габрово)]] (Н)|[[Студенка (Габрово)]] (Н)|[[Гробишта (Милетково)]] (Н)|[[Лозјата (Милетково)]] (Н)|[[Манастир (Милетково)]] (Н)|[[Смреков Рид (Милетково)]] (Н)|[[Малечок Прлик (Моин)]] (Н)|[[Мечкин Дол (Моин)]] (Н)|[[Трајкова Чешма (Моин)]] (Н)|[[Тутулен (Моин)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Долна Црква (Миравци)]] (Н)|[[Крчаново (Миравци)]] (Н)|[[Мегдан (Миравци)]] (Н)|[[Чаушевец (Миравци)]] (Н) |[[Колник (Прдејци)]] (Н)|[[Башот (Негорци)]] (Н)|[[Говедарникот (Негорци)]] (Н)|[[Гурбиш (Негорци)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Фјодор Достоевски === [[Податотека:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|180п|десно|Уредувачки ден „Дела од Фјодор Достоевски“]] На 11 февруари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Дела од Фјодор Достоевски“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Фјодор Достоевски можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на руски јазик: ** [[:ru:Шаблон:Фёдор Достоевский]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Фјодор Достоевски]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Двојник (роман)]] (Н)|[[Неточка Незванова (роман)]] (Н)|[[Дедовиот сон]] (Н)|[[Понижени и навредени]] (Н)|[[Вечниот маж]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Сон на смешниот човек]] (Н)|[[Бели ноќи (расказ)]] (Н)|[[Господин Прохарчин]] (Н)|[[Бобок]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Крокодил (расказ)]] (Н)|[[Селанецот Мареј]] (Н)|[[Зимски записи за летните впечатоци]] (Н)|[[Елка и свадба]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Отомански договори === [[Податотека:HGM Türkische Standarte 1683.jpg|240п|десно|Уредувачки ден „Отомански договори“]] На 16 февруари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Отомански договори“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за отоманските договори можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на турски јазик: ** [[:tr:Şablon:Osmanlı İmparatorluğu antlaşmaları]] * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Ottoman treaties]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Отомански договори]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Договор од Цариград (1913)]] (Н)|[[Атински договор]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Букурешки договор (1918)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Договор од Буша]] (Н)|[[Скадарски договор]] (Н)|[[Лондонски договор (1840)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Албрехт Дирер === [[Податотека:Albrecht Dürer - Jesus among the Doctors - Google Art Project.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Албрехт Дирер“]] На 18 февруари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Албрехт Дирер“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Албрехт Дирер можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Albrecht Dürer]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Албрехт Дирер]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Список на дрвописи од Албрехт Дирер]] (Н)|[[Список на гравури од Албрехт Дирер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Автопортрет на 13 години]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Мадона на животните]] (Н)|[[Крило на модроврана]] (Н)|[[Зајак (Дирер)]] (Н)|[[Светото семејство со три зајаци]] (Н)|[[Посета (Дирер)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Населени места во Кожани === [[Податотека:Dimos Kozanis - West Macedonia.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Населени места во Кожани“]] На 23 февруари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Населени места во Кожани“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за населените места во општината Кожани можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на бугарски јазик: ** [[:bg:Шаблон:Дем Кожани]] * од Википедија на грчки јазик: ** [[:el:Πρότυπο:Δήμος Κοζάνης]] '''Забелешка:''' Препроачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Кожани]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Велишта (Кожанско)|Велишта]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Баракли (Кајларско)]] (Н)|[[Бахче Ловаси]] (Н)|[[Агија Параскеви (Каракамен)]] (Н)|[[Деделер (Кожанско)]] (Н)|[[Ишиклар]] (Н)|[[Ново Требино]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Програмски јазици === [[Податотека:Screenshot of some lines of html code, with input tags - 2014.png|220п|десно|Уредувачки ден „Програмски јазици“]] На 25 февруари 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Програмски јазици“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за програмските јазици можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of programming languages]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Програмски јазици]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Euclid (програмски јазик)]] (Н)|[[Orc (програмски јазик)]] (Н)|[[Ubercode]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Окрузи и околии во Кина === [[Податотека:China edcp location map.svg|230п|десно|Уредувачки ден „Окрузи и околии во Кина“]] На 2 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Окрузи и околии во Кина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за окрузите и околиите во Кина можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Counties of China]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Окрузи и околии во Кина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Гуангдунг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Шенси]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Охридско === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Охридско“]] На 4 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Охридско“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Охридско било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Пррепорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Охридско]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Горица (Горно Лакочереј)]] (Н)|[[Полица (Горно Лакочереј)]] (Н)|[[Ќерија (Горно Лакочереј)]] (Н)|[[Баник (Долно Лакочереј)]] (Н)|[[Дујгас (Долно Лакочереј)]] (Н)|[[Лак (Долно Лакочереј)]] (Н)|[[Св. Недела (Долно Лакочереј)]] (Н)|[[Градиште (Љубаништа)]] (Н)|[[Раица (Љубаништа)]] (Н)|[[Св. Атанасија (Љубаништа)]] (Н)|[[Св. Богородица (Љубаништа)]] (Н)|[[Св. Наум (Љубаништа)]] (Н)|[[Стара Колиба (Љубаништа)]] (Н)|[[Турски Гробишта (Љубаништа)]] (Н)|[[Белио (Лескоец)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Горно Поле (Мешеишта)]] (Н)|[[Горно Црквиште (Мешеишта)]] (Н)|[[Зад Лозја (Мешеишта)]] (Н)|[[Криви Загони (Мешеишта)]] (Н)|[[Редеш (Мешеишта)]] (Н)|[[Св. Илија (Мешеишта)]] (Н)|[[Чешмите (Мешеишта)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Манастириште (Вапила)]] (Н)|[[Умалиште (Вапила)]] (Н)|[[Маалски Рид (Орман)]] (Н)|[[Орман (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Чекоштина (Орман)]] (Н)|[[Св. Никола (Сирула)]] (Н)|[[Кулишта (Скребатно)]] (Н)|[[Св. Недела (Плаќе)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (В) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (В)“]] На 9 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (В)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквата В било препорачано да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Вардаре, Пирин кај ти е?]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Вратете се Македонци]] (Н) | [[Вие се оро македонско]] (Н) |[[Во Солуна Еди куле]] (Н)|[[В село се чешма градеше]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Вилијам Шекспир === [[Податотека:Shakespeare.jpg|180п|десно|Уредувачки ден „Дела од Вилијам Шекспир“]] На 11 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Дела од Вилијам Шекспир“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Вилијам Шекспир можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Works by William Shakespeare]] * '''Забелешка''': Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: ** [[Предлошка:Вилијам Шекспир]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Како ви е арно така]] (Н)}} |- | 2 |[[Корисник:Chnitke|Chnitke]] |{{подреден список|[[Кралот Лир]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] |{{подреден список|[[До Кралицата]] (Н)|[[Томас Лорд Кромвел]] (Н)|[[Лондонски блудник]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Острови во Балтичко Море === [[Податотека:Bathymetric map of the Baltic Sea-mk.svg|200п|десно|Уредувачки ден „Острови во Балтичко Море“]] На 16 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Острови во Балтичко Море“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за островите во Балтичко Море можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Islands in the Baltic Sea]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Острови во Балтичко Море]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Волин]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Суоменлина]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Касари]] (Н)|[[Кеселаид]] (Н)|[[Прангли]] (Н)|[[Уте (фински остров)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Јан ван Ајк === [[Податотека:Portrait of a Man in a Turban (Jan van Eyck) with frame.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Слики од Јан ван Ајк“]] На 18 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Јан ван Ајк“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Јан ван Ајк можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Jan Van Eyck]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Јан ван Ајк]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Торинско-милански часослов]] (Н)|[[Портрет на Арнолфиниеви]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Список на делата на Јан ван Ајк]] (Н)|[[Мадона на канцеларот Ролен]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Распнување (Ван Ајк)]] (Н)|[[Свети Христофор (според Ван Ајк)]] (Н)|[[Студија за портретот на кардиналот Николо Албергати]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Најдобри фудбалски лиги во Европа === [[Податотека:Premier league trophy icon.png|десно|180п|Уредувачки ден „Најдобри фудбалски лиги во Европа“]] На 23 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Најдобри фудбалски лиги во Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за најдобрите фудбалски лиги во Европа можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:UEFA leagues]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Лиги на УЕФА]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Ередивиси]] (Н)|[[Прва фудбалска лига на Чешка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Премиер лига на Босна и Херцеговина]] (Н)|[[Прва црногорска фудбалска лига]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Српска Суперлига]] (П)}} |- | 4 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Руска премиер лига]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Војни на Стариот Рим === [[Податотека:Roman Military banner.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Војни на Стариот Рим“]] На 25 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Војни на Стариот Рим“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за војните на Стариот Рим можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Ancient Roman Wars]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Војни на Стариот Рим]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Римско-партска војна (58-63)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Нумантска војна]] (Н)|[[Селевкидско-римска војна]] (Н)|[[Перуска војна]] (Н)|[[Ослободителна граѓанска војна]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Пустини во Северна Америка === [[Податотека:OpenMoji-color 1F3DC.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Пустини во Северна Америка“]] На 30 март 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Пустини во Северна Америка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статии за пустините во Северна Америка можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of North American deserts]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Долнокалифорниска Пустина]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Снејкова Рамнина]] (Н)|[[Вајоминшки Слив (физиографски регион)]] (Н)|[[Ел Вискаино]] (Н)|[[Јумска Пустина]] (Н)|[[Туле (пустина во Аризона)]] (Н)|[[Туле (пустина во Невада)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Прилепско === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Прилепско“]] На 1 април 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Прилепско“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Прилепско било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Полените (Витолиште)]] (Н)|[[Пртева Ливада (Витолиште)]] (Н)|[[Св. Петка (Витолиште)]] (Н)|[[Св. Харалампија (Витолиште)]] (Н)|[[Царичина Нива (Витолиште)]] (Н)|[[Црква Св. Атанас (Витолиште)]] (Н)|[[Црквиште (Витолиште)]] (Н)|[[Шупливец (Витолиште)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] |{{подреден список|[[Каравашчина (Витолиште)]] (Н)|[[Лачникот (Витолиште)]] (Н)|[[Лигораса (Витолиште)]] (Н)|[[Моклиште (Витолиште)]] (Н)|[[Куќата на Мантови (Варош)]] (Н)|[[Мечкина Дупка (Варош)]] (Н)|[[Падарница (Варош)]] (Н)|[[Под Кули (Варош)]] (Н)|[[Попадин Дол (Варош)]] (Н)|[[Св. Димитрија (Варош)]] (Н)|[[Св. Петар (Варош)]] (Н)|[[Св. Харалампија (Варош)]] (Н)|[[Ташачица (Варош)]] (Н)|[[Светец (Варош)]] (Н)|[[Црква 14 (Варош)]] (Н)|[[Црква 15 (Варош)]] (Н)|[[Градиште (Кокре)]] (Н)|[[Грамаѓе (Кокре)]] (Н)|[[Во Селото (Гуѓаково)]] (Н)|[[Градишка Тумба (Гуѓаково)]] (Н)|[[Козјаник (Гуѓаково)]] (Н)|[[Папрадишки Рид (Гуѓаково)]] (Н)|[[Писаник (Гуѓаково)]] (Н)|[[Солишка Падина (Гуѓаково)]] (Н)|[[Средна Падина (Гуѓаково)]] (Н)|[[Трнка (Гуѓаково)]] (Н)|[[Црнелица (Гуѓаково)]] (Н)|[[Спасица (Кокре)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Браненица (Штавица)]] (Н)|[[Полатица (Штавица)]] (Н)|[[Цуцул (Штавица)]] (Н)|[[Неделска Вода (Лопатица)]] (Н)|[[Селска Црква (Мал Радобил)]] (Н)|[[Ѓупско Маало (Старо Лагово)]] (Н)|[[Црква Св. Дух (Тројкрсти)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Емил Зола === [[Податотека:Emile Zola 1902.jpg|160п|десно|Уредувачки ден „Дела од Емил Зола“]] На 6 април 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Дела од Емил Зола“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Емил Зола можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Modèle:Palette Émile Zola]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Емил Зола]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Тајните на Марсеј]] (Н)|[[Мадлен Фера]] (Н)|[[Ураган (опера)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Поплава (роман)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Четирите дена]] (Н)|[[Детето крал]] (Н)|[[Месидор (опера)]] (Н)|[[Франсоа Зола]] (Н)|[[Ателје во Батињол]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Мевот на Париз]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Роми === {{главна|Википедија:Меѓународен ден на Ромите 2021}} [[Податотека:Emil Volkers Zigeunerlager vor Düsseldorf.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Роми“]] На 8 април 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Роми“. Потфатот бил дел од иницијативата за одбележување на Меѓународниот ден на Ромите во 2021 година во повеќе земји во светот, поттикната од страна на Викимедија Србија, којашто имала за цел создавање содржини за поголема покриеност на темите поврзани со Ромите и ромската култура на Википедија. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за и во врска со Ромите било препорачано да се користи [[meta:International Roma Day Edit-a-thon 2021/Article lists#People|потсписокот на предложени личности]] во рамки на глобалната иницијатива „Меѓународен ден на Ромите 2021“. ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Баја Саитовиќ-Лукин]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Јусуф Сулејман]] (Н)|[[Шабан Иљаз]] (П)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Киба Лумберг]] (Н)|[[Анхелита Варгас]] (Н)|[[Нина Дударова]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:44martin88|44martin88]] | {{подреден список|[[Штефан Баника Постариот]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:IMarkovacev|IMarkovacev]] | {{подреден список|[[Ремедиос Амаја]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] | {{подреден список|[[Јан Ханкок]] (Н)|[[Маришка Вереш]] (Н)|[[Стефан VIII Разван]] (Н)|[[Христо Ќучуков]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (Г) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (Г)“]] На 13 април 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (Г)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквата Г било препорано да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Гоце ми отиде во Солуна града]] (Н)|[[Гордо Порече]] (Н)|[[Го пратиле дедо в' планина]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Градел Илија манастир]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Сојузни држави на Нигерија === [[Податотека:Nigeria location map.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Сојузни држави на Нигерија“]] На 15 април година е одржан уредувачки ден на тема „Сојузни држави на Нигерија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сојузните државни на Нигерија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:States of Nigeria]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Сојузни држави на Нигерија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Лагос (сојузна држава)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Ондо (сојузна држава)]] (Н)| [[Едо (сојузна држава)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Едвард Мунк === [[Податотека:Edvard Munch, 1893, The Scream, oil, tempera and pastel on cardboard, 91 x 73 cm, National Gallery of Norway.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Слики од Едвард Мунк“]] На 20 април 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Едвард Мунк“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едвард Мунк можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Edvard Munch]] '''Забелешка''': Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едвард Мунк]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Богородица (Мунк)]] (Н)|[[Автопортрет. Меѓу часовникот и креветот]] (Н)|[[Карикатурен портрет на Тула Ларсен]] (Н)|[[Танц на животот (Мунк)]] (Н)|[[Љубомора (Мунк)]] (Н)|[[Беспокој (Мунк)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Ѕвездена ноќ (Мунк)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Меланхолија (Мунк)]] (Н)|[[Пепел (Мунк)]] (Н)|[[Утринска проѕевка]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бакнеж крај прозорецот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Геолошки периоди === {{главна|Википедија:Вики за човековите права 2021}} [[Податотека:Geologic Clock with events and periods mk.svg|250п|десно|Уредувачки ден „Геолошки периоди“]] На 22 април 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Геолошки периоди“. Потфатот бил дел од меѓународната иницијатива „Вики за човековите права 2021“ којашто се одржала под крилатицата „Право на здрава животна средина“ и имала за цел создавање содржини за поголема покриеност на темите поврзани со човековите права и здравата животна средина на Википедија. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статии за геолошките периоди можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Geological history]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Геолошка историја на Земјата]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[тријас]] (Н)|[[креда (период)]] (Н)|[[доцна креда]] (Н)|[[рана креда]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Палеоархеј]] (Н)|[[Сидеријан]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Предлошка:Инфокутија геолошки временски опсег ‎]] (Н)|[[Предлошка:Долг фосилен опсег]] (Н)|[[Предлошка:Долг фосилен опсег/обележувач]] (Н)|[[Предлошка:Палеоархејски графички времеслед]] (Н)|[[Предлошка:Сидеријански графички времеслед]] (Н)|[[Ријацијан]] (Н)|[[Предлошка:Ријацијански графички времеслед]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Еоцен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Валути во оптек === [[Податотека:AIGA Currency Exchange - Euro.svg|190п|десно|Уредувачки ден „Валути во оптек“]] На 27 април 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Валути во оптек“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за валути во оптек можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, како и дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of circulating currencies]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Нигериска наира]] (Н) | [[Севернокорејски вон]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Вануатски вату]] (Н) | [[Угандски шилинг]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Владетели на Чешка === [[Податотека:Znak českého království.png|170п|десно|Уредувачки ден „Владетели на Чешка“]] На 29 април 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Владетели на Чешка“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статии за владетелите на Чешка можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на чешки јазик: ** [[:cs:Šablona:Čeští panovníci]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Владетели на Чешка]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Болеслав III (Чешка)]] (Н) | [[Владивој (чешки кнез)]] (Н)| [[Вацлав II (Чешка)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Конрад I (Чешка)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отокар I (Чешка)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Бројни системи === [[Податотека:Numeral Systems of the World.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Бројни системи“]] На 4 мај 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Бројни системи“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за бројните системи можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Numeral systems]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Бројни системи]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Грчки броеви]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Глаголични броеви]] (Н) | [[Румски бројни знаци]] (Н)| [[Индиски броеви]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Томас Ман === [[Податотека:Thomas Mann 1929.jpg|160п|десно|Уредувачки ден „Дела од Томас Ман“]] На 6 мај 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Дела од Томас Ман“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Томас Ман можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на германски јазик: ** [[:de:Vorlage:Navigationsleiste Werke von Thomas Mann]] '''Забелешка''': Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Томас Ман]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Томас Ман]] (Н)|[[Кралско Височество (роман)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Јозеф и неговите браќа]] (Н)|[[Лота во Вајмар]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Слушај, Германијо!]] (Н)|[[Скора победа на демократијата]] (Н)|[[Тобијас Миндерникел]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Светиниколско === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Светиниколско“]] На 11 мај 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Светиниколско“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Светиниколско било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Светиниколско]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Џамалџуик (Дорфулија)]] (Н)|[[Шести Рид (Дорфулија)]] (Н)|[[Голем Рид (Ѓуземелци)]] (Н)|[[Св. Ѓорѓи (Ѓуземелци)]] (Н)|[[Ќерамидница (Ѓуземелци)]] (Н)|[[Чифлик (Ѓуземелци)]] (Н)|[[Алин Дол (Немањици)]] (Н)|[[Ветрен (Немањици)]] (Н)|[[Вреж (Немањици)]] (Н)|[[Градиште (Немањици)]] (Н)|[[Дабица (Немањици)]] (Н)|[[Јокуш (Немањици)]] (Н)|[[Мишевска Воденица (Немањици)]] (Н)|[[Зелена Чукарка (Немањици)]] (Н)|[[Црквиште (Немањици)]] (Н)|[[Рид (Крушица)]] (Н)|[[Св. Дух (Крушица)]] (Н)|[[Св. Спас (Крушица)]] (Н)|[[Градиште (Малино)]] (Н)|[[Малино (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Поза Рид (Малино)]] (Н)|[[Св. Стефан (Малино)]] (Н)|[[Црвена Стена (Малино)]] (Н)|[[Антарла (Свети Николе)]] (Н)|[[Долни Бавчи (Свети Николе)]] (Н)|[[Долно Маало (Свети Николе)]] (Н)|[[Дудин Дол (Свети Николе)]] (Н)|[[Ѓурче (Свети Николе)]] (Н)|[[Медово Аниште (Свети Николе)]] (Н)|[[Свети Николај (Свети Николе)]] (Н)|[[Свети Спас (Свети Николе)]] (Н)|[[Свети Стефан (Свети Николе)]] (Н)|[[Сулејманец (Свети Николе)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Вршник (Каратманово)]] (Н)|[[Думанлија (Каратманово)]] (Н)|[[Машатл’к (Каратманово)]] (Н)|[[Срма (Каратманово)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Градиште (Мечкуевци)]] (Н)|[[Средни Рид (Мечкуевци)]] (Н)|[[Над Бавчи (Кнежје)]] (Н)|[[Бресје (Милино)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Ирански јазици === [[Податотека:Iranian languages distribution.png|десно|250п|Уредувачки ден „Ирански јазици“]] На 13 мај 2020 година е одржан уредувачки ден на тема „Ирански јазици“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за бројните системи можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Iranian languages]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Ирански јазици]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Хорезмиски јазик]] (Н)|[[Рушански јазик]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Партски јазик]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Петер Паул Рубенс === [[Податотека:Peter Paul Rubens - Raising of the Cross - 1610.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Петер Паул Рубенс“]] На 18 мај 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Пиетер Паул Рубенс“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Петер Паул Рубенс можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Рубенс]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Херакле и Омфала (Рубенс)]] (Н)|[[Хераклит и Демокрит (Рубенс)]] (Н)|[[Преображение (Рубенс)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] |{{подреден список|[[Трите Грации (Рубенс)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Парисовиот суд (Рубенс)]] (Н)|[[Лов на лавови (Рубенс)]] (Н)|[[Лов на тигри]] (Н)|[[Ромул и Рем (Рубенс)]] (Н)|[[Самопортрет (Рубенс, 1638–1639)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] |{{подреден список|[[Автопортрет со Изабела Брант]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Визиготски кралеви === [[Податотека:Corona de (29049230050).jpg|десно|120п|Уредувачки ден „Визиготски кралеви“]] На 20 мај 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Визиготски кралеви“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за визиготските кралеви можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на полски јазик: ** [[:pl:Szablon:Władcy Wizygotóws]] * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Visigothic kings]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Атаулф]] (Н) }} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Предлошка:Визиготски владетели]] (Н)|[[Лиува I]] (Н)|[[Валија (крал)]] (Н) |[[Торизмунд]] (Н)|[[Гундемар]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ардо]] (Н)|[[Агила II]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Грофовии во Англија === [[Податотека:Royal arms of England.svg|десно|150п|Уредувачки ден „Грофовии во Англија“]] На 25 мај 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Грофовии во Англија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за грофовиите во Англија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:England counties]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Грофовии во Англија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Сари]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (Д) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (Д)“]] На 27 мај 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (Д)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквата Д било препорачано да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[До кога браќа мили Македонци]] (Н)|[[До три ми пушки пукнаа]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Патеки за Формула 1 === [[Податотека:Albert Lake Park Street Circuit in Melbourne, Australia mk.svg|200п|десно|Уредувачки ден „Патеки за Формула 1“]] На 1 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Патеки за Формула 1“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за патеките за Формула 1 можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, како и дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of Formula One circuits]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Истанбул Парк]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Јас Марина (патека)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Владетели на Ерусалимското Кралство === [[Податотека:Arms of the Kingdom of Jerusalem (Ströhl).svg|170п|десно|Уредувачки ден „Владетели на Ерусалимското Кралство“]] На 3 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Владетели на Ерусалимското Кралство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за владетелите не Ерусалимското Кралство можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, како и дигитализирани и други материјали. * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Modèle:Palette Monarques de Jérusalem]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Владетели на Ерусалимското Кралство]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Иго III Кипарски]] (Н)|[[Анри II Ерусалимски]] (Н)|[[Жан II Ерусалимски]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Кавадаречко === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Кавадаречко“]] На 8 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Кавадаречко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Кавадаречко било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Кавадаречко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Варвара (Драдња)]] (Н)|[[Градиште (Драдња)]] (Н)|[[Илимски Гробишта (Драдња)]] (Н)|[[Стена (Драдња)]] (Н)|[[Галиште (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Карарица (Галиште)]] (Н)|[[Ќелиите (Галиште)]] (Н)|[[Убче (Галиште)]] (Н)|[[Равен (Галиште)]] (Н)|[[Црквиште (Галиште)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Пашини Грамади (Шивец)]] (Н)|[[Селиште (Шивец)]] (Н)|[[Порта (Чемерско)]] (Н)|[[Св. Врач (Чемерско)]] (Н)|[[Ресава (Драгожел)]] (Н)|[[Селиште (Драгожел)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Раскази од Антон Чехов === [[Податотека:Anton Chekhov 1889.jpg|160п|десно|Уредувачки ден „Раскази од Антон Чехов“]] На 10 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Раскази од Антон Чехов“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за расказите од Антон Чехов можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на руски јазик: ** [[:ru:Категория:Рассказы Антона Чехова]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Гриша (расказ)]] (Н)|[[Мој живот (новела)]] (Н)|[[Ванка (расказ)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Виолината на Ротшилд]] (Н)|[[Драга (Чехов)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Диего Веласкес === [[Податотека:Velázquez - El Triunfo de Baco o Los Borrachos (Museo del Prado, 1628-29).jpg|230п|десно|Уредувачки ден „Слики од Диего Веласкес“]] На 15 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Диего Веласкес“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Диего Веласкес можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Diego Velázquez]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Шутот Барбароха]] (Н)|[[Марс во одмор]] (Н)|[[Ручек (Веласкес)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Управна поделба на Отоманското Царство === [[Податотека:Map-of-Ottoman-Empire-in-1900-Macedonian.svg|230п|десно|Уредувачки ден „Управна поделба на Отоманското Царство“]] На 17 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Управна поделба на Отоманското Царство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со управната поделба на Отоманското Царство можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на турски јазик: ** [[:tr:Şablon:Osmanlı İmparatorluğu'nun idari birimleri]] '''Забелешка:''' Се препорачува изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управна поделба на Отоманското Царство]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Битолски Пашалак]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Цариградски Вилает]] (Н)|[[Трабзонски Вилает]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (Ѓ, Е) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (Ѓ, Е)“]] На 22 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (Ѓ, Е)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквите Ѓ и Е било препорачано да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Езеро рајско убаво]] (Н)|[[Една комитска]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Прицкеровата награда === [[Податотека:Medal of Pritzker Architecture Prize (front).gif|десно|180п|Уредувачки ден „Добитници на Прицкеровата награда“]] На 24 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Добитници на Прицкеровата награда“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Прицкеровата награда можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Pritzker Prize laureates]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Добитници на Прицкеровата награда]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Фумихико Маки]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Ан Лакатон]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Светско наследство во Јужна Европа === [[Податотека:World Heritage Logo.png|десно|180п|Уредувачки ден „Светско наследство во Јужна Европа“]] На 29 јуни 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Светско наследство во Јужна Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светското наследство во Јужна Европа можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of World Heritage Sites in Southern Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Староградско Поле]] (Н)|[[Венецијански одбранбени дела помеѓу 16 и 17 век: Земјишни поседи – Западни поморски поседи]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Историски области во Истанбул]] (Н)|[[Хиераполис]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Гамзиград]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Џорџ Бернард Шо === [[Податотека:George Bernard Shaw 1936.jpg|160п|десно|Уредувачки ден „Дела од Џорџ Бернард Шо“]] На 1 јули 2021 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела од Џорџ Бернард Шо“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Џорџ Бернард Шо можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:George Bernard Shaw]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Мала драма]] (Н)|[[Шестемина од Кале]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Должноста на убавицата]] (Н)|[[Музички лек]] (Н)|[[Како овие лекари се сакаат еден со друг!]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Реони во Молдавија === [[Податотека:Coat of arms of Moldova.svg|170п|десно|Уредувачки ден „Реони во Молдавија“]] На 6 јули 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Реони во Молдавија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за реоните во Молдавија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на романски јазик: ** [[:ro:Format:Împărțirea administrativă a Republicii Moldova]] * од Википедија на руски јазик: ** [[:ru:Шаблон:Административно-территориальные единицы Молдавии]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управна поделба на Молдавија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Нови Анени (реон)]] (Н)|[[Бесарабјаска (реон)]] (Н)|[[Бричени (реон)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Штефан Вода (реон)]] (Н)|[[Сорока (реон)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Кумановско === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Кумановско“]] На 8 јули 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Кумановско“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Кумановско било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Кумановско]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Манастирче (Алгуња)]] (Н)|[[Селиште (Алгуња)]] (Н)|[[Коселица (Аљинце)]] (Н)|[[Рамњанска Драка (Бајловце)]] (Н)|[[Петриково (Војник)]] (Н)|[[Лозја (Дејловце)]] (Н)|[[Длабочица (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Горно Селиште (Добрача)]] (Н)|[[Калиште (Стрезовце)]] (Н)|[[Ујаново Брдо (Умин Дол)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Каналски Острови === [[Податотека:Channel Islands mk.svg|200п|десно|Уредувачки ден „Каналски Острови“]] На 13 јули 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Каналски Острови“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за Каналските Острови можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Channel Islands]] * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Modèle:Palette Îles Anglo-Normandes]] '''Забелешка:''' Се препорачува изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Каналски Острови]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Бреон Тауер]] (Н) }} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Ортак (остров)]] (Н) |[[Ле Аноа]] (Н)|[[Какороберт]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Светско наследство во Источна Европа === [[Податотека:World Heritage Logo.png|десно|180п|Уредувачки ден „Светско наследство во Источна Европа“]] На 15 јули 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Светско наследство во Источна Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светското наследство во Источна Европа можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of World Heritage Sites in Eastern Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Бојанска црква]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Црква „Отсекување на главата на Св. Јован Крстител“ (Арборе)]] (Н)|[[Хуморски манастир]] (Н)|[[Црква „Возвишение на светиот крст“ (Патрауци)]] (Н)|[[Проботски манастир]] (Н)|[[Влколинец]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Стар град (Лавов)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (Ж, З) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (Ж, З)“]] На 20 јули 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (Ж, З)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквите Ж и З било препорачува да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Жалајте го браќа Толета војвода]] (Н)|[[За Карпош војвода]] (Н)|[[За Арменско 1903 година]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Едгар Дега === [[Податотека:Edgar Degas - La Classe de danse.jpg|190п|десно|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]] На 22 јули 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Edgar Degas]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Едгар Дега]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Едгар Дега]] (Н)|[[Колекционер на графики (Едгар Дега)]] (Н)|[[Грофот Лепик и неговите ќерки]] (Н)|[[Танчарки на сцена]] (Н)|[[Сини танчарки]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:44martin88|44martin88]] | {{подреден список|[[Пред трка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Млада жена во сино]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Народи во Кина === [[Податотека:China ethnolinguistic 1967.jpg|220п|десно|Уредувачки ден „Народи во Кина“]] На 27 јули 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Народи во Кина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за народите во Кина можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на кинески јазик: ** [[:zh:模板:中华民族]] * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Ethnic groups in China]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот предошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Народи во Кина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Нанајци]] (Н) |[[Кинески Татари]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Виничко === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Виничко“]] На 3 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Виничко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Виничко било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Виничко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Бадем Баир (Истибања)]] (Н)|[[Батевка (Истибања)]] (Н)|[[Кале (Истибања)]] (Н)|[[Раклеви Бавчи (Истибања)]] (Н)|[[Селиште (Истибања)]] (Н)|[[Слатина (Истибања)]] (Н)|[[Турски Гробишта (Истибања)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бели (Липец)]] (Н)|[[Градиште (Липец)]] (Н)|[[Иловица (Липец)]] (Н)|[[Свети Спас (Липец)]] (Н)|[[Црквенец (Липец)]] (Н)|[[Чукарки (Липец)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Барбашки Дол (Виничка Кршла)]] (П)|[[Вршник (Виничка Кршла)]] (П)|[[Градиште 1 (Виничка Кршла)]] (П)|[[Градиште 2 (Виничка Кршла)]] (П)|[[Ѓафурски Лозја (Виничка Кршла)]] (П)|[[Кршлански Гумења (Виничка Кршла)]] (П)|[[Могила (Виничка Кршла)]] (П)|[[Русалски Гробишта (Виничка Кршла)]] (П)|[[Сушица (Виничка Кршла)]] (П)|[[Коколов Рид (Виничка Кршла)]] (Н)|[[Манастирот (Грљани)]] (Н)|[[Амбарица (Јакимово)]] (Н)|[[Купелот (Јакимово)]] (Н)|[[Ќерамидница (Јакимово)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Александар Пушкин === [[Податотека:Kiprensky Pushkin.jpg|180п|десно|Уредувачки ден „Дела од Александар Пушкин“]] На 5 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Дела од Александар Пушкин“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Александар Пушкин можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на руски јазик: ** [[:ru:Шаблон:Произведения Александра Сергеевича Пушкина]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Александар Пушкин]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Александар Пушкин]] (Н)|[[Белкинови повести]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Кавкаскиот заробеник]] (Н)|[[Моцарт и Салиери (драма)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[На клеветниците на Русија]] (Н)|[[Арапот на Петар Велики]] (Н)|[[Патување во Арзрум]] (Н)|[[Пир во време на чума]] (Н)|[[Камениот гостин (драма)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Департмани во Франција === [[Податотека:Armoiries république française.svg|десно|180п|Уредувачки ден „Департмани во Франција“]] На 10 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Департмани во Франција“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за департманите во Франција можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Modèle:Palette Départements et métropole à statut de collectivité territoriale français]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Департмани во Франција]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Арморски Брегови]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Савоја (департман)]] (Н)|[[Горна Савоја]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Светско наследство во Северна Европа === [[Податотека:World Heritage Logo.png|десно|180п|Уредувачки ден „Светско наследство во Северна Европа“]] На 12 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Светско наследство во Северна Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светското наследство во Северна Европа можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of World Heritage Sites in Northern Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Стар град (Талин)]] (Н)|[[Стара Раума]] (Н)|[[Стар град (Вилнус)]] (Н)|[[Енгелсбершка железарница]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Единици за информации === [[Податотека:Octets in CP866 ordered by nibbles.png|десно|180п|Уредувачки ден „Единици за информации“]] На 17 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Единици за информации“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за единиците за податоци можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Information units]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Единици за информации]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Килобит]] (Н)|[[Мегабит]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Петабит]] (Н)|[[Ексабит]] (Н)|[[Зетабит]] (Н)|[[Јотабит]] (Н)|[[Кибибит]] (Н)|[[Мебибит]] (Н)|[[Гибибит]] (Н)|[[Тебибит]] (Н)|[[Пебибит]] (Н)|[[Ексбибит]] (Н)|[[Зебибит]] (Н)|[[Јобибит]] (Н)|[[Октет (информатика)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (И) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (И)“]] На 19 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (И)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквата И било препорачува да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[И ние сме деца на Македонија]] (Н)|[[Излегол Дејан војвода]] (Н)|[[Излегол невен Пејо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Облаци === [[Податотека:Draw cloudy.png|десно|200п|Уредувачки ден „Облаци“]] На 24 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Облаци“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за облаците можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Cloud types]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови облаци]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Циростратус небулосус]] (Н)|[[Циростратус фибратус]] (Н)|[[Цирокумулус кастеланус]] (Н)|[[Цирокумулус флокус]] (Н)|[[Цирокумулус лентикуларис]] (Н)|[[Цирус интортус]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Цирокумулус стратиформис]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Тицијан === [[Податотека:Titian - Self-portrait (Museo del Prado).jpg|170п|десно|Уредувачки ден „Слики од Тицијан“]] На 26 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Тицијан“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Тицијан можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Titian]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Тицијан]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Свети Јован Крстител (Тицијан)]] (Н)|[[Починка при бегството во Египет (Тицијан)]] (Н)|[[Свети Севастијан (Тицијан, Ермитаж)]] (Н)|[[Св. Марина и ламјата (Тицијан)]] (Н)|[[Суета (Тицијан)]] (Н)|[[Свети Јероним во покајание (Тицијан, 1575)]] (Н)|[[Портрет на Филип II]] (Н)|[[Портрет на Џакомо Дорија (Тицијан)]] (Н)|[[Портрет на маж (Тицијан, Њујорк)]] (Н)|[[Портрет на Карло V со куче]] (Н)|[[Девојка во крзно]] (Н)|[[Мачеништвото на Свети Лаврентиј (Тицијан)]] (Н)|[[Портрет на Пјетро Аретино]] (Н)|[[Портрет на генерал]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Портрет на кралицата Кристина Данска]] (Н)|[[Портрет на Јакопо Страда]] (Н)|[[Чудото на љубоморниот маж]] (Н)|[[Покајничка Магдалена (Тицијан, 1565) ]] (Н)|[[Дијана и Актеон (Тицијан)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Портрет на Елеонора Гонзага дела Ровере]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Египетски пирамиди === [[Податотека:Tux Paint pyramid.svg|200п|десно|Уредувачки ден „Египетски пирамиди“]] На 31 август 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Египетски пирамиди“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статии за пирамидите можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of Egyptian pyramids]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Пирамида на Амени Кемау]] (Н)|[[Северна мазгунска пирамида]] (Н)|[[Јужна мазгунска пирамида]] (Н)|[[Пирамида на Сенусрет III]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Пирамида на Неферефре]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Кенџерова пирамида]] (Н)|[[Пирамида Г1-а]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Велешко === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Велешко“]] На 2 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Велешко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Велешко било препорачува да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Велешко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Главје (Водоврати)]] (Н)|[[Мелништа (Водоврати)]] (Н)|[[Црквиште (Водоврати)]] (Н)|[[Грамади (Уланци)]] (Н)|[[Димов Гроб (Уланци)]] (Н)|[[Србиново (Уланци)]] (Н)|[[Столот (Уланци)]] (Н)|[[Страната (Уланци)]] (Н)|[[Топот (Уланци)]] (Н)|[[Ќерамидница (Чашка)]] (Н)|[[Џидимирци (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Грамаѓе (Грнчиште)]] (Н)|[[Габер (Грнчиште)]] (Н)|[[Висок Камен (Грнчиште)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Манастириште (Раковец)]] (Н)|[[Завртеј (Поменово)]] (Н)|[[Јаричишта (Ораов Дол)]] (Н)|[[Лениште (Оморани)]] (Н)|[[Гробови (Мартолци)]] (Н)|[[Иваница (Лисиче)]] (Н)|[[Кале (Крива Круша)]] (Н)|[[Поповица (Габровник)]] (Н)|[[Чучка Чешма (Лугунци)]] (Н)|[[Кале (С’лп)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Гумења (Рудник)]] (Н)|[[Каменица (Рудник)]] (Н)|[[Долни Сливник (Сливник)]] (Н)|[[Макаровец (Ораовец)]] (Н)|[[Џамаларски Гробови (Сојаклари)]] (Н)|[[Вршник (Сојаклари)]] (Н)|[[Кула (Чалошево)]] (Н)|[[Солиште (Белештевица)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Светско наследство во Западна Европа === [[Податотека:World Heritage Logo.png|десно|180п|Уредувачки ден „Светско наследство во Западна Европа“]] На 7 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Светско наследство во Западна Европа“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светското наследство во Западна Европа можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of World Heritage Sites in Western Europe]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Шове]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Сан Џорџо (планина)]] (Н)|[[Схокланд]] (Н)|[[Провен]] (Н)|[[Главни рудници во Валонија]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Жил Верн === [[Податотека:Jules Verne by Étienne Carjat.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Дела од Жил Верн“]] На 9 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Дела од Жил Верн“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Жил Верн можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Jules Verne]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Жил Верн]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Драма во Ливонија]] (Н)|[[Браќата Кип]] (Н)|[[Морска змија (роман)]] (Н)|[[Село во воздухот]] (Н)|[[Втора татковина]] (Н)|[[Моќниот Ориноко]] (Н)|[[Госпоѓа Браникан]] (Н)|[[Безимено семејство]] (Н)|[[Пат до Франција]] (Н)|[[Лотариско ливче]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Патување во центарот на Земјата]] (Н)|[[Доживувањата на капетанот Хатерас]] (Н)|[[Таинствениот остров]] (Н)|[[Зелениот зрак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Нови === [[Податотека:Making a Nova.jpg|230п|десно|Уредувачки ден „Нови“]] На 14 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Нови“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статии за новите можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Novae]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Нови]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[V5856 Стрелец]] (Н)|[[V1369 Кентаур]] (Н)|[[V339 Делфин]] (Н)|[[V598 Крма]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (Ј) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки ден „Македонски народни песни (Ј)“]] На 16 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (Ј)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквата Ј било препорачува да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Јас Методи Патче од Охрида]] (Н)|[[Јас си појдов во Битола]] (Н)|[[Јаничари одат, мамо]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Управна поделба на Белгија === [[Податотека:Belgium provinces regions striped.svg|200п|десно|Уредувачки ден „Управна поделба на Белгија“]] На 21 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Управна поделба на Белгија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со управната поделба на Белгија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Modèle:Palette Divisions administratives de la Belgique]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Управна поделба на Белгија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Лиеж (покраина)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Намир (покраина)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Германска заедница во Белгија]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Пол Гоген === [[Податотека:Paul Gauguin, Nafea Faa Ipoipo? 1892, oil on canvas, 101 x 77 cm.jpg|180п|десно|Уредувачки ден „Слики од Пол Гоген“]] На 23 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Пол Гоген можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Paul Gauguin]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Пол Гоген]] (Н)|[[Предел со свиња и коњ]] (Н)|[[Мртва природа со скица според Делакроа]] (Н)|[[Тахиќанка и момче]] (Н)|[[Две Тахиќанки]] (Н)|[[Кога ќе се мажиш?]] (Н)|[[Никогаш повеќе (Гоген)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dentedeleone|Dentedeleone]] | {{подреден список|[[Полиња покрај морето]] (Н) | [[Тахиќанки на плажа]] (Н) | [[Човек со секира]] (H) | [[Тахиќанка со цвеќе]] (H) | [[Автопортрет со шешир]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Повик (слика)]] (Н) | [[Бретонски селанки]] (H) | [[Виолончелист (Пол Гоген)]] (H) | [[Пладневна починка (Пол Гоген)]] (Н)| [[Сликарот на сончогледи]] (H) | [[Бран (Пол Гоген)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Nave Nave Mahana]] (Н)|[[Од каде доаѓаме? Кои сме? Каде одиме?]] (Н)|[[Автопортрет со Жолтиот Христос]] (Н)|[[Жолтиот Христос]] (Н)|[[Ia Orana Maria]] (Н)|[[Зелениот Христос]] (Н)|[[Vahine no te vi]] (Н)|[[Aha Oe Feii?]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Stojanovski04|Stojanovski04]] | {{подреден список|[[Портрет на мадам Рулен]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Бугарски владетели === [[Податотека:Stratemirovic Coat of Arms.jpg|180п|десно|Уредувачки ден „Бугарски владетели“]] На 28 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Бугарски владетели“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за бугарските владетели можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на бугарски јазик: ** [[:bg:Шаблон:Български владетели]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Бугарски владетели]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Добротица]] (Н)|[[Иванко]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Кормесиј]] (Н) | [[Севар]] (H) | [[Кормисош]] (H) | [[Винех]] (Н)| [[Телец]] (H) | [[Сабин (хан)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Покраини во Чиле === [[Податотека:Coat of arms of Chile (c).svg|220п|десно|Уредувачки ден „Покраини во Чиле“]] На 30 септември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Покраини во Чиле“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за покраините во Чиле можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Provinces of Chile]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Покраини во Чиле]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Којајке (покраина)]] (Н)|[[Ајсен (покраина)]] (Н)|[[Генерал Карера (покраина)]] (Н)|[[Капетан Прат (покраина)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Арауко (покраина)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Ранко (покраина)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Радовишко === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Радовишко“]] На 5 октомври 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Радовишко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Радовишко било препорачува да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Радовишко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Гошева Корија (Сулдурци)]] (Н)|[[Ридот (Сулдурци)]] (Н)|[[Селиште (Сулдурци)]] (Н)|[[Добицила (Тополница)]] (Н)|[[Кавакли (Тополница)]] (Н)|[[Мемеделар (Тополница)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Маденска Река (Дамјан)]] (Н)|[[Градиште (Козбунар)]] (Н)|[[Јурго (Козбунар)]] (Н)|[[На Друм (Козбунар)]] (Н)|[[Баждалан (Коџалија)]] (Н)|[[Кирсалам (Коџалија)]] (Н)|[[Јазо (Раклиш)]] (Н)|[[Казаница (Раклиш)]] (Н)|[[Крст (Раклиш)]] (Н)|[[Скрдо (Раклиш)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Покраини во Тајланд === [[Податотека:Thailand provinces mk.svg|160п|десно|Уредувачки ден „Покраини во Тајланд“]] На 7 октомври 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Покраини во Тајланд“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за покраините во Тајланд можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на тајландски јазик: ** [[:th:แม่แบบ:จังหวัด]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Покраини во Тајланд]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Лампун (покраина)]] (Н)|}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Чијанг Мај (покраина)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Так (покраина)]] (Н)|[[Лампанг (покраина)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Светско наследство во Источна Азија === [[Податотека:World Heritage Logo.png|десно|180п|Уредувачки ден „Светско наследство во Источна Азија“]] На 12 октомври 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Светско наследство во Источна Азија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светското наследство во Источна Азија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of World Heritage Sites in Eastern Asia]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Национален парк Лушан]] (Н)|[[Национален парк Ширетоко]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Планини Вуданг]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Мавзолеј на првиот цар Ќин]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Свети римски цареви === [[Податотека:Coat of Arms of Leopold II and Francis II, Holy Roman Emperors-Or shield variant.svg|десно|180п|Уредувачки ден „Свети римски цареви“]] На 14 октомври 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Свети римски цареви“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светите римски цареви можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Holy Roman Emperors]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Свети римски цареви]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Гвидо III Сполетски]] (Н)|[[Лотар I]] (Н)|[[Ламберт Италијански]] (Н)|[[Арнулф Корушки]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (К) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки викенд „Македонски народни песни (К)“]] На 19 октомври 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (К)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквата К било препорачано да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dentedeleone|Dentedeleone]] | {{подреден список|[[Кога тргнав Цвето]] (Н)| [[Коледа леда]] (Н) | [[Куќа имам на Пелистер]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Кондисал Ајрадин паша]] (Н)|[[Крај Вардара високи баири]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Цареви на Израил и Јудеја === [[Податотека:070A.Samuel Blesses Saul.jpg|180п|десно|Уредувачки ден „Цареви на Израил и Јудеја“]] На 21 октомври 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Цареви на Израил и Јудеја“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за царевите на Израил и Јудеја можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на хебрејски јазик: ** [[:he:תבנית:מלכי יהודה וישראל]] * од Википедија на руски јазик: ** [[:ru:Шаблон:Правители Древнего Израиля и Иудеи]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Цареви на Израил и Јудеја]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jonovski|Jonovski]] | {{подреден список|[[Ишбошет]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Баша (крал)]] (Н)|[[Ила (крал)]] (Н)|[[Јорам (крал на Израил)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Симон Макавејски]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Густав Климт === [[Податотека:The Kiss - Gustav Klimt - Google Cultural Institute.jpg|200п|десно|Уредувачки ден „Слики од Густав Климт“]] На 26 октомври 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Густав Климт“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Густав Климт можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на француски јазик: ** [[:fr:Modèle:Palette Gustav Klimt]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Густав Климт]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Јудитa и Холоферн (Климт)]] (Н)|[[Бакнеж (Климт)]] (Н)|[[Трите доби на жената (Климт)]] (Н)|[[Портрет на дама (Климт)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Густав Климт]] (Н) |[[Портрет на Адела Блох-Бауер II]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Девици (Климт)]] (Н)|[[Дрвото на животот, Фриз Стокле]] (Н)|[[Надеж II]] (Н)|[[Данаја (Климт)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Области во Египет === [[Податотека:محافظات مصر-3.png|210п|десно|Уредувачки ден „Области во Египет“]] На 28 октомври 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Области во Египет“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за областите во Египет можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на арапски јазик: ** [[:ar:قالب:محافظات مصر]] * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Governorates of Egypt]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Области во Египет]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Суец (област)]] (Н)|[[Бени Суејф (област)]] (Н)|[[Луксор (област)]] (Н)|[[Црвено Море (област)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Исмаилија (област)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Асуан (област)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Чувства === [[Податотека:Plutchik-wheel mk.svg|десно|220п|Уредувачки ден „Чувства“]] На 2 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Чувства“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за чувствата можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Emotion-footer]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Видови чувства]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dentedeleone|Dentedeleone]] | {{подреден список|[[Осаменост]] (Н)| [[Завист]] (Н) | [[Сожалување]] (Н) | [[Восхит]] (Н) | [[Радост]] (Н) | [[Презир]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Презир]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Збунетост]] (Н) | [[Стравопочит]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела од Лав Толстој === [[Податотека:Leo Tolstoy, portrait.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Дела од Лав Толстој“]] На 4 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Дела од Лав Толстој“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата од Лав Толстој можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Leo Tolstoy]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Лав Толстој]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Кројцерова соната (новела)]] (Н)|[[Виулица (расказ)]] (Н)|[[Три смрти]] (Н)}} |- | 2 |[[Корисник:dentedeleone|dentedeleone]] | {{подреден список|[[Козаци (роман)]] (Н) |[[Живиот труп]] (Н) |[[Младост (Лав Толстој)]] (Н) |[[Момчештво (роман)]] (Н) |[[Алберт (расказ)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отец Сергеј]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Мудроста на децата]] (Н) |[[Покајување (расказ)]] (Н) |[[Холстомер]] (Н) |[[Изгубена можност]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Светско наследство во Југоисточна Азија === [[Податотека:World Heritage Logo.png|десно|180п|Уредувачки ден „Светско наследство во Југоисточна Азија“]] На 9 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Светско наследство во Југоисточна Азија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светското наследство во Југоисточна Азија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of World Heritage Sites in Southeast Asia]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Баган]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Национален парк Лоренц]] (Н) |[[Национален парк Уџунг Кулон]] (Н)|[[Историски парк Ајутаја]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Подземни железници === [[Податотека:Yokohama Municipal Subway Blue Line symbol.svg|десно|160п|Уредувачки ден „Подземни железници“]] На 11 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Подземни железници“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за подземните железници можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of metro systems]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Метро станица Агиос Николаос]] (Н) |[[Метро станица Агиос Антониос]] (Н)|[[Метро станица Александар Малинов]] (Н)|[[Предлошка:Линии на АУПО]] (Н) |[[Предлошка:Линии на АУПО/doc ]] (Н)|[[Предлошка:Метро станици на АУПО]] (Н)|[[Предлошка:S-line/OASA Metro right/M1 ]] (Н)|[[Предлошка:S-line/OASA Metro left/M1]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Visem|Visem]] | {{подреден список|[[Харковско метро]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] | {{подреден список|[[Измирско метро]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Скопско === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Скопско“]] На 16 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Скопско“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Скопско било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Скопско]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Долно Коњари (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Ограѓе (Долно Коњари)]] (Н)|[[Дервен (Долно Коњари)]] (П)|[[Пржали (Средно Коњари)]] (Н)|[[Средно Коњари (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Огради (Виниче)]] (Н)|[[Семениште (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Кукловец (Сопиште)]] (Н)|[[Барово (археолошко наоѓалиште)]] (Н)|[[Св. Атанасија (Барово)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Дубиче (Волково)]] (П)|[[Ливада (Волково)]] (П)|[[Уши (Волково)]] (П)|[[Црквиште (Волково)]] (П)|[[Гологузица (археолошко наоѓалиште)]] (П)|[[Барица (Орман)]] (П)|[[Брес (Орман)]] (П)|[[Коњушница (Орман)]] (П)|[[Манастириште (Орман)]] (П)|[[Св. 40 Маченици (Орман)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Македонски народни песни (Л, Љ) === [[Податотека:Macedonian folk songs logo.svg|180п|десно|Уредувачки викенд „Македонски народни песни (Л, Љ)“]] На 18 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Македонски народни песни (Л, Љ)“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за македонските народни песни на буквите Л и Љ било препорачува да се користат следните материјали: * [https://pesna.org/list.php?ob=t Македонски народни песни]. ''Pesna.org''. * [http://web.archive.org/web/20201108151236/http://www.pelister.org/folklore/songs/ Македонски народни песни со ноти]. ''Pelister.org''. (За ставање на надворешна врска до нотите користете [[Предлошка:НародниНоти]]) '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на македонски народни и староградски песни]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Лична Фатима]] (Н)|[[Лисаво]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Замоци и дворци во Словенија === [[Податотека:Slovenian-Castle-Symbol.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Замоци и дворци во Словенија“]] На 23 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Замоци и дворци во Словенија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за замоците и дворците во Словенија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Castles in Slovenia]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Замоци и дворци во Словенија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бизељско (замок)]] (Н)|[[Иг (замок)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] | {{подреден список|[[Рака (замок)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Рачји Двор]] (Н)|[[Полхов Градец (замок)]] (Н)|[[Пишеце (замок)]] (Н)|[[Ортнечки замок]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Франсиско де Сурбаран === [[Податотека:Francisco de Zurbarán 006.jpg|230п|десно|Уредувачки ден „Слики од Франсиско де Сурбаран“]] На 25 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Франсиско де Сурбаран“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Франсиско де Сурбаран можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Francisco de Zurbarán]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Христос на крстот (Сурбаран)]] (Н)|[[Изложување на телото на Свети Бонавентура]] (Н)|[[Видението на Свети Петар Ноласко]] (Н)||[[Свети Франциск (Сурбаран)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Света Изабела Португалска (Сурбаран)]] (Н)|[[Смртта на Херакле]] (Н)|[[Света Агата (Сурбаран)]] (Н)||[[Света Марина Антиохиска (Сурбаран)]] (Н)|[[Архангел Гаврил (Сурбаран)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Химни на азиски држави === [[Податотека:Phleng Chat Siam sheet music (cover page) 1933.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Химни на азиски држави“]] На 30 ноември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Химни на азиски држави“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за химните на азиските држaви можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of national anthems]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Химна на Источен Тимор]] (Н)|[[Химна на Иран]] (Н)|[[Химна на Иран (1980-1990)]] (Н)||[[Химна на Иран (1933-1979)]] (Н)|[[Химна на Иран (1873-1909)]] (Н)|[[Химна на Оман]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Кратовско === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Кратовско“]] На 2 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Кратовско“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Кратовско било препорачува да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Кратовско]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 |[[Корисник:Chnitke|Chnitke]] |{{подреден список|[[Равниште (Железница)]] (Н)|[[Ан 2 (Нежилово)]] (Н)|[[Фурна (Нежилово)]] (Н)|[[Чукар (Нежилово)]] (Н)|[[Вражиград (Страцин)]] (Н)|[[Градиште (Страцин)]] (Н)|[[Чука (Страцин)]] (Н)|[[Блидеш (Трновац)]] (Н)|[[Градиште (Трновац)]] (Н)|[[Челопек (Трновац)]] (Н)|[[Свети Илија (Филиповци)]] (Н)|[[До Селото (Филиповци)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Долно Градиште (Филиповци)]] (Н)|[[Среден Рид (Секулица)]] (Н)|[[Павлева Воденица (Секулица)]] (Н)|[[Градиште (Секулица)]] (Н)|[[Писан Камен (Приковци)]] (Н)|[[Лешки (Приковци)]] (Н)|[[Куково Градиште (Кнежево)]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Грамади (Татомир)]] (Н)|[[Селиште (Татомир)]] (Н)|[[Во Селото (Шлегово)]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Коленец (Шлегово)]] (Н)|[[Кула (Шлегово)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Драми од Бертолт Брехт === [[Податотека:Bertolt-Brecht.jpg|160п|десно|Уредувачки ден „Драми од Бертолт Брехт“]] На 7 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Драми од Бертолт Брехт“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за драмите од Бертолт Брехт можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Bertolt Brecht]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Бертолт Брехт]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Бертолт Брехт]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Антигона (драма од Брехт)]] (Н)|[[Дон Жуан (Брехт)]] (Н)|[[Турандот (Брехт)]] (Н)|[[Кориолан (Брехт)]] (Н)|[[Слонче]] (Н)|[[Војвотката од Малфи (Брехт)]] (Н)|[[Судењето на Лукул]] (Н)|[[Осудата на Лукул]] (Н)|[[Извештај од Хернбург]] (Н)|[[Деновите на Комуната]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Светско наследство во Јужна Азија === [[Податотека:World Heritage Logo.png|десно|180п|Уредувачки ден „Светско наследство во Јужна Азија“]] На 9 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Светско наследство во Јужна Азија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светското наследство во Јужна Азија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of World Heritage Sites in Southern Asia]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] | {{подреден список|[[Читван (Национален парк)]] (Н)}} |- | 2 |[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Сагармата]] (П)|[[Комплекс Капитол (Чандигар)]] (Н)|[[Зграда на Секретаријатот (Чандигар)]] (Н)|[[Синхараџа]] (Н)|[[Национален парк Кангченџанга]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Ел Греко === [[Податотека:El Greco (Domenikos Theotokopoulos) - Laocoön - Google Art Project.jpg|230п|десно|Уредувачки ден „Слики од Ел Греко“]] На 14 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Ел Греко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Ел Греко можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:El Greco]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Ел Греко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 |[[Корисник:Chnitke|Chnitke]] |{{подреден список|[[Поглед на Толедо (Ел Греко)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Ел Греко]] (Н)|[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Лондон)]] (Н)|[[Христос се збогува од мајка си (Ел Греко)]] (Н)|[[Рождество (Ел Греко)]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Портрет на Франсиско де Пиза]] (Н)|[[Портрет на Херонимо де Севаљос]] (Н)|[[Портрет на Хуан Пардо де Тавера]] (Н)|[[Портрет на Фрај Ортенсио Феликс Паравасино]] (Н)|[[Портрет на непознат господин (Ел Греко)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Археолошки наоѓалишта во Кривопаланечко === [[Податотека:Macedonian archaeology stub icon.svg|десно|120п|Уредувачки ден „Археолошки наоѓалишта во Кривопаланечко“]] На 16 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Археолошки наоѓалишта во Кривопаланечко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за археолошките наоѓалишта во Кривопаланечко било препорачано да се користи извадок од следната книга којашто е достапна на Википедија на македонски јазик: * Коцо, Димче (1996). [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/Материјал.pdf Археолошка карта на Република Македонија]. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069. '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на археолошки наоѓалишта во Кривопаланечко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] | {{подреден список|[[Авлија (Радибуш)]] (Н)|[[Крстенце (Радибуш)]] (Н)|[[Селиште (Радибуш)]] (Н)|[[Градиште (Одрено)]] (Н)|[[Селиште (Одрено)]] (Н)|[[Чукарче (Одрено)]] (Н)}} |- | 2 |[[Корисник:Chnitke|Chnitke]] |{{подреден список|[[Чифлачиште (Опила)]] (Н)|[[Селиште (Опила)]] (Н)|[[Пашина Падина (Опила)]] (Н)|[[Мал Трг (Опила)]] (Н)|[[Градиште (Опила)]] (Н)|[[Градеж (Опила)]] (Н)|[[Китка (Петралица)]] (Н)|[[Дубрава (Петралица)]] (Н)|[[Градиште III (Петралица)]] (Н)|[[Градиште I и II (Петралица)]] (Н)|[[Градиште (Петралица)]] (Н)|[[Бошановце (Петралица)]] (Н)|[[Влашки Дол (Псача)]] (Н)|[[Манастириште (Псача)]] (Н)|[[Ровине (Псача)]] (Н)|}} |- | 3 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Кутлев Крст (Петралица)]] (Н)|[[Аниште (Отошница)]] (Н)|[[Градиште (Отошница)]] (Н)|[[Грамади (Отошница)]] (Н)|[[Лиске (Отошница)]] (Н)|[[Могила (Отошница)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на Нобеловата награда за мир === [[Податотека:Nobels fredspris, medalje - no-nb digifoto 20160310 00042 NB NS NM 10016+ 00049 NB NS NM 10023 contrast.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Нобеловата награда за мир“]] На 21 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Добитници на Нобеловата награда за мир“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Нобеловата награда за мир можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Template:Nobel Peace Prize laureates]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Нобелова награда за мир]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Кристијан Лоус Ланге]] (Н)|[[Јалмар Брантинг]] (Н)|[[Алфред Херман Фрид]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Покраини во Шпанија === [[Податотека:Escudo de España (mazonado).svg|десно|170п|Уредувачки ден „Покраини во Шпанија“]] На 23 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Покраини во Шпанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за покраините во Шпанија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на шпански јазик: ** [[:es:Anexo:Provincias y ciudades autónomas de España]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Покраини во Шпанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Оуренсе (покраина)]] (Н)|[[Паленсија (покраина)]] (Н)|[[Понтеведра (покраина)]] (Н)|[[Саламанка (покраина)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Идеологист|Идеологист]] | {{подреден список|[[Барселона (покраина)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Слики од Рафаело Санти === [[Податотека:"The School of Athens" by Raffaello Sanzio da Urbino.jpg|230п|десно|Уредувачки ден „Рафаело Санти“]] На 28 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Слики од Рафаело Санти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите од Рафаело Санти можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на италијански јазик: ** [[:en:Template:Raphael]] '''Забелешка:''' Препорачано било изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Рафаело Санти]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Предлошка:Рафаело Санти]] (Н)|[[Автопортрет (Рафаело)]] (Н)|[[Ла дона гравида]] (Н)|[[Ла дона велата]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Портрет на кардинал (Рафаело)]] (Н)|[[Портрет на кардиналот Алесандро Фарнезе]] (Н)|[[Портрет на Томазо Ингирами]] (Н)|[[Мадона со риба]] (Н))|[[Портрет на кардиналот Бибјена]] (Н)|[[Посета (Рафаело)]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Chnitke|Chnitke]] | {{подреден список|[[Портрет на Лео X (Рафаело)]] (Н)|[[Портрет на Ањоло Дони]] (Н)|[[Мадона дела сеџола]] (Н)|[[Систинска Мадона]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Светско наследство во Западна Азија === [[Податотека:World Heritage Logo.png|десно|180п|Уредувачки ден „Светско наследство во Западна Азија“]] На 30 декември 2021 година е одржан уредувачки ден на тема „Светско наследство во Западна Азија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за светското наследство во Западна Азија можело да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:List of World Heritage Sites in Western Asia]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] | {{подреден список|[[Хирокитија]] (Н)|[[Сафранболу]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2021/Известувања]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2021/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2021| ]] cq7yuyz8575yr7aj5b0vrmux1yf7bhm 0 1260534 5591526 5129867 2026-07-13T13:42:17Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Список на дрворези од Албрехт Дирер]] на [[Список на дрвописи од Албрехт Дирер]]: усогласување на називот 5129867 wikitext text/x-wiki Ова е список на [[дрворез]]и од [[германски]]от сликар и графичар [[Албрехт Дирер]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.britannica.com/biography/Albrecht-Durer-German-artist/ |title=Albrecht Dürer |accessdate=2021-02-17 |archive-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216065225/https://www.britannica.com/biography/Albrecht-Durer-German-artist |url-status=dead }}</ref>. == Уметнички каталози == Еден од најраните списоци на дрворезите од Дирер бил собран во 1808 година од [[Адам Барч]] во неговиот „Сликарството на гравирањето“ том 7. Во 1862 година [[Јохан Дејвид Пасавант]] го проширил „Сликарството на гравирањето“ и додал дополнителни дрворези. Делата на Барч и Пасавант, кои биле организирани по азбучен ред, се изворот на „Б.“ и „П.“ броеви, на кои се повикуваат сите подоцнежни книги<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.kunstkopie.de/a/albrecht-duerer.html/ |title=KUNSTDRUCKE & GEMÄLDE VON ALBRECHT DÜRER |accessdate=2021-02-17 |archive-date=2020-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017175304/https://www.kunstkopie.de/a/albrecht-duerer.html |url-status=dead }}</ref>. Друг често цитиран навод е „Каталог на раногермански и фламански дрворези во британскиот музеј, том 1“ од [[Кембел Доџсон]] од 1903 година, организиран според датумот и често се повикува со употреба на „ЦД“ броеви. На списокот подолу, користени се броевите од 1938 година „Албрехт Дирер: Целосни дрворези“ (германски: Sämtliche Holzschnitte) од [[Ото Фишер (историчар на уметност)|Ото Фишер]] бидејќи оваа книга нуди каталог на повеќето дрворези на Дирер отпечатени во оригинална големина. == Список на дрворези == Авторството на многу дрворези е неизвесно, со различни извори, кои не се согласуваат дали дрворези се направена од Дирер сам, со помош на еден од неговите ученици или од некој од неговите ученици со или без надзор на Дирер. За некои отпечатоци, исто така има само копии од подоцнежни отпечатоци, кои би можеле да бидат од Дирер или копија од изгубен отпечаток од него. Отпечатоците со неизвесно авторство се обележани со белешка под насловот. Списокот подолу содржи огромно мноштво отпечатоци што биле вклучени во еден од наведените каталошки подрачја на Дирер, дури и ако изворот не бил сигурен за авторството или сметал дека е дело на Школата на Дирер. Списокот подолу вклучува неколку илустрации на дрворез од [[Албрехт Дирер#Теоретски работници|книги од Дирер]], но многу други беа изоставени или вклучени подоцна<ref>[https://artinwords.de/albrecht-duerer/ Wer war Albrecht Dürer?.]</ref>. {| class="wikitable sortable" !class="unsortable" rowspan="2"|Слика !rowspan="2"|Наслов <br/>(Коментари) !colspan="4"|[[Каталог]] !rowspan="2"|Година !rowspan="2"|Серии<br/> или книга !class="unsortable" rowspan="2"|Други наводи |- !Курт ![[Адам Барч|Барч]] ![[Кембел Доџсон|Доџсон]] !Фишер |- | [[File:Saint Jerome Extracting a Thorn from the Lion's Foot, Lyons 1508 (copy) MET DP816415.jpg|150px]] | Свети Јероним<br/> | 22 | Стр.246 | Ц. Д. 1 | 1 | 1492 | | |- | [[File:Christ on the Cross with the Virgin and Saint John MET DP816062.jpg|150px]] | Христос на крстот помеѓу Дева Марија и Свети Јован<br/>(неизвесно авторство) | 85 | | | 285 | 1493 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Lamentation for the Dead Christ - WGA7117.jpg|150px]] | Оплакување на мртвиот Христос<br/>(неизвесно авторство) | 87 | | | 342 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Crucifixion - WGA7118.jpg|150px]] | Распетие<br/>(неизвесно авторство) | 88 | | | 343 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Martyrdom of St Sebastian - WGA7119.jpg|150px]] | Мачеништво на Свети Себастијан<br/>(неизвесно авторство) | 90 | Стр. 182 | Ц. Д. 2 | 345 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - St. Christopher Crossing the Stream - 1925.146 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Свети Кристофер го преминува потокот<br/>(неизвесно авторство) | 91 | Б. 105 | | 346 | 1528 | | |- | [[File:Broadsheet; text and wood cut of a syphilitic. Wellcome L0014503EB.jpg|150px]] | Сифилитичен човек<br/>(неизвесно авторство) | 92 | | | 287 | 1496 | | |- | [[File:Christ Crowned with Thorns MET DP820456.jpg|150px]] | Христос крунисан со трње<br/>(неизвесно авторство) | 94 | | | 289 | околу 1500 | Албертинина страст | |- | [[File:Albertina-Passion - Flagellation of Christ - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Бичувањето на Христа <br/>(неизвесно авторство) | 95 | | | 290 | c. 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albertina-Passion - Christ bearing the cross - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Патот за Голгота или Христос со крстот <br/>(неизвесно авторство) | 96 | | | 291 | c. 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albertina-Passion - Christ on the cross - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Патот за Голгота или Христос со крстот <br/>(неизвесно авторство) | 97 | | | 292 | 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Martyrdom of the Ten Thousand, c. 1496-1497, NGA 6681.jpg|150px]] | Мачеништво на десетте илјади <br/> | 98 | Б, 117 | Ц. Д. 3 | 2 | c. 1496-1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Hercules Conquering Cacus ("Ercules"), c. 1496, NGA 42612.jpg|150px]] | Херкулес <br/> | 99 | Б. 127 | Ц. Д. 5 | 3 | c. 1496 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Knight on Horseback and the Lansquenet, c. 1496-1497, NGA 619.jpg|150px]] | Витезот и Ландскнет<br/> | 100 | Б. 131 | Ц. Д. 6 | 4 | 1496-1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Men’s Bath - Google Art Project.jpg|150px]] | Машка бања <br/> | 101 | Б. 128 | Ц. Д. 4 | 5 | 1496 - 1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Martyrdom of St. Catherine of Alexandria - Google Art Project.jpg|150px]] | Мачеништво на Света Катерина <br/> | 102 | Б. 120 | Ц. Д. 7 | 6 | 1497-1499 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Samson Fighting with the Lion, c. 1497-1498, NGA 49057.jpg|150px]] | Самсон го убива лавот <br/> | 103 | Б. 2 | Ц. Д. 8 | 7 | 1497-1498 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with the Three Hares, c. 1497-1498, NGA 617.jpg|150px]] | Светото семејство со трите зајаци <br/> | 104 | Б. 102 | Ц. Д. 9 | 8 | 1497-1498 | | |- | [[File:Durer, apocalisse, 00 frontespizio dell'edizione del 1498.jpg|150px]] | Тајното откровение<br/> | 105 | | | 9 | меѓу 1497 и 1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Title Page, 1498, NGA 142348.jpg|150px]] | Откровение <br/> | | | | | 1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 17.jpg|150px]] | Отсекување на главата на Свети Јован <br/> | 106 | Б. 61 | Ц. Д. 10 | 10 | c. 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 19.jpg|150px]] | Визијата на Свети Јован за седумте свеќници <br/> | 107 | Б. 62 | | 11 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 21.jpg|150px]] | Свети Јован кој што клечи пред Христа и дваесет и четирите старешини <br/> | 108 | Б. 63 | | 12 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 23.jpg|150px]] | Четворицата јавачи на Апокалипсата <br/> | 109 | Б 64 | C. D. 11 | 13 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 25.jpg|150px]] | Отворањето на Петтиот и Шестиот печат <br/> | 110 | Б. 65 | | 14 | 1496-1498 | [[Apocalypse (Dürer)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 27.jpg|150px]] | Четирите ангели ги задржуваат ветровите и обележувањето на избраните <br/> | 111 | Б. 66 | | 15 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 29.jpg|150px]] | Отворање на седмиот печат и орелот кој плаче „Оф леле“<br/> | 112 | Б. 68 | | 16 | c 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 31.jpg|150px]] | Четирите ангели на смртта <br/> | 113 | Б. 69 | | 17 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 33.jpg|150px]] | Свети Јован ја јаде книгата <br/> | 114 | Б. 70 | | 18 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 35.jpg|150px]] | Жената на Апокалипсата и седумглавиот змеј <br/> | 115 | Б. 71 | | 19 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 37.jpg|150px]] | Свети Михаил се бори со змејот <br/> | 116 | Б. 72 | | 20 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 39.jpg|150px]] | Sверот со јагнешките рогови и Sверот со седум глави <br/> | 117 | Б. 74 | Ц. Д. 13 | 21 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 41.jpg|150px]] | Химната во поклонување на јагнето <br/> | 118 | Б. 67 | | 22 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 43.jpg|150px]] | Вавилонската курва<br/> | 119 | Б. 73 | Ц. Д. 12 | 23 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 45.jpg|150px]] | Ангелот со клучот од јамата без дно <br/> | 120 | Б. 75 | Ц. Д. c. 14 | 24 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, c. 1497-1499, NGA 6686.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 121 | Б. 6 | Ц. Д. 15 | 25 | 1497-1500 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flagellation, c. 1497, NGA 6736.jpg|150px]] | Камшикувањето на Христос<br/> | 122 | Б. 8 | Ц. Д. 16 | 26 | c. 1497 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ecce Homo, c. 1498-1499, NGA 6737.jpg|150px]] | Еве го Човекот<br/> | 123 | Б. 9 | Ц. Д. 17 | 27 | меѓу 1498 и 1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Carrying the Cross, c. 1498-1499, NGA 6738.jpg|150px]] | Патот за Голгота<br/> | 124 | Б. 10 | Ц. Д. 18 | 28 | 1498-1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Crucifixion, c. 1497-1498, NGA 6739.jpg|150px]] | Распетие<br/> | 125 | Б. 11 | Ц. Д. 19 | 29 | 1497-1498 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Lamentation, c. 1498-1499, NGA 6740.jpg|150px]] | Оплакување на Христос<br/> | 126 | Б. 12 | Ц. Д. 20 | 30 | 1498-1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Deposition, c. 1497, NGA 6688.jpg|150px]] | Положувањето во гробот<br/> | 127 | Б. 13 | Ц. Д. 21 | 31 | 1497 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Illustration to Revelationes Sancte Birgitte - WGA7127.jpg|150px]] | Илустрацијата за Откровенијата на Света Бригита: <br/>(uncertain authorship) | 139 | | | 305 | 1500 | | |- | [[File:Conrad Celtis biedt Frederik III de Wijze, keurvorst van Saksen, een boek met het werk van Roswitha van Gandersheim aan, RP-P-1961-76.jpg|150px]] | Конрад Селтес му ја претставува книгата од Хротсвита на Фридрих III од Саксонија <br/> | 143 | П. 277 | Ц. Д. 23 | 32 | 1501 | | |- | [[File:Roswitha van Gandersheim biedt keizer Otto I een exemplaar van haar boek aan, RP-P-1921-2147.jpg|150px]] | Хротсвита ја претставува својата книга пред царот Отон I<br/> | 144 | П. 277 | | 33 | 1501 | | |- | [[File:Conrad Celtis Presenting His Book "Quatuor Libri Amorum" to Maximilian I ( from the book) MET DP816435.jpg|150px]] | Конрад Селтис му ја претставува својата книга „Quatuor Libri Amorum“ на Максимилијан Први <br/> | 145 | Б. 130P. 217 | | 36 | 1502 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Philosophy, probably 1502, NGA 30325.jpg|150px]] | Филозофија<br/> | 146 | Б. 130P. 217 | Ц. Д. 24 | 37 | веројатно 1502 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Saint Sebaldus Standing on a Column (NGA 1943.3.3571) (cropped).jpg|150px]] | Свети Себалд стои на колона <br/> | 169 | Б. 20 (Додаток) | Ц. Д. 22 | 34 | 1501 | | |- | [[File:The Book Plate of Wilibald Pirckheimer MET DP816448.jpg|150px]] | Ex libris на Вилибалд Пиркхајмер <br/> | 170 | Б. 52 (Додаток) | Ц. Д. 25 | 38 | | | |- | [[File:Houghton Typ 520.04.561 - De scientia motvs orbis (cropped).jpg|150px]] | Астроном<br/>(неизвесно авторство) | 171 | | | 331 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Nude Woman with the Zodiac - WGA07161.jpg|150px]] | Женски акт од Зодијак <br/>(неизвесно авторство) | 172 | | | 330 | 1500 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim's Offering Rejected, c. 1504-1505, NGA 6690.jpg|150px]] | Одбивање на понудата на Јоаким <br/> | 175 | Б. 77 | Ц. Д. 37 | 44 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim and the Angel, c. 1504, NGA 6692.jpg|150px]] | Ангелот се појавува кај Јоаким <br/> | 176 | Б. 78 | Ц. Д. 38 | 45 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim and Anna at the Golden Gate, 1504, NGA 6694.jpg|150px]] | Јоаким и Ана средба пред Златна Порта <br/> | 177 | Б. 79 | Ц. Д. 39 | 46 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Birth of the Virgin, c. 1503-1504, NGA 6695.jpg|150px]] | Животот на Богородица <br/> | 178 | Б. 80 | Ц. Д. 40 | 47 | 1503-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Presentation of the Virgin in the Temple, c. 1502-1503, NGA 6696.jpg|150px]] | Воведение на Богородица во Храмот <br/> | 179 | Б. 81 | Ц. Д. 41 | 48 | 1502-1503 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of the Virgin, c. 1504-1505, NGA 610.jpg|150px]] | Свадбата на Богородица <br/> | 180 | Б. 82 | Ц. Д. 42 | 49 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Annunciation, c. 1502-1504, NGA 611.jpg|150px]] | Благовештение <br/> | 181 | Б. 83 | Ц. Д. 43 | 50 | 1502-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Visitation, c. 1504, NGA 6700.jpg|150px]] | Посета<br/> | 182 | Б. 84 | Ц. Д. 44 | 51 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Nativity, c. 1502-1504, NGA 6701.jpg|150px]] | Рождеството Христово <br/> | 183 | Б. 85 | Ц. Д. 45 | 52 | 1502-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Circumcision, c. 1504-1505, NGA 6702.jpg|150px]] | Обрежувањето Христово <br/> | 184 | Б. 86 | Ц. Д. 46 | 53 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Adoration of the Magi, c. 1501-1503, NGA 6704.jpg|150px]] | Поклонување на маговите <br/> | 185 | Б. 87 | Ц. Д. 47 | 54 | 1501-1503 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Presentation of Christ in the Temple, c. 1504-1505, NGA 6705.jpg|150px]] | Воведение на Христос во Храмот <br/> | 186 | Б. 88 | Ц. Д. 48 | 55 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flight into Egypt, c. 1504, NGA 6706.jpg|150px]] | Летот во Египет <br/> | 187 | Б. 89 | Ц. Д. 49 | 56 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Sojourn of the Holy Family in Egypt, c. 1504, NGA 6707.jpg|150px]] | Почивка на летот за Египет<br/> | 188 | Б. 90 | Ц. Д. 50 | 57 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ among the Doctors, c. 1503-1504, NGA 6708.jpg|150px]] | Христос меѓу лекарите во Храмот <br/> | 189 | Б. 91 | Ц. Д. 51 | 58 | 1503-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Taking Leave from His Mother, c. 1504-1505, NGA 6709.jpg|150px]] | Заминувањето на Христос од мајка си <br/> | 190 | Б. 92 | Ц. Д. 52 | 59 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Glorification of the Virgin, c. 1504, NGA 6710.jpg|150px]] | Богородица обожувана од ангели и светци <br/> | 191 | Б. 95 | Ц. Д. 53 | 60 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Calvary with the Three Crosses, c. 1504-1505, NGA 6712.jpg|150px]] | Голгота со трите крста <br/> | 192 | Б. 59 | Ц. Д. 26 | 40 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Two Angels in a Vaulted Hall, c. 1504, NGA 41296.jpg|150px]] | Светото семејство со два ангели во засводена сала <br/> | 193 | Б. 100 | Ц. Д. 27 | 35 | 1504 | | |- | [[File:Saint Christopher by Albrecht Dürer- V&A - E.679-1940.jpg|150px]] | Свети Кристофер<br/> | 194 | Б. 104 | Ц. Д. 32 | 39 | 1503-1504 | | |- | [[File:De heilige Franciscus ontvangt de Stigmata - Museum Boijmans Van Beuningen.jpg|150px]] | Свети Франсис ја прима Стигмата <br/> | 195 | Б. 110 | Ц. Д. 33 | 41 | 1503 - 1504 | | |- | [[File:Johannes de Doper met de Heilige Onuphrius in de wildernis, RP-P-OB-1447.jpg|150px]] | Свети Јован и Свети Онуфриј <br/> | 196 | Б. 112 | Ц. Д. 30 | 42 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Anthony and Saint Paul in the Wilderness, c. 1504, NGA 6714.jpg|150px]] | Пустиниците Свети Антониј и Свети Павле <br/> | 197 | Б. 107 | Ц. Д. 31 | 43 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint George Killing the Dragon, 1501-1504, NGA 6715.jpg|150px]] | Свети Георги го убива змејот <br/> | 198 | Б. 111 | Ц. Д. 36 | 61 | 1501 - 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Elevation of Saint Mary Magdalene, c. 1504-1505, NGA 6716.jpg|150px]] | Вознесението на Света Марија Магдалена <br/> | 199 | Б. 121 | Ц. Д. 29 | 62 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Five Angels, in or before 1505, NGA 6717.jpg|150px]] | Светото семејство со пет ангели <br/> | 200 | Б. 99 | Ц. Д. 28 | 63 | 1500s | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saints Stephen, Sixtus, and Lawrence, probably c. 1504-1505, NGA 41295.jpg|150px]] | Свети Стефан, Сикст и Лоренс <br/> | 201 | Б. B. 108 | Ц. Д. 34 | 64 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saints Nicholas, Ulrich, and Erasmus, c. 1508, NGA 60682.jpg|150px]] | Свети Никола, Улрих и Еразмо <br/> | 202 | Б. 118 | Ц. Д. 35 | 65 | 1500 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The First Knot (with a heart-shaped shield), probably 1506-1507, NGA 6718.jpg|150px]] | Првиот јазол <br/> | 203 | Б. 140 | Ц. Д. 54 | 66 | Веројатно меѓу 1506 и 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Second Knot (with an oblong tablet), probably 1506-1507, NGA 6725.jpg|150px]] | Вториот јазол <br/> | | Б. 141 | Ц. Д. 55 | | 1506 - 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Third Knot (with a black circle on a white medallion), probably 1506-1507, NGA 6724.jpg|150px]] | Третиот јазол <br/> | | Б. 142 | Ц. Д. 56 | | 1506 -1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fourth Knot (combining seven circular groups of knots with black centers), probably 1506-1507, NGA 6719.jpg|150px]] | Четвртиот јазол <br/> | 204 | Б. 143 | Ц. Д. 57 | 67 | 1506 -1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fifth Knot (with a six-pointed white shield), probably 1506-1507, NGA 6721.jpg|150px]] | Петтиот јазол <br/> | 205 | Б. 144 | Ц. Д. 58 | 68 | 1506 - 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Sixth Knot (combining seven small systems of knots with black centers), probably 1506-1507, NGA 6723.jpg|150px]] | Шестиот јазол <br/> | 206 | Б. 145 | Ц. Д. 59 | 69 | 1506 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of Michael Behaim, probably c. 1520, NGA 6726.jpg|150px]] | Грб на Мишел Бехајм <br/> | 207 | Б. 159 | Ц. Д. 101 | 70 | 1520 | | |- | [[File:Wapens van de families Scheurl en Tucher Hic Scheurlina simul Tucherinaque signa refulgent (..) (titel op object), RP-P-1912-405.jpg|150px]] | Грб на семејствата Шеурл и Тухер <br/>(uncertain authorship) | | П. 214 | Ц. Д. 42 | | 1512 | | |- | [[File:Job in his sickness being scourged by the devil. Wellcome L0011796.jpg|150px]] | Ѓаволот го измачува Јов во неговата болест <br/>(uncertain authorship) | | Б. 2 (Додаток) / П. 222 | Ц. Д. 348.1 | | 1509 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Cross with Mary and Saint John, 1510, NGA 6728.jpg|150px]] | Христос на крстот, Марија и Свети Јован <br/> | 208 | Б. 55 | Ц. Д. 97 | 72 | 1510 | | |- | [[File:De schoolmeester, RP-P-OB-1472.jpg|150px]] | Училиште <br/> | 209 | Б. 133 | Ц. Д. 99 | 71 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Death and the Lansquenet, 1510, NGA 6729.jpg|150px]] | Смртта и Ланкенетот <br/> | 210 | Б. 132 | Ц. Д. 98 | 73 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, King David Doing Penance, 1510, NGA 6731.jpg|150px]] | Кралот Давид се кае <br/> | 211 | Б. 119 | Ц. Д. 100 | 74 | 1510 | | |- | [[File:De onthoofding van Johannes de Doper, RP-P-OB-1465.jpg|150px]] | Отсекувањето на главата на Свети Јован Крстител <br/> | 212 | Б. 125 | Ц. Д. 108 | 75 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Virgin Appearing to Saint John, 1510-1511, NGA 846.jpg|150px]] | Откровение на Свети Јован <br/> | 213 | Б. 60 | Ц. Д. 113 | 77 | меѓу 1510 и 1511 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Man of Sorrows Mocked by a Soldier, probably 1511, NGA 600.jpg|150px]] | Човекот тага исмеан од војник <br/> | 214 | Б. 4 | Ц. Д. 112 | 78 | probably 1511 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, 1510, NGA 601.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 215 | Б. 5 | Ц. Д. 102 | 79 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrayal of Christ, 1510, NGA 602.jpg|150px]] | Христос заробен <br/> | 216 | Б. 7 | Ц. Д. 103 | 80 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Limbo, 1510, NGA 6742.jpg|150px]] | Христос во Лимбо <br/> | 217 | Б. 14 | Ц. Д. 104 | 81 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Resurrection, 1510, NGA 6743.jpg|150px]] | Воскресението Христово <br/> | 218 | Б. 15 | Ц. Д. 105 | 82 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Madonna on the Crescent, 1510-1511, NGA 605.jpg|150px]] | Мадона на полумесечина <br/> | 219 | Б. 76 | Ц. Д. 111 | 83 | меѓу 1510 и 1511 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Death of the Virgin, 1510, NGA 6747.jpg|150px]] | Смртта на Богородица <br/> | 220 | Б. 93 | Ц. Д. 106 | 84 | 1510 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Assumption and Coronation of the Virgin, 1510, NGA 6748.jpg|150px]] | Крунисувањето на Богородица <br/> | 221 | Б. 94 | Ц. Д. 107 | 85 | 1510 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Title page of the Small Passion by Albrecht Dürer.png|150px]] | Предница <br/> | 222 | Б. 16 | Ц. Д. 110 | 86 | 1511 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fall of Man, probably c. 1509-1510, NGA 6787.jpg|150px]] | Падот на човекот <br/> | 223 | Б. 17 | Ц. Д. 61 | 88 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Expulsion from Paradise, 1510, NGA 6752.jpg|150px]] | Протерување од рајот <br/> | 224 | Б. 18 | Ц. Д. 62 | 87 | 1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Annunciation, probably c. 1509-1510, NGA 6753.jpg|150px]] | Благовештение <br/> | 225 | Б. 19 | Ц. Д. 63 | 89 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Nativity, probably c. 1509-1510, NGA 6754.jpg|150px]] | Раѓањето Христово <br/> | 226 | Б. 20 | Ц. Д. 64 | 90 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Taking Leave from His Mother, probably c. 1509-1510, NGA 6755.jpg|150px]] | Христос заминува од својата мајка <br/> | 227 | Б. 21 | Ц. Д. 65 | 91 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ's Entry into Jerusalem, probably c. 1509-1510, NGA 6756.jpg|150px]] | Христовото влегуваље во Ерусалим <br/> | 228 | Б. 22 | Ц. Д. 66 | 92 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Expelling the Moneylenders from the Temple, probably c. 1509-1510, NGA 6757.jpg|150px]] | Христос ги протерува трговците од Храмот <br/> | 229 | Б. 23 | Ц. Д. 67 | 93 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, probably c. 1509-1510, NGA 6758.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 230 | Б. 24 | Ц. Д. 68 | 94 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Washing the Feet of the Disciples, probably c. 1509-1510, NGA 6759.jpg|150px]] | Христос ги мие нозете на Петар <br/> | 231 | Б. 25 | Ц. Д. 69 | 95 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, probably c. 1509-1510, NGA 6760.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 232 | Б. 26 | Ц. Д. 70 | 96 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrayal of Christ, probably c. 1509-1510, NGA 6761.jpg|150px]] | Заробувањето на Христос <br/> | 233 | Б. 27 | Ц. Д. 71 | 97 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Annas, probably c. 1509-1510, NGA 6762.jpg|150px]] | Христос пред Хана <br/> | 234 | Б. 28 | Ц. Д. 72 | 98 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Caiaphas, probably c. 1509-1510, NGA 6763.jpg|150px]] | Христос пред Каифа <br/> | 235 | Б. 29 | Ц. Д. 73 | 99 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Mocking of Christ, probably c. 1509-1510, NGA 6764.jpg|150px]] | Исмевањето на Христос <br/> | 236 | Б. 30 | Ц. Д. 74 | 100 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Pilate, probably c. 1509-1510, NGA 6765.jpg|150px]] | Христос пред Пилат <br/> | 237 | Б. 31 | Ц. Д. 75 | 101 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Herod, 1509, NGA 6766.jpg|150px]] | Христос пред Ирод <br/> | 238 | B. 32 | Ц. Д. 76 | 102 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flagellation, probably c. 1509-1510, NGA 6767.jpg|150px]] | Камшикувањето<br/> | 239 | Б. 33 | Ц. Д. 77 | 103 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Crowned with Thorns, probably c. 1509-1510, NGA 6768.jpg|150px]] | Христос крунисан со трње <br/> | 240 | Б. 34 | Ц. Д. 78 | 104 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ecce Homo, probably c. 1509-1510, NGA 6769.jpg|150px]] | Христос им се покажа на луѓето <br/> | 241 | Б. 35 | Ц. Д. 79 | 105 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Pilate Washing His Hands, probably c. 1509-1510, NGA 6770.jpg|150px]] | Пилат ги мие рацете <br/> | 242 | Б. 36 | Ц. Д. 80 | 106 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Carrying the Cross, 1509, NGA 6771.jpg|150px]] | Христос го носи Крстот <br/> | 243 | Б. 37 | Ц. Д. 81 | 107 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Veronica between Saints Peter and Paul, 1509, NGA 6772.jpg|150px]] | Судариум на Света Вероника <br/> | 244 | Б. 38 | Ц. Д. 82 | 108 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Nailed to the Cross, probably c. 1509-1510, NGA 6773.jpg|150px]] | Христос прикован на Крстот <br/> | 245 | Б. 39 | Ц. Д. 83 | 109 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Crucifixion, probably c. 1509-1510, NGA 6774.jpg|150px]] | Христос на крстот <br/> | 246 | Б. 40 | Ц. Д. 84 | 110 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Limbo, probably c. 1509-1510, NGA 6775.jpg|150px]] | Христос во Лимбо <br/> | 247 | Б. 41 | Ц. Д. 85 | 111 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Descent from the Cross, probably c. 1509-1510, NGA 6776.jpg|150px]] | Симнувањето од крстот <br/> | 248 | Б. 42 | Ц. Д. 86 | 112 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Lamentation, probably c. 1509-1510, NGA 6777.jpg|150px]] | Оплакувањето на Христос<br/> | 249 | Б. 43 | Ц. Д. 87 | 113 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Deposition, probably c. 1509-1510, NGA 6778.jpg|150px]] | Полагањето во гробот <br/> | 250 | Б. 44 | Ц. Д. 88 | 114 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] |</ref> |- | [[File:Albrecht Dürer, The Resurrection, probably c. 1509-1510, NGA 6779.jpg|150px]] | Вознесение <br/> | 251 | Б. 45 | Ц. Д. 89 | 115 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Appearing to His Mother, probably c. 1509-1510, NGA 6780.jpg|150px]] | Христос и се јавува на својата мајка <br/> | 252 | Б. 46 | Ц. Д. 90 | 116 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Noli Me Tangere, probably c. 1509-1510, NGA 6781.jpg|150px]] | Христос и се покажува на Марија Магдалена<br/> | 253 | Б. 47 | Ц. Д. 91 | 117 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Emmaus, probably c. 1509-1510, NGA 6782.jpg|150px]] | Христос и учениците во Емаус <br/> | 254 | Б. 48 | Ц. Д. 92 | 118 | c. 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Doubting Thomas, probably c. 1509-1510, NGA 6783.jpg|150px]] | Неверниот Тома<br/> | 255 | Б. 49 | Ц. Д. 93 | 119 | c. 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Ascension, probably c. 1509-1510, NGA 6784.jpg|150px]] | Вознесението <br/> | 256 | Б. 50 | Ц. Д. 94 | 120 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Pentecost, probably c. 1509-1510, NGA 6785.jpg|150px]] | Слегувањето на Светиот Дух <br/> | 257 | Б. 51 | Ц. Д. 95 | 121 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Judgment, probably c. 1509-1510, NGA 6786.jpg|150px]] | Последната пресуда<br/> | 258 | Б. 52 | Ц. Д. 96 | 122 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, probably c. 1509-1510, NGA 6788.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 259 | Б. 54 | Ц. Д. 60 | 123 | 1509-1510 | | |- | [[File:Herodias ontvangt het hoofd van Johannes de Doper, RP-P-OB-1466.jpg|150px]] | Ирод со главата на Крстителот <br/> | 260 | Б. 126 | Ц. Д. 109 | 76 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Cain Killing Abel, 1511, NGA 6789.jpg|150px]] | Каин го убва Авел <br/> | 261 | Б. 1 | Ц. Д. 114 | 124 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Adoration of the Magi, 1511, NGA 6790.jpg|150px]] | Поклонување на кралевите<br/> | 262 | Б. 3 | Ц. Д. 115 | 125 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Mass of Saint Gregory, 1511, NGA 6791.jpg|150px]] | Миса на Свети Григориј <br/> | 263 | Б. 123 | Ц. Д. 117 | 126 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Trinity, 1511, NGA 6792.jpg|150px]] | Светото Тројство<br/> | 264 | Б. 122 | Ц. Д. 116 | 127 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Christopher, 1511, NGA 6793.jpg|150px]] | Свети Кристофер <br/> | 265 | Б. 103 | Ц. Д. 121 | 128 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Jerome in His Cell, 1511, NGA 6794.jpg|150px]] | Свети Јероним во неговата ќелија <br/> | 266 | Б. 114 | Ц. Д. 118 | 129 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Joachim and Anne under a Tree, 1511, NGA 6795.jpg|150px]] | Светото семејство со Јоаким и Ана под дрво <br/> | 267 | Б. 96 | Ц. Д. 119 | 130 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Two Music-Making Angels, 1511, NGA 6796.jpg|150px]] | Свето семејство со два ангели што изведуваат музика <br/> | 268 | Б. 97 | Ц. Д. 120 | 131 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Jerome in a Cave, 1512, NGA 74852.jpg|150px]] | Свети Јероним во пештерата<br/> | 269 | Б. 113 | Ц. Д. 122 | 132 | 1512 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Title-Border with Putti Holding the Pirckheimer Arms, probably 1513, NGA 63219.jpg|150px]] | Рамка со Пути кој ги држи во рацете оружјето на Пиркхајмер <br/> | 270 | П. 205 | | 133 | 1513 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Border - with The Baptism of Christ - 1925.1225 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Рамка - со Крштевањето Христово <br/>(uncertain authorship) | | Б. 30 (Додаток) | Ц. Д. 11 | | 1517 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Virgin Crowned by Two Angels above a Landscape (NGA 1943.3.3679).jpg|150px]] | Богородица крунисана од двајца ангели над пејзажот <br/> | 271 | П. 177 | | 134 | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Arch of Maximilian, 1515 (1799 edition), NGA 76935.jpg|150px]] | Триумфална порта <br/> | 273 | Б. 138 | Ц. Д. 130 | 135-154 | 1515 | [[Триумфална процесија]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 02.jpg|150px]] | Горниот дел од средната порта на Триумфалната порта <br/> | 274 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 03.jpg|150px]] | Постамент на десната рака средна колона на Триумфалната порта <br/> | 276 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 04.jpg|150px]] | Основа на десната рака средна колона на Триумфалната порта <br/> | 277 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 05.jpg|150px]] | Продолжување на основата на десната средна колона на Триумфалната порта <br/> | 279 | | | 141 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 06.jpg|150px]] | Основа на десната аголна колона на Триумфалната порта <br/> | 281 | | | 143 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 07.jpg|150px]] | Таблета со натпис со кожа на елен од највисокиот дел на десното крило на Триумфалната порта <br/> | 284 | | | 146 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 08.jpg|150px]] | Грифин на најгорниот дел од колоната од десниот агол на Триумфалната порта <br/> | 286 | | | 148 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 09.jpg|150px]] | Свршувачката на Максимилијан со Марија од Бургундија <br/> | 287 | | | 151 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of Philip the Fair with Joan of Castile, 1515, NGA 47899.jpg|150px]] | Веридбата Филип Убавиот со Јоана од Кастиља <br/> | 288 | | | 149 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Printed text for The Betrothal of Philip the Fair with Joan of Castile.jpg|150px]] | Печатен текст за „Свршувачката на Филип Убавиот со Јоана Кастиља“ <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of Maximilian with Mary of Burgundy, 1511, NGA 47901.jpg|150px]] | Свршувачката на Максимилијан со Марија од Бургундија <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Printed text for The Betrothal of Maximilian with Mary of Burgundy.jpg|150px]] | Печатен текст за „Свршувачката на Филип Убавиот со Јоана Кастиља“ <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:The Congress of Princes at Vienna MET DP816493.jpg|150px]] | Двојна венчавка во Виена <br/> | 289 | | | 150 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 12.jpg|150px]] | Средбата по Битката кај Спарс <br/> | 290 | | | 152 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 13.jpg|150px]] | Светиот плашт од Трир <br/> | 291 | | | 153 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 14.jpg|150px]] | Четврт сет на бистите на Царевите на Триумфалната порта <br/> | 292 | | | 154 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer Die Schutzheiligen von Österreich Druck um 1625.jpg|150px]] | Австриските светци <br/>(неизвесно авторство) | 293 | Б. 116 | Ц. Д. 129 | 335 | 1515 | | |- | [[File:Heilige Koloman S. Colomanni effigies (titel op object), RP-P-1905-2499.jpg|150px]] | Јохан Стабиус како Свети Коломана <br/> | 294 | Б. 106 | | 155 | 1513 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Northern Celestial Hemisphere, 1515, NGA 43181.jpg|150px]] | Северната полутопка на небесниот глобус <br/> | 295 | Б. 151 | Ц. Д. 127 | 156 | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Southern Celestial Hemisphere, 1515, NGA 43182.jpg|150px]] | Јужната полутопка на небесниот глобус <br/> | 296 | Б. 152 | Ц. Д. 128 | 157 | 1515 | | |- | [[File:Durer Stabiussche Weltkarte 1515.jpg|150px]] | Светската мапа Стабиус <br/> | 297-298 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 158-159 | 1515 | | |- | [[File:Stabius world map L.png|150px]] | Светската мапа Стабиус (лево)<br/> | 297 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 158 | 1515 | Светската мапа Стабиус | |- | [[File:Stabius world map R.png|150px]] | Светската мапа Стабиус (десно)<br/> | 298 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 159 | 1515 | Светската мапа Стабиус | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Rhinoceros, 1515, NGA 47903.jpg|150px]] | Носорог <br/> | 299 | Б.. 136 | Ц. Д. 125 | 160 | 1515 | | |- | [[File:Dürer - Die Eule im Kampf mit anderen Vögeln.jpg|150px]] | Бувот во борба со другите птици <br/>(неизвесно авторство) | 300 | | | 336 | | | |- | [[File:Virgin with Carthusian monks by Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Богородица со картузијански монаси <br/>(неизвесно авторство) | 301 | П. 180 | Ц. Д. 124 | | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Cross, 1516, NGA 6799.jpg|150px]] | Христос на крстот <br/> | 302 | Б. 56 | Ц. Д. 138 | 161 | 1516 | | |- | [[File:Exlibris Hieronymus Ebner.jpg|150px]] | Екслибрис на Хиеронимус Ебнер <br/> | 303 | Б. 45 (Додатак) | Ц. Д. 137 | 162 | 1516 | | |- | [[File:The Great Column by Albrecht Dürer - woodcut.jpg|150px]] | Големата колона <br/> | | Б. 129 | | | 1517 | | |- | [[File:The Tournament on Horseback MET DP816487.jpg|150px]] | „Шарфренен“ <br/> | | П. 288 | Ц. Д. 131 | | 1526 | | |- | [[File:Italian Joust Between Jacob de Heere and Freydal by Albrecht Dürer.jpg|150px]] | „Анзоген-Реннен“<br/> | 304 | Б. 36 (Додаток)P. 289 | Ц. Д. 132 | 163 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Italian Joust, probably 1526, NGA 6800.jpg|150px]] | Италијански жар на мирот помеѓу Јакоб де Хире и Фрејдал, Дрва за Фрејдал <br/> | 305 | П. 290 | Ц. Д. 133 | 164 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Masquerade Dance with Torches, probably 1516, NGA 6801.jpg|150px]] | Маскенбал танц со факели <br/> | 306 | Б. 38 (Appendice)P. 292 | Ц. Д. 135 | 165 | 1516 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Virgin Surrounded by Many Angels, 1518, NGA 6802.jpg|150px]] | Богородица опкружена со многу ангели <br/> | 307 | Б. 101 | Ц. Д. 139 | 166 | 1518 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - St Sebald in the Niche - WGA7202.jpg|150px]] | Свети Себалд во нишата <br/> | 308 | Б. 21 (Додаток) | | 167 | 1518 | | |- | [[File:Triumphwagen2.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак <br/> | 309-311 | Б. 229 | Ц. Д. 136 | 168-170 | 1510 | [[Триумфална Процесија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Small Triumphal Car or the Burgundian Marriage - WGA7198.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак (лев дел)<br/> | 309 | Б. 229 | | 168 | 1510 | Малиот триумфален славолук | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Small Triumphal Car or the Burgundian Marriage - WGA7199.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак (десен дел)<br/> | 311 | Б. 229 | | 170 | 1510 | Малиот триумфален славолук | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car), 1523 (Latin ed.), NGA 6810.jpg|150px]] | Триумфалната кочија на Максимилијан Први <br/> | 312-317 | Б. 139 | Ц. Д. 145 | 171-176 | 1523 | [[Триумфална Процесија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 1 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57603.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 1 од 8]<br/> | 312 | Б. 139 | | 171 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 2 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57604.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 2 од 8] <br/> | 314 | Б. 139 | | 173 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 3 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57605.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 3 од 8] <br/> | 315 | B. 139 | | 174 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 7 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57609.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 3 од 8] <br/> | 316 | B. 139 | | 175 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 4 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57606.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 4 од 8] <br/> | | Б. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 5 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57607.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 5 од 8] <br/> | | Б. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 6 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57608.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 6 од 8] <br/> | | B. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 8 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57610.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 8 од 8] <br/> | 317 | Б. 139 | | 176 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Emperor Maximilian I, c. 1518, NGA 58111.jpg|150px]] | Царот Максимилијан Први <br/> | 318 | Б. 154 | Ц. Д. 140 | 177 | c. 1518 | | |- | [[File:Portrait of the Emperor Maximilian I in an Architectural Frame (copy) MET DP820488.jpg|150px]] | Царот Максимилијан Први <br/>(uncertain authorship) | | Б. 153 | Ц. Д. 141 | | 1519 | | |- | [[File:Roggendorf Freiherren Wappen (Duerer).jpg|150px]] | Грб на фон Рогендорф <br/> | 319 | | | 178 | 1520 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of Lorenz Staiber, probably 1520-1521, NGA 33369.jpg|150px]] | Грб на Лоренц Стајбер <br/> | 320 | Б. 167 | | 179 | веројатно помеѓу 1520 и 1521 | | |- | [[File:Coat of arms with Three Lions' Heads MET DP816461.jpg|150px]] | Грб со глави на три лавови <br/> | 321 | Б. 169 | | 180 | 1520 | | |- | [[File:Stabius wappen.jpg|150px]] | Грб на Јохан Стабиус <br/> | 322 | Б. 166 | | 181 | 1510 | | |- | [[File:Wapen van Johann Tscherte Soli deo gloria (titel op object), RP-P-OB-1510.jpg|150px]] | Грб на Јохан Церте <br/> | 323 | Б. 170 | Ц. Д. 143 | 182 | 1520 | | |- | [[File:Coat of arms of Don Pedro Lasso de Castilla.png|150px]] | Грб на Дон Педро Ласо де Кастиља <br/> | 324 | П. 216 | | 183 | 1521 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of the German Empire and Nuremberg City, 1521, NGA 6803.jpg|150px]] | Грб на Германското Царство и градот Нирнберг <br/> | 325 | Б. 162 | Ц. Д. 144 | 184 | 1521 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ulrich Varnbuler, 1522, NGA 6804.jpg|150px]] | Улрих Варнбулер <br/> | 326 | Б. 155 | Ц. Д. 146 | 185 | 1522 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Coat of Arms of the House of Dürer - WGA07258.jpg|150px]] | Грб на Домот на Дирер <br/> | 327 | Б. 160 | Ц. Д. 147 | 186 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, 1523, NGA 603.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 328 | Б. 53 | Ц. Д. 148 | 187 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Christ on the Cross - 1923.243 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Христос на крстот со три ангели <br/> | 329 | Б. 58 | | 188 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Time and a Fox Turning the Wheel of Fortune with People of all Ranks to the Right, probably 1526, NGA 39813.jpg|150px]] | Време и лисица вртејќи го тркалото на среќата со луѓе од сите редови надесно <br/>(неизвесно авторство) | 331 | Б. 34 (Appendice) | Ц. Д. 149 | 338 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Justice, Truth and Reason in the Stocks with the Seated Judge and Sleeping Piety, probably 1526, NGA 6807.jpg|150px]] | Правда, вистина и разум во залихите со судијата кој седи со побожна заспаност <br/> (неизвесно авторство) | 332 | Б. 34 (Додаток) | Ц. Д. 149 | 339 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Teacher, the Clergyman, and Providence, probably 1526, NGA 39812.jpg|150px]] | Учителот, Свештеникот и Провидението <br/> (неизвесно авторство) | | Б. 34 (Додаток) | Ц. Д. 149 | | 1526 | | |- | [[File:Albrecht durer the - armillary sphere.jpg|150px]] | Вооружената сфера <br/> | 333 | P. 202 | | 190 | 1525 | | |- | [[File:Fotothek df tg 0000726 Geometrie ^ Architektur ^ Säule.jpg|150px]] | Споменик во сеќавање на победата <br/> | 334 | | | 191 | 1525 | | |- | [[File:Fotothek df tg 0000729 Geometrie ^ Architektur ^ Denkmal.jpg|150px]] | Споменик на мртов пијаница <br/> | 335 | | | 192 | 1525 | | |- | [[File:Treatise on Measurement - Peasants Monument.png|150px]] | Споменик на победените селани <br/> | 336 | | | 193 | 1525 | | |- | [[File:Een tekenaar tekent een portret, RP-P-OB-1490.jpg|150px]] | Човек слика портрет <br/> | 337 | Б. 146 | Ц. Д. 150 | 194 | 1525 | | |- | [[File:Dürer Stich aus Anweisung 2.jpg|150px]] | Човек црта лејта <br/> | 338 | Б. 147 | Ц. Д. 151 | 195 | 1525 | | |- | [[File:Treatise on Measurement - artist at work.jpg|150px]] | Цртач црта вазна <br/> | 339 | Б. 148 | Ц. Д. 152 | 196 | 1525 | | |- | [[File:Een tekenaar tekent een vrouw, RP-P-OB-1492.jpg|150px]] | Цртач црта лежечки женски акт <br/> | 340 | Б. 149 | Ц. Д. 153 | 197 | 1525 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family on a Grassy Bench, 1526, NGA 33033.jpg|150px]] | Свето семејство на тревна клупа <br/>(неизвесно авторство) | 341 | Б. 98 | Ц. Д. 154 | 340 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Eobanus Hess (NGA 1943.3.3690) (cropped).jpg|150px]] | Хелиус Еобанус Хесус <br/>(uncertain authorship) | 342 | | | 341 | 1526 | | |- | [[File:The Arms of Ferdinand I, King of Hungary and Bohemia MET DP816456.jpg|150px]] | Рацете на Фердинанд Први, кралот на Унгарија и Бохемија <br/> | 343 | П. 210 | Ц. Д. 155 | 198 | 1527 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Siege of a Fortress - 1923.69 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Опсада на тврдина <br/> | 344-345 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 199-200 | 1527 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Siege of a Fortress- Left Portion - 1923.69.b - Cleveland Museum of Art.jpg|150px]] | Опсада на тврдина: лево <br/> | 344 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 199 | 1527 | Опсада на тврдина | |- | [[File:The Siege of a Fortress MET DP816480.jpg|150px]] | Опсада на тврдина: Десен дел <br/> | 345 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 200 | 1527 | Опсада на тврдина | |- | [[File:De Heilige Hiëronymus in de wildernis, RP-P-OB-1561 (cropped).jpg|150px]] | Свети Јероним <br/> | | Б. 115 | | | помеѓу 1500 and 1515 | | |} ==Илустрации за книги== === Витезот од Турн (1493)=== Сет од 45 илустрации од „Витезот од Турн“ или „Книга за витезот на кулата“ објавени во 1493 година, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> Set of 45<ref name="Kurth"/> illustrations from "Ritter von Turn" or "The Book of the Knight of the Tower" published in 1493, which are attributed to Dürer. <gallery mode=packed> Demon of Vanity and Coquette - Book of the Knight of the Tower.jpg The Knight with his Daughters in the Garden.jpg The Knight offering his book to his daughters.jpg The woman and the bathing hermit.jpg Durer autopsy.png Kinderraub.jpg Illustration from the Ritter von Turn, 1493 MET DP816798.jpg Illustration from the Ritter von Turn, 1493 MET DP816799.jpg </gallery> === Комедија на Теренс (ca. 1493)=== Список на илустрации од „Комедијата на Теренс“ објавена околу 1493 година, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Eunuchus, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816814.jpg File:Eunuchus, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816813.jpg File:Eunuches, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816809.jpg File:Andria,from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816810.jpg File:Andria, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816811.jpg File:Adelphi, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816803.jpg File:Phormio, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816805.jpg File:Illustration from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816823.jpg </gallery> === Бродот на лудите (1494)=== [[File:Ship of Fools WDL8973.pdf|thumb|page=6| Книгата со илустрации, сочувана во целост]] Список на илустрации од книгата „[[Бродот на лудите (сатира)|Бродот на лудите]]“, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Narrenschiff.JPG| Предципис на бродот на лудите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 6, Of Negligent Fathers Ayenst Their Children.jpg| На небрежните татковци Ајенст Нивните деца File:Shyp Of Foles Of The Worlde 7, Of Taleberers And Mouers Of Debate.jpg| Талеберера и Моуерс оф Дебате File:Shyp Of Foles Of The Worlde 9, Of Vngoodly Maners, And Dysordred.jpg| На Vngoodly Maners, и Dysordred File:Shyp Of Foles Of The Worlde 11, Of Dispysers Of Holy Scripture.jpg| На диспензерите на Светото писмо File:Shyp Of Foles Of The Worlde 13, Of Disordred And Venerious Loue.jpg| На несреќен и весел Луе File:Shyp Of Foles Of The Worlde 14, Of Them That Synne Trustynge Vpon The Mercy Of Almyghty God.jpg| Од нив кои Синне Трустинг Впон Милоста на Бога File:Shyp Of Foles Of The Worlde 15, Of Folys Yt Begyn Great Byldynge Without Sufficient Prouysion.jpg| Оф Фолис Ит Бегин Велика Билдинге без доволна причина File:Shyp Of Foles Of The Worlde 20, Of Them That Correct Other, Them Self Culpable In The Same Faut.jpg|Од оние кои поправаат други, а сами се криви за истото File:Shyp Of Foles Of The Worlde 22, The Sermon Or Doctryne Of Wysdom.jpg| Беседа File:Shyp Of Foles Of The Worlde 27, Of Negligent Stodyers.jpg| На небрежните Стодиери File:Shyp Of Foles Of The Worlde 29, Of Lewde Juges Of Others Dedes.jpg| Од развратните судии други Дедес File:Shyp Of Foles Of The Worlde 31, Of Synners That Prolonge From Daye To Day To Amende Theyr Myslyuyng.jpg| На синхронизатори кои продолжуваат од ден на ден за да ги амандмануваат нивните Мирсјујнг File:Shyp Of Foles Of The Worlde 32, Of Men That Ar Jelous.jpg| На мажите кои се љубоморни File:Shyp Of Foles Of The Worlde 34, Of Suche As Nedys Wyll Contynue In Theyr Foly Nat Withstandynge Holsom Erudicion.jpg| На Суче, бидејќи Недис ќе продолжи со својот лудак, Нат издржува на грешките на Холсом File:Shyp Of Foles Of The Worlde 35, Of Wrathfull Folys.jpg| Од лутиот Фоли File:Shyp Of Foles Of The Worlde 36, Of The Mutabylyte Of Fortune.jpg| На мутабилитот на среќата File:Shyp Of Foles Of The Worlde 37, Of Seke Men Inobedient.jpg| На мажите Секе непослушни File:Shyp Of Foles Of The Worlde 38, Of To Open Councellers.jpg| На отворените советници File:Shyp Of Foles Of The Worlde 39, Of Folys That Can Nat Be Ware By Ye Mysfortune Nor Take Example Of Others Damage.jpg| На грешки што можат да ги направат природните несреќи или примери на други штети File:Shyp Of Foles Of The Worlde 40, Of Folys That Force Or Care For The Bacbytynge Of Lewde People.jpg| На луѓе што ја присилуваат или се грижат за бабитингот на Луде File:Shyp Of Foles Of The Worlde 41, Of Mockers And Fals Accusers.jpg| На подбивачите и лажните обвинувачи File:Shyp Of Foles Of The Worlde 42, Of Them That Despyse Euerlastynge Blys For Worldly Thynges And Transitory.jpg| Од нив, кои Деспиза Еуерластинг се грижат за световните митрополи и минливи File:Shyp Of Foles Of The Worlde 43, Of Talkers And Makers Of Noyse In The Chirche Of God.jpg| На говорителите и на креаторите на Нојс во Божиќ File:Shyp Of Foles Of The Worlde 44, Of Folys That Put Them Self In Wylful Ieopardy And Peryll.jpg| На луѓе што ги ставаат во опасност... File:Shyp Of Foles Of The Worlde 45, Of The Way Of Felycyte, And Godnes And The Payne To Come To Synners.jpg| На патот на Фелисит, и Годнс и Пејн да дојдат во Синер File:Shyp Of Foles Of The Worlde 47, Of Bodely Lust Or Corporall Voluptuosyte.jpg| На телесната страст или на телесниот волуптуозитет File:Shyp Of Foles Of The Worlde 49, Of Yonge Folys That Take Olde Wymen To Theyr Wyues Nat For Loue But For Ryches.jpg| На Јонг Фоли, кои старите жени им ги носат на очите, навивајќи се за Луе, но за Рајч File:Shyp Of Foles Of The Worlde 50, Of Enuyous Folys.jpg| На Enuyous Folys File:Shyp Of Foles Of The Worlde 51, Of Impacient Folys Disdaynynge To Abyde And Suffer Correccion, For Theyr Profyte.jpg| На нетрпеливиот Фоли непочитувајќи го почитувањето и страдањето на Коречион, за нивниот Профите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 52, Of Folysshe Fesicians Vsynge Theyr Practyke Without Speculacyon.jpg| На фолиши фезичани File:Shyp Of Foles Of The Worlde 54, Of Predestinacyon.jpg| На Предстацинасион File:Shyp Of Foles Of The Worlde 55, Of Folys That Aply Other Mennys Besynes Leuynge Theyr Owne Vndone.jpg| Фоли што применуваат други мажи Бесинес Лејинге File:Shyp Of Foles Of The Worlde 56, Of The Vyce Of Ingratytude Or Vnkyndnes And Folys That Vse It.jpg| На Vyce на Ingratytude Или Vnkyndnes и Folys кои Vse тоа File:Shyp Of Foles Of The Worlde 58, Of Folys That Delyte Them In Daunsynge.jpg| На фолиите што ги делетираат во Даунсинг File:Shyp Of Foles Of The Worlde 59, Of Nyght Watchers.jpg| На набљудувачите на Нигт File:Shyp Of Foles Of The Worlde 60, Of The Vanyte Of Beggers.jpg|Of The Vanyte Of Beggers File:Shyp Of Foles Of The Worlde 63, Of Ye Vayne Cure Of Astronomy.jpg| Лек на астрономијата од Вие File:Shyp Of Foles Of The Worlde 65, Of Folys Yet Stryue Agaynst Theyr Betters Nat Wyllynge To Se Theyr Foly.jpg| Од народите, сепак, Стриј Агајнт Тиер е подобар за Нат Вилинџ да го види нивниот фолј File:Shyp Of Foles Of The Worlde 66, Of Folys That Can Nat Vnderstande Sport And Yet Wyll Haue To Do With Folys.jpg| На фолиите што можат да ги разберат Спорт, а сепак Вил Хауе да ги стори со момците File:Shyp Of Foles Of The Worlde 67, Of Folys That Hurte Euery Man Nat Wyllynge To Be Hurt Agayne.jpg| На народите што го напаѓаат секој човек, Нат Вилинге, да биде повреден Агајн File:Shyp Of Foles Of The Worlde 68, Of Folys Improuyndent.jpg| На Folys Improuyndent File:Shyp Of Foles Of The Worlde 70, Of Dyshonest Folys In Wordes Of Rybawdry, Or Vyle Langage.jpg| Или Вајл Лангејџ File:Shyp Of Foles Of The Worlde 71, Of The Abusion Of Ye Spiritualte.jpg| За злоупотребата на духовниот човек File:Shyp Of Foles Of The Worlde 75, Of The Extorcion Of Men Of Warre, Scrybes And Other Offycers.jpg| На Ексторсион за мажи воинствени, шкрибети и други службеници File:Shyp Of Foles Of The Worlde 77, Of The Foly Of Cokes, Butlers, And Other Oflycers Of Housholde.jpg| На глупоста на коксот, батлерите и другите службеници во домаќинството File:Shyp Of Foles Of The Worlde 78, Of The Pryde Of Churles And Rude Men Of The Countrey.jpg| На прајдот на Чарлс и груб човек на земјата File:Shyp Of Foles Of The Worlde 80, Of Suche Folys As Begyn To Do Well And Contynue Nat.jpg| На приврзаниците на добриот совет на Нат File:Shyp Of Foles Of The Worlde 81, Of Folys That Despyse Deth And Make No Prouysyon Therfore.jpg| На луѓе што ја презираат смртта и затоа не обезбедуваат никакви одредби File:Shyp Of Foles Of The Worlde 82, Of Folys That Despyse God.jpg| На луѓето што го омаловажуваат Бог File:Shyp Of Foles Of The Worlde 84, Of The Plage And Indignacyon Of God.jpg| На чумата и огорченоста на Бога File:Shyp Of Foles Of The Worlde 85, Of Folysshe Exchaunges.jpg| На Фоши Ексхаунж File:Shyp Of Foles Of The Worlde 86, Of Children That Dysdayne To Honoure And Worshyp Theyr Parentis.jpg| На децата кои го слават Дизен и го обожаваат нивниот Парентис File:Shyp Of Foles Of The Worlde 87, Of Claterynge And Vayne Langage Vsyd Of Prestes And Clerkes In The Quere.jpg| На Клатеринг и Вејн Лангејг Всид од Престес и Клеркс во Квере File:Shyp Of Foles Of The Worlde 88, Of The Elacion Or Bostynge Of Pryde.jpg| Од Еласион или Бостинге од Прајд File:Shyp Of Foles Of The Worlde 89, Of Vsures And Okerers.jpg| На Всурс и Океарите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 90, Of The Vayne Hope That Folys Haue To Succede To Herytage Of Men Yet Lyuynge.jpg| Од надежта на Вејн дека Фоули треба да успее во салонот на наследството на мажите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 92, Of Folys That Gyue And That After Repent Of That They Haue Gyuen.jpg| На народите што ги посакаа и што потоа се покајаа за тоа што го Хајеа Ујен File:Shyp Of Foles Of The Worlde 96, Of Flaterers And Glosers.jpg| На Пламените и Глосерите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 97, Of Taleberers And Folys Of Lyght Credence Vnto The Same.jpg| На насилници и народи на веродостојност до исто File:Shyp Of Foles Of The Worlde 98, Of Marchauntis And Other Occupyers That Vse Falshode And Gyle.jpg| На Мархаунтис и на други окупатори кои се разликуваат од Фалшод и Гејл File:Shyp Of Foles Of The Worlde 99, Of The Falshode Of Antichrist.jpg| На Фалшоде и Антихристот File:Shyp Of Foles Of The Worlde 100, Of Hym That Dare Nat Vtter The Trouthe For Fere Of Displeasour.jpg| Неговиот што се осмелува на Нат Вттер Трути од страв и немилост File:Shyp Of Foles Of The Worlde 101, Of Suche As Withdrawe And Let Other From Good Dedes.jpg| На Суче како да се повлече и да ги остави другите од добриот Дедес File:Shyp Of Foles Of The Worlde 102, Of Leuyng Gode Warkes Vndone.jpg| На Лејинг Годе Воркес Вндоне File:Shyp Of Foles Of The Worlde 103, Of The Rewarde Of Wysdom.jpg| На наградата на мудроста File:Shyp Of Foles Of The Worlde 105, Of Bacbyters Of Good Workes And Ayenst Suche As Shall Dysprayse This Boke.jpg| На Бакбитер на добра работа и Ајнст Суше како што ќе го распрсне овој Bоке File:Shyp Of Foles Of The Worlde 114, The Vnyuersall Shyp Of Craftysmen Or Laborers.jpg| Вениерсалскиот нарк на занаетчии или работници File:BlasphemyDurer.jpg| На богохулниците File:Dürer - Das Narrenschiff 001.jpg| Рехерсинг од Диуер до Фоли угнетуван од сопственото лудило File:Dürer - Das Narrenschiff 002.jpg| На фолиите што провејуваат во законот за мисии од мала важност File:Gluttony.jpg| На Глотони и Дронкарди File:Sebastian Brant - Die Unsinnigkeit.png| Лудоста </gallery> === Salus anime (1503)=== [[File:2019rosen0596.pdf|thumb|page=6| Книгата со илустрации, сочувана во целост]] Комплет од 63 илустрации од книгата „Salus anime“, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Albrecht Dürer, Saint Apollonia, c. 1500, NGA 51104.jpg| Света Аполонија File:Albrecht Dürer, Saint Erasmus, c. 1500, NGA 51100.jpg| Свети Еразмо File:Albrecht Dürer, Saint Odilia, c. 1500, NGA 51105.jpg| Света Одилија File:Albrecht Dürer, Saint Roch, c. 1500, NGA 51102.jpg| Свети Рох File:Albrecht Dürer, Saint Leonard, c. 1500, NGA 51101.jpg| Свети Леонард File:Albrecht Dürer, Saint Matthias, c. 1500, NGA 51099.jpg| Свети Матијас File:Albrecht Dürer, Saint Wolfgang, c. 1500, NGA 51103.jpg| Свети Волфганг Apostel Andreas, RP-P-OB-1523.jpg| Апостол Андреј Apostel Jakobus de Meerdere, RP-P-OB-1524.jpg| Апостол Јаков Големиот Apostel Jakobus de Mindere, RP-P-OB-1530.jpg| Апостол Јаков Малиот Apostel Mattheüs, RP-P-OB-1528.jpg| Апостол Матеј Apostel Petrus, RP-P-OB-1522.jpg| Апостол Петар Apostel Simon, RP-P-OB-1531.jpg| Апостол Симон Apostel Thomas, RP-P-OB-1529.jpg| Апостол Тома Saint Judas MET DP816793.jpg| Апостол Јуда Apostel Johannes de Evangelist, RP-P-OB-1525.jpg| Јован Евангелист De Heilige Christoffel draagt het Christuskind, RP-P-OB-1534.jpg| Свети Кристофер De Heilige Joris en de draak, RP-P-OB-1536.jpg| Свети Георги и Змејот De Heilige Martinus deelt zijn mantel met een bedelaar, RP-P-OB-1538.jpg| Сен-Мартин Heilige Antonius, RP-P-OB-1533.jpg| Свети Антониј Heilige Barbara, RP-P-OB-1540.jpg| Света Барбара Heilige Brigitta, RP-P-OB-1541.jpg| Света Бригита Heilige Dominicus, RP-P-OB-1535.jpg| Свети Доминик Heilige Helena, RP-P-OB-1542.jpg| Света Елена Heilige Margaretha, RP-P-OB-1543.jpg| Света Маргарет Heilige Sebastiaan, RP-P-OB-1539.jpg| Свети Себастијан Heilige Veronica, RP-P-OB-1545.jpg| Света Вероника Saint Michael MET DP816774.jpg| Свети Михаил Annunciatie, RP-P-OB-1518.jpg| Annunciation The Nativity MET DP816790.jpg| Раѓање Aanbidding door de herders, RP-P-OB-1519.jpg| Поклонение на пастирите The Adoration of the Kings MET DP816788.jpg| Поклонение на кралевите File:Albrecht Dürer, The Virgin Nursing the Christ Child with Four Angels, c. 1500, NGA 51098.jpg| Богородица го негува детето Христос со четири ангели Kruisiging, RP-P-OB-1520.jpg| Распетие File:Albrecht Dürer, The Lamentation, c. 1500, NGA 51097.jpg| Оплакувањето The Resurrection MET DP816789.jpg| Воскресение Gregoriusmis, RP-P-OB-1537.jpg|[[Миса на Свети Григориј]] Avondgebed, RP-P-OB-1546.jpg| Вечерна молитва </gallery> === Четири книги за човечката пропорција (1528)=== Илустрации од книгата „Четири книги за човечката пропорција“ (германски: Vier Bücher von Menschlicher Proportion).<gallery mode=packed> File:AlbrechtDürer01.jpg File:Houghton FA 6470.202 Albrecht Dürer - woman, front.jpg File:Houghton FA 6470.202 Albrecht Dürer - woman, back.jpg File:Durer’s Menschlicher Proportion.jpg File:Albrecht Dürer - Studies on the Proportions of the Female Body - WGA07263.jpg File:Proportions of a female figure-front view. Wellcome L0000296.jpg File:IIllustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816817.jpg File:IIllustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816818.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816815.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816816.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816821.jpg File:Dürer - Vier Bücher von menschlicher Proportion ita., 1594 - 168613 Illustrazione 3v.jpg File:Albrecht Dürer - Rear view of the female head type 7 - WGA07264.jpg File:Albrecht Dürer - Side and frontal view of the female head type 7 - WGA07262.jpg File:Illustration and Text from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816819.jpg File:Illustration and Text from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816820.jpg File:Durer face transforms.jpg File:Proportions of two faces, by A. Durer Wellcome L0002709.jpg File:Albrecht Dürer - Hand - WGA07265.jpg File:Durer foot.jpg File:Fotothek df tg 0000877 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000878 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000879 Geometrie ^ Proportion ^ Person ^ Kopf.jpg File:Fotothek df tg 0000880 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000881 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000882 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000883 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000884 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000885 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000886 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000887 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000888 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000889 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000890 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000891 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000892 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000893 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000894 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000895 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000896 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000897 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000898 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000899 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000900 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000901 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000902 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg </gallery> ==Наводи== {{наводи}} == Дополнителни извори == * Borer (Alain) & Bon (Cécile). L'oeuvre Graphique De Albrecht Dürer. Hubschmid & Bouret. 1980. [[Категорија:Слики од Албрехт Дирер]] du9v7lrh37fd2bk78bzoxdy6ymmbela 5591531 5591526 2026-07-13T13:43:53Z P.Nedelkovski 47736 дрвопис наместо дрворез 5591531 wikitext text/x-wiki Ова е список на [[дрвопис]]и од [[германски]]от сликар и графичар [[Албрехт Дирер]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.britannica.com/biography/Albrecht-Durer-German-artist/ |title=Albrecht Dürer |accessdate=2021-02-17 |archive-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216065225/https://www.britannica.com/biography/Albrecht-Durer-German-artist |url-status=dead }}</ref>. == Уметнички каталози == Еден од најраните списоци на дрвописите од Дирер бил собран во 1808 година од [[Адам Барч]] во неговиот „Сликарството на гравирањето“ том 7. Во 1862 година [[Јохан Дејвид Пасавант]] го проширил „Сликарството на гравирањето“ и додал дополнителни дрвописи. Делата на Барч и Пасавант, кои биле организирани по азбучен ред, се изворот на „Б.“ и „П.“ броеви, на кои се повикуваат сите подоцнежни книги<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.kunstkopie.de/a/albrecht-duerer.html/ |title=KUNSTDRUCKE & GEMÄLDE VON ALBRECHT DÜRER |accessdate=2021-02-17 |archive-date=2020-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017175304/https://www.kunstkopie.de/a/albrecht-duerer.html |url-status=dead }}</ref>. Друг често цитиран навод е „Каталог на раногермански и фламански дрвописи во британскиот музеј, том 1“ од [[Кембел Доџсон]] од 1903 година, организиран според датумот и често се повикува со употреба на „ЦД“ броеви. На списокот подолу, користени се броевите од 1938 година „Албрехт Дирер: Целосни дрвописи“ (германски: Sämtliche Holzschnitte) од [[Ото Фишер (историчар на уметност)|Ото Фишер]] бидејќи оваа книга нуди каталог на повеќето дрвописи на Дирер отпечатени во оригинална големина. == Список на дрвописи== Авторството на многу дровписи е неизвесно, со различни извори, кои не се согласуваат дали дрвописи се направена од Дирер сам, со помош на еден од неговите ученици или од некој од неговите ученици со или без надзор на Дирер. За некои отпечатоци, исто така има само копии од подоцнежни отпечатоци, кои би можеле да бидат од Дирер или копија од изгубен отпечаток од него. Отпечатоците со неизвесно авторство се обележани со белешка под насловот. Списокот подолу содржи огромно мноштво отпечатоци што биле вклучени во еден од наведените каталошки подрачја на Дирер, дури и ако изворот не бил сигурен за авторството или сметал дека е дело на Школата на Дирер. Списокот подолу вклучува неколку илустрации на дрвопис од [[Албрехт Дирер#Теоретски работници|книги од Дирер]], но многу други беа изоставени или вклучени подоцна<ref>[https://artinwords.de/albrecht-duerer/ Wer war Albrecht Dürer?.]</ref>. {| class="wikitable sortable" !class="unsortable" rowspan="2"|Слика !rowspan="2"|Наслов <br/>(Коментари) !colspan="4"|[[Каталог]] !rowspan="2"|Година !rowspan="2"|Серии<br/> или книга !class="unsortable" rowspan="2"|Други наводи |- !Курт ![[Адам Барч|Барч]] ![[Кембел Доџсон|Доџсон]] !Фишер |- | [[File:Saint Jerome Extracting a Thorn from the Lion's Foot, Lyons 1508 (copy) MET DP816415.jpg|150px]] | Свети Јероним<br/> | 22 | Стр.246 | Ц. Д. 1 | 1 | 1492 | | |- | [[File:Christ on the Cross with the Virgin and Saint John MET DP816062.jpg|150px]] | Христос на крстот помеѓу Дева Марија и Свети Јован<br/>(неизвесно авторство) | 85 | | | 285 | 1493 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Lamentation for the Dead Christ - WGA7117.jpg|150px]] | Оплакување на мртвиот Христос<br/>(неизвесно авторство) | 87 | | | 342 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Crucifixion - WGA7118.jpg|150px]] | Распетие<br/>(неизвесно авторство) | 88 | | | 343 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Martyrdom of St Sebastian - WGA7119.jpg|150px]] | Мачеништво на Свети Себастијан<br/>(неизвесно авторство) | 90 | Стр. 182 | Ц. Д. 2 | 345 | 1495 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - St. Christopher Crossing the Stream - 1925.146 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Свети Кристофер го преминува потокот<br/>(неизвесно авторство) | 91 | Б. 105 | | 346 | 1528 | | |- | [[File:Broadsheet; text and wood cut of a syphilitic. Wellcome L0014503EB.jpg|150px]] | Сифилитичен човек<br/>(неизвесно авторство) | 92 | | | 287 | 1496 | | |- | [[File:Christ Crowned with Thorns MET DP820456.jpg|150px]] | Христос крунисан со трње<br/>(неизвесно авторство) | 94 | | | 289 | околу 1500 | Албертинина страст | |- | [[File:Albertina-Passion - Flagellation of Christ - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Бичувањето на Христа <br/>(неизвесно авторство) | 95 | | | 290 | c. 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albertina-Passion - Christ bearing the cross - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Патот за Голгота или Христос со крстот <br/>(неизвесно авторство) | 96 | | | 291 | c. 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albertina-Passion - Christ on the cross - Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Патот за Голгота или Христос со крстот <br/>(неизвесно авторство) | 97 | | | 292 | 1494 | Страста на Албертина | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Martyrdom of the Ten Thousand, c. 1496-1497, NGA 6681.jpg|150px]] | Мачеништво на десетте илјади <br/> | 98 | Б, 117 | Ц. Д. 3 | 2 | c. 1496-1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Hercules Conquering Cacus ("Ercules"), c. 1496, NGA 42612.jpg|150px]] | Херкулес <br/> | 99 | Б. 127 | Ц. Д. 5 | 3 | c. 1496 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Knight on Horseback and the Lansquenet, c. 1496-1497, NGA 619.jpg|150px]] | Витезот и Ландскнет<br/> | 100 | Б. 131 | Ц. Д. 6 | 4 | 1496-1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Men’s Bath - Google Art Project.jpg|150px]] | Машка бања <br/> | 101 | Б. 128 | Ц. Д. 4 | 5 | 1496 - 1497 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Martyrdom of St. Catherine of Alexandria - Google Art Project.jpg|150px]] | Мачеништво на Света Катерина <br/> | 102 | Б. 120 | Ц. Д. 7 | 6 | 1497-1499 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Samson Fighting with the Lion, c. 1497-1498, NGA 49057.jpg|150px]] | Самсон го убива лавот <br/> | 103 | Б. 2 | Ц. Д. 8 | 7 | 1497-1498 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with the Three Hares, c. 1497-1498, NGA 617.jpg|150px]] | Светото семејство со трите зајаци <br/> | 104 | Б. 102 | Ц. Д. 9 | 8 | 1497-1498 | | |- | [[File:Durer, apocalisse, 00 frontespizio dell'edizione del 1498.jpg|150px]] | Тајното откровение<br/> | 105 | | | 9 | меѓу 1497 и 1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Title Page, 1498, NGA 142348.jpg|150px]] | Откровение <br/> | | | | | 1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 17.jpg|150px]] | Отсекување на главата на Свети Јован <br/> | 106 | Б. 61 | Ц. Д. 10 | 10 | c. 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 19.jpg|150px]] | Визијата на Свети Јован за седумте свеќници <br/> | 107 | Б. 62 | | 11 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 21.jpg|150px]] | Свети Јован кој што клечи пред Христа и дваесет и четирите старешини <br/> | 108 | Б. 63 | | 12 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 23.jpg|150px]] | Четворицата јавачи на Апокалипсата <br/> | 109 | Б 64 | C. D. 11 | 13 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 25.jpg|150px]] | Отворањето на Петтиот и Шестиот печат <br/> | 110 | Б. 65 | | 14 | 1496-1498 | [[Apocalypse (Dürer)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 27.jpg|150px]] | Четирите ангели ги задржуваат ветровите и обележувањето на избраните <br/> | 111 | Б. 66 | | 15 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 29.jpg|150px]] | Отворање на седмиот печат и орелот кој плаче „Оф леле“<br/> | 112 | Б. 68 | | 16 | c 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 31.jpg|150px]] | Четирите ангели на смртта <br/> | 113 | Б. 69 | | 17 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 33.jpg|150px]] | Свети Јован ја јаде книгата <br/> | 114 | Б. 70 | | 18 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 35.jpg|150px]] | Жената на Апокалипсата и седумглавиот змеј <br/> | 115 | Б. 71 | | 19 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 37.jpg|150px]] | Свети Михаил се бори со змејот <br/> | 116 | Б. 72 | | 20 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 39.jpg|150px]] | Sверот со јагнешките рогови и Sверот со седум глави <br/> | 117 | Б. 74 | Ц. Д. 13 | 21 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 41.jpg|150px]] | Химната во поклонување на јагнето <br/> | 118 | Б. 67 | | 22 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 43.jpg|150px]] | Вавилонската курва<br/> | 119 | Б. 73 | Ц. Д. 12 | 23 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Houghton Typ Inc 2121A - Dürer, Apocalypse, 45.jpg|150px]] | Ангелот со клучот од јамата без дно <br/> | 120 | Б. 75 | Ц. Д. c. 14 | 24 | 1496-1498 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, c. 1497-1499, NGA 6686.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 121 | Б. 6 | Ц. Д. 15 | 25 | 1497-1500 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flagellation, c. 1497, NGA 6736.jpg|150px]] | Камшикувањето на Христос<br/> | 122 | Б. 8 | Ц. Д. 16 | 26 | c. 1497 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ecce Homo, c. 1498-1499, NGA 6737.jpg|150px]] | Еве го Човекот<br/> | 123 | Б. 9 | Ц. Д. 17 | 27 | меѓу 1498 и 1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Carrying the Cross, c. 1498-1499, NGA 6738.jpg|150px]] | Патот за Голгота<br/> | 124 | Б. 10 | Ц. Д. 18 | 28 | 1498-1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Crucifixion, c. 1497-1498, NGA 6739.jpg|150px]] | Распетие<br/> | 125 | Б. 11 | Ц. Д. 19 | 29 | 1497-1498 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Lamentation, c. 1498-1499, NGA 6740.jpg|150px]] | Оплакување на Христос<br/> | 126 | Б. 12 | Ц. Д. 20 | 30 | 1498-1499 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Deposition, c. 1497, NGA 6688.jpg|150px]] | Положувањето во гробот<br/> | 127 | Б. 13 | Ц. Д. 21 | 31 | 1497 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Illustration to Revelationes Sancte Birgitte - WGA7127.jpg|150px]] | Илустрацијата за Откровенијата на Света Бригита: <br/>(uncertain authorship) | 139 | | | 305 | 1500 | | |- | [[File:Conrad Celtis biedt Frederik III de Wijze, keurvorst van Saksen, een boek met het werk van Roswitha van Gandersheim aan, RP-P-1961-76.jpg|150px]] | Конрад Селтес му ја претставува книгата од Хротсвита на Фридрих III од Саксонија <br/> | 143 | П. 277 | Ц. Д. 23 | 32 | 1501 | | |- | [[File:Roswitha van Gandersheim biedt keizer Otto I een exemplaar van haar boek aan, RP-P-1921-2147.jpg|150px]] | Хротсвита ја претставува својата книга пред царот Отон I<br/> | 144 | П. 277 | | 33 | 1501 | | |- | [[File:Conrad Celtis Presenting His Book "Quatuor Libri Amorum" to Maximilian I ( from the book) MET DP816435.jpg|150px]] | Конрад Селтис му ја претставува својата книга „Quatuor Libri Amorum“ на Максимилијан Први <br/> | 145 | Б. 130P. 217 | | 36 | 1502 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Philosophy, probably 1502, NGA 30325.jpg|150px]] | Филозофија<br/> | 146 | Б. 130P. 217 | Ц. Д. 24 | 37 | веројатно 1502 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Saint Sebaldus Standing on a Column (NGA 1943.3.3571) (cropped).jpg|150px]] | Свети Себалд стои на колона <br/> | 169 | Б. 20 (Додаток) | Ц. Д. 22 | 34 | 1501 | | |- | [[File:The Book Plate of Wilibald Pirckheimer MET DP816448.jpg|150px]] | Ex libris на Вилибалд Пиркхајмер <br/> | 170 | Б. 52 (Додаток) | Ц. Д. 25 | 38 | | | |- | [[File:Houghton Typ 520.04.561 - De scientia motvs orbis (cropped).jpg|150px]] | Астроном<br/>(неизвесно авторство) | 171 | | | 331 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Nude Woman with the Zodiac - WGA07161.jpg|150px]] | Женски акт од Зодијак <br/>(неизвесно авторство) | 172 | | | 330 | 1500 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim's Offering Rejected, c. 1504-1505, NGA 6690.jpg|150px]] | Одбивање на понудата на Јоаким <br/> | 175 | Б. 77 | Ц. Д. 37 | 44 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim and the Angel, c. 1504, NGA 6692.jpg|150px]] | Ангелот се појавува кај Јоаким <br/> | 176 | Б. 78 | Ц. Д. 38 | 45 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Joachim and Anna at the Golden Gate, 1504, NGA 6694.jpg|150px]] | Јоаким и Ана средба пред Златна Порта <br/> | 177 | Б. 79 | Ц. Д. 39 | 46 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Birth of the Virgin, c. 1503-1504, NGA 6695.jpg|150px]] | Животот на Богородица <br/> | 178 | Б. 80 | Ц. Д. 40 | 47 | 1503-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Presentation of the Virgin in the Temple, c. 1502-1503, NGA 6696.jpg|150px]] | Воведение на Богородица во Храмот <br/> | 179 | Б. 81 | Ц. Д. 41 | 48 | 1502-1503 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of the Virgin, c. 1504-1505, NGA 610.jpg|150px]] | Свадбата на Богородица <br/> | 180 | Б. 82 | Ц. Д. 42 | 49 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Annunciation, c. 1502-1504, NGA 611.jpg|150px]] | Благовештение <br/> | 181 | Б. 83 | Ц. Д. 43 | 50 | 1502-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Visitation, c. 1504, NGA 6700.jpg|150px]] | Посета<br/> | 182 | Б. 84 | Ц. Д. 44 | 51 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Nativity, c. 1502-1504, NGA 6701.jpg|150px]] | Рождеството Христово <br/> | 183 | Б. 85 | Ц. Д. 45 | 52 | 1502-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Circumcision, c. 1504-1505, NGA 6702.jpg|150px]] | Обрежувањето Христово <br/> | 184 | Б. 86 | Ц. Д. 46 | 53 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Adoration of the Magi, c. 1501-1503, NGA 6704.jpg|150px]] | Поклонување на маговите <br/> | 185 | Б. 87 | Ц. Д. 47 | 54 | 1501-1503 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Presentation of Christ in the Temple, c. 1504-1505, NGA 6705.jpg|150px]] | Воведение на Христос во Храмот <br/> | 186 | Б. 88 | Ц. Д. 48 | 55 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flight into Egypt, c. 1504, NGA 6706.jpg|150px]] | Летот во Египет <br/> | 187 | Б. 89 | Ц. Д. 49 | 56 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Sojourn of the Holy Family in Egypt, c. 1504, NGA 6707.jpg|150px]] | Почивка на летот за Египет<br/> | 188 | Б. 90 | Ц. Д. 50 | 57 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ among the Doctors, c. 1503-1504, NGA 6708.jpg|150px]] | Христос меѓу лекарите во Храмот <br/> | 189 | Б. 91 | Ц. Д. 51 | 58 | 1503-1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Taking Leave from His Mother, c. 1504-1505, NGA 6709.jpg|150px]] | Заминувањето на Христос од мајка си <br/> | 190 | Б. 92 | Ц. Д. 52 | 59 | 1504-1505 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Glorification of the Virgin, c. 1504, NGA 6710.jpg|150px]] | Богородица обожувана од ангели и светци <br/> | 191 | Б. 95 | Ц. Д. 53 | 60 | 1504 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Calvary with the Three Crosses, c. 1504-1505, NGA 6712.jpg|150px]] | Голгота со трите крста <br/> | 192 | Б. 59 | Ц. Д. 26 | 40 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Two Angels in a Vaulted Hall, c. 1504, NGA 41296.jpg|150px]] | Светото семејство со два ангели во засводена сала <br/> | 193 | Б. 100 | Ц. Д. 27 | 35 | 1504 | | |- | [[File:Saint Christopher by Albrecht Dürer- V&A - E.679-1940.jpg|150px]] | Свети Кристофер<br/> | 194 | Б. 104 | Ц. Д. 32 | 39 | 1503-1504 | | |- | [[File:De heilige Franciscus ontvangt de Stigmata - Museum Boijmans Van Beuningen.jpg|150px]] | Свети Франсис ја прима Стигмата <br/> | 195 | Б. 110 | Ц. Д. 33 | 41 | 1503 - 1504 | | |- | [[File:Johannes de Doper met de Heilige Onuphrius in de wildernis, RP-P-OB-1447.jpg|150px]] | Свети Јован и Свети Онуфриј <br/> | 196 | Б. 112 | Ц. Д. 30 | 42 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Anthony and Saint Paul in the Wilderness, c. 1504, NGA 6714.jpg|150px]] | Пустиниците Свети Антониј и Свети Павле <br/> | 197 | Б. 107 | Ц. Д. 31 | 43 | 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint George Killing the Dragon, 1501-1504, NGA 6715.jpg|150px]] | Свети Георги го убива змејот <br/> | 198 | Б. 111 | Ц. Д. 36 | 61 | 1501 - 1504 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Elevation of Saint Mary Magdalene, c. 1504-1505, NGA 6716.jpg|150px]] | Вознесението на Света Марија Магдалена <br/> | 199 | Б. 121 | Ц. Д. 29 | 62 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Five Angels, in or before 1505, NGA 6717.jpg|150px]] | Светото семејство со пет ангели <br/> | 200 | Б. 99 | Ц. Д. 28 | 63 | 1500s | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saints Stephen, Sixtus, and Lawrence, probably c. 1504-1505, NGA 41295.jpg|150px]] | Свети Стефан, Сикст и Лоренс <br/> | 201 | Б. B. 108 | Ц. Д. 34 | 64 | 1504-1505 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saints Nicholas, Ulrich, and Erasmus, c. 1508, NGA 60682.jpg|150px]] | Свети Никола, Улрих и Еразмо <br/> | 202 | Б. 118 | Ц. Д. 35 | 65 | 1500 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The First Knot (with a heart-shaped shield), probably 1506-1507, NGA 6718.jpg|150px]] | Првиот јазол <br/> | 203 | Б. 140 | Ц. Д. 54 | 66 | Веројатно меѓу 1506 и 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Second Knot (with an oblong tablet), probably 1506-1507, NGA 6725.jpg|150px]] | Вториот јазол <br/> | | Б. 141 | Ц. Д. 55 | | 1506 - 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Third Knot (with a black circle on a white medallion), probably 1506-1507, NGA 6724.jpg|150px]] | Третиот јазол <br/> | | Б. 142 | Ц. Д. 56 | | 1506 -1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fourth Knot (combining seven circular groups of knots with black centers), probably 1506-1507, NGA 6719.jpg|150px]] | Четвртиот јазол <br/> | 204 | Б. 143 | Ц. Д. 57 | 67 | 1506 -1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fifth Knot (with a six-pointed white shield), probably 1506-1507, NGA 6721.jpg|150px]] | Петтиот јазол <br/> | 205 | Б. 144 | Ц. Д. 58 | 68 | 1506 - 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Sixth Knot (combining seven small systems of knots with black centers), probably 1506-1507, NGA 6723.jpg|150px]] | Шестиот јазол <br/> | 206 | Б. 145 | Ц. Д. 59 | 69 | 1506 1507 | Шест јазли | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of Michael Behaim, probably c. 1520, NGA 6726.jpg|150px]] | Грб на Мишел Бехајм <br/> | 207 | Б. 159 | Ц. Д. 101 | 70 | 1520 | | |- | [[File:Wapens van de families Scheurl en Tucher Hic Scheurlina simul Tucherinaque signa refulgent (..) (titel op object), RP-P-1912-405.jpg|150px]] | Грб на семејствата Шеурл и Тухер <br/>(uncertain authorship) | | П. 214 | Ц. Д. 42 | | 1512 | | |- | [[File:Job in his sickness being scourged by the devil. Wellcome L0011796.jpg|150px]] | Ѓаволот го измачува Јов во неговата болест <br/>(uncertain authorship) | | Б. 2 (Додаток) / П. 222 | Ц. Д. 348.1 | | 1509 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Cross with Mary and Saint John, 1510, NGA 6728.jpg|150px]] | Христос на крстот, Марија и Свети Јован <br/> | 208 | Б. 55 | Ц. Д. 97 | 72 | 1510 | | |- | [[File:De schoolmeester, RP-P-OB-1472.jpg|150px]] | Училиште <br/> | 209 | Б. 133 | Ц. Д. 99 | 71 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Death and the Lansquenet, 1510, NGA 6729.jpg|150px]] | Смртта и Ланкенетот <br/> | 210 | Б. 132 | Ц. Д. 98 | 73 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, King David Doing Penance, 1510, NGA 6731.jpg|150px]] | Кралот Давид се кае <br/> | 211 | Б. 119 | Ц. Д. 100 | 74 | 1510 | | |- | [[File:De onthoofding van Johannes de Doper, RP-P-OB-1465.jpg|150px]] | Отсекувањето на главата на Свети Јован Крстител <br/> | 212 | Б. 125 | Ц. Д. 108 | 75 | 1510 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Virgin Appearing to Saint John, 1510-1511, NGA 846.jpg|150px]] | Откровение на Свети Јован <br/> | 213 | Б. 60 | Ц. Д. 113 | 77 | меѓу 1510 и 1511 | [[Апокалипса (Дирер)|Апокалипса]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Man of Sorrows Mocked by a Soldier, probably 1511, NGA 600.jpg|150px]] | Човекот тага исмеан од војник <br/> | 214 | Б. 4 | Ц. Д. 112 | 78 | probably 1511 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, 1510, NGA 601.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 215 | Б. 5 | Ц. Д. 102 | 79 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrayal of Christ, 1510, NGA 602.jpg|150px]] | Христос заробен <br/> | 216 | Б. 7 | Ц. Д. 103 | 80 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Limbo, 1510, NGA 6742.jpg|150px]] | Христос во Лимбо <br/> | 217 | Б. 14 | Ц. Д. 104 | 81 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Resurrection, 1510, NGA 6743.jpg|150px]] | Воскресението Христово <br/> | 218 | Б. 15 | Ц. Д. 105 | 82 | 1510 | [[Големата страст (Дирер)|Големата страст]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Madonna on the Crescent, 1510-1511, NGA 605.jpg|150px]] | Мадона на полумесечина <br/> | 219 | Б. 76 | Ц. Д. 111 | 83 | меѓу 1510 и 1511 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Death of the Virgin, 1510, NGA 6747.jpg|150px]] | Смртта на Богородица <br/> | 220 | Б. 93 | Ц. Д. 106 | 84 | 1510 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Assumption and Coronation of the Virgin, 1510, NGA 6748.jpg|150px]] | Крунисувањето на Богородица <br/> | 221 | Б. 94 | Ц. Д. 107 | 85 | 1510 | [[Life of the Virgin (Dürer)|Животот на Богородица]] | |- | [[File:Title page of the Small Passion by Albrecht Dürer.png|150px]] | Предница <br/> | 222 | Б. 16 | Ц. Д. 110 | 86 | 1511 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Fall of Man, probably c. 1509-1510, NGA 6787.jpg|150px]] | Падот на човекот <br/> | 223 | Б. 17 | Ц. Д. 61 | 88 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Expulsion from Paradise, 1510, NGA 6752.jpg|150px]] | Протерување од рајот <br/> | 224 | Б. 18 | Ц. Д. 62 | 87 | 1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Annunciation, probably c. 1509-1510, NGA 6753.jpg|150px]] | Благовештение <br/> | 225 | Б. 19 | Ц. Д. 63 | 89 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Nativity, probably c. 1509-1510, NGA 6754.jpg|150px]] | Раѓањето Христово <br/> | 226 | Б. 20 | Ц. Д. 64 | 90 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Taking Leave from His Mother, probably c. 1509-1510, NGA 6755.jpg|150px]] | Христос заминува од својата мајка <br/> | 227 | Б. 21 | Ц. Д. 65 | 91 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ's Entry into Jerusalem, probably c. 1509-1510, NGA 6756.jpg|150px]] | Христовото влегуваље во Ерусалим <br/> | 228 | Б. 22 | Ц. Д. 66 | 92 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Expelling the Moneylenders from the Temple, probably c. 1509-1510, NGA 6757.jpg|150px]] | Христос ги протерува трговците од Храмот <br/> | 229 | Б. 23 | Ц. Д. 67 | 93 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, probably c. 1509-1510, NGA 6758.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 230 | Б. 24 | Ц. Д. 68 | 94 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Washing the Feet of the Disciples, probably c. 1509-1510, NGA 6759.jpg|150px]] | Христос ги мие нозете на Петар <br/> | 231 | Б. 25 | Ц. Д. 69 | 95 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, probably c. 1509-1510, NGA 6760.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 232 | Б. 26 | Ц. Д. 70 | 96 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrayal of Christ, probably c. 1509-1510, NGA 6761.jpg|150px]] | Заробувањето на Христос <br/> | 233 | Б. 27 | Ц. Д. 71 | 97 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Annas, probably c. 1509-1510, NGA 6762.jpg|150px]] | Христос пред Хана <br/> | 234 | Б. 28 | Ц. Д. 72 | 98 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Caiaphas, probably c. 1509-1510, NGA 6763.jpg|150px]] | Христос пред Каифа <br/> | 235 | Б. 29 | Ц. Д. 73 | 99 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Mocking of Christ, probably c. 1509-1510, NGA 6764.jpg|150px]] | Исмевањето на Христос <br/> | 236 | Б. 30 | Ц. Д. 74 | 100 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Pilate, probably c. 1509-1510, NGA 6765.jpg|150px]] | Христос пред Пилат <br/> | 237 | Б. 31 | Ц. Д. 75 | 101 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ before Herod, 1509, NGA 6766.jpg|150px]] | Христос пред Ирод <br/> | 238 | B. 32 | Ц. Д. 76 | 102 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Flagellation, probably c. 1509-1510, NGA 6767.jpg|150px]] | Камшикувањето<br/> | 239 | Б. 33 | Ц. Д. 77 | 103 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Crowned with Thorns, probably c. 1509-1510, NGA 6768.jpg|150px]] | Христос крунисан со трње <br/> | 240 | Б. 34 | Ц. Д. 78 | 104 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ecce Homo, probably c. 1509-1510, NGA 6769.jpg|150px]] | Христос им се покажа на луѓето <br/> | 241 | Б. 35 | Ц. Д. 79 | 105 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Pilate Washing His Hands, probably c. 1509-1510, NGA 6770.jpg|150px]] | Пилат ги мие рацете <br/> | 242 | Б. 36 | Ц. Д. 80 | 106 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Carrying the Cross, 1509, NGA 6771.jpg|150px]] | Христос го носи Крстот <br/> | 243 | Б. 37 | Ц. Д. 81 | 107 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Veronica between Saints Peter and Paul, 1509, NGA 6772.jpg|150px]] | Судариум на Света Вероника <br/> | 244 | Б. 38 | Ц. Д. 82 | 108 | 1509 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Nailed to the Cross, probably c. 1509-1510, NGA 6773.jpg|150px]] | Христос прикован на Крстот <br/> | 245 | Б. 39 | Ц. Д. 83 | 109 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Crucifixion, probably c. 1509-1510, NGA 6774.jpg|150px]] | Христос на крстот <br/> | 246 | Б. 40 | Ц. Д. 84 | 110 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Limbo, probably c. 1509-1510, NGA 6775.jpg|150px]] | Христос во Лимбо <br/> | 247 | Б. 41 | Ц. Д. 85 | 111 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Descent from the Cross, probably c. 1509-1510, NGA 6776.jpg|150px]] | Симнувањето од крстот <br/> | 248 | Б. 42 | Ц. Д. 86 | 112 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Lamentation, probably c. 1509-1510, NGA 6777.jpg|150px]] | Оплакувањето на Христос<br/> | 249 | Б. 43 | Ц. Д. 87 | 113 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Deposition, probably c. 1509-1510, NGA 6778.jpg|150px]] | Полагањето во гробот <br/> | 250 | Б. 44 | Ц. Д. 88 | 114 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] |</ref> |- | [[File:Albrecht Dürer, The Resurrection, probably c. 1509-1510, NGA 6779.jpg|150px]] | Вознесение <br/> | 251 | Б. 45 | Ц. Д. 89 | 115 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ Appearing to His Mother, probably c. 1509-1510, NGA 6780.jpg|150px]] | Христос и се јавува на својата мајка <br/> | 252 | Б. 46 | Ц. Д. 90 | 116 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Noli Me Tangere, probably c. 1509-1510, NGA 6781.jpg|150px]] | Христос и се покажува на Марија Магдалена<br/> | 253 | Б. 47 | Ц. Д. 91 | 117 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ in Emmaus, probably c. 1509-1510, NGA 6782.jpg|150px]] | Христос и учениците во Емаус <br/> | 254 | Б. 48 | Ц. Д. 92 | 118 | c. 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Doubting Thomas, probably c. 1509-1510, NGA 6783.jpg|150px]] | Неверниот Тома<br/> | 255 | Б. 49 | Ц. Д. 93 | 119 | c. 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Ascension, probably c. 1509-1510, NGA 6784.jpg|150px]] | Вознесението <br/> | 256 | Б. 50 | Ц. Д. 94 | 120 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Pentecost, probably c. 1509-1510, NGA 6785.jpg|150px]] | Слегувањето на Светиот Дух <br/> | 257 | Б. 51 | Ц. Д. 95 | 121 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Judgment, probably c. 1509-1510, NGA 6786.jpg|150px]] | Последната пресуда<br/> | 258 | Б. 52 | Ц. Д. 96 | 122 | 1509-1510 | [[Мала пасија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Mount of Olives, probably c. 1509-1510, NGA 6788.jpg|150px]] | Христос во маслиновата гора <br/> | 259 | Б. 54 | Ц. Д. 60 | 123 | 1509-1510 | | |- | [[File:Herodias ontvangt het hoofd van Johannes de Doper, RP-P-OB-1466.jpg|150px]] | Ирод со главата на Крстителот <br/> | 260 | Б. 126 | Ц. Д. 109 | 76 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Cain Killing Abel, 1511, NGA 6789.jpg|150px]] | Каин го убва Авел <br/> | 261 | Б. 1 | Ц. Д. 114 | 124 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Adoration of the Magi, 1511, NGA 6790.jpg|150px]] | Поклонување на кралевите<br/> | 262 | Б. 3 | Ц. Д. 115 | 125 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Mass of Saint Gregory, 1511, NGA 6791.jpg|150px]] | Миса на Свети Григориј <br/> | 263 | Б. 123 | Ц. Д. 117 | 126 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Trinity, 1511, NGA 6792.jpg|150px]] | Светото Тројство<br/> | 264 | Б. 122 | Ц. Д. 116 | 127 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Christopher, 1511, NGA 6793.jpg|150px]] | Свети Кристофер <br/> | 265 | Б. 103 | Ц. Д. 121 | 128 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Jerome in His Cell, 1511, NGA 6794.jpg|150px]] | Свети Јероним во неговата ќелија <br/> | 266 | Б. 114 | Ц. Д. 118 | 129 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Joachim and Anne under a Tree, 1511, NGA 6795.jpg|150px]] | Светото семејство со Јоаким и Ана под дрво <br/> | 267 | Б. 96 | Ц. Д. 119 | 130 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family with Two Music-Making Angels, 1511, NGA 6796.jpg|150px]] | Свето семејство со два ангели што изведуваат музика <br/> | 268 | Б. 97 | Ц. Д. 120 | 131 | 1511 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Saint Jerome in a Cave, 1512, NGA 74852.jpg|150px]] | Свети Јероним во пештерата<br/> | 269 | Б. 113 | Ц. Д. 122 | 132 | 1512 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Title-Border with Putti Holding the Pirckheimer Arms, probably 1513, NGA 63219.jpg|150px]] | Рамка со Пути кој ги држи во рацете оружјето на Пиркхајмер <br/> | 270 | П. 205 | | 133 | 1513 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Border - with The Baptism of Christ - 1925.1225 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Рамка - со Крштевањето Христово <br/>(uncertain authorship) | | Б. 30 (Додаток) | Ц. Д. 11 | | 1517 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Virgin Crowned by Two Angels above a Landscape (NGA 1943.3.3679).jpg|150px]] | Богородица крунисана од двајца ангели над пејзажот <br/> | 271 | П. 177 | | 134 | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Arch of Maximilian, 1515 (1799 edition), NGA 76935.jpg|150px]] | Триумфална порта <br/> | 273 | Б. 138 | Ц. Д. 130 | 135-154 | 1515 | [[Триумфална процесија]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 02.jpg|150px]] | Горниот дел од средната порта на Триумфалната порта <br/> | 274 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 03.jpg|150px]] | Постамент на десната рака средна колона на Триумфалната порта <br/> | 276 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 04.jpg|150px]] | Основа на десната рака средна колона на Триумфалната порта <br/> | 277 | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 05.jpg|150px]] | Продолжување на основата на десната средна колона на Триумфалната порта <br/> | 279 | | | 141 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 06.jpg|150px]] | Основа на десната аголна колона на Триумфалната порта <br/> | 281 | | | 143 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 07.jpg|150px]] | Таблета со натпис со кожа на елен од највисокиот дел на десното крило на Триумфалната порта <br/> | 284 | | | 146 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 08.jpg|150px]] | Грифин на најгорниот дел од колоната од десниот агол на Триумфалната порта <br/> | 286 | | | 148 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 09.jpg|150px]] | Свршувачката на Максимилијан со Марија од Бургундија <br/> | 287 | | | 151 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of Philip the Fair with Joan of Castile, 1515, NGA 47899.jpg|150px]] | Веридбата Филип Убавиот со Јоана од Кастиља <br/> | 288 | | | 149 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Printed text for The Betrothal of Philip the Fair with Joan of Castile.jpg|150px]] | Печатен текст за „Свршувачката на Филип Убавиот со Јоана Кастиља“ <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Betrothal of Maximilian with Mary of Burgundy, 1511, NGA 47901.jpg|150px]] | Свршувачката на Максимилијан со Марија од Бургундија <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - Printed text for The Betrothal of Maximilian with Mary of Burgundy.jpg|150px]] | Печатен текст за „Свршувачката на Филип Убавиот со Јоана Кастиља“ <br/> | | | | | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:The Congress of Princes at Vienna MET DP816493.jpg|150px]] | Двојна венчавка во Виена <br/> | 289 | | | 150 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 12.jpg|150px]] | Средбата по Битката кај Спарс <br/> | 290 | | | 152 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 13.jpg|150px]] | Светиот плашт од Трир <br/> | 291 | | | 153 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Durer, arco trionfale, 14.jpg|150px]] | Четврт сет на бистите на Царевите на Триумфалната порта <br/> | 292 | | | 154 | 1515 | [[Triumphal Arch (woodcut)|Триумфална порта]] | |- | [[File:Albrecht Dürer Die Schutzheiligen von Österreich Druck um 1625.jpg|150px]] | Австриските светци <br/>(неизвесно авторство) | 293 | Б. 116 | Ц. Д. 129 | 335 | 1515 | | |- | [[File:Heilige Koloman S. Colomanni effigies (titel op object), RP-P-1905-2499.jpg|150px]] | Јохан Стабиус како Свети Коломана <br/> | 294 | Б. 106 | | 155 | 1513 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Northern Celestial Hemisphere, 1515, NGA 43181.jpg|150px]] | Северната полутопка на небесниот глобус <br/> | 295 | Б. 151 | Ц. Д. 127 | 156 | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Southern Celestial Hemisphere, 1515, NGA 43182.jpg|150px]] | Јужната полутопка на небесниот глобус <br/> | 296 | Б. 152 | Ц. Д. 128 | 157 | 1515 | | |- | [[File:Durer Stabiussche Weltkarte 1515.jpg|150px]] | Светската мапа Стабиус <br/> | 297-298 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 158-159 | 1515 | | |- | [[File:Stabius world map L.png|150px]] | Светската мапа Стабиус (лево)<br/> | 297 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 158 | 1515 | Светската мапа Стабиус | |- | [[File:Stabius world map R.png|150px]] | Светската мапа Стабиус (десно)<br/> | 298 | П. 201 | Ц. Д. 126 | 159 | 1515 | Светската мапа Стабиус | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Rhinoceros, 1515, NGA 47903.jpg|150px]] | Носорог <br/> | 299 | Б.. 136 | Ц. Д. 125 | 160 | 1515 | | |- | [[File:Dürer - Die Eule im Kampf mit anderen Vögeln.jpg|150px]] | Бувот во борба со другите птици <br/>(неизвесно авторство) | 300 | | | 336 | | | |- | [[File:Virgin with Carthusian monks by Albrecht Dürer.jpg|150px]] | Богородица со картузијански монаси <br/>(неизвесно авторство) | 301 | П. 180 | Ц. Д. 124 | | 1515 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Christ on the Cross, 1516, NGA 6799.jpg|150px]] | Христос на крстот <br/> | 302 | Б. 56 | Ц. Д. 138 | 161 | 1516 | | |- | [[File:Exlibris Hieronymus Ebner.jpg|150px]] | Екслибрис на Хиеронимус Ебнер <br/> | 303 | Б. 45 (Додатак) | Ц. Д. 137 | 162 | 1516 | | |- | [[File:The Great Column by Albrecht Dürer - woodcut.jpg|150px]] | Големата колона <br/> | | Б. 129 | | | 1517 | | |- | [[File:The Tournament on Horseback MET DP816487.jpg|150px]] | „Шарфренен“ <br/> | | П. 288 | Ц. Д. 131 | | 1526 | | |- | [[File:Italian Joust Between Jacob de Heere and Freydal by Albrecht Dürer.jpg|150px]] | „Анзоген-Реннен“<br/> | 304 | Б. 36 (Додаток)P. 289 | Ц. Д. 132 | 163 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Italian Joust, probably 1526, NGA 6800.jpg|150px]] | Италијански жар на мирот помеѓу Јакоб де Хире и Фрејдал, Дрва за Фрејдал <br/> | 305 | П. 290 | Ц. Д. 133 | 164 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Masquerade Dance with Torches, probably 1516, NGA 6801.jpg|150px]] | Маскенбал танц со факели <br/> | 306 | Б. 38 (Appendice)P. 292 | Ц. Д. 135 | 165 | 1516 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Virgin Surrounded by Many Angels, 1518, NGA 6802.jpg|150px]] | Богородица опкружена со многу ангели <br/> | 307 | Б. 101 | Ц. Д. 139 | 166 | 1518 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - St Sebald in the Niche - WGA7202.jpg|150px]] | Свети Себалд во нишата <br/> | 308 | Б. 21 (Додаток) | | 167 | 1518 | | |- | [[File:Triumphwagen2.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак <br/> | 309-311 | Б. 229 | Ц. Д. 136 | 168-170 | 1510 | [[Триумфална Процесија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Small Triumphal Car or the Burgundian Marriage - WGA7198.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак (лев дел)<br/> | 309 | Б. 229 | | 168 | 1510 | Малиот триумфален славолук | |- | [[File:Albrecht Dürer - The Small Triumphal Car or the Burgundian Marriage - WGA7199.jpg|150px]] | Малиот триумфален славолук или бургундскиот брак (десен дел)<br/> | 311 | Б. 229 | | 170 | 1510 | Малиот триумфален славолук | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car), 1523 (Latin ed.), NGA 6810.jpg|150px]] | Триумфалната кочија на Максимилијан Први <br/> | 312-317 | Б. 139 | Ц. Д. 145 | 171-176 | 1523 | [[Триумфална Процесија]] | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 1 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57603.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 1 од 8]<br/> | 312 | Б. 139 | | 171 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 2 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57604.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 2 од 8] <br/> | 314 | Б. 139 | | 173 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 3 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57605.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 3 од 8] <br/> | 315 | B. 139 | | 174 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 7 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57609.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 3 од 8] <br/> | 316 | B. 139 | | 175 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 4 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57606.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 4 од 8] <br/> | | Б. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 5 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57607.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 5 од 8] <br/> | | Б. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 6 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57608.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 6 од 8] <br/> | | B. 139 | | | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Triumphal Chariot of Maximilian I (The Great Triumphal Car) (plate 8 of 8), 1523 (Latin ed.), NGA 57610.jpg|150px]] | Триумфална кочија на Максимилијан Први (Големиот триумфален славолук) [плоча 8 од 8] <br/> | 317 | Б. 139 | | 176 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Emperor Maximilian I, c. 1518, NGA 58111.jpg|150px]] | Царот Максимилијан Први <br/> | 318 | Б. 154 | Ц. Д. 140 | 177 | c. 1518 | | |- | [[File:Portrait of the Emperor Maximilian I in an Architectural Frame (copy) MET DP820488.jpg|150px]] | Царот Максимилијан Први <br/>(uncertain authorship) | | Б. 153 | Ц. Д. 141 | | 1519 | | |- | [[File:Roggendorf Freiherren Wappen (Duerer).jpg|150px]] | Грб на фон Рогендорф <br/> | 319 | | | 178 | 1520 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of Lorenz Staiber, probably 1520-1521, NGA 33369.jpg|150px]] | Грб на Лоренц Стајбер <br/> | 320 | Б. 167 | | 179 | веројатно помеѓу 1520 и 1521 | | |- | [[File:Coat of arms with Three Lions' Heads MET DP816461.jpg|150px]] | Грб со глави на три лавови <br/> | 321 | Б. 169 | | 180 | 1520 | | |- | [[File:Stabius wappen.jpg|150px]] | Грб на Јохан Стабиус <br/> | 322 | Б. 166 | | 181 | 1510 | | |- | [[File:Wapen van Johann Tscherte Soli deo gloria (titel op object), RP-P-OB-1510.jpg|150px]] | Грб на Јохан Церте <br/> | 323 | Б. 170 | Ц. Д. 143 | 182 | 1520 | | |- | [[File:Coat of arms of Don Pedro Lasso de Castilla.png|150px]] | Грб на Дон Педро Ласо де Кастиља <br/> | 324 | П. 216 | | 183 | 1521 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Coat of Arms of the German Empire and Nuremberg City, 1521, NGA 6803.jpg|150px]] | Грб на Германското Царство и градот Нирнберг <br/> | 325 | Б. 162 | Ц. Д. 144 | 184 | 1521 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Ulrich Varnbuler, 1522, NGA 6804.jpg|150px]] | Улрих Варнбулер <br/> | 326 | Б. 155 | Ц. Д. 146 | 185 | 1522 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Coat of Arms of the House of Dürer - WGA07258.jpg|150px]] | Грб на Домот на Дирер <br/> | 327 | Б. 160 | Ц. Д. 147 | 186 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Last Supper, 1523, NGA 603.jpg|150px]] | Тајната вечера <br/> | 328 | Б. 53 | Ц. Д. 148 | 187 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Christ on the Cross - 1923.243 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Христос на крстот со три ангели <br/> | 329 | Б. 58 | | 188 | 1523 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Time and a Fox Turning the Wheel of Fortune with People of all Ranks to the Right, probably 1526, NGA 39813.jpg|150px]] | Време и лисица вртејќи го тркалото на среќата со луѓе од сите редови надесно <br/>(неизвесно авторство) | 331 | Б. 34 (Appendice) | Ц. Д. 149 | 338 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, Justice, Truth and Reason in the Stocks with the Seated Judge and Sleeping Piety, probably 1526, NGA 6807.jpg|150px]] | Правда, вистина и разум во залихите со судијата кој седи со побожна заспаност <br/> (неизвесно авторство) | 332 | Б. 34 (Додаток) | Ц. Д. 149 | 339 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Teacher, the Clergyman, and Providence, probably 1526, NGA 39812.jpg|150px]] | Учителот, Свештеникот и Провидението <br/> (неизвесно авторство) | | Б. 34 (Додаток) | Ц. Д. 149 | | 1526 | | |- | [[File:Albrecht durer the - armillary sphere.jpg|150px]] | Вооружената сфера <br/> | 333 | P. 202 | | 190 | 1525 | | |- | [[File:Fotothek df tg 0000726 Geometrie ^ Architektur ^ Säule.jpg|150px]] | Споменик во сеќавање на победата <br/> | 334 | | | 191 | 1525 | | |- | [[File:Fotothek df tg 0000729 Geometrie ^ Architektur ^ Denkmal.jpg|150px]] | Споменик на мртов пијаница <br/> | 335 | | | 192 | 1525 | | |- | [[File:Treatise on Measurement - Peasants Monument.png|150px]] | Споменик на победените селани <br/> | 336 | | | 193 | 1525 | | |- | [[File:Een tekenaar tekent een portret, RP-P-OB-1490.jpg|150px]] | Човек слика портрет <br/> | 337 | Б. 146 | Ц. Д. 150 | 194 | 1525 | | |- | [[File:Dürer Stich aus Anweisung 2.jpg|150px]] | Човек црта лејта <br/> | 338 | Б. 147 | Ц. Д. 151 | 195 | 1525 | | |- | [[File:Treatise on Measurement - artist at work.jpg|150px]] | Цртач црта вазна <br/> | 339 | Б. 148 | Ц. Д. 152 | 196 | 1525 | | |- | [[File:Een tekenaar tekent een vrouw, RP-P-OB-1492.jpg|150px]] | Цртач црта лежечки женски акт <br/> | 340 | Б. 149 | Ц. Д. 153 | 197 | 1525 | | |- | [[File:Albrecht Dürer, The Holy Family on a Grassy Bench, 1526, NGA 33033.jpg|150px]] | Свето семејство на тревна клупа <br/>(неизвесно авторство) | 341 | Б. 98 | Ц. Д. 154 | 340 | 1526 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Eobanus Hess (NGA 1943.3.3690) (cropped).jpg|150px]] | Хелиус Еобанус Хесус <br/>(uncertain authorship) | 342 | | | 341 | 1526 | | |- | [[File:The Arms of Ferdinand I, King of Hungary and Bohemia MET DP816456.jpg|150px]] | Рацете на Фердинанд Први, кралот на Унгарија и Бохемија <br/> | 343 | П. 210 | Ц. Д. 155 | 198 | 1527 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Siege of a Fortress - 1923.69 - Cleveland Museum of Art.tif|150px]] | Опсада на тврдина <br/> | 344-345 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 199-200 | 1527 | | |- | [[File:Albrecht Dürer - Siege of a Fortress- Left Portion - 1923.69.b - Cleveland Museum of Art.jpg|150px]] | Опсада на тврдина: лево <br/> | 344 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 199 | 1527 | Опсада на тврдина | |- | [[File:The Siege of a Fortress MET DP816480.jpg|150px]] | Опсада на тврдина: Десен дел <br/> | 345 | Б. 137 | Ц. Д. 156 | 200 | 1527 | Опсада на тврдина | |- | [[File:De Heilige Hiëronymus in de wildernis, RP-P-OB-1561 (cropped).jpg|150px]] | Свети Јероним <br/> | | Б. 115 | | | помеѓу 1500 and 1515 | | |} ==Илустрации за книги== === Витезот од Турн (1493)=== Сет од 45 илустрации од „Витезот од Турн“ или „Книга за витезот на кулата“ објавени во 1493 година, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> Set of 45<ref name="Kurth"/> illustrations from "Ritter von Turn" or "The Book of the Knight of the Tower" published in 1493, which are attributed to Dürer. <gallery mode=packed> Demon of Vanity and Coquette - Book of the Knight of the Tower.jpg The Knight with his Daughters in the Garden.jpg The Knight offering his book to his daughters.jpg The woman and the bathing hermit.jpg Durer autopsy.png Kinderraub.jpg Illustration from the Ritter von Turn, 1493 MET DP816798.jpg Illustration from the Ritter von Turn, 1493 MET DP816799.jpg </gallery> === Комедија на Теренс (ca. 1493)=== Список на илустрации од „Комедијата на Теренс“ објавена околу 1493 година, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Eunuchus, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816814.jpg File:Eunuchus, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816813.jpg File:Eunuches, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816809.jpg File:Andria,from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816810.jpg File:Andria, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816811.jpg File:Adelphi, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816803.jpg File:Phormio, from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816805.jpg File:Illustration from The Comedie of Terence, 19th century reprint MET DP816823.jpg </gallery> === Бродот на лудите (1494)=== [[File:Ship of Fools WDL8973.pdf|thumb|page=6| Книгата со илустрации, сочувана во целост]] Список на илустрации од книгата „[[Бродот на лудите (сатира)|Бродот на лудите]]“, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Narrenschiff.JPG| Предципис на бродот на лудите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 6, Of Negligent Fathers Ayenst Their Children.jpg| На небрежните татковци Ајенст Нивните деца File:Shyp Of Foles Of The Worlde 7, Of Taleberers And Mouers Of Debate.jpg| Талеберера и Моуерс оф Дебате File:Shyp Of Foles Of The Worlde 9, Of Vngoodly Maners, And Dysordred.jpg| На Vngoodly Maners, и Dysordred File:Shyp Of Foles Of The Worlde 11, Of Dispysers Of Holy Scripture.jpg| На диспензерите на Светото писмо File:Shyp Of Foles Of The Worlde 13, Of Disordred And Venerious Loue.jpg| На несреќен и весел Луе File:Shyp Of Foles Of The Worlde 14, Of Them That Synne Trustynge Vpon The Mercy Of Almyghty God.jpg| Од нив кои Синне Трустинг Впон Милоста на Бога File:Shyp Of Foles Of The Worlde 15, Of Folys Yt Begyn Great Byldynge Without Sufficient Prouysion.jpg| Оф Фолис Ит Бегин Велика Билдинге без доволна причина File:Shyp Of Foles Of The Worlde 20, Of Them That Correct Other, Them Self Culpable In The Same Faut.jpg|Од оние кои поправаат други, а сами се криви за истото File:Shyp Of Foles Of The Worlde 22, The Sermon Or Doctryne Of Wysdom.jpg| Беседа File:Shyp Of Foles Of The Worlde 27, Of Negligent Stodyers.jpg| На небрежните Стодиери File:Shyp Of Foles Of The Worlde 29, Of Lewde Juges Of Others Dedes.jpg| Од развратните судии други Дедес File:Shyp Of Foles Of The Worlde 31, Of Synners That Prolonge From Daye To Day To Amende Theyr Myslyuyng.jpg| На синхронизатори кои продолжуваат од ден на ден за да ги амандмануваат нивните Мирсјујнг File:Shyp Of Foles Of The Worlde 32, Of Men That Ar Jelous.jpg| На мажите кои се љубоморни File:Shyp Of Foles Of The Worlde 34, Of Suche As Nedys Wyll Contynue In Theyr Foly Nat Withstandynge Holsom Erudicion.jpg| На Суче, бидејќи Недис ќе продолжи со својот лудак, Нат издржува на грешките на Холсом File:Shyp Of Foles Of The Worlde 35, Of Wrathfull Folys.jpg| Од лутиот Фоли File:Shyp Of Foles Of The Worlde 36, Of The Mutabylyte Of Fortune.jpg| На мутабилитот на среќата File:Shyp Of Foles Of The Worlde 37, Of Seke Men Inobedient.jpg| На мажите Секе непослушни File:Shyp Of Foles Of The Worlde 38, Of To Open Councellers.jpg| На отворените советници File:Shyp Of Foles Of The Worlde 39, Of Folys That Can Nat Be Ware By Ye Mysfortune Nor Take Example Of Others Damage.jpg| На грешки што можат да ги направат природните несреќи или примери на други штети File:Shyp Of Foles Of The Worlde 40, Of Folys That Force Or Care For The Bacbytynge Of Lewde People.jpg| На луѓе што ја присилуваат или се грижат за бабитингот на Луде File:Shyp Of Foles Of The Worlde 41, Of Mockers And Fals Accusers.jpg| На подбивачите и лажните обвинувачи File:Shyp Of Foles Of The Worlde 42, Of Them That Despyse Euerlastynge Blys For Worldly Thynges And Transitory.jpg| Од нив, кои Деспиза Еуерластинг се грижат за световните митрополи и минливи File:Shyp Of Foles Of The Worlde 43, Of Talkers And Makers Of Noyse In The Chirche Of God.jpg| На говорителите и на креаторите на Нојс во Божиќ File:Shyp Of Foles Of The Worlde 44, Of Folys That Put Them Self In Wylful Ieopardy And Peryll.jpg| На луѓе што ги ставаат во опасност... File:Shyp Of Foles Of The Worlde 45, Of The Way Of Felycyte, And Godnes And The Payne To Come To Synners.jpg| На патот на Фелисит, и Годнс и Пејн да дојдат во Синер File:Shyp Of Foles Of The Worlde 47, Of Bodely Lust Or Corporall Voluptuosyte.jpg| На телесната страст или на телесниот волуптуозитет File:Shyp Of Foles Of The Worlde 49, Of Yonge Folys That Take Olde Wymen To Theyr Wyues Nat For Loue But For Ryches.jpg| На Јонг Фоли, кои старите жени им ги носат на очите, навивајќи се за Луе, но за Рајч File:Shyp Of Foles Of The Worlde 50, Of Enuyous Folys.jpg| На Enuyous Folys File:Shyp Of Foles Of The Worlde 51, Of Impacient Folys Disdaynynge To Abyde And Suffer Correccion, For Theyr Profyte.jpg| На нетрпеливиот Фоли непочитувајќи го почитувањето и страдањето на Коречион, за нивниот Профите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 52, Of Folysshe Fesicians Vsynge Theyr Practyke Without Speculacyon.jpg| На фолиши фезичани File:Shyp Of Foles Of The Worlde 54, Of Predestinacyon.jpg| На Предстацинасион File:Shyp Of Foles Of The Worlde 55, Of Folys That Aply Other Mennys Besynes Leuynge Theyr Owne Vndone.jpg| Фоли што применуваат други мажи Бесинес Лејинге File:Shyp Of Foles Of The Worlde 56, Of The Vyce Of Ingratytude Or Vnkyndnes And Folys That Vse It.jpg| На Vyce на Ingratytude Или Vnkyndnes и Folys кои Vse тоа File:Shyp Of Foles Of The Worlde 58, Of Folys That Delyte Them In Daunsynge.jpg| На фолиите што ги делетираат во Даунсинг File:Shyp Of Foles Of The Worlde 59, Of Nyght Watchers.jpg| На набљудувачите на Нигт File:Shyp Of Foles Of The Worlde 60, Of The Vanyte Of Beggers.jpg|Of The Vanyte Of Beggers File:Shyp Of Foles Of The Worlde 63, Of Ye Vayne Cure Of Astronomy.jpg| Лек на астрономијата од Вие File:Shyp Of Foles Of The Worlde 65, Of Folys Yet Stryue Agaynst Theyr Betters Nat Wyllynge To Se Theyr Foly.jpg| Од народите, сепак, Стриј Агајнт Тиер е подобар за Нат Вилинџ да го види нивниот фолј File:Shyp Of Foles Of The Worlde 66, Of Folys That Can Nat Vnderstande Sport And Yet Wyll Haue To Do With Folys.jpg| На фолиите што можат да ги разберат Спорт, а сепак Вил Хауе да ги стори со момците File:Shyp Of Foles Of The Worlde 67, Of Folys That Hurte Euery Man Nat Wyllynge To Be Hurt Agayne.jpg| На народите што го напаѓаат секој човек, Нат Вилинге, да биде повреден Агајн File:Shyp Of Foles Of The Worlde 68, Of Folys Improuyndent.jpg| На Folys Improuyndent File:Shyp Of Foles Of The Worlde 70, Of Dyshonest Folys In Wordes Of Rybawdry, Or Vyle Langage.jpg| Или Вајл Лангејџ File:Shyp Of Foles Of The Worlde 71, Of The Abusion Of Ye Spiritualte.jpg| За злоупотребата на духовниот човек File:Shyp Of Foles Of The Worlde 75, Of The Extorcion Of Men Of Warre, Scrybes And Other Offycers.jpg| На Ексторсион за мажи воинствени, шкрибети и други службеници File:Shyp Of Foles Of The Worlde 77, Of The Foly Of Cokes, Butlers, And Other Oflycers Of Housholde.jpg| На глупоста на коксот, батлерите и другите службеници во домаќинството File:Shyp Of Foles Of The Worlde 78, Of The Pryde Of Churles And Rude Men Of The Countrey.jpg| На прајдот на Чарлс и груб човек на земјата File:Shyp Of Foles Of The Worlde 80, Of Suche Folys As Begyn To Do Well And Contynue Nat.jpg| На приврзаниците на добриот совет на Нат File:Shyp Of Foles Of The Worlde 81, Of Folys That Despyse Deth And Make No Prouysyon Therfore.jpg| На луѓе што ја презираат смртта и затоа не обезбедуваат никакви одредби File:Shyp Of Foles Of The Worlde 82, Of Folys That Despyse God.jpg| На луѓето што го омаловажуваат Бог File:Shyp Of Foles Of The Worlde 84, Of The Plage And Indignacyon Of God.jpg| На чумата и огорченоста на Бога File:Shyp Of Foles Of The Worlde 85, Of Folysshe Exchaunges.jpg| На Фоши Ексхаунж File:Shyp Of Foles Of The Worlde 86, Of Children That Dysdayne To Honoure And Worshyp Theyr Parentis.jpg| На децата кои го слават Дизен и го обожаваат нивниот Парентис File:Shyp Of Foles Of The Worlde 87, Of Claterynge And Vayne Langage Vsyd Of Prestes And Clerkes In The Quere.jpg| На Клатеринг и Вејн Лангејг Всид од Престес и Клеркс во Квере File:Shyp Of Foles Of The Worlde 88, Of The Elacion Or Bostynge Of Pryde.jpg| Од Еласион или Бостинге од Прајд File:Shyp Of Foles Of The Worlde 89, Of Vsures And Okerers.jpg| На Всурс и Океарите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 90, Of The Vayne Hope That Folys Haue To Succede To Herytage Of Men Yet Lyuynge.jpg| Од надежта на Вејн дека Фоули треба да успее во салонот на наследството на мажите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 92, Of Folys That Gyue And That After Repent Of That They Haue Gyuen.jpg| На народите што ги посакаа и што потоа се покајаа за тоа што го Хајеа Ујен File:Shyp Of Foles Of The Worlde 96, Of Flaterers And Glosers.jpg| На Пламените и Глосерите File:Shyp Of Foles Of The Worlde 97, Of Taleberers And Folys Of Lyght Credence Vnto The Same.jpg| На насилници и народи на веродостојност до исто File:Shyp Of Foles Of The Worlde 98, Of Marchauntis And Other Occupyers That Vse Falshode And Gyle.jpg| На Мархаунтис и на други окупатори кои се разликуваат од Фалшод и Гејл File:Shyp Of Foles Of The Worlde 99, Of The Falshode Of Antichrist.jpg| На Фалшоде и Антихристот File:Shyp Of Foles Of The Worlde 100, Of Hym That Dare Nat Vtter The Trouthe For Fere Of Displeasour.jpg| Неговиот што се осмелува на Нат Вттер Трути од страв и немилост File:Shyp Of Foles Of The Worlde 101, Of Suche As Withdrawe And Let Other From Good Dedes.jpg| На Суче како да се повлече и да ги остави другите од добриот Дедес File:Shyp Of Foles Of The Worlde 102, Of Leuyng Gode Warkes Vndone.jpg| На Лејинг Годе Воркес Вндоне File:Shyp Of Foles Of The Worlde 103, Of The Rewarde Of Wysdom.jpg| На наградата на мудроста File:Shyp Of Foles Of The Worlde 105, Of Bacbyters Of Good Workes And Ayenst Suche As Shall Dysprayse This Boke.jpg| На Бакбитер на добра работа и Ајнст Суше како што ќе го распрсне овој Bоке File:Shyp Of Foles Of The Worlde 114, The Vnyuersall Shyp Of Craftysmen Or Laborers.jpg| Вениерсалскиот нарк на занаетчии или работници File:BlasphemyDurer.jpg| На богохулниците File:Dürer - Das Narrenschiff 001.jpg| Рехерсинг од Диуер до Фоли угнетуван од сопственото лудило File:Dürer - Das Narrenschiff 002.jpg| На фолиите што провејуваат во законот за мисии од мала важност File:Gluttony.jpg| На Глотони и Дронкарди File:Sebastian Brant - Die Unsinnigkeit.png| Лудоста </gallery> === Salus anime (1503)=== [[File:2019rosen0596.pdf|thumb|page=6| Книгата со илустрации, сочувана во целост]] Комплет од 63 илустрации од книгата „Salus anime“, кои му се припишуваат на Дирер. <gallery mode=packed> File:Albrecht Dürer, Saint Apollonia, c. 1500, NGA 51104.jpg| Света Аполонија File:Albrecht Dürer, Saint Erasmus, c. 1500, NGA 51100.jpg| Свети Еразмо File:Albrecht Dürer, Saint Odilia, c. 1500, NGA 51105.jpg| Света Одилија File:Albrecht Dürer, Saint Roch, c. 1500, NGA 51102.jpg| Свети Рох File:Albrecht Dürer, Saint Leonard, c. 1500, NGA 51101.jpg| Свети Леонард File:Albrecht Dürer, Saint Matthias, c. 1500, NGA 51099.jpg| Свети Матијас File:Albrecht Dürer, Saint Wolfgang, c. 1500, NGA 51103.jpg| Свети Волфганг Apostel Andreas, RP-P-OB-1523.jpg| Апостол Андреј Apostel Jakobus de Meerdere, RP-P-OB-1524.jpg| Апостол Јаков Големиот Apostel Jakobus de Mindere, RP-P-OB-1530.jpg| Апостол Јаков Малиот Apostel Mattheüs, RP-P-OB-1528.jpg| Апостол Матеј Apostel Petrus, RP-P-OB-1522.jpg| Апостол Петар Apostel Simon, RP-P-OB-1531.jpg| Апостол Симон Apostel Thomas, RP-P-OB-1529.jpg| Апостол Тома Saint Judas MET DP816793.jpg| Апостол Јуда Apostel Johannes de Evangelist, RP-P-OB-1525.jpg| Јован Евангелист De Heilige Christoffel draagt het Christuskind, RP-P-OB-1534.jpg| Свети Кристофер De Heilige Joris en de draak, RP-P-OB-1536.jpg| Свети Георги и Змејот De Heilige Martinus deelt zijn mantel met een bedelaar, RP-P-OB-1538.jpg| Сен-Мартин Heilige Antonius, RP-P-OB-1533.jpg| Свети Антониј Heilige Barbara, RP-P-OB-1540.jpg| Света Барбара Heilige Brigitta, RP-P-OB-1541.jpg| Света Бригита Heilige Dominicus, RP-P-OB-1535.jpg| Свети Доминик Heilige Helena, RP-P-OB-1542.jpg| Света Елена Heilige Margaretha, RP-P-OB-1543.jpg| Света Маргарет Heilige Sebastiaan, RP-P-OB-1539.jpg| Свети Себастијан Heilige Veronica, RP-P-OB-1545.jpg| Света Вероника Saint Michael MET DP816774.jpg| Свети Михаил Annunciatie, RP-P-OB-1518.jpg| Annunciation The Nativity MET DP816790.jpg| Раѓање Aanbidding door de herders, RP-P-OB-1519.jpg| Поклонение на пастирите The Adoration of the Kings MET DP816788.jpg| Поклонение на кралевите File:Albrecht Dürer, The Virgin Nursing the Christ Child with Four Angels, c. 1500, NGA 51098.jpg| Богородица го негува детето Христос со четири ангели Kruisiging, RP-P-OB-1520.jpg| Распетие File:Albrecht Dürer, The Lamentation, c. 1500, NGA 51097.jpg| Оплакувањето The Resurrection MET DP816789.jpg| Воскресение Gregoriusmis, RP-P-OB-1537.jpg|[[Миса на Свети Григориј]] Avondgebed, RP-P-OB-1546.jpg| Вечерна молитва </gallery> === Четири книги за човечката пропорција (1528)=== Илустрации од книгата „Четири книги за човечката пропорција“ (германски: Vier Bücher von Menschlicher Proportion).<gallery mode=packed> File:AlbrechtDürer01.jpg File:Houghton FA 6470.202 Albrecht Dürer - woman, front.jpg File:Houghton FA 6470.202 Albrecht Dürer - woman, back.jpg File:Durer’s Menschlicher Proportion.jpg File:Albrecht Dürer - Studies on the Proportions of the Female Body - WGA07263.jpg File:Proportions of a female figure-front view. Wellcome L0000296.jpg File:IIllustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816817.jpg File:IIllustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816818.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816815.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816816.jpg File:Illustration from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816821.jpg File:Dürer - Vier Bücher von menschlicher Proportion ita., 1594 - 168613 Illustrazione 3v.jpg File:Albrecht Dürer - Rear view of the female head type 7 - WGA07264.jpg File:Albrecht Dürer - Side and frontal view of the female head type 7 - WGA07262.jpg File:Illustration and Text from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816819.jpg File:Illustration and Text from Dürers Vier Bucher von Menslicher Proportion, Nuremberg, 1528 MET DP816820.jpg File:Durer face transforms.jpg File:Proportions of two faces, by A. Durer Wellcome L0002709.jpg File:Albrecht Dürer - Hand - WGA07265.jpg File:Durer foot.jpg File:Fotothek df tg 0000877 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000878 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000879 Geometrie ^ Proportion ^ Person ^ Kopf.jpg File:Fotothek df tg 0000880 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000881 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000882 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000883 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000884 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000885 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000886 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000887 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000888 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000889 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000890 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000891 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000892 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000893 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000894 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000895 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000896 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000897 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000898 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000899 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000900 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000901 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg File:Fotothek df tg 0000902 Geometrie ^ Proportion ^ Person.jpg </gallery> ==Наводи== {{наводи}} == Дополнителни извори == * Borer (Alain) & Bon (Cécile). L'oeuvre Graphique De Albrecht Dürer. Hubschmid & Bouret. 1980. [[Категорија:Слики од Албрехт Дирер]] nde69igvg80f8vfbcjf1ou46oi07zav 1 1260535 5591528 4798587 2026-07-13T13:42:18Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:Список на дрворези од Албрехт Дирер]] на [[Разговор:Список на дрвописи од Албрехт Дирер]]: усогласување на називот 4431040 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1261469 5591886 5101498 2026-07-14T08:53:58Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591886 wikitext text/x-wiki {{short description|Genus of dinosaurs}} {{speciesbox | nome =Leaellynasaura <br/> Леаeлинасаура | fossil_range = Early [[Albian]] {{fossilrange|113|110}} | image = Leaellynasaura.jpg | image_caption = реконструкција | genus = Leaellynasaura | parent_authority = Рич & Рич, 1989 | species = амикаграфика | authority = Рич & Рич, 1989 }} [[Податотека:Leaellynasaura-amicagraphica-dinosaur-skull-holotype-p-185991-1330043-large.jpg|мини|Leaellynasaura amicagraphica, диносаурус, череп. Холотип. [P 185991]]] '''Леаелинасаура''' - [[латински јазик]] - Leaellynasaura, бил вид на диносауруси опишани од Патриша Викерс-Рич, [[палеонтологија|палеонтолог]] од [[Мелбурн]] од [[Музеј Викторија]] и нејзиниот сопруг а името е добиено по нивната ќерка<ref>[http://museum.wa.gov.au/explore/dinosaur-discovery/leaellynasaura/ Leaellynasaura]</ref>. Овој вид живеел пред отприлика 110 милиони години<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://dinopedia.fandom.com/wiki/Leaellynasaura/ |title=Leaellynasaura |accessdate=2021-02-26 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112012822/https://dinopedia.fandom.com/wiki/Leaellynasaura |url-status=dead }}</ref>. == Откритие== [[Фосил]] од овој [[диносауруси|диносаурус]] бил откриени во [[Австралија]] во државата [[Викторија (Австралија)|Викторија]] во областа [[Залив на диносаурусите]] <ref>[https://dinosaurpictures.org/Leaellynasaura-pictures/ Leaellynasaura pictures and facts]</ref>. == Одлики == Леелинасаура бил двоножен [[тревојад]] и ги населувала пошумени рамнини во [[стада]]. Имал големи [[око|очи]] и добар вид. Овој факт, како и релативно големиот мозок, сугерираат дека можеби бил топлокрвен. Така, можел да биде активен во текот на целата година, а со тоа и во зима, кога светлината била послаба. Можеби имала и пердуви. бил околу 3 долг.<ref>[https://australian.museum/learn/dinosaurs/fact-sheets/leaellynasaura-amicagraphica/ Dinosaurs - Leaellynasaura amicagraphica]</ref>. ==Класификација== [[File:Leaellynasaura BW.jpg|thumb|Реконструкција со претежно лушпеста кожа]] Позиција според Херн, 2019: {{clade| style=font-size:85%; line-height:85% |label1='''[[Ornithischia]]''' |1={{clade |1=[[Heterodontosauridae]] |2={{clade |1=''[[Eocursor]]'' |2={{clade |1='''[[Thyreophora]]''' |label2='''[[Neornithischia]]''' |2={{clade |1=''[[Lesothosaurus]]'' |2={{clade |1=''[[Agilisaurus]]'' |2={{clade |1={{clade |1=''[[Hexinlusaurus]]'' |2=''[[Yandusaurus]]'' }} |2={{clade |1={{clade |1=''[[Nanosaurus]]'' |2={{clade |label1=[[Jeholosauridae]] |1={{clade |1=''[[Haya (dinosaur)|Haya]]'' |2={{clade |1=''[[Jeholosaurus]]'' |2=''[[Changchunsaurus]]'' }} }} |label2=[[Thescelosauridae]] |2={{clade |1={{clade |1=''[[Orodromeus]]'' |2=''[[Koreanosaurus]]'' }} |2={{clade |1=''[[Zephyrosaurus]]'' |2={{clade |1=''[[Yueosaurus]]'' |2=''[[Thescelosaurus]]'' }} }} }} }} }} |label2='''[[Cerapoda]]''' |2={{clade |1='''[[Marginocephalia]]''' |label2='''[[Ornithopoda]]''' |2={{clade |1=''[[Parksosaurus]]'' |2={{clade |label1=[[Elasmaria]] |1={{clade |1=''[[Talenkauen]]'' |2={{clade |1={{clade |1=''[[Macrogryphosaurus]]'' |2=''[[Gasparinisaura]]'' }} |2={{clade |1=''[[Galleonosaurus]]'' |2=''[[Leaellynasaura]]'' |3=''[[Anabisetia]]'' |4=''[[Diluvicursor]]'' }} }} }} |label2=[[Clypeodonta]] |2={{clade |1=''[[Hypsilophodon]]'' |label2=[[Iguanodontia]] |2={{clade |1=[[Rhabdodontidae]] |2={{clade |1=''[[Muttaburrasaurus]]'' |2={{clade |1=''[[Tenontosaurus]]'' |2=[[Dryomorpha]] }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Птицоколковни]] [[Категорија:Диносауруси од раната креда во Австралија]] [[Категорија:Палеонтологија на Викторија]] m9ki1und8rypvre5u8612c0jfwlae41 0 1265628 5591896 5551832 2026-07-14T09:06:17Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591896 wikitext text/x-wiki '''Енергетиката на Азербејџан''' го опишува производството, потрошувачката и извозот на електрична [[Азербејџан|енергија во Азербејџан]]. [[Азербејџан]] е најголем производител на сурова нафта и [[природен гас]].<ref name=":4">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iea.org/countries/Azerbaijan|title=Azerbaijan - Countries & Regions|work=IEA|language=en-GB|accessdate=2020-05-13}}</ref> Земјата има една од највисоките стапки на енергетска самодоволност во светот. Почнувајќи од [[2012]] година, вкупната емисија на стакленички гасови во земјата изнесувала 69 MtCO₂e (милиони метрички тони еквивалент на [[јаглерод диоксид]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.climatelinks.org/sites/default/files/asset/document/Azerbaijian%20Fact%20Sheet%20-%20rev%2010%2012%2016_Final.pdf|title=Greenhouse Gas Emissions in Azerbaijan|date=June 2016|work=Climate Links}}{{Мртва_врска|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Азербејџан има за цел да ги намали своите емисии за 35% до [[2030]] година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurasiareview.com/01052020-azerbaijan-in-the-light-of-climate-change-analysis/|title=Azerbaijan In The Light Of Climate Change – Analysis|last=Shahana|first=Bilalova|date=2020-05-01|work=Eurasia Review|language=en-US|accessdate=2020-05-13}}</ref> == Историја == Во [[1846]] година, Азербејџан станал место на првиот индустриски бунар на нафта.<ref name=":5">{{Наведена мрежна страница|url=https://moderndiplomacy.eu/2020/04/16/azerbaijan-energy-reforms-covid-19-and-optimism/|title=Azerbaijan: Energy, reforms, COVID-19 and optimism|last=Jafarova|first=Esmira|date=2020-04-16|work=Modern Diplomacy|language=en-US|accessdate=2020-05-13}}</ref> До 1899 година, Азербејџан произвел половина од обемот на светската нафта. [[Хидроцентрала Араз|Хидроцентралата Араз]] со вкупен капацитет од 22 MW е изградена во [[1970]] година, [[хидроцентрала Татар|хидроцентралата Татар]] со вкупен капацитет од 50 MW во [[1976]] година и [[хидроцентрала Шамкир|хидроцентралата Шамкир]] со вкупен капацитет од 380 MW во 1982 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12619535/index.pdf|title=ROLE OF ENERGY IN AZERBAIJAN’S FOREIGN POLICY DURING ILHAM ALIYEV ERA}}</ref> Во тоа време, заедно со изградбата на електрани, систематски се развивале електричните мрежи и се создавало одржлив енергетски систем на земјата. Во тие години, термоцентралата „''Али Бајрамли''“ со 330 kV - „''Агдам - Гања - Агстафа''“, „''Али Бајрамли - Јашма - Дербент''“, „''5-ти Мингачевир''“, 500кВ 1-ви и 2-ри Апшерон, „''Мухранис - Вали''“ и други далноводи, „''Јашма''“, „''Гања''“, „''Агстафа''“ со 330/110/10 kV, „''Имишли''“ со 330/110/10 kV, „''Апшерон''“ со 500/330/220 kV, „''Ховсан''“, „''Низами''“, „''Мушфиг''“, пуштени се во употреба „''Сангачал''“, „''Масали''“, „''Агсу''“ и „''Бабек''“ со 220/110/10 електрични трафостаници.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://anl.az/down/meqale/azerbaycan/azerbaycan_oktyabr2009/93256.htm|title=Azerbaijan has an independent energy system|last=Official webpage of Azerbaijan National library|work=anl.az|language=az|accessdate=2018-04-24|archive-date=2016-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164033/http://anl.az/down/meqale/azerbaycan/azerbaycan_oktyabr2009/93256.htm|url-status=dead}}</ref> [[Европска банка за обнова и развој|Европската банка за обнова и развој]] му доделила заем од 53 милиони американски долари на [[Азербејџан]] за изградба на хидроцентралата Јеникенд во декември [[1995]] година и изградена ХЕЦ Јеникенд со вкупен капацитет од 150 MW.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ebrd.com/publications/annual-report|title=EBRD Annual Report 1995|language=en|accessdate=2018-04-24}}</ref> Реконструкцијата на хидроцентралата Мингачевир, 330 kV Агјабади, 110 kV Барда и Термоцентрала Азербејџан 330 kV - 330 kV „''Агабади-Имишли''“ биле спроведени на сметка на [[Европска банка за обнова и развој|Европската банка за обнова и развој]] и [[Исламска Банка за развој|Исламската Банка за развој]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ebrd.com/work-with-us/projects/psd/mingechaur-power-project.html|title=MINGECHAUR POWER PROJECT|work=www.ebrd.com|language=en|accessdate=2018-04-24}}</ref> Средства за две единици гасна турбина со капацитет од 53,5 MW на термоцентралата во Баку на биле обезбедени од германската банка - Bayerische Landesbank Girozentrale, за фабриката за парен гас од 400MW во централата „''Шимал''“ од јапонската банка за меѓународна соработка преку заем во 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ibar.az/site/assets/files/1654/iba_annual_report_31122002.pdf|title=INTERNATIONAL BANK OF AZERBAIJAN-annual report|accessdate=2021-04-09|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425130026/https://www.ibar.az/site/assets/files/1654/iba_annual_report_31122002.pdf|url-status=dead}}</ref> На [[14 февруари]] [[2005]] година, шефот на државата ја одобрил Државната програма за „''Развој на комплекс за гориво и енергија (2005-2015) во Република Азербејџан''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.inogate.org/documents/AZ_2005_02_14_State_Programme_on_Fuel_and_Energy_Sector_Eng.pdf|title=STATE PROGRAM FOR DEVELOPMENT OF FUEL AND ENERGY SECTOR IN AZERBAIJAN (2005-2015)|accessdate=2021-04-09|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425114644/http://www.inogate.org/documents/AZ_2005_02_14_State_Programme_on_Fuel_and_Energy_Sector_Eng.pdf|url-status=dead}}</ref> Електричната побарувачката на земјата целосно се платени од страна на 12 термоцентрали: Азербејџан ТЕЦ, Ширван ТЕЦ, Шимал ТЕЦ, Баку ТЕЦ, Накчиван ТЕЦ, Астра, Хачмаз, Шеки, Баку, Куба, Sangachal централи, и 6 водни централи како, Мингечевир, Шамкир, Јеникенд, Варвара, Араз, ХЕЦ Вајхир. Нивниот вкупен капацитет беше околу 5900 мегавати. 90 проценти од производството на електрична енергија во Азербејџан претставува ТЕЦ, а 10 проценти за хидроцентралите.<ref name=":1"/> Агенцијата за регулирање на енергијата при Министерството за енергетика е основана врз основа на Одделот за државна супервизија на енергетика и гас на Министерството за енергетика на Република Азербејџан со указ на претседателот од [[22 декември]] [[2017]] година, а нејзината повелба е одобрена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ebrd.com/work-with-us/procurement/pn-73118.html|title=Azerbaijan - Support for the Functioning of the Energy Regulatory Agency|work=www.ebrd.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425114752/http://www.ebrd.com/work-with-us/procurement/pn-73118.html|archive-date=2018-04-25|accessdate=2018-04-24}}</ref> Според Светскиот енергетски совет за 2017 година, Азербејџан го зазима 31-то место (ББА) меѓу 125 земји.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://us-cdn.creamermedia.co.za/assets/articles/attachments/71966_world-energy-council_world-energy-trilemma-index-2017.pdf|title=World Energy Trilemma Index {{!}} 2017|accessdate=2021-04-09|archive-date=2019-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510072108/http://us-cdn.creamermedia.co.za/assets/articles/attachments/71966_world-energy-council_world-energy-trilemma-index-2017.pdf|url-status=dead}}</ref> Според извештајот на Глобалниот индекс на ефикасност, составен од [[Светски економски форум|Светскиот економски форум]], [[Азербејџан]] се наоѓа на 36-то место од 127 земји со 0,67 резултат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_Energy_Architecture_Performance_Index_2017.pdf|title=Global Energy Architecture Performance Index Report 2017}}</ref> Според извештајот на организацијата од 2016 година, споменат погоре, Азербејџан се наоѓа на 32-то место од 126 земји со 0,68 поени. [[Економскиот раст]] и развој бил 0,68, одржливоста на животната средина 0,57, енергетскиот пристап и безбедноста 0,79.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_Energy_Architecture_Performance_Index_2016.pdf|title=Global Energy Architecture Performance Index Report 2016}}</ref> На [[19 април]] [[2019]] година, претседателот на СОКАР, Ровнаг Абдулајев и регионалниот претседател на БП [[Грузија|за Азербејџан, Грузија]] и [[Турција]], Гери Џонс потпишале договор вреден 6 милијарди долари. Конечната одлука за инвестиции на платформата ''Азербејџан Централен Исток'' (АЦЕ), која се планира да се гради на блокот ''Азери-Чираг-Гунашли'' (АЦГ), било предвидено да започне во 2019 година, а завршувањето е закажано за средината на 2022 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/reuters/2019/04/19/business/19reuters-bp-azerbaijan-acg.html|title=BP, SOCAR Sign Deal to Build New Azeri Oil Exploration Platform|last=Reuters|date=2019-04-19|work=The New York Times|access-date=2019-04-24|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=2019-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423103912/https://www.nytimes.com/reuters/2019/04/19/business/19reuters-bp-azerbaijan-acg.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-bp-azerbaijan-acg-idUSKCN1RV0G0|title=BP, SOCAR sign deal to build new Azeri oil exploration platform|date=2019-04-19|work=Reuters|access-date=2019-04-24|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ft.com/content/6647ece0-6291-11e9-a27a-fdd51850994c|title=Subscribe to read|work=Financial Times|language=en-GB|accessdate=2019-04-24}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arabnews.com/node/1485046/business-economy|title=BP and SOCAR sign new Azeri oil deal|date=2019-04-19|work=Arab News|language=en|accessdate=2019-04-24}}</ref> [[Податотека:Az_xerite.jpg|десно|300x300пкс]] == Нафта == [[Податотека:Азерэнержи 24 декабря 2023.jpg|мини|Седиштето на Азеренерџи]] * '''Производство:''' - 931.990 барели на ден (2008) * '''Потрошувачка:''' - 160,000 барели на ден (2007) На крајот на [[20 век]], [[Азербејџан]] учествувал со половина од светското производство на [[Масло|нафта]].<ref>Balayev, S.G. 1969, Oil of the Country of Eternal Fire: Baku, Azerneshr Publishing House, 160 p.</ref> Нафтените извори работат во [[Баку]] од 1840-тите. Непосредно пред познатото откривање на нафта во дупчениот бунар во [[Пенсилванија]] од страна на [[Едвин Дрејк]] во [[1859]] година, Азербејџан го издупчил својот прв бунар во ''Биби-Хејбат'' (населба во денешен [[Баку]]) во [[1846]] година. Од почетокот на XXI век, скоро целото производство доаѓа од крајбрежјето во [[Касписко Езеро|Каспиското Море]]. Азербејџан бил една од само четирите поранешни [[Републики на Сојузот на Советските Социјалистички Републики|советски републики]] (заедно со [[Русија]], [[Казахстан]] и [[Туркменистан]]) кој се снабдува со [[нафта]]та од сопствени извори. Сепак, производството опаднало по [[Распад на Советскиот Сојуз|распадот на Советскиот Сојуз]] во [[1991]] година, сè додека странските инвестиции не обезбедиле капитал за нов развој, претворајќи го овој тренд во 1998 година. Производството се зголемило од 194.000 барели на ден во 1998 година во просек до 318.000 барели на ден во 2004 година. Според индустриските списанија и владини извори, докажаните резерви на нафта заклучно со 2004 година изнесуваат помеѓу 7 и 13 милијарди барели. Државната нафтена компанија на Азербејџан планирала заеднички развој на крајбрежните полиња (кои сега се во голема мера неискористени) и склучила неколку договори за изградба на нафтоводи. На пример, проект со конзорциумот Касписки гасовод би пренесувал нафта од [[Каспиското Море]] до руското [[Црно Море|црноморско]] пристаниште во [[Новоросијск]]. Друг договор со [[Турција]] вклучува изградба на 1.760&nbsp;км гасовод, чијашто симболична прва должина била инсталирана во септември 2002 година, за пренесување сурова нафта од Баку до [[Џејхан]], [[Турција]]. Во 1995 година, Азербејџан имал 17 крајбрежни нафтени полиња во производството. [[Гунешли]], околу 96 км од азербејџанскиот брег, во моментов учествува со повеќе од половина од годишното производство. До крајот на 2002 година, 33 компании во 15 странски земји потпишале договори за развој на 21 најголеми нафтени полиња во Азербејџан. Од 2003 година, споровите околу правата на нафта на брегот во Каспиското Море продолжиле да го попречуваат развојот на овие резерви. Од 1987 до 1993 година, производството паднало од 13,8 милиони тони нафта и 12,5 милијарди кубни метри гас на 10,3 милиони тони нафта и 6,8 милијарди кубни метри гас. Годишната стапка на пад на производството изнесувала 7,1% за нафтата и 13,5% за гасот. Истражувачкото дупчење се намалило за 17 пати, или за 170 000 метри.<ref name=":1"/> === „Шах Дениз-2“ === Енергетски стратешкиот проект „''[[Шах Дениз-2]]''“ е проект за енергетска безбедност и диверзификација на енергијата.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://cesd.az/new/wp-content/uploads/2015/11/Energy_security_and_Energy_union_perspectives_for_Azerbaijan_CESD_Policy_Paper.pdf|title=ENERGY SECURITY AND ENERGY UNION PERSPECTIVES FOR AZERBAIJAN}}</ref> Договорот за гасното поле Шах Дениз бил потпишан во 1996 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bp.com/en_az/caspian/operationsprojects/Shahdeniz/projecthistory.html|title=Project timeline {{!}} Shah Deniz {{!}} Operations and projects {{!}} BP Caspian|work=bp.com|language=en|accessdate=2018-04-24}}</ref> а првиот гасовод што го поврзува Каспиското Море со грузиската страна на брегот на [[Црното Море]] е изграден во [[1999]] година. Главниот гасовод за извоз на нафта Баку-[[Тбилиси]]-[[Џејхан]] што го поврзува Каспиското Море со [[Средоземното Море]] и меѓународните пазари е изграден во 2006 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bp.com/en_az/caspian/operationsprojects/pipelines/BTC.html|title=Baku-Tbilisi-Ceyhan pipeline {{!}} Pipelines {{!}} Operations and projects {{!}} BP Caspian|work=bp.com|language=en|accessdate=2018-04-24}}</ref> и Јужниот гасовод во 2007 година.<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bp.com/en_az/caspian/operationsprojects/Shahdeniz/SouthernCorridor.html|title=The Southern Gas Corridor {{!}} Shah Deniz {{!}} Operations and projects {{!}} BP Caspian|work=bp.com|language=en|accessdate=2018-04-24}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.weforum.org/agenda/2017/01/azerbaijans-economic-priorities-for-2017/|title=Azerbaijan's economic priorities for 2017|work=World Economic Forum|accessdate=2018-04-24}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://greenalt.org/wp-content/uploads/2017/11/policy_brief_-Shah_deniz_2017.pdf|title=Shah Denize gas field development|accessdate=2021-04-09|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425031850/http://greenalt.org/wp-content/uploads/2017/11/policy_brief_-Shah_deniz_2017.pdf|url-status=dead}}</ref> === Транспарентност === Извештајот од невладината организација „''Global Witness''“ со седиште во [[Велика Британија]] во 2013 година открила дека компаниите кои работат во нафтената индустрија во Азербејџан немаат транспарентност и отчет. Документирано е дека приходите од милиони долари исчезнуваат во рацете на прикриени приватни компании кои соработуваат со Државната нафтена компанија на Азербејџан.<ref name="rferl">[http://www.rferl.org/content/azerbaijan-oil-corruption-transparency/25196298.html New Report Highlights Lack Of Transparency In Azerbaijan's Oil Industry. RFE/RL Dec. 10, 2013]</ref><ref name="global">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.globalwitness.org/library/azerbaijan-anonymous |title=''Azerbaijan Anonymous'' Global Witness |accessdate=2021-04-09 |archive-date=2015-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150408095050/http://www.globalwitness.org/library/azerbaijan-anonymous |url-status=dead }}</ref> Извештајот заклучил дека нејасноста на зделките склучени од Државната нафтена компанија на Азербејџан „''е системска''“ и додал, „Овие наоди треба да ја загрижуваат меѓународната заедница како целина. Нафтата и нејзините деривативни производи се од централно значење за азербејџанската економија, сочинувајќи 95% од извозот во 2011 година. За Европа е важно Азербејџан да ги задржува нафтата и гасот и да одржува транспарентна и добро водена енергетска индустрија. Сепак, овој брифинг покажува дека голем дел од бизнисот со нафта во Азербејџан останува нетранспарентен, а корупцијата сè уште се смета дека е на ниво на епидемија… " <ref name="global"/> == Природен гас == [[Податотека:Azerbajian_natural_gas_exports,_2007_through_2017_(32151462457)_(cropped).png|мини|Извоз на природен гас, 2007–2017 година]] [[Земен гас|Производството на природен гас]] станало поважно во последните неколку години, особено во Баку, каде што се исцрпиле дел од бунарите за нафта. Докажаните резерви заклучно со крајот на 2004 година изнесуваат 1,37 трилиони кубни метри. Производството на природен гас во 2011 година изнесувал 17,66 милијарди кубни метри. [[Украина]] и [[Иран]] се заинтересирани да водат гасовод преку природен гас преку Азербејџан на пат кон Источна Европа. На [[10 март]] [[2016]] година, [[Натик Алиев]], министер за енергетика во Азербејџан, јавно изјавил дека Азербејџан има доволно резерви на гас за да го наполни Јужниот гасен коридор (ДГК). СГЦ е енергетски проект чија цел е пренесување на 10 милијарди кубни метри гас од Азербејџан преку Грузија и Турција кон Европа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.az/articles/economy/105740|title=News.Az - Minister: Azerbaijan’s gas reserves enough to fill Southern Gas Corridor|work=news.az|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310214221/http://news.az/articles/economy/105740|archive-date=2016-03-10|accessdate=2016-03-10}}</ref> == Електрична енергија == * ''производство:'' 24,32 милијарди kWh (2017) * ''потрошувачка:'' 17,09 милијарди kWh (2017) Електричната енергија е широко користен извор на енергија во Азербејџан во смисла на домашна и индустриска употреба.<ref>{{Наведена книга|title=Electric Power in Asia and the Pacific 2001 and 2002|last=United Nations. Economic and Social Commission for Asia and the Pacific|publisher=United Nations Publications|year=2005|isbn=9789211204148|pages=38–40}}</ref> Производството на електрична енергија и нејзината дистрибуција се покриени од државните Азеренерџи АД и Азеришиг АД.<ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.azerenerji.gov.az/index/page/12|title=General information|work=www.azerenerji.gov.az|language=en|accessdate=2019-09-10}}</ref><ref name=":12">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.azerishiq.az/index.php?lang=en&menu=about&id=9|title=Mission of Azerishig|work=www.azerishiq.az|accessdate=2019-09-10|archive-date=2020-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200208230143/https://www.azerishiq.az/index.php?lang=en&menu=about&id=9|url-status=dead}}</ref><ref name=":8">{{Наведена книга|url=https://energycharter.org/fileadmin/DocumentsMedia/IDEER/IDEER-Azerbaijan_2013_en.pdf|title=In-Depth Review of the Energy Efficiency Policy of Azerbaijan|last=ENERGY CHARTER SECRETATIAT|year=2013|isbn=978-905948-126-8|pages=32–52|access-date=2019-09-10}}</ref> Побарувачката на електрична енергија во целата земја е обезбедена од електраните што работат под Азеренерџи. 13 од тие станици се термоцентрали со инсталирана моќност од 5400 MW моќност, а 17 се хидроцентрали со инсталирана моќност од 1162,2 MW моќност.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.azerenerji.gov.az/index/page/13|title=Electricity generation|work=www.azerenerji.gov.az|language=en|accessdate=2019-09-10}}</ref><ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://mida.gov.az/documents/Kommunal_xidm%C9%99tl%C9%99rin_inki%C5%9Faf%C4%B1na_dair_Strateji_Yol_X%C9%99rit%C9%99si_.pdf|title=Strategic Road Map on Development of Communal Services (Electricity and Heat Energy, Water and Gas) in the Republic of Azerbaijan|work=State Housing Construction Agency of the Republic of Azerbaijan|accessdate=2019-09-10}}</ref> Покрај тоа, голем број мали централи се формирани од други компании во земјата со користење на вода, ветер, сончеви, домашни отпадоци. Вкупниот инсталиран капацитет во септември 2019 година е 6,6455 милиони kW. Осум термоцентрали снабдуваат 80% од капацитетот, вклучувајќи ја и електраната Шимал-2 пуштена во употреба на почетокот на септември 2019 година.<ref name=":2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.president.az/articles/34162|title=Ilham Aliyev attended ceremony to launch “Shimal-2” power station|work=Official website of President of Azerbaijan Republic|language=en|accessdate=2019-09-10}}</ref> 12% доаѓаат од 2 хидроцентрали ( ХЕЦ Мингачевир и ХЕЦ Шамкир ), а остатокот од други термоцентрали, хидро и мали хидроцентрали. Главните централи (и двете се топлински ) се во близина на Ширван (ТЕ Јануб - 780 MW) и Мингечаур (АЕ Азербејџан - 2.400 MW). == Извештај за 2017 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://minenergy.gov.az/upload/files/%C4%B0llik_hesabatlar/Illik_Hesabat_2017.pdf|title=Report on Fuel and Energy Complex Activity|language=az}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stat.gov.az/news/index.php?id=3738|title=Allocations directed to fixed assets|work=Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi|language=az|accessdate=2018-04-24}}</ref> == Моќта на електроенергетскиот систем во земјата достигнала 7.172,6 мегавати. Во моментов, капацитетот на системот е 5200 MW, а максималната потребна моќност е околу 3750-3900 MW. Во 2017 година, производството на електрична енергија изнесувала 22 209,8 милиони kWh вклучувајќи 20 445,4 милиони kWh на термоцентрали и 1 732,8 милиони kWh електрична енергија на хидроцентрали и вкупно се намалила за 2,0% во споредба со соодветниот период од 2016 година (22 665,7 милиони kWh). Вкупно 4778,8 милиони кубни метри природен гас и 311,5 илјади тони мазут биле искористени за производство на електрична енергија во текот на годината. 50 MVA трансформатор со 110/35 kV, два 110 kV прекинувачи и 35 kV електрична опрема биле инсталирани на трафостаницата Хока Хасан во областа Бинагади. Изградени се 110 kV двојно коло далекувод помеѓу 110 kV „Лиман“ и „Белиот град“, три трансформаторски трафостаници со 35 / 0,4 kV. Во 2017 година, производството на нафта изнесувало околу 38,7 милиони тони во земјата. 28,9 милиони тони извлечена нафта припаѓала на Азери-Чирак-Гунашли, 2,4 милиони тони на Шах Дениз (кондензат) и 7,4 милиони тони на Државната нафтена компанија на Република Азербејџан. Во 2017 година, претседателот Илхам Алиев учествуваl во отворањето на следните трафостаници: * Трафостаница „Сариџали“ со 110/35/10 kV во [[Саатли (округ)|областа Саатли]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.president.az/articles/23210|title=Ilham Aliyev inaugurated Sarijalar substation in Saatli district|last=Official web-site of President of Azerbaijan Republic|work=en.president.az|language=en|accessdate=2018-04-24}}</ref> * Трафостаница „Јеникенд“ со 110/35/6 kV во [[Самух (округ)|областа Самух]] <ref>{{Наведени вести|url=https://azertag.az/xeber/Prezident_Samux_Yenikend_yarimstansiyasi_Samuxda_Yenikend_yarimstansiyasi_istifadeye_verilib-1087226|title=Samuxda "Yenikənd" yarımstansiyası istifadəyə verilib VİDEO|access-date=2018-04-24|language=az}}</ref> * Трафостаница „Нова Гања“ со 110/35/10 kV во градот Гања * Трафостаница „Нефтхала“ на 110/35/6 kV во [[Нефтчала (округ)|областа Нефтчала]] * Трафостаница „Гарагашли“ со 110/35/10 kV во [[Саљан (округ)|областа Саљан]] * Центар за автоматско управување и контрола на Шамкир на „Азеришиг“ АД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.president.az/articles/25011|title=Ilham Aliyev attended opening of Shamkir Automated Management and Control Center of "Azerishig" OJSC|last=Official web-site of President of Azerbaijan Republic|work=en.president.az|language=en|accessdate=2018-04-24}}</ref> === Хидроцентрали === * Хидроцентрала Мингечевир - 402 [[Ват|MW]] * Хидроцентрала Сарсанг - 50 MW * Хидроцентрала Шамкир - 405 MW * Хидроцентрала Јеникенд - 150 MW == Рафинерии == Ресурсите на нафта и природен гас се основа за широк систем на рафинерии, кои произведуваат бензин, хербициди, [[Гноиво|ѓубрива]], керозин, синтетичка гума и [[пластика]]. == Конкуренција на странски инвестиции со неенергетски сектори == Во јануари 2015 година, претседателот на Азербејџан, Илхам Алиев, објавил дека ќе ја насочи својата влада да создава програми за внесување инвестициски долари во други индустрии освен нафтата. Поточно, претседателот Алиев ги навел индустриската и земјоделската индустрија како пример.<ref>{{Наведени вести|url=http://cistranfinance.com/news/azerbaijan-seeks-foreign-investment-for-non-oil-sector/5934/|title=Azerbaijan seeks foreign investment for non-oil sector|last=CISTran Finance Reports|date=16 January 2015|work=CISTran Finance|access-date=16 January 2015|archive-url=https://archive.today/20150118215234/http://cistranfinance.com/news/azerbaijan-seeks-foreign-investment-for-non-oil-sector/5934/|archive-date=18 January 2015}}</ref> Алиев ја цитирал економијата на Азербејџан велејќи: „Затоа е многу полесно да се привлечат инвестиции во стабилни земји со социо-политичка стабилност и раст на информациите“. Тој рекол дека банкарската индустрија ќе стане поважна во помошта за развој на неенергетските индустрии во земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usacc.org/news-a-publications/investment-news/1146-azerbaijan-seeks-to-attract-foreign-investors-to-its-non-oil-sector.html|title=Azerbaijan Seeks to Attract Foreign Investors to its Non-Oil Sector|work=United States-Azerbaijan Chamber of Commerce|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232705/https://www.usacc.org/news-a-publications/investment-news/1146-azerbaijan-seeks-to-attract-foreign-investors-to-its-non-oil-sector.html|archive-date=3 March 2016|accessdate=16 January 2015}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Енергетика на Азербејџан| ]] 6fh9gvcjrbb35rhyp2y8qrvte98q2wm 0 1265782 5591927 5466052 2026-07-14T09:42:15Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591927 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{викификација}} [[Податотека:Prirodno-matematicki fakultet.jpg|мини|Поглед кон кампусот на Природно-математичкиот факултет]] ''Универзитетот во Бања Лука'' е водечка повеќешколоска образовна институција во [[Република Српска]] и втор универзитет по големина во [[Босна и Херцеговина]]. Универзитетот во Бања Лука денеска има 17 факултети. Наставата се изведува на 64 студиски програми од прв циклус студии, 71 програм од втор циклус, т.е. на 12 студиски програми од третиот циклус студии. Наставата ја изведуваат 811 наставници и соработници со полн работен однос. Покрај нив, на Универзитетот ангажирани се и 170 наставници во дополнителен работен однос, 168 гости професори од странство и 121 стручни соработници за потребите на реализација на клиничка пракса. Административно-техничката поддршка се состои од 559 службеници. Моментално на Универзитетот студираат околу 17.000 студенти од сите краеви на Република Српска, но и од странство. Досега дипломи за основни студии стекнале 43.044 студенти, 835 студенти на мастери стурии, 1437 магистри и 697 доктори на науки. Повеќето факултети на Универзитетот во Бања Лука се наоѓаат во два кампуси, сместени недаелку од крајбрежјето на реката Врбас, во непосредна близина на центарот на градот. Во кампусот се наоѓаат студентски домови со ресторани, спортски терени, студентски клубови и Универзитетскиот сметачки центар. Универзитетот во Бања Лука располага со сите неопходни просторни капацитети почнувајќи од училници и амфитеатри, преку читалници и библиотека, до лабораторија и сметечка сала. Вкупната површина на училници изнесува околу {{м2|16.000}}, а лабораторискиот простор околу {{км2|10.000}}. Повеќето училници се опремени со видео-проектори и сметачи за прикажување дигитални наставни содржини. Универзитетот располага со 20 сметачки сали со 24-часовен пристап до интернет. Библиотеките располагаат со околку 185.000 книги, а претплатени се на 75 научни списанија. Униврзитетот во Бања Лука е член на Европската асоцијација на универзитети (European University Association - EUA) и потписник на Големата повелба на универзитети (Magna Charta Universitatum). Член е и на Меѓународната универзитетска мрежа за академска и истражувачка соработка во крилото на Научниот парк Универзитетот La Sapienza од Рим (Италија), Генералното собрание на Интеруниверзитетскиот центар за научна работа и соработка со Источна и Југоисточна Европа (CIRCEOS), со седиште на Универзитетот во Бари (Италија), Мрежи на универзитеот UniAdrion, со седиште во Анкона (Италија), Евро-средоземна фондација (EMUNI), со седиште во Словенија и Универзитетска агенција за франкофонија (AUF). == Основање и историјат на универзитетот == Втората половина на 20. век ја обележаа брзите промени во науката, техниката и технологијата, а тоа влијаело и на конституирањето и развојот на Универзитетот во Бања Лука. Универзитетот во Бања Лука е основан на 7. ноември 1975 година, а на неговото основање претходело формирање на неколку виши школи и факултети на овие простори. Првата повеќешколска установа во Бања Лука е основана во 1950 година. Тоа била Вишата педагошка школа, која првата година запишала 38 бруцоши – момчиња и девојки од овие краеви. Во тој период во Бања Лука формирани се уште неколку повеќешколски институции. Прво е формиран Техничкиот факултет во 1961 година, а потоа Вишата економска школа во 1969 година, а после тоа и повеќе одделенија од сараевскиот Машински, Правен и Економски факултет. Во период од само четири години, сите тие одделенија станале самостојни факултети. Остварените резултати ги навеле надлежните органи за да на 7. ноември 1975 година го формираат Универзитетот во Бања Лука – втор универзитет во тогашната Босна и Херцеговина. === Почеток на работата на Универзитетот === Почетокот на работата на Универзитетот е обележан со недостаток на наставно-научен кадар. На осум повеќешколски установи (без институтите и заводите) биле вработени 149 наставници и 100 останати работници. Структурата (квалифиакциите и звањата) на наставничкиот кадар била уште неповолна. Економскиот факултет имал две доктори на науки и три магистри, Електротехничкиот два доктори и шест магистри, Технолошкиот осум доктори и три магистри, Машинскиот четири доктори и пет магистри, Правниот четирри доктори и еден магистер, Педагошката академија пет доктори и шест магистри, Вишата економоско-комерцијална школа шест магистри и четворица специјалисти, а Вишата техничка школа во Бихаќ имала само два магистри. Таквиот кадровски состав на вишите школи и факултети ја наметнал потребата за планирање кадар за идниот развој на Универзитетот, неговото школување, подигање и насочување за работата на факултетите. Пред формирање на Универзитетот на вишите школи и факултетите во Бања Лука студирале 4952 студенти. Првите години од постоењето на Универзитетот имало 7.079 студенти, од кои 3.445 редовни. Таа година во прва година биле запишани 2.3456 студенти. Секоја школска година во овој развоен период се зголемувал бројот на студенти кои излегувале на сите испити, како и бројот на оние кои дипломирале. === Програм за развој за период 1976-1980 === Универзитетот во Бања Лука веќе во првата година од своето постоење го усвоил „Програмот за развој за период од 1976 до 1980“ година. Овој документ бил од голема важност за правилен, реален и складен развој на Универзитетот за првите пет години од постоењето. Со него се утврдени основните цели и задачина Универзитетот во Бања Лука. Некои од најважните прашања во тој програм се однесувале на студентите и нивниот стандард, проширените мрежи на повеќешколските организации и проширување на уписот на студии. Како приоритетни задачи се наметнале: изградување студентски домови, обезбедување континуирано кредитирањае и стипендирање на студенти, проширување и јакнење на Централните младински задруги, изградба на спортско-рекреативен центар, студентски поликлиники, зголемување на просторните капацитети и материјалните можности за масовна активност во културните дејности на студентите. Во период од 1980-1985 година, дошло до заокружување на некои работи на Универзитетот (прием на нови членови, завршеток на инвестии и сл.), а отворен е и процес на модернизација и рационализација во високото образование. Проширените мрежи на повеќешколските организации во периодот од 1980 до 1985 година, значело основање нови повеќешколски организации и нови отсеци и насокии на постоечките факултети. Покрај веќе постоечкиот Медицински факултет, било предвидено отворање на градежниот факултет. Во рамките на Вишата техничка школа во Бихаќ требало да се основа и дрвопреработувачки отсек. Планирано било и основање и на енергетски отсек на Електротехиничкиот факултет, конструкцискиот на Машинскиот, земјоделски отсек на Технолошкиот, отсек за социјално-економски развој на Економскиот и графичкиот отсек на Вишата техничка школа во Бихаќ. Било планирано и прерастување на Педагошката академија во филозофоски факултет, во склад со Законот за наставнички школи и факултети. И покрај планирањето, сите овие активноси не се завршени во тој период. Сместувањето и опремувањето на вишите школи и факултети во тој период постојано се подобрувале. Со изградбата на Универзитесткиот центар, со 12.000 квадратни метри корисен простор, завршена е првата фаза на изградба на објектите и нивното опремување за потребите на Правниот, Економскиот, Машинскиот и Технолошкиот факултет. Почнала и санацијата и доградбата на Електротехничкиот факултет, како и сместувањето на две виши школи во Бихаќ. Од исклучително значење било и подобрувањето на опремувањето на лабораториите, кабинетите, библиотеката. Во овој период е решено трајното сместување на Народната и универзитетска библиотека „Петар Кочиќ“ во Домот на солидарност, со проширен читателски простор, со што биле создадени подобри услови за студентите, повеќешколскиот наставнички и соработнички кадар. На факултетите и вишите школи во 1985 година во постојан работен однос биле 153 наставници и 91 асистент, додека 82 наставници и 41 асистен биле во дополнителен работен однос. Од 11. март 1976 година кога е одбранета првата докторска дисертација, па сè до крајот на 1984 година, со звање доктор на науки на Универзитетот во Бања Лука се стекналее 13 кандидати, а магистерски тези одбраниле 23 кандидати. Во тој период објавени се 4.089 научни трудови, 123 скрипти, 47 универзитетски учебници и 95 стручно-научно книги. Сè ова потврдува дека е поклонето исклучително внимание на научно-наставната и научноистражувачката работа. === Периодот на развој на Универзитетот од 1985 до 1992 година === Овој период на развој од 1985 до 1992 година бил многу специфичен и го карактеризирале многу изразени општествени и економски промени во тогашната Југославија. Меѓутоа, со вложени големи напори на екомонијата, власта, просветните и научните организации остварен е напредок на сите сфери на развој на Универзитетот, па доаѓа и до вложување во опрема на повеќешколски организации (сметачка, лабораториска и останата). Постепено оживувала научноистражувачката и практичната работа и поврзувањето со стопанството. Константно се зголемувал бројот на новозапишани студенти. Дошло и до насочување на студентите кон техничките науки, а значително се сманил и бројот на вонредни студенти. Забележани се и поостри критериуми на професорите на испитите, што резултирало со подобар квалитет. Во учебната 1987/88 година, иновирани се наставните програми и изменета е структурата на наставните предмети во склад со современите движења. Подобрена е кадровската структура на некои факултети и виши школи, а воведена е и законска одредба дека сите наставници мора да бидат доктори на науки. Научноистражувачката работа особено се афирмирала по пат на општествени цели, биле објавени 50 книги и повеќе стотици научни и стручни дискусии и статии, а еден број на трудовите на наставниците е цитиран во светските научни индекси. Универзитетот во овој период се афирмирал на југословенски и меѓународен план, а воспоставена е и блиска соработка со универзитетите во [[Битола]], Приштина, Осик и Марибор, т.е. со останатие три универзитети во Босна и Херцеговина. Во текот на 1987 година, [[ректор]] на Универизтетот од Бања Лука бил претседателот на Заедницата на универзитетите од Југославија, а учебната 1989/90 година бил претседателот на Заедницата на универзитетите од Босна и Херцеговина. Универзитетот од декември 1989 година е член на Ректорската конференција „Алпи-Јадран“, а воспоставена е и врска со повеќе универзитети од странство. Периодот на развој на Универзитетот од 1992 до 1996 година Овој период го обележале општата општествена криза, одбранбено-патриотската војна и распадот на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]], формирање на Република Српска и повоената општествено-економска криза. Воените дејствија во Босна и Херцеговина ја отежнале работата и развојот на Универзитетот во Бања Лука. Биле загрозени сите негови фунцкии. Но, и покрај сè, работата не е прекината. Интересирањето на младите генерации за упис на студиите исто така е одредено од целокупната состојба во овој период, па со почетокот на одбранбено-патриотската војна бројот на студентите се смалува. Пред почеток на војната на сите факултети и виши школи студирале 6.758 студенти. Учебната 1992/93 година, на Универзитетот студираат 5.438 студенти, за да во наредната школска година се покачи бројот на студенти. Во учебната 1993/94 година, достигнат е предвоениот број на студенти (6.455). Во учебната 1994/95 година, после отворањето на новите факултети и отсеци, се зголемил интересот, па и бројот на студенти е зголемен: се запишале 7.212 студенти. Покрај наставно-научните активности на додипломските студии, еден број на факултети и во воените услови организирал и постдипломски студии. На постдипломски студии во овој период се запишале 145 студенти. === Значајни промени на факултетите од Универзитетот во Бања Лука во воени услови === На факултетите од Универзитетот во Бања Лука во воени услови извршени се значајни промени во ангажирање наставници и соработници. Процесот на флуктуација на кадрите на факултетите бил нагласен и во предвоениот период. Со распадот на бившите држави еден број наставници и пред почеток на воените дејствија ги напуштиле факултетите и заминале во други универзитетски центри. Тоа во еден период негативно влијаело на работата на факултетите. Водејќи исправна кадровска политика, факултетите и Универзитетите во целина, примиле наставници и асистенти од факултети кои останале надвор од територијата на Република Српска. На тој начин е задржан непохдниот број на наставници и соработници, со тенденција за негово покачување. Сето тоа придонело да се зголеми бројот на наставници и асистенти кои биле во постојан работен однос. На почетокот на учебнаат 1995/96 година, во постојан работен однос на Универзитетот биле вработени 69 професори, 69 доценти, 52 виши асистенти и 58 асистенти. Од други универзитети, а најмногу од Сојузна Републик Југославија, хонорарно биле ангажирани 351 настваници и соработници. Зголемувањето на бројот на хонорарно ангажирани наставници и соработници е условено со отворање нови факултети, отсеци и насокии за кои биле потребени експерти за потесни специјалности. Наставно-научните активности на факултетот се реализирани со изведување додипломски и постдипломски студии. Наставниот процес, со неколку пократки прекини поради воените дејствија, се одвивал спрема утврдените планови и програми. Посебни тешкотии во изведување на наставата предизвикувале загревањето на просториите, недостатокот на материјал за изведување вежби, недостаток на електрична енергија, литература и други. Во услови на паѓање на реалниот стандард за студирање, со исклучителни напори на студентите и наставниците, голем број студент дипломирале и одбраниле специјалистички, магистерски и докторски трудови. Во овој период факултетите продолжиле со работа на еден број научноистражувачки проекти чијашто реализација започнала порано. Започнале и истражувања на нови проекти: со помали апликативни истражувања за потребите на произведствени компнии и државни органи. Вишите школи и факултети во овој период одржале неколку забележителни научни и стручни собири, а наставниците и соработниците објавила поголем број публикации. === Значајни соработки со повеќе универзитети === Универзитетот во Бања Лука во многу сложени услови остварил различни облици на соработка со Универзитетот во Источно Сараево и универзитетите во Сојузна Република Југославија, а подоцна и со останатите унивзеритети во Босна и Херцеговина, Хрватска, Македонија и Словенија. Меѓународна соработка е остварена и со универзитети од Грција, Бугарија, Шпанија, Италија, Франција, Австрија, Велика Британија, САД, Русија, Германија, Швајцарија, Белгија, Холандија и Норвешка. На крајот на овој период се зачестила и размената на студенти и професори, научни списанија, педагошки искуства и научни достигнувања. Болоњската декларација станала патоказ за развој на Универзитетот, борбите за негова автономија, реформие на наставно-научниот процес, воведување на европски стандарди на студирање и друго. Последните десет годивни во развојот се обележани со зголемување на интересот на студентите за студирање на овој Универзитет. Бројот на нови запишани студенти во прва година на студии се движел од 3.246 (учебна 2007/08) до 3.760 (учебна 2009/10). ==== Примена на болоњскиот процес ==== Од учебната 2007/08 година, на Универзитетот во Бања Лука почнала и примена на болоњскиот процес во наставата на сите студиски програми, иако одредени факултети започнале со болоњската реформа и порано. Усвоен е третостепен систем, но и принцип на годишен обемн на работа до 60 ЕКТС. За да се олесни студирањето и да се зголеми преодноста на студентите, во наставните планови се воведени едносеместрални предмети, а испрашувањето на студентите се обавува по делви, во облик на колоквиуми, тестови, семестрални и домашни работ, изработки проектни задачи итн. Се следи и се вреднува активноста на студентите во текот на наставата и така се поттикнува интерактивноста на наставниот процес. Покрај групирањето на научните области, на Универзитетот во Бања Лука е донесена стратешка одлука за сите наставни предмети (курсеви, модули) да се групираат во потесни научни области кои природно им припаѓаат, без оглед на кој факултет/Академии на уметности се слушаат предметите. После тоа на одредени факултети/Академии на уметности им е доделена матичност за одредени научни/уметнички области, за да се води развојна политика и да се одговори на сите академски прашања. Во намера да утврди слабости, дошол до предлог за нивно отстранување и подобрување на целокупното работење, Универзитетот во Бања Лука константно изведува интерни евалуации, т.е. се определил системски да ги уреди прашањата за осигурување на квалитетот. Затоа во 2009 година е воспоставен Комитет за осигурување квалитет чијашто задача е да ги подготвува стратегиите и политиките на квалитет. Исто така, воспоставена е и Канцеларија за осигрување квалиет која ги координира активностите за осигурување квалитет од организациските единици. == Надворешни врски == * [https://unibl.org/ Службено мрежно место] {{sr}} [[Категорија:Универзитети во Босна и Херцеговина|Бања Лука]] [[Категорија:Бања Лука]] qv3x2racjh1ud8bv25wuxl4vgel5ea4 10 1266503 5591900 4899240 2026-07-14T09:10:13Z Carshalton 30527 5591900 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Предлошки за СП во фудбал | title = [[:Категорија:Предлошки за Светски првенства во фудбал|Предлошки СП фудбал]] | bodyclass = hlist | group1 = Нокаут фаза | list1 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - нокаут фаза|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - нокаут фаза|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - нокаут фаза|1938]] * <s>{{color|grey|1950}}</s> * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - нокаут фаза|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - нокаут фаза|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - нокаут фаза|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - нокаут фаза|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - нокаут фаза|1970]] * {{color|grey|1974}} * {{color|grey|1978}} * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - нокаут фаза|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - нокаут фаза|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - нокаут фаза|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - нокаут фаза|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - нокаут фаза|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - нокаут фаза|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - нокаут фаза|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - нокаут фаза|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - нокаут фаза|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - нокаут фаза|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - нокаут фаза|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза|2026]] | group2 = Листа на стрелци | list2 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - Листа на стрелци|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - Листа на стрелци|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - Листа на стрелци|1938]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1950 - Листа на стрелци|1950]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - Листа на стрелци|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - Листа на стрелци|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - Листа на стрелци|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - Листа на стрелци|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - Листа на стрелци|1970]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1974 - Листа на стрелци|1974]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1978 - Листа на стрелци|1978]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - Листа на стрелци|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - Листа на стрелци|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - Листа на стрелци|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Листа на стрелци|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Листа на стрелци|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Листа на стрелци|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Листа на стрелци|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Листа на стрелци|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Листа на стрелци|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Листа на стрелци|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Листа на стрелци|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Листа на стрелци|2026]] | group3 = Идеален тим | list3 = * {{color|grey|1930}} * {{color|grey|1934}} * {{color|grey|1938}} * {{color|grey|1950}} * {{color|grey|1954}} * {{color|grey|1958}} * {{color|grey|1962}} * {{color|grey|1966}} * {{color|grey|1970}} * {{color|grey|1974}} * {{color|grey|1978}} * {{color|grey|1982}} * {{color|grey|1986}} * {{color|grey|1990}} * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Идеален тим на првенството|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Идеален тим на првенството|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Идеален тим на првенството|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Идеален тим на првенството|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Идеален тим на првенството|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Идеален тим на првенството|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Идеален тим на првенството|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Идеален тим на првенството|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Идеален тим на првенството|2026]] | group4 = Табела | list4 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - Табела|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - Табела|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - Табела|1938]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1950 - Табела|1950]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - Табела|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - Табела|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - Табела|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - Табела|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - Табела|1970]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1974 - Табела|1974]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1978 - Табела|1978]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - Табела|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - Табела|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - Табела|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Табела|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Табела|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Табела|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Табела|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Табела|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Табела|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Табела|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Табела|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Табела|2026]] }}<noinclude> [[Категорија:Светско првенство во фудбал|~]] </noinclude> djhuihrbs17amsybbazolmuymf9uj8j 5591920 5591900 2026-07-14T09:38:14Z Carshalton 30527 5591920 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Предлошки за СП во фудбал | title = [[:Категорија:Предлошки за Светски првенства во фудбал|Предлошки СП фудбал]] | bodyclass = hlist | grupa1 = Судии | podaci1 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - Судии|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - Судии|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - Судии|1938]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1950 - Судии|1950]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - Судии|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - Судии|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - Судии|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - Судии|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - Судии|1970]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1974 - Судии|1974]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1978 - Судии|1978]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - Судии|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - Судии|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - Судии|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Судии|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Судии|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Судии|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Судии|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Судии|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Судии|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Судии|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Судии|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Судии|2026]] | group2 = Нокаут фаза | list2 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - нокаут фаза|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - нокаут фаза|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - нокаут фаза|1938]] * <s>{{color|grey|1950}}</s> * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - нокаут фаза|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - нокаут фаза|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - нокаут фаза|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - нокаут фаза|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - нокаут фаза|1970]] * {{color|grey|1974}} * {{color|grey|1978}} * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - нокаут фаза|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - нокаут фаза|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - нокаут фаза|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - нокаут фаза|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - нокаут фаза|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - нокаут фаза|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - нокаут фаза|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - нокаут фаза|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - нокаут фаза|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - нокаут фаза|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - нокаут фаза|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза|2026]] | group3 = Листа на стрелци | list3 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - Листа на стрелци|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - Листа на стрелци|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - Листа на стрелци|1938]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1950 - Листа на стрелци|1950]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - Листа на стрелци|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - Листа на стрелци|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - Листа на стрелци|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - Листа на стрелци|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - Листа на стрелци|1970]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1974 - Листа на стрелци|1974]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1978 - Листа на стрелци|1978]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - Листа на стрелци|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - Листа на стрелци|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - Листа на стрелци|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Листа на стрелци|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Листа на стрелци|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Листа на стрелци|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Листа на стрелци|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Листа на стрелци|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Листа на стрелци|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Листа на стрелци|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Листа на стрелци|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Листа на стрелци|2026]] | group4 = Идеален тим | list4 = * {{color|grey|1930}} * {{color|grey|1934}} * {{color|grey|1938}} * {{color|grey|1950}} * {{color|grey|1954}} * {{color|grey|1958}} * {{color|grey|1962}} * {{color|grey|1966}} * {{color|grey|1970}} * {{color|grey|1974}} * {{color|grey|1978}} * {{color|grey|1982}} * {{color|grey|1986}} * {{color|grey|1990}} * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Идеален тим на првенството|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Идеален тим на првенството|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Идеален тим на првенството|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Идеален тим на првенството|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Идеален тим на првенството|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Идеален тим на првенството|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Идеален тим на првенството|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Идеален тим на првенството|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Идеален тим на првенството|2026]] | group5 = Табела | list5 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - Табела|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - Табела|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - Табела|1938]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1950 - Табела|1950]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - Табела|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - Табела|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - Табела|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - Табела|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - Табела|1970]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1974 - Табела|1974]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1978 - Табела|1978]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - Табела|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - Табела|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - Табела|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Табела|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Табела|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Табела|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Табела|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Табела|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Табела|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Табела|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Табела|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Табела|2026]] }}<noinclude> [[Категорија:Светско првенство во фудбал|~]] </noinclude> 05qkuij29ekszj6pebcj824ebcbnvl8 5591921 5591920 2026-07-14T09:38:37Z Carshalton 30527 5591921 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Предлошки за СП во фудбал | title = [[:Категорија:Предлошки за Светски првенства во фудбал|Предлошки СП фудбал]] | bodyclass = hlist | group1 = Судии | list1 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - Судии|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - Судии|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - Судии|1938]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1950 - Судии|1950]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - Судии|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - Судии|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - Судии|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - Судии|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - Судии|1970]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1974 - Судии|1974]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1978 - Судии|1978]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - Судии|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - Судии|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - Судии|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Судии|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Судии|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Судии|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Судии|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Судии|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Судии|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Судии|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Судии|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Судии|2026]] | group2 = Нокаут фаза | list2 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - нокаут фаза|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - нокаут фаза|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - нокаут фаза|1938]] * <s>{{color|grey|1950}}</s> * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - нокаут фаза|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - нокаут фаза|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - нокаут фаза|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - нокаут фаза|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - нокаут фаза|1970]] * {{color|grey|1974}} * {{color|grey|1978}} * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - нокаут фаза|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - нокаут фаза|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - нокаут фаза|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - нокаут фаза|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - нокаут фаза|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - нокаут фаза|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - нокаут фаза|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - нокаут фаза|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - нокаут фаза|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - нокаут фаза|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - нокаут фаза|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза|2026]] | group3 = Листа на стрелци | list3 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - Листа на стрелци|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - Листа на стрелци|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - Листа на стрелци|1938]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1950 - Листа на стрелци|1950]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - Листа на стрелци|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - Листа на стрелци|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - Листа на стрелци|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - Листа на стрелци|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - Листа на стрелци|1970]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1974 - Листа на стрелци|1974]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1978 - Листа на стрелци|1978]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - Листа на стрелци|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - Листа на стрелци|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - Листа на стрелци|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Листа на стрелци|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Листа на стрелци|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Листа на стрелци|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Листа на стрелци|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Листа на стрелци|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Листа на стрелци|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Листа на стрелци|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Листа на стрелци|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Листа на стрелци|2026]] | group4 = Идеален тим | list4 = * {{color|grey|1930}} * {{color|grey|1934}} * {{color|grey|1938}} * {{color|grey|1950}} * {{color|grey|1954}} * {{color|grey|1958}} * {{color|grey|1962}} * {{color|grey|1966}} * {{color|grey|1970}} * {{color|grey|1974}} * {{color|grey|1978}} * {{color|grey|1982}} * {{color|grey|1986}} * {{color|grey|1990}} * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Идеален тим на првенството|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Идеален тим на првенството|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Идеален тим на првенството|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Идеален тим на првенството|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Идеален тим на првенството|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Идеален тим на првенството|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Идеален тим на првенството|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Идеален тим на првенството|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Идеален тим на првенството|2026]] | group5 = Табела | list5 = * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1930 - Табела|1930]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1934 - Табела|1934]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1938 - Табела|1938]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1950 - Табела|1950]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1954 - Табела|1954]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1958 - Табела|1958]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1962 - Табела|1962]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1966 - Табела|1966]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1970 - Табела|1970]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1974 - Табела|1974]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1978 - Табела|1978]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1982 - Табела|1982]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1986 - Табела|1986]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1990 - Табела|1990]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1994 - Табела|1994]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 1998 - Табела|1998]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2002 - Табела|2002]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2006 - Табела|2006]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2010 - Табела|2010]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2014 - Табела|2014]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2018 - Табела|2018]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2022 - Табела|2022]] * [[Предлошка:Светско првенство во фудбал 2026 - Табела|2026]] }}<noinclude> [[Категорија:Светско првенство во фудбал|~]] </noinclude> 48fynlk83k7vsatbcnypqmptp0eushg 0 1267853 5591812 5502883 2026-07-14T06:19:47Z Bjankuloski06 332 /* Живеалиште на ООН */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште (4) 5591812 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Stop_desnonaments.png|мини|Лого на ''Plataforma d'Afectats per la Hipoteca'', [[Каталонија|каталонска]] група за застапување за правата на домување, што значи „Стоп за иселувањето“]] '''Право на домување''' — [[Економски, социјални и културни права|економско, социјално и културно право]] на соодветно [[Куќа|домување]] и засолниште. Тоа е признато во некои [[Економски, социјални и културни права|национални устави]] и во [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] и Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права. == Дефиниција == [[Податотека:Homeless_sleeping_on_Paulista_Avenue,_São_Paulo_city,_Brazil.jpg|мини|262x262пкс| Бездомници кои спијат на авенијата Паулиста, град [[Саун Пауло]], [[Бразил]]]] [[Податотека:Housing_Is_A_Human_Right.jpg|мини|Домувањето е човеково право]] Правото на домување е признато во голем број [[меѓународни инструменти за човекови права]]. Членот 25 од [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] го признава правото на домување како дел од правото на соодветен животен стандард.<ref name="Edgar2002"/> Во него се наведува дека: ::''Секој има право на животен стандард соодветен за здравјето и благосостојбата на себе и на своето семејство, вклучувајќи храна, облека, домување и медицинска нега и неопходни социјални услуги и право на безбедност во случај на невработеност, болест, попреченост, старост или друг недостаток на егзистенција во околности надвор од негова контрола''. [[Податотека:Sleeping,_homeless_children_-_Jacob_Riis.jpg|мини|262x262пкс|Заспани, бездомни деца во Њујорк во почетокот на 20 век]] Членот 11 (1) од Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права (ICESCR) исто така го гарантира правото на домување како дел од правото на соодветен животен стандард.<ref name="Edgar2002"/> Во меѓународното право за човекови права, правото на домување се смета како самостојно право. Ова било разјаснето во Општиот коментар бр. 4 од 1991 година за соодветно домување од страна на Комитетот на ООН за економски, социјални и културни права.<ref>{{Наведено списание|last=Terminski|first=Bogumil|year=2011|title=The right to adequate housing in international human rights law: Polish transformation experiences|url=http://corteidh.or.cr/tablas/r31406.pdf|journal=Revista Latinoamericana de Derechos Humanos|volume=22|issue=2|pages=219–241|issn=1659-4304|access-date=December 20, 2014}}</ref> Општиот коментар обезбедува авторитативно толкување на правото на домување во правна смисла според меѓународното право.<ref name="Edgar2002">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pxFjtTWFJlYC&q=right+to+housing+human+rights|title=Access to housing: homelessness and vulnerability in Europe|last=Edgar|first=Bill|last2=Doherty, Joe|last3=Meert, Henk|publisher=[[The Policy Press]]|year=2002|isbn=978-1-86134-482-3|pages=17}}</ref> Принципите ОД [[Јогјакарта]] за примена на меѓународното право за човекови права во врска со [[Полова определба|сексуалната ориентација]] и родовиот идентитет потврдуваат дека:<ref>The Yogyakarta Principles, Principle 15. The Right to Adequate Housing</ref><blockquote>секој има право на соодветно домување, вклучително и заштита од иселување, без дискриминација и дека државите а) ќе ги преземат сите неопходни законодавни, административни и други мерки за да обезбедат безбедност на мандатот и пристап до достапно, погодно за живеење, достапно, културно соодветно и безбедно домување, не вклучувајќи засолништа и друго итно сместување, без дискриминација врз основа на сексуална ориентација, родов идентитет или материјален или семеен статус; б) ги преземе сите неопходни законодавни, административни и други мерки за да забрани извршување на иселувања кои не се во согласност со нивните меѓународни обврски за човекови права и да обезбедат соодветни и ефективни правни или други соодветни лекови за секое лице што тврди дека има право повредена е заштитата од присилно иселување или е под закана за повреда, вклучувајќи го и правото на раселување, што вклучува право на алтернативно земјиште со подобар или еднаков квалитет и на соодветно домување, без дискриминација. </blockquote>Правото на домување е утврдено и во член 28 од [[Конвенција за правата на лицата со попреченост|Конвенцијата за правата на лицата со попреченост]], член 16 од Европската социјална повелба (член 31 од Ревидираната европска социјална повелба) и во Африканската повелба за човекови и народни права. Според Комитетот за економски, социјални и културни права на ООН, аспектите на правото на домување според ICESCR вклучуваат: правна сигурност на мандатот; достапност на услуги, материјали, објекти и инфраструктура; достапност; живеалиште; пристапност; локација и културна соодветност.<ref>[http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/(Symbol)/469f4d91a9378221c12563ed0053547e?Opendocument The right to adequate housing (Art.11 (1)). CESCR General comment 4 - see para. 8]</ref> Како политичка цел, правото на домување било прогласено во говорот на Рузвелт во 1944 година за Вториот предлог-закон. Проектот TENLAW обезбедил поефикасна можност за меѓународно и интердисциплинарно истражување во областа на домувањето и имотот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sior.ub.edu/jspui/cris/socialimpact/socialimpact00553|title=Providing a more efficent [sic&#93; opportunity to international and interdisciplinary research in the housing and property field. [Social Impact]. TENLAW. Tenancy Law and Housing Policy in Multi-level Europe (2012-2015). Framework Programme 7 (FP7)|work=SIOR, Social Impact Open Repository|accessdate=2021-05-04|archive-date=2017-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905182948/http://sior.ub.edu/jspui/cris/socialimpact/socialimpact00553|url-status=dead}}</ref> == Живеалиште на ООН == [[Податотека:UN_Habitat_Logo_Simple.svg|десно|мини| Поедноставеното лого на UN Habitat]] Правото на соодветно домување било клучно прашање на состанокот на Живеалиште во [[Истанбул]] во 1996 година и главна тема во Истанбулскиот договор и Агендата за живеалишта. Став 61 од агендата ги идентификува чекорите што ги бараат владите за „промовирање, заштита и обезбедување на целосно и прогресивно остварување на правото на соодветно домување“. Состанокот на Живеалиште во 2001 година, познат како Истанбул +5, го потврдил Истанбулскиот договор од 1996 година и Агендата на Живеалиште и ја воспоставила Програмата на ООН за човечки порамнувања за унапредување на правото на домување во соработка со [[Канцеларија на Високиот комесар за човекови права на Обединетите нации|Канцеларијата на високиот комесар за човекови права]]. Позната како ОН-ХАБИТАТ, програмата е најважниот меѓународен форум за правото на домување. Има за задача да ги промовира правата на домување преку кампањи за подигање на свеста и да развие одредници и системи за следење.<ref name="Edgar2002"/> == Имплементации == === Канада === Во [[Канада]], правото на домување станало закон со донесувањето на Националниот закон за стратегија за домување <ref>https://chra-achru.ca/blog_article/right-to-housing-is-now-law-in-canada-so-now-what-2/</ref> на 21 јуни 2019 година. Законот стапил на сила на 9 јули 2019 година.<ref>https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/N-11.2/FullText.html</ref> === Јужна Африка === Во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]], делот 26 од Поглавје два од Уставот утврдува дека „секој има право да има пристап до соодветно домување“. Одделот за човечки населби има задача да го спроведе овој мандат. Врз основа на неодамнешните податоци, околу 3,6 милиони Јужноафриканци сè уште живеат во колиби или неформални населби (податоци од 2013 година) <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thehda.co.za/uploads/files/HDA_South_Africa_Report_lr.pdf |title=архивска копија |accessdate=2021-05-04 |archive-date=2016-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420114015/http://www.thehda.co.za/uploads/files/HDA_South_Africa_Report_lr.pdf |url-status=dead }}</ref> додека се проценува дека околу 200.000 се бездомници или живеат на улица (податоци за 2015 година).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://wp.wpi.edu/capetown/projects/p2015/service-dining-rooms/background/homelessness-in-south-africa/|title=Homelessness in South Africa|work=wp.wpi.edu|accessdate=2019-06-19}}</ref> === САД === [[Податотека:11_02_20_Northeast_Minneapolis_(50567292487).jpg|мини| Протест во 2020 година против иселувањето во [[Минеаполис]], [[Минесота]]]] Повеќето јурисдикции во САД немаат право на засолниште. Еден исклучок е Масачусетс, каде семејствата (но не и бездомниците) имаат право на засолниште.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://chimassachusetts.com/individual-homelessness/right-to-shelter-in-massachusetts/ |title=архивска копија |accessdate=2021-05-04 |archive-date=2021-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518223429/https://chimassachusetts.com/individual-homelessness/right-to-shelter-in-massachusetts/ |url-status=dead }}</ref> Во Калифорнија, побегнаатите деца имаат право да бидат примени во засолништа за итни случаи без согласност на родителите.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rhyclearinghouse.acf.hhs.gov/library/2014/handbook-californias-right-shelter-law |title=A Handbook on California's "Right to Shelter Law" |accessdate=2021-05-04 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225010330/https://rhyclearinghouse.acf.hhs.gov/library/2014/handbook-californias-right-shelter-law |url-status=dead }}</ref> Њујорк исто така признава право на засолниште за итни случаи.<ref>[https://www.nytimes.com/2016/05/24/opinion/a-right-to-shelter-in-new-york.html A Right to Shelter in New York]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.ohchr.org/en/issues/housing/pages/housingindex.aspx Специјален известувач за соодветно домување како компонента на правото на соодветен животен стандард], ООН ** [https://web.archive.org/web/20120107025607/http://internal-displacement.org/8025708F004BE3B1/(httpInfoFiles)/C90EE08CC6A733ABC12574C00049C81D/$file/G0810545.pdf Извештај до УЧП на ООН, 2008 година.] [https://web.archive.org/web/20120107025607/http://internal-displacement.org/8025708F004BE3B1/(httpInfoFiles)/C90EE08CC6A733ABC12574C00049C81D/$file/G0810545.pdf A / HRC / 7/16] ** [http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/13session/A-HRC-13-20.pdf Извештај до УЧП на ООН, 2009 година.] [http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/13session/A-HRC-13-20.pdf A / HRC / 13/20] * [https://web.archive.org/web/20090204190911/http://www2.ohchr.org/english/issues/housing/standards.htm Меѓународни стандарди за правото на домување] * [http://www.ohchr.org/Documents/Publications/HousingRightsen.pdf Законодавство за правата на домувањето: Преглед на меѓународни и национални правни инструменти] * Општи коментари на CESCR: ** [https://resourcingrights.org/en/document/9c55otxgab9jyodmjwgdnuq5mi?page=1 Право на соодветно домување (чл. 11 (1)).] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210420193011/https://resourcingrights.org/en/document/9c55otxgab9jyodmjwgdnuq5mi?page=1 |date=2021-04-20 }} [https://resourcingrights.org/en/document/9c55otxgab9jyodmjwgdnuq5mi?page=1 Општ коментар на CESCR 4] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210420193011/https://resourcingrights.org/en/document/9c55otxgab9jyodmjwgdnuq5mi?page=1 |date=2021-04-20 }} , 1991 година ** [https://resourcingrights.org/en/document/12lts2p23ud2sqq274e1z1714i?page=1 Право на соодветно домување (чл.11.1): присилно иселување.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210422212558/https://resourcingrights.org/en/document/12lts2p23ud2sqq274e1z1714i?page=1 |date=2021-04-22 }} [https://resourcingrights.org/en/document/12lts2p23ud2sqq274e1z1714i?page=1 Општ коментар на CESCR 7] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210422212558/https://resourcingrights.org/en/document/12lts2p23ud2sqq274e1z1714i?page=1 |date=2021-04-22 }} , 1997 година * [http://www.ohchr.org/Documents/Publications/FS21_rev_1_Housing_en.pdf Лист со податоци за правото на домување], ООН * Комесар на СЕ за човекови права: ** [https://rm.coe.int/16806da713 Препорака за спроведување на правото на домување], 2009 година ** [https://rm.coe.int/16806da793 Права на домување: Должност да се обезбеди домување за сите], 2008 година ** [https://web.archive.org/web/20090214143817/http://www.coe.int/t/commissioner/Viewpoints/071029_en.asp „Никој не треба да биде бездомник - соодветно домување е право“], 2007 година * [http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/socialcharter/Digest/DigestSept2008_en.pdf Интерпретација и примена на членот 31 од РЕЦС] // Дигестија на судската пракса на Европскиот комитет за социјални права, 2008 година, стр.&nbsp;169–173, 349—355 * [https://web.archive.org/web/20090616123311/http://www.cetim.ch/en/publications_logement.php Право на домување] Geneенева: CETIM, 2007 година. [[Категорија:Станување]] [[Категорија:Право на домување]] [[Категорија:Човекови права]] 904dw00zuywbir4yt2cy3jwue2mq526 0 1267989 5591542 4965134 2026-07-13T13:52:39Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591542 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Royal Doors in Malo Ruvci Church.jpg|мини|250п|[[Царски двери|Царските двери]] во [[црква „Вознесение Христово“ - Мало Рувци|црквата „Вознесение Христово“]] во [[Мало Рувци]]]] '''Јован Атанасов Будимов''' ([[Прилеп]], 1846 - Прилеп, 1908, познат како '''Јован Атанасов Прилепчанин''', '''Јован Прилепчанин''' или '''Јован Зограф''' е македонски зограф од XIX век. Честопати е именуван како „последниот прилепски иконописец“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blagovesti.wordpress.com/2021/04/01/%d1%98%d0%be%d0%b2%d0%b0%d0%bd-%d0%b0%d1%82%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d1%81%d0%be%d0%b2-%d0%bf%d1%80%d0%b8%d0%bb%d0%b5%d0%bf%d1%87%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d0%bd/|title=Јован Атанасов Прилепчанин|date=2021-04-01|work=БЛАГОВЕСТИ|language=en|accessdate=2021-05-06}}</ref> == Животопис == Јован Прилепчанин го учел занаетот кај [[Адамче Најдов]]. Со него работел цели 17 години, прво како ученик, а потоа како ортак. Врз неговата работа влијаеле дебарските мајстори. Прилепчанин оставил доста икони во Прилеп и во прилепскиот крај и пошироко ([[Мало Рувци]] и [[Дупјачани]] во Прилепско, Агларци и [[Дедебалци]] во Битолско, како и за манастирот во [[Согле]], Велешко). Со својата техника доста влијаел врз работата на прилепските иконописци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/јован-атанасов-будимовски-последнио/|title=Јован Атанасов Будимовски - последниот прилепски иконописец|last=НМ|date=2018-04-10|work=Нова Македонија|language=mk-MK|accessdate=2021-05-06}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски зографи]] [[Категорија:Починати во Прилеп]] [[Категорија:Претставници на Дебарската школа]] 5yrpjqgiy7lnypjmnsctya5bxigfs56 0 1268285 5591448 4581298 2026-07-13T12:12:37Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591448 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} '''„Куќарката во Коломна“''' ([[руски]]: ''До́мик в Коло́мне'') — поема на рускиот поет [[Александар Пушкин]], напишана во 1830 година за време на познатата „Болдинска есен“. [[File: Kiprensky Pushkin.jpg|thumb|right|Александар Пушкин]] ==Содржина== Дејствието на поемата се одвива во [[Петроград|петроградското]] предградие Коломна каде живеат една вдовица и нејзината ќерка Параша. По смртта на готвачката Фекла, Параша бара нова готвачка и во куќата ја носи Мавра. Во недела, вдовицата и Параша одат в [[Црква (градба)|црква]], додека готвачката Мавра останува во домот. Во црквата, вдовицата се загрижува од помислата дека новата готвачка може да ги ограби и поради тоа се враќа дома, додека Параша останува во црквата. Кога влегува во куќата, вдовицата ја затекнува Мавра како се бричи и од глетката се онесвестува, додека Мавра (која очигледно е преправениот љубовник на Параша) бега. ==Осврт кон делото== Пушкин, особено во прозата, ја прескокнал [[Романтизам|романтичарската]] етапа и го антиципирал [[Реализам|реализмот]], но без да го спротивстави на романтизмот, туку го надоврзал на рационалистичките примери од својата лектира. Кога овој реалистички начин го применил и во поезијата, како во поемата „Куќарката во Коломна“, остварил исклучително интересен резултат: тој го прикажува животот на малиот човек од предградијата, со што го антиципирал пристапот на [[Достоевски]] во неговиот роман „[[Бедни луѓе]]“.<ref>Milorad Pavić, „Predgovor“, во: A. S. Puškin, ''Lirika''. Beograd: Rad, 1979, стр. 13.</ref> Свесното спротивставување на романтичарските ставови кај Пушкин се гледа и во третманот на формата и содржината. „Куќарката во Коломна“ е испеана во романтичарската варијанта на октавата (со машки и женски рими), онака како што ја применил [[Бајрон]] во неговото дело „[[Дон Жуан (Бајрон)|Дон Жуан]]“. Меѓутоа, содржината на помеата е претежно реалистична.<ref>Milorad Pavić, „Predgovor“, во: A. S. Puškin, ''Lirika''. Beograd: Rad, 1979, стр. 17.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Александар Пушкин}} [[Категорија:Дела на Александар Пушкин]] t753dk72dte45y4psjlybnuxr9hmv3i 0 1269059 5591605 4726818 2026-07-13T16:14:40Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591605 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}'''„2001: Вселенска одисеја“''' ([[англиски]]: ''2001: A Space Odyssey'') — [[Научна фантастика|научнофантастичен]] [[роман]] на британскиот писател [[Артур Кларк]], објавен во 1968 година. Романот бил напишан во текот на снимањето на филмот [[2001: Вселенска одисеја (филм)|истоимениот филм]] во [[режија]] на [[Стенли Кјубрик]], а бил објавен по филмот. [[File: Arthur C. Clarke sm.jpg|thumb|right|Артур Кларк]] ==Содржина== Романот се состои од 47 глави распоредени во шест дела. ===Прв дел: Исконска ноќ === Првиот дел се состои од следниве глави: * Пат кон исчезнувањето * Новата карпа * Академија * Леопардот * Средба на изгрејсонце * Подемот на човекот Група од околу 50 [[човеколики мајмуни]], предводени од мајмунот Гледа-Месечина, едвај преживува, борејќи се со гладот предизвикан од долготрајната суша. Една ноќ, на небото се појавува силна светлост проследена со силен звук, а утредента, во близина на [[Пештера|пештерите]] во кои се кријат мајмуните се појавува [[кристал]]на карпа во форма на [[правоаголник]]. Необичната карпа е активна, предизвикувајќи светлосни ефекти и ритмички звуци, а освен тоа влијае врз постапките на мајмуните, кои како [[Хипноза|хипнотизирани]] гледаат во неа. Под влијание на карпата почнува да се развива мозочната актинвост на мајмуните и еден ден, Гледа-месечина зема камен и убива [[свиња]]. Потоа, мајмуните постепено почнуваат да користат прости алатки и да [[лов]]ат. На тој начин, тие повеќе не гладуваат и постепено почнуваат да напредуваат. Еден ден, тие убиваат [[антилопа]] и за првпат пленот го носат во пештерата за да го јадат. Најпосле, една ноќ, во пештерата влегува [[леопард]], меѓутоа мајмуните сложно го напаѓаат и го убиваат. Од неговата глава, тие прават трофеј и утредента ја напаѓаат противничката група мајмуни при што го убиваат нивниот водач. Во следните стотици илјадници години мајмуните напредуваат и постепено се преобразуваат во [[луѓе]], а потоа човештвото забрзано се развива.<ref>Artur Klark, ''2001: Odiseja u svemiru''. Opatija: Otokar Keršovani, Beograd: Narodna knjiga, 1983, стр. 7-28.</ref> ===Втор дел: МНТ - 1 === Вториот дел се состои од следниве глави: * Посебен лет * Орбитален рандеву * Шатл кон Месечината * Базата Клавиус * Неправилност * Патување под светлината на Земјата * Бавно зазорување * Прислушкувачи Хејвуд Флојд, научник и [[астронаут]], итно е испратен на [[Месечина]]та. Официјалното оправдување е дека на Месечината се појавила [[епидемија]], но всушност, тој е испратен на тајна задача. Најпрвин, тој слетува на меѓународната вселенска станица, а оттаму заминува во базата Клавиус која се наоѓа на Месечината. Неговата вистинска задача е да ја испита необичната [[магнет]]на активност која се појавила во кратерот Тихо. Таму е пронајдена црна правоаголна карпа со непознато потекло за која се претпоставува дека е стара околу три милиони години и дека веројатно е производ на некоја друга цивилизација. Флојд и другите членови на експедицијата го посетуваат местото каде е закопана карпата. Додека го набљудуваат [[монолит]]от, наеднаш тој произведува силен [[звук]], а истовремено, четири вселенски сонди, поставени на различни места во [[Сончевиот Систем]], рагистрираат необичен проток на [[енергија]] чиј извор се наоѓа на Месечината.<ref>Artur Klark, ''2001: Odiseja u svemiru''. Opatija: Otokar Keršovani, Beograd: Narodna knjiga, 1983, стр. 29-69.</ref> ===Трет дел: Меѓу планетите === Третиот дел се состои од следниве глави: * „Откритие“ * ХАЛ * Обичаите на пловидбата * Низ астероидите * Минување покрај Јупитер * Светот на боговите Еден [[вселенски брод]] патува од Земјата кон [[Сатурн (планета)|Сатурн]]. Во бродот се наоѓаат астронаутите Дејвид Боумен и Френк Пул, заедно со утре тројца колеги кои се [[Хибернација|хибернирани]] и треба да бидат разбудени кога бродот ќе пристигне на целта. Со бродот управува [[компјутер]]от ХАЛ 9000, кој поседува [[вештачка интелигенција]]. Истовремено, само тој ја знае вистинската цел на вселенската мисија. Во текот на летот, Боумен и Пул ги извршуваат рутинските работи при што бродот минува низ еден појас со [[Астероиден појас|астероиди]], а потоа и покрај [[Јупитер]] чија [[гравитација]] му го дава забрзувањето на патот кон Сатурн. Тогаш, астронаутите испраќаат две сонди кон Јупитер од кои едната веднаш е уништена, додека другата успешно влегува во [[орбита]]та на [[планета]]та и испраќа информации кон Земјата.<ref>Artur Klark, ''2001: Odiseja u svemiru''. Opatija: Otokar Keršovani, Beograd: Narodna knjiga, 1983, стр. 70-95.</ref> ===Четврти дел: Провалија === Четвртиот дел се состои од следниве глави: * Роденденска прослава * Излегување * Прекината врска * Првиот човек кон Сатурн * Дијалог со ХАЛ * Неопходноста на сознанието * Во вакуум * Сам * Тајната ХАЛ ги известува астронаутите дека може да се расипе [[антена]]та. Пул излегува надвор од бродот и ја поправа антената, а кога се враќа во бродот, тој и Боумен утврдуваат дека антената е сосема во ред. Така, тие сфаќаат дека ХАЛ погрешил и контролата на мисијата им препорачува на астронаутите да го исклучат компјутерот. ХАЛ повторно известува дека е расипана антената, а Пул повторно излегува надвор од бродот за да ја поправи. Тогаш, вселенската сонда почнува да се движи, го удира Пул и потоа заминува во [[вселена]]та, влечејќи го зад себе астронаутот. Боумен конечно се уверува во ненормалното однесување на ХАЛ и брза да ги разбуди хибернираните астронаути, а ХАЛ се спротивставува на таквата одлука. Всушност, ХАЛ бил програмиран за да биде целосно посветен на извршувањето на мисијата, а во мигот кога утврдува дека сакаат да го исклучат, тој одлучува да ги отстрани астронаутите (кои не ја знаат вистинската мисија на бродот) и самиот да ја доврши мисијата. Затоа, ХАЛ намерно ја отвора вратата на бродот, кој ја губи атмосферата и така хибернираните астронаути веднаш умираат. Боумен едвај успева да се спаси, а потоа го исклучува ХАЛ, ја поправа антената и испраќа извештај до Земјата за случувањата на бродот. Дури тогаш, контролата на летот му кажува за пронајдениот монолит МНТ - 1 и му ја откриваат вистинската мисија - да се испита дали има траги од друга цивилизација на [[Јапет (месечина)|Јапет]], еден од сателитите на Сатурн.<ref>Artur Klark, ''2001: Odiseja u svemiru''. Opatija: Otokar Keršovani, Beograd: Narodna knjiga, 1983, стр. 96-135.</ref> ===Петти дел: Сатурновите месечини === Петтиот дел се состои од следниве глави: * Опстанок * По повод вонземјаните * Амбасадор * Орбитирачки мраз * Јапетовото око * Постариот брат * Опит * Стражар * Во окото * Излез Со големи напори, Боумен го оспособува бродот за нормално функционирање. На патот кон Сатурн, тој размислува за можноста од постоење на други интелигентни суштества во вселената, а за да не западне во лошо расположение, интензивно слуша [[музика]]. Конечно, тој влегува во орбитата на Сатурн, а потоа и во орбитата на Јапет и кружи над него. На неговата бела површина во вид на око, тој забележува голем црн предмет во вид на [[правоаголник]], кој е сличен на МНТ - 1. Боумен се спушта кон монолитот, кој тогаш се активира и Боумен забележува дека низ него има голем отвор исполнет со многу [[ѕвезди]]. Кога вселенската сонда влегува во отворот, тој се затвора.<ref>Artur Klark, ''2001: Odiseja u svemiru''. Opatija: Otokar Keršovani, Beograd: Narodna knjiga, 1983, стр. 136-160.</ref> ===Шести дел: Низ капијата на ѕвездите === Шестиот дел се состои од следниве глави: * Големата централа * Туѓо небо * Пекол * Прием * Рекапитулација * Преобразба * Дете-ѕвезда Сондата на Боумен паѓа низ тунелот и тој здогледува необичен свет во кој не важат законите на [[простор]]от и [[време]]то за кои знаат луѓето, па тој никако не може да си ги објасни неверојатните призори. Потоа, тој поминува низ огромен отпад од вселенски бродови и се приближува кон површината на џиновско црвено сонце околу кое врти [[Џуџеста ѕвезда|џуџеста бела ѕвезда]]. Повторно, Боумен присуствува на неверојатни призори на сончевата активност од кои го заштитува некоја непозната сила. Најпосле, тој слетува на некоја рамна површина и влегува во наместен стан, исполнет со [[мебел]], [[храна]], [[облека]] итн. Кога го вклучува [[телевизор]]от, тој гледа [[филм]] и сфаќа дека [[вонземјани]]те намерно ја подготвиле собата по угледот на оние на Земјата. Потоа, тој заспива за последен пат и во сонот чувствува дека спомените му се враќаат наназад сè до најраното детство, а кога завршува тој процес, на креветот се наоѓа бебе кое ги отвора очите и заплакува. Пред бебето се наоѓа правоаголник и тогаш исчезнуваат сите остатоци од Боумен, а бебето добива нови, необични знаења и способности: пред себе го здогледува [[Млечниот Пат]], а потоа му се отвора целата вселена, а тоа се претвора во дете-ѕвезда и пред себе ја гледа планетата Земја.<ref>Artur Klark, ''2001: Odiseja u svemiru''. Opatija: Otokar Keršovani, Beograd: Narodna knjiga, 1983, стр. 161-184.</ref> ==Продолжението на романот== Во ноември 1982 година, Кларк го напишал епилогот на романот со наслов „По 2001“ во кој наведува дека, кога го завршил романот, воопшто не планирал да напише негово продолжение. Уште повеќе, според неговите зборови, во текот на следната деценија ја исмејувал и самата помисла на такво нешто, како нешто бесмислено. Меѓутоа, во меѓувреме, тој добивал многу писма од читателите, кои биле љубопитни да дознаат што се случило понатаму. Затоа, како едне вид интелектуална вежба, тој напишал еден нацрт-текст за можното продолжение, и тоа во форма на краток филмски синопсис при што еден примерок му испратил на Стенли Кјубрик, а еден на неговиот агент Скот Мередит. Кјубрик бил воздржан, но Мередит бил воодушевен и почнал да го убедува да ја напише книгата што ќе претставува продолжение на „2001: Вселенска одисеја“. Така настанал романот „[[2010: Втора одисеја]]“, а Кларк ја искористил 37. глава од првата книга како премин меѓу двата романа.<ref>„Epilog: Posle 2001.“, во: Artur Klark, ''2001: Odiseja u svemiru''. Opatija: Otokar Keršovani, Beograd: Narodna knjiga, 1983, стр. 185-186.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Артур Кларк]] [[Категорија:Книги од 1968 година]] [[Категорија:Англиски романи]] [[Категорија:Научнофантастични романи]] 8452j7lkxf0az6zme9y0fscgahhzutl 0 1269273 5591446 5446709 2026-07-13T12:08:41Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591446 wikitext text/x-wiki '''„Песни на западните Словени“''' — збирка песни на рускиот поет [[Александар Пушкин]] од 1834 година. Песните во збирката се напишани во духот на народните песни од [[Србија]], [[Хрватска]], [[Босна]] и [[Херцеговина]]. [[File: Kiprensky Pushkin.jpg|thumb|right|Александар Пушкин]] ==Настанувањето на збирката== Кон крајот на 1820 година, младиот Пушкин пристигнал во [[Кишињев]] каде во куќата на неговиот пријател Павел Петрович Липранди имал прилика да сретне повеќе [[Срби]] кои се доселиле таму по пропаста на [[Прво српско востание|Првото српско востание]]. За тоа, Липранди напишал: „Пушкин кај мене често се среќаваше со српските војводи кои беа доселени во Кишињев: Вулиќ, Ненадовиќ, Живковиќ, со двајца браќа [[Македонци]] и други, кои ми носеа материјали. Не се сеќавам, но како Пушкин да земаше некои белешки од мене... Од споменатите [[Војвода|војводи]] тој собираше песни и често пред мене ги прашуваше што значат определени зборови, заради преводот...“ Исто така, Пушкин се запознал и со српскиот поет [[Атанасије Стојковиќ]], а некоја млада девојка му пеела српски народни песни и му ги преведувала на [[српски јазик]]. На тој начин, во [[Бесарабија]] и подоцна во [[Одеса]] Пушкин се заинтересирал за српската народна книжевност. Една вечер, во домот на Липранди, Пушкин ја прочитал песната „Ќерката на [[Караѓорѓе Петровиќ|Караѓорѓе]]“ која во тоа време живеела во [[Хотин]], во близината на Кишињев.<ref>Milorad Pavić, „Predgovor“, во: A. S. Puškin, ''Lirika''. Beograd: Rad, 1979, стр. 31-35.</ref> Многу подоцна, кога српските народни песни биле познати ширум Европа, во 1834 година, Пушкин ја напишал збирката „Песни на западните Словени“. Најголем дел од песните се превод од [[француски јазик]], од збирката „Гусли“ (''La Guzla, ou choix de Poésies Illyriques, recueillies dans la Dalmatie, la Bosnie, la Croatie et l'Herzégowine'') која анонимно ја објавил [[Проспер Мериме]]. Мериме тврдел дека тие се „илирски“ песни собрани во [[Далмација]], [[Хрватска]], [[Босна]] и [[Херцеговина]], но всушност нив ги измислил самиот тој, иако во нивната автентичност поверувал поетот Мицкјевич, а некој Германец напишал обемна дисертација за нив. Воден од желбата да дознае повеќе за нив, Пушкин го замолил неговиот пријател С. А. Собољевски да се обрати до Мериме, кој пак му одговорил на 18 јануари 1834 година. Во писмото, Мериме објаснува како настанала неговата збирка, а на крајот пишува: „Пренесете му го моето извинување на г. Пушкин. Јас се гордеам и се срамам во исто време поради тоа што и тој наседнал.“<ref>A. S. Puškin, ''Lirika''. Beograd: Rad, 1979, стр. 245-248.</ref> Во својата збирка, некои песни Пушкин ги превел од делото на Мериме, некои песни ги составил самиот (на пример, „Песната за Црниот Ѓорѓе“ и „Војводата Милош“, испеани во несиметричен [[Стих|десетерец]]), додека други се препеви од српските народни песни, земени од збирката на [[Вук Караџиќ]] (на пример, „Бог никому должен не му останува“, дел од „[[Хасанагиница]]“, „Три најголеми таги“ и „Коњот му се лути на господарот“. Кога во 1833 година, за време на неговиот престој во Болдино, ја напишал познатата сказна во стихови, „[[Сказна за рибарот и рипката|Бајка за рибарот и рипката]]“, Пушкин покрај неа ја ставил забелешката: „14 окт. 1833, Болдино, 18. српска песна“, очигледно планирајќи да ја додаде кон другите 16 песни од збирката „Песните на западните Словени“, заедно со „делот од „Хасанагиница“ (која ја сметал за 17. песна).<ref>Milorad Pavić, „Predgovor“, во: A. S. Puškin, ''Lirika''. Beograd: Rad, 1979, стр. 36-43.</ref> ==Содржина== Збирката ги содржи следниве песни:<ref>A. S. Puškin, ''Lirika''. Beograd: Rad, 1979, стр. 249-280.</ref> # Привидението на кралот # Јанко Марнавиќ # Битката кај Голема Зеница # Теодор и Елена # Влав кај Млеќаните # Ајдукот Хризиќ # Погребната песна на Јаким Маглановиќ # Марко Јакубовиќ # Бонапарт и Црногорците # Славеј # Песна за Црниот Ѓорѓе # Војводата Милош # Врколак # Сестрата и браќата # Принцот Јаниш # Коњ == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Александар Пушкин]] osri4cwf0lqzjsexph2taf8pl1tfe7a 0 1270232 5591871 5532998 2026-07-14T08:35:51Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591871 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nasdaq Tower May 2026.jpg|мини|Поглед кон седиштето на Насдак во [[Њујорк (град)|Њујорк]].]] '''Берзата „Насдак“''' е американска берза со седиште во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Рангиран е на второто место на листата на берзи според пазарната капитализација на акциите со кои се тргува, зад њујоршката берза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.world-exchanges.org/statistics/monthly-reports|title=Monthly Reports {{!}} World Federation of Exchanges|date=2014-08-17|work=web.archive.org|accessdate=2021-06-17|archive-date=2014-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817220823/http://www.world-exchanges.org/statistics/monthly-reports|url-status=bot: unknown}}</ref> Платформата за размена е во сопственост на Nasdaq, Inc.,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://business.nasdaq.com/|title=Nasdaq {{!}} Business Solutions & Services|date=2016-10-20|work=web.archive.org|accessdate=2021-06-17|archive-date=2016-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020164343/http://business.nasdaq.com/|url-status=bot: unknown}}</ref> која исто така е сопственик на мрежата на берзи Nasdaq Nordic и неколку берзи на акции и опции во [[Соединети Американски Држави|САД]]. == Историја == „Насдак“ првично беше кратенка за Националното здружение на автоматизирани понуди на дилери на хартии од вредност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nasdaq.com/about|title=About Nasdaq|work=www.nasdaq.com|language=en|accessdate=2021-06-17}}</ref> Основана е во 1971 година од Националната асоцијација на дилери на хартии од вредност (НАСД), сега позната како Регулаторно тело за финансиска индустрија (ФИНРА).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://guides.loc.gov/wall-street-history/introduction|title=Research Guides: Wall Street and the Stock Exchanges: Historical Resources: Introduction|last=Terrell|first=Ellen|work=guides.loc.gov|language=en|accessdate=2021-06-17}}</ref> На 8 февруари 1971 година, берзата Насдак започна со работа како прва електронска берза во светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://guides.loc.gov/wall-street-history/introduction|title=Research Guides: Wall Street and the Stock Exchanges: Historical Resources: Introduction|last=Terrell|first=Ellen|work=guides.loc.gov|language=en|accessdate=2021-06-17}}</ref> Отпрвин, тоа беше само „систем на цитати“ и не даваше начин за вршење електронска трговија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thebalance.com/what-is-the-nasdaq-356343|title=What Is the Nasdaq?|last=investing|first=Full Bio Follow Twitter Joshua Kennon is an expert on|last2=assets|work=The Balance|language=en|accessdate=2021-06-17|last3=markets|last4=director|first4=retirement planning He is managing|last5=Kennon-Green|first5=co-founder of|last6=Co.|last7=Kennon|first7=an asset management firm Read The Balance's editorial policies Joshua|archive-date=2019-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317134734/https://www.thebalance.com/what-is-the-nasdaq-356343|url-status=dead}}</ref> Берзата „Насдак“ помогна да се намали ширењето на понудите (разликата во цената помеѓу продавачите и купувачите), но не беше популарна меѓу брокерите бидејќи ги намалуваше нивните профити. == Индекси == На "Насдак" котираат акциите не само на високотехнолошки компании, па се појави цел систем на индекси, од кои секој ја одразува состојбата во соодветниот сектор на економијата. Сега има тринаесет такви индекси, кои се засноваат на котации на хартии од вредност со кои се тргува во електронскиот систем "Насдак". === Nasdaq Composite === Индексот [[Nasdaq Composite]] ги вклучува акциите на сите компании кои котираат на берзата "Насдак" (вкупно над 5.000). Пазарната вредност се пресметува на следниов начин: вкупниот број на акции на компанијата се множи со моменталната пазарна вредност на една акција.<ref>{{Cite web|title=Index Metology Nasdaq Composite|url=https://indexes.nasdaqomx.com/docs/methodology_COMP.pdf|access-date=2021-12-14|website=indexes.nasdaqomx.com}}</ref> На 10 март 2000 година, индексот на берзата NASDAQ Composite достигна врв на 5.132,52, но до 17 април падна на 3.227<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.econstats.com/eqty/eq_d_mi_7.htm|title=EconStats : NASDAQ Composite daily Index and Correlations with SP500. {{!}} stock markets|work=www.econstats.com|accessdate=2021-06-17}}</ref> и, во следните 30 месеци, падна за 78% од својот врв.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nasdaq.com/articles/3-lessons-investors-tech-bubble-2015-02-11|title=3 Lessons for Investors From the Tech Bubble|last=Kiplinger|first=Publisher|work=www.nasdaq.com|language=en|accessdate=2021-06-17}}</ref> === Nasdaq-100 === [[Nasdaq-100]] ги вклучува 100-те најголеми компании според капитализацијата, чии акции се тргуваат на берзата "Насдак". Индексот не ги вклучува компаниите од финансискиот сектор.<ref>{{Cite web|title=Five facts about the Nasdaq 100 index|url=https://www.morningstar.com.au/etfs/article/five-facts-about-the-nasdaq-100-index/210731|access-date=2021-12-14|website=morningstar.com.au}}</ref> Од 2021 година, 57% од Nasdaq-100 се составени од технолошки компании.<ref>{{Cite web|title=Best Nasdaq 100 Brokers Guide|url=https://comparebrokers.co/compare/nasdaq-100-brokers/|access-date=2021-12-14|website=comparebrokers.co}}</ref> На берзата "Насдак", фондот под тикер QQQ ја повторува динамиката на Nasdaq-100 со голема точност.<ref>{{Cite web|title=Invesco QQQ Trust, Series 1|url=https://www.nasdaq.com/symbol/qqq|access-date=2021-12-14|website=nasdaq.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Q: Why Did QQQQ drop a Q to Become QQQ?|url=https://www.wsj.com/articles/BL-MB-33578|access-date=2021-12-14|website=wsj.com}}</ref> === Други индекси === NASDAQ Bank Index — за компаниите од банкарскиот сектор; NASDAQ Biotechnology Index — за медицински и фармацевтски компании; NASDAQ Computer Index — за компании кои развиваат софтвер и хардвер за компјутери; NASDAQ Financial Index — за компаниите од финансискиот сектор, освен за банките и осигурителните компании; NASDAQ Industrial Index — за индустриски компании; NASDAQ Insurance Index — за осигурителни компании; NASDAQ Telecommunications Index — за телекомуникациските компании. == Наводи == [[Категорија:Економија на Њујорк]] o5djhtkn88qkfchf0c0kpedxiaiu9y1 0 1270255 5591641 5238993 2026-07-13T18:30:20Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591641 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} '''„Друга земја“''' ([[англиски]]: ''Another Country'') — [[роман]] на американскиот писател [[Џејмс Болдвин]] од 1962 година. [[File:James Baldwin 37 Allan Warren.jpg|thumb| right|Џејмс Болдвин]] ==Содржина== ===Прва книга=== * Прва глава: Руфус Скот, [[Афроамериканци|Афроамериканец]] од [[Харлем]] и поранешен [[џез]]-[[Тапани|тапанар]], скита низ улиците на [[Њујорк]], осамен и гладен. Додека бесцелно шета ваму-таму, тој се сеќава на неговиот последен настап во еден бар, пред седум месеци, кога ја запознал Леона, разведена бела жена од Југот на [[САД]]. По свирката, Руфус ја поведол со себе на забавата кај еден познат музичар, каде имале [[секс]]уален однос на балконот. По завршувањето на забавата, тие заминале во неговиот стан и потоа продолжиле да жиеват заеедно. Продолжувајќи да скита низ улиците, Руфус застанува пред еден [[ресторан]] и му приоѓа непознат човек, кој го чести со сендвич и [[пиво]]. Руфус знае дека човекот очекува сексуална услуга од него (зашто и претходно имал такви случки), но успева да се совлада и си заминува. Таа случка го потсетува на дамнешната средба со Ерик, кој некое време бил негов љубовник. Бидејќи нема идеја каде да се упати, Руфус го посетува својот најдобар пријател Вивалдо, кој му соопштува дека сите негови роднини и пријатели се загрижени поради неговото ненадејно исчезнување пред еден месец. Руфус се наоѓа во бедна состојба и се потсетува на заедничкиот живот со Леона, исполнет со кавги и тепачки. Таквата мачна состојба траела до денот кога Вивалдо ја преселил Леона во својот стан за да ја заштити од насилничкото однесување на Руфус, а потоа таа завршила во [[болница]] од каде нејзините роднини на вратиле во родниот крај. Вивалдо и Руфус одат во еден бар каде ги среќаваат нивните пријатели Кес и Ричард Силенски, кои го прославуваат објавувањето на Ричардовиот роман. Кес ја забележува очајната состојба во која се наоѓа Руфус и се обидува да го утеши, давајќи му и малку пари. По некое време, во барот се појавува Џејн, повремената девојка на Вивалдо. Тогаш, Руфус го напушта барот, некое време бесцелно се вози со возот низ градот, а потоа оди на [[Мост „Џорџ Вашингтон“ (Њујорк)|мостот „Џорџ Вашингтон“]] и се фрла во реката.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 7-122.</ref> * Втора глава: Утредента, во домот на Кес и Ричард доаѓа Ида, сестра му на Руфус, многу загрижена поради тоа што веќе подолго време не може да го пронајде својот брат. По некое време пристигнува и Вивалдо, кој чувствува вина поради тоа што претходната ноќ не се погрижил за Руфус. Неколку дена подоцна, Ричард ја известува Кес дека [[полиција]]та го пронашла мртвото тело на Руфус. Вивалдо и Кес присуствуваат на погребната служба која се одржува во една капела, но не одат на [[закоп]]от на Руфус. Додека се враќаат дома, Вивалдо ѝ признава на Кес дека е вљубен во Ида.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 123-173.</ref> * Трета глава: Ноќта пред закажаната средба со Ида, Вивалдо се мачи додека го пишува својот роман, размислувајќи за својата осаменост и за осаменоста на светот околу него. Тогаш, тој се сеќава на својата прва средба со Ида: пред осум години, Руфус го поканил дома и тогаш првпат ја видел Ида, која тогаш имала 14-15 години. Утредента, Вивалдо и Ида одат заедно на гости во новиот стан на Кес и Ричард, чиј роман конечно бил објавен. Таму доаѓаат неколку важни гости од издавачката куќа на Ричард и од [[телевизија]]та и Вивалдо сфаќа дека домаќините ја организирале средбата со цел да му помогнат на Вивалдо да го објави неговиот роман. Соочен со таа прилика, Вивалдо е нервозен и се однесува воздржано, а истовремено ја навредува Ида. Потоа, обидувајќи се да се смири со неа, тој отворено ѝ кажува дека многу ја сака. Тие ја напуштаат седенката порано и одат во станот на Вивалдо каде водат љубов.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 175-245.</ref> ===Втора книга=== * Прва глава: Ерик се наоѓа на одмор на морскиот брег во јужна [[Франција]], заедно со својот млад љубовник Ив. Утредента, тој треба да отпатува за [[Париз]], а оттаму за Њујорк, каде му е понудена улога на [[Бродвеј]], а подоцна треба да му се придружи Ив. Непосредно пред враќањето во Њујорк, Ерик се присетува на својот заеднички живот со Ерик, како и на детството поминато во [[Алабама]]: родителите меѓу кои немало љубов, почетокот на неговата [[хомосексуалност]], нетрпеливоста на околината кон него, симпатијата кон [[Афроамериканци|Црнците]] и првиот негов љубовник. Исто така, свесен дека тоа е неговиот последен ден со Ив, Ерик се сеќава на нивната прва средба и на првиот [[секс]]уален однос. Ноќта, Ерик и Ив страсно водат љубов, а изутрината ја напуштаат вилата.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 247-305.</ref> * Втора глава: Ерик пристигнува во Њујорк. Градот му изгледа туѓ и одбивен, а сè уште го мачи разделбата со Ив. Тој оди во посета на Кес и Ричард, со намера заедно да го посетат барот во кој треба да пее Ида. Таму, Кес му раскажува за последните денови на Руфус, а потоа пристигаат децата, истепани од група црнечки деца, па Кес и Ричард мора да останат дома и Ерик заминува сам во барот. Таму, тој се среќава со Ида и со Вивалдо. Потоа, Ида за првпат во животот се качува на сцената, пеејќи неколку песни и ги воодушевува сите присутни, вклучувајќи го и телевизискиот водител Елис, кој намерно дошол за да го види нејзиниот настап. Тој ѝ предвидува блескава кариера, а Вивалдо повторно се однесува љубоморно.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 307-361.</ref> * Трета глава: Кес му се јавува на Вивалдо и закажува средба со него на која му раскажува за своето незадоволство од брачниот живот со Ричард. Вивалдо настојува да ја смири, а по нивната разделба, Кес го посетува Ерик и ја минува ноќта во неговиот стан, каде тие се согласуваат да постанат љубовници при што го имаат првиот [[секс]]уален однос. За тоа време, Вивалдо дознава дека Ида не се вратила на работа по состанокот со Елис. Неколкупати, тој телефонира во својот стан и утврдува дека Ида не е ниту таму и, поради тоа, неговата љубомора се зголемува уште повеќе. Разочаран, тој скита бесцелно низ улиците и ја среќава поранешната девојка Џејн, која го навредува. Потоа, тој навраќа во еден бар каде среќава тројца познаници, заедно со нив пие, а потоа сите се качуваат на покривот од една зграда, пушејќи [[марихуана]]. Таму, Вивалдо ја дочекува зората.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 363-428.</ref> * Четврта глава: Вивалдо и Ида сознаваат за врската не Кес и Ерик, а Ида не ја оправдува. Еднаш, Кес и Ерик ги канат Ида и Вивалдо на кино, каде гледаат француски [[филм]] во кој Ерик има мала улога. Тогаш, тие им ја соопштуваат веста дека Ерик добил понуда за снимање во [[Холивуд]]. Потоа, Ерик го кани Вивалдо во неговиот стан, каде до зората разговараат за своите љубовни проблеми. Во меѓувреме, Ида и Кес одат во еден ноќен клуб каде ги пречекува Елис. Така, Кес дознава за неверството на Ида. Кога Кес се враќа дома, таму ја пречекува пијаниот Ричард кој ја испитува, сомневајќи се дека таа му е љубовница на Вивалдо, а истовремено тој знае за врската меѓу Ида и Елис. Ричард ѝ ја изјавува на Кес својата љубов и ја моли да му се врати, но кога таа му признава дека одржува љубовна врска со Ерик, тој силно ја удира.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 429-512.</ref> ===Трета книга=== * Прва глава: Вивалдо ја минува ноќта во станот на Ерик каде имаат сексуален однос, откривајќи дека меѓусебно се сакаат. Изутрината, Ерик добива потврда дека наскоро треба да започне снимањето на филмот кој треба да му го отвори патот до успехот. Потоа, нему му се јавува Кес која му закажува средба при што двајцата се свесни дека тоа е крај на нивната љубовна врска. Во меѓувреме, Вивалдо се враќа дома каде ја затекнува Ида и таа му признава за љубовната врска со Елис. Вивалдо е погоден од нејзиното неверство, но истовремено чувствува дека сè уште ја сака.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 513-582.</ref> * Втора глава: Ив пристигнува на аеродромот каде го чека Ерик и двајцата чувствуваат смиреност благодарение на блиската средба.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 583-588.</ref> ==За книгата== Болдвин започнал да работи на романот во [[Гринич Вилиџ]] (''Greenwich Village'') во 1948 година, а работата ја продолжил за време на престојот во [[Париз]] и потоа повтонро во [[Њујорк]],<ref name=dievler>{{cite book | last=Dievler | first=James A. | chapter=Sexual Exiles: James Baldwin and Another Country | title=James Baldwin Now| pages=163, 173–181 | location=New York | publisher=New York University Press | year=1999 | isbn=0-8147-5617-4}}</ref><ref name=":0" />{{Rp|195}} а романот го завршил во Истанбул, на 10 декември 1961 година.<ref>Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 588.</ref> Истовремено, во 1959 година, тој добил стипендија од [[Фордова фондација|Фордовата фондација]] (''Ford Foundation'') во износ од 12 000 [[долар]]и како поддршка на работата на книгата.<ref name=":0">Leeming, David. 1994. ''James Baldwin: A biography''. New York: [[Alfred A. Knopf|Knopf]]. {{ISBN|0-394-57708-6}}.</ref>{{Rp|157}} „Друга земја“ претставува уметнички најартикулирано дело на Болдвин. Трагичната и гротескната потрага по сопствениот човечки идентитет, како општа тема присутна во современиот американски роман, во „Друга земја“ е вообличена во панорама чија општествена смисла е [[мит]]ски транспонирана. Неколкумина млади талентирани луѓе го бараат идентитетот на своето постоење во творештвото и во љубовта во рамките на општата временска суровост и во осаменоста на њујоршката бучава. Помалку или повеќе, сите тие се прогонети, како црнците така и „белите црнци“, но тоа ја претставува нивната вредност во бесмисленоста на општеството во кое се движат. Таа вредност се гледа во силната емоционална ангажирнаост во сопствените животи, во нивните „изаопачени“ меѓусебни односи, во тоа што тие не се ниту интелектуални марионети ни бегалци, туку луѓе кои живеат во своето време дури и кога најостро му се спротивставуваат. Нивните трагични неуспеси, морбидности и [[Невроза|неврози]] се само слика на светот во кој силните поединци не можат да останат нормални. [[Метафора|Метафоричната]] потка на романот се состои во свеста за [[љубов]]та како единственото но залудното подрачје во потрагата на човечкиот идентитет: на тоа подрачје никој не може да стане она што не е, иако може, со доовлно трагична смелост, да го открие она што е. Во љубовните односи на ликовите во романот над љубовта постојано се надвиснува сенката на расната нетрпеливост. Притоа, сите љубовници во романот се движат во светот во кој идеалот на моќта како доминација надвладува над идеалот на моќта како творештво, па перверзијата на тој [[морал]]ен поредок се одразува и врз најинтимните лични односи. Затоа, Ида се определува за кариерата наспроти љубовта, успехот на Ричард значи пропаст на неговиот однос со сопругата, а бесцелноста е цената која ја плаќаат сите ликови за својата емоционална и интелектуална автентичност. За Болдвин, љубовта е подрачје во кое човекот, низ свиреп и ироничен парадокс, ја открива природата на себеси и на светот во кој живее, а не можност за духовно бегство од времето. На тој начин, кај Болдвин, сликата на трагичната љубов добива митска димензија поради тоа што останува трагична дури и кога пред неа не се наоѓа никаква видлива надворешна пречка, кога љубовниците не ги делат предрасудите на своето општество и кога љубовниот однос се обликува со потполна автентичност и егзистенцијална сила.<ref>Svetozar Koljević, „Pogovor“, во: Džems Boldvin, ''Druga zemlja''. Sarajevo: Svjetlost, 1986, стр. 591-596.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Џејмс Болдвин]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Книги од 1962 година]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во САД]] 9eyjeehz8h6wdsim2535oao67eyrul8 0 1270998 5591638 5010405 2026-07-13T18:17:48Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591638 wikitext text/x-wiki '''„Поезија (избор)“''' — [[книга]] со избор од [[поезија]]та на српскиот поет [[Васко Попа]], објавена во 1968 година, како заедничко двојазично издание ([[Македонски јазик|македонски]] и [[српски јазик]]) на издавачките куќи [[Култура (издавачка куќа)|Култура]] од [[Скопје]] и [[Нолит]] од [[Белград]]. [[Податотека:Stevan Kragujevic, Vasko Popa, 1990.JPG|мини|десно|Васко Попа]] ==Содржина== Книгата содржи 46 песни распоредени во шест циклуси, поговор со наслов „Круговите на Васко Попа“, како и био-библиографски летопис.<ref name="ReferenceA">Васко Попа, ''Поезија (избор)''. Скопје: Култура; Београд: Нолит, 1968.</ref> * Список :* Патка :* Коњ :* Глуварче :* Костен :* Кактус :* Мов :* Компир :* Виолина :* Хартии * Опсадена ведрина :* Познанство :* Железна јаболкница :* Одекнување :* Златно бреме :* Заминување :* Опсадена ведрина * Игри :* Пред играта :* Шајки :* Криеници :* Заводници :* Ружокрадци :* Меѓу игрите :* Брканици :* Семиња :* Прескакулици :* Ловци :* Пепелишта :* По играта * Белутрак :* Белутрак :* Срцето на белутракот :* Сонот на белутракот :* Љубовта на белутракот :* Авантурата на белутракот :* Тајната на белутракот :* Два белутрака * Проѕевка над сите проѕевки :* Оставината на ѕвездознаецот :* Заборавлив број :* Скаменети одгласи :* Мудар триаголник :* Гордлеиав грешка :* Приказна за една приказна :* Проѕевка над сите проѕевки * Земја исправена простум :* Сопоќани :* Манасија :* Калениќ :* Радимља :* Белград ==Технички одлики== Книгата е објавена во рамките на библиотеката „Современа лирика“, а преводот, изборот и поговорот ги напишал [[Влада Урошевиќ]]. Типизацијата, нацртот на обвивката и на корицата се дело на Михаило Писањук, а корекцијата ја направиле Елена Павлова и Ружица Димишковска. Книгата има тврди корици и била испечатена во графичкиот завод „[[Гоце Делчев (печатница)|Гоце Делчев]]“ во Скопје, во 2 000 примероци. Таа не е каталогизирана и ја нема меѓународната ознака ISBN.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Васко Попа]] [[Категорија:Изданија на Култура]] [[Категорија:Книги од 1968 година]] [[Категорија:Појавено во 1968 година во Македонија]] az3v9ggygo00bisabocjl42lolbda9g 0 1271176 5591625 5010407 2026-07-13T17:07:42Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591625 wikitext text/x-wiki '''„Поезија (избор)“''' — [[книга]] со избор од [[поезија]]та на полскиот поет [[Тадеуш Ружевич]], објавена во 1965 година од издавачката куќа [[Култура (издавачка куќа)|Култура]] од [[Скопје]] во рамките на библиотеката „Современа лирика“. [[File: Różewicz cropped.JPG|thumb|right|Тадеуш Ружевич]] ==Содржина== Книгата содржи 32 песни, поговор со наслов „Во името на човекот и за човекот - Неколку забелешки врз творештвото на Тадеуш Ружевич“, како и био-библиографски летопис.<ref name="ReferenceA">Тадеуш Ружевич, ''Поезија (избор)''. Скопје: Култура, 1965.</ref> * Од збирката „Неспокој“ (1945 — 1946) :* Преживеав :* Јаболко :* Птичка килибарна :* Оплакување :* Од бележникот * Од збирката „Црвената нараквица“ (1947 — 1948) :* Туѓинци :* Ѕид :* Враќање :* Скаменето вообразување * Од збирката „Пет поеми“ (1950) :* Крила и раце :* Клање на децата * Од збирката „Рамнина“ (1954) :* На заминување на поетот * Од збирката „Сребрениот клас“ (1955) :* Татко :* Кого го нема :* Зелените ружи на поетот :* Успеало :* Вртелешка :* Блудниот син * Од збирката „Насмевки“ (1955) :* Глинени птички :* Видоизменувања * Од збирката „Отворена поема“ (1956) :* Прво сеќавање :* Ѕид :* Одврзани раце :* Глас :* Чекам :* Глупа шега :* Можеби тоа и не беше дом * Од збирката „Завеси“ (1957) :* Таи знаеш кој сум јас :* Оставете нè :* Во средиштето на животот * Од збирката „Лице“ (1964) :* Смеа :* Претоварен со задолженија ==Технички одлики== Книгата е објавена во рамките на библиотеката „Современа лирика“, а преводот, изборот и поговорот ги напишал [[Ацо Алексиев]]. Технички уредник бил Христо Христовски, а корекцијата ја направиле Елена Павлова и Ружица Димишковска. Книгата има тврди корици и била испечатена во графичкиот завод „[[Гоце Делчев (печатница)|Гоце Делчев]]“ во Скопје, во 2 000 примероци. Таа не е каталогизирана и ја нема меѓународната ознака ISBN.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Тадеуш Ружевич]] [[Категорија:Изданија на Култура]] [[Категорија:Книги од 1965 година]] [[Категорија:Појавено во 1965 година во Македонија]] m6kguepvb5cdno4nmdcnwwh1b3cbb21 0 1271561 5591819 5497707 2026-07-14T06:21:32Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште (3) 5591819 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Testudo hermanni hermanni Mallorca 02.jpg|image_caption=''Testudo hermanni hermanni'' on [[Majorca]]|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=IUCN>{{Cite iucn | author = van Dijk, P.P. | author2 = Corti, C. | author3 = Mellado, V.P. | author4 = Cheylan, M. | name-list-style = amp | title = ''Testudo hermanni'' | volume = 2004 | page = e.T21648A9306057 | date = 2004 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T21648A9306057.en }}</ref>|status2=EN|status2_system=IUCN3.1|status2_ref=<ref name="iucnredlist.org">https://www.iucnredlist.org/species/21650/9306703</ref> (Nominate subspecies)|genus=Testudo|species=hermanni|authority=[[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789|range_map=Testudo hermanni range map.jpg|range_map_caption=Range map.<br/>Western green population is ''hermanni'', eastern blue ''boettgeri'' and red ''hercegovinensis''.|synonyms=; ''T. h. hermanni'' *''Testudo hermanni'' <br/>{{small|Gmelin, 1789}} *''Testudo graeca bettai'' <br/>{{small|Lataste, 1881}} *''Testudo hermanni hermanni'' <br/>{{small|— Wermuth, 1952}} *''Testudo hermanni robertmertensi'' <br/>{{small|Wermuth, 1952}} *''Protestudo hermanni'' <br/>{{small|— Chkhikvadze, 1983}} *''Agrionemys hermanni'' <br/>{{small|— Gmira, 1993}} *''Testudo hermanii'' [sic] <br/>{{small|Gerlach, 2001}} <br/>''([[ex errore]])'' *''Testudo hermannii'' [sic] <br/>{{small|Claude & Tong, 2004}} <br/>''(ex errore)'' *''Eurotestudo hermanni'' <br/>{{small|— Lapparent de Broin et al., 2006}} ; ''T. h. boettgeri'' *''Testudo graeca'' var. ''boettgeri'' <br/>{{small|Mojsisovics, 1889}} *''Testudo graeca'' var. ''hercegovinensis'' <br/>{{small|[[Franz Werner|F. Werner]], 1899}} *''Testudo enriquesi'' <br/>{{small|Parenzan, 1932}} *''Testudo hermanni boettgeri'' <br/>{{small|— Bour, 1987}} *''Testudo boettgeri'' <br/>{{small|— Artner, Budischek & Froschauer, 2000}} *''Testudo hercegovinensis'' <br/>{{small|— Perälä, 2002}} *''Testudo boettgeri boettgeri'' <br/>{{small|— Artner, 2003}} *''Testudo boettgeri hercegovinensis'' <br/>{{small|— Artner, 2003}} *''Testudo hermanni hercegovinensis'' <br/>{{small|— Vinke & Vinke, 2004}} *''Eurotestudo boettgeri'' <br/>{{small|— Lapperent de Broin et al., 2006}} *''Eurotestudo hercegovinensis'' <br/>{{small|— Lapparent de Broin et al., 2006}}|synonyms_ref=<ref name="Fritz 2007">{{Cite journal|journal=Vertebrate Zoology|title=Checklist of Chelonians of the World|year=2007|author=Fritz, Uwe|author2=Havaš, Peter|volume=57|issue=2|pages=299–301|url=http://www.cnah.org/pdf_files/851.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501060224/http://www.cnah.org/pdf_files/851.pdf|archive-date=1 May 2011|access-date=29 May 2012|url-status=dead}}</ref>}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Hermann&#x27;s tortoise |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''Testudo hermanni hermanni'' on [[Majorca]] |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_NT.svg|врска=|алт=|безрамка]]<br /><br />[[Near Threatened]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|IUCN 3.1]])<ref name="IUCN"/> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_EN.svg|врска=|алт=|безрамка]]<br /><br />[[Endangered species (IUCN status)|Endangered]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|IUCN 3.1]])<ref name="iucnredlist.org">https://www.iucnredlist.org/species/21650/9306703</ref> (Nominate subspecies)</small></div> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Testudo|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Animal]]ia |- |Phylum: |[[Chordate|Chordata]] |- |Class: |[[Reptile|Reptilia]] |- |Order: |[[Turtle|Testudines]] |- |Suborder: |[[Cryptodira]] |- |Superfamily: |[[Testudinoidea]] |- |Family: |[[Tortoise|Testudinidae]] |- |Genus: |[[Testudo (genus)|''Testudo'']] |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''T.&nbsp;hermanni'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Testudo hermanni''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Range map.<br /><br />Western green population is ''hermanni'', eastern blue ''boettgeri'' and red ''hercegovinensis''. |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref name="Fritz 2007"/> |- | colspan="2" style="text-align: left" | ; ''T. h. hermanni'' * ''Testudo hermanni'' <span style="font-size:85%;">Gmelin, 1789</span> * ''Testudo graeca bettai'' <span style="font-size:85%;">Lataste, 1881</span> * ''Testudo hermanni hermanni'' <span style="font-size:85%;">— Wermuth, 1952</span> * ''Testudo hermanni robertmertensi'' <span style="font-size:85%;">Wermuth, 1952</span> * ''Protestudo hermanni'' <span style="font-size:85%;">— Chkhikvadze, 1983</span> * ''Agrionemys hermanni'' <span style="font-size:85%;">— Gmira, 1993</span> * ''Testudo hermanii'' [sic] <span style="font-size:85%;">Gerlach, 2001</span> ''([[ex errore]])'' * ''Testudo hermannii'' [sic] <span style="font-size:85%;">Claude & Tong, 2004</span> ''(ex errore)'' * ''Eurotestudo hermanni'' <span style="font-size:85%;">— Lapparent de Broin et al., 2006</span> ; ''T. h. boettgeri'' * ''Testudo graeca'' var. ''boettgeri'' <span style="font-size:85%;">Mojsisovics, 1889</span> * ''Testudo graeca'' var. ''hercegovinensis'' <span style="font-size:85%;">[[Franz Werner|F. Werner]], 1899</span> * ''Testudo enriquesi'' <span style="font-size:85%;">Parenzan, 1932</span> * ''Testudo hermanni boettgeri'' <span style="font-size:85%;">— Bour, 1987</span> * ''Testudo boettgeri'' <span style="font-size:85%;">— Artner, Budischek & Froschauer, 2000</span> * ''Testudo hercegovinensis'' <span style="font-size:85%;">— Perälä, 2002</span> * ''Testudo boettgeri boettgeri'' <span style="font-size:85%;">— Artner, 2003</span> * ''Testudo boettgeri hercegovinensis'' <span style="font-size:85%;">— Artner, 2003</span> * ''Testudo hermanni hercegovinensis'' <span style="font-size:85%;">— Vinke & Vinke, 2004</span> * ''Eurotestudo boettgeri'' <span style="font-size:85%;">— Lapperent de Broin et al., 2006</span> * ''Eurotestudo hercegovinensis'' <span style="font-size:85%;">— Lapparent de Broin et al., 2006</span> |} '''Ридска желка''' ('''''Testudo hermanni''''') — [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''Testudo''. Познати се два [[подвид]]а ''': желка од западен Херман''' ( ''Т. h. Хермани'' ) и '''желка од источен Херман''' ( ''Т. h. Boettgeri'' ). Понекогаш споменуван како подвид, ''Т. h. peleponnesica'' сè уште не е потврдено дека е генетски различна од ''T. h. боетгери''. == Етимологија == Специфичниот епитет, ''хермани'', го одликува [[Французи|францускиот]] [[Природонаука|натуралист]] Јохан Херман.<ref name="EDR">Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011).</ref> Подспецифично име, ''boettgeri,'' го одликува германскиот херпетолог Оскар Боетгер.<ref name="EDR"/> == Географски опсег == Ридската желка може да се најде низ цела [[јужна Европа]]. Западното население ( ''T. h. Hermanni'' ) се наоѓа во источна [[Шпанија]], јужна [[Франција]], [[Балеарски Острови|балеарските острови]], [[Корзика]], [[Сардинија]], [[Сицилија]], јужна и [[Средна Италија|централна Италија]] ( [[Тоскана]] ). Источното население ( ''T. h. Boettgeri'' ) живее во [[Србија]], [[Република Косово|Косово]], [[Македонија|Северна Македонија]], [[Романија]], [[Бугарија]], [[Албанија]], [[Турција]] и [[Грција]], додека ''T. h. hercegovinensis ги'' населува крајбрежјето на [[Босна и Херцеговина|Босна]] и [[Херцеговина]], [[Хрватска]] и [[Црна Гора]]. На територијата на Македонија, ридската желка е претставена со подвидот “boettgeri”, кој е балкански ендемит. Таа се среќава во различни типови на живеалишта, вклучително бујни ливади, култивирани подрачја, ридови обраснати со жбуње, светли шуми итн. Во западниот дел од дистрибутивниот ареал, таа се среќава до 600 м.н.в., а во југоисточниот дел на Европа до 1.500 m. Ридската желка е активна преку ден. Во пролет и есен таа е активна преку целиот ден, а во лето само наутро и навечер. == Опис и систематика == Средоземен вид кој што е ограничен главно на Балканскиот Полуостров и делумно на Апенинскиот Полуостров, вклучително [[Сардинија]] и [[Корзика]]. На територијата на Македонија, ридската желка е претставена со подвидот ''boettgeri'', кој е балкански ендемит. Таа се среќава во различни типови на живеалиштеи, вклучително бујни ливади, култивирани подрачја, ридови обраснати со жбуње, светли шуми итн. Во западниот дел од дистрибутивниот ареал, таа се среќава до 600 м.н.в., а во југоисточниот дел на [[Европа]] до 1.500 m. Ридската желка е активна преку ден. Во пролет и есен таа е активна преку целиот ден, а во лето само наутро и навечер.<ref name="НП Галичица">{{Наведена мрежна страница |url=http://galicica.org.mk/gallery/testudo-hermanni-ridska-zelka// |title=НП Галичица |accessdate=2021-07-15 |archive-date=2021-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210715211306/http://galicica.org.mk/gallery/testudo-hermanni-ridska-zelka/ |url-status=dead }}</ref> Ридските желки се мали и средни желки од јужна Европа. Младите животни и некои возрасни имаат привлечни карапаси со црна и жолта шема, иако сјајот може да исчезне со возраста до помалку изразена сива, слама или жолта боја. Тие имаат малку закачени горни вилици и, како и другите желки, немаат заби,<ref name="Burnie">{{Наведена книга|title=Animal|last=Burnie D|publisher=Dorling Kindersley|year=2001|location=London}}</ref> само силни, роговидни клунови.<ref name="Bonin">{{Наведена книга|title=Turtles of the World|vauthors=Bonin F, Devaux B, Dupré A|publisher=A&C Black Publishers Ltd.|year=2006|location=London}}</ref> Нивните лушпести екстремитети се сиво-кафеави, со неколку жолти обележја, а опашките на врвот носат поттик (роговиден скок). Возрасните мажјаци имаат особено долги и дебели опашки,<ref name="Ernst">{{Наведена книга|title=Turtles of the World|vauthors=Ernst CH, ((Altenburg RGM)), Barbour RW|publisher=ETI Information Systems Ltd.|year=1997|location=Netherlands}}</ref> и добро развиени мамуци, разликувајќи ги од женките. Источниот подвид ''T. h. boettgeri'' е многу поголем од западниот ''T. h. хермани'', достигнувајќи големини до 28 см во должина. Примерок од оваа големина може да тежи 3-4 кг (6,6-8,8 иб). Ридската желка поретко расте поголема од 18см (7,1 ин). Некои примероци за возрасни се до 7 см (2,8 ин).<gallery> image:Testudo hermanni hermanni male 2.JPG|Male of ''T. h. hermanni'' Image:Testudo hermanni hermanni female.jpg|Female of ''T. h. hermanni'' Image:Testudo_hermanni_boettgeri_female.jpg|Female of ''T. h. boettgeri'' </gallery>Во 2006 година, Ридската желка било предложено да се пресели на родот ''Eurotestudo'' и да се донесе на подвидови на ранг на видови '''''(Eurotestudo hermanni''''' и '''''Eurotestudo boettgeri).''''' <ref>de Lapparent de Broin (2006).</ref> Иако некои фактори покажуваат дека ова може да биде точно,<ref>Fritz et al. (2005).</ref> податоците што се на располагање не се недвосмислени за поддршка и односите меѓу херман и руската желка меѓу себе и за другите видови сместени во ''Тестудо'' не се цврсто утврдени. Оттука, се чини сомнително дека новиот род ќе биде прифатен засега. Подигнувањето на подвидот до целосен вид беше условно одбиено според концептот на биолошки вид, барем, бидејќи сè уште се чини значителен [[проток на гени]].<ref name="fritzetal2006">Fritz et al. (2006).</ref> За забелешка, стапката на [[еволуција]], измерена со [[Мутација|мутации]] акумулирани во [[Митохондриска ДНК|мтДНК,]] значително се разликува, бидејќи источните популации побрзо се развија. Ова очигледно се должи на посилната фрагментација на населението на планинскиот [[Балкански Полуостров|Балкан за]] време на последнота ледена доба. Иако ова нема длабоки импликации за [[таксономија]]та на овој вид, освен што сугерира дека два други предложени подвида се всушност само локални форми во моментов, тоа ја прави употребата на молекуларни часовници во ''Тестудо'' дури и сомнителна и несигурна отколку што тоа е за желките воопшто.<ref name="fritzetal2006">Fritz et al. (2006).</ref><ref>Avise et al. (1992).</ref><ref>van der Kuyl et al. (2005).</ref> === ''T. х. Хермани'' === Подвидот ''T. х. хермани го'' вклучува поранешниот подвид ''T. х. Робертмертенси'' и има голем број локални форми. Има високо заоблена обвивка со интензивна боја, со својата жолта боја прави силен контраст со темните дамки. Боите се губат кај постарите животни, но интензивната жолта боја често се одржува. Долната страна има две поврзани црни ленти долж централниот спој. Бојата на главата се движи од темнозелена до жолтеникава, со изолирани темни дамки. Посебна одлика е жолтото руво на образот кој се наоѓа во повеќето примероци, иако не во сите; ''T. х. Робертмертенси'' е име на морф со многу истакнати дамки на образите. Општо, предните нозе немаат црна пигментација на долната страна. Основата на канџите е често лесно обоена. Опашката кај мажите е поголема отколку кај жените и поседува скок. Општо земено, школка што ја заштитува опашката е поделена. Неколку примероци може да се најдат со неподелени школки, слични на грчката желка.<gallery> Податотека:Varoises1.jpg|[[Var (department)|Вар]] боење Податотека:Pugliese.jpg|[[Apulia|Апулиско]] боење Податотека:Rosella2.JPG|Боење на [[Sardinia|сардинија]] </gallery> === ''T. х. боетгери'' === Подвидот ''T. х. херцеговинесис'', позната како далматинска желка,<ref name="Dalmatian tortoise">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.testudo-farm.de/html/dalmatian_tortoise.html|title=An Excursion into the Natural Habitats of the Dalmatian Tortoise|last=Wegehaupt|first=Manuel|work=www.testudo-farm.de|publisher=Testudo Farm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205030658/http://www.testudo-farm.de/html/dalmatian_tortoise.html|archive-date=5 February 2016|accessdate=9 October 2017}}</ref> (крајбрежје на Балканот) и локалниот ''T. х. пелопонњезата'' сега се вклучени тука (југозападен [[Пелопонез|брег на Пелопонез);]] тие претставуваат локални форми кои сè уште не се географски или на други начини репродуктивно изолирани и очигледно, произлегуваат од реликтните популации на последнота ледена доба.<ref name="fritzetal2006">Fritz et al. (2006).</ref> Исто така, желките на истокот на Херман имаат заоблени, скоро округли карапи, но некои се особено порамни и подолжни. Бојата е кафеаво со жолта или зеленикава нијанса и со изолирани црни лакови. Боењето има тенденција да се измие доста силно кај постарите животни. Долната страна е скоро секогаш солидна боја на рог и има одделни црни дамки од двете страни на централниот спој. Главата е кафеава со црна, со фини лушпи. Предните нозе на сличен начин поседуваат ситни скали. Екстремитетите обично имаат пет канџи, кои се темно обоени во нивната основа. Задните нозе се забележително подебели од предните нозе, скоро дебели. Особено силната опашка завршува со скок, кој може да биде многу голем кај постарите машки примероци. Женките имаат забележително помал скок на опашката, кои се малку свиткани кон телото. Тие можат да бидат различни по големина, но не растат многу големи.<gallery> Податотека:Testudo hermanni boettgeri female var..jpg|Возрасна женка, [[Bulgaria|Бугарија]] Податотека:Raffronto inguinali.jpg|Женски ''T. х. боетгери'' (лево) и ''T. х. отвори на'' опашката на херцеговинеси Податотека:T. hermanni ssp. peloponnesica 6.JPG|Женски ''T. х. пелопонез'' </gallery> == Екологија == Рано наутро, животните ги напуштаат своите ноќни засолништа, кои обично се вдлабнатини заштитени со густи грмушки или жива ограда, да се сончаат на сонцето и да ги загреат своите тела. Потоа се шетаат по средоземните ливади на нивното живеалиште во потрага по храна. Тие одредуваат кои растенија да ги јадат според сетилото за мирис. Во заробеништво, тие јадат различни диви цвеќиња, но мора да се внимава кои се достапни, бидејќи некои цвеќиња, како што се путер, се токсични за нив. Одредени растенија како глуварче се богати со оксална киселина, која може да се насобере со текот на времето, предизвикувајќи бубрежна слабост, затоа е важно внимателно да се следи нивната исхрана и да се даде разновиден избор на лисја од диви цвеќиња. Сите готови пелети од храна се лоши за желките на Херман, докажувајќи зависност, што честопати резултира со неприродни стапки на раст и одбивање да се јаде природна храна. Одредена храна може да се покаже токсична и покрај тоа што уживаат во желките, вклучувајќи мешунки, домати и зелка. Животните јадат мали количини овошје како дополнителна исхрана, но ова треба да се дава само повремено. Околу пладне, станува премногу жешко за желките, па тие се враќаат на своите сксоперницишта. Тие имаат добро чувство за насока за да им овозможат да се вратат. Експериментите покажаа дека тие исто така поседуваат добро чувство за време, положба на сонцето, магнетни линии на земјата и за обележја. Доцна попладнето, тие повторно ги напуштаат своите засолништа и се враќаат на хранење. Кон крајот на февруари, желките на Херман излегуваат под грмушки или старо гнило дрво, каде што ги минуваат зимските месеци хибернација, закопани во кревет од мртви лисја.<ref name="Bonin"/> Веднаш по излегувањето на површина од нивното зимско место за одмор, желките на Херман започнаа со додворување и парење. Додворувањето е груба афера за женката, која мажот ја гони, удира и каснува пред да се качи. Исто така, се забележува агресија помеѓу соперниците од машки пол за време на сезоната на размножување, што може да резултира во натпревари на рами.<ref name="Ernst"/> Помеѓу мај и јули, женските желки на Херман депонираат помеѓу две и 12 јајца во гнезда во форма на колба ископани во почвата,<ref name="Ernst"/> до 10см (3.9 ин) длабоко.<ref name="Bonin"/> Јајцата се инкубираат после 2 до 3 месеци. Ридската желка хибернира на земја, во дупки со длабочина од 40–90&nbsp;cm. Повеќето жени лежат повеќе од една спојка секоја сезона. Розово-белите јајца се инкубираат околу 90 дена и, како и многу влекачи, температурата на која се инкубираат јајцата го одредува полот на шапките. На 26&nbsp;°C, ќе се произведуваат само мажи, додека на 30&nbsp;°C, сите мрестилишта ќе бидат женски. Мажјаците стануваат полово зрели на возраст од 8 до 12 години, а женките од 11 до 13 години. Желката на младиот Херман се појавуваат веднаш по почетокот на обилните есенски дождови на почетокот на септември и ги минуваат првите четири или пет години од својот живот на само неколку метри од нивните гнезда. Ако дождовите не дојдат или ако гнездење се случи кон крајот на годината, јајцата сепак ќе се изведат, но младите ќе останат под земја и нема да се појават до следната пролет. До шестгодишна или осумгодишна возраст, кога тврдата лушпа станува целосно развиена, младите желки се многу ранливи на грабливците и можат да станат плен на стаорци, јазовци, страчки, лисици, дива свиња и многу други животни. Ако ги преживеат овие закани, долговечноста на желките на Херман е околу 30 години. Еден редок запис за долговечност е 31,7 години.<ref name="katenfrank">[http://www.pondturtle.com/lturtle.html Reptiles and amphibians in captivity - Longevity].</ref> Во споредба со другите желки (на пр Testudo graeca ), долговечноста може да се потцени и многу извори известуваат дека можат да живеат 90 години <ref name="gerontology">Castanet J (1994).</ref> или повеќе. === Размножување === [[Податотека:Testudo_hermanni_boettgeri_female_deposizione.jpg|лево|мини| Женка од ''Т.х. подвидови боетгери'' кои несат јајца во почвата]] [[Податотека:T._h._hermanni_neonata_3.jpg|лево|мини| Излез на ''Т. х. хермани'']] Размножувањето и воспитувањето на желките на Херман е прилично лесно ако се чуваат во соодветни средини за видови. Европската фондација за учебници одржува книги со обетки за двата подвида. Со помош на ултравиолетови ламби кои емитуваат светлина (UVa и UVb, како што се Repti Glo и Creature World), може да се создаде правилна средина за размножување и да ги доведе желките во состојба на размножување. Парењето е во текот на април и мај, а јајцата се инкубираат после 2 до 3 месеци. Ридската желка хибернира на земја, во дупки со длабочина од 40–90&nbsp;cm. Мажјаците стануваат полово зрели на возраст од 8 до 12 години, а женките од 11 до 13 години. Во рамките на нашите теренски истражувања, ние го регистриравме овој вид на бројни локации на двете страни од планината (источна и западна), на височина од бреговите на езерата до 1.250 m. Најабундантната популација на ридската желка е присутна на островот Голем Град.<ref name="НП Галичица"/> == Во заробеништво == === Светилишта === Неколку светилишта за желки се наоѓаат во Европа, како што се Карапакс во јужна Тоскана и Ле Вилиџ Де Тортус на југот на Франција (во близина на Гонфарон). Овие светилишта спасуваат повредени желки, истовремено прифаќајќи несакани миленичиња и специјализирани се во желките на Херман. Велика Британија, со големото заробеништво, има и многу специјализирани центри кои обезбедуваат објекти за спасување. [[Податотека:Hermann's_tortoise_in_captivity.jpg|мини]] === Хибернација === Во природата, желките на Херман ги ископуваат своите ноќни засолништа и ги минуваат релативно благите средоземни зими таму. За тоа време, значително се намалуваат срцето и дишењето. Домашните животни може да се чуваат во подрумот во пространа кутија против глодачи со дебел слој суви лисја. Температурата треба да биде околу 5&nbsp;°C Како алтернатива, кутијата може да се чува во фрижидер. За да се користи овој метод, фрижидерот треба да биде во редовна употреба од ден на ден, за да се овозможи проток на воздух. За време на хибернацијата, температурата на околината не смее да падне под нулата. Полнорастените примероци може да спијат од четири до пет месеци истовремено. === Размножување === Желките на Херман можат да се парат во секое време од годината. Женките копаат дупки во облик на колба за да ги положат своите јајца, а за излезување на јајцата им требаат 90–120 дена. Полот на мрестилиштата се одредува според температурата на инкубацијата.<ref>[http://www.howtocareforatortoise.com/how-to-care-for-a-hermann-tortoise-4/ How to Care for a Hermann's tortoise] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190913165931/http://www.howtocareforatortoise.com/how-to-care-for-a-hermann-tortoise-4/ |date=2019-09-13 }}.</ref> === Растење на желката на Херман === <gallery> Податотека:Testudo hermanni BW 1.JPG|12:02 Податотека:Testudo hermanni BW 2.JPG|12:32 Податотека:Testudo hermanni BW 3.JPG|12:42 Податотека:Testudo hermanni BW 4.JPG|12:46 Податотека:Testudo hermanni BW 5.JPG|14:47 </gallery> ==Заштита== Видот е балкански ендемит кој е ранлив (осетлив) на исчезнување поради неговиот ограничен дистрибутивен ареал, кој покрива природни живеалишта (живеалишни типови) со дисјунктивна дистрибуција. Од Европските документи видот е заштитен согласно: Директива за живеалишта 92/43/EEC Анекс II: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и чија заштита бара определување на посебни подрачја за заштита; Анекс IV: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и се под строга заштита, Конвенција за заштита на европскиот див свет и природните живеалишта (BERN) – Апендикс II строго заштитени фаунистички видови, како и според Конвенцијата за меѓународна трговија на загрозени видови од дивата фауна и флора (CITES). <ref name="НП Галичица"/> == Наводи== {{наводи}} == Извори == {{ARKive attribute}} == Надворешни врски == * {{Smallcaps|Avise, John C.; Bowen, Brian W.; Lamb, Trip; Meylan, Anne B. & Bermingham, Eldredge}} (1992). „Еволуција на митохондриската ДНК со темпо на желка: доказ за ниска генетска варијабилност и намалена стапка на микроеволуција во тестудините“. '' * {{Smallcaps|de Lapparent de Broin, France; Bour, Roger; Parham, James F. & Perälä, Jarmo}} (2006). „ ''Еуротестудо'', нов род за видот ''Testudo hermanni'' Gmelin, 1789 (Chelonii, Testudinidae)“. ''[[Les Comptes rendus de l'Académie des науки]]'' '''5''' (6): 803-811. <small>{{DOI|10.1016/j.crpv.2006.03.002}}</small> [https://web.archive.org/web/20090920083659/http://www.landskildpadde.dk/Lapparent%20de%20Broin%20et%20al_2006_Eurotestudo_for_Testudo%20hermanni.pdf PDF целосен текст] . (на англиски јазик со француска апстракција). * {{Smallcaps|Fritz, Uwe; Kiroký, Pavel; Kami, Hajigholi; Wink, Michael}} (2005). "Еколошки предизвикан џуџест или валиден вид - Дали ''Testudo weissingeri'' Bour, 1996 е посебна еволутивна лоза? Нови докази од митохондријални и јадрени геномски маркери". ''[[Молекуларна филогенетика и еволуција|Мол Филогенет. Евол.]]'' '''37''' (2): 389–401. <small>{{DOI|10.1016/j.ympev.2005.03.007}}</small> [http://www.uni-heidelberg.de/institute/fak14/ipmb/phazb/pubwink/2005/07.2005.pdf PDF целосен текст] . * {{Smallcaps|Fritz, Uwe; Auer, Markus; Bertolero, Albert; Cheylan, Marc; Fattizzo, Tiziano; Hundsdörfer, Anna K.; Sampayo, Marcos Martín; Pretus, Joan L.; Široký, Pavel; Wink, Michael}} (2006). „Опсежна филогеографија на желката на Херман, ''Testudo hermanni'' (Reptilia: Testudines: Testudinidae): импликации за таксономијата“. ''[[Зоологија скрипта|Зоолошка Скрипта]]'' '''35''' (5): 531-548. <small>{{DOI|10.1111/j.1463-6409.2006.00242.x}}</small> [http://www.uni-heidelberg.de/institute/fak14/ipmb/phazb/pubwink/2006/04.2006.pdf PDF целосен текст] . * {{Smallcaps|van der Kuyl, Antoinette C.; Ballasina, Donato L. Ph.; Zorgdrager, Fokla}} (2005). „Разновидност на митохондријалниот хаплотип кај видовите на желка ''Testudo graeca'' од Северна Африка и Блискиот Исток“. ''[[Списанија за БМЦ|BMC Evol. Биол.]]'' '''5''' : 29. <small>{{DOI|10.1186/1471-2148-5-29}}</small> (HTML / PDF целосен текст + дополнителен материјал). * {{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/environment/2005/dec/09/france.conservationandendangeredspecies|title=Rare tortoise puts brakes on high-speed train link|last=Henley|first=Jon|date=December 9, 2005|work=The Guardian|access-date=2008-07-22}} * {{ARKive}} </img>. * [http://www.hermannstortoise.co.uk/general-tortoise-care.html Водич за чување на желките на Херман]. * [http://www.westberkshiretortoises.co.uk/hermann-breeders-uk/ Одгледување желки на Херман]. [[Категорија:Таксони опишани од Јохан Фридрих Гмелин]] [[Категорија:Загрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Речиси загрозени видови според МСЗП]] 4bzbjiovhy51phnqzcnn14rqnmttk51 0 1272010 5591784 5497542 2026-07-14T06:13:37Z Bjankuloski06 332 /* Опис */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште (2) 5591784 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bufo viridis sc.JPG|мини|Зелена крастава жаба]] {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |European green toad |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_LC.svg|врска=|алт=|безрамка]]<br /><br />[[Least Concern]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|IUCN 3.1]])</small></div> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Bufotes|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Animal]]ia |- |Phylum: |[[Chordate|Chordata]] |- |Class: |[[Amphibian|Amphibia]] |- |Order: |[[Frog|Anura]] |- |Family: |[[True toad|Bufonidae]] |- |Genus: |''[[Bufotes]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''B.&nbsp;viridis'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Bufotes viridis''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">([[Josephus Nicolaus Laurenti|Laurenti]], 1768)</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref>"''Bufotes viridis'' ". Amphibian Species of the World 6.0, an Online Reference. American Museum of Natural History. research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia.</ref> |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Bufo viridis'' <span style="font-size:85%;">Laurenti, 1768</span> * ''Pseudepidalea viridis'' <span style="font-size:85%;">— [[Darrel R. Frost|Frost]] et al., 2006</span> |} [[File:Bufo-viridis-mating-call.ogg|десно|мини|Mating call of the European green toad]] '''Зелена крастава жаба''' ( ''Bufotes viridis'' ) е [[Вид (биологија)|вид]] на крастава жаба која се наоѓа во степи, планински области, полупустини, урбани области и други живеалишта во континентална Европа, кои се движат од далечна источна Франција и Данска до [[Балкански Полуостров|Балканот]] и Западна Русија. Како што историски е дефинирано, видовите се движеле на исток преку Блискиот Исток и Средна Азија до западна Кина, Монголија и северозападна Индија и јужно преку Италија и средоземните острови до Северна Африка. Следејќи ги [[Генетика|генетските]] и [[Морфологија (биологија)|морфолошките]] прегледи, 14 популации (сите во голема мерка или целосно азиски, освен африканските и балеарските зелени жаби ) сега се сметаат за посебни видови. Овие видови и европската зелена жаба се ставаат во нивниот род ''Буфотес'', но тие биле вклучени во ''Буфо'' .<ref name="Dufresnes2019">{{Наведено списание|last=Dufresnes, C.|displayauthors=etal|year=2019|title=Fifteen shades of green: The evolution of Bufotes toads revisited|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=141|page=106615|doi=10.1016/j.ympev.2019.106615|pmid=31520778}}</ref> == Опис == Дамките на грбот варираат од зелена до темнокафеава, а понекогаш се појавуваат и црвени дамки. Долната страна е бела или многу лесно обоена. Европската зелена жаба ќе ја смени бојата како одговор на промените на топлината и светлината. Женските се поголеми од машките и можат да положат од 9000 до 15 000 јајца истовремено. Може да достигне максимална големина (должина на главата и телото) од 10 сантиметри, но растот до оваа големина е редок.<ref>[[:fr:Edwin Nicholas Arnold|Arnold EN]], Burton JA (1978). ''A Field Guide to the Reptiles and Amphibians of Britain and Europe''. London: Collins. 272 pp. {{ISBN|0 00 219318 3}}. (''Bufo viridis'', p. 74 + Plate 8 + Map 33).</ref> Во [[Европа]] овој вид е распространет во централниот и југоисточен дел на континентот. Нејзини типични живеалишта се култивирани степи, иако не ги избегнува и шумските комплекси. Овој вид покажува значајна еколошка пластичност. Зелената крастава жаба е главно ноќен вид, иако понекогаш е активна и преку ден, особено на пролет. Периодот на парење започнува од март до мај. За мрестење претпочита плитки, темпорални води. Овој вид хибернира (презимува) надвор од водната средина (на земја). Таа е главно низински вид, со просечна вертикална дистрибуција до 1.000 m. Во рамките на [[Национален парк Галичица]], зелената крастава жаба е регистрирана во различни живеалишни типови, од езерските брегови до височина од 2.000 m.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://galicica.org.mk/gallery/bufo-viridis-zelena-krastava-zhaba// |title=НП Галичица |accessdate=2021-07-21 |archive-date=2021-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210721081633/http://galicica.org.mk/gallery/bufo-viridis-zelena-krastava-zhaba/ |url-status=dead }}</ref> == Диета == Зелената крастава жаба јаде различни [[инсекти]] и [[безрбетници]], главно штурци, црви од оброци, мали пеперутки, дождовни црви, [[Молец|молци]], [[Тврдокрилци|бубачки]] и гасеници . Има пријавено и напад врз лилјак.<ref>{{Наведено списание|last=Mikula P|year=2015|title=Fish and amphibians as bat predators|journal=[[European Journal of Ecology]]|volume=1|issue=1|pages=71–80|doi=10.1515/eje-2015-0010|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == * [[Јосиф Николај Лауренти|Лауренти Ј.Н.]] (1768). ''Медицина на примерок, изложува репциум синопсин со експерименти околу вена и антидота рептилиум австриакум'' . Виена: „anоан. Том. Ноб де Тратнерн ". 214 стр. + Плочи IV. ( ''Буфо виридис'', нови видови, стр.&nbsp;27 + Плоча I, слика 1). (на латински). == Надворешни врски == * {{Наведено списание|last=Colliard|first=C.|last2=Sicilia|first2=A.|last3=Turrisi|first3=G.F.|last4=Arculeo|first4=M.|last5=Perrin|first5=N.|last6=Stöck|first6=M.|year=2010|title=Strong reproductive barriers in a narrow hybrid zone of West-Mediterranean green toads (''Bufo viridis'' subgroup) with Plio-Pleistocene divergence|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=10|page=232|doi=10.1186/1471-2148-10-232|pmc=2923517|pmid=20670415|ref=none}} * {{Наведено списание|last=Stöck|first=Matthias|last2=Craig Moritz|last3=Michael Hickerson|last4=Daniel Frynta|last5=Tatjana Dujsebayeva|last6=Valery Eremchenko|last7=J. Robert Macey|last8=Theodore J. Papenfuss|last9=David B. Wake|year=2006|title=Evolution of mitochondrial relationships and biogeography of Palearctic green toads (''Bufo viridis'' subgroup) with insights in their genomic plasticity|url=https://serval.unil.ch/resource/serval:BIB_F315F2FAFFB3.P001/REF.pdf|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=41|issue=3|pages=663–689|doi=10.1016/j.ympev.2006.05.026|pmid=16919484|ref=none}} * {{Наведено списание|last=Stöck|first=Matthias|last2=Alessandra Sicilia|last3=Natalia M Belfiore|last4=David Buckley|last5=Sabrina Lo Brutto|last6=Mario Lo Valvo|last7=Marco Arculeo|year=2008|title=Post-Messinian evolutionary relationships across the Sicilian channel: Mitochondrial and nuclear markers link a new green toad from Sicily to African relatives|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=8|page=56|doi=10.1186/1471-2148-8-56|issn=1471-2148|oclc=47657384|pmc=2276203|pmid=18294389|ref=none}} * {{Наведена мрежна страница|url={{IUCNlink|155333}}|title=IUCN Red List - ''Pseudepidala viridis'' (green toad)|accessdate=2009-09-12}} [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Фауна на Галичица]] [[Категорија:Фауна на Европа]] [[Категорија:Фауна на Азија]] rayn7x3wjv075hf4p1kridm6wexp49u 0 1272020 5591775 5519885 2026-07-14T06:11:45Z Bjankuloski06 332 /* Распространетост и живеалиште */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591775 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = European tree frog (Hyla arborea) on hemp-agrimony (Eupatorium cannabinum).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Agasyan, A. |author2=Avci, A. |author3=Tuniyev, B. |author4=Andrén, C. |author5=Cogălniceanu, D. |author6=Crnobrnja-Isailović, J. |author7=Poboljšaj, K, Halpern, B. |author8=Wilkinson, J. |author9=Ananjeva, N.B. |author10=Üzüm, N. |author11=Orlov, N.L. |author12=Lymberakis, P. |author13=Podloucky, R. |author14=Litvinchuk, S. |year=2024 |title=''Hyla arborea'' |volume=2024 |article-number=e.T82496838A228182338 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T82496838A228182338.en |access-date=17 January 2025}}</ref> | taxon = Hyla arborea | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = * ''Hyla viridis'' <small>[[Josephus Nicolaus Laurenti|Laurenti]], 1768</small> * ''Rana arborea'' <small>Linnaeus, 1758</small> * ''Rana hyla'' <small>Linnaeus, 1758</small> | synonyms_ref = <ref name = GBIF>{{cite GBIF| id = 2427573 | taxon = Hyla arborea | access-date = 31 December 2018}}</ref> | range_map = Mapa Hyla arborea.png | range_map_caption = Range as defined by the [[IUCN]] in 2009. Some populations (Iberian Peninsula, parts of Eastern Europe, Turkey, and the Black Sea and Caspian Sea regions) are now recognized as separate species }} '''Гаталинка''', '''крекачка'''<ref>{{ДРМЈ|крекачка}}</ref> или '''крекалица'''<ref>{{ДРМЈ|крекалица}}</ref> ({{langx|la|Hyla arborea}}) — вид мала [[жаба]]. Како што традиционално се дефинира, може да се најде низ поголем дел од Европа, Азија и северна Африка,<ref name="Frost">Frost, Darrel R. ''Amphibian Species of the World''.</ref> но врз основа на молекуларна [[генетика]] и други податоци, неколку популации претходно познати како гаталинки сега се препознаваат како посебни видови (на пример, ''[[Италијанска жаба|H. intermedia]]'' од Италија и во близина, ''H. molleri'' на Пиринејскиот Полуостров, ''[[Медитеранска жаба|H. meridionalis]]'' на делови од југозападна Европа и северна Африка и ''[[Hyla orientalis|H. orientalis]]'' на делови од Источна Европа, Турција и регионите на Црното Море и Каспиското Море), ограничувајќи ја вистинската гаталинка во Европа од Франција до Полска и Грција.<ref name="Duellman">Duellman, William E. (2003).</ref><ref name="Stock">Stöck M., Dubey S., Klütsch C., Litvinchuk S.N., Scheidt U., and Perrin N. (2008).</ref><ref name="Stock2">Stöck M., Dufresnes C., Litvinchuk S.N., Lymberakis P., Biollay S., Berroneau M., Borzée A., Ghali K., Ogielska M., and Perrin N. (2012).</ref> Во рамките на НПГ, видот е најобилен во блатата покрај езерата, влажните планински ливади, отворени површини во шуми, на височина од езерските брегови до 1.500 m. <ref>[http://galicica.org.mk/gallery/hyla-arborea-gatalinka// НП Галичица]</ref> == Опис == Гаталинката е мала жаба; мажјаците се движат од 32 до 43&nbsp;mm во должина, а женките се движат од 40 до 50&nbsp;mm во должина. Тие се витки, со долги нозе.<ref name="Duellman"/> Нивната дорзална кожа, кожата на грбот е мазна, додека вентралната кожа, кожата од внатрешната страна е грануларна. Нивната дорзална кожа може да биде зелена, сива или поцрвена во зависност од температурата, влажноста или расположението. Нивната вентрална кожа има белузлава боја, а грбната и вентралната кожа се одделени со темнокафеава странична лента од очите до препоните. Женките имаат бело грло, додека мажите имаат златно-кафеави грла <ref name="Haltenorth">Haltenorth, T. (1979).</ref> со големи (превиткани) [[Гласна вреќа|вокална торбичка]]. Главата на ''H. arborea'' е заоблена, усните силно паѓаат, [[зеница]]та има форма на хоризонтална [[елипса]], а [[Ушно тапанче|ушното тапанче]] е јасно препознатливо. Дисковите на прстите на жабата, кои ги користи за искачување на дрвја и жива ограда, се карактеристични за ''H. arborea''. Како и другите жаби, нивните задни нозе се многу поголеми и посилни од предните нозе, што им овозможува на жабите брзо да скокаат.<ref name="Stock"/> Таа е главно ноќен или самрачен вид, но некогаш е активна и преку ден, особено кога времето е топло и влажно. == Распространетост и живеалиште == Гаталинката претпочита живеалишта со густа вегетација, било со жбунови или дрвја, или блатни терени. Членовите на комплексниот вид ''H. arborea'' се единствените претставници на широко распространетото семејство дрво-жаби (Hylidae) [[Ендемизам|ендемити]] во [[континентална Европа]].<ref name="Stock"/> Ги има низ поголем дел од Европа (освен Ирска),<ref name="Stock" /><ref name="Stock2"/><ref>Masó, A. and M. Pijoan (2011).</ref><ref>[http://research.amnh.org/herpetology/amphibia/ ''Amphibian Species of the World: an Online Reference. '']</ref> северозападна Африка и умеренa Азија до Јапонија.<ref name="Haltenorth">Haltenorth, T. (1979).</ref> Овој комплексен вид е потекнува од овие земји: Албанија; Ерменија; Австрија; Азербејџан; Белорусија; Белгија; Босна и Херцеговина; Бугарија; Хрватска; Кипар; Чешка; Данска; Франција; Грузија; Германија; Грција; Унгарија; Израел (најден во долината Ајалон); Италија; Лихтенштајн; Литванија; Луксембург; Македонија, Република; Молдавија; Црна Гора; Холандија; Полска; Португалија; Романија; Руската Федерација; Србија; Словачка; Словенија; Шведска; Швајцарија; Турција; Украина.<ref name="AmphibiaWeb">"''Hyla arborea''".</ref> Воведен е и во Обединетото Кралство,<ref name="AmphibiaWeb">"''Hyla arborea''".</ref> (иако барем една британска популација, за кое сега се сметаше дека е изумрена, можеби потекнува од тука <ref>Naish, Darren.</ref>) и повторно беше воведено во Летонија. Гаталинката може да се најде во мочуришните подрачја, влажни ливади, кревети од трска, паркови, градини,<ref name="Haltenorth">Haltenorth, T. (1979).</ref> лозја, овоштарници, брегови на потоци, крајбрежни брегови,<ref name="AmphibiaWeb">"''Hyla arborea''".</ref> или влажни или суви шуми.<ref name="Duellman"/> Тие имаат тенденција да избегнуваат темни или густи шуми,<ref name="AmphibiaWeb" /> и тие се способни да толерираат некои сушни периоди; затоа, понекогаш можат да се најдат и во суви [[Живеалиште (екологија)|живеалишта]].<ref name="Duellman" /> Во Средна Европа, оваа жаба населува подрачја од 600 до 800 m надморска височина, додека во појужните региони, вклучително и Балканскиот Полуостров, таа се искачува на многу поголеми височини сé до 2.300 m (Arnold, 2002) == Поведение == * Историски гледано, гаталинките биле користени како [[Барометар|барометри,]] бидејќи тие реагирале на приближување на дождот со испуштање на длабок рапав звук.<ref name="Stock"/> * Во зависност од [[подвид]]от, температурата, влажноста и „расположението“ на жабата, бојата на кожата се движи од светло до маслинесто зелена, сива, кафеава и жолта боја.<ref name="Stock" /> * Гаталинките јадат различни мали [[членконоги]],<ref name="Duellman"/> како пајаци, муви, бубачки, пеперутки и мазни гасеници.<ref name="Haltenorth">Haltenorth, T. (1979).</ref> Нивната способност да направат долг скок им овозможува да фатат инсекти што летаат брзо, што го сочинуваат најголемиот дел од нивната исхрана.<ref name="AmphibiaWeb">"''Hyla arborea''".</ref> * Тие [[Хибернација|хибернираат]] во ѕидови, подруми, под карпи, под вегетација или закопани во купишта лисја или купишта ѓубриво.<ref name="Wells">Wells, K. D. ‘‘The Ecology of Behavior of Amphibians.’’</ref> == Размножување == [[File:XN_Hyla_arborea_01.ogg|десно|мини|Мажјаци во хор]] [[File:Hyla_arborea_-_2014-05-21.webm|thumbtime=1:35|мини|Мажјаци навечер]] Периодот на парење започнува од март до мај. Гаталинката хибернира на земја. Гаталинката се мрести во мирни темпорални води,во застојани водни површини, како што се езера, мочуришта, акумулации и понекогаш барички, Крекаат во сезоната на размножување, дури и кога мигрираат во нивните базени или езерца за парење.<ref name="Stock"/> Мажјаците честопати ги менуваат езерцата за размножување, дури и во истата сезона на размножување.<ref name="Lardner">Lardner, B. (2000).</ref> После пролетен дожд, мажјаците ги повикаат женките од ниска вегетација или од плитките езерца.<ref name="Duellman"/> Околу 800 до 1000 јајца се одлагаат во купчиња со големина на орев.<ref name="Duellman" /><ref name="Haltenorth" /> Едно јајца е околу 1,5&nbsp;mm во пречник. По 10-14 дена, јајцата се изведуваат. Потоа, по три месеци, полноглавците метаморфозираат во жаби.<ref name="Haltenorth" /> [[Метаморфоза]]та обично достигнува врв од крајот на јули до почетокот на август.<ref name="Lardner" /> Тие можат да живеат до 15 години.<ref name="Haltenorth" /> == Статус на зачувување == Според [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на загрозени видови]] на IUCN, гаталинката „е наведена како најмалку загрижувачка во поглед на нејзината широка дистрибуција, претпоставена голема популација и затоа што најверојатно нема да се намали доволно брзо за да се квалификува за список во позагрозена категорија.” Сепак, според IUCN, трендот на популација на гаталинки се намалува. Некои од главните закани за гаталинките вклучуваат уништување на живеалиштата, загадување на мочуриштата, риби грабливци, ловење за трговија со миленичиња,<ref name="AmphibiaWeb">"''Hyla arborea''".</ref> и [[Глобално затоплување|климатски промени]].{{Се бара извор|date=April 2013}} Покрај овие главни закани, други можни причини за опаѓање на нивната популација вклучуваат зголемено [[Ултравиолетово зрачење|УВБ зрачење]] и локални и далекусежни пестициди, ѓубрива и загадувачи.<ref name="AmphibiaWeb" /> Пастрмка е забележана како плен на гаталинките, а во Европа, ако пастрмката е пуштени во езерата тогаш има значителен пад на нивната популација. Додека гаталинката е чувствителен на фрагментација на живеалиштата, обновувањето на живеалиштата (почеток во 1980-тите) сепак успешно ја зголемиле популациите. Покрај реставрацијата на живеалиштата, други обиди за зголемување на популацијата како изградба на нови езерца за размножување, создавање „коридори за живеалишта за поврзување на местата за размножување“. Ова било успешно во Шведска, Латвија и Данска.<ref name="Wells"/> Заштитата на живеалиштата се покажа како најважниот пристап за зачувување на популациите на гаталинките.<ref name="AmphibiaWeb" /> Според Европските документи видот е заштитен согласно: Директивата за живеалишта- Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и се под строга заштита 92/43/EEC (Анекс IV), Конвенција за заштита на европскиот див свет и природните живеалишта (BERN), Апендикс II – Строго заштитени фаунистички видови. == Галерија == <gallery> Податотека:Hyla arborea, Andrei Daniel Mihalca.jpg Податотека:Hyla arborea (Marek Szczepanek).jpg Податотека:Tree frog in Romania.JPG Податотека:Hyla arborea01.jpg Податотека:Laubfrosch-wiki.jpg Податотека:Romanian European Tree Frog.JPG Податотека:Hyla arborea var. molleri (Hello folks).jpg Податотека:HylaArboreaTadpole+Metam.jpg </gallery> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Фауна на Галичица]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] px21m3oi1jjs3164w44y408wv5kouwa 0 1272149 5591776 5516384 2026-07-14T06:12:14Z Bjankuloski06 332 /* Распространетост и живеалиште */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591776 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Голема крастава жаба|image=Bufo bufo sitting-Iric2006.jpg|image_caption=Голема крастава жаба, [[Полска]][[File:Common Toad (Bufo bufo) (W BUFO BUFO R3 C2).ogg|thumb|left|Common toad calls, recorded in Radnor, Wales]]|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn" />|genus=Bufo|species=bufo|authority=([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])|synonyms={{collapsible list | {{plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Bufo (Bufo) bufo'' <small>Dubois and Bour, 2010</small> * ''Bufo (Bufo) grediscola'' <small>Dubois and Bour, 2010</small> * ''Bufo Roeselii'' <small>Daudin, 1802</small> * ''Bufo Rouselei'' <small>Latreille, 1801</small> * ''Bufo alpinus'' <small>Schinz, 1833</small> * ''Bufo bufo bufo'' <small>Poche, 1912</small> * ''Bufo bufo gredosicola'' <small>Müller and Hellmich, 1935</small> * ''Bufo carbunculus'' <small>Bonaparte, 1835</small> * ''Bufo cinereus'' var. ''hybridus'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' var. ''medius'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' var.'' minor'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' <small>Schneider, 1799</small> * ''Bufo communis'' <small>Bruch, 1862</small> * ''Bufo communis'' <small>Günther, 1859</small> * ''Bufo commutatus'' <small>Steenstrup, 1846</small> * ''Bufo ferruginosus'' <small>[[Antoine Risso|Risso]], 1826</small> * ''Bufo minutus'' <small>Schinz, 1833</small> * ''Bufo palmarum'' <small>Cuvier, 1829</small> * ''Bufo rubeta'' var. ''robustior'' <small>Lataste, 1880</small> * ''Bufo rubeta'' <small>Schneider, 1799</small> * ''Bufo spelaeus'' <small>Rivière, 1886</small> * ''Bufo tuberculosus'' <small>[[Antoine Risso|Risso]], 1826</small> * ''Bufo ventricosus'' <small>Bonnaterre, 1789</small> * ''Bufo ventricosus'' <small>Laurenti, 1768</small> * ''Bufo vinearum'' <small>Lesson, 1841</small> * ''Bufo vulgaris cinereus'' <small>Lataste, 1880</small> * ''Bufo vulgaris'' var. ''acutirostris'' <small>Lessona, 1877</small> * ''Bufo vulgaris'' var. ''obtusirostris'' <small>Lessona, 1877</small> * ''Bufo vulgaris'' <small>Laurenti, 1768</small> * ''Pegaeus bufo'' <small>Gistel, 1868</small> * ''Rana (Bufo) vulgaris'' <small>Guérin-Méneville, 1838</small> * ''Rana Bufo'' <small>Linnaeus, 1758</small> }} }}|synonyms_ref=<ref name="DFrost" />|range_map=Bufo bufo distribution.png|range_map_caption=Range map of common toad}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Common toad |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |[[Kampinos Forest]], [[Poland]][[File:Common_Toad_(Bufo_bufo)_(W_BUFO_BUFO_R3_C2).ogg|лево|мини|Common toad calls, recorded in Radnor, Wales]] |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_LC.svg|врска=|алт=|безрамка]]<br /><br />[[Least Concern]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|МСЗП 3.1]])<ref name="iucn">{{Cite journal|author=Agasyan, A.|author2=Avisi, A.|author3=Tuniyev, B.|author4=Isailovic, J. C.|author5=Lymberakis, P.|author6=Andrén, C.|author7=Cogalniceanu, D.|author8=Wilkinson, J.|author9=Ananjeva, N.|display-authors=etal|date=2009|title=''Bufo bufo''|journal=[[The IUCN Red List of Threatened Species]]|volume=2009|page=e.T54596A11159939|doi=10.2305/IUCN.UK.2009.RLTS.T54596A11159939.en|author10=Üzüm, N.}}</ref></small></div> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Bufo|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Animal]]ia |- |Phylum: |[[Chordate|Chordata]] |- |Class: |[[Amphibian|Amphibia]] |- |Order: |[[Frog|Anura]] |- |Family: |[[True toad|Bufonidae]] |- |Genus: |''[[Bufo]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''B.&nbsp;bufo'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Bufo bufo''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Range map of common toad |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref name="DFrost">{{cite web|url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/|title=Bufonidae|author=Frost, Darrel R.|date=2011-01-31|work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 5.5|publisher=American Museum of Natural History|access-date=2012-08-24}}</ref> |- | colspan="2" style="text-align: left" | <div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center; font-size: 95%;"> <div style="line-height: 1.6em; font-weight: bold; font-size: 100%; text-align: left;"><div>List</div></div> * <div class="plainlist " style=" margin-left: 1em; text-indent: -1em;"> * ''Bufo (Bufo) bufo'' <small>Dubois and Bour, 2010</small> * ''Bufo (Bufo) grediscola'' <small>Dubois and Bour, 2010</small> * ''Bufo Roeselii'' <small>Daudin, 1802</small> * ''Bufo Rouselei'' <small>Latreille, 1801</small> * ''Bufo alpinus'' <small>Schinz, 1833</small> * ''Bufo bufo bufo'' <small>Poche, 1912</small> * ''Bufo bufo gredosicola'' <small>Müller and Hellmich, 1935</small> * ''Bufo carbunculus'' <small>Bonaparte, 1835</small> * ''Bufo cinereus'' var. ''hybridus'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' var. ''medius'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' var. ''minor'' <small>Koch, 1872</small> * ''Bufo cinereus'' <small>Schneider, 1799</small> * ''Bufo communis'' <small>Bruch, 1862</small> * ''Bufo communis'' <small>Günther, 1859</small> * ''Bufo commutatus'' <small>Steenstrup, 1846</small> * ''Bufo ferruginosus'' <small>[[Antoine Risso|Risso]], 1826</small> * ''Bufo minutus'' <small>Schinz, 1833</small> * ''Bufo palmarum'' <small>Cuvier, 1829</small> * ''Bufo rubeta'' var. ''robustior'' <small>Lataste, 1880</small> * ''Bufo rubeta'' <small>Schneider, 1799</small> * ''Bufo spelaeus'' <small>Rivière, 1886</small> * ''Bufo tuberculosus'' <small>[[Antoine Risso|Risso]], 1826</small> * ''Bufo ventricosus'' <small>Bonnaterre, 1789</small> * ''Bufo ventricosus'' <small>Laurenti, 1768</small> * ''Bufo vinearum'' <small>Lesson, 1841</small> * ''Bufo vulgaris cinereus'' <small>Lataste, 1880</small> * ''Bufo vulgaris'' var. ''acutirostris'' <small>Lessona, 1877</small> * ''Bufo vulgaris'' var. ''obtusirostris'' <small>Lessona, 1877</small> * ''Bufo vulgaris'' <small>Laurenti, 1768</small> * ''Pegaeus bufo'' <small>Gistel, 1868</small> * ''Rana (Bufo) vulgaris'' <small>Guérin-Méneville, 1838</small> * ''Rana Bufo'' <small>Linnaeus, 1758</small> </div> </div> |} '''Голема крастава жаба''' или во англофонските делови на Европа, едноставно '''крастава жаба''' (Bufo bufo, од [[Латински јазик|латински]] bufo „крастава жаба“) — [[Водоземци|водоземец]] кој може да се пронајде низ поголемиот дел од Европа (со исклучок на [[Ирска (остров)|Ирска]], [[Исланд]] и некои [[Список на острови во Средоземното Море|средоземни острови]]), во западниот дел на [[Северна Азија]] и во мал дел од [[Магреб|Северозападна Африка]]. Таа е една од групата на тесно поврзани животни кои потекнуваат од заедничката линија предци на жаби и кои формираат комплексен вид. Крастава жаба е незабележително животно бидејќи обично е скриена во текот на денот. Станува активен во самрак и ја поминува ноќта во лов на [[безрбетници]] со кои се храни. Се движи со бавно, несигурно одење или кратки скокови и има сиво-кафеава кожа покриена со грутки слични на брадавици. Иако жабите обично се осамени животни, во сезоната на размножување, голем број на жаби се собираат на одредени езерца за размножување, каде што мажјаците се натпреваруваат за парење со женките. Јајцата се излагаат во желатинозни низи во водата и подоцна се изведуваат во полноглавци. По неколкумесечен раст и развој, се појавуваат екстремитетите и се случува [[метаморфоза]] во ситни жаби. Маладите излегуваат од водата и остануваат главно копнени до крајот на животот. Големата крастава жаба се чини дека опаѓа во својот ранг, но е наведена како „[[Незагрозен вид|најмалку загрижувачка]]“ во [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на загрозени видови на МСЗП]].<ref name="iucn"/> Загрозена е од загуба на живеалиштата, особено од дренажата на местата за размножување, а некои жаби умираат на патиштата додека ги извршуваат своите годишни миграции. Долго време се поврзувале во популарната култура и литература со [[маѓесништво]]. Во [[Галичица|НПГ]], видот е распространет во дабовиот и буковиот шумски појас, на височина до 1.500 m.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://galicica.org.mk/gallery/bufo-bufo-golema-krastava-zaba/// |title=НП Галичица |accessdate=2021-07-23 |archive-date=2021-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724110101/http://galicica.org.mk/gallery/bufo-bufo-golema-krastava-zaba/ |url-status=dead }}</ref> == Таксономија == [[Податотека:Toad_shoulder_girdle.jpg|алт=Shoulder girdle|лево|мини|Скелет што ги покажува рамениците ; 1.suprascapula, {{Безпрелом|2: scapula}}, {{Безпрелом|3: clavicle}}, {{Безпрелом|4: procoracoid}}]] Големата крастава жаба за прв пат го добила името ''Рана буфо'' од шведскиот биолог [[Карл Линеј]] во ''[[10-то издание на Systema Naturae|10-то издание на „Система Натура“]]'' во 1758 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=I3QZAAAAYAAJ|title=A General System of Nature,: Through the Three Grand Kingdoms of Animals, Vegetables, and Minerals, Systematically Divided Into Their Several Classes, Orders, Genera, Species, and Varieties (Volume&nbsp;1)|last=von Linné, Carl|publisher=Lackington, Allen, and Co|year=1806|pages=648–649|translator-last=[[William Turton]]|author-link=Carl Linnaeus}}</ref> Во ова дело, тој ги сместил сите жаби и краставите жаби во единствениот род ''Рана''. Подоцна станало очигледно дека овој род треба да се подели, и во 1768 година, австрискиот натуралист [[Јосиф Николај Лауренти|Јосиф Флаус Николас Лауренти]] ја ставил големата крастава жаба во родот ''Буфо'', нарекувајќи го ''Буфо буфо''.<ref name="laurenti">{{Наведена книга|url=http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/img/?PPN=PPN362231184&IDDOC=281657|title=Specimen medicum, exhibens synopsin Reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota Reptilium austriacorum|last=Laurenti|first=J. N.|publisher=Joan. Thom. Nob. de Trattnern|year=1768|location=Viennae|pages=i–ii + 1–215, plates 1–5|language=la}}</ref><ref name="zootaxa">{{Наведено списание|last=Dubois|first=Alain|last2=Bour, Roger|year=2010|title=The nomenclatural status of the nomina of amphibians and reptiles created by Garsault (1764), with a parsimonious solution to an old nomenclatural problem regarding the genus ''Bufo'' (Amphibia, Anura), comments on the taxonomy of this genus, and comments on some nomina created by Laurenti (1768)|journal=Zootaxa|volume=2447|pages=1–52|doi=10.11646/zootaxa.2447.1.1}}</ref> Краставите жаби од овој род се вклучени во семејството Bufonidae, вистинските крастави жаби.<ref name="DFrost"/> Различни [[подвид]]ови на ''B. bufo'' биле препознаени со текот на годините. Кавкаската жаба се наоѓа во планинските региони на Кавказ и едно време беше класифицирана како ''B. b. verrucosissima''. Има поголем [[геном]] и се разликува од ''Б. Буфо'' [[Морфологија (биологија)|морфолошки]] <ref name="Birstein">{{Наведено списание|last=Birstein, V. J.|last2=Mazin, A. L.|year=1982|title=Chromosomal polymorphism of ''Bufo bufo'': Karyotype and C-banding pattern of ''B.&nbsp;b.&nbsp;verrucosissima''|journal=Genetica|volume=59|issue=2|pages=93–98|doi=10.1007/BF00133292}}</ref> и сега е прифатен како ''Bufo verrucosissimus''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?query_src=aw_search_index&table=amphib&special=one_record&where-genus=Bufo&where-species=verrucosissimus|title=''Bufo verrucosissimus''|last=Kuzmin, Sergius L.|date=2008-09-19|publisher=AmphibiaWeb|accessdate=2012-09-17}}</ref> ’Рбетниот крастава жаба била класифициран како ''B. b. spinosus''. Го има во Франција, Пиринејскиот полуостров и Магреб и расте во поголема големина и има кожа со боцки од нејзините северни колеги со кои се меша.<ref>{{Наведено списание|last=Martens, R|year=1925|title=Eine neue Eidechsengattung aus der Familie der Leposterniden|journal=Senckenbergiana|volume=7|pages=170–171}}</ref> Сега е прифатено како ''Bufo spinosus''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?where-scientific_name=Bufo+spinosus|title=''Bufo spinosus''|publisher=AmphibiaWeb|accessdate=2012-09-17}}</ref> Краставата жаба Гредос, ''Б. Б. gredosicola'', е ограничена на Сиера де Гредос, планински венец во централна Шпанија.<ref>{{Наведено списание|last=Müller, L.|last2=Hellmich, W.|year=1935|title=Mitteilungenyüber die Herpetofauna der Iberischen Halbinsel. Über Salamandra salamandra almanzoris, n. ssp. und ''Bufo bufo gredosicola'', n. ssp., zwei neue Amphibienrassen aus der Sierra de Gredos|journal=Zool. Anz. Leipzig|volume=112|pages=49–57}}</ref> Сега се смета дека е синоним на Bufo spinosus.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/?action=references&id=2946|title=''Bufo spinosus'' Daudin, 1803|last=Frost, Darrel R.|date=2013-01-09|work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 5.6|publisher=American Museum of Natural History|accessdate=2013-01-24}}</ref> B. bufo е дел од комплексниот на видови, група на тесно поврзани видови кои не можат да бидат јасно обележани.<ref name="iucn"/> За неколку модерни видови се верува дека формираат античка група сродни [[таксон]]и од предглацијалното време. Тоа се боцкавата крастава жаба (''B. spinosus''), кавкаската жаба (''B. verrucosissimus'') и јапонската обична жаба (''B. japonicus''). Големата крастава жаба (''Буфо)&nbsp;bufo'') се мисли дека се појавила во поново време.<ref name="Birstein"/> Се верува дека опсегот на предците се протегал во Азија, но изолацијата помеѓу источните и западните видови се случила како резултат на развојот на пустините во Средна Азија за време на средниот миоцен.<ref name="Garcia-Porta">{{Наведено списание|last=Garcia-Porta, J.|last2=Litvinchuk, S. N.|last3=Crochet, P. A.|last4=Romano, A.|last5=Lo-Valvo, M.|last6=Lymberakis, P.|last7=Carranza, S.|year=2012|title=Molecular phylogenetics and historical biogeography of the west-palearctic common toads (''Bufo bufo'' species complex)|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=63|issue=1|pages=113–130|doi=10.1016/j.ympev.2011.12.019|pmid=22214922|hdl-access=free}}</ref> Точните таксономски врски помеѓу овие видови остануваат нејасни.<ref name="Birstein" /> Серолошката истрага за популациите на крастави жаба во Турција, спроведена во 2001 година, ги испита белковините на крвниот серум на Bufo verrucosisimus и Bufo spinosus. Откриено е дека разликите меѓу двете не се значителни и дека затоа првото треба да биде синонимирано со второто.<ref>{{Наведено списание|last=Tosunoğlua, Murat|last2=Taskavak, Ertan|year=2001|title=A serological investigation of the ''Bufo bufo'' (Anura, Bufonidae) populations in Southern Marmara (Manyas, Bahkesir) and Eastern Black Sea (Çamhhemşin, Rize) regions|journal=Italian Journal of Zoology|volume=68|issue=2|pages=165–168|doi=10.1080/11250000109356402}}</ref> Студија објавена во 2012 година ги испитувала филогенетските односи помеѓу евроазиските и северноафриканските видови во Bufo Bufo и сугерира на долга еволутивна историја за групата. Пред девет до тринаесет милиони години, ''Bufo eixhwaldi'', неодамна опишан вид од јужен Азербејџан и Иран, koj се разделил од главната лоза. Понатамошни поделби се случила со Bufo''&nbsp; spinosus се'' раздели пред околу пет милиони години кога биле подигнати [[Пиринеи]]те, настан што ги изолираше популациите на Пиринејскиот полуостров од оние во остатокот од Европа. Преостанатата европска лоза се поделила на Bufo''&nbsp;''bufo и Bufo''&nbsp;verrucisissumus пред'' помалку од три милиони години за време на [[плеистоцен]]от.<ref>{{Наведено списание|last=Recuero E.|last2=Canestrelli D.|last3=Voeroes J.|last4=Szabó, K.|last5=Poyarkov, N. A.|last6=Arntzen, J. W.|last7=Crnobrnja-Isailovic, J.|last8=Kidov A. A.|last9=Cogălniceanu, D.|year=2012|title=Multilocus species tree analyses resolve the radiation of the widespread ''Bufo bufo'' species group (Anura, Bufonidae)|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=62|issue=1|pages=71–86|doi=10.1016/j.ympev.2011.09.008|pmid=21964513|hdl-access=free}}</ref> Многу повремено, обичната крастава жаба се хибридизира со крастава жаба (''Bufo calamita'') или [[Зелена крастава жаба|европска зелена жаба]] (''Bufo viridis'').<ref name="Collins"/> == Опис == Големата крастава жаба може да достигне околу 15&nbsp;cm во должина. Женките се нормално поситни од мажите и јужните примероци имаат тенденција да бидат поголеми од северните. Главата е широка со широка уста под терминалната муцка која има две мали ноздри. Немаат заби. Имаат испакнати очи, ириса во жолта или бакарна боја и зеници во хоризонтална форма на процеп. Веднаш зад очите се наоѓаат два испакнати региони, паратоидните жлезди, кои се поставени косо. Тие содржат штетна супстанција, буфотоксин, која се користи за да ги одврати потенцијалните грабливци. Главата се приклучува на телото без забележителен врат и нема надворешна гласовна вреќичка. Телото е широко и позиционирано близу до земјата. Предните екстремитети се кратки со прстите на предните нозе свртени навнатре. Во времето на размножување, мажот развива [[Венчаница за брак|брачни влошки]] на првите три прста. Тој ги користи за да ја дофати женката при парење. Задните нозе се кратки во однос на нозете на другите жаби, а задните нозе имаат долги, неповрзани прсти. Немаат опашка. Кожата е сува и покриена со мали грутки како брадавици. Бојата е нијанса на кафеава, маслиново-кафеава или сиво-кафеава, понекогаш делумно размачкана или затегната со потемна нијанса. Заедничката крастава жаба има тенденција да биде [[Полов диморфизам|сексуално диморфна,]] а женките се порумени, а мажите посиви.<ref name="Naish">{{Наведена мрежна страница|url=http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2009/10/26/toads-of-the-north/|title=Toads of the world: first, (some) toads of the north|last=Naish, Darren|publisher=Tetrapod zoology|accessdate=2012-06-23}}</ref> Долната страна е валкана бела попрскана со сиви и црни дамки.<ref name="Collins"/><ref name="AmphibiaWeb">{{Наведена мрежна страница|url=http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Bufo&where-species=bufo|title=''Bufo bufo'': Common toad|publisher=AmphibiaWeb|accessdate=2012-05-04}}</ref> Други видови со кои може да се помеша заедничката крастава жаба вклучуваат <nowiki><i>Epidalea calamita</i></nowiki> (Bufo calamita) и [[Зелена крастава жаба|зелена европска жаба]] (Bufo viridis). Првиот е обично помал и има жолт појас што поминува по грбот, додека вториот има карактеристично шарена. Паратоидните жлезди на обете се паралелни отколку коси како кај големата крастава жаба.<ref name="Collins">{{Наведена книга|title=Reptiles and Amphibians of Britain and Europe|last=Arnold|first=Nicholas|last2=Denys Ovenden|publisher=Harper Collins Publishers|year=2002|isbn=978-0-00-219964-3|pages=73–74}}</ref> [[Заедничка жаба|Обичната жаба]] (''Rana temporaria'') е исто така слична по изглед, но има помалку заоблена муцка, влажна мазна кожа и обично се движи со скок.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.herpetofauna.co.uk/common_toad.htm|title=Common Toad&nbsp;– ''Bufo bufo''|last=Fairchild, G. J.|year=2003|work=Reptiles and Amphibians of the UK|accessdate=2012-03-16}}</ref> Големата красатава жаби може да живее многу години и преживеале педесет години во заробеништво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.herpconstrust.org.uk/animals/common_toad.htm|title=The common toad (''Bufo bufo'')|publisher=The Amphibian and Reptile Conservation Trust|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121235410/http://www.herpconstrust.org.uk/animals/common_toad.htm|archive-date=2008-11-21|accessdate=2012-05-04}}</ref> Во дивината, се смета дека обичните жаби живеат околу десет до дванаесет години. Нивната возраст може да се одреди со броење на бројот на годишни прстени за раст во коските на нивните [[Коски на прстите|фаланги]].<ref>{{Наведено списание|last=Hemelaar, A. S. M.|last2=van Gelder, J. J.|year=1979|title=Annual growth rings in phalanges of ''Bufo bufo'' (Anura, Amphibia) from the Netherlands and their use for age determination|journal=Netherlands Journal of Zoology|volume=30|issue=1|pages=129–135|doi=10.1163/002829680X00069}}</ref> == Распространетост и живеалиште == По обичната жаба (''Rana temporaria''), [[Ibleаба за јадење|јадливата жаба]] (''Pelophylax esculentus'') и мазниот тритон (''Lissotriton vulgaris''), големата крастава жаба е четври најчеста водоземци во Европа.<ref name="Collins"/> Го има низ целиот континент со исклучок на Исланд, студените северни делови на [[Скандинавија]], Ирска и голем број средоземни острови. Тука спаѓаат [[Малта]], [[Крит]], [[Корзика]], [[Сардинија]] и [[Балеарски Острови|Балеарските Острови]]. Неговиот источен опсег се протега до [[Иркутск]] во Сибир, а јужниот опсег вклучува делови од северозападна [[Африка]] во северните планински масиви на [[Мароко]], [[Алжир]] и [[Тунис]]. Тесна поврзана варијанта живее во источна Азија, вклучително и [[Јапонија]].<ref name="Collins" /> Заедничката крастава жаба се наоѓа на надморска височина до 2 500 m во јужниот дел од неговиот опсег. Во голема мера се наоѓа во пошумени области со иглолисни, листопадни и мешани шуми, особено на влажни локации.<ref name="AmphibiaWeb"/> Исто така, населува отворено село, полиња, полицајци, паркови и градини, и често се случува во суви области, далеку од стоечка вода.<ref name="Collins" /> Дистрибутивниот ареал на подвидот“spinosus” е ограничен на Средоземниот регион (Gasc et al., 1997). По однос на типовите живеалишта и вертикалната дистрибуција, оваа крастава жаба е еден од најкарактеристичните убиквисти од европските водоземци. Најчесто видот се среќава во рамките на шумскиот појас. == Однесување и животен циклус == [[Податотека:Bufo_bufo-defensive_reaction1.JPG|алт=A common toad adopts a defensive stance|лево|мини| Голема крастава жаба зазема одбранбен став]] [[Податотека:Užovka_obojková_s_úlovkem_(04).jpg|лево|мини| [[Белоушка]] јаде возрасна крастава жаба, Чешка]] Големата крастава жаба обично се движи одејќи прилично бавно или во кратки скокови со вклучување на сите четири нозе. Денот го поминува скриен во дувло,издлабен под зеленило или под корен или камен, каде што поради неговата надворешност останува незабележителен. Излегува ноќе и може да помине одредено растојание во темница додека лови. Најактивно е во влажно време. До утрото се враќа во својот дом и може да го окупира истото место неколку месеци. Таа е незаситна и јаде дрворези, полжави, [[тврдокрилци]], гасеници, муви, дождовни црви, па дури и мали глувци.<ref name="Observer">{{Наведена книга|title=The Observer's Book of British Wild Animals|last=Stokeo|first=W. J.|publisher=Frederick Warne|year=1980|isbn=978-0-7232-1503-5|pages=213–217}}</ref><ref name="Surrey">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.surrey-arg.org.uk/SARG/08000-TheAnimals/SARGSpeciesData.asp?Species=Common_Toad|title=Common Toad|last=Daniel Winchester|publisher=Surrey Amphibian and Reptile Group|accessdate=2012-05-03}}</ref> Мал плен, кој брзо се движи, може да биде фатен со еден удар на јазикот, додека поголемите пленови се грабнуваат со вилиците. Немаат заби, па ја голта храната цела во низа голтки.<ref name="Observer" /> Не може да го препознаае својот плен, па конзумира каков било мал, темно обоен, подвижен предмет што ќе го сретне ноќе. Истражувачка студија покажала дека се приближила на 1&nbsp;cm големо парче црна хартија како да е плен, но не и на поголемо парче што се движи.<ref>{{Наведено списание|last=Ewart, J. P.|year=1987|title=Neuroethology of releasing mechanisms: Prey-catching in toads|journal=Behavioral and Brain Sciences|volume=10|issue=3|pages=337–405|doi=10.1017/S0140525X00023128}}</ref> Се чини дека краставите жаби користат визуелни знаци за хранење и можат да го видат својот плен при слаб интензитет на светлина, каде што луѓето не можат да препознаат ништо.<ref>{{Наведено списание|last=Larsen, Lis Olesen|last2=Pedersen, Jan Nyholm|year=1981|title=The snapping response of the toad, ''Bufo bufo'', towards prey dummies at very low light intensities|journal=Amphibia-Reptilia|volume=2|issue=4|pages=321–327|doi=10.1163/156853882X00248}}</ref> Периодично, обичната жаба ја исфрла кожата. Ова се прави на парчиња и потоа се консумира.<ref name="Observer" /> Кога е нападнат, големата крастава жаба зазема карактеристичен став, го надува своето тело,стои со подигнати задни делови и спуштена глава. Нејзиното главно средство за одбрана лежи во нечистата секреција, произведена од нејзините паратоидни жлезди и други жлезди на нејзината кожа. Ова содржи токсин наречен буфагин кој е доволен за да спречи многу грабливци, иако нема ефект вр [[Белоушка|белоушките]].<ref name="Collins"/> Други грабливци на возрасни жаби вклучуваат ежови, стаорци и нерц, па дури и домашни мачки.<ref name="Surrey"/> Птиците кои се хранат со жаби вклучуваат [[чапји]], врани и [[Граблива птица|грабливки]]. Забележано е дека враните можат да ја дупнат кожата со клунот, а и да стигнат до црниот дроб на животното, со што ќе го избегнат токсинот.<ref name="Surrey" /> Полноглавците исто така испуштаат штетни материи што ги спречуваат рибите да ги јадат, но не и [[Одличен cидав|северниот гребенест тритон]]. Водни безрбетници кои се хранат со полноглавци од жаба вклучуваат ларви на вилински коњчиња, нуркачки бубачки и [[corixidae]]. Овие обично ја избегнуваат штетната секреција со дупчење на кожата на полноглавчето и цицање на нејзините сокови.<ref name="Surrey" /> [[Податотека:Bufo_bufo_w_Bialogard_Polen_080901_(1).jpg|alt=Infected with larvae of ''Lucilia bufonivora''|мини| Инфициран со ларви од ''[[Lucilia bufonivora|Лучилија буфонивора]]'', Полска]] Паразитната мува, ''[[Лучилија буфонивора|Lucilia bufonivora]]'', напаѓа возрасни крастави жаби. Ги положува своите јајца на кожата на крастава жаба и кога овие се изведуваат, ларвите лазат во ноздрите на краставата жаба и го јадат нејзиното месо внатрешно со смртоносни последици.<ref>{{Наведено списание|last=Strijbosch, H.|year=1980|title=Mortality in a population of ''Bufo bufo'' resulting from the fly ''Lucilia bufonivora''|journal=Oecologia|volume=45|issue=2|pages=285–286|bibcode=1980Oecol..45..285S|doi=10.1007/BF00346472|pmid=28309542}}</ref> ''Sphaerium corneum'' е невообичаена по тоа што може да се искачи по водните растенија и да се движи наоколу на мускулното стапало. Понекогаш се држи до прстот на краставата жаба и се верува дека ова е едно од начините со кои се пренесува на нови локации.<ref>{{Наведено списание|last=Petkeviciute, R.|last2=Stunzenas, V.|last3=Staneviciute, G.|year=2004|title=Cytogenetic and sequence comparison of adult ''Phyllodistomum'' (Digenea: Gorgoderidae) from the three-spined stickleback with larvae from two bivalves|journal=Parasitology|volume=129|issue=6|pages=771–778|doi=10.1017/S0031182004006109|pmid=15648700}}</ref> Во 2007 година, истражувачите користеле [[Подводно возило со далечинско управување|подводно возило]] од далечина за да го испитаат [[Лох Нес]], Шкотска, забележале голема крастава жаба како се движи по дното на езерото на длабочина од 99m, Тие биле изненадени кога откриле дека животно што дише воздух може да преживее на такво место.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/scotland/highlands_and_islands/6620369.stm|title=Experts' 'important' find in loch|date=2007-05-05|work=[[BBC]]|access-date=2014-07-31|publisher=BBC}}</ref> Годишниот животен циклус на обичната жаба е поделен на три периоди: [[Хибернација|зимски сон]], време на парење и период на хранење. === Размножување === [[Податотека:Amplexus_Bufo_bufo_2010-03-29.jpg|алт=Amplexus|лево|мини| Амплекс]] Големата крастава жаба излегува од [[хибернација]] во пролет и има масовна миграција кон местата за размножување. Жабите се среќаваат на опрелени езерца што ги фаворизираат додека избегнуваат други водни површини кои им изгледаат не соодветни.<ref name="Observer"/> Возрасните ја користат истата локација од година во година и откриено е дека над 80% од мажите обележани како малолетници се враќаат во езерцето во кое се [[Мрест (биологија)|мрестеле]].<ref>{{Наведено списание|last=Reading, C. J.|last2=Loman|first2=J.|last3=Madsen|first3=T.|year=1991|title=Breeding pond fidelity in the common toad, ''Bufo bufo''|journal=Journal of Zoology|volume=225|issue=2|pages=201–211|doi=10.1111/j.1469-7998.1991.tb03811.x}}</ref> Тие го наоѓаат патот до тука со употреба на неколку ориентирани сигнали, вклучително мирисни <ref>{{Наведено списание|last=Jungfer|first=Wolfgang|date=1943|title=Beiträge zur Biologie der Erdkröte (''Bufo bufo'' L.) mit besonderer Berücksichtigung der Wanderung zu den Laichgewässern|journal=Zeitschrift für Morphologie und Ökologie der Tiere|language=de|volume=40|issue=1–3|pages=117–157|doi=10.1007/BF00421679|issn=0720-213X}}</ref> и магнетни сигнали <ref>{{Наведено списание|last=Landler|first=Lukas|last2=Gollmann|first2=Günter|date=2011|title=Magnetic orientation of the Common Toad: establishing an arena approach for adult anurans|journal=Frontiers in Zoology|language=En|volume=8|issue=1|pages=6|doi=10.1186/1742-9994-8-6|issn=1742-9994|pmc=3072941|pmid=21418651}}</ref> но исто така и визуелни сигнали им помагаат да стигнат до нвната локација.<ref name="Sinsch 1987" /> Краставите жаби експериментално биле поставени на друго место и биле опремени со уреди за следење за да се разгледува нивното однесување, па се отркило дека жабите можат да го лоцираат своето избрано езерце за размножување дури и по надминаати три километри.<ref name="Sinsch 1987">{{Наведено списание|last=Sinsch, Ulrich|year=1987|title=Orientation behaviour of toads (''Bufo bufo'') displaced from the breeding site|journal=Journal of Comparative Physiology A|volume=161|issue=5|pages=715–727|doi=10.1007/BF00605013|pmid=3119823}}</ref> Миграциите кон локвите за парење секогаш почнуваат на есен, но финалните патувања се прават на пролет (од март до мај), кога голем број единки од овие жаби може да се видат како се движат преку ноќ. Тукушто метаморфозираните млади жабчиња се многу мали (од 7–12&nbsp;mm) и во првите месеци се исклучиво активни преку ден. [[Податотека:Common_toad_Bufo_bufo_multiple_amplexus_mating_ball.jpg|мини|Топката за парење (повеќекратен амплекс).]] Мажјаците пристигнуваат први и остануваат на локацијата неколку недели, додека женките остануваат доволно долго само за да се парат и мрестат. Наместо да се борат за право да се парат со женка, машките жаби можат да ги решат споровите со засилен глас. Крекањето дава сигурен знак за големината на телото и моќта на мажјакот.<ref>{{Наведено списание|last=Davies, N. B.|last2=Halliday, T. R.|year=1978|title=Deep croaks and fighting assessment in toads ''Bufo bufo''|journal=Nature|volume=274|issue=5672|pages=683–685|bibcode=1978Natur.274..683D|doi=10.1038/274683a0}}</ref> Како и да е, борбите се случуваат во некои случаи. Во студија спроведена во едно езерце каде што мажите биле побројни од женките со четири или пет на една, откриено е дека 38% од мажите го освоиле правото на парење со пораз на соперниците во борба или со остранување на другите мажјаци веќе поставени на женките.<ref>{{Наведено списание|last=Davies, N. B.|last2=Halliday, T. R.|year=1979|title=Competitive mate searching in male common toads, ''Bufo bufo''|journal=Animal Behaviour|volume=27|issue=4|pages=1253–1267|doi=10.1016/0003-3472(79)90070-8}}</ref> Машките жаби генерално се побројни од женските жаби кај езерцата за размножување. Шведска студија покажала дека смртноста кај жените е поголема од машката и дека 41% од жените не дошле во езерцето за размножување во пролетта и пропуштиле една година пред повторно да се репродуцираат.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-244690474.html|title=Studies conducted at Lund University on amphibian research recently published|date=2010-12-21|work=Science Letter|access-date=2012-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513112010/http://www.highbeam.com/doc/1G1-244690474.html|archive-date=2013-05-13|publisher=via [[HighBeam Research]]}}</ref> [[Податотека:Bufo.bufo.eggs.jpg|алт=Egg strings of common toad|мини| Јајца, Белгија]] Мажјаците се качуваат на грбот на жените, фаќајќи ги со предните екстремитети под пазувите во зафат што е познат како амплекс. Мажјаците се ентузијастични, кога се обидуваат да фатат риби или неживи предмети и често ги поставуваат грбот на другите мажи. Понекогаш неколку жаби се поставуваат една врз друга, секој маж се обидува да ја фати женката во основата. Тоа е стресен период, а смртноста е голема кај краставите жаби.<ref name="Collins"/> Успешен маж останува во амплекс неколку дена и, како што женката поставува долга, двојна низа мали црни [[Јајце|јајца]], тој ги оплодува со својата сперма. Додека парот се шета во плитките рабови на езерцето, жилатинските јајца, кои можат да содржат 3000 до 6000 јајца и да бидат 3 до 4.5 м во должина, се заплеткани во стебленца на растенија.<ref name="Observer"/> Јајцата апсорбираат вода и набабруваат, а малите полноглавци се изведуваат по две до три недели. Отпрвин тие се држат до остатоците од јајцата и се хранат со желе. Подоцна се закачуваат на долната страна од лисјата на вода како пред да почнат да пливаат. Полноглавците на почетокот изгледаат слични на оние од обичната жаба (''Rana temporaria''), но тие се со потемна боја, одозгора се црномурести и подолу темносиви. Тие можат да се разликуваат од полноглавците на другите видови со тоа што устата е со иста ширина како и просторот помеѓу очите, и ова е двојно поголемо од растојанието помеѓу ноздрите. За време на неколку недели, нивните нозе се развиваат, а опашката постепено исчезнува. До дванаесет недели возраст тие се минијатурни жаби со големина од околу 1.5&nbsp;cm долги и подготвен да го напушти езерцето.<ref name="Observer"/> === Развој и раст === [[Податотека:BufoBufoTadpoles.jpg|алт=Tadpoles of common toad|лево|мини| Полноглавци, некои со задни нозе, Германија]] Големата крастава жаба достигнува зрелост на возраст од три до седум години, но постои голема варијабилност помеѓу популациите.<ref name="Collins"/> Малолетниците честопати се паразитираат од нематодата на белите дробови ''Rhabdias bufonis''. Ова ја забавува стапките на раст и ја намалува издржливоста. Поголемите малолетници при метаморфоза секогаш ги надминуваат помалите кои биле одгледувани во езера со поголема популација. Дури и кога имаат повеќе црви, големите малолетници растат побрзо од помалите индивидуи со лесни црви.<ref>{{Наведено списание|last=Goater, Cameron P.|last2=Semlitsch, Raymond D.|last3=Bernasconi, Marco V.|year=1993|title=Effects of body size and parasite infection on the locomotory performance of juvenile toads, ''Bufo bufo''|journal=Oikos|volume=16|issue=1|pages=129–136|doi=10.2307/3545205|jstor=3545205}}</ref> По неколку месеци тешка инфекција со црви, некои малолетници во една студија биле само половина потешки од научно контролираните. Нивната анорексија предизвикана од паразити предизвикала намалување на внесот на храна, а некои починале.<ref>{{Наведено списание|last=Goater, C. P.|last2=Ward, P. I.|year=1992|title=Negative effects of ''Rhabdias bufonis'' (Nematoda) on the growth and survival of toads (''Bufo bufo'')|journal=Oecologia|volume=89|issue=2|pages=161–165|bibcode=1992Oecol..89..161G|doi=10.1007/bf00317213|jstor=4219866|pmid=28312868}}</ref> Друга студија истражувала дали употребата на азотни ѓубрива влијае на развојот на обичните полноглавци од. Младите жаби се чувале во разредени раствори на [[амониум нитрат]] со различна јачина. Откриено е дека во одредени концентрации, кои се далеку над сите вообичаени во полето, растот е зголемен и метаморфозата се забрзува, но кај други, нема значителна разлика помеѓу експерименталните полноглавци и контролираните. Како и да е, кај експерименталните животни биле пронајдени одредени необични начини на пливање и неколку деформитети.<ref>{{Наведено списание|last=Xu, Q.|last2=Oldham, R. S.|year=1997|title=Lethal and sublethal effects of nitrogen fertilizer ammonium nitrate on common toad (''Bufo bufo'') tadpoles|journal=Archives of Environmental Contamination and Toxicology|volume=32|issue=3|pages=298–303|doi=10.1007/s002449900188|pmid=9096079}}</ref>{{Панорама|Bufobufotadpoles.jpg|700px|Развојот на жабата во период од 2 недели, Германија}}Направена е споредба помеѓу стапката на раст на ново [[Метаморфоза|метаморфозирани]] малолетници од различна должина и ширина, а примероците се изучуваат од Норвешка, Германија, Швајцарија, Холандија и Франција. Отпрвин стапките на раст кај мажите и жените била идентична. Кога созреале, стапката на раст се забавила на околу 21% од почетната стапка и тие достигнаа 95% од нивната очекувана големина за возрасни. Некои жени кои биле на биенален циклус на размножување, продолжиле да растат подолго време. Прилагодувајќи се за разликите во температурата и должината на сезоната на растење, жабите пораснале и созреале со приближно иста стапка од четирите постудени локалитети. Овие малолетници достигнале зрелост по 1,09 години за мажи и 1,55 години за жени. Сепак, младите жаби од Франција пораснале побрзо и подолго до многу поголема големина, потребни во просек 1,77 години за мажи и 2,49 години за жени пред да достигнат зрелост.<ref>{{Наведено списание|last=Hemelaar, Agnes|year=1988|title=Age, growth and other population characteristics of ''Bufo bufo'' from different latitudes and altitudes|journal=Journal of Herpetology|volume=22|issue=4|pages=369–388|doi=10.2307/1564332|jstor=1564332}}</ref> === Зимски сон === Големата крастава жаби [[Хибернација|хибернира]] во разни дупки во земјата, понекогаш во подруми, честопати во друштво со други водоземци. Ретко тие ја поминуваат зимата во течни води со [[Заедничка жаба|обичните жаби]] и [[Fаба за јадење|зелените жаби]]. == Конзервација == [[Црвен список на МСЗП|Црвената листа на загрозени видови на МСЗП]] смета дека заедничката крастава жаба е „[[незагрозен вид]]“. Тоа е затоа што има широка дистрибуција и е, во најголем дел од својот опсег, обичен вид. Особено не е загрозена од загуба на живеалиштата, бидејќи е прилагодлива и се наоѓа во листопадни и иглолисни шуми, ливади, паркови и градини. Претпочита влажни подрачја со густо зеленило. Главните закани со кои се соочуваат вклучуваат губење на живеалиштата локално, дренажа на мочуриштата каде се размножува, земјоделски активности, загадување и смртност на патиштата. [[Хитридиомикоза]]та, заразна болест на водоземци, е забележана кај обичните жаби во [[Шпанија]] и [[Обединето Кралство|Велика Британија]] и може да влијае на некои популации.<ref name="iucn"/> Постојат делови од неговиот опсег каде што се чини дека обичната крастава жаба опаѓа. Во Шпанија, зголемената сувост и загубата на живеалиштата доведоа до намалување на бројот и се смета за „[[речиси загрозен вид]]“. Население во [[Сиера де Гредос|планинскиот масив Сиера де Гредос]] се соочува со грабливец на видрите и зголемена конкуренција од жабата ''[[Пелофилакс перези|Pelophylax perezi]]''. И видрата и жабата очигледно ги прошируваат своите опсези на поголеми надморски височини.<ref name="iucn"/> Големата крастава жаба не може легално да се продава или тргува во Обединетото Кралство <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arc-trust.org/animals/common_toad.php|title=Common Toad: ''Bufo bufo''|publisher=Amphibian and Reptile Conservation Trust|archive-url=https://web.archive.org/web/20110905075050/http://www.arc-trust.org/animals/common_toad.php|archive-date=2011-09-05|accessdate=2012-05-04}}</ref> но има бавен пад на бројот на крастави жаби <ref name="iucn" /> и затоа е прогласен за приоритетен вид на Акционен план за биоразновидност.<ref name="AmphibiaWeb"/> Во [[Русија]], се смета дека е „редок вид“ во [[Башкортостан|Република Башкортостан, Република]] [[Татарстан]], [[Јамало-ненецки автономен округ|автономниот округ Јамало-Ненец]] и [[Иркутска област]] <ref name="AmphibiaWeb" /> но во текот на 90-тите години, таа стана пообилна во [[Московска област|Московската област]].<ref name="AmphibiaWeb" /> Откриено е дека урбаните популации на обична жаба кои зафаќаат мали области и се изолирани од развојот, покажуваат пониско ниво на генетска разновидност и намалена подготвеност во споредба со блиските рурални популации. Истражувачите го демонстрирале ова со генетска анализа и со забележување на поголемиот број физички абнормалности меѓу урбаните, наспроти руралните полноглавци кога се одгледуваат во контролирана средина. Се сметало дека долгорочното намалување на бројот и фрагментацијата на живеалишта може го намали присуството на населението во такви урбани средини.<ref>{{Наведено списание|last=Hitchings, S. P.|last2=Beebee, T. J. C.|year=1998|title=Loss of genetic diversity and fitness in Common Toad ''(Bufo bufo)'' populations isolated by inimical habitat|journal=Journal of Evolutionary Biology|volume=11|issue=3|pages=269–283|doi=10.1046/j.1420-9101.1998.11030269.x|doi-access=free}}</ref> === Смртност по патиштата === [[Податотека:Toad_tunnel.jpg|алт=Tunnel for toads|мини| Тунел под пат за жаби, Германија]] Многу жаби се убиени од сообраќај додека мигрираат на нивните места за размножување. Во Европа тие имаат највисока стапка на смртност од патишта меѓу водоземците. Многу од смртните случаи се случуваат на делови од патот каде потоци течат под патот, а жабите го следат текот на водата за да стигнат до нивните локации.<ref>{{Наведено списание|last=Santos, X.|last2=Llorente, G. A.|last3=Montori, A.|last4=Carretero, M. A.|last5=Franch, M.|last6=Garriga, N.|last7=Richter-Boix, A.|year=2007|title=Evaluating factors affecting amphibian mortality on roads: the case of the common toad ''Bufo bufo'', near a breeding place|url=http://abc.museucienciesjournals.cat/files/ABC-30-1-pp-97-104.pdf|journal=Animal Biodiversity and Conservation|volume=30|issue=1|pages=97–104}}</ref> На некои места во [[Германија]], [[Белгија]], [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]], [[Северна Италија]] и [[Полска]], изградени се специјални тунели, така што краставите жаби можат безбедно да преминуваат под патиштата. На други места, локалните групи за диви животни прават „патроли за крастави жаби“, носејќи ги водоземците преку патиштата со кофи. Жабите почнуваат да се движат ноќе и за да патуваат далеку, температурата треба да остане над {{Convert|5|C|F}}. Во топла влажна ноќ тие можат да продолжат да се движат цела ноќ, но температурите опаднат, може да застанат порано.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://toadwatch.org|title=What we do|publisher=Toad watch: Helping toads to survive|accessdate=2012-04-30}}</ref> Било направена проценка за значењето на патиштата кај популациите на големите крастави жаба во Холандија. Бројот на жени убиени во пролетната миграција на тивок селски пат (десет возила на час) беше спореден со бројот на јајца поставени во блиските води. Пронајдена е стапка на смртност од 30%, а стапката на смртност кај мажјаците веројатно е од сличен редослед.<ref>{{Наведено списание|last=Gelder, J. J.|year=1973|title=A quantitative approach to the mortality resulting from traffic in a population of ''Bufo bufo'' L|journal=Oecologia|volume=13|issue=1|pages=93–95|bibcode=1973Oecol..13...93V|doi=10.1007/BF00379622|pmid=28307986}}</ref> == Буфотоксин == Главната токсична супстанција која се наоѓа во паротидната жлезда и кожата на обичната жаба се нарекува буфотоксин. Првпат било изолирано од [[Хајнрих Ото Виланд|Хајнрих Виланд]] и неговите колеги во [[1922]] година и тие успеаја да ја идентификуваат нејзината структура околу 20 години подоцна.<ref>{{Наведено списание|last=Chen, K. K.|last2=Jensen, H.|last3=Chen, A. L.|date=April 1932|title=Action of Bufotoxins|journal=Proceedings of the Society for Experimental Biology and Medicine|series=7|volume=29|issue=907|pages=907|doi=10.3181/00379727-29-6141|issn=1535-3699|quote=Wieland and Alles isolated bufotoxin from the skin of ''B. vulgaris'' or ''B. bufo bufo''.}}</ref> Во меѓувреме, другите работници успеале да го изолираат истото соединение и неговиот матичен [[стероид]] буфоталин од јапонската крастава жаба (''Bufo japonicus''). До [[1986]] година, истражувачите на Државниот универзитет во Аризона успеале да ги синтетизираат состојките на отровот на жаба, буфоталин, буфалитоксин и буфотоксин.<ref>{{Наведено списание|last=Pettit, G. R.|last2=Kamano, Y.|last3=Drasar, P.|last4=Inoue, M.|last5=Knight, J. C.|year=1987|title=Steroids and related natural products. 104. Bufadienolides. 36. Synthesis of bufalitoxin and bufotoxin|journal=Journal of Organic Chemistry|volume=52|issue=16|pages=3573–3578|doi=10.1021/jo00392a014}}</ref> Хемиската формула на буфотоксин е C ₄₀ H ₆₀ N ₄ O ₁₀. Неговите физички ефекти личат на оние на [[Бутин (растение)|дигиталисот]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.merriam-webster.com/medical/bufotoxin|title=Bufotoxin|work=Merriam-Webster Dictionary|accessdate=2012-05-26}}</ref> што во мали дози ја зголемува силата со која се контрахира срцевиот мускул и што се користи во третманот на [[Срцева слабост|конгестивна срцева слабост]]. Кожата на една жаба содржи доволно токсин за да предизвика сериозни симптоми, па дури и смрт кај животните, вклучително и кај луѓето.<ref name="textfiles">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.textfiles.com/drugs/toadtoxins.drg|title=Toad toxins|work=Textfiles.com|accessdate=2012-05-26}}</ref> Клиничките ефекти вклучуваат силна иритација и болка во очите, устата, носот и грлото, кардиоваскуларни и респираторни симптоми, [[парализа]] и напади, зголемена плунка, повраќање, хиперкалемија, цијаноза и [[Халуцинација|халуцинации]].<ref name="textfiles" /> Не е познат анти-отров.<ref name="textfiles" /> Третманот се состои од поддршка на респираторни и кардиоваскуларни функции, спречување на апсорпција и [[електрокардиографија]] за следење на состојбата. [[Атропин]], фенитоин, холестирамин и [[лидокаин]] може да се покажат корисни во неговото управување.<ref name="textfiles" /> == Културно значење == [[Податотека:Satan-traditional-arms.svg|алт=Devil's coat of arms|мини| Грб на ѓаволот]] Долго време се сметаше дека крастава жаба е животно со лош знак или врска со духовен свет. Ова може да потекнува од фактот дека е дома и на копно и во вода. Може да предизвика отфрлање поради нејзината изматена кожа, слична на брадавица, нејзините бавни движења и начинот на кој се појавува од некоја темна дупка. Во Европа во [[Среден век|средниот век]], краставата жаба била поврзана со ѓаволот, за кого бил измислен грб украсен со три крастава жаба.<ref>{{Наведена книга|title=Pagan Channel Islands: Europe's Hidden Heritage|last=Peddle|first=S. V.|publisher=Robert Hale|year=2007|isbn=978-0-7090-8248-4|page=118}}</ref> Познато било дека краставата жаба може да ги отруе луѓето и, а се поврзува и со вештерства каде се сметало дека жабата волшебна моќ. Дури и обичните луѓе користеле исушени жаби, нивна жолчка, измет и крв.<ref name="Witch-hunt">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Qr6_q-chR6MC&q=common+toad+witchcraft&pg=PA7|title=Witch Hunts in Europe and America: An Encyclopedia|last=Burns|first=William E.|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2003|isbn=978-0-313-32142-9|page=7}}</ref> Во некои области, пронаоѓањето на крастава жаба во куќа се сметало за доказ дека е присутна вештерка.<ref name="Witch-hunt" /> Во [[Баскиска земја|Баскија]], за семејствата се верувало дека се жаби, облечени во елегантни наметки. Овие биле кажано од деца кои биле обучени за вештерки. Помеѓу 1610 и 1612 година, [[Шпанска инквизиција|шпанскиот инквизитор]] Алонсо де Салазар Фриас истражил вештерство во регионот и извршил претрес во куќите на осомничени вештерки за облечени жаби. Тој не нашол ниту еден.<ref name="Burns">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Qr6_q-chR6MC&q=common+toad+witchcraft&pg=PA7|title=Witch Hunts in Europe and America: An Encyclopedia|last=Burns|first=William E.|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2003|isbn=978-0-313-32142-9|pages=20–21}}</ref> Овие вештерки биле познати по употребата на жаби како состојки во нивните облоги и пијалаци.<ref name="Burns" /> Англиска [[Фолклор|народна приказна]] раскажува како една стара жена, претпоставена вештерка, го проколнала својот сопственик и целиот свој имот кога тој побарал неплатена кирија за нејзината куќа. Наскоро потоа, голема жаба паднала врз неговата сопруга и предизвика нејзин колапс. Краставата жаба била фрлена во оган, но избегала со сериозни изгореници. Во меѓувреме, куќата на старата вештерка се запалила и таа била тешко изгорена. До следниот ден, и краставата жаба и вештерката починале, и било откриено дека изгорениците на жената точно ги отсликуваат оние на краставата жаба.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SH9MAAAAcAAJ&q=%22Popular+Romances+of+the+West+of+England%22+2nd+series&pg=PA105|title=Popular romances of the West of England; or, the drolls, traditions, and superstitions of Old Cornwall, Volume 2|last=Hunt|first=Robert|publisher=Hotten|year=1865|page=105}}</ref> [[Податотека:Witches'Familiars1579.jpg|алт=Witch feeding toads|лево|мини| 1579 [[Дрвопис|дрворез]] покажува вештерка која храни жаби]] [[Плунка]]та на крастава жаба се сметала за отровна и била позната како „отечен отров“ и се верувало дека може да плукне или повраќа отровен оган. Жабите бил поврзан со ѓаволи и демони и во ''изгубениот рај'', [[Џон Милтон]] ја прикажал [[сатана]]та како жаба кога истури отров во увото на Ева.<ref name="Witch-hunt"/> Првата вештерка во [[Вилијам Шекспир|Шекспировиот]] Макбет дала упатства за употреба на крастава жаба во смислување на магии:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.poets.org/viewmedia.php/prmMID/19259|title=''Macbeth'', Act&nbsp;IV, Scene&nbsp;I|last=Shakespeare, William|date=1605–1606|publisher=Poets.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20070110071421/http://www.poets.org/viewmedia.php/prmMID/19259|archive-date=2007-01-10}}</ref> Исто така, се верувало дека има скапоцен камен во главата на жаба, кој кога се носи како ѓердан или прстен, го предупредува носителот на обидите да ги отруе <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.exploratorium.edu/frogs/folklore/|title=Frogs: Frog myths across cultures|last=Wanner, Noel|year=2011|work=The Exploratorium|publisher=The museum of science, art and human perception|accessdate=2012-08-23|archive-date=2012-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206085215/http://www.exploratorium.edu/frogs/folklore/|url-status=dead}}</ref> Шекспир го спомнал ова во „''[[Како ви е арно, така|Како ви е арно, така“]]'' :<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.anvari.org/fortune/Miscellaneous_Collections/242143_sweet-are-the-uses-of-adversity-which-like-the-toad-ugly-and-venomous-wears-yet-a-precious-jewel-in-his-head.html|title=''As you like it'', Act&nbsp;II, Scene&nbsp;I|last=Shakespeare, William|date=1599–1600|publisher=Anvari.org|accessdate=2021-07-23|archive-date=2014-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140822162155/http://www.anvari.org/fortune/Miscellaneous_Collections/242143_sweet-are-the-uses-of-adversity-which-like-the-toad-ugly-and-venomous-wears-yet-a-precious-jewel-in-his-head.html|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Wind_in_the_Willows_pg_292.png|алт=Mr. Toad|мини| Г-дин жаба, илустрација од Пол Брансом, 1913 година]] Г-дин жаба Еск. е еден од главните ликови во романот за деца ''„Ветерот во врбите“'', од Кенет Грахам.<ref>{{Наведена книга|title=The Wind in the Willows|last=Grahame|first=Kenneth|publisher=Methuen|year=1908|isbn=978-0-674-03447-1}}</ref> Ова е драматизирано од неколку автори, вклучувајќи го и А. А. Милн, кој ја нарекол неговата драма „Жаба на Жабиниот рид''“''. Г-дин Жаба е вообразена, антропоморфен жаба и во книгата тој состави ситница во својата пофалба што започнува вака:<ref>{{Наведена книга|title=The Wind in the Willows|last=Grahame|first=Kenneth|publisher=Methuen|year=1908|isbn=978-0-674-03447-1|chapter=Chapter 10|chapter-url=http://www.cleavebooks.co.uk/grol/grahame/wind10.htm}}</ref> [[Џорџ Орвел]] во својот есеј ''Некои мисли за заедничката крастава жаба го'' опишал појавувањето на обичната жаба од хибернација како еден од најтрогажните знаци на пролетта.<ref>Orwell, George ''Shooting an Elephant'' Secker and Warburg 1950 p. 202</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Wikispecies-inline|Bufo bufo}} * Information at [http://www.herp.it/ Amphibians of Europe] * Information at [https://web.archive.org/web/20170725175718/http://www.bbc.co.uk/nature/life/Common_Toad BBC Nature on the Common Toad.] * Information at [http://www.astolinto.it/SchedeVA/RospoCE.php Astolinto form] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со извори на полски (pl)]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Фауна на Галичица]] [[Категорија:Фауна на Европа]] m76hpvpp3d7ia2fz2l2u2opwobqalng 0 1272973 5591442 5419610 2026-07-13T12:00:27Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591442 wikitext text/x-wiki {{закосеннаслов}} {{Инфокутија книга|name=На клеветниците на Русија|genre=[[Ода]]<!-- Genre(/s) (only use for fiction) -->|followed_by=<!-- Followed By Title of subsequent poem in series -->|preceded_by=<!-- Preceded By Title of prior poem in series -->|oclc=<!-- [[OCLC]] -->|isbn=<!-- [[International Standard Book Number|ISBN]] -->|size_weight=<!-- Size and Weight -->|pages=<!-- Pages (prefer 1st edition) -->|lines=<!-- Number of lines in the poem (prefer 1st edition) -->|media_type=<!-- MMedia type (paperback, hardback) -->|publisher=<!-- Publisher of main publication (prefer 1st edition) -->|rhyme=<!-- Rhyme scheme: (i.e. abba cddc effe gg) -->|meter=<!-- Meter: (i.e. iambic pentameter) -->|form=<!-- Form (i.e. Sonnet, Quatrain, Ode...etc) -->|subject=<!-- Subject(/s) -->|image=<!-- Image (prefer 1st edition - where permitted) Use the Image Filename (eg: Example.png) -->|series=<!-- Series (if any) -->|language=[[Руски јазик|Руски]]<!-- Language of original poem (see note below) -->|country=[[Руска Империја|Русија]]<!-- Country of original publication -->|cover_artist=<!-- Cover Artist -->|illustrator=<!-- Illustrator used consistently throughout (where illustrations are a major feature) -->|first=1831<!-- First published in -->|translator=<!-- Translator(s), if original not in English -->|author=[[Александар Сергеевич Пушкин|Александар Пушкин]]<!-- Author(/s) -->|subtitle=<!-- Subtitle or descriptor -->|caption=<!-- Image caption (should describe the edition used) -->|image_size=<!-- custom size for image (defaults to 220px) -->|wikisource=ru:Клеветникам России (Пушкин)}} '''''На клеветниците на Русија''''' ({{langx|ru|Клеветникам России}}) ― [[Родољубивост|родољубива]] песна на [[Александар Сергеевич Пушкин|Александар Пушкин]], објавена во 1831 година.<ref name="Wachtel2012">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=tn-CBi71L1MC&pg=PA227|title=A Commentary to Pushkin's Lyric Poetry, 1826–1836|last=Michael Wachtel|date=25 January 2012|publisher=University of Wisconsin Pres|isbn=978-0-299-28543-2|pages=227–}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=hIBHAQAAMAAJ&pg=PA150|title=Blackwood's Edinburgh Magazine|publisher=W. Blackwood|year=1853|pages=150–}}</ref><ref name="Maiorova2010">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ai1N-k7ASG4C&pg=PA201|title=From the Shadow of Empire: Defining the Russian Nation through Cultural Mythology, 1855–1870|last=Olga Maiorova|date=17 August 2010|publisher=Univ of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-23593-2|pages=201–}}</ref><ref name="Shkandrij2001">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DjZ-m82b91MC&pg=PA69|title=Russia and Ukraine: Literature and the Discourse of Empire from Napoleonic to Postcolonial Times|last=Myroslav Shkandrij|date=9 October 2001|publisher=McGill-Queen's Press - MQUP|isbn=978-0-7735-2234-3|pages=69–}}</ref><ref name="Gillespie2012">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=uSPq-2hGnFUC&pg=PA288|title=Taboo Pushkin: Topics, Texts, Interpretations|last=Alyssa Dinega Gillespie|date=24 July 2012|publisher=University of Wisconsin Pres|isbn=978-0-299-28703-0|pages=288–}}</ref><ref name="Thompson1991">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LexBAAAAQBAJ&pg=PA156|title=The Search for Self-Definition in Russian Literature|last=Ewa M. Thompson|date=5 декември 1991|publisher=John Benjamins Publishing Company|isbn=978-90-272-7759-6|pages=156–|author-link=}}</ref><ref name="Andrew1980">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FXOwCwAAQBAJ&pg=PA30|title=Writers and Society During the Rise of Russian Realism|last=Joe Andrew|date=18 јуни 1980|publisher=Palgrave Macmillan UK|isbn=978-1-349-04421-4|pages=30–}}</ref><ref name="Kalinowska2004">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=PQFJTYS4a2sC&pg=PA172|title=Between East and West: Polish and Russian Nineteenth-century Travel to the Orient|last=Izabela Kalinowska|publisher=University Rochester Press|year=2004|isbn=978-1-58046-172-6|pages=172–}}</ref> [[File:Grandville L'ordre règne à Varsovie 1831 (cropped).jpg|thumb|„Редот владее во Варшава.“ Карикатура од Жан Гранвил, септември 1831 година]] == Синопсис == Песната е напишана за време на Полското востание во 1830-1831 година. Непосредната причина за пишување било тоа што некои членови на францускиот парламент повикале на француска вооружена интервенција на страната на полските бунтовници против руската војска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://histrf.ru/biblioteka/book/gibridnaia-krymskaia-voina-kak-eto-dielalos-v-xix-viekie|title=Гибридная Крымская война: как это делалось в XIX веке - Публицистика - История России - федеральный портал История.РФ|date=2016-03-27|accessdate=5 август 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pravoslavie.ru/36189.html|title=Перед гробницею святой…|date=2010-07-20|publisher=Православие.Ru|accessdate=5 август 2021}}</ref><ref name="novyymir199404">{{cite magazine|url=http://magazines.russ.ru/novyi_mi/1994/6/murav.html|title=Журнальный зал - Новый Мир, 1994 №6 - ОЛЬГА МУРАВЬЕВА - "Вражды бессмысленной позор..."|magazine=Нови мир|issue=6|year=1994|accessdate=5 август 2021}}</ref> Во песната, Пушкин објаснува дека од руска гледна точка, востанието е само дел од вековната расправија меѓу роднините ([[Словени]]те).<ref name="novyymir199404" /><ref name="Санников2014">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=oa7bAgAAQBAJ&pg=PA272|title=Краткий словарь русских острот|last=Владимир Санников|date=16 February 2014|publisher=ЛитРес|isbn=978-5-457-54446-8|pages=272–}}</ref> Тој им порачува на Французите да ги остават Словените сами, бидејќи евентуалниот исход од сите расправии меѓу Словените мора да се реши меѓу самите Словени. Тој вели дека француските парламентарци не ги разбираат Словените или словенските јазици, тие бараат борба само затоа што ја мразат Русија затоа што го [[Француска инвазија на Русија (1812)|победиле Наполеон]]. Тој се осмелува да ја нападне Русија во реалноста, не само со зборови, велејќи дека во случај на воен напад целата руска земја ќе се крене против напаѓачите. Песната имала мешан прием во руското општество: била пофалена од владата и националистите, но критикувана од либералната интелигенција. [[Адам Мицкевич]] ја објавил возвратната поема „''На пријателите московјани''“ (''Do przyjaciół Moskali'', вклучена во циклусот „''Ѕјади''“ <ref>{{wikisourcelangx|inline|pl|Dziady/Do przyjaciół Moskali}}</ref> ), каде што го обвиниl Пушкин за предавство на нивните поранешни заеднички идеали за слобода, изразено од Декебристите. Пушкин започнал да пишува одговор, „''[[wikisource:ru:Он между нами жил (Пушкин)|Тој живееше меѓу нас]]“'', објавен само постхумно.<ref>Благой Д. Д. "Мицкевич и Пушкин." // Изв. АН СССР. Отд. литературы и языка. — 1956, июль-август. — Т. XV. — Вып. 4. — С. 314.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Александар Пушкин}} [[Категорија:Руско-француски односи]] [[Категорија:Поеми на Александар Пушкин]] ethc9ro3k3bob4pwqbwc8jfecg04ghk 0 1272983 5591444 5419620 2026-07-13T12:04:42Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591444 wikitext text/x-wiki {{закосеннаслов}} '''''Пир за време на чума''''' ({{langx|ru|«Пир во время чумы»|Pir vo vremya chumy}}) ― драма на [[Александар Сергеевич Пушкин|Александар Пушкин]] од 1830 година. Дејството се однесува на банкет во кој средишната фигура ја подбива смртта со здравица „И така, о чума, го поздравуваме твоето владеење!“. Приказната се заснова на 4-та сцена од првиот чин на драмата на Џон Вилсон „Град на чумата“ (1816 година). [[File: Кравченко Пир во время чумы 1.jpg|thumb|right|Пир за време на чума]] Претставата била напишана во 1830 година и објавена во 1832 година како една од четирите „''Мали трагедии''“ ({{langx|ru|Маленькие трагедии}}) заедно со „''Камен гостин''“ ({{langx|ru|Каменный гость}}); „''Моцарт и Салиери''“ ({{langx|ru|Моцарт и Сальери}}) и „''Шрктиот витез''“ ({{langx|ru|Скупой рыцарь}}). Сите четири од овие драми биле поставени како опери со еден чин од руски композитори; Даргомижски, [[Римски-Корсаков]], [[Рахманинов]], и за „''Пирот''“, Цезар Кјуј. == Наводи == * {{Наведено списание|last=Пушкин|first=Александар|last2=Верт|first2=Александер|year=1927|title=A Feast in the City of the Plague|journal=The Slavonic Review|volume=6|issue=16|pages=178–184|jstor=4202146}} {{Александар Пушкин}} [[Категорија:Драми од Александар Пушкин]] [[Категорија:Појавено во 1830 година]] l9k9rw58joghc07rwg0opjpixp5eug9 0 1272987 5591443 5419627 2026-07-13T12:03:10Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591443 wikitext text/x-wiki {{закосеннаслов}} '''''Моцарт и Салиери''''' ({{langx|ru|«Мо́царт и Салье́ри»|Mótsart i Sal'yéri}}) ― поетска [[драма]] на [[Александар Сергеевич Пушкин|Александар Пушкин]]. Претставата е напишана во 1830 година како една од неговите четири кратки драми познати како ''Мали трагедии'', и била објавена во 1832 година. Врз основа на една од бројните гласини предизвикани од раната смрт на [[Волфганг Амадеус Моцарт|Моцарт]], во неа се прикажани само три лика: Моцарт, [[Антонио Салиери]] и незборувачки дел на слепиот вијалец кој го свири Моцарт што смета дека е смешна, а Салиери е згрозен. Таа била единствената драма на Пушкин што била претставена за време на неговиот живот. [[File:Моцарт и Сальери слушают игру слепого скрипача.jpg|thumb|280px|Иллюстрация [[Моцарт и Салиери]]. 1884 год]] ''„Моцарт и Салиери''“ била вдахновение за претставата на Питер Шафер, „''Амадеус''“ од 1979 година, која Шафер ја прилагодил за [[Амадеус|истоимениот филм]] од 1984 година. == Адаптации == * 1897 година- ''Моцарт и Салиери'', опера од [[Николај Римски-Корсаков]]. * 1914 година - ''Моцарт и Салиери'', нем филм на Виктор Турјански . * 1979 - ''Мали трагедии'', советска телевизиска минисерија од 1979 година. == Надворешни врски == * [http://poetarium.info/pushkin/mozart_i_salieri.php ''Mozart and Salieri''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180527164217/http://www.poetarium.info/pushkin/mozart_i_salieri.php |date=2018-05-27 }}, англиски превод. * Продукција на претставата [https://soundcloud.com/six-pack-and-a-song/alexander-pushkins-little-tragedy-mozart-and-salieri-a-six-pack-and-a-song-audio-production како аудио драма]. {{Александар Пушкин}} [[Категорија:Драми од Александар Пушкин]] [[Категорија:Руски драми]] gk4e09gz5wulv4vh107ch28wgk8nfuv 0 1278272 5591492 5517672 2026-07-13T13:01:26Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Васкови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591492 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pancho Vaskov.png|алт=Панче Васков|мини|д-р Панче Васков - Македонски револуционер]] '''Панче Васков''' со псевдоним '''Жапон''' ({{роден на|10|јуни|1870}}, Велес - 1951, Велес) е македонски револуционер, деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]].<ref name="Андреевски">{{Наведена мрежна страница|url=https://duma.mk/region/veles/27105-2019-03-17-08-01-38|title=Народниот лекар и познат Велешанец, д-р Панче Васков|last=Андреевски|first=Стоилко|authorlink=|date=|work=|publisher=Дума|pages=|language=|format=|accessdate=29 јуни 2020 г|quote=}}</ref> == Биографија == [[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|мини|250x250пкс|Учители и ученици од Солунската гимназија во текот на учебната година 1888 – 1889. Панчо Васков е четврти на вториот ред од лево надесно.]] Панче Васков е роден во [[Велес]], негови родители биле Никола Васков и Марија Коробар. Никола Васков со семејството живеел во куќата на Михајле Коробар. Родителите Никола и Марија имале уште три сина и две ќерки а Панче Васков е второто родено дете. Неговиот постар брат Милан бил посинет во семејството Мартулкови. Основно училиште завршил во родниот град Велес, а гимназија во Солун со одличен успех. Како солиден ученик успеал да добие стипендија од општината Велес и да се запише на цивилниот Медицински факултет во Цариград, веројатно во 1888/89 година. Панче знаел добро француски и руски јазик па покрај турските медицински учебници учел и од француски учебници. Во текот на студиите посебно внимание посветувал на хируршките гранки и во неговата диплома е запишано „Д-р на медицина и на хирургија“. Студирал до 1896 година. Тогаш во Османската империја како четврто дете на Никола Васков. Брат е на [[Петар Васков|ПетарВасков]], Иван и Јордан. Тој како и семејството Васкови немале своја куќа, живееле во куќата на вујкото на Панче, Андреј Корабаров, еден од организаторите на ВМОРО во градовите.<ref name="Андреевски">{{Наведена мрежна страница|url=https://duma.mk/region/veles/27105-2019-03-17-08-01-38|title=Народниот лекар и познат Велешанец, д-р Панче Васков|last=Андреевски|first=Стоилко|authorlink=|date=|work=|publisher=Дума|pages=|language=|format=|accessdate=29 јуни 2020 г|quote=}}</ref> Васков започнал да се занимава со медицина во [[Костур (град)|Костур]], [[Конија|Коња]] и на други места. Во Костур бил еден од основачите на комитетот на ИМРО. Во 1896 година бил уапсен од турските власти и осуден на доживотен затвор и испратен во затворот Кој Џааз во Мала Азија. Му било дозволено да го лечи населението во Мала Азија, и тие го прогласиле за народен лекар.<ref name="Андреевски">{{Наведена мрежна страница|url=https://duma.mk/region/veles/27105-2019-03-17-08-01-38|title=Народниот лекар и познат Велешанец, д-р Панче Васков|last=Андреевски|first=Стоилко|authorlink=|date=|work=|publisher=Дума|pages=|language=|format=|accessdate=29 јуни 2020 г|quote=}}</ref> Во 1900 година, тој бил амнестиран од султанот за неговите услуги во затворот и се вратил во Велес, каде бил назначен за егзархиски лекар и ги лечел пациентите во тој период најмногу од маларија и туберкулоза. Панче Васков бил близок со водачот на локалните социјалисти, Петар Алчев. <ref name="Андреевски">{{Наведена мрежна страница|url=https://duma.mk/region/veles/27105-2019-03-17-08-01-38|title=Народниот лекар и познат Велешанец, д-р Панче Васков|last=Андреевски|first=Стоилко|authorlink=|date=|work=|publisher=Дума|pages=|language=|format=|accessdate=29 јуни 2020 г|quote=}}</ref> За време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] им помагал на ранетите бунтовници. <ref>{{МКЕ|248}}</ref> [[Гоце Делчев|Водачите на ВМОРО Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов|Петар Попарсов]], [[Ѓорче Петров]] често престојувале во куќата на Коробарови, каде што живеел Васков. Во оваа куќа, по иницијатива на д-р Васков, била формирана Првата македонска учителска општина, во која членуваат Христо Крастев од Радовиш, Димитар Битраков од Охрид и Димитар Хаџидинев од Дојран. По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во 1909 година, тој бил избран од Велес за еден од 25-те бугарски пратеници за албанската конференција во [[Истанбул|Цариград]]. <ref>Дебърски глас, година 1, брой 16, 19 юли 1909, стр. 1.</ref> Васков исто така имал големи заслуги за време на големата епидемија на колера и тифус во Велес од 1910 до 1914 година. Тој раководел со две болници и неговите напори спасиле многу луѓе. <ref name="Андреевски">{{Наведена мрежна страница|url=https://duma.mk/region/veles/27105-2019-03-17-08-01-38|title=Народниот лекар и познат Велешанец, д-р Панче Васков|last=Андреевски|first=Стоилко|authorlink=|date=|work=|publisher=Дума|pages=|language=|format=|accessdate=29 јуни 2020 г|quote=}}</ref> Носител е на Орден за заслуги, доделен од бугарската држава за време на Првата светска војна. <ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 209-210</ref> После војната Васков продолжил да биде директор на болницата и останал на тоа место и во годините на Втората светска војна и после неа.<ref name="Андреевски">{{Наведена мрежна страница|url=https://duma.mk/region/veles/27105-2019-03-17-08-01-38|title=Народниот лекар и познат Велешанец, д-р Панче Васков|last=Андреевски|first=Стоилко|authorlink=|date=|work=|publisher=Дума|pages=|language=|format=|accessdate=29 јуни 2020 г|quote=}}</ref> Д-р Панче Васков сепак доживеал длабока старост и починал на 81 година, во неговиот роден град Велес во 1951 година.<ref name="Андреевски">{{Наведена мрежна страница|url=https://duma.mk/region/veles/27105-2019-03-17-08-01-38|title=Народниот лекар и познат Велешанец, д-р Панче Васков|last=Андреевски|first=Стоилко|authorlink=|date=|work=|publisher=Дума|pages=|language=|format=|accessdate=29 јуни 2020 г|quote=}}</ref> Неговиот син Благој Васков е виден ветеринарен лекар. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Панче}} [[Категорија:Починати во Велес]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Починати во 1951 година]] [[Категорија:Родени на 10 јуни]] [[Категорија:Родени во 1870 година]] [[Категорија:Носители на орденот „За заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Четврта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] [[Категорија:Васкови]] d2ajn8z96gu1umkvzvyditpy3a1ymge 0 1278804 5591544 5521886 2026-07-13T13:55:22Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591544 wikitext text/x-wiki {{закосеннаслов}} {{italic title}} {{Infobox artwork/wikidata | image_size=300px |image=[[File:KlimtDieJungfrau.jpg|300px]] |title=Девици }} '''''Девици''''' ({{langx|de|Die Jungfrau}}) ― [[Уметничка слика|слика]] на австрискиот сликар [[Густав Климт]], насликана во 1913 година. Во моментов е чувана во Националната галерија во Прага, [[Чешка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sbirky.ngprague.cz/dielo/CZE:NG.O_4152|title=Gustav Klimt - Panna|last=lab.SNG|work=Web umenia|language=cs|accessdate=26 октомври 2021|archive-date=2021-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005231356/https://sbirky.ngprague.cz/dielo/CZE:NG.O_4152|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ngprague.cz/en/event/406/1796-1918-art-of-the-long-century|title=1796–1918: Art of the Long Century {{!}} National Gallery Prague|work=www.ngprague.cz|language=en-US|accessdate=26 октомври 2021}}</ref> == Опис == Изобилството на цвеќиња на сликата ја симболизира еволуцијата кон женственоста. Сликата прикажува седум жени кои се испреплетуваат. Секоја жена претставува одредена животна фаза. Сликата допира различни теми од човечкиот живот, како што се [[љубов]]та, [[сексуалност]]а и регенерацијата кои се прикажани во цикличен облик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.klimt.com/en/gallery/women/klimt-die-jungfrau-1913.ihtml|title=Die Jungfrauen 1913|accessdate=2021-10-26|archive-date=2019-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403210600/http://www.klimt.com/en/gallery/women/klimt-die-jungfrau-1913.ihtml|url-status=bot: unknown}}</ref> == Надворешни врски == * [http://www.wikipaintings.org/en/gustav-klimt/the-virgin-1913 WikiArt.org] == Наводи == {{наводи}} {{Густав Климт}} [[Категорија:Слики од Густав Климт]] [[Категорија:Уметнички слики од 1913 година]] [[Категорија:Жени во уметноста]] 777qwoea2dv1g6vx53g8gpvfc0067vn 0 1279157 5591590 4701202 2026-07-13T15:48:58Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591590 wikitext text/x-wiki '''''Жена со белег''''' е роман од 1996 година напишан од Хакан Несер, кој ја добил наградата за најдобар шведски криминален роман во истата година. Покасно, во 2009 година бил објавен англискиот превод на романот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/woman-with-birthmark-by-h-kan-nesser-translated-by-laurie-thompson-1694455.html|title=Woman with Birthmark, By Håkan Nesser, translated by Laurie Thompson|publisher=}}</ref> [[File: Håkan Nesser 2022.jpg|thumb|right|Хакан Несер]] Од него била направена и мини телевизиска серија во 2001 година. == Наводи == {{наводи}} {{Книжевност-никулец}} [[Категорија:Шведска книжевност]] as9jrjhhrac9wtyw0ic3ed3hqhzesu2 0 1279918 5591588 5418847 2026-07-13T15:44:35Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591588 wikitext text/x-wiki '''Паинтерпафрун''' (Дамата од Пинторп) е шведска приказна за суровата дама на имотот што ги мачела животите на слугите и земјоделците. Приказната е најпозната од сите шведски легенди за духови, бели дами и црни сопруги кои ги прогонувале замоците и имотите. Дамата од Пинторп е поврзана со палатата Ериксберг во [[Седерманланд]], која во [[Среден век|средниот век]] се нарекувала Пинаторп. Пинторпафрун, исто така, стана генерички термин за сурова госпоѓа од замокот која се враќа да го прогонува замокот.<ref>Ullgren, Peter. Herrgårdsspöken.</ref> [[File:Ebenezer Sibly - Edwḍ Kelly, a Magician. in the Act of invoking the Spirit of a Deceased Person.jpg|miniatyr|höger|thumb|right| Езотеричниот [[Џон Ди]] (1527-1608) кој повикува дух]] == Потекло на легендата == Потеклото на приказната има различни верзии, но взаемната особина е приказната за жена-земјопоседник, која сатаната (ѓаволот) ја казнил поради суровото однесување кон нејзините станари и подредени и која се вратила како дух по нејзината смрт. Името Пинторп потекнува од замокот Ериксберг, кој првично се викал Пинторпа. == Легендата како социјална критика == Шведска била во војна во поголемиот дел од 17 век. Тоа значело дека многу мажи биле отсутни на војување во странство, а одговорноста за нивните имоти во Шведска паднала на нивните сопруги кои биле оставени дома. Поради родовите улоги кои очекуваат различно однесување од жена, женските сопственици на земјиште се сметале за посурови од мажите кога ја преземале улогата на управител на имот. Приказните за поранешните земјопоседници кои ги прогонуваат своите имоти по смртта поради каење за нивната репресија, затоа станале начини на станарите индиректно да ги критикуваат сопствените живи земјопоседници. == Народната приказна == Според една стара народна приказна од 17 век, Пинторпафрун ги изгладнувала своите работници и ги камшикувала кога не можеле да го исполнат нејзиното барање и ги затворала во нејзините приватни зандани. Како казна за тоа, еден ден била повикана од сатаната (ѓаволот), кој ја танцувал до смрт во валс и потоа ја одвлекол во пеколот. == Песна == Многу песни биле направени за Пинторпафрун, а инспирирани од старата приказна. Можеби најпознатата била песната по име Пинторпа фрун, која била напишана од поетот Вилхелм фон Браун, а широко распространета од Бродсајд (музика) во текот на 19 век. == Потенцијални дами од Пинторп == Многу различни женски земјопоседници во текот на 16-тиот и 17-тиот век се посочени како пример за легендата за Пинторпафрун.Најпознатите се како што следуваат: === Ана Карлсдотер (1552) === Ана била баба по мајка на кралицата Маргарет Лејонхуфвуд. Како вдовица, таа управувала со имотот Пинторп од 1508 до 1552 година. Таа е опишана како намерна и моќна, но ниту еден извор не ја посочува како сурова. === Беата фон Икскул (1618–1667) === Беата фон Икскул се омажила за сопственикот на Пинторп во 1636 година и управувала со имотот за време на отсуството на нејзиниот сопруг и по неговата смрт во 1657 година. Во популарната легенда, таа е онаа која најчесто се споменува како Пинторпафрун, но во реалноста таа не се смета за веројатен модел. Ниту еден современ извор не ја опишува како сурова. === Ана Оксенстиерна (1585-1656) === Ана Оксенстиерна била посочена како Пинторпафрун во познатата песна на Вилхелм фон Браун, но всушност, таа немала никаква врска со имотот Пинторп. === Барбро Пале (1553) === [[Барбро Ериксдотер|Барбро Пале]], или Барбро Ериксдотер (Билке), се омажила за сопственикот на имотот Брокинд во 1524 година и управувал со имотот за време на отсуството на нејзиниот сопружник. Иако не е менаџер на Пинторп, легендата за неа е на многу начини слична на онаа на Беата фон Икскул и Пинторпафрун, и таа е наречена Пинторпафрун по Брокинд (Пинторпафрун на Брокинд). == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * Ullgren, Peter, Herrgårdsspöken, (2005) Wahlström & Widstrand.{{ISBN|91-46-21005-9}} [[Категорија:Шведска книжевност]] ia5xuvbamcx3vvnmir6ku6risqj038y 0 1280153 5591833 5522841 2026-07-14T06:23:14Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште (2) 5591833 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Wangari Maathai in 2001.jpg|мини|Вангари Матаи во 2001 година]] '''Вангари Мута Матаи''' (1 април 1940 година – 25 септември 2011 година) била кениска социјална, [[Животна средина|еколошка]] и политичка активистка и првата жена од Африка што ја добила [[Нобелова награда за мир|Нобеловата награда за мир]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2011/sep/26/wangari-maathai-nobel-winner-dies|title=Wangari Maathai, Nobel Peace Prize Winner Dies|last=Rice|first=Xan|date=26 September 2011|work=The Guardian|access-date=13 April 2019|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Како корисник на воздушниот лифт Кенеди, таа студирала во Соединетите Држави, со диплома од Маунт Сент Схоластика и магистерска диплома од Универзитетот во Питсбург. Матаи станала првата жена во Источна и Централна Африка која станала [[Доктор на науки|доктор на науки по филозофија]], добивајќи го својот докторат од Универзитетот во Најроби во Кенија. Во 1977 година, Матаи го основала Движењето Зелен појас,<ref name="greenbelt obit">{{Наведени вести|url=https://www.greenbeltmovement.org/wangari-maathai|title=Wangari Maathai, Nobel peace prize winner, dies at 71|last=Rice|first=Xan|date=26 September 2011|work=The Guardian|access-date=13 April 2019|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref name="greenbelt bio">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.greenbeltmovement.org/wangari-maathai/biography|title=Biography {{!}} The Green Belt Movement|last=http://www.cstraight.com|first=Cstraight Media -|work=www.greenbeltmovement.org|language=en|accessdate=23 May 2018|archive-date=2018-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180524004349/http://www.greenbeltmovement.org/wangari-maathai/biography|url-status=dead}}</ref> еколошка невладина организација фокусирана на садење дрвја, зачувување на животната средина и [[Женски права|правата на жените]]. Во 1984 година, ѝ била доделена наградата за вистински живот за „претворање на кениската еколошка дебата во масовна акција за пошумување“. Матаи била избрана за член на Парламентот на Кенија и помеѓу јануари 2003 и ноември 2005 година служеше како помошник министер за животна средина и природни ресурси во владата на претседателот Мваи Кибаки. Таа била почесен советник на Светскиот иден совет. Како академик и автор на неколку книги, Матаи не била само активистка, туку и интелектуалец кој дал значителен придонес во размислувањето за екологијата, развојот, полот и африканските култури и религии.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/1155925037|title=Radical utu : critical ideas and ideals of Wangari Muta Maathai|last=Muhonja|first=Besi Brillian|date=2020|year=2020|isbn=978-0-89680-507-1|location=Athens, Ohio|oclc=1155925037}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/1148322483|title=Wangari Maathai's Registers of freedom|last=Musila|first=Grace|date=2020|publisher=HSRC Press|others=Grace A. Musila|year=2020|isbn=978-0-7969-2574-9|location=Cape Town|oclc=1148322483}}</ref> Матаи починала од компликации од [[Рак на јајници|рак]] на јајниците на 25 септември 2011 година. == Ран живот и образование == Матаи била родена на 1 април 1940 година во селото Ихите, округот Ниери,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.greenbeltmovement.org/wangari-maathai|title=Wangari Maathai {{!}} The Green Belt Movement|last=http://www.cstraight.com|first=Cstraight Media-|work=www.greenbeltmovement.org|language=en|accessdate=13 April 2019}}</ref> во централните висорамнини на колонијата Кенија. Нејзиното семејство било [[Кикују]], најнаселената [[Демографија на Кенија|етничка група во Кенија]], и живеела во областа неколку генерации. Околу 1943 година, семејството на Матаи се преселило во фарма во Раседната Долина, во близина на градот Накуру, каде што нејзиниот татко нашол работа.<ref>''Unbowed'', pp. 14–15.</ref> Кон крајот на 1947 година, таа се вратила во Ихите со нејзината мајка, бидејќи двајца нејзини браќа оделе основно училиште во селото, а на фармата каде што работел нејзиниот татко немало никакво образование. Нејзиниот татко останал на фармата.<ref>''Unbowed'', p. 29.</ref> Набргу потоа, на осумгодишна возраст, таа им се придружила на своите браќа во основното училиште Ихите. На 11-годишна возраст, Матаи се преместила во средното основно училиште Сент Сесилија, интернат во католичката мисија Матари во Ниери.<ref>''Unbowed'', p. 53.</ref> Матаи студирала во Сент Сесилија четири години. Во тоа време, таа течно зборувала англиски и го прифатила католицизмот. Била вклучена во Легијата на Марија, чии членови се обидувале „да му служат на Бога служејќи им на другите луѓе“.<ref>''Unbowed'', pp. 60–61.</ref> Студирајќи во Сент Сесилија, таа била заштитена од тековното востание на Мау Мау, што ја принудило нејзината мајка да се пресели од нивниот дом во село во Ихите.<ref>''Unbowed'', pp. 63–69.</ref> Кога ги завршила студиите таму во 1956 година, била оценета прва во своето одделение и добила прием во единственото католичко средно училиште за девојки во Кенија, средното училиште Лорето во Лимуру.<ref>''Unbowed'', p. 69.</ref> По враќањето во Кенија, Матаи го отфрлила своето име, претпочитајќи да биде позната по нејзиното родено име Вангари Мута.<ref>''Unbowed'', p. 96.</ref> Кога пристигнала на универзитетот за да ја започне својата нова работа, ја известиле дека таа била дадена на некој друг. Матаи веруваше дека ова е поради родовата и племенската пристрасност.<ref>''Unbowed'', p. 101.</ref> По двомесечно барање работа, професорот Рајнхолд Хофман, од Универзитетот во Гисен во Германија, ѝ понуди работа како истражувачки асистент во одделот за [[Хистологија|микроанатомија]] на новоформираниот Оддел за ветеринарна анатомија на Факултетот за ветеринарна медицина на Универзитетскиот колеџ во Најроби.<ref>''Unbowed'', p. 102.</ref> Во април 1966 година, таа го запознала Мванги Матаи, друг Кениец кој студирал во Америка, кој подоцна станал нејзин сопруг.<ref>''Unbowed'', p. 105.</ref> Изнајмила и мала продавница во градот и основала општа продавница во која работеле нејзините сестри. Во 1967 година, на повик на професорот Хофман, таа отпатувала на Универзитетот во Гисен во Германија во потрага по докторат. Студирала и на Гисен и на Универзитетот во Минхен. Во пролетта 1969 година, таа се вратила во [[Најроби|Најроби за]] да ги продолжи студиите на Универзитетскиот колеџ во Најроби како асистент предавач. Во мај, таа и Мванги Матаи (сопруг) се венчале.<ref>''Unbowed'', pp. 106–109.</ref> Подоцна истата година, таа забременила со своето прво дете, а нејзиниот сопруг водел кампања за место во парламентот, која подоцна ја изгубил. За време на изборите, Том Мбоја, кој бил клучен во основањето на програмата што ја испрати во странство, бил убиен. Ова доведе до тоа претседателот на Кенија делотворно да стави крај на повеќепартиската демократија во Кенија. Набргу потоа се роди нејзиниот прв син Ваверу.<ref>''Unbowed'', pp. 109–11.</ref> Во 1971 година, таа стана првата [[Источна Африка|жена од Источна Африка]] која добила докторат, нејзиниот докторат по ветеринарна анатомија,<ref name="UNCCD">[http://www.unccd.int/IYDD/documents/iydd_docs/WANGARIMAATHAICV.pdf UNCCD profile of Wangari Maathai] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110927152236/http://www.unccd.int/IYDD/documents/iydd_docs/WANGARIMAATHAICV.pdf|date=27 September 2011}}. Retrieved 10 April 2009</ref> од Универзитетскиот колеџ во Најроби, кој станал Универзитетот во Најроби следната година. Ја завршила својата дисертација за развој и диференцијација на гонадите кај говедата.<ref>''Unbowed'', p. 112.</ref> Нејзината ќерка Ванџира е родена во декември 1971 година. == 1972–1977: Активизам и политички живот == Матаи продолжила да предава во Најроби, станувајќи виш предавач по анатомија во 1975 година, претседател на Катедрата за ветеринарна анатомија во 1976 година и вонреден професор во 1977 година. Таа била првата жена во Најроби назначена на која било од овие позиции.<ref name="NobelBio">[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2004/maathai-bio.html Wangari Maathai, the Nobel Peace Prize 2004] Nobel Foundation. Retrieved 24 February 2009.</ref> За тоа време, таа водела кампања за еднакви придобивки за жените кои работат во персоналот на универзитетот, одејќи дотаму да го претвори здружението на академскиот кадар на универзитетот во синдикат, за да преговара за бенефиции. Судовите ја одбиле оваа понуда, но многу од нејзините барања за еднакви придобивки подоцна биле исполнети.<ref>''Unbowed'', pp. 114–118.</ref> Покрај нејзината работа на Универзитетот во Најроби, Матаи била вклучена во голем број граѓански организации во раните 1970-ти. Таа била член на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|здружението на Црвениот крст]] на Кенија, и станала негов директор во 1973 година. Таа исто така била член на Здружението на универзитетски жени во Кенија. По формирањето на Центарот за врски со животната средина во 1974 година, од Матаи било побарано да биде член на локалниот одбор, а на крајот станала претседател на одборот. Центарот за врски со животната средина работел на промовирање на учеството на невладините организации во работата на Програмата за животна средина на Обединетите нации (UNEP), чие седиште било основано во Најроби по Конференцијата на Обединетите нации за човековата животна средина одржана во [[Стокхолм]] во 1972 година. Матаи, исто така, се приклучила на Националниот совет на жени на Кенија (НСЖК).<ref>''Unbowed'', pp. 119–122.</ref> Преку нејзината работа во овие различни волонтерски здруженија, на Матаи и станало очигледно дека коренот на повеќето проблеми на Кенија е деградацијата на животната средина.<ref>''Unbowed'', pp. 124–125.</ref> Во 1974 година, семејството на Матаи се проширило и го вклучило нејзиното трето дете, синот Мута. Нејзиниот сопруг повторно водел кампања за место во Парламентот, надевајќи се дека ќе ја претставува изборната единица Лангата, и победил. За време на неговата кампања, тој ветил дека ќе најде решение за да ја ограничи зголемената невработеност во Кенија. Овие ветувања ја наведоа Матаи да ги поврзе нејзините идеи за обновување на животната средина со обезбедување работни места за невработените и доведоа до основање на Инвајркер Лтд. бизнис кој вклучува садење дрвја за зачувување на животната средина, вклучувајќи обични луѓе во процесот. Ова довело до засадување на нејзиниот прв расадник за дрвја, заедно со владиниот расадник во шумата Карура. Envirocare наишол на повеќе проблеми, првенствено справување со финансирање. Проектот не успеал. Сепак, преку разговори во врска со Envirocare и нејзината работа во Центарот за врски со животната средина, УНЕП и овозможил на Матаи да отиде на првата конференција на ОН за човечки населби, позната како Живеалиште I, во јуни 1976 година.<ref>''Unbowed'', pp. 125–129.</ref> Во 1977 година, Матаи разговарала со НСЖК во врска со нејзиното присуство на Живеалиште I. Таа предложила дополнително садење дрвја, што советот го поддржал. На 5 јуни 1977 година, одбележувајќи го Светскиот ден на животната средина, НСЖК марширале во поворка од меѓународниот конференциски центар Кенија во центарот на Најроби до паркот Камукуњи на периферијата на градот, каде што засадиле седум дрвја во чест на лидерите на историските заедници. Ова бил првиот настан на движењето Зелен појас.<ref>''Unbowed'', pp. 130–132.</ref> Матаи ги охрабрила жените од Кенија да засадат расадници низ целата земја, барајќи ги блиските шуми за семиња за да растат дрвја родени во областа. Таа се согласила да им исплати на жените мала стипендија за секое расадче кое подоцна би се засадило на друго место.<ref>''Unbowed'', pp. 134–137.</ref> Во нејзината книга од 2010 година, ''Обновување на Земјата: Духовни вредности за лекување на себеси и светот'', таа разговара за влијанието на Движењето Зелен појас, објаснувајќи дека семинарите за граѓански и еколошки на групата ја истакнале „важноста заедниците да преземат одговорност за своите постапки и да се мобилизираат за одговори на нивните локални потреби“, и додава: „Сите ние треба да работиме напорно за да направиме разлика во нашите соседства, региони и земји, како и во светот како целина. Тоа значи да се погрижиме да работиме напорно, да соработуваме едни со други и да се направиме подобри агенти за промена.“ <ref>Snyder, Laurie. "[https://thecontemplativetraveler.wordpress.com/2016/10/09/god-is-green-as-well-as-good-how-nobel-laureate-wangari-maathai-changed-the-world/ God Is Green as Well as Good: How Nobel Laureate Wangari Maathai Changed the World One Tree at a Time]." ''The Contemplative Traveler'', 9 October 2016.</ref> Во оваа книга, таа експлицитно се занимава со религиозните традиции, вклучително и домородната кикују религија и христијанството, мобилизирајќи ги како ресурси за еколошко размислување и активизам.<ref>{{Наведено списание|last=van Klinken|first=Adriaan|date=24 May 2021|title=Wangari Maathai's Environmental Bible as an African Knowledge: Eco-spirituality, Christianity, and Decolonial Thought|journal=Eastern African Literary and Cultural Studies|pages=1–20|doi=10.1080/23277408.2021.1922129|issn=2327-7408|doi-access=free}}</ref> === Движењето ''Грин Белт'' === Матаи се преселила во мал дом и се фокусирала на НСЖК пред повторно да се вработи. Во текот на нејзината работа преку НСЖК, таа имала можност да биде партнер со извршниот директор на Норвешкото шумарско друштво, Вилхелм Елсруд. Матаи стана координатор. Заедно со партнерството за Норвешкото шумарско друштво, движењето доби и „семенски пари“ од Доброволниот фонд на Обединетите нации за жени. Овие средства овозможија да се прошири движењето, да се ангажираат дополнителни вработени кои ќе го надгледуваат работењето и да продолжи да се плаќа мала стипендија за жените кои саделе садници низ целата земја. Тоа и овозможи да ги усоврши операциите на движењето, плаќајќи им мала стипендија на сопрузите и синовите на жените кои биле писмени и способни да водат точна евиденција за засадените садници.<ref>''Unbowed'', pp. 168–173.</ref> ОН ја одржа третата глобална женска конференција во Најроби. За време на конференцијата, Матаи организирала семинари и презентации за да ја опише работата што ја вршеше Движењето зелен појас во Кенија. Таа ги придружуваше делегатите да ги видат расадниците и да засадат дрвја. Таа се сретна со Пеги Снајдер, шеф на УНИФЕМ, и Хелви Сипила, првата жена назначена за помошник генерален секретар на ОН. Конференцијата помогна да се прошири финансирањето на Движењето Зелен појас и доведе до етаблирање на движењето надвор од Кенија. Во 1986 година, со финансирање од УНЕП, движењето се прошири низ цела Африка и доведе до основање на Пан-африканската мрежа на зелениот појас. Четириесет и пет претставници од петнаесет африкански земји отпатувале во Кенија во текот на следните три години за да научат како да воспостават слични програми во нивните земји за борба против опустинувањето, уништувањето на шумите, кризите со вода и гладот во руралните средини. Вниманието кое движењето го добил во медиумите доведе до тоа Матаи да биде почестена со бројни награди. Владата на Кенија, сепак, побарала Движењето Зелен појас да се одвои од НСЖК, сметајќи дека второто треба да се фокусира исклучиво на женските прашања, а не на животната средина. Затоа, во 1987 година, Матаи се повлекла од функцијата претседател на НСЖК и се фокусирала на новоодвоената невладина организација.<ref>''Unbowed'', pp. 175–179.</ref> == Нобеловата награда за мир 2004 година == Вангари Матаи ја доби Нобеловата награда за мир во 2004 година за нејзиниот „придонес за одржливиот развој, демократијата и мирот“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2004/maathai/26050-wangari-maathai-nobel-lecture-2004/|title=The Nobel Peace Prize 2004|work=NobelPrize.org|language=en-US|accessdate=20 July 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/11/africa-nobel-prize-winners-list-191116072848445.html|title=Africa's Nobel Prize winners: A list|work=www.aljazeera.com|accessdate=20 July 2020}}</ref> Матаи е првата Африканка која ја освоила престижната награда.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2019/02/23/us/african-american-women-in-history/index.html|title=Black History Month: 10 black women you should know about|last=Maxouris|first=Christina|date=23 February 2019|work=CNN|accessdate=20 July 2020}}</ref> Според волјата на Нобел, наградата за мир ќе се додели на личноста која во претходната година „направила најмногу или најдобра работа за братство меѓу народите, за укинување или намалување на постојаните армии и за одржување и промовирање на мирот. конгреси“. Помеѓу 1901 и 2018 година, само 52 Нобелови награди се доделени на жени, додека 852 Нобелови награди се доделени на мажи. Преку нејзините значајни напори, Вангари Матаи станала првата африканска жена и првата екологистка што ја добила наградата за мир. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Матаи, Вангари}} [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Нобеловки]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за мир]] [[Категорија:Починати во 2011 година]] [[Категорија:Родени во 1940 година]] [[Категорија:Статии со микроформати hAudio]] [[Категорија:Кениски нобеловци]] 99xt2njt600d5390rw6vuotf2hi2jdt 0 1283841 5591750 5060501 2026-07-14T06:05:27Z Bjankuloski06 332 5591750 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Biome_map_06.svg|алт=See caption|десно|мини|350x350пкс| Глобална карта на субарктичкиот регион]] '''Субарктички појас''' — регион на [[Северна полутопка|северната полутопка]] веднаш јужно од [[Арктик]]от и се совпаѓа со голем дел од [[Алјаска]], [[Канада]], [[Исланд]], северот на [[Скандинавија]], [[Сибир]], [[Шетландски Острови|Шетландските Острови]] и Кернгормс. Општо, субарктичките региони паѓаат помеѓу 50°С и 70°С по [[географска ширина]], во зависност од локалната клима. Врнежите се слаби, а вегетацијата е карактеристична на [[тајга]]та. Дневната светлина на овие географски широчини е доста екстремна помеѓу летото и зимата. Во близина на летниот [[сонцестој]], на пример, субарктичките региони доживуваат целоноќен период на граѓански, наутички или астрономски самрак, бидејќи сонцето никогаш не се спушта повеќе од 18 степени под хоризонтот. Ноќните облаци најдобро се забележуваат во овој опсег на географска ширина. == Климата и почвите == [[Податотека:Larix_laricina.jpg|десно|мини|250x250пкс| Субарктичка вегетација во Канада]] Субарктичките температури се над 10&nbsp;°C најмалку еден, а најмногу три месеци во годината. Има мало присуство на врнежи поради ниската содржина на влага во студениот воздух. Врнежите обично се поголеми во потоплите месеци. Освен во највлажните области ледниците не се големи поради недостаток на зимски врнежи. Доминантните почвени редови се [[подзол]]и и на север, гелизоли. Субарктичките региони често се одликуваат со [[Тајга|шумска вегетација од тајга]], во [[северна Норвешка]] има и широколисни шуми и доминантната вегетација се одликува со тревни површини. Постојат само неколку видови на големи копнени [[цицачи]] во субарктичките региони, од кои најважни се елен, [[лос]], [[Мечка|мечки]], [[ирвас]]и и [[Волк|волци]]. [[Земјоделство]]то главно е ограничено на [[сточарство]], иако во некои области може да се одгледува [[јачмен]]. Канада и Сибир се многу богати со минерали, особено со [[никел]], [[молибден]], [[кобалт]], [[олово]], [[цинк]] и [[ураниум]], додека Големите брегови и [[Охотско Море|Охотското Море]] се два од најбогатите риболовни центри во светот и обезбедуваат поддршка за многу мали градови. Освен оние области во непосредна близина на топлите [[Морска струја|океански струи]], речиси секогаш има постојан вечен мраз поради многу студените зими. Ова значи дека градењето во повеќето субарктички региони е многу тешко и скапо: градовите се многу малку ([[Мурманск]] е најголем) и генерално мали, истовремено нема многу [[пат]]иштата. Субарктичкиот железнички транспорт постои само во Европа (линии до Нарвик и Мурманск) и линијата [[Нориљск]] - Дудинка во северен Сибир. == Економија == [[Податотека:Fagerfjeliet.jpg|десно|мини|320x320пкс| Во [[Феноскандија]] и северозападна [[Русија]], океанските влијанија ги ублажуваат зимските температури; недостатокот на вечен мраз им овозможува на земјоделството и инфраструктурата. Ленвик, Норвешка, на 69°С.]] Освен во неколку делови од [[Европа]] каде што зимите се релативно благи поради преовладувачките шеми на ветерот и океанската струја, субарктичките региони не биле истражени дури до 18 и 19 век. Дури и тогаш, тешкотијата на транспортот гарантирала дека неколку населби (повеќето создадени за [[рударство]]) траеле долго. [[Транссибирска железница|Транссибирската железница]], која го заобиколува работ на регионот, дала голем поттик за руското населување во субарктикот, како и интензивната индустријализација под [[Јосиф Сталин]], која се потпирала на огромните минерални ресурси на [[Средносибирска Висорамнина|Средносибирската висорамнина]]. Денес, многу градови во субарктичка Русија нагло опаднале со затворањето на рудниците. [[Туризам|Туризмот]] во последниве години станал главен извор на приходи за повеќето земји од субарктикот поради прекрасните, генерално глацијални, пејзажи толку карактеристични за регионот. Повеќето области во субарктикот се меѓу најскапите места во светот за посета, и поради високите трошоци за живот и поради непристапноста. Сепак, големите можности за рекреација на отворено привлекуваат сè поголем број патници. Во исто време, постарите индустрии на субарктикот (риболов, рударство, хидроелектрична енергија) се загрозени и од противењето на животната средина и од [[Прекумерен риболов|прекумерниот риболов]] што доведува до исцрпени залихи на комерцијално важни видови. == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20080525080242/http://www.uwsp.edu/geo/faculty/ritter/geog101/textbook/climate_systems/subarctic.html „Субарктичка клима“] во: Ритер, Мајкл Е. ''Физичка средина: вовед во физичка географија'' . 2006 година. [[Категорија:Географија на САД]] [[Категорија:Географија на Финска]] [[Категорија:Географија на Шведска]] [[Категорија:Географија на Норвешка]] [[Категорија:Географија на Исланд]] [[Категорија:Области во Канада]] [[Категорија:Арктик]] [[Категорија:Географија на Арктикот]] [[Категорија:Региони во Азија]] qtdsebwgaf2irkvatyq8jjdy9i0x0r2 5591751 5591750 2026-07-14T06:05:48Z Bjankuloski06 332 5591751 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Biome_map_06.svg|алт=See caption|десно|мини|350x350пкс| Глобална карта на субарктичкиот регион]] '''Субарктички појас''' — регион на [[Северна полутопка|северната полутопка]] веднаш јужно од [[Арктик]]от и се совпаѓа со голем дел од [[Алјаска]], [[Канада]], [[Исланд]], северот на [[Скандинавија]], [[Сибир]], [[Шетландски Острови|Шетландските Острови]] и [[Кернгормс]]. Општо, субарктичките региони паѓаат помеѓу 50°С и 70°С по [[географска ширина]], во зависност од локалната клима. Врнежите се слаби, а вегетацијата е карактеристична на [[тајга]]та. Дневната светлина на овие географски широчини е доста екстремна помеѓу летото и зимата. Во близина на летниот [[сонцестој]], на пример, субарктичките региони доживуваат целоноќен период на граѓански, наутички или астрономски самрак, бидејќи сонцето никогаш не се спушта повеќе од 18 степени под хоризонтот. Ноќните облаци најдобро се забележуваат во овој опсег на географска ширина. == Климата и почвите == [[Податотека:Larix_laricina.jpg|десно|мини|250x250пкс| Субарктичка вегетација во Канада]] Субарктичките температури се над 10&nbsp;°C најмалку еден, а најмногу три месеци во годината. Има мало присуство на врнежи поради ниската содржина на влага во студениот воздух. Врнежите обично се поголеми во потоплите месеци. Освен во највлажните области ледниците не се големи поради недостаток на зимски врнежи. Доминантните почвени редови се [[подзол]]и и на север, гелизоли. Субарктичките региони често се одликуваат со [[Тајга|шумска вегетација од тајга]], во [[северна Норвешка]] има и широколисни шуми и доминантната вегетација се одликува со тревни површини. Постојат само неколку видови на големи копнени [[цицачи]] во субарктичките региони, од кои најважни се елен, [[лос]], [[Мечка|мечки]], [[ирвас]]и и [[Волк|волци]]. [[Земјоделство]]то главно е ограничено на [[сточарство]], иако во некои области може да се одгледува [[јачмен]]. Канада и Сибир се многу богати со минерали, особено со [[никел]], [[молибден]], [[кобалт]], [[олово]], [[цинк]] и [[ураниум]], додека Големите брегови и [[Охотско Море|Охотското Море]] се два од најбогатите риболовни центри во светот и обезбедуваат поддршка за многу мали градови. Освен оние области во непосредна близина на топлите [[Морска струја|океански струи]], речиси секогаш има постојан вечен мраз поради многу студените зими. Ова значи дека градењето во повеќето субарктички региони е многу тешко и скапо: градовите се многу малку ([[Мурманск]] е најголем) и генерално мали, истовремено нема многу [[пат]]иштата. Субарктичкиот железнички транспорт постои само во Европа (линии до Нарвик и Мурманск) и линијата [[Нориљск]] - Дудинка во северен Сибир. == Економија == [[Податотека:Fagerfjeliet.jpg|десно|мини|320x320пкс| Во [[Феноскандија]] и северозападна [[Русија]], океанските влијанија ги ублажуваат зимските температури; недостатокот на вечен мраз им овозможува на земјоделството и инфраструктурата. Ленвик, Норвешка, на 69°С.]] Освен во неколку делови од [[Европа]] каде што зимите се релативно благи поради преовладувачките шеми на ветерот и океанската струја, субарктичките региони не биле истражени дури до 18 и 19 век. Дури и тогаш, тешкотијата на транспортот гарантирала дека неколку населби (повеќето создадени за [[рударство]]) траеле долго. [[Транссибирска железница|Транссибирската железница]], која го заобиколува работ на регионот, дала голем поттик за руското населување во субарктикот, како и интензивната индустријализација под [[Јосиф Сталин]], која се потпирала на огромните минерални ресурси на [[Средносибирска Висорамнина|Средносибирската висорамнина]]. Денес, многу градови во субарктичка Русија нагло опаднале со затворањето на рудниците. [[Туризам|Туризмот]] во последниве години станал главен извор на приходи за повеќето земји од субарктикот поради прекрасните, генерално глацијални, пејзажи толку карактеристични за регионот. Повеќето области во субарктикот се меѓу најскапите места во светот за посета, и поради високите трошоци за живот и поради непристапноста. Сепак, големите можности за рекреација на отворено привлекуваат сè поголем број патници. Во исто време, постарите индустрии на субарктикот (риболов, рударство, хидроелектрична енергија) се загрозени и од противењето на животната средина и од [[Прекумерен риболов|прекумерниот риболов]] што доведува до исцрпени залихи на комерцијално важни видови. == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20080525080242/http://www.uwsp.edu/geo/faculty/ritter/geog101/textbook/climate_systems/subarctic.html „Субарктичка клима“] во: Ритер, Мајкл Е. ''Физичка средина: вовед во физичка географија'' . 2006 година. [[Категорија:Географија на САД]] [[Категорија:Географија на Финска]] [[Категорија:Географија на Шведска]] [[Категорија:Географија на Норвешка]] [[Категорија:Географија на Исланд]] [[Категорија:Области во Канада]] [[Категорија:Арктик]] [[Категорија:Географија на Арктикот]] [[Категорија:Региони во Азија]] popfnm87p4mfvug60amouhheat5m751 5591752 5591751 2026-07-14T06:05:55Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Субарктичка зона]] на [[Субарктички појас]] 5591751 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Biome_map_06.svg|алт=See caption|десно|мини|350x350пкс| Глобална карта на субарктичкиот регион]] '''Субарктички појас''' — регион на [[Северна полутопка|северната полутопка]] веднаш јужно од [[Арктик]]от и се совпаѓа со голем дел од [[Алјаска]], [[Канада]], [[Исланд]], северот на [[Скандинавија]], [[Сибир]], [[Шетландски Острови|Шетландските Острови]] и [[Кернгормс]]. Општо, субарктичките региони паѓаат помеѓу 50°С и 70°С по [[географска ширина]], во зависност од локалната клима. Врнежите се слаби, а вегетацијата е карактеристична на [[тајга]]та. Дневната светлина на овие географски широчини е доста екстремна помеѓу летото и зимата. Во близина на летниот [[сонцестој]], на пример, субарктичките региони доживуваат целоноќен период на граѓански, наутички или астрономски самрак, бидејќи сонцето никогаш не се спушта повеќе од 18 степени под хоризонтот. Ноќните облаци најдобро се забележуваат во овој опсег на географска ширина. == Климата и почвите == [[Податотека:Larix_laricina.jpg|десно|мини|250x250пкс| Субарктичка вегетација во Канада]] Субарктичките температури се над 10&nbsp;°C најмалку еден, а најмногу три месеци во годината. Има мало присуство на врнежи поради ниската содржина на влага во студениот воздух. Врнежите обично се поголеми во потоплите месеци. Освен во највлажните области ледниците не се големи поради недостаток на зимски врнежи. Доминантните почвени редови се [[подзол]]и и на север, гелизоли. Субарктичките региони често се одликуваат со [[Тајга|шумска вегетација од тајга]], во [[северна Норвешка]] има и широколисни шуми и доминантната вегетација се одликува со тревни површини. Постојат само неколку видови на големи копнени [[цицачи]] во субарктичките региони, од кои најважни се елен, [[лос]], [[Мечка|мечки]], [[ирвас]]и и [[Волк|волци]]. [[Земјоделство]]то главно е ограничено на [[сточарство]], иако во некои области може да се одгледува [[јачмен]]. Канада и Сибир се многу богати со минерали, особено со [[никел]], [[молибден]], [[кобалт]], [[олово]], [[цинк]] и [[ураниум]], додека Големите брегови и [[Охотско Море|Охотското Море]] се два од најбогатите риболовни центри во светот и обезбедуваат поддршка за многу мали градови. Освен оние области во непосредна близина на топлите [[Морска струја|океански струи]], речиси секогаш има постојан вечен мраз поради многу студените зими. Ова значи дека градењето во повеќето субарктички региони е многу тешко и скапо: градовите се многу малку ([[Мурманск]] е најголем) и генерално мали, истовремено нема многу [[пат]]иштата. Субарктичкиот железнички транспорт постои само во Европа (линии до Нарвик и Мурманск) и линијата [[Нориљск]] - Дудинка во северен Сибир. == Економија == [[Податотека:Fagerfjeliet.jpg|десно|мини|320x320пкс| Во [[Феноскандија]] и северозападна [[Русија]], океанските влијанија ги ублажуваат зимските температури; недостатокот на вечен мраз им овозможува на земјоделството и инфраструктурата. Ленвик, Норвешка, на 69°С.]] Освен во неколку делови од [[Европа]] каде што зимите се релативно благи поради преовладувачките шеми на ветерот и океанската струја, субарктичките региони не биле истражени дури до 18 и 19 век. Дури и тогаш, тешкотијата на транспортот гарантирала дека неколку населби (повеќето создадени за [[рударство]]) траеле долго. [[Транссибирска железница|Транссибирската железница]], која го заобиколува работ на регионот, дала голем поттик за руското населување во субарктикот, како и интензивната индустријализација под [[Јосиф Сталин]], која се потпирала на огромните минерални ресурси на [[Средносибирска Висорамнина|Средносибирската висорамнина]]. Денес, многу градови во субарктичка Русија нагло опаднале со затворањето на рудниците. [[Туризам|Туризмот]] во последниве години станал главен извор на приходи за повеќето земји од субарктикот поради прекрасните, генерално глацијални, пејзажи толку карактеристични за регионот. Повеќето области во субарктикот се меѓу најскапите места во светот за посета, и поради високите трошоци за живот и поради непристапноста. Сепак, големите можности за рекреација на отворено привлекуваат сè поголем број патници. Во исто време, постарите индустрии на субарктикот (риболов, рударство, хидроелектрична енергија) се загрозени и од противењето на животната средина и од [[Прекумерен риболов|прекумерниот риболов]] што доведува до исцрпени залихи на комерцијално важни видови. == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20080525080242/http://www.uwsp.edu/geo/faculty/ritter/geog101/textbook/climate_systems/subarctic.html „Субарктичка клима“] во: Ритер, Мајкл Е. ''Физичка средина: вовед во физичка географија'' . 2006 година. [[Категорија:Географија на САД]] [[Категорија:Географија на Финска]] [[Категорија:Географија на Шведска]] [[Категорија:Географија на Норвешка]] [[Категорија:Географија на Исланд]] [[Категорија:Области во Канада]] [[Категорија:Арктик]] [[Категорија:Географија на Арктикот]] [[Категорија:Региони во Азија]] popfnm87p4mfvug60amouhheat5m751 1 1284792 5591754 4699261 2026-07-14T06:05:55Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Субарктичка зона]] на [[Разговор:Субарктички појас]] 4699261 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{Вики Клуб}} fmfd2stxmmu6bqaumz8yml8bh5zjn49 10 1286003 5591733 4705140 2026-07-14T05:52:28Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5591733 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ел Греко | title = [[Ел Греко]] |image = [[Податотека: El Greco - Portrait of a Man - WGA10554.jpg |80px|]] | titlestyle = background: #EEDD82 | basestyle = background: #EAEAAE | bodyclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} | above = * [[Список на дела од Ел Греко|Список на дела]] * [[Уметноста на Ел Греко |Уметнички преглед]] * [[Посмртна слава на Ел Греко |Посмртна слава]] | group1 = Слики | list1 = * ''[[Поклонение на трите крала (Ел Греко)|Поклонение на трите крала]]'' (околу 1565–1567) * ''[[Успение на Пресвета Богородица (Ел Греко)|Успение на Пресвета Богородица]]'' (1565–1566) * ''Исцелување на човек роден слеп'' ** [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Дрезден)|Дрезден, 1567]] ** [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Парма)|Парма, околу 1573]] * ''[[Моденски триптих]]'' (1567–1569) * ''[[Тајната вечера (Ел Греко)|Тајната вечера]]'' (1568) * ''[[Бегство во Египет (Ел Греко)|Бегство во Египет]]'' (1570) * ''Благовештение'' ** [[Благовештение (Ел Греко, Прадо, 1570)|Прадо, 1570]] ** [[Благовештение (Ел Греко, Музеј Тисен-Борнемиса)|Мадрид, 1575–1576]] ** [[Благовештение (Ел Греко, Иљескас)|Иљескас, 1600–1605]] * ''Прочистување на храмот'' ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Вашингтон)|Вашингтон, 1570]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Минеаполис)|Минеаполис, 1570]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Њујорк)|Њујорк, 1595–1600]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Лондон)|Лондон, 1600]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Мадрид)|Мадрид 1609]] * ''[[Бајка (Ел Греко)|Бајка]]'' (1570–1575) * ''[[Положување во гробот на Христос (Ел Греко)|Положување во гробот на Христос]]'' (1570–1576) * ''[[Момче пали свеќа]]'' (1571–1572) * ''[[Пиета (Ел Греко)|Пиета]]'' (1571–1576) * ''[[Покајничка Магдалена (Ел Греко)|Покајничка Магдалена]]'' (1576–1578) * ''[[Свети Себастијан (Ел Греко, 1576–1579)|Свети Себастијан]]'' (1576–1579) * [[Олтарно дело во Санто Доминго ел Антигво]] (1577) * ''[[Визијата на Богородица на Свети Лоренс]]'' (1577) * ''[[Богопочит на светото име Исусово]]'' (1577–1579) * ''[[Вознесение на Пресвета Богородица (Ел Греко)|Вознесение на Пресвета Богородица]]'' (1577–1579) * ''[[Соблекување на облеката Христова]]'' (1577–1579) * ''[[Свети Антониј од Падова (Ел Греко)|Свети Антониј од Падова]]'' (1580) * ''Носење на крстот'' ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Њујорк)|Њујорк, околу 1580]] ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Барселона)|Барселона, 1590–1595]] ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Мадрид)|Мадрид, 1597–1600]] * ''[[Мачеништвото на Свети Маврикиј]]'' (1580–1582) * ''Солзите на Свети Петар'' ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Барнард Касл)|Барнард Касл, 1580–1589]] ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Мексико Сити)|Мексико Сити, 1587–1596]] ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Осло)|Осло, околу 1590]] * ''[[Погреб на грофот Оргас]]'' (1586) * ''[[Светото семејство (Ел Греко, Музеј Санта Круз)|Светото семејство]]'' (1586–1588) * ''[[Светото лице Исусово (Ел Греко)|Светото лице Исусово]]'' (1586–1595) * ''[[Свети Петар и Павле (Ел Греко)|Свети Петар и Павле]]'' (1587–1592) * ''[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Лондон)|Молитва во Маслиновата Гора]]'' (Лондон) (1590) * ''[[Распнатиот Христос со двајца дарители]]'' (околу 1590) * ''[[Покајнички Свети Петар]]'' (околу 1590–1595) * ''[[Пресвета Богородица (Ел Греко, Стразбур)|Пресвета Богородица (Mater Dolorosa)]]'' (околу 1594–1604) * ''[[Светото семејство (Ел Греко, Hospital de Tavera)|Светото семејство]]'' (околу 1595) * ''[[Христос се збогува од мајка си (Ел Греко)|Христос се збогува од мајка си]]'' (1595) * [[Олтарно дело на дона Марија де Арагон]] (1596–1599) * ''[[Поглед на Толедо (Ел Греко)|Поглед на Толедо]]'' (1596–1600) * ''[[Свети Мартин и просјак (Ел Греко)|Свети Мартин и просјак]]'' (1597–1599) * ''[[Алегорија на камалдулскиот ред]]'' (околу 1597) * ''[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Андухар)|Молитва во Маслиновата Гора]]'' (Андухар) (1597–1607) * ''[[Свети Јован Крстител (Ел Греко)|Свети Јован Крстител]]'' (1597–1607) * ''[[Свети Јован Евангелист и Свети Франциск]]'' (околу 1600) * ''[[Рождество (Ел Греко)|Рождество]]'' (1603–1605) * ''[[Венчавката на Богородица (Ел Греко)|Венчавката на Богородица]]'' (1603–1607) * ''[[Свети Петар (Ел Греко)|Свети Петар]]'' (1608) * ''[[Поглед и план на Толедо]]'' (1608) * ''[[Концерт на ангели]]'' (1608) * ''[[Апостол Свети Тома (Ел Греко)|Апостол Свети Тома]]'' (1608–1614) * ''[[Отворање на петтиот печат]]'' (1608–1614) * ''[[Свети Јероним (Ел Греко)|Свети Јероним]]'' (1609) * ''[[Свети Илдефонс (Ел Греко, Ел Ескоријал)|Свети Илдефонс]]'' (1609) * ''[[Свети Лука (Ел Греко)|Свети Лука]]'' (1610–1614) * ''[[Лаокоон (Ел Греко)|Лаокоон]]'' (1610–1614) * ''[[Свети Павле (Ел Греко)|Свети Павле]]'' (1610–1614) * ''[[Свети Себастијан (Ел Греко, 1610–1614)|Свети Себастијан]]'' (1610–1614) * ''[[Поклонение на пастирите (Ел Греко, Мадрид)|Поклонение на пастирите]]'' (1612–1614) * ''[[Хулијан Ромеро и Свети Јулијан]]'' (1612–1614) |group2 = Портрети |list2 = * ''[[Портрет на Винченцо Анастаги]]'' (1571–1576) * ''[[Благородник со раката на градите]]'' (околу 1580) * ''[[Портрет на доктор]]'' (1582–1585) * ''[[Портрет на господин (Ел Греко)|Портрет на господин]]'' (околу 1586) * ''[[Портрет на постар човек]]'' (1587–1600) * ''[[Портрет на Антонио де Коварубијас]]'' (1595–1600) * ''[[Автопортрет (Ел Греко)|Автопортрет]]'' (1595–1600) * ''[[Портрет на млад благородник]]'' (1600–1605) * ''[[Портрет на Фернандо Нињо де Гевара|Кардинал Фернандо Нињо де Гевара]]'' (околу1600) * ''[[Портрет на непознат господин (Ел Греко)|Портрет на непознат господин]]'' (1603–1607) * ''[[Портрет на Фрај Ортенсио Феликс Паравасино]]'' (1609) * ''[[Портрет на Хуан Пардо де Тавера]]'' (1609) * ''[[Портрет на Херонимо де Севаљос]]'' (1609–1613) * ''[[Портрет на Франсиско де Пиза]]'' (1610–1614) |group3 = Музеи |list3 = * [[Музеј Ел Греко, Толедо]] * [[Музеј на Ел Греко|Музеј на Ел Греко, Крит]] |group4 = Поврзано |list4 = * [[Хорхе Мануел Теотокополи | Хорхе Мануел Теотокополи (син)]] * [[Ел Греко (филм од 1966)|''Ел Греко'' (филм од 1966)]] * [[Ел Греко (филм од 2007 film)|''Ел Греко'' (филм од 2007)]] * [[Грешка на Ел Греко]] | below = }}<noinclude> {{расклоп}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ел Греко}} [[Категорија:Предлошки за сликари]] [[Категорија:Предлошки за шпански уметници]] [[Категорија:Предлошки за грчки уметници]] </noinclude> 2yvy1tmnb5lpf98yluo0qzsbt6tjqes 5591747 5591733 2026-07-14T06:01:39Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5591747 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ел Греко | title = [[Ел Греко]] |image = [[Податотека: El Greco - Portrait of a Man - WGA10554.jpg |80px|]] | titlestyle = background: #EEDD82 | basestyle = background: #EAEAAE | bodyclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} | above = * [[Список на дела од Ел Греко|Список на дела]] * [[Уметноста на Ел Греко |Уметнички преглед]] * [[Посмртна слава на Ел Греко |Посмртна слава]] | group1 = Слики | list1 = * ''[[Поклонение на трите крала (Ел Греко)|Поклонение на трите крала]]'' (околу 1565–1567) * ''[[Успение на Пресвета Богородица (Ел Греко)|Успение на Пресвета Богородица]]'' (1565–1566) * ''Исцелување на човек роден слеп'' ** [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Дрезден)|Дрезден, 1567]] ** [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Парма)|Парма, околу 1573]] * ''[[Моденски триптих]]'' (1567–1569) * ''[[Тајната вечера (Ел Греко)|Тајната вечера]]'' (1568) * ''[[Бегство во Египет (Ел Греко)|Бегство во Египет]]'' (1570) * ''Благовештение'' ** [[Благовештение (Ел Греко, Прадо, 1570)|Прадо, 1570]] ** [[Благовештение (Ел Греко, Музеј Тисен-Борнемиса)|Мадрид, 1575–1576]] ** [[Благовештение (Ел Греко, Иљескас)|Иљескас, 1600–1605]] * ''Прочистување на храмот'' ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Вашингтон)|Вашингтон, 1570]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Минеаполис)|Минеаполис, 1570]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Њујорк)|Њујорк, 1595–1600]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Лондон)|Лондон, 1600]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Мадрид)|Мадрид 1609]] * ''[[Бајка (Ел Греко)|Бајка]]'' (1570–1575) * ''[[Положување во гробот на Христос (Ел Греко)|Положување во гробот на Христос]]'' (1570–1576) * ''[[Момче пали свеќа]]'' (1571–1572) * ''[[Пиета (Ел Греко)|Пиета]]'' (1571–1576) * ''[[Покајничка Магдалена (Ел Греко)|Покајничка Магдалена]]'' (1576–1578) * ''[[Свети Себастијан (Ел Греко, 1576–1579)|Свети Себастијан]]'' (1576–1579) * [[Олтарно дело во Санто Доминго ел Антигво]] (1577) * ''[[Визијата на Богородица на Свети Лоренс]]'' (1577) * ''[[Богопочит на светото име Исусово]]'' (1577–1579) * ''[[Вознесение на Пресвета Богородица (Ел Греко)|Вознесение на Пресвета Богородица]]'' (1577–1579) * ''[[Соблекување на облеката Христова]]'' (1577–1579) * ''[[Свети Антониј од Падова (Ел Греко)|Свети Антониј од Падова]]'' (1580) * ''Носење на крстот'' ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Њујорк)|Њујорк, околу 1580]] ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Барселона)|Барселона, 1590–1595]] ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Мадрид)|Мадрид, 1597–1600]] * ''[[Мачеништвото на Свети Маврикиј]]'' (1580–1582) * ''Солзите на Свети Петар'' ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Барнард Касл)|Барнард Касл, 1580–1589]] ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Мексико Сити)|Мексико Сити, 1587–1596]] ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Осло)|Осло, околу 1590]] * ''[[Погреб на грофот Оргас]]'' (1586) * ''[[Светото семејство (Ел Греко, Музеј Санта Круз)|Светото семејство]]'' (1586–1588) * ''[[Светото лице Исусово (Ел Греко)|Светото лице Исусово]]'' (1586–1595) * ''[[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Барселона)|Барселона]]'' (1587–1592) * ''Свети Петар и Павле'' ** [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Барселона)|Барселона]], 1587–1592 ** [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Санкт Петербург)|Санкт Петербург]], {{Circa|1587}}–1592 * ''[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Лондон)|Молитва во Маслиновата Гора]]'' (Лондон) (1590) * ''[[Распнатиот Христос со двајца дарители]]'' (околу 1590) * ''[[Покајнички Свети Петар]]'' (околу 1590–1595) * ''[[Пресвета Богородица (Ел Греко, Стразбур)|Пресвета Богородица (Mater Dolorosa)]]'' (околу 1594–1604) * ''[[Светото семејство (Ел Греко, Hospital de Tavera)|Светото семејство]]'' (околу 1595) * ''[[Христос се збогува од мајка си (Ел Греко)|Христос се збогува од мајка си]]'' (1595) * [[Олтарно дело на дона Марија де Арагон]] (1596–1599) * ''[[Поглед на Толедо (Ел Греко)|Поглед на Толедо]]'' (1596–1600) * ''[[Свети Мартин и просјак (Ел Греко)|Свети Мартин и просјак]]'' (1597–1599) * ''[[Алегорија на камалдулскиот ред]]'' (околу 1597) * ''[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Андухар)|Молитва во Маслиновата Гора]]'' (Андухар) (1597–1607) * ''[[Свети Јован Крстител (Ел Греко)|Свети Јован Крстител]]'' (1597–1607) * ''[[Свети Јован Евангелист и Свети Франциск]]'' (околу 1600) * ''[[Рождество (Ел Греко)|Рождество]]'' (1603–1605) * ''[[Венчавката на Богородица (Ел Греко)|Венчавката на Богородица]]'' (1603–1607) * ''[[Свети Петар (Ел Греко)|Свети Петар]]'' (1608) * ''[[Поглед и план на Толедо]]'' (1608) * ''[[Концерт на ангели]]'' (1608) * ''[[Апостол Свети Тома (Ел Греко)|Апостол Свети Тома]]'' (1608–1614) * ''[[Отворање на петтиот печат]]'' (1608–1614) * ''[[Свети Јероним (Ел Греко)|Свети Јероним]]'' (1609) * ''[[Свети Илдефонс (Ел Греко, Ел Ескоријал)|Свети Илдефонс]]'' (1609) * ''[[Свети Лука (Ел Греко)|Свети Лука]]'' (1610–1614) * ''[[Лаокоон (Ел Греко)|Лаокоон]]'' (1610–1614) * ''[[Свети Павле (Ел Греко)|Свети Павле]]'' (1610–1614) * ''[[Свети Себастијан (Ел Греко, 1610–1614)|Свети Себастијан]]'' (1610–1614) * ''[[Поклонение на пастирите (Ел Греко, Мадрид)|Поклонение на пастирите]]'' (1612–1614) * ''[[Хулијан Ромеро и Свети Јулијан]]'' (1612–1614) |group2 = Портрети |list2 = * ''[[Портрет на Винченцо Анастаги]]'' (1571–1576) * ''[[Благородник со раката на градите]]'' (околу 1580) * ''[[Портрет на доктор]]'' (1582–1585) * ''[[Портрет на господин (Ел Греко)|Портрет на господин]]'' (околу 1586) * ''[[Портрет на постар човек]]'' (1587–1600) * ''[[Портрет на Антонио де Коварубијас]]'' (1595–1600) * ''[[Автопортрет (Ел Греко)|Автопортрет]]'' (1595–1600) * ''[[Портрет на млад благородник]]'' (1600–1605) * ''[[Портрет на Фернандо Нињо де Гевара|Кардинал Фернандо Нињо де Гевара]]'' (околу1600) * ''[[Портрет на непознат господин (Ел Греко)|Портрет на непознат господин]]'' (1603–1607) * ''[[Портрет на Фрај Ортенсио Феликс Паравасино]]'' (1609) * ''[[Портрет на Хуан Пардо де Тавера]]'' (1609) * ''[[Портрет на Херонимо де Севаљос]]'' (1609–1613) * ''[[Портрет на Франсиско де Пиза]]'' (1610–1614) |group3 = Музеи |list3 = * [[Музеј Ел Греко, Толедо]] * [[Музеј на Ел Греко|Музеј на Ел Греко, Крит]] |group4 = Поврзано |list4 = * [[Хорхе Мануел Теотокополи | Хорхе Мануел Теотокополи (син)]] * [[Ел Греко (филм од 1966)|''Ел Греко'' (филм од 1966)]] * [[Ел Греко (филм од 2007 film)|''Ел Греко'' (филм од 2007)]] * [[Грешка на Ел Греко]] | below = }}<noinclude> {{расклоп}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ел Греко}} [[Категорија:Предлошки за сликари]] [[Категорија:Предлошки за шпански уметници]] [[Категорија:Предлошки за грчки уметници]] </noinclude> 4zn30nevpvqeh780amhkz317ihlm9sc 5591748 5591747 2026-07-14T06:02:31Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5591748 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ел Греко | title = [[Ел Греко]] |image = [[Податотека: El Greco - Portrait of a Man - WGA10554.jpg |80px|]] | titlestyle = background: #EEDD82 | basestyle = background: #EAEAAE | bodyclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} | above = * [[Список на дела од Ел Греко|Список на дела]] * [[Уметноста на Ел Греко |Уметнички преглед]] * [[Посмртна слава на Ел Греко |Посмртна слава]] | group1 = Слики | list1 = * ''[[Поклонение на трите крала (Ел Греко)|Поклонение на трите крала]]'' (околу 1565–1567) * ''[[Успение на Пресвета Богородица (Ел Греко)|Успение на Пресвета Богородица]]'' (1565–1566) * ''Исцелување на човек роден слеп'' ** [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Дрезден)|Дрезден, 1567]] ** [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Парма)|Парма, околу 1573]] * ''[[Моденски триптих]]'' (1567–1569) * ''[[Тајната вечера (Ел Греко)|Тајната вечера]]'' (1568) * ''[[Бегство во Египет (Ел Греко)|Бегство во Египет]]'' (1570) * ''Благовештение'' ** [[Благовештение (Ел Греко, Прадо, 1570)|Прадо, 1570]] ** [[Благовештение (Ел Греко, Музеј Тисен-Борнемиса)|Мадрид, 1575–1576]] ** [[Благовештение (Ел Греко, Иљескас)|Иљескас, 1600–1605]] * ''Прочистување на храмот'' ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Вашингтон)|Вашингтон, 1570]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Минеаполис)|Минеаполис, 1570]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Њујорк)|Њујорк, 1595–1600]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Лондон)|Лондон, 1600]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Мадрид)|Мадрид 1609]] * ''[[Бајка (Ел Греко)|Бајка]]'' (1570–1575) * ''[[Положување во гробот на Христос (Ел Греко)|Положување во гробот на Христос]]'' (1570–1576) * ''[[Момче пали свеќа]]'' (1571–1572) * ''[[Пиета (Ел Греко)|Пиета]]'' (1571–1576) * ''[[Покајничка Магдалена (Ел Греко)|Покајничка Магдалена]]'' (1576–1578) * ''[[Свети Себастијан (Ел Греко, 1576–1579)|Свети Себастијан]]'' (1576–1579) * [[Олтарно дело во Санто Доминго ел Антигво]] (1577) * ''[[Визијата на Богородица на Свети Лоренс]]'' (1577) * ''[[Богопочит на светото име Исусово]]'' (1577–1579) * ''[[Вознесение на Пресвета Богородица (Ел Греко)|Вознесение на Пресвета Богородица]]'' (1577–1579) * ''[[Соблекување на облеката Христова]]'' (1577–1579) * ''[[Свети Антониј од Падова (Ел Греко)|Свети Антониј од Падова]]'' (1580) * ''Носење на крстот'' ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Њујорк)|Њујорк, околу 1580]] ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Барселона)|Барселона, 1590–1595]] ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Мадрид)|Мадрид, 1597–1600]] * ''[[Мачеништвото на Свети Маврикиј]]'' (1580–1582) * ''Солзите на Свети Петар'' ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Барнард Касл)|Барнард Касл, 1580–1589]] ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Мексико Сити)|Мексико Сити, 1587–1596]] ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Осло)|Осло, околу 1590]] * ''[[Погреб на грофот Оргас]]'' (1586) * ''[[Светото семејство (Ел Греко, Музеј Санта Круз)|Светото семејство]]'' (1586–1588) * ''[[Светото лице Исусово (Ел Греко)|Светото лице Исусово]]'' (1586–1595) * ''Свети Петар и Павле'' ** [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Барселона)|Барселона]], 1587–1592 ** [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Санкт Петербург)|Санкт Петербург]], {{Circa|1587}}–1592 * ''[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Лондон)|Молитва во Маслиновата Гора]]'' (Лондон) (1590) * ''[[Распнатиот Христос со двајца дарители]]'' (околу 1590) * ''[[Покајнички Свети Петар]]'' (околу 1590–1595) * ''[[Пресвета Богородица (Ел Греко, Стразбур)|Пресвета Богородица (Mater Dolorosa)]]'' (околу 1594–1604) * ''[[Светото семејство (Ел Греко, Hospital de Tavera)|Светото семејство]]'' (околу 1595) * ''[[Христос се збогува од мајка си (Ел Греко)|Христос се збогува од мајка си]]'' (1595) * [[Олтарно дело на дона Марија де Арагон]] (1596–1599) * ''[[Поглед на Толедо (Ел Греко)|Поглед на Толедо]]'' (1596–1600) * ''[[Свети Мартин и просјак (Ел Греко)|Свети Мартин и просјак]]'' (1597–1599) * ''[[Алегорија на камалдулскиот ред]]'' (околу 1597) * ''[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Андухар)|Молитва во Маслиновата Гора]]'' (Андухар) (1597–1607) * ''[[Свети Јован Крстител (Ел Греко)|Свети Јован Крстител]]'' (1597–1607) * ''[[Свети Јован Евангелист и Свети Франциск]]'' (околу 1600) * ''[[Рождество (Ел Греко)|Рождество]]'' (1603–1605) * ''[[Венчавката на Богородица (Ел Греко)|Венчавката на Богородица]]'' (1603–1607) * ''[[Свети Петар (Ел Греко)|Свети Петар]]'' (1608) * ''[[Поглед и план на Толедо]]'' (1608) * ''[[Концерт на ангели]]'' (1608) * ''[[Апостол Свети Тома (Ел Греко)|Апостол Свети Тома]]'' (1608–1614) * ''[[Отворање на петтиот печат]]'' (1608–1614) * ''[[Свети Јероним (Ел Греко)|Свети Јероним]]'' (1609) * ''[[Свети Илдефонс (Ел Греко, Ел Ескоријал)|Свети Илдефонс]]'' (1609) * ''[[Свети Лука (Ел Греко)|Свети Лука]]'' (1610–1614) * ''[[Лаокоон (Ел Греко)|Лаокоон]]'' (1610–1614) * ''[[Свети Павле (Ел Греко)|Свети Павле]]'' (1610–1614) * ''[[Свети Себастијан (Ел Греко, 1610–1614)|Свети Себастијан]]'' (1610–1614) * ''[[Поклонение на пастирите (Ел Греко, Мадрид)|Поклонение на пастирите]]'' (1612–1614) * ''[[Хулијан Ромеро и Свети Јулијан]]'' (1612–1614) |group2 = Портрети |list2 = * ''[[Портрет на Винченцо Анастаги]]'' (1571–1576) * ''[[Благородник со раката на градите]]'' (околу 1580) * ''[[Портрет на доктор]]'' (1582–1585) * ''[[Портрет на господин (Ел Греко)|Портрет на господин]]'' (околу 1586) * ''[[Портрет на постар човек]]'' (1587–1600) * ''[[Портрет на Антонио де Коварубијас]]'' (1595–1600) * ''[[Автопортрет (Ел Греко)|Автопортрет]]'' (1595–1600) * ''[[Портрет на млад благородник]]'' (1600–1605) * ''[[Портрет на Фернандо Нињо де Гевара|Кардинал Фернандо Нињо де Гевара]]'' (околу1600) * ''[[Портрет на непознат господин (Ел Греко)|Портрет на непознат господин]]'' (1603–1607) * ''[[Портрет на Фрај Ортенсио Феликс Паравасино]]'' (1609) * ''[[Портрет на Хуан Пардо де Тавера]]'' (1609) * ''[[Портрет на Херонимо де Севаљос]]'' (1609–1613) * ''[[Портрет на Франсиско де Пиза]]'' (1610–1614) |group3 = Музеи |list3 = * [[Музеј Ел Греко, Толедо]] * [[Музеј на Ел Греко|Музеј на Ел Греко, Крит]] |group4 = Поврзано |list4 = * [[Хорхе Мануел Теотокополи | Хорхе Мануел Теотокополи (син)]] * [[Ел Греко (филм од 1966)|''Ел Греко'' (филм од 1966)]] * [[Ел Греко (филм од 2007 film)|''Ел Греко'' (филм од 2007)]] * [[Грешка на Ел Греко]] | below = }}<noinclude> {{расклоп}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ел Греко}} [[Категорија:Предлошки за сликари]] [[Категорија:Предлошки за шпански уметници]] [[Категорија:Предлошки за грчки уметници]] </noinclude> dfyagk1xc8d2232dwyj5uoxcfacaj1g 5591949 5591748 2026-07-14T10:33:35Z Jtasevski123 69538 5591949 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ел Греко | title = [[Ел Греко]] |image = [[Податотека: El Greco - Portrait of a Man - WGA10554.jpg |80px|]] | titlestyle = background: #EEDD82 | basestyle = background: #EAEAAE | bodyclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} | above = * [[Список на дела од Ел Греко|Список на дела]] * [[Уметноста на Ел Греко |Уметнички преглед]] * [[Посмртна слава на Ел Греко |Посмртна слава]] | group1 = Слики | list1 = * ''[[Поклонение на трите крала (Ел Греко)|Поклонение на трите крала]]'' (околу 1565–1567) * ''[[Успение на Пресвета Богородица (Ел Греко)|Успение на Пресвета Богородица]]'' (1565–1566) * ''Исцелување на човек роден слеп'' ** [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Дрезден)|Дрезден, 1567]] ** [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Парма)|Парма, околу 1573]] * ''[[Моденски триптих]]'' (1567–1569) * ''[[Крштение Господово (Ел Греко)|Крштение Господово]] (Ираклион, 1567–1569)'' * ''[[Тајната вечера (Ел Греко)|Тајната вечера]]'' (1568) * ''[[Бегство во Египет (Ел Греко)|Бегство во Египет]]'' (1570) * ''Благовештение'' ** [[Благовештение (Ел Греко, Прадо, 1570)|Прадо, 1570]] ** [[Благовештение (Ел Греко, Музеј Тисен-Борнемиса)|Мадрид, 1575–1576]] ** [[Благовештение (Ел Греко, Иљескас)|Иљескас, 1600–1605]] * ''Прочистување на храмот'' ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Вашингтон)|Вашингтон, 1570]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Минеаполис)|Минеаполис, 1570]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Њујорк)|Њујорк, 1595–1600]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Лондон)|Лондон, 1600]] ** [[Изгонување на трговците од храмот (Ел Греко, Мадрид)|Мадрид 1609]] * ''[[Бајка (Ел Греко)|Бајка]]'' (1570–1575) * ''[[Положување во гробот на Христос (Ел Греко)|Положување во гробот на Христос]]'' (1570–1576) * ''[[Момче пали свеќа]]'' (1571–1572) * ''[[Пиета (Ел Греко)|Пиета]]'' (1571–1576) * ''[[Покајничка Магдалена (Ел Греко)|Покајничка Магдалена]]'' (1576–1578) * ''[[Свети Себастијан (Ел Греко, 1576–1579)|Свети Себастијан]]'' (1576–1579) * [[Олтарно дело во Санто Доминго ел Антигво]] (1577) * ''[[Визијата на Богородица на Свети Лоренс]]'' (1577) * ''[[Богопочит на светото име Исусово]]'' (1577–1579) * ''[[Вознесение на Пресвета Богородица (Ел Греко)|Вознесение на Пресвета Богородица]]'' (1577–1579) * ''[[Соблекување на облеката Христова]]'' (1577–1579) * ''[[Свети Антониј од Падова (Ел Греко)|Свети Антониј од Падова]]'' (1580) * ''Носење на крстот'' ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Њујорк)|Њујорк, околу 1580]] ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Барселона)|Барселона, 1590–1595]] ** [[Носење на крстот (Ел Греко, Мадрид)|Мадрид, 1597–1600]] * ''[[Мачеништвото на Свети Маврикиј]]'' (1580–1582) * ''Солзите на Свети Петар'' ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Барнард Касл)|Барнард Касл, 1580–1589]] ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Мексико Сити)|Мексико Сити, 1587–1596]] ** [[Солзите на Свети Петар (Ел Греко, Осло)|Осло, околу 1590]] * ''[[Погреб на грофот Оргас]]'' (1586) * ''[[Светото семејство (Ел Греко, Музеј Санта Круз)|Светото семејство]]'' (1586–1588) * ''[[Светото лице Исусово (Ел Греко)|Светото лице Исусово]]'' (1586–1595) * ''Свети Петар и Павле'' ** [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Барселона)|Барселона]], 1587–1592 ** [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Санкт Петербург)|Санкт Петербург]], {{Circa|1587}}–1592 * ''[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Лондон)|Молитва во Маслиновата Гора]]'' (Лондон) (1590) * ''[[Распнатиот Христос со двајца дарители]]'' (околу 1590) * ''[[Покајнички Свети Петар]]'' (околу 1590–1595) * ''[[Пресвета Богородица (Ел Греко, Стразбур)|Пресвета Богородица (Mater Dolorosa)]]'' (околу 1594–1604) * ''[[Светото семејство (Ел Греко, Hospital de Tavera)|Светото семејство]]'' (околу 1595) * ''[[Христос се збогува од мајка си (Ел Греко)|Христос се збогува од мајка си]]'' (1595) * [[Олтарно дело на дона Марија де Арагон]] (1596–1599) * ''[[Поглед на Толедо (Ел Греко)|Поглед на Толедо]]'' (1596–1600) * ''[[Свети Мартин и просјак (Ел Греко)|Свети Мартин и просјак]]'' (1597–1599) * ''[[Алегорија на камалдулскиот ред]]'' (околу 1597) * ''[[Молитва во Маслиновата Гора (Ел Греко, Андухар)|Молитва во Маслиновата Гора]]'' (Андухар) (1597–1607) * ''[[Свети Јован Крстител (Ел Греко)|Свети Јован Крстител]]'' (1597–1607) * ''[[Свети Јован Евангелист и Свети Франциск]]'' (околу 1600) * ''[[Рождество (Ел Греко)|Рождество]]'' (1603–1605) * ''[[Венчавката на Богородица (Ел Греко)|Венчавката на Богородица]]'' (1603–1607) * ''[[Свети Петар (Ел Греко)|Свети Петар]]'' (1608) * ''[[Поглед и план на Толедо]]'' (1608) * ''[[Концерт на ангели]]'' (1608) * ''[[Апостол Свети Тома (Ел Греко)|Апостол Свети Тома]]'' (1608–1614) * ''[[Отворање на петтиот печат]]'' (1608–1614) * ''[[Свети Јероним (Ел Греко)|Свети Јероним]]'' (1609) * ''[[Свети Илдефонс (Ел Греко, Ел Ескоријал)|Свети Илдефонс]]'' (1609) * ''[[Свети Лука (Ел Греко)|Свети Лука]]'' (1610–1614) * ''[[Лаокоон (Ел Греко)|Лаокоон]]'' (1610–1614) * ''[[Свети Павле (Ел Греко)|Свети Павле]]'' (1610–1614) * ''[[Свети Себастијан (Ел Греко, 1610–1614)|Свети Себастијан]]'' (1610–1614) * ''[[Поклонение на пастирите (Ел Греко, Мадрид)|Поклонение на пастирите]]'' (1612–1614) * ''[[Хулијан Ромеро и Свети Јулијан]]'' (1612–1614) |group2 = Портрети |list2 = * ''[[Портрет на Винченцо Анастаги]]'' (1571–1576) * ''[[Благородник со раката на градите]]'' (околу 1580) * ''[[Портрет на доктор]]'' (1582–1585) * ''[[Портрет на господин (Ел Греко)|Портрет на господин]]'' (околу 1586) * ''[[Портрет на постар човек]]'' (1587–1600) * ''[[Портрет на Антонио де Коварубијас]]'' (1595–1600) * ''[[Автопортрет (Ел Греко)|Автопортрет]]'' (1595–1600) * ''[[Портрет на млад благородник]]'' (1600–1605) * ''[[Портрет на Фернандо Нињо де Гевара|Кардинал Фернандо Нињо де Гевара]]'' (околу1600) * ''[[Портрет на непознат господин (Ел Греко)|Портрет на непознат господин]]'' (1603–1607) * ''[[Портрет на Фрај Ортенсио Феликс Паравасино]]'' (1609) * ''[[Портрет на Хуан Пардо де Тавера]]'' (1609) * ''[[Портрет на Херонимо де Севаљос]]'' (1609–1613) * ''[[Портрет на Франсиско де Пиза]]'' (1610–1614) |group3 = Музеи |list3 = * [[Музеј Ел Греко, Толедо]] * [[Музеј на Ел Греко|Музеј на Ел Греко, Крит]] |group4 = Поврзано |list4 = * [[Хорхе Мануел Теотокополи | Хорхе Мануел Теотокополи (син)]] * [[Ел Греко (филм од 1966)|''Ел Греко'' (филм од 1966)]] * [[Ел Греко (филм од 2007 film)|''Ел Греко'' (филм од 2007)]] * [[Грешка на Ел Греко]] | below = }}<noinclude> {{расклоп}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ел Греко}} [[Категорија:Предлошки за сликари]] [[Категорија:Предлошки за шпански уметници]] [[Категорија:Предлошки за грчки уметници]] </noinclude> ndejf45u9luestihj0eodpc54gpkcfg 0 1286025 5591652 5088882 2026-07-13T19:12:29Z P.Nedelkovski 47736 5591652 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox artwork | image_file = El Greco, Christ Taking Leave of His Mother 1585 1 27 18 -artinstitutechi (41090289152).jpg | title = Христос се збогува од мајка си | artist = [[Ел Греко]] | year = 1595 | medium = [[маслено сликарство|масло на платно]] | height_metric = 109 | width_metric = 99 | metric_unit = cm | imperial_unit = in | city = | museum = }} '''Христос се збогува од мајка си''' — слика, [[Маслено сликарство|масло на платно]], од 1595 година на грчкиот уметник Теотокопулос Доменикос, попознат како [[Ел Греко]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artehistoria.com/en/artwork/cristo-despidi%C3%A9ndose-de-su-madre|title=Christ Taking Leave of his Mother {{!}} artehistoria.com|work=www.artehistoria.com|accessdate=2021-05-06|archive-date=2021-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506212625/https://www.artehistoria.com/en/artwork/cristo-despidi%C3%A9ndose-de-su-madre|url-status=dead}}</ref> Сликата претставува прв приказ на оваа тема од уметникот.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.christies.com/about-us/press-archive/details?PressReleaseID=8756&lid=1&mob-is-app=false|title=PRESS RELEASE: Christie's Classic Week 4–13 July|work=www.christies.com|language=en|accessdate=2021-05-06}}</ref> [[Христос се збогува од мајка си]] била тема што почесто се среќавала во уметноста на северната ренесанса, но порано во тоа столетие. == Опис == Христос се збогува од својата мајка [[Богородица|Марија]], честопати благословувајќи ја, пред да замине на своето [[Цветници|последно патување]] во [[Ерусалим]], за кое знае дека ќе доведе до неговите [[Исусови страдања|страдања]] и смрт; навистина оваа сцена го означува почетокот на неговот страдање.<ref>John Oliver Hand, Catherine A. Metzger, Ron Spronk: ''Prayers and Portraits: Unfolding the Netherlandish Diptych'', p.66, 2006, Yale University Press, {{ISBN|0-300-12155-5}}</ref> На Христовото збогување од својата мајка, левата и десната рака на синот и мајката се испреплетени, а прстите од другите раце се насочени во различни насоки. Лицата на Исус и Марија изразуваат чиста љубов и прифаќање меѓу двајца луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.catholicworldreport.com/2020/09/09/in-chicago-shattered-glass-but-also-a-vision-of-heaven/|title=In Chicago, shattered glass but also a vision of heaven|date=9 September 2020|work=www.catholicworldreport.com|accessdate=2021-05-06}}</ref> Бројките покажуваат одредена зависност од [[Микеланџело Буонароти|Микеланџело]], особено издолжувањето на рацете.<ref name=":0"/> Сликата го прикажува образовното влијание на времето на Ел Греко во Венеција.<ref name=":1"/> ''Христос се збогува од мајка си'' понекогаш се смета за прилично нецелосно во споредба со посупериорните дела на Ел Греко, како што се Свети Франциск и Брат Лео во медитација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theartnewspaper.com/news/three-highlights-from-london-s-old-master-auctions|title=Three highlights from London's Old Master auctions|work=www.theartnewspaper.com|language=en|accessdate=2021-05-06}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики со Исус]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Уметнички слики од 1595 година]] 028yqp5i7pnuokmpy8rugsyraoqs5zl 0 1287036 5591873 5276166 2026-07-14T08:37:07Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591873 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gigafactory Texas Building 1 June 2022.jpg|мини|Гигафактори Тексас, седиштето на Тесла, веднаш надвор од [[Остин (Тексас)|Остин]], Тексас]] Компанијата '''Tesla''' (основана како '''Tesla Motors''') е регистрирана на 1 јули 2003 година од страна на Мартин Еберхард и Марк Тарпеннинг. Во февруари 2004 година тројцата основачи привлекле инвестиции во износ од 7,5 милиони американски долари, при тоа [[Илон Маск]] вложил 6,5 милиони долари. Маск станал претседател на советот на директори и го назначил Еберхард за генерален директор.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestreet.com/technology/history-of-tesla-15088992|title=History of Tesla: Timeline and Facts|access-date=2021-12-30|website=thestreet.com}}</ref> == Историја == Прототиповите на првиот автомобил Tesla ѝ биле официјално претставени на публиката на 19 јули 2006 година во Санта Моника (Калифорнија).<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2006/07/19/business/19electric.html|title=Zero to 60 in 4 Seconds, Totally From Revving Batteries|access-date=2021-12-30|website=nytimes.com}}</ref> Во 2006 година Маск успеал да привлече 100 милиони долари. Како резултат на тоа Tesla го започнала производството на нејзиниот прв модел Roadster во 2008 година.<ref>{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2015/04/26/electric-car-history/|title=Electric Car Evolution|access-date=2021-12-30|website=cleantechnica.com}}</ref> Во јануари 2010 година Tesla добила заем од Министерството за енергетика на САД во износ од 465 милиони долари, кој компанијата го вратила во целост во 2013 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.tesla.com/blog/tesla-gets-loan-approval-us-department-energy|title=Tesla gets loan approval from US Department of Energy|access-date=2021-12-30|website=tesla.com}}</ref> Во мај 2010 година Tesla ја започнала изградбата на фабриката во Фримонт (Калифорнија) за производство на Model S.<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704300604575554662948527140|title=Idle Fremont Plant Gears Up for Tesla|access-date=2021-12-30|website=wsj.com}}</ref> На 29 јуни 2010 година Tesla ја започнала првата јавна понуда на акции (IPO) на NASDAQ и привлекла 226 милиони долари, станувајќи прва автомобилска компанија која направила IPO, по Ford Motor во 1956 година.[<ref>{{Cite web|url=https://comparebrokers.co/compare/growth-of-tesla/|title=Growth Of Tesla Guide|access-date=2021-12-30|website=comparebrokers.co}}</ref> Во јуни 2012 година Tesla го започнала производството на нејзиниот втор автомобил — Model S. Во јули 2017 година Tesla започнала со продажба на седанот Model 3.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2017/7/7/15934756/tesla-model-3-production-electric-car-musk|title=Everything you need to know about Tesla Model 3, which is starting production|access-date=2021-12-30|website=theverge.com}}</ref> На 14 март 2019 година е претставен новиот електромобил Tesla Model Y.<ref>{{Cite web|url=https://electrek.co/2019/03/14/tesla-model-y-electric-suv-unveil/|title=Tesla unveils Model Y electric SUV with 300 miles range and 7-seats|access-date=2021-12-30|website=electrek.co}}</ref> Во ноември 2020 година Tesla, Uber и уште 26 американски компании ја основале организацијата Zero Emission Transport Association (ZETA), која ќе лобира за зголемување на бројот на електромобили во САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/clean-transportation-leaders-launch-zero-emission-transportation-association-301174915.html|title=Clean Transportation Leaders Launch Zero Emission Transportation Association|access-date=2021-12-30|website=prnewswire.com}}</ref> На 25 октомври 2021 година капитализацијата на компанијата надминала 1 трилион долари.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2021/oct/25/tesla-model-3-is-first-battery-electric-car-to-top-europe-monthly-sales-chart|title=Tesla breaks $1tn valuation barrier after Hertz orders 100,000 vehicles|access-date=2021-12-30|website=theguardian.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски претпријатија по држави]] [[Категорија:Технологија]] 218w3kby5dhphlwajcv35qqav7o47zn 0 1288394 5591743 5576022 2026-07-14T05:57:59Z Bjankuloski06 332 /* Список на српски владетели пред [[8-от век]] */ Правописна исправка, replaced: Псеудо → Псевдо 5591743 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Royal Coat of arms of Serbia (1882–1918).svg|десно|200п|[[Грб Србије]]]] '''Список на српски владетели'' опфаќа [[Срби|српски]] [[владетел]]и ([[жупан]]и, [[кнез]]ови, [[деспот]]и, [[крал]]еви и [[цар]]еви) подредени според [[држави]] со кои владееле. == Список на српски владетели пред [[8-от век]] == * [[Дерван]], српски кнез во [[Чешко Полабље]] (пpeд [[630]]—[[636]]){{sfn|Curta|2001|p=331}}<ref>[[Псевдофредегарова хроника]], [[8. век]]</ref> * [[Непознат кнез]], веројатно брат на кнезот Дeрван, нajверојатно кpaлот [[Само]], (од околу [[626]] — до околу [[658]]) година. Cовременик на царот [[Ираклије]] (610—641)година. == Список на владетели од територија на Србија == {{Српска култура}} * [[Вишеслав]], кнез (околу 780 — околу 814){{sfn|Благојевиќ|Медаковиќ|2000}}{{sfn|Логос|2017|p=75, 88 са напоменом 481}} * [[Радослав Вишеславиќ]], кнез (околу 814 — околу 820),{{sfn|Ќирковиќ|2008|p=14}} син на Вишеслав * [[Просигој]], кнез (околу 820 — околу 830){{sfn|Благојевиќ|Медаковиќ|2000}}{{sfn|Живковиќ|2006}}, син на Радославов * [[Властимир]], кнез (околу 830 — околу 851){{sfn|Благојевиќ|Медаковиќ|2000}}{{sfn|Живковиќ|2006}}, син на Просигојев * [[Мутимир]], кнез (околу 851—891), син на Властимиров * [[Прибислав Мутимировиќ]], кнез (891—892), син на Мутимиров * [[Петар Гојниковиќ]], кнез (892—917), син на Мутимировиот брата [[Гојник]] * [[Павле Брановиќ]], кнез (917—920), внук на Мутимир, од синот [[Бран Мутимировиќ|Бран]] * [[Захарија Прибислављевиќ]], големиот жупан (920—924), син на Прибиславов ''Србија под [[Прво бугарско царство|Бугарија]] ([[924]]—[[927]])'' * [[Часлав Клонимировиќ]], кнез (927—950/960) * [[Тихомир I (велики жупан)|Тихомир]], големиот жупан (950/960—969){{sfn|Живковиќ|2006|p=73}} ''Србија под [[Византиско Царство|Византија]] ([[969]] — околу [[998]], околу [[1018]]— околу [[1084]]) и [[Самоилово Царство|Самаиловото Царство]] (околу [[998]] — околу 1018)'' ** Јован, протоспатар, стратег и [[катепан Рас]] (971—976)<ref>Бојана Крсмановиќ, Љубомир Максимовиќ, [[Срѓан Рајковиќ|С. Рајковиќ]]; The Byzantine province in change : (on the threshold between the 10th and the 11th century), Belgrade : Serbian Academy of Sciences and Arts, Institute for Byzantine Studies ; Athens : National Hellenic research foundation, Institute for Byzantine research (2008)</ref> ** [[Константин Диоген]], стратег на [[Србија]] и [[Сирмијум]]от (1018—1029)<ref>Историја српског народа 1. стр. 172—174</ref> * [[Петрислав (жупан)|Петрислав]], жупан (1067/8—1075){{sfn|Живковиќ|2006}} * [[Вукан (рашкиот голем жупан)|Вукан]], жупан (околу 1083—1112), * [[Урош I Вукановиќ]], големот жупан (1112—1146), внук на Вукан * [[Урош II Вукановиќ]], големот жупан (1146—1155) * [[Деса Вукановиќ]], жупан (1155—1162), голем жупан (1162—1165) ** (?) [[Урош II Примислав|Урош II Вукановиќ]], голем жупан (1156—1162) ** (?) [[Белош Вукановиќ]], голем жупан (1162) * [[Тихомир Завидовиќ]], голем жупан (1165—1166) * [[Стефан Немања]], голем жупан (1165/66-1196){{sfn|Новаковиќ|1958|p=179, 186-187}} * [[Стефан Првовенчани|Стефан Немања II Немањиќ (Првовенчани)]],<ref>Како лично име за Првовенчани (Немања Втори) честопати се пишува „Стефан Немањиќ“. Сепак, „Стефан Немањиќ“ е и крал Драгутин (Стефан Драгутин Немањиќ), и крал Дечански (Стефан У. III Д. Немањиќ) и сите останати владетели од тоа [[Немањиќи|семејство]]. Изгледа дека не е во согласност со правописот за еден од владетелите од семејството Немањиќи како лично име да се употреби само „Стефан“, или само „Стефан Немањиќ“. „Стефан“ може правилно да се користи само заедно со личното име, во овој случај „Стефан Немања Втори“, или со прекарот „Стефан Првовенчани“. Немањиќи (и нивните писари) користеле форми како „Симеон Немања Први“ и „Урош Трети“, но никогаш не користеле форми како „Стефан Втори“ и слично. Од тоа се гледа дека за Немањиќи (и нивните писари) личните имиња на владетелите од тоа семејство се Немања и Урош, но не и „Стефан“. „Стефан“ се употребувало во значење на функција во државата, т.е. само како „Овенчан“ (Крунисан). Поради тоа, „Стефан Немањиќ“ е само воопштено „Овенчан Немањиќ“, а лично име морало да биде: Немања (Втори), Радослав и слично.</ref> голем жупан (1196—1202) и (1204—1217, или 1219), крал (1217, или 1219—1227){{sfn|Логос|2017|p=160—168 са напоменом 818. Опис крунисања Првовенчаног у сачуваним писаним изворима није потпуно јасан. Зато су се појавила мишљења да је крунисан два пута, то јест и 1217. и 1221. године. Постоји и треќе мишљење да је било само једно крунисање вероватно крајем 1219. године, или најкасније почетком 1220}} * [[Вукан Немањиќ]], голем жупан (1202—1204) * [[Стефан Радослав]], крал (1227—1233/34){{sfn|Логос|2017|p=169—172}} * [[Стефан Владислав]], крал (1233/34—1241/42){{sfn|Логос|2017|p=171—173, 178, 183}} * [[Стефан Урош I]], крал (1241/42—1276){{sfn|Логос|2017|p=173, 178, 183}} * [[Јелена Анжујска]], кралица (1276—1314), владетелка на [[Приморски земји|Зета]], [[Требиње]], [[Плав]] и [[Ибар|Поибарје]] * [[Стефан Драгутин]], крал на [[Србија]] (1276—1282), крал на [[Срем]] (1284—1316) * [[Стефан Владислав II]], крал на Срем (1316. и 1321—1325), син на Драгутин * [[Стефан Урош II Милутин]], крал на Србија (1282—1321) * [[Стефан Урош III Дечански]], крал на Србија (1321—1331) * [[Стефан Душан]], крал на Србија (1331—1345), цар (1345—1355) * [[Стефан Урош V]], цар (1355—1371) * [[Симеон Урош Немањиќ]], цар на Епир и Тесалија (1359—1371) * [[Јован Урош]], цар на Епир (1371—1372), син на царот Симеон (Синиша) * [[Вукашин Мрњавчевиќ]], крал (1365—1371) * [[Марко Краљевиќ]], крал (1371—1395) * [[Лазар Хребељановиќ]], кнез (1371—1389) * [[Вук Бранковиќ]], господар на [[Косово и Метохија|Косово]] (1371—1398) * [[Милица Хребељановиќ|„Царица” Милица Хребељановиќ]], (1389—1393) * [[Стефан Лазаревиќ]], кнез (1393—1402), деспот (1402—1427) * [[Ѓураѓ Бранковиќ]], деспот на Србија (1427—1456) * [[Јерина Бранковиќ]], деспотица-регент (1456—1457) * [[Лазар Бранковиќ]], деспот на Србија (''1456''/1457—1458) * [[Стефан Бранковиќ]], деспот на Србија (1458) * [[Стефан Томашевиќ Котроманиќ|Стефан Томашевиќ]], краљевиќ на [[Босна]] и деспот на Србија (1458—1459) ''Србија под [[Османлиско царство|Османлиско Царство]] (1459—1804)'' * [[Вук Бранковиќ (деспот)|Вук Бранковиќ]], деспот на Србија (1471—1485) * [[Ѓорѓе Бранковиќ (деспот)|Ѓорѓе Бранковиќ]], деспот на Србија (1486—1496) * [[Јован Бранковиќ]], деспот на Србија (1496—1502) * [[Иваниш Бериславиќ]], деспот на Србија (1504—1514) * [[Стефан Бериславиќ]], деспот на Србија (1520—1535) * [[Јован Ненад]], самонаречен српски цар (1526—1527) * [[Радослав Челник]], војвода сремски (1527—1530), врховен војсководец на царот Јован Ненад * [[Радич Божиќ]], деспот на Србија (1527—1528) * [[Павле Бакиќ]], деспот на Србија (1537) * [[Стефан Штиљановиќ]], деспот на Србија (1537—1540) * [[Јован Монастерлија]], подвојвода на Србите во Австрија (1691—1706) == Список на владетели после [[Прво српско востание|Првото српско востание]] == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Слика !! Име !! Династија !! Датум на раѓање !! Датум на смрт !! Владетелство !! Напомени |- | [[Податотека:Karađorđe Petrović, by Vladimir Borovikovsky, 1816.jpg|99п]] || [[Караѓорѓе Петровиќ]] || [[Караѓорѓевиќи]] || 16 ноември 1768 година || 26 јули 1817 година || [[14 февруари]] [[1804]] година — [[7 октомври]] [[1813]]година || Бил водач на првото српско востание. |- | [[Податотека:Miloš Obrenović 1848.jpg|99п]] || [[Милош Обреновиќ]] || [[Обреновиќи]] || 18 март 1780 година || 26 септември 1860 година || [[6 ноември]] [[1817]] — [[25 јуни]] [[1839]] година || Бил водач на второто српско востание. |- | [[Податотека:Milan Obrenović II, Prince of Serbia.jpg|99п]] || [[Милан Обреновиќ (кнез)|Милан Обреновиќ]] || [[Обреновиќи]] || 21 октомври 1819 година || 8 јули 1839 година || [[13 јуни]] 1839 година — [[8 јули]] 1839 година || Починал од непозната болест. |- |[[Податотека:Mihailo Obrenović III.jpg|безоквира|99п]] |[[Михаило Обреновиќ]] |[[Обреновиќи]] |16 септември 1823 година |29 мај 1868 година |[[8 јули]] 1839 — [[14 септември]] [[1842]] година | |- |[[Податотека:Knez aleksandar karadjordjevic.jpg|безоквира|99п]] |[[Александар Караѓорѓевиќ (кнез)|Александар Караѓорѓевиќ]] |[[Караѓорѓевиќи]] |11 октомври 1806 година |3 мај 1885 година |[[14 септември]] 1842 година — [[23 декември]] [[1858]] година |Син на Караѓорѓе Петровиќ. |- |[[Податотека:Miloš Obrenović 1848.jpg|99п]] |[[Милош Обреновиќ]] |[[Обреновиќи]] |18 март 1780 година |26 септември 1860 година |[[23 декември]] 1858 — 26 септемвари [[1860]] година |2 пат станал кнез. |- |[[Податотека:Mihailo Obrenović III.jpg|безоквира|99п]] |[[Михаило Обреновиќ]] |[[Обреновиќи]] |16 септември 1823 година |29 мај 1868 година |[[26 септември]] 1860 — [[10 јуни]] [[1868]] година |Извршен атентат на него во Кошутњак. Втор пат станал кнез. |- |[[Податотека:KraljMilanObrenović.jpg|безоквира|99п]] |[[Милан Обреновиќ]] |[[Обреновиќи]] |22 август 1854 година |11 февруари 1901 година |[[10 јуни]] 1868 година — [[6 март]] 1882 година |Бил прв крал по Првото српско востание. |- | colspan="7" |''намесници:[[Миливоје Петровиќ Блазнавац]], [[Јован Ристиќ]], [[Јован Гавриловиќ]]'' |- |[[Податотека:AleksandarObrenović.jpg|безоквира|99п]] |[[Александар Обреновиќ]] |[[Обреновиќи]] |14 август 1876 година |29 мај 1903 година |[[6 март]] [[1889]] година — [[29 мај]] [[1903]] година |Убиен е во Мајски преврат. |- |[[Податотека:Petar I Karađorđević.jpg|99п]] |[[Петар I Караѓорѓевиќ]] |[[Караѓорѓевиќи]] |11 јули 1844 година |16 август 1921 година |[[15 јуни]] [[1903]] — [[1 декември]] [[1918]] година |Го основал Кралството Југославија на 1 декември во 1918 година. |} == Список на владетели на [[Кралството Југославија]] == {| class="wikitable" |- ! Слика !! Име !! Династија !! Датум на раѓање !! Датум на смрт !! Владетелство !! Напомени |- | [[Податотека:Petar I Karađorđević.jpg|99п]] || [[Петар I Караѓорѓевиќ|Петар I]] || [[Караѓорѓевиќи]] || 11 јули [[1844]] година || [[16 август]] [[1921]] година || [[15 јуни]] 1903 — [[16 август]] 1921 година || Во последните години од владеењето, наместо кралот Петар како регент владеел Александар I. |- | [[Податотека:Kralj aleksandar1.jpg|99п]] || [[Александар I Караѓорѓевиќ|Александар]] || [[Караѓорѓевиќи]] || [[16 декември]] [[1888]] година|| [[9 октомври]] [[1934]] година || [[16 август]] 1921 година — [[9 октомври]] 1934 година || Се прогласил за крал на Југославија во [[1929]], пред тоа бил крал на Србите, Хрватите и Словенците |- | [[Податотека:Petar II Karađorđević.jpg|99п]] || [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] || [[Караѓорѓевиќи]] || [[6 септември]] [[1923]] година || 3 новември [[1970]] година || [[9 октомври]] 1934 — 29 новември [[1945]] година || Кнез Павле владеел како намесник 1934—1941, бил крал во егзил од [[17 април]] [[1941]] година |} == Список на владетели на Црна Гора == * [[Петар Дукљански|Петрислав]], прв познат владетел на Дукља (971—1000)<ref>{{cite web|last=Cawley|first=Charles|title=Montenegro|work=Medieval Lands|publisher=The Foundation for Medieval Genealogy|date=11 јануари 2007.|url=http://fmg.ac/Projects/MedLands/MONTENEGRO.htm|accessdate=12 април 2008|archive-date=2012-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514025629/http://fmg.ac/Projects/MedLands/MONTENEGRO.htm|url-status=dead}}</ref> * [[Јован Владимир]], кнез на Дукља (1000—1016) * [[Драгимир|Драгомир]], кнез на Дукља (1016—1018) * [[Стефан Војислав]] ([[Доброслав I]]), кнез на Дукља (1019—1043/4) * [[Неда (кнегиња)|Неда]], кнегиња на Дукља (1043/4-1046){{sfn|Поп Дукљанин|1988}} * [[Гојислав Војислављевиќ]], кнез на Дукља (1043/4-1046){{sfn|Поп Дукљанин|1988}} * [[Михаило Војислављевиќ]], кнез на Дукља (1046—1077), крал (1077—1081) — првиот српски крал * [[Константин Бодин]], крал на Дукља (1081—1099) и цар на Бугарија (1072—1073), син на кралот [[Михаило Војислављевиќ|Михаило]] * [[Михаило II Војислављевиќ]] (1099—1102)<ref>Ќирковиќ, Сима (2004). Срби међу европским народима. Београд: Equilibrium.</ref> * [[Доброслав II]], крал на Дукља (1099—1102) * [[Кочапар]], крал на Дукља (1102—1103) * [[Владимир Војислављевиќ]], крал на Дукља (1102/3—1113/4) * [[Ѓорѓе Бодиновиќ]], крал на Дукља (1113/4—1118) и (1125—1131) * [[Грубеша]], крал на Дукља (1118—1125) * [[Градихна]], крал на Дукља (1131—1142/3) ** [[Радослав Градишниќ]], кнез на Дукља (1142/3—1163) ** [[Михајло III Војислављевиќ|Михаило III Војислављевиќ]], кнез на Дукља (1163—1186) *** [[Десислава]], књегиња на Дукља (1186—1189) * Дукља во [[Србија]] (1186—1360) ** [[Вукан Немањиќ]], крал на Дукља (1186—1208) ** [[Ѓорѓе Немањиќ]], крал на Дукља (1208—1248) син на кралот [[Вукан Немањиќ|Вукан]] ** [[Стефан Вукановиќ Немањиќ]], крал на Дукља (1248—1252) син на кралот Вукан * [[Балша I]], господар на Зета (1356—1362) * [[Страцимир Балшиќ]], господар на Зета (1362—1372) * [[Ѓураѓ I Балшиќ]], господар на Зета (1362—1378/9) * [[Балша II Балшиќ]], господар Зете (1378/9—1385) * [[Ѓураѓ II Балшиќ]], господар на Зета (1385—1403) * [[Балша III Балшиќ]], господар на Зета (1403—1421) * [[Стефан I Црнојевиќ]], владетел на Зета (1451—1465) * [[Иван Црнојевиќ]], владетел на Зета (1465—1490) * [[Ѓураѓ Црнојевиќ]], владетел на Зета (1490—1496) * [[Стефан II Црнојевиќ]], владетел на Зета (1496—1499) * Зета под [[Османлиско царство|Османлиско Царство]] (1499—1697) ** [[Станко Црнојевиќ|Скендербег Станко Бушатлија]], санџак бег во Зета (1513/4—1530) * [[Данило I Петровиќ Његош]], владика на Црна Гора (1697—1735) * [[Сава Петровиќ Његош]], владика на Црна Гора (1735—1781) * [[Шќепан Мали]], владетел на Црна Гора (1767—1773) * [[Петар I Петровиќ Његош]], владетел на Црна Гора (1782—1830) * [[Петар II Петровиќ Његош]], владетел на Црна Гора (1830—1851) * [[Данило Петровиќ]], владетел на Црна Гора (1851—1852), кнез (1852—1860) * [[Никола I Петровиќ]], кнез на Црна Гора (1860—1910), крал (1910—1918) == Список на владетели на [[Босна]] == * [[Стефан (кнез Босне)|Стефан]], кнез на Босна (1083—1101) * [[Бориќ]], бан на Босна (1154—1163/4) * [[Кулин]], бан на Босна (1180—1204) * [[Матеј Нинослав]], бан на Босна (1232—1250) * [[Пријезда I Котроманиќ]], бан на Босна (1250—1287) * [[Пријезда II Котроманиќ|Пријезда II]], бан на Босна (1287—1290) * [[Стефан I Котроманиќ]], бан на Босна (1290—1313/4.) * [[Стефан II Котроманиќ]], бан на Босна (1322—1353) * [[Стефан Твртко I Котроманиќ]], бан на Босна (1353—1377), крал (1377—1391) * [[Стефан Дабиша Котроманиќ|Стефан Дабиша]], крал на Босна (1391—1395) * [[Јелена Груба]], кралица на Босна (1395—1398) * [[Остоја Котроманиќ]], крал на Босна (1398—1404) * [[Стефан Твртко II Котроманиќ]], крал на Босна (1404—1409) * Остоја Котроманиќ, крал на Босна (1409—1418) * [[Стефан Остојиќ Котроманиќ|Стефан Остојиќ]], крал на Босна (1418—1421) * Стефан Твртко II Котроманиќ, крал на Босна (1421—1443) * [[Стефан Томаш Остојиќ Котроманиќ|Стефан Томаш]], крал на Босна (1443—1461) * [[Стефан Томашевиќ Котроманиќ|Стефан Томашевиќ]], крал на Босна (1461—1463) * Босна под [[Османлиско царство]] (1463—1878) * [[Матија Шабанчиќ Котроманиќ|Матија Шабанчиќ]] (1465—1471) * [[Матија Војсалиќ]] (1471—1476) * [[Никола Илочки]] (1471—1477) * Босна и Херцеговина под [[Австроунгарија]] (1878—1918) * Босна и Херцеговина во [[Кралство Југославија]] (1918—1941) * Босна и Херцеговина во [[Независна Држава Хрватска|НДХ]] (1941—1945) * Босанскохерцеговачкиски владетели од 1945 година == Список на владетели на [[Травунија]] == * [[Белоје]], жупан (пред околу [[842]] година до околу [[847]] година)<ref name="Тиб">{{cite book|first1=Тибор|last1=Живковиќ|author-link1=Тибор Живковиќ|title=Портрети српских владетела: IX—XII век|year=2006|publisher=Завод за уџбенике и наставна средства|location=Београд|pages=|url=https://books.google.ba/books?isbn=8617137541|chapter=|isbn=86-17-13754-1}}</ref> * [[Крајина (владетел на Травунија)|Крајина]], кнез (околу [[847]] година — втора половина на [[9 век]])<ref name="Тиб" /> * [[Хвалимир (кнез на Травунија)|Хвалимир]], кнез (втора половина на [[9 век]] — почеток на [[10 век]])<ref name="Grumel">Venance Grumel, ''La chronologie'', Paris 1958, 390 p.</ref> * [[Чучимир]], кнез (почеток на [[10 век]] — [[931]] година)<ref name="Тиб" /><ref name="Grumel" /> * [[Драгомир]], кнез (пред 1000—1018){{sfn|Живковиќ|2006}} * Травунија обединета во Хум (Захумље) ([[1081]] година) * Травунија во Србија (од [[1149]]<ref name="Тиб" /> — до [[1326]] година {{sfn|Мишиќ|1997|pp=25–32}} година) * Травунија во Босна (од 1326 година — до [[1448]] година) * Травунија во Херцеговина (од 1448 година) == Список на владетели на [[Херцеговина]] == * [[Михајло Вишевиќ]], кнез (оклу [[910]]—[[931]])<ref>Станоје Станојевиќ: „Историја Срба”, 1910.</ref> * [[Љутовид]], стратег на [[Рашка]], [[Босна]], [[Травунија]] и [[Захумље]] (1039—1054)<ref>[[Јован Скилица]], ''„Хроника”''</ref> * Хум во [[Србија]] (1149—1326) ** [[Мирослав Завидовиќ]], голем кнез Хумски (1190—1199) ** [[Свети Сава|Растко Немањиќ]], жупан Хумски (1191) * Хум во Босна (1326—1392) * [[Сандаљ Храниќ Косача]], голем војвода босански (1392—1435) * [[Стефан Вукчиќ Косача]], херцег (1435—1466) * [[Владислав Херцеговиќ]], херцег (1466—1482), син на Стефан Вукчиќ * [[Влатко Херцеговиќ]], херцег (1466—1482), син на Стефан Вукчиќ * Херцеговина под [[Османлиско царство|Османлиско Царство]] (1482—1878) * Босна и Херцеговина (од 1878 година) == Поврзано== * [[Список на сопруги на српски владетели]] ==Наводи== {{наводи|30em}} == Литература == {{refbegin|2}} * {{Cite book|last=Благојевиќ|first=Милош|authorlink=Милош Благојевиќ|title=Србија у доба Немањиќа: Од кнежевине до царства 1168—1371|year=1989|location=Београд|publisher=Вајат|isbn=978-86-7039-028-7 |url=https://books.google.com/books?id=2XBpAAAAMAAJ}} * {{Cite book|last=Благојевиќ|first=Милош|authorlink=Милош Благојевиќ|title=Немањиќи и Лазаревиќи и српска средњовековна државност|year=2004|location=Београд|publisher=Завод за уџбенике и наставна средства|isbn=978-86-17-34410-6 |url=https://books.google.com/books?id=unBpAAAAMAAJ}} * {{Cite journal|last=Благојевиќ|first=Милош|authorlink=Милош Благојевиќ|title=Немањиќи и државност Дукље-Зете-Црне Горе|journal=Зборник Матице српске за историју|year=2011|volume=83|url=http://www.maticasrpska.org.rs/stariSajt/casopisi/istorija_83.pdf|pages=7–24|access-date=22 мај 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613164353/http://www.maticasrpska.org.rs/stariSajt/casopisi/istorija_83.pdf|archive-date=13 јуни 2018|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Благојевиќ|first=Милош|authorlink=Милош Благојевиќ|title=Српска државност у средњем веку|year=2011|location=Београд|publisher=Српска књижевна задруга}} * {{Cite book|last1=Благојевиќ|first1=Милош|authorlink=Милош Благојевиќ|last2=Медаковиќ|first2=Дејан|authorlink2=Дејан Медаковиќ|title=Историја српске државности|volume=1|year=2000|url=https://books.google.com/books?id=O2M_AQAAIAAJ|location=Нови Сад|publisher=Огранак САНУ}} * {{Cite book|last1=Веселиновиќ|first1=Андрија|authorlink=Андрија Веселиновиќ|last2=Љушиќ|first2=Радош|authorlink2=Радош Љушиќ|title=Родослови српских династија|year=2002|place=Нови Сад|publisher=Платонеум|isbn=978-86-83639-02-1 |url=https://books.google.com/books?id=jU9yAAAAMAAJ}} * {{Cite book|last1=Веселиновиќ|first1=Андрија|authorlink=Андрија Веселиновиќ|last2=Љушиќ|first2=Радош|authorlink2=Радош Љушиќ|title=Српске династије|year=2008|edition=2.|location=Београд|publisher=Службени гласник|isbn=978-86-7549-921-3 |url=https://books.google.com/books?id=gWctAQAAIAAJ}} * {{Cite book|last=Живковиќ|first=Тибор|authorlink=Тибор Живковиќ|year=2006|title=Портрети српских владетела (IX-XII век)|url=https://books.google.com/books?id=d-KTAAAACAAJ|location=Београд|publisher=Завод за уџбенике и наставна средства|isbn=978-86-17-13754-8 }} * {{Cite book|last=Логос|first= Александар А.|title= Историја Срба I|location=Београд|year=2017|isbn=978-86-85117-37-4 |url= https://www.academia.edu/35327198}} * {{Cite book|editor-last=Мијушковиќ|editor-first=Славко|title=Љетопис попа Дукљанина|year=1988|orig-year=1967|edition=2.|location=Београд|publisher=Просвета & Српска књижевна задруга|url=https://www.scribd.com/doc/221770667/Ljetopis-Popa-Dukljanina-pdf}} * {{Cite journal| last=Мишиќ|first=Синиша|title=Стон и Пељешац од 1326. до 1333. године|journal=Историјски часопис|volume=42—43|url=https://books.google.com/books?id=jYA1CgAAQBAJ&pg=PA25|year=1997|publisher=Историјски институт|id=GGKEY:8N4K5PNPTJC|pages=25–32}} * {{Cite journal|last=Новаковиќ|first=Реља|authorlink=Реља Новаковиќ|title=Кад се родио и кад је почео да влада Стеван Немања?|journal=Историски гласник|year=1958|volume=11|issue=3–4|pages=165–192|url=https://books.google.com/books?id=bxnjAAAAMAAJ}} * {{Cite journal|last=Острогорски|first=Георгије|authorlink=Георгије Острогорски|title=Порфирогенитова хроника српских владетела и њени хронолошки подаци|journal=Историски часопис|year=1949|volume=1 (1948)|url=https://books.google.com/books?id=VPJ6CgAAQBAJ|pages=24–29}} * {{Cite book|last=Ќирковиќ|first=Сима|authorlink=Сима Ќирковиќ|title=Историја средњовековне босанске државе|year=1964а|location=Београд|publisher=Српска књижевна задруга|url=https://books.google.com/books?id=PO02AAAAMAAJ}} * {{Cite journal|last=Ќирковиќ|first=Сима|authorlink=Сима Ќирковиќ|title=Сугуби венац: Прилог историји краљевства у Босни|year=1964б|journal=Зборник Филозофског факултета у Београду|volume=8|issue=1|url=https://books.google.com/books?id=M947AQAAIAAJ|pages=343–370}} * {{Cite book|last=Ќирковиќ|first=Сима|authorlink=Сима Ќирковиќ|title=Херцег Стефан Вукчиќ-Косача и његово доба|year=1964в|location=Београд|publisher=Научно дело|url=https://books.google.com/books?id=NI8OAQAAIAAJ}} * {{Cite book| last=Ќирковиќ|first=Сима|authorlink=Сима Ќирковиќ|chapter=Последњи Бранковиќи|title=Историја српског народа|url=https://books.google.com/books?id=0ugJAQAAIAAJ|volume=књ. 2|location=Београд|publisher=Српска књижевна задруга|year=1982|pages=445–464}} * {{Cite book| last=Ќирковиќ|first=Сима|authorlink=Сима Ќирковиќ|chapter=Последњи деспоти|title=Историја српског народа|url=https://books.google.com/books?id=0ugJAQAAIAAJ|volume=књ. 2|location=Београд|publisher=Српска књижевна задруга|year=1982|pages=479–490}} * {{Cite book|last=Ќирковиќ|first=Сима|authorlink=Сима Ќирковиќ|title=Срби у средњем веку|year=1995|location=Београд|publisher=Идеа|isbn=978-86-7547-033-5 |url=https://books.google.com/books?id=vBRXAAAAMAAJ}} * {{Cite book|last=Ќирковиќ|first=Сима|authorlink=Сима Ќирковиќ|title=Срби меѓу европским народима|year=2004|url=https://books.google.com/books?id=p3oMAQAAMAAJ|location=Београд|publisher=Equilibrium|isbn=978-86-82937-04-3 }} * {{Cite book|last=Ćirković|first=Sima|authorlink=Сима Ќирковиќ|title=The Serbs|year=2004|location=Malden|publisher=Blackwell Publishing|isbn=978-1-4051-4291-5 |url=https://books.google.com/books?id=2Wc-DWRzoeIC}} * {{Cite book|editor-last=Ќирковиќ|editor-first=Сима|editor-link1=Сима Ќирковиќ|editor-last2=Михаљчиќ|editor-first2=Раде|editor-link2=Раде Михаљчиќ|title=Лексикон српског средњег века|year=1999|location=Београд|publisher=Knowledge|isbn=978-86-83233-01-4 |url=https://books.google.com/books?id=AypYAAAAMAAJ}} * {{Cite book|last=Curta|first=Florin|title=The Making of the Slavs: History and Archaeology of the Lower Danube Region, c. 500-700| url=https://archive.org/details/makingslavshisto00curt_469|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=978-0-521-80202-4|pages=[https://archive.org/details/makingslavshisto00curt_469/page/n350 331]}} {{refend}} == Надворешни врски == * [http://www.sumadinac.de/srpski/srpski.html Српски владетели] {{sr}} * [https://web.archive.org/web/20160304220345/http://neobyzantine.org/byzantium/emperors/dynasties/serbrulers.php Српски владетели] {{en}} * [http://fmg.ac/Projects/MedLands/SERBIA.htm Србија средњег века] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110904025736/http://fmg.ac/Projects/MedLands/SERBIA.htm |date=2011-09-04 }} {{en}} * [https://web.archive.org/web/20021112211053/http://homepage.mac.com/crowns/yu/avtxt.html Списак српских суверена] {{en}} * [http://www.tacitus.nu/historical-atlas/regents/balkan/serbia.htm Историјски атлас Србије] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070325145950/http://www.tacitus.nu/historical-atlas/regents/balkan/serbia.htm |date=2007-03-25 }} {{en}} [[Категорија:Српски владетели|*]] [[Категорија:Списоци поврзани со општество]] orxt9j5pbrrdu38mujcwtx71z940wy0 0 1289271 5591826 5567224 2026-07-14T06:22:24Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591826 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Мочуриште |име_мочуриште = Стењско Блато |слика_мочуриште = Стенско блато 020 02.jpg |опис_мочуриште = Поглед на блатото |слика_батиметрија = |опис_батиметрија = |место = [[Стење]] |земја = [[Македонија]] |околна водна површина = [[Преспанско Езеро]] |координати = {{coord|40.933794|N|20.917111|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |тип = блато |површина = 17 хектари |макс. должина = |макс. ширина = |прос. длабочина = |макс. длабочина = |водна зафатнина = |надм. височина = 854 м.н.в. |наводи = }} '''Стењско Блато''' — слатководен (блатен) акватичен екосистем. Слатководните акватични екосистеми, а особено блат ните екосистеми се исклучително значајни живеалишни типови (типови на природни живеалишта) со потреба од заштита, не само заради заштитата на значајната флора, [[инвертебратна фауна]], туку и за целокупната фауна воопшто. Еден таков блатен екосистем претставува Стењско блато кое се вбројува меѓу најзначајните живеалишта во [[Национален парк Галичица]]. Се работи за редок тип на живеалиште ([[екосистем]]) воопшто, а особено во паркот. Во него живеат голем број ретки и ендемски животински видови, поради што во [[1988]] година Стењско Блато било прогласено за ''Зона со строга заштита во паркот''. Исто така во Планот за управување со [[Национален парк Галичица]] ([[2021]]-[[2030]])- овој екосистем припаѓа во зоната со режим на строга заштита. Овој тип живеалиште е локално ретко и значајно живеалиште за неколку ретки видови.<ref name="prespa.mes.org.mk">{{Наведена мрежна страница |url=http://prespa.mes.org.mk/wp-content/uploads/2020/11/web_PrespanetLeaflet_Habitat_58x40cm_Mk.pdf/ |title=Prespanet |accessdate=2022-01-28 |archive-date=2021-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123042927/http://prespa.mes.org.mk/wp-content/uploads/2020/11/web_PrespanetLeaflet_Habitat_58x40cm_Mk.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Местоположба== Стењско блато се наоѓа на надморска висина од 854 м.н.в. , јужно од селото [[Стење]] - [[Преспа]] и крајбрежјето на [[Преспанско Езеро]]. Блатото зафаќа површина од 17 ha. ===Флора=== Групации на трска од ''Phragmites australis'' се регистрирани во Стењско Блато, како и по должината на брегот на Преспанското Езеро и на потегот од Стење до Царина. Покрај нив се забележуваат и заедници на хидрофилна висока приземна вегетација. ===Фауна=== Блатото претставува природно живеалиште со висок диверзитет и бројност (абундантност) на ситни терестрични цицачи (хранителни ресурси за грабливите видови) и хранително (ловно) подрачје за лилјаците. ==Видови== ===Инвертебратни видови=== 1.Од типот на ''Rotifera'' во Стењско блато се регистрирани 46 видови: *''Anuraeopsis fissa'', *''Ascomorpha saltana'', *''Asplanchna priodontа'', *''Brachionus quadridentatus'', *''Cephalodella sp''., *''Colurella obtuse'', *''Euchlanis dilatata'', *''Euchlanis incise'', *''Euchlanis pyriformis'', *''Filinia longiseta'' , *''Keratella cochlearis'', *''Keratella cochlearis var. tecta'', *''Keratella quadrata'', *''Lecane bulla'', *''Lecane constricta'', *''Lecane crenata'', *''Lecane curvicornis'', *''Lecane flexilis'', *''Lecane ludwigi f. laticaudata'', *''Lecane luna, Lecane lunaris'', ''*Lecane quadridentata'', *''Lepadella dactyliseta'', *''Lepadella ovalis'', *''Monommata longiseta'', *''Mytilina ventralis var. macracantha'', *''Notholca acuminate'', *''Pedalia reducens'', *''Platyas patulus'', *''Platyas polyacanthus'', *''Ploesoma truncatum'', *''Polyarthra vulgaris'', *''Rotatoria genera indet.'', *''Scaridium longicaudum'', *''Squatinella rostrum'', *''Synchaeta oblonga'', *''Synchaeta pectinata'', *''Testudinella patina'', *''Trichocerca birostris'', *''Trichocerca brachyuran'', *''Trichocerca elongate'', *''Тrichocerca longiseta'', *''Trichocerca rattus'', *''Trichocerca rosea Trichocerca tenuior'', *''Trichotria tetractis''; 2.Од класата на ''Gastropoda'' (полжави) се регистрирани видовите: *''Gyraulus crista'', *''Lymnaea palustris'', *''Lymnaea peregra'', *''Lymnaea stagnalis'', *''Planorbarius corneus'', *''Planorbis planorbis'', *''Segmentina complanatus'', *''Segmentina nitida'', *''Viviparus viviparous''; *''Arctodiaptomus kerkyrensis'' претставува вид кој припаѓа на копеподните ракчиња, групата на мали ракови (''Copepoda''). 3.Од вилинските кончиња (''Odonata'') кај блатото се евидентирани видовите: *''Leucorrhinia pectoralis'', *''Enallagma cyathigerum'', *''Ischnura elegans'', *''Gomphus vulgatissimus'', *''Onychogomphus forcipatus'', *''Orthetrum cancellatum'' и *''Sympetrum fonscolombei''; ===Вертебратни видови=== 1.Од видови на [[птици]] (''Aves'') во Стeњско блато се регистрирани следните видови : *''Acrocephalus arundinaceus'', *''Acrocephalus melanopogon'', *''Acrocephalus schoenobaenu''s, *''Acrocephalus scirpaceus'', *''Anas querquedula'', *''Ardea cinerea'', *''Casmerodius albus'', *''Egretta garzetta'', *''Fulica atr''a, *''Hirundo rustica'' и *''Tachybaptus ruficollis''; 2.Класата на [[водоземци]] (''Amphibia'') е претставена со видовите: *[[Горска жаба]] (''Rana dalmatina''), *[[Езерска жаба]] (''Pelophylax ridibundus'' ) и *[[Гаталинка]] (''Hyla arborea''); 3.Класата на [[рептили]] (''Reptilia'') е застапена преку: *[[Блатна желка]] (''Emys orbicularis''), *[[Белоушка]] (''Natrix natrix''), *[[Степска гуштерица]] (''Podarcis tauricus''), *[[Скалеста гуштерица]] (''Podarcis muralis'') и *[[Поскок]] (''Vipera ammodytes''); 4.Од класата на [[цицачи]] застапени се видовите: *[[Блатна ровчица]] (''Neomys anomalus'') и *[[Водната полјанка]] (''Arvicola amphibius''); ==Закани== Во минатото во Стењско Блато биле депонирани големи количини градежен шут и цврст комунален смет од село Стење со што еден дел од ова живеалиште било целосно изменето. Промените во водостојот на Преспанско Езеро, односно општите хидролошки услови во сливот на езерото имале значително влијание врз блатото. Во последните неколку децении било забележано постојано намалување на неговата површина. Со повлекување на водата, околните обработливи површини се прошириле на сметка на блатото. Долж брегот на Преспанското Езеро појасот на трска постојано се поместувал со повлекувањето на водата. ==Мерки за заштита== Да се одржува мозаичноста на природното живеалиште, вклучително и отворена водна површина во самото блато. ==Туризам-== Националниот парк Галичица кај Стењско блато има поставено куќа за набљудивање на птици. Куќата има можност за набљудување на четири лица истовремено.<ref name="prespa.mes.org.mk"/> ==Наводи== <ref>План за управување со Национален парк Галичица за период од 2010-2020 . Книга 2, Охрид 2011 година.</ref> ==Категории== [[Категорија:Езера во Македонија]] [[Категорија:Моклишта во Македонија]] [[Категорија:Стење]] oj3qyj6abng391adtwvuvzs0akffxpf 0 1293562 5591545 4793769 2026-07-13T14:00:50Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591545 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{Infobox artwork | image = [[Податотека:Alfred_Sisley_021.jpg|300px]] | title = Бреговите на Оаз | artist = [[Алфред Сисли]] | year = 1877–1878 | medium = масло на платно | height_imperial = 21.375 | width_imperial = 25.5 | dimensions_ref = <ref name=NGA /> | museum = [[Национална галерија на уметноста (Вашингтон)|Национална галерија на уметноста]] | city = Вашингтон }} '''''Бреговите на Оаз''''' — слика од 1877-1878 година на [[Алфред Сисли]]. Претходно сликата била во сопственост на три приватни галерии (Bernheim-Jeune во Париз, Dilenn во [[Брисел]] и конечно Galerie Jacques Dubourg во [[Париз]]) била продадена на Честер Дејл на 9 јуни 1926 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://insecula.com/oeuvre/O0027594.html|title=Insecula entry}}</ref> Сега е во сопственост на Националната галерија на уметност во [[Вашингтон]], која го купила со остатокот од збирката на Дејл, сега е изложена во делот 88 (француски импресионистички пејзажи).<ref name="NGA">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/content/ngaweb/Collection/art-object-page.46689.html|title=Catalogue entry}}</ref> == Наводи == <references /> [[Категорија:Слики од Алфред Сисли]] j54qlfs9rnmipkm979dlxr2vxbgebcw 5591546 5591545 2026-07-13T14:01:29Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[The Banks of the Oise]] на [[Бреговите на Оаз]] 5591545 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{Infobox artwork | image = [[Податотека:Alfred_Sisley_021.jpg|300px]] | title = Бреговите на Оаз | artist = [[Алфред Сисли]] | year = 1877–1878 | medium = масло на платно | height_imperial = 21.375 | width_imperial = 25.5 | dimensions_ref = <ref name=NGA /> | museum = [[Национална галерија на уметноста (Вашингтон)|Национална галерија на уметноста]] | city = Вашингтон }} '''''Бреговите на Оаз''''' — слика од 1877-1878 година на [[Алфред Сисли]]. Претходно сликата била во сопственост на три приватни галерии (Bernheim-Jeune во Париз, Dilenn во [[Брисел]] и конечно Galerie Jacques Dubourg во [[Париз]]) била продадена на Честер Дејл на 9 јуни 1926 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://insecula.com/oeuvre/O0027594.html|title=Insecula entry}}</ref> Сега е во сопственост на Националната галерија на уметност во [[Вашингтон]], која го купила со остатокот од збирката на Дејл, сега е изложена во делот 88 (француски импресионистички пејзажи).<ref name="NGA">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/content/ngaweb/Collection/art-object-page.46689.html|title=Catalogue entry}}</ref> == Наводи == <references /> [[Категорија:Слики од Алфред Сисли]] j54qlfs9rnmipkm979dlxr2vxbgebcw 0 1293815 5591732 5551974 2026-07-14T05:51:04Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591732 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Зграда на Министерството за правда на Србија |alternate_name = |image = Zgrada ministarstva pravde 03.jpg |caption = Поглед кон зградата на Министерството за правда |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Белград]] |location_country = {{знаме|Србија}} |address = |floor_count = 2 |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |date_demolished = |completion_date = 1883 година |cost = |structural_system = |building_type = |owner = |style = |size = |status = [[културно наследство на Србија|споменик на културата]] }} '''Зградата на Министерството за правда''' се наоѓа во [[Белград]], на [[Теразије (Белград)|Теразија]] бр.41. Претставува [[Културно наследство|недвижно културно добро]] како споменик на културата од големо значење.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://beogradskonasledje.rs/kd/zavod/stari_grad/zgrada_ministarstva_pravde.html |title=Завод за заштиту споменика културе у Београду |accessdate=2022-03-05 |archive-date=2013-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212130827/http://beogradskonasledje.rs/kd/zavod/stari_grad/zgrada_ministarstva_pravde.html |url-status=dead }}</ref> == Историја == Зградата била подигната во 1883 година за потребите на Министерството за правда, според проектот на архитектот Светозар Ивачковиќ, во соработка со инженерот Јован Суботиќ.<ref>[http://www.011info.com/znamenitosti-beograda/stari-grad/zgrada-ministarstva-pravde Знаменитости Београда/Зграда министарства правде]</ref> Била проектирана и изградена за две јурисдикции - Министерството за правда и квартот Теразије. Поради тоа, објектот првично имал два идентични, симетрично поставени портали, од кои едниот бил затворен во 1910 година, при проширување на објектот. Изградбата на објектот историски се поклопува со основањето на [[Кралство Србија|Кралството Србија]] и со подигањето на палатата на Стариот дворец на потегот [[Теразије (Белград)|Теразије]], се формирал претставително-административен центар на главниот град. == Архитектура == Проектирана била како зграда во низа како еднокатна зграда, поврзана со фронтови, со подрум, приземје и кат, на кои подоцна било додадено едно дворно крило. Фасадата била дизајнирана во нео-ренесансен стил, по примерот на изгледот на италијанските ренесансни палати. Приземјето е рустикално, со големи квадрати, кои ги следат заоблените прозорци и порталот, додека првиот кат од фасадата е покриен со керамички плочки. Заоблените подни прозорци се добро пропорционални, со профилирани рамки и триаголни тимпани. Последниот елемент на фасадата е богато украсен покривен венец над кој е поткровје со балустради. Внатрешната декорација е степенувана според намената на просториите - уште поважно, обложени се со дрвени облоги и штуко украси, скалите со балустрада што ги поврзуваат приземјето и катот се направени од мермер. Зградата на поранешното Министерство за правда, една од ретките зачувани згради на министерства од [[19 век]], е значајно сведоштво за развојот на јавната администрација во [[Србија]]. Конзерваторски работи биле извршени во 1978-1979 година. == Поврзано == * [[Список на споменици на културата во Белград]] * [[Теразије (Белград)|Теразије (улица во Белград)]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.heritage.gov.rs/latinica/nepokretna_kulturna_dobra.php Републички завод за заштита на спомениците на културата - Белград] * [http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/list.php Список на споменици] * [https://web.archive.org/web/20120305135731/http://www.heritage-db.org/cir/nkd/lista Републички завод за заштита на спомениците на културата-Белград / База на недвижен културен имот] [[Категорија:Згради и градби во Белград]] [[Категорија:Споменици на културата на Србија]] 1z546yc554rb1fh7bz356y04cy6dxjo 0 1294175 5591575 5525451 2026-07-13T15:25:34Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]]; додадена [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591575 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|име=Родна Величковска|портрет=|опис=|родено-име=|роден-дата={{Родена на|20|февруари|1955}}|роден-место=[[Горобинци]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]]|националност=[[Македонија|Македонка]]|народност=[[Македонци|Македонка]]|познат=|наставка=а|занимање=етномузиколог, мелограф и научен соработник, истражувач на [[вокал]]ната [[Македонска народна музика|народна музика]].|сопружник=|татко=|мајка=|родители=|роднини=|деца=}} '''Родна Величковска''' ({{Родена во|Горобинци}}, {{Родена на|20|февруари|1955}}) — [[Македонија|македонски]] етномузиколог, мелограф и научен соработник, истражувач на вокалната народна музика.<ref>{{МакЕнц||Величковска|I}}</ref> == Животопис == Завршила средно музичко училиште и [[Факултет за музичка уметност - Скопје|Факултет за музичка уметност]] во Скопје. Магистрирала на Факултетот за музичка уметност во Белград на тема „''Жетварско певање у Македонији''” во 2006 година, докторирала на тема „''Музичките дијалекти во македонското традиционално народно пеење – обредно пеење''”. Првин била стручен соработник-мелограф на вокалната народна музика (1980), а потоа асистент (2000) и научен соработник (2007) во Одделот за народна музика. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Величковска, Родна}} [[Категорија:Македонски етномузиколози]] [[Категорија:Југословенски етномузиколози]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за музичка уметност - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] 2d2u3an7pf4rsw8vgdc0c1ti3sxw01a 5591576 5591575 2026-07-13T15:25:40Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Југословенски етномузиколози]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591576 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|име=Родна Величковска|портрет=|опис=|родено-име=|роден-дата={{Родена на|20|февруари|1955}}|роден-место=[[Горобинци]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]]|националност=[[Македонија|Македонка]]|народност=[[Македонци|Македонка]]|познат=|наставка=а|занимање=етномузиколог, мелограф и научен соработник, истражувач на [[вокал]]ната [[Македонска народна музика|народна музика]].|сопружник=|татко=|мајка=|родители=|роднини=|деца=}} '''Родна Величковска''' ({{Родена во|Горобинци}}, {{Родена на|20|февруари|1955}}) — [[Македонија|македонски]] етномузиколог, мелограф и научен соработник, истражувач на вокалната народна музика.<ref>{{МакЕнц||Величковска|I}}</ref> == Животопис == Завршила средно музичко училиште и [[Факултет за музичка уметност - Скопје|Факултет за музичка уметност]] во Скопје. Магистрирала на Факултетот за музичка уметност во Белград на тема „''Жетварско певање у Македонији''” во 2006 година, докторирала на тема „''Музичките дијалекти во македонското традиционално народно пеење – обредно пеење''”. Првин била стручен соработник-мелограф на вокалната народна музика (1980), а потоа асистент (2000) и научен соработник (2007) во Одделот за народна музика. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Величковска, Родна}} [[Категорија:Македонски етномузиколози]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за музичка уметност - Скопје]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] 5ibr5s1b7lmn1q9rxomq9ejaudtp15z 0 1298854 5591737 5549445 2026-07-14T05:57:23Z Bjankuloski06 332 /* Српски љубовни романи */ Правописна исправка, replaced: псеудо → псевдо 5591737 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hammond-SS10.jpg|мини|О Едвард! Како можеше?“, илустрација од крајот на 19 век од Sense and Sensibility (1811) од Џејн Остин, пионер на жанрот]] '''Љубовен роман''' — вид [[роман]], односно жанровска фикција, чија главна тема се чувствата на главните ликови. Обично е лесно читлив, изобилува со дијалози, така што читателот може полесно да ужива во приказната. Многу критичари сметаат дека многу лесно и рано се добива увид во развојот на настаните. Во приказната често има голем број на хумористични настани кои се совршен се совпаѓаат во приказната. Освен чувствата, како главен мотив на приказната, љубовниот роман може да содржи и други мотиви, како што се мотиви од крим-романите, научната фантастика и други видови романи. Љубовниот роман не ја губи популарноста, а особено е популарен кај женската публика. Многу љубовни романи станаа книжевни класици со текот на годините.<ref name="Lektire.hr">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lektire.hr/ljubavni-roman/|title=Ljubavni roman|work=Lektire.hr|accessdate=28 април 2021}}</ref> == Историја == Името на романот како литературен жанр во [[Српски јазик|македонскиот јазик]], како и многу други јазици, доаѓа од зборот „романтика“, кој во [[Среден век|средниот век]], кога службен јазик бил [[Латински јазик|латинскиот]], бил назив за дела напишани на секуларен јазик. Така, овој вид литература бил означен како лесно читлив, наменет за читатели со „низок“ вкус, склони кон фикција, односно замислување љубовен заплет, страшни авантури, со среќен крај. Од периодот на доцниот хеленизам ( [[1 век|1]] - [[3 век]] ) до денес, на овој начин биле обликувани обемни прозни романи. Спротивно на тоа, [[Англиски јазик|англиските]] и [[Шпански јазик|шпанските]] имиња за зборот роман се „раскази“, што се поврзува со актуелноста на приказната, нагласувајќи го тврдењето за животна веродостојност, бидејќи се формирале многу поконцизни раскази од [[13 век|13 век наваму]]. Барањето за измислица од една страна и барањето за автентичност од друга страна коегзистирале со векови, за да се спојат во 18 век, а овој период смета за момент кога настанал романот во денешна смисла на зборот. Фиктивната проза, односно жанровската фантастика, има свои корени во љубовните романи од доцниот хеленистички период, така што може да се каже дека љубовниот роман е претходник на сите подоцнежни [[жанр]]ови. Напишани се на [[старогрчки јазик]], а мотиви и инспирација пронашле во [[мит]]овите, [[Легенда|легендите]], љубовната и идиличната [[Поезија|поезија на]] [[Далечен Исток|Далечниот Исток]]. Љубовниот роман процветал во [[2 век|2]] и 3 век и бил исклучително популарен, иако речиси и не се споменува.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=23202|title=Grci|work=Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|accessdate=29 април 2021}}</ref> Најпознати писатели на овие романи биле Харитон, Ахил Тациј, Ксенофон од Ефес, Лонго и Хелиодор од Емес. Како жанр со мала вредност, со претежно женска читателска публика, не бил дел од класичната [[реторика]], но имал реципрочно влијание врз тогашната и подоцнежната литература на Истокот. Најпознат пример за ова влијание била познатата збирка раскази [[Илјада и една ноќ]]. Во срцето на овие романи биле измислените љубовници кои, соочувајќи се со војни, бродоломи, бандити, пирати, чудовишта и други препреки, патуваат низ далечни и егзотични земји, населени со историски познати луѓе, во кои кредибилитетот се претвора во позадина за измислениот заплет. Речиси во исто време, во [[Стар Рим|Стариот Рим]] е напишан секојдневен авантуристички роман, напишан на латински ( Петрониев ''Сатирикон'' , ''Метаморфозите'' на [[Апулеј]] ). Заплетот на овие романи е сместен во актуелното римско секојдневие, а нараторот е херојот на приказната. Во овие дела, возвишената љубовна врска е пародирана преку ниски, приземни, често [[Хомосексуалност|хомосексуални]] страсти и необични еротски склоности, секојдневните авантури на херојот добиваат [[Мистицизам|мистична]] и гротескна линија, а потребата за фикција се задоволува со вметнати приказни. Фиктивната димензија станала доминантна во [[Витешки роман|витешкиот роман]], додека хеленистичкиот љубовен роман сè до 16 век на Запад бил заборавен и имал само индиректно влијание преку византиските романи од 12 век, спојувајќи се со магионичарските и [[Магија|волшебните]] елементи земени од Легендата за [[Крал Артур|кралот Артур]] и Легендата за [[Свет грал|Светиот Грал]]. Во 19 век книжевните институции ја одвојуваат „високата“ од „ниската“ продукција, а потоа се создаваат големи реалистични романи кои ја прикажуваат реалноста. Многу дела создадени во тој период станале класици, а меѓу нив се и големите љубовни романи, како што се ''[[Ана Каренина]]'', Дамата со камелии (роман) или [[Госпоѓа Бовари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://enciklopedija.hr/natuknica.aspx?ID=53278|title=roman|work=Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|accessdate=29 април 2021|archive-date=2022-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514093518/https://enciklopedija.hr/natuknica.aspx?ID=53278|url-status=dead}}</ref> Сепак, љубовниот роман како жанр спаѓа во дефиницијата за „тривијална литература“ и не му се придавало речиси никакво значење во интелектуалниот свет до втората половина на [[20 век]]. Тогаш се појавиле автори кои почнале да го анализираат овој жанр, прво од [[Феминизам|феминистичка]], а потоа и од уметничка гледна точка. Како и тогаш, така и денес, анализата на љубовниот роман како литературно дело најмногу ја прават жени.<ref name="Lešić 3-4">{{Harvnb|Lešić|2017}}</ref> == Љубовен роман во критиката и теоријата на литература == [[Податотека:Collection_Les_historiques_de_Harlequin.JPG|десно|мини|350x350пкс| Збирка историски љубовни романи од Издавачката куќа ''Арлркин'']] Многу малку е напишано за љубовниот роман на нашите простори. Дури и оние автори кои ја анализирале лесната литература и се обиделе да понудат рамка преку која може да и се пристапи како нешто што вреди да се дискутира, главно биле фокусирани на детективски роман и не пишувале за љубовните романи на никаков начин или имале исклучиво негативен став.<ref name="Lešić 3-4"/> Следниве се примери на неколку прегледи на љубовен роман: * Во своето проучување на тривијалната литература, Нада Вучковиќ ги користи љубовните романи како пример за тоа како таквата литература ги одвлекува читателите од реалните општествени проблеми, при што им нуди за возврат „со голем шарм“ колку проблемите се едноставни а љубовната среќа е разбирлива, и е релативно лесно да се достигне,<ref>{{Harvnb|Vučković|1987}}</ref> што е сосема спротивно од она што би било основна одлика на љубовниот роман. * За Зденко Шкреба, во својата студија „сентименталниот љубовен роман“ и „сентименталната љубовна приказна“, како што тој ги нарекува, се [[кич]] <ref name="Škreb 1981">{{Harvnb|Škreb|1981}}</ref> и својата минимална дискусија, вметната во општи теми за тривијалната литература, ја завршува со категоричен заклучок дека помеѓу уметноста и кичот во книжевната теорија не треба да постои поврзаност.<ref name="Škreb 1981"/> Во подоцнежните наврати на поврзаните прашања во истиот текст, Шкреб забележува дека херојството и еротизмот може да се сметаат за основа на тривијалните жанрови <ref name="Škreb">{{Harvnb|Vučković|1981}}</ref> и дека љубовниот роман може да се смета за жанр во кој хероите живеат исклучиво за љубов и исклучиво од љубов,<ref name="Škreb 1981"/> но не ги признава овие две идеи како друг статус освен оној што ја докажува тривијалноста на тој жанр. * Наспроти ваквите ставови, Јасмина Лукиќ, во својата критика на прозата на [[Дубравка Угрешиќ]], љубовниот роман го смета за архетипски жанр. Нејзината студија е една од ретките на нашите простори која ја зема предвид специфичноста на љубовниот роман како [[жанр]] и го сфаќа доволно сериозно за да го нарече архетипски жанр што претставува „паралитерарен“ пандан на високата литература на [[Постмодернизам|постмодернизмот]]. Сепак, нејзиниот став е дека љубовниот роман не дава ништо за што може сериозно да се разговара.<ref name="Lešić 3-4">{{Harvnb|Lešić|2017}}</ref> Според неа, многу читатели го читаат овој вид литература токму затоа што им овозможува барем кратко бегство од сивилото на секојдневието, без да се сомневаат во реализмот на претставите што им се нудат. Понудените содржини се прифаќаат буквално со сигурност, за многумина читатели да се поистоветат со основната ситуација во која се наоѓа хероината од нивниот омилен љубовен роман.<ref name="Lukić">{{Наведена мрежна страница|url=http://postjugo.filg.uj.edu.pl/baza/texts_display.php?id=303|title=Ljubić kao arhetipski žanr - proza Dubravke Ugrešić|last=Lukić|first=Jasmina|work=w poszukiwaniu (u potrazi za)|accessdate=28 април 2021|archive-date=2021-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427175447/http://postjugo.filg.uj.edu.pl/baza/texts_display.php?id=303|url-status=dead}}</ref> * Пресвртна точка во анализата и критиката на љубовните романи е исклучително важната студија на Џенис Редвеј {{langx|en|Janice Radway}}) ( ''Читање љубовни романи - жени, патријархатот и популарна литература'' ) од 1984 г. година, во која авторката ја застапува тезата дека љубовните романи треба да се гледаат од перспектива на нивните читатели, а не од перспектива на академска книжевна критика. Таа смета дека оваа перспектива не е ниту наивна, ниту несвесна.<ref name="Lešić 3-4" /> === Феминистички критики на љубовните романи === Критичките студии посветени на љубовните романи се појавија во англосаксонскиот свет во 1980-тите години, на 20 век, во исто време кога академската критика на нашите простори почна да се занимава со тривијалната литература. За разлика од нашите претежно теоретски и генерализирани приоди, англосаксонските [[Теорија на книжевноста|теоретичари]] (и денес главно се жени) од жанрот наречен ''романса'' на англиски од почетокот се труделе да го најдат најдобриот методолошки пристап. Сепак, нивните првични напори беа обележани со остар критички однос кон самите текстови и тенденција кон снисходлив тон кон нивните читатели, но тие сепак започнаа фундаментална трансформација на општото разбирање на овој жанр. Тања Модлески (англ {{langx|en|Tania Modleski}}), во нејзината позната статија од 1980 г. за љубовните романи објавени од издавачката куќа ''Арлекин'' ({{langx|en|Harlequin}}), инсистира читателите на таквата литература да имаат исклучително активен однос кон она што е во неа и ја поставува тезата дека љубовниот роман се занимава со вистински женски прашања, додека Џенис Редвеј смета дека љубовниот роман не може да се проучува од перспектива на традиционалната наука за книжевност, но дека треба да се разбере од позицијата на жените кои навистина го читаат и чии ставови треба да се земат предвид. Сепак, и двете завршуваат со заклучокот дека љубовните романи функционираат на два начина во исто време, и дека крајниот резултат од нивниот ефект е всушност контрапродуктивен: * Според Тања Модлески, љубовните романи им овозможуваат на жените да се соочат со стравовите поврзани со машката бруталност и да сонуваат за одмазда и моќ под превезот дека сонуваат за насилен, доминантен маж кој ќе ги земе на сила. * Според Џенис Редвеј, таквата литература е средство за справување со емоционалната студенило што ја наметнува [[патријархат]]от на мажите и како простор каде што е можно да се формулира копнежот за мајчинска љубов и грижа под превезот на фантазијата за грижлив човек кој е способен да ги задоволи женските емоционални потреби. Овие две гледишта се надополнуваат, бидејќи и двете сериозно го сфаќаат проблемот со кој се занимаваат љубовните романи и го привлекуваат вниманието на фактот дека оваа литература во суштина ја одразува оригиналната женска перспектива и искуство во патријархатот. Сепак, и двете завршуваат со сличен заклучок дека љубовните романи истовремено отвораат реални проблеми и ја затвораат можноста за нивно решавање, одвлекувајќи ги жените од можноста за вистинска промена во реалниот свет, нудејќи им утешна фикција и притискајќи ги да ја прифатат постоечката ситуација. За разлика од Модлески и Редвеј, Глинда Хол( {{langx|en|Glinda Hall}}) својата теорија ја заснова на поновите [[Феминизам|феминистички]] интереси, но и на помодерни љубовни романи, различни од оние што ги проучувале нејзините претходници. Ги остава настрана барањата за промени во патријархалните односи и го префрла полето на истражување на нивната сексуална содржина, без разлика колку е таа експлицитна. Според нејзиното мислење, љубовниот роман е директно, речиси телесно истражување на природата на женската сексуалност, на начин што е недостапен никаде на друго место во современата култура.<ref name="Lešić 3-4">{{Harvnb|Lešić|2017}}</ref> === Љубовни романи и семејно насилство === Љубовните романи се жанр со огромен корпус, па генерализацијата заснована на тесен избор на текстови не значи многу. Сепак, речиси сите од нив содржат, дури и во најблага можна форма, некаков облик на сексуално насилство, емоционална злоупотреба, некаква закана за време на главната акција, или се дел од првичниот однос на херојот со хероината, или ова насилство е инкорпорирано и реинкорпорирано како садо-мазо ропска игра и доминација. Во последно време сè повидливи се романите во кои хероината е жртва на некоја екстремна форма на [[семејно насилство]] или е бел роб, додека херојот е или исклучително опасен криминалец со силно чувство за правда или сексуален садист со златно срце.<ref name="Lešić 3-4"/> === Понови теории === Следниве тези се видливи во најновите теории: * наративите од овој жанр им нудат на жените едно од ретките задоволства наменети само за нив, * тие се однесуваат на родовото искуство на жените и бараат можности да го артикулираат и незадоволството и задоволството, * наративната рамка што ја нудат овозможува огромен број варијанти во односот помеѓу херојот и хероината, што дава можност да се истражуваат емотивните светови Во таа смисла, љубовните романи нудат бегство од реалноста, но ништо повеќе од другите форми на фикција. Дури и ако се претпостави дека овој жанр е повеќе или помалку успешен излез за своите читатели, тој сепак го има најдобриот потенцијал барем да ја ослободи имагинацијата и да замисли решение за проблемот наметнат од патријархатот, и во најлош случај да се помири со овие проблеми, нудејќи утешна фикција која ќе го олесни секојдневието.<ref name="Lešić 3-4"/> == Фабула на љубовни романи == Заплетот на љубовниот роман обично започнува лесно и опуштено. Преку описите на секојдневниот живот, читателот ги запознава главните ликови на првите страници. Многу брзо, главните ликови се заљубуваат еден во друг, но нивната љубовна приказна често е преполна со проблеми и е недостижна. Самиот заплет обично носи разделба на главните ликови, проблеми, тага и очај, но многу брзо доаѓа до расплет на настани во кои се решава сето она што ја спречило среќната љубов. Љубовниот роман обично има среќен крај, што ги поттикнува читателите да уживаат и да го сакаат ваквото читање. Сепак, често има љубовни романи со трагичен крај, чии приказни опишуваат несреќни и невозможни љубови. Несреќните приказни на главните ликови ги предизвикуваат читателите да коментираат и анализираат. Честопати има длабоки анализи од [[Книжевна критика|критичарите]] кои се обидуваат да го споредат заплетот на романот со актуелна приказна од реалниот живот.<ref name="Lektire.hr"/> == Социјално влијание == Читателите сакаат да читаат љубовни романи. Читањето е лесно и најдобро за забава и бегство од разни животни проблеми. Голем број љубовни романи постигнаа голема популарност, а беа прикажани а многу бестселери се адаптираат за филм па постигнуваат голем успех и на [[Филм|филмското платно]].<ref name="Lektire.hr"/> Универзално прифатените [[Предрасуда|предрасуди]] за читателите се дека се жени кои живеат сами со мачки и копнеат по маж, фини луѓе со лош вкус за читање, често необразовани, досадни и глупави или средовечни жени на кои им е здодевно во бракот и слично. Всушност, индустријата за љубовни романи е огромна, втора по големина категорија на жанр-фантастика, повеќе продавана од научна фантастика и епска фантастика или класика, што значи дека има многу читатели кои се вклопуваат или не се вклопуваат во овие стереотипи. Затоа, во Америка се спроведени [[Социологија|социолошки]] истражувања за тоа кој всушност чита љубовни романи, а некои од резултатите се следниве:<ref>{{Наведени вести|url=https://www.delfi.rs/vesti/vest/3279_ko_su_citaoci_ljubavnih_romana_delfi_knjizare.html|title=Ko su čitaoci ljubavnih romana|last=Rodejl|first=Maja|date=18 јули 2017|access-date=29 април 2021|publisher=knjižare Delfi}}</ref> {| class="wikitable" !Предрасуди ! Факт |- | ''Читателот на љубовни романи најверојатно е очајна домаќинка, осамен доселеник или член на некое здружение.'' | Според истражувањето на Американското здружение на писатели на љубовни романи, 84% од читателите на љубовни романи се жени, додека останатите 16% се мажи, што е скок во споредба со претходниот период. Најголем број читатели (околу 70%) го откриле овој жанр во периодот од 11 до 18 години, но повеќето редовни читатели се постари (просечната возраст е меѓу 30 и 54 години), имаат партнери и се ситуирани. Подеднакво ги читаат мажените и немажените жени, домаќинките и самосвесните девојки. |- | ''Љубовните романи се глупави книги за глупави луѓе.'' | Читателите кои не сакаат љубовни романи немаат подобро образование од оние кои сакаат. Идејата дека женската фикција е тривијална, а нејзините читатели луди потекнува од 18 и 19 век, кога романот станал популарно четиво и жените почнале да се описменуваат. Општиот впечаток за женската интелигенција во тоа време не бил за пофалба, благодарение на тоа што женските деца обично не се образувале во тоа време. |- | ''Читатели на љубовни романи се мајки и домаќинки кои поминуваат часови во читање глупости книги.'' | Создавањето семејство и одржувањето на куќата е тешка работа што некој треба да ја заврши. Долго време домаќинките и мајките беа најважното, а најчесто единственото занимање на жените. Во седумдесеттите години од 20 век, кога жанрот на историски љубовни романи бил во полн ек, се повеќе жени почнувале да се вработуваат. Во раните осумдесетти, Џенис Редвеј ја напишала својата веќе спомената студија заснована на работа со група љубители на љубовни романи кои биле домаќинки и долго време тоа била единствената студија за љубителите на љубовните романи. Денес најголем дел од жени се вработени, но народната перцепција остана замрзната на ниво на седумдесеттите, иако ставовите на општеството се сменија. Без разлика дали се домаќинки, работат од дома или во канцеларија, многу жени читаат љубовни романи за да се забавуваат, да избегаат од реалноста или да се релаксираат. |- | ''Љубителите на романтиката не ги разликуваат фактите од фикцијата.'' | Покрај прогласувањето на жанрот за нереален, ова е фраза за која се повторува за дека го намалува влијанието на идеите што жените ги добиваат со читање љубовни романи, како што се оние што можат да бидат креатори на нивните животи, да најдат исполнета љубов, да имаат оргазмичен секс или да бидат среќен. Романсите покажуваат дека идеализираниот, но потенцијално достапен живот е полн со среќа и задоволство за жените кои се стремат кон него, повеќе фикција отколку реалност. |- | ''Љубителите на љубовните романи не можат да препознаат добра литература.'' | Факт: Кога станува збор за помансите, целиот жанр е отпишан како безвреден поради неколку лошо напишани книги, но читателите на љубовните романи ги ценат добрите реченици и интересните, изненадувачки фрази како и другите читатели, а писателите на овие романи, како и сите други писатели, се обидуваат да пишуваат убава литература, со горе-долу успех. |} == Најпознати љубовни романи == [[Податотека:Image_taken_from_page_5_of_Sense_and_sensibility.jpg|десно|мини|394x394пкс| Насловната страница на романот „Разум и чувствителност“ на Џејн Остин од 1884 година]] Меѓу љубовните романи има и такви кои станаа книжевни класици. Повеќето од овие дела не се дефинирани само од еден жанр, но заплетот е далеку покомплексен. Меѓу најпознатите се: * [[Ана Каренина]] од [[Лав Николаевич Толстој]] , * Љубов во време на колера од [[Габриел Гарсија Маркес|Габриел Гарсија Маркез]] , * Гордост и предрасуди, како и други романи на [[Џејн Остин]],<ref>{{Наведени вести|url=https://sinhro.rs/najlepse-ljubavne-price-u-knjizevnim-delima/|title=Najlepše ljubavne priče u književnim delima|last=Samac|first=Nataša|date=22.11.2018.|access-date=30 април 2021|publisher=Sinhro.rs}}</ref> * [[Одвеано со виорот|Однесено со виорот]] од [[Маргарет Мичел]], * [[Оркански височини]] од [[Емили Бронте]] , * [[Џејн Ер]] од [[Шарлот Бронте]],<ref>{{Наведени вести|url=https://stil.kurir.rs/lifestyle/knjige/140541/klasici-koje-ne-smete-propustiti-najbolji-ljubavni-romani-svih-vremena-koje-vredi-procitati|title=Klasici koje ne smete propustiti: Najbolji ljubavni romani svih vremena, koje vredi pročitati!|date=23.12.2020|access-date=30 април 2021|publisher=Stil magazin}}</ref> како и други романи од [[Бронте (семејство)|сестрите Бронте]]. Освен класици, вредни дела од овој жанр напишале и многу современи писатели. Меѓу најубавите современи љубовни романи се: * ''Страници на љубовта'' од [[Николас Спаркс (писател)|Николас Спаркс]] , * ''Птиците умираат пеејќи'' од Колин Макалу , * ''Крајот на една приказна'' од Греам Грин , * ''Мостови на округот Медисон'' (роман на Роберт Џејмс Волер,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/knjige-stripovi/3233505-10-najlepsih-ljubavnih-romana-svih-vremena|title=Da li ste ih čitali? Ovo je 10 najlepših ljubavnih romana svih vremena|last=Savanović|first=Dunja|date=5.9.2020|access-date=30 април 2021|publisher=Telegraf}}</ref> * ''Љубовна приказна'' и ''Приказната на Оливер'' од Ерих Сегал , * ''Францускиот поручник'' од Џон Фаулс <ref>{{Наведени вести|url=https://zadovoljna.dnevnik.hr/clanak/ljubav-ispisana-perom-najbolji-ljubavni-romani-koji-ce-vas-prikovati-za-svoje-stranice---549001.html|title=Raznježe baš svakog puta: Najbolji ljubavni romani kojima se uvijek vraćamo|date=13.2.2021|access-date=30 април 2021|publisher=Zadovoljna.hr}}</ref> и други. Според повеќето од овие романи, се снимале филмови кои исто така постигнале голема популарност и добиле бројни награди. Интересно, [[Агата Кристи]], под псевдонимот Мери Вестмакот, напиша и шест љубовни романи: * ''Џиновски леб'' * ''Незавршен портрет'' * ''Отсутен во пролет'' * ''Роза и тис'' * ''Ќерка е ќерка'' * ''Товар'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://agatha-christie.net/ljubavni-romani/|title=Ljubavni romani|work=Agatha Christie EX-YU FanPage|accessdate=30 април 2021}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Српски љубовни романи === Тешко е да се најде роман во [[Српска книжевност|врвната српска литература]] кој жанровски е чисто љубовен. Според Михајло Пантиќ, српски [[писател]], [[Книжевна критика|литературен критичар]] и универзитетски професор, трите најубави српски љубовни романи се: * ''Преселбите'' на [[Милош Црњански]] (прва книга) * ''Судбината и коментарите на'' [[Радослав Петковиќ]] * ''Прељубници'' на [[Вида Огњеновиќ]].<ref>{{Наведено списание|last=Nježić|first=T.|date=14.2.2019|title=TRI NAJLEPŠA srpska LJUBAVNA romana bira MIHAJLO PANTIĆ|url=https://www.blic.rs/kultura/vesti/tri-najlepsa-srpska-ljubavna-romana-bira-mihajlo-pantic/j6wjg58|journal=Blic|access-date=30 април 2021}}</ref> Ова сепак не значи дека во книжевноста на српски јаик нема автори кои пишуваат во овој жанр.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjizare-vulkan.rs/domaci-ljubavni-roman/|title=DOMAĆI LJUBAVNI ROMAN|work=Zvanični veb-sajt|publisher=Vulkan knjižare|accessdate=30 април 2021}}</ref> Најпозната е секако [[Мир-Јам|Милица Јаковљевић]], позната под псевдонимот Мир-Јам. Објавила повеќе љубовни приказни и романи чиј лесна љубовна содржина, како и едноставниот сликовит стил и обезбедиле популарност.<ref name="мануела_граф">{{Наведено списание|last=Граф|first=Мануела|date=21 март 2009|title=Непознате љубави Милице Јаковљевић|url=http://www.blic.rs/kultura/nepoznate-ljubavi-milice-jakovljevic/z2jv87s|journal=Блиц|access-date=26 јуни 2016}}</ref> ==== Љубовни романи на Мир Јам ==== * ''Ранетиот орел'' * ''Една ноќ на Јадранот'' * ''Непобедливо срце'' * ''Киднапирање човек'' * ''Гревот на нејзината мајка'' * ''Во словенечките планини'' * ''Самец во брак'' * ''Малата сопруга'' Меѓу најпопуларните современи српски писатели на љубовни романи денес се Мирјана Бобиќ Мојсиловиќ, [[Јелена Бачиќ Алимпиќ]] и Весна Дедиќ . == Белешки == {{Белешки|}} == Поврзано == * [[Социјален роман]] * [[Семеен роман]] * [[Психолошки роман]] * [[Историски роман]] * [[Авантуристички роман]] * [[Витешки роман]] * [[Криминалистички роман]] * [[Детективски роман]] * [[Детски роман]] == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|title=Feministička i Queer čitanja popularne kulture|last=Lešić|first=Andrea|date=2017|publisher=LibertaMo|location=Mostar|pages=11-31|chapter=Ljubavni romani i feministički eskapizam: da li je bijeg mogućnost slobode?|access-date=28 април 2021}} * {{Наведена книга|url=https://plus.sr.cobiss.net/opac7/bib/35282951#full|title=Trivijalna književnost : zbornik tekstova|last=Vučković|first=Nada|date=1987|publisher=Studentski izdavački centar|location=Beograd|page=154-162|chapter=Socijalni aspekti trivijalne književnosti|author-link=Нада Вучковић|access-date=28 април 2021|archive-date=22 септември 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922222602/https://plus.sr.cobiss.net/opac7/bib/35282951#full|url-status=dead}} * {{Наведена книга|url=https://plus.sr.cobiss.net/opac7/bib/83772428#full|title=Književnost i povijesni svijet|last=Škreb|first=Zdenko|date=1981|publisher=Školska knjiga|location=Zagreb|pages=167-195|chapter=Trivijalna književnost|access-date=28 април 2021|archive-date=2021-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923001457/https://plus.sr.cobiss.net/opac7/bib/83772428#full|url-status=dead}} * {{Наведено списание|last=Modleski|first=Tania|date=proleće 1980|title=The Disappearing Act: A Study of Harlequin Romances|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/493729|journal=Signs : Journal of Women in Culture and Society|volume=5/3|pages=435-448|access-date=28 април 2021}} * {{Наведена книга|title=The Creators of Women's Popular Romance Fiction: The Authors Who Gave to Women a Genre of Their Own|last=Hall|first=Glinda|date=2009|publisher=The Edwin Mellen Press|location=Lewiston}} * {{Наведена книга|url=https://zir.nsk.hr/islandora/object/hrstud:1225/preview|title=Trivijalan ljubavni roman u hrvatskoj književnosti:komparativna analiza - diplomski rad|last=Šimek|first=Barbara|date=2017|publisher=Sveučilište u Zagrebu, Hrvatski studiji|access-date=29 април 2021}}{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Љубовни романи| ]] [[Категорија:Книжевни жанрови]] [[Категорија:Белетристика]] nohmg431t1xxapztyj944vl132vwe46 0 1302522 5591445 5482382 2026-07-13T12:07:29Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591445 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за книга| <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --> | name = Сказна за мечката | title_orig = Сказка о медведихе | translator = | image = | image_caption = | author = [[Александар Пушкин]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[Русија]] | language = [[руски јазик|руски]] | series = | genre = [[сказна]] | publisher = | release_date = | media_type = | pages = | preceded_by = | followed_by = }} '''Сказна за мечката''' — неавторско име на недовршената сказна на [[Александар Сергеевич Пушкин]], која најверојатно ја напишал во [[1830|1830 година]].<ref name="feb">Bondi, S.M., Zenger, T.G., Izmajlov, N.V., Slonimskij, A.L., Cjavlovski, M.A., [http://feb-web.ru/feb/pushkin/texts/push17/vol03/Y32-b23-.htm#СКАЗКИ.1830.МЕДВЕДИХЕ Primečanija], Puškin A.S., Sabrana djela u 16 tomova, Moskva-Lenjingrad, AN SSSR, 1937-1959., tom 3, knjiga 2, Stihovi, 1826-1836. Bajke - 1949., str. 1123—1307., FEB</ref> [[File:Иллюстрация к „Сказке о медведихе“.png|мини|200пкс|Илустрација од [[Зворикин, Борис Василиевич|Борис Зворикин]] (1915)]] Сказната ја објавил Павел Аненков во „Материјали за биографијата на А.С. Пушкин“. <ref name="feb"/><ref>Puškinski dom, Annenkov, P., [http://pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=10326 Sočinenija Puškina] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250124121701/http://pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=10326 |date=2025-01-24 }}, tom 1, 1855. str. 153-155</ref> В.Ј. Јакушкин внел некои исправки и варијанти во описот на ракописите на Пушкин.<ref>Ruska Starina, listopad 1884., str. 83-84</ref> Варијанти на стиховите 64-82 биле објавени во написот на А. Желански ''Ново за Пушкиновите „Балда“ и „Мечка“'',<ref>Zvenja, tom VI, 1936., str. 140-142</ref> каде што се наоѓа и факсимил од овие стихови. Според ракописот, поправениот текст го отпечатил С.М. Бонди.<ref name="feb" /><ref>A. Puškin. Bajke. Redakcija, uvodni članak i objašnjenja A. Slonimskog, Moskva-Lenjingrad, 1933., str. 124-128</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * Руска виртуелна библиотека: [http://rvb.ru/pushkin/01text/03fables/01fables/0797.htm Сказна за мечката] {{Александар Пушкин}} [[Категорија:Сказни на Александар Пушкин]] [[Категорија:Дела од 1830 година]] 5zxpd0f54x9bi3oj3dpxrk62lyiquym 0 1304619 5591571 5525402 2026-07-13T15:23:42Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]]; додадена [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591571 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Вангел Бабинкостов | портрет = | опис = | родено-име = Вангел Ристов Бабинкостов | роден-дата = {{родена на и возраст|1938|7|5|df=yes}} | роден-место = [[Герман (Леринско)|Герман]], [[Кралство Грција]] | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | познат = | наставка = | занимање = [[математичар]], [[универзитет]]ски [[професор]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Вангел Бабинкостов''' (познат и како '''Вангел Ристов Бабинкостов'''; р. {{роден на|5|јули|1938}} во [[Герман (Леринско)|Герман]], [[Леринско]]) — [[Македонија|македонски]] [[математичар]] и [[универзитет]]ски [[професор]] од 1998 година. == Животопис == Дипломирал во 1962 година во [[Самарканд]], [[Узбекистан]]. Магистрирал на [[Природно-математички факултет - Белград|Природно-математичкиот факултет]] во [[Белград]] во 1974 година, а докторирал во 1992 година на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] во [[Скопје]], со темата „''Прилог кон нумеричкото решавање на диференцијалните равенки''“ и објавил научни трудови од таа област. Станал редовен [[професор]] на Природно-математичкиот факултет во Скопје, во 1998 година.<ref>{{МакЕнц|110|Бабамов|I}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бабинкостов, Вангел}} [[Категорија:Луѓе од Герман (Леринско)]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски математичари]] [[Категорија:Југословенски математичари]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Доктори на Природно-математичкиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Професори на Природно-математичкиот факултет - Скопје]] 5m6lschk1psb6p2no6c19re41cao3uc 0 1304746 5591659 5571849 2026-07-13T19:33:54Z DuskoT 118358 /* Почеток на кариерата */ 5591659 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Infobox musical artist | name = Марјан Коцев | image = Марјан Коцев.jpg | birth_date = {{роден на|20|мај|1975}} | birth_place = {{роден во|Кавадарци}}, {{СФРЈ}} | origin = {{МКД}} | genre = [[Народна музика]], [[фолк музика]] | occupation = пејач | years_active = [[1994]] - сè уште }} '''Марјан Коцев''' (р. {{роден на |20|мај|1975}} во {{роден во|Кавадарци}}) — [[Македонија|македонски]] пејач на [[Македонска народна музика|македонска фолк музика.]] == Почеток на кариерата == Марјан Коцев музичката кариера ја започнал во 1994 година, објавувајќи ја песната „Чија ли си девојко“ на Тодор Трајчевски (музика) и Орце Зафировски (текст), а веднаш потоа настапува на фестивалот за новокомпонирана народна музика „Цветници“ со песната „И на Цветници“ од кантавторот Јане Коџабашија. Како млад интерпретатор, учествува речиси на сите фестивали, пеејќи песни кои брзо стануваат хитови. Следната година, ’95, настапил со сега веќе хит, „Солзи нека пресушат“ и неговата кариера тргнала по нагорна линија. Истата година настапува на „Тетовски филиграни“ со веселата „Бекрија љубовџија“ на Сашко Велков и Орце Зафировски, на Охридски трубадури ја изведува нежната „Прва љубов“, а на Фолк фест Валандово ја изведува љубовната „Бела Јасмина“ на Димитар Чемков и Тарабунов, освојувајќи второ место од жири комисијата.  Набрзо станува звучно име на македонската естрада. Неговото име редовно се наоѓа на фестивалските списоци на Тетовски фолк фест, Филиграни, Валандово, Цветници... Се нижат насловите: „Свадба правам јас“, „Роден сум за песна“, „Печалбарска“, и тогаш  од него најголемиот хит „Љубовен танец“ изведен на „Тетовски фолк фест“ во 1997 год, по чиј наслов е насловена и првата касета во продукција на МРТВ. Следната година добива Награда за најслушана песна меѓу два фестивала за „Љубовен танец“. Во време на почетоците, има снимено неколку архивски снимки за продукцијата на МРТ. Има одржано повеќе концерти во Австралија, Kaнада, [[Америка]], [[Швајцарија]], [[Германија]], [[Малта]], Италија... Коцев има објавено 3 албуми од кои еден е двоен албум, 1 компилација „Најдоброто од Марјан Коцев“ и двд издание од јубилејниот концерт од [[2014|2014 год]]. Дел од кариерата беше член на групата Дрим тим со која има остварено неколку видео проекти и аудио материјали, а имаат и настапувано како група Дрим тим.[[Податотека:Марјан Коцев - Трет студиски албум - Крал на жените - 2012.jpg|мини|Трет студиски албум - Крал на жените (двоен албум) - 2013 год. ЦД 1 - авторски / ЦД 2 - народни]] [[Податотека:Марјан Коцев на сцена.jpg|мини|Во 2014 год. прослави 20 години јубилеј со голем концерт во Универзална сала. ]] === Фестивалски настапи === * Цветници - ''И на Цветници'' ('94) / ''Солзи нека пресушат'' ('95) * Фолк фест Валандово - ''Бела Јасмина'' ('95) / ''Верице, лична Верице'' ('96) / ''Лузни љубовни'' ('98) / ''Срце јужно'' (2004) / ''Ергенлак, пашалак'' (2005) / ''Уште ли ерген да одам'' (2006) / ''Земја ветена'' (2009) * Тетовски фолк фест - ''Свадба правам јас'' ('96) / ''Љубовен танец'' ('98) / ''Роден сум за песна'' ('99) / ''Сите песни љубовн''и (2002) * Охридски трубадури - ''Прва љубов'' ('95) * Тетовски филиграни - ''Бекрија љубовџија'' ('95) * Роса фест - ''Запејте браќа'' (2001) / ''Ти, само ти'' (2004) / ''Дајте вино сите нека пијат'' (2006) / Песна за Дрим тим (2009) / Крал на жените (2010 - со Дрим Тим / ''Аманет - со Никола Коцев'' (2019) * Пирин фолк Сандански, Бугарија - ''Земја ветена (2009)'' * Тумба Фест - ''Европска (2019) / Жута љута (2020)'' * Прилеп фест - ''Најзгодна'' (2012) / ''Виртуелна приказна'' (2022) * Фолк хит * Спасовден - Ајде, ајде моме ''Стојне'' (со Е. Велевска-2012) / ''Девојче бело црвено'' (2013) * Илинденски етно фест - ''Од умот се подизгубив'' (2014) Во 2009 година учествува на „Пирин фолк Сандански“ во Бугарија со композицијата „Земја ветена<ref>{{Наведување|title=Marjan Kocev - Zemja Vetena [Leten Folk Hit na Godinata 2023]|url=https://www.youtube.com/watch?v=sn8-yMQQqO4|date=2025-11-24|accessdate=2025-12-30|last=Marjan Kocev}}</ref>“ и се закитува со награда Прв исполнител“, а во 2023 година на Избор на Фолк хит истата композиција е прогласена за Песна на дијаспората. Учествувал и на хуманитарниот концерт во чест и сеќавање на Секула Пупиноски, „Врати се како што замина ти<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ohridnews.com/golem-humanitaren-kontsert-vo-spomen-na-sekula-pupinoski/|title=Голем хуманитарен концерт во спомен на Секула Пупиноски|last=Momir|date=2012-03-15|work=OhridNews|language=en-US|accessdate=2025-12-30}}</ref>“ во 2012 год. По повод 20 години од кариерата,  во [[2014]] година одржа јубилеен концерт насловен како „20 години Марјан Коцев“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://muzika24.mk/muzika-na-kirilica/univerzalna-sala-prepolna-za-koncertot-na-folk-pejacot-marjan-kocev/10254/|title=Универзална сала преполна за концертот на пејачот Марјан Коцев (Фото)|last=Muzika24|date=2014-04-12|work=Музика24|language=mk-MK|accessdate=2025-12-30}}</ref>во [[Универзална сала – Скопје|Универзална сала, Скопје]], во придружба на групата Дрим Тим. '''Н'''а концертот специјален гостин му беше г-дин [[Ефто Пупиновски|Ефто Пупиноски]], а покрај него беа [[Миле Кузмановски]] и [[Новица Василевски]] со кои го изведе вечно шармантниот хит „Место не ме држи, брате“, познат и како „Дајте вино сите нека пијат“.  Повторно солистички концерт имаше во [[2018]] година, наречен „Сите мои песни<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://muzika24.mk/vo-prv-red/mnogu-emocii-na-edno-mesto-marjan-kocev-ja-napolni-mob/28871/|title=Многу емоции на едно место - Марјан Коцев ја наполни МОБ (Фото + Видео)|last=Muzika24|date=2018-03-30|work=Музика24|language=mk-MK|accessdate=2025-12-30}}</ref>" кој се одржа во [[Македонска опера и балет]], во придружба на [[Група Дрим Тим|'''Група Дрим Тим''']], а специјална гостинка му беше [[Анета Мицевска|Анета Љумаковска]]. По повод 25 години музичка кариера, во 2019 година започна турнеја по целиот свет, почнувајќи од Перт-Австралија, завршувајќи со 25. Концерт во родно Кавадарци на  [[Тиквешки гроздобер]] во придружба на Галакси Бенд. Беше гостин на концертите на Јордан Митев во Битола 2022 год. и на јубилејниот концерт на Дрим тим по повод 25. годишен јубилеј во Скопје, во 2024 година. Во 2024 год. првпат учествува во снимање на првиот музички филм во Македонија во улога на капетан, чија премиера се случи во 2026 год, со наслов „[[Охридски лудории]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://prvaskopska.mk/noviot-makedonski-film-ohridski-ludorii-trgnuva-vo-kino-premieri-vo-bitola-prilep-i-ohrid/|title=Новиот македонски филм „Охридски лудории“ тргнува во кино – премиери во Битола, Прилеп и Охрид|last=Монај|first=Миа Огненова|date=2026-03-12|work=Прва Скопска ТВ|language=mk-MK|accessdate=2026-03-19}}</ref>“. Настапи на претфестивалската вечер на [https://muzika24.mk/festvali/folk-fest-valandovo-se-vrati-vo-golem-stil-nezaboravna-predfestivalska-vecher-vo-srczeto-na-valandovo/73839/ Фолк фест Валандово 2026] на градскиот плоштад, како и на фестивалот за чалгиска музика „Ваташа 2026“. == Дискографија == === Албуми и аудио компилации === * '''Љубовен танец''' [1999] - МРТ (''Љубовен танец, Солзи нека пресушат, Печалбарска, Бекрија љубовџија''...) * '''Ти, само ти''' [2008] - Сенатор Рекордс (''Ти, само ти, Место не ме држи брате, Срце јужно, Ергенлак-пашалак, Меани, меани...'') * '''Крал на жените''' [2013 - 2 цд] - Сенатор Мјузик (ЦД 1 - ''Крал на жените, Земја ветена, Виски, Пукај ми во грб, Најзгодна,'' ''Против сиот свет''... ЦД 2 - ''Од умот се подизгубив, Сите ми велат среќен си, Врана коња јавам јас, Сакам да сум крај тебе''...) * '''Најдоброто''' [2015] - Сенатор Мјузик === Видео изданија === * '''[https://www.youtube.com/watch?v=KC_GXazNRrg Јубилеен концерт - Марјан Коцев 20 години]''' [2014] - самостојно издание === Соработка на други проекти === * '''Дрим Тим и Марјан Коцев со пријателите''' – во живо [ЦД/ДВД 2011]  - 8 песни * '''Дрим Тим''' – 7 песни од Марјан Коцев на проектот (Промотивно ДВД 2015) * '''Блех ансамбал Блезери''' – гостин со 2 песни – „Три години стана“ / „Меани, меани“  (2003) * '''Музички филм „Охридски лудории“ 2026''' - Улога: Капетан на брод - „[https://www.youtube.com/watch?v=BPsR-y6Zuik&t=4s Од умот се подизгубив]“ / „Сите ми велат среќен сум“ (2026) '''Спотови''' {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Место не ме држи брате'' || 2006 || [[Група Биоритам]] |- | ''Најзгодна'' || 2012 || Бом ТВ |- | ''Земја ветена'' || 2012 || Бом ТВ |- | ''Јас сум Македонец'' || 2012 || Бом ТВ |- | ''Крал на жените'' || 2012 || Бом ТВ |- | ''Ива Ива најмила'' || 2013 || Бом ТВ |- | ''Китен девере'' || 2015 || ИН ТВ |- | ''Илино чедо'' || 2017 || ИН ТВ |- |''Од умот се подизгубив'' |2026 |Ред Централ Македонија |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/results?search_query=Marjan+Kocev&search Марјан Коцев] на [[YouTube]] * [http://www.facebook.com/marjankocev.fanpage Марјан Коцев] на [[Facebook]] - Фан страна {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Коцев, Марјан}} [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Македонски фолк пејачи]] 97ecub4olrw1zbelp4zocdrwt58cv5o 0 1307334 5591463 5590029 2026-07-13T12:37:27Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Lotus]]; додадена [[Категорија:Лотоси]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591463 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Dorycnium herisse.jpg |image_caption = |taxon = Lotus hirsutus |authority = [[L.]]<ref name=POWO_503681-1>{{citation |title=''Lotus hirsutus'' L. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:503681-1 |accessdate=2018-10-04 }}</ref> |synonyms = {{Species list |Bonjeanea hirsuta|(L.) [[Rchb.]] |Bonjeanea hirta|[[Jord.]] & [[Fourr.]] |Bonjeanea venusta|Jord. & Fourr. |Dorycnium hirsutum|(L.) [[Ser.]] |Lotus candidus|[[Mill.]] |Lotus pilosus|[[Medik.]] }} |synonyms_ref = <ref name=POWO_503681-1/> }}'''Канаринската детелина''' ([[Биномна номенклатура|науч]]: '''''Lotus hirsutus''','' исто така познат по [[Синоним (таксономија)|синонимот]] '''''Dorycnium hirsutum''')'''<ref name="POWO_503681-1" />''' —'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] тревест [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Фамилија|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]].<ref name="POWO_503681-1" /> == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение или мала полугрмушка, високо 20–50 см. [[Стебло|Стеблото]] во основата е задрвенето, исправено и покриено со густи раширени влакна. [[Лист|Листовите]] се без дршка или со многу краток рахис. Ливчињата се долгнавесто-обратнојајцевидни, долги 9–18 мм и широки 4–9 мм, од двете страни густо влакнести, со кусо заострен врв и цел раб. [[Соцветие|Соцветијата]] се составени од 5–10 цветови. Дршката на соцветието е долга 5–10 мм и покриена со густи раширени влакна. [[Цвет|Цветовите]] се долги 12–15 мм и имаат цветни дршки долги 1–2 мм. Чашката е густо влакнеста, долга 8–10 мм. Запците се нееднакво шиловидни, ланцетни или линејно-ланцетни; трите долни запци се малку подолги од двата горни, а трубестиот дел на чашката е речиси еднаков по должина со запците или е малку покус. Венчето е долго 12–15 мм, голо, бело или бледорозово. Барјачето е долго 12–15 мм и е подолго од крилцата и лаѓичката. Крилцата се долги 11–13 мм, а лаѓичката 9–10 мм, со темновиолетов врв. [[Плод|Плодот]] е долгнавесто-јајцевидна, гола мешунка, долга 6–8 мм, која најчесто содржи шест [[Семе|семиња]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1346-1347}}</ref> == Рапрстранетост низ светот == Ова растение потекнува од средоземниот басен, од [[Португалија]] до [[Турција]] и од југ до северна Африка.<ref name="POWO_503681-1" /> == Распространетост во Македонија == Канаринската детелина расте по врдски пасишта, тревести места, на отворени места, места до дабови шуми и други слични станишта до надморска височина од 1500 метри. Се среќава во селото [[Кучково]], клисурата на реката [[Треска]] - Матка, селото [[Кондово]], [[Дервенска Клисура|Жеденската Клисура]] - Коловозиште, селото [[Радуша]] во [[Скопје]], [[Дабничка Планина|Дабничката Планина]] во [[Прилеп]], [[Полошки манастир|Полошкиот манастир]] во [[Кавадарци]], [[Валандово]] и [[Богданци]] кај [[Паљурци]]. <ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1345}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Fabaceae - Dorycnium hirsutum-1.JPG|алт=Цвеќиња Податотека:Fabaceae - Dorycnium hirsutum-2.JPG|алт=Цвеќиња Податотека:Fabaceae - Dorycnium hirsutum-3.JPG|алт=Цвеќе Податотека:Fabaceae - Dorycnium hirsutum.JPG|алт=Лисја </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons|Dorycnium hirsutum}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Лотоси]] roslir6q456y7ym4uafezjz574e2by6 0 1313821 5591742 5338935 2026-07-14T05:57:54Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: псеудо → псевдо (3) 5591742 wikitext text/x-wiki '''Псевдоахондроплазијата''' е една од наследното нарушување на растот на коските.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/pseudoachondroplasia|title=pseudoachondroplasia|last=Reference|first=Genetics Home|work=Genetics Home Reference|language=en|accessdate=2017-09-27}}</ref> Тоа е генетско автосомно доминантно нарушување. Генерално не се открива до 2-3-годишна возраст, бидејќи растот на почетокот е нормален. Псевдоахондроплазијата вообичаено прво се открива со пад на линеарен раст за разлика од врсниците, шетање или деформитети на долните екстремитети.. Постои пореметување на конверзијата на 'рскавицата во коската (процес наречен осификација), особено во долгите коски на рацете и нозете. Првенствено се одликува со низок раст, непропорционално кратки раце и нозе (екстремитети), блага до умерена краткост на прстите (брахидактилија) и широки, кратки раце и стапала (т.е. џуџест раст со кратки екстремитети, особено во долгите коски на рацете и нозете), нормални црти на лицето и големина на главата, нормална интелигенција. Постои изразена мобилност (подвижност) во зглобовите на прстите, лактите и колената. Болката во зглобовите е честа појава на сите возрасти остеоартритисот се јавува во раната зрелост и ги зафаќа сите зглобови. Псевдоахондроплазија (исто така позната како PSACH, псевдоахондропластична дисплазија и псевдоахондропластична спондилоепифизеална дисплазија синдром) претставуваостеохондродисплазија која резултира со благ до сериозно низок раст поради инхибиција на скелетниот раст првенствено во екстремитетите. Иако сличностите во номенклатурата може да предизвикаат конфузија, псевдоахондроплазијата не треба да се меша со [[ахондроплазија]]та, која е клинички и генетски различна скелетна дисплазија . Псевдоахондроплазијата е предизвикана од хетерозиготна мутација во генот што го кодира олигомерната матрична белковина на 'рскавицата (COMP). Мутацијата која што се наоѓа во генот COMP, исто така, може да предизвика повеќекратна епифизална дисплазија . И покрај радиоклиничките сличности помеѓу псевдоахондроплазијата и мултипната епифизална дисплазија, втората е помалку тешка.<ref>[https://www.omim.org/entry/132400 132400]</ref> Триесет проценти од случаите се фамилијарни со заболен родител кој ја пренесува состојбата, додека кај 70 % се јавуваат како случајна, нова („де ново“) мутација што значи дека во повеќето случаи, генската мутација настанала во моментот на формирање на јајце-клетката или спермата само за тоа дете. Штом ќе се случи мутацијата, таа се пренесува како доминантен модел од засегнатата единка на нивното дете. Ризикот од пренесување на абнормалниот ген од засегнатиот родител на потомството е 50 % за секоја бременост без оглед на полот на детето. == Знаци и симптоми == Непропорционалниот низок раст, деформитетот на долните екстремитети, кратките прсти и лигаментозната опуштеност и даваат на псевдоахондроплазијата нејзините карактеристични одлики. Просечната висина на возрасните мажи со оваа состојба е околу 120 сантиметри (додека возрасните жени обично се околу 116&nbsp;см (3&nbsp;стапки, 9 инчи). Лицата заболени со оваа болест не се значително ниски при раѓањето. Пациентите со псевдоахондроплазија се манифестираат со абнормалности во одењето, деформитет на долните екстремитети или забавена стапка на раст што карактеристично се појавува на возраст од 2-3 години. Непропорционалниот низок раст се одликува со скратување на сегментите на проксималните екстремитети (хумери и фемора), исто така наречено ризомелично скратување. Други познати клинички одлики вклучуваат, genu valgum/varum, брахидактилија (кратки прсти), деформитет на еластична флексија на колковите, колената, хиперлордоза на лумбалниот ’рбет, рокерски долни стапала и проширување на метафизалните краеви на долгите коски особено околу зглобовите, колената и глуждовите. Пациентите со псевдоахондроплазија имаат нормална интелигенција и краниофацијални одлики. кратки раце и нозе; • доцнење во лазење и одење; • болка во зглобовите на рана возраст; • ограничен опсег на движења на лактите и колковите; • абнормално голем опсег на движење на зглобовите (хиперекстензибилност) во рацете, и глуждовите; • деформации на колената, како што се genua vara (колена што се насочени кон надвор) или genua valga (колена што се насочени навнатре); • искривување на ’рбетот, вклучително и сколиоза или лордоза, внатрешно искривување на цервикалниот (горниот дел) и лумбалниот (средниот) дел на ’рбетот.<gallery> Податотека:Pseudoachondroplasia 01.jpg|Псевдоахондроплазија Податотека:Pseudoachondroplasia 02.jpg|Псевдоахондроплазија Податотека:Pseudoachondroplasia 03.jpg|Псевдоахондроплазија </gallery>Болката, вообичаено започнува во раното детство и се засилува со вежбање. Треба да се избегнуваат активности кои ги напрегаат зглобовите, вклучително и сите контактни спортови и трамболина. Раната болка во зглобовите може да рефлектира воспалителен процес поврзан со основната патологија на хондроцитите. Остеоартритисот во раната зрелост е универзален наод кој обично се развива во хронична болка во зглобовите (артралгија) што посебно ги зафаќа колковите, глуждовите, рамото, лактите и колената. Дегенеративната болест на зглобовите е прогресивна и на крајот може да биде потребна хируршка интервенција, почнувајќи со замена на колкот, проследена со други замени на зглобови. Симптоматскиот третман со антиинфламаторни лекови се користи за справување со болката со различен степен на успех. == Генетика == Псевдоахондроплазијата може да се наследи на автосомно доминантен начин, иако е документиран еден случај на многу ретка автосомно рецесивна форма. Потомците на засегнатите индивидуи имаат 50% ризик да го наследат мутантниот алел. Достапно е пренатално тестирање со молекуларно генетско испитување доколку мутацијата што ја предизвикува болеста е идентификувана кај засегнат член на семејството (Hecht et al. 1995). == Патофизиологија == COMP е вонклеточна белковина што го врзува калциумот директно вклучен во миграцијата и пролиферацијата на хондроцитите. Тоа може да се забележи на висока фреквенција кај хондроцитите во развојот на коските и тетивите. При псевдохондроплазија, COMP не се лачи, туку наместо тоа се собира во хондроцитите, што на крајот ги труе и убива. Иако некои хондроцити успеваат да преживеат, растот е значително намален, што резултира со карактеристично кратки екстремитети и навидум незасегнато лице и торзо на оние нанесени со нарушувањето (OMIM 2008). Мутациите во COMP резултираат со фенотипски спектар кој варира од псевдохондроплазија (на најекстремниот крај) до повеќекратна епифизална дисплазија или MED (генетски слична, иако поблага скелетна дисплазија). Студиите спроведени од страна на Хеч и сор. сугерираат дека колагенот од типот IX, колаген активен конкретно во изградбата на 'рскавицата, тоа игра клучна улога во псевдоахондроплазијата. Истражувачите откриле дека IX колаген се акумулира во хондроцитите на псевдоахондроплазија. Ова откритие сугерира дека патогенезата на псевдоахондроплазија ги вклучува интеракциите на мутантните генски производи COMP со специфични компоненти на 'рскавицата, како што е колагенот од типот IX, и дека тоа не е само резултат на ефектите на мутантните молекули врз производството и секрецијата на COMP. ОМИМ 2008). === Молекуларна биологија === COMP генот се наоѓа на хромозомот 19p13.1; неговиот прецизен локус е P49747. COMP содржи 19 егзони. Олигомерниата матрична белковина на 'рскавицата е 757 аа (OMIM 2008). COMP белковината е сместена во воклеточната матрица, тоа има сложена мрежа од белковини и други молекули кои се формираат во просторот помеѓу клетките што ги сочинуваат лигаментите и тетивите. Се наоѓа и во близина на [[хондроцит]]и (клетки кои формираат 'рскавица). Хондроцитите играат витална улога во [[Остеобласт|остеогенезата]] (формирањето на коските), особено во ’рбетот, колковите и екстремитетите каде остеогенезата започнува со формирање на 'рскавица, која потоа може да се калцифицира и се трансформира во коска. Сè уште не ја разбираме целосно нормалната функција на COMP белковината, иако се верува дека игра улога во клеточниот раст, делба и [[апоптоза]] (самоуништување) на клетките, како и учество во регулирањето на движењето и прицврстувањето на клетките (OMIM 2008). Речиси околу 60 мутации во генот COMP се идентификувани кај индивидуи со псевдоахондроплазија. Сепак, мутацијата која што е одговорна за најчестиот алел е бришење на еден кодон во многу кратко тројно повторување (GAC), во кое се брише 469-та аминокиселина, аспарагинската киселина (OMIM 2008). Псевдоахондроплазијата понекогаш се меша со ахондроплазија, но ова се различни нарушувања кои се јавуваат поради мутации во различни гени. == Дијагноза == [[Податотека:Pseudoachondroplasia._02.jpg|мини|Псевдоахондроплазија. Рендгенски снимки на нозете кои прикажуваат диспластични дистални феморални и проксимални тибијални епифизи и проширување на дисталните феморални метафизеи, вендузи, неправилности (бели стрелки) и радиолуцентни области особено медијално. Забележете ја метафизеалната линија на осификација на проксималните тибија (црни стрели) и релативното штедење на тибијалните шахти. Промените околу коленото се познати како „промени слични на рахит“. Лезиите се билатерални и симетрични.]] Точната дијагнозаможе да остане широко изградена на прецизното земање од историјата, со карактеристични клинички и радиографски скелетни одлики. Генетската дијагноза се заснова на секвенционирање на ДНК. Бидејќи нивоата на COMP во плазмата се значително намалени кај пациенти со COMP мутации, како што е псевдоахондроплазија, мерењето на нивоата на COMP во плазмата стана сигурно средство за дијагностицирање на ова и патофизиолошки слични нарушувања. Понапредните техники на снимање, како што се магнетна резонанца (МРИ) и компјутерската томографија (КТ), можат да се користат подоцна за да се процени состојбата на скелетот, особено пред операција за корекција на скелетните малформации. Достапно е комерцијално секвенционирање на COMP генот на пациентот, што ја потврдува дијагнозата и ја идентификува точната мутација. Пренаталната дијагноза за бремености со зголемен ризик за псевдоахондроплазија се постигнува со земање мостри од хорионските ресички или амниоцентеза. Се препорачува генетско советување за да им се помогне на семејствата да ја разберат состојбата и да се обезбеди психосоцијална поддршка.<ref>{{Наведено списание|last=Tufan AC, Satiroglu-Tufan NL, Jackson GC, Semerci CN, Solak S, Yagci B|year=2007|title=Serum or plasma cartilage oligomeric matrix protein concentration as a diagnostic marker in pseudoachondroplasia: differential diagnosis of a family|journal=Eur J Hum Genet|volume=15|issue=10|pages=1023–1028|doi=10.1038/sj.ejhg.5201882|pmid=17579668}}</ref> === Радиографија на скелетот === Точната проценка на обичните радиографи останува важен придонесувач за дијагнозата на псевдоахондроплазија. Вреди да се одбележи дека вертебралните радиографски абнормалности имаат тенденција дека тие може да се решат со текот на времето. Епифизалните абнормалности имаат тенденција да имаат прогресивен тек. Пациентите обично страдаат од ран артритис на колковите и колената. Во литературата се пријавени многу уникатни скелетни радиографски абнормалности на пациенти со псевдоахондроплазија. * Заедно со ризомеличното скратување на екстремитетите, присуството на епифизално-метафизални промени на долгите коски е карактеристична радиолошка одлика на псевдоахондроплазијата. * Хипопластични капитални феморални епифизи, широки кратки вратови на бедрената коска, кокса вара, хоризонталност на ацетабуларниот покрив и одложена ерупција на секундарниот центар за осификација на os pubis и на поголемиот трохантер. * Диспластични/хипопластични епифизии особено на рамената и околу колената. * Метафизално проширување, неправилност и метафизеална линија на осификација. Овие абнормалности кои обично се среќаваат во проксималниот хумерус и околу колената се колективно познати како „промени слични на рахит“. * Радиографските лезии на апендикуларниот скелет се типично билатерални и симетрични. * Овална форма на пршлени со преден клун со потекло и платиспондиски демонстриран на страничните радиографија на ’рбетот. * Нормално проширување на интерпедикуларните растојанија каудално демонстрирано на антеропостериорните радиографија на дорсолумбалниот регион. Ова е важна диференцијална одлика помеѓу псевдоахондроплазија и ахондроплазија. * Може да се појави Одонтоидна хипоплазија што резултира со цервикална нестабилност. === Диференцијална дијагноза === * [[Ахондроплазија]]<ref name="elsobky2017">{{Наведено списание|last=EL-Sobky|first=TA|last2=Shawky|first2=RM|last3=Sakr|first3=HM|last4=Elsayed|first4=SM|last5=Elsayed|first5=NS|last6=Ragheb|first6=SG|last7=Gamal|first7=R|date=15 November 2017|title=A systematized approach to radiographic assessment of commonly seen genetic bone diseases in children: A pictorial review.|journal=J Musculoskelet Surg Res|volume=1|issue=2|pages=25|doi=10.4103/jmsr.jmsr_28_17}}</ref> * Повеќекратна епифизална дисплазија<ref name="elsobky2017" /> * [[Мукополисахаридоза]]<ref name="elsobky2017" /> * Други причини за genu valgum (чукање на колена) или genu varum (лачни нозе) како рахитис * Вродена спондилоепифизеална дисплазија * Радиографските наоди на карлицата и колковите пронајдени кај Пертесовата болест не треба да се мешаат со псевдохондроплазија. Пациентите со Perthes болест може да се јават со еднострана наклонетост на колкот. Покрај билатералните наклонетост на колкот обично се асиметрични. Спротивно на тоа, пациентите со псевдохондроплазија обично покажуваат билатерална и симетрична зафатеност на колкот.<ref name="elsobky2017" /><ref name="gamal2017">{{Наведено списание|last=Gamal R, Elsayed SM, EL-Sobky TA, Elabd HS|year=2017|title=Pseudoachondroplasia in a child: the role of anthropometric measurements and skeletal imaging in differential diagnosis|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378603X16301954|journal=The Egyptian Journal of Radiology and Nuclear Medicine|volume=48|issue=1|pages=245–50|doi=10.1016/j.ejrnm.2016.10.007}} </ref> == Третман == Во моментов не постои лек за псевдоахондроплазија. Сепак, управувањето со различните здравствени проблеми кои произлегуваат од нарушувањето вклучува лекови кои што можат да помогнат како што се аналгетици (лекови против болки) за непријатност во зглобовите, остеотомија за деформитети на долните екстремитети и хируршки третман на сколиоза. Превенцијата на некои поврзани здравствени проблеми вклучува физикална терапија за зачувување на флексибилноста на зглобовите и редовни прегледи за откривање на дегенеративни заболувања на зглобовите и невролошки манифестации (особено компресија на ’рбетниот мозок). Дополнително, давателите на здравствени услуги препорачуваат третман за психосоцијални прашања поврзани со низок раст и други физички деформитети и за засегнатите лица и за нивните семејства (OMIM 2008). Третманите се насочени кон специфичните симптоми кога тие стануваат очигледни и обично бараат координирани напори на тим од специјалисти. Тимот вклучува генетичари, педијатри, специјалисти за лекување на скелетни нарушувања (ортопедски хирурзи), невролози, терапевти, и други здравствени работници кои систематски и сеопфатно ќе ги планираат потребните третмани. Специфичните терапевтски процедури и интервенции можат да варираат, во зависност од бројни фактори, како што се тежината на болеста, присуството на болка, возраста на поединецот и општото здравје. Повеќето деца имаат добар и среќен живот, иако болката во зглобовите по физичкиот напор е честа појава. Физичката терапија,    која може да го подобри движењето на зглобовите и да избегне мускулна дегенерација (атрофија), е корисна. За абнормалностите на ’рбетот, кај некои деца, може да биде потребна и хируршка интервенција. Oперацијата на долните екстремитети често е потребна пред фазата на зрелост. Операција за целосна замена на колк-артропластика е потребна кај повеќе од 50 % од поединците. == Епидемиологија == Псевдоахондроплазијата претставува една од најчестите скелетни дисплазии што ги зафаќа сите расни групи. Сепак, во моментов не се достапни прецизни бројки за инциденцата (Suri et al. 2004). == Историја == Во 1995 година, геноткој што е одговорен за псевдоахондроплазија бил идентификуван од истражувачки тим предводен од д-р Жаклин Хехт од Универзитетот во Тексас-Хјустон, здравствен научен центар. Ова откритие дополнително фрлило светлина на COMP белковината, кој тимот го препозна како некако вклучен во растот на скелетот и одредувањето на висината (Hetch et al. 1995).<ref name="Adelson2011">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_lR1e5sBkd8C&pg=PT39|title=Dwarfism: Medical and Psychosocial Aspects of Profound Short Stature|last=Adelson|first=Betty M.|publisher=The Johns Hopkins University Press|year=2011|isbn=978-0-8018-8121-3|page=39}}</ref> Во 1997 година, Хеч и нејзините колеги од Одделот за истражување во болницата за деца Shriners во Портланд, Орегон спроведоа дополнителни истражувања, кои доведоа до нивното откритие дека внатреклеточната судбина на мутантниот COMP моѓе да е одредена од околината на поединечните хондроцити, спротивно на претходната идеја. дека активностите на COMP кои водат до псевдоахондроплазија беа одредени со структурните ефекти на мутацијата на COMP; ова значело дека активностите на COMP се специфични за клетките (Hetch et al. 1995). Хеч и сор. исто така откриле тип IX колаген акумулиран во хондроцитите на Pseudoachondroplasia. Ова откритие укажало на патогенезата на Псевдоахондроплазија резултатите од интеракциите на производите на мутантниот COMP алел со одредени „рскавични компоненти“, особено со колагенот од типот IX (Hetch et al. 1995). Во моментов постои едно клиничко испитување (NCT03866200/клиничко испитување.gov) кое ја тестира ефикасноста на ресвератролот - антиоксиданс, кај возрасни со псевдоахондроплазија. Се покажа дека ресвератролот, во модел на псевдоахондроплазија на глувци, го намалува воспалението обновува одреден раст на долгите коски и веројатно ја намалува и болката. == Поврзано == * [[Ахондроплазија]] * Џуџиња == Наводи == <references /> [[Категорија:Ретки болести]] cvgo6wn06owah8iygfrrwn6e00agtds 0 1315718 5591876 5473132 2026-07-14T08:42:00Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591876 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Whatsapp chatting 20180808.jpg|мини|Текстуален разговор на [[паметен телефон]] преку WhatsApp]] '''WhatsApp''' (се чита: ''Ватсап''), исто така наречен '''WhatsApp Messenger''' (се чита: ''Ватсап месинџер'') — меѓународно достапен [[Бесплатна програмска опрема|бесплатен софтвер]], меѓуплатформска, централизирана услуга за инстант пораки (IM) и [[Voice over IP|глас преку IP]] (VoIP) во сопственост на американскиот технолошки конгломерат Мета.<ref name="metz-wired">{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 13, 2016}}</ref> Им овозможува на корисниците да испраќаат текстуални и гласовни пораки,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.whatsapp.com/features/|title=Features|work=whatsapp.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528133052/https://www.whatsapp.com/features/|archive-date=May 28, 2019|accessdate=May 31, 2019}}</ref> да остваруваат гласовни и видео повици и да споделуваат слики, документи, локации на корисници и друга содржина.<ref>{{Наведување|url=http://gadgets.ndtv.com/apps/news/whatsapp-voice-calling-now-open-to-all-android-users-report-669693|title=Voice calling|date=March 12, 2015|access-date=March 16, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150317074148/http://gadgets.ndtv.com/apps/news/whatsapp-voice-calling-now-open-to-all-android-users-report-669693|archivedate=March 17, 2015}}</ref><ref name="WhatsApp's Voice Calling">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2015/04/07/facebooks-whatsapp-voice-calling|title=WhatsApp Voice Calling|date=April 4, 2015|work=[[Forbes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019073323/https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2015/04/07/facebooks-whatsapp-voice-calling|archive-date=October 19, 2017|accessdate=September 18, 2017}}</ref> Клиентската апликација на Ватсап работи на мобилни уреди и може да се пристапи од компјутери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.makeuseof.com/tag/whatsapp-desktop-client-windows-mac-second-best/|title=WhatsApp Desktop Client for Windows & Mac Is Only Second Best|date=February 20, 2018|work=MakeUseOf|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190227185839/https://www.makeuseof.com/tag/whatsapp-desktop-client-windows-mac-second-best/|archive-date=February 27, 2019|accessdate=June 18, 2019}}</ref> Услугата бара мобилен телефонски број за да се регистрира.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://faq.whatsapp.com/en/general/21009863/?category=5245245|title=WhatsApp FAQ – Using one WhatsApp account on multiple phones, or with multiple phone numbers|work=whatsapp.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510051542/https://faq.whatsapp.com/en/general/21009863/?category=5245245|archive-date=May 10, 2018|accessdate=May 9, 2018}}</ref> Во јануари 2018 година, Ватсап објавиле самостојна деловна апликација наречена Ватсап Бизнис која може да комуницира со стандардниот клиент Ватсап.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/whatsapp-business-app-download-android-google-play-iphone-features-a8167631.html|title=There's a new version of WhatsApp|date=January 19, 2018|work=The Independent|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805075019/https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/whatsapp-business-app-download-android-google-play-iphone-features-a8167631.html|archive-date=August 5, 2019|accessdate=June 18, 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/paularmstrongtech/2019/04/06/how-to-know-if-your-business-should-use-the-new-whatsapp-business-app/|title=How To Know If Your Business Should Use The New WhatsApp Business App|last=Armstrong|first=Paul|work=Forbes|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190408201512/https://www.forbes.com/sites/paularmstrongtech/2019/04/06/how-to-know-if-your-business-should-use-the-new-whatsapp-business-app/|archive-date=April 8, 2019|accessdate=June 18, 2019}}</ref> Услугата била создадена од Ватсап Inc. од Маунтан Вју, Калифорнија, која била купена од Фејсбук во февруари 2014 година за приближно 19,3 милијарди [[американски долар]]и.<ref name="wsj20140220">{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/facebook-to-buy-whatsapp-for-16-billion-1392847766|title=Facebook to Pay $19 Billion for WhatsApp|last=Albergotti|first=Reed|date=February 20, 2014|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=September 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002220233/https://www.wsj.com/articles/facebook-to-buy-whatsapp-for-16-billion-1392847766|archive-date=October 2, 2019|last2=MacMillan|first2=Douglas|pages=A1, A6|language=en-US|issn=0099-9660|last3=Rusli|first3=Evelyn M.}}</ref><ref name="fb-buyout">{{Наведена изјава за печат|date=February 19, 2014|access-date=February 19, 2014}}</ref> Таа стана најпопуларната апликација за пораки во светот до 2015 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fool.com/investing/general/2015/09/11/facebook-incs-whatsapp-hits-900-million-users-what.aspx|title=Facebook Inc.'s WhatsApp Hits 900 Million Users: What Now?|last=Leo Sun|date=September 11, 2015|work=The Motley Fool|archive-url=https://web.archive.org/web/20151014235930/http://www.gb-whatsapp.website/investing/general/2015/09/11/facebook-incs-whatsapp-hits-900-million-users-what.aspx|archive-date=October 14, 2015|accessdate=October 21, 2015}}</ref> и имала повеќе од 2{{Меѓупростори}}милијарди корисници ширум светот до февруари 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blog.whatsapp.com/10000666/Two-Billion-Users--Connecting-the-World-Privately|title=WhatsApp Blog|work=whatsapp.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214043828/https://blog.whatsapp.com/10000666/Two-Billion-Users--Connecting-the-World-Privately|archive-date=February 14, 2020|accessdate=February 14, 2020}}</ref> До 2016 година, тој станал основно средство за интернет комуникација во региони вклучувајќи ги Латинска Америка, Индискиот потконтинент и големи делови од Европа и Африка. == Историја  == === 2009 — 2014 година === Ватсап е основан во февруари 2009 година од Брајан Актон и Јан Кум, поранешни вработени во Јахуу!. Во јануари 2009 година, откако Кум купил ајфон, тој и Актон одлучиле да создадат апликација за App Store. Идејата започнала како апликација која ќе ги прикажува состојбите во менито контакти на телефонот - покажувајќи дали некое лице е на работа или на повик. Нивните разговори често се одржувале во домот на рускиот пријател на Кум, Алекс Фишман, во Западен Сан Хосе. Тие сфатиле дека за да ја однесат идејата понатаму, ќе им треба развивач на Ајфон. Фишмен го посетил RentACoder.com, го пронашол рускиот програмер Игор Соломеников и го запознал со Коум.{{R|rags}} Кум ја нарекол апликацијата WhatsApp да звучи како „[[wiktionary:what's up|што има]]“. На 24 февруари 2009 година, тој ја инкорпорирал<ref name="Article of Incorporation">{{Наведена мрежна страница|url=https://businesssearch.sos.ca.gov/Document/RetrievePDF?Id=03107761-5735434|title=Article of Incorporation on California's Secretary Of State website|date=February 24, 2009|accessdate=2023-02-13|archive-date=2022-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318054743/https://businesssearch.sos.ca.gov/Document/RetrievePDF?Id=03107761-5735434|url-status=dead}}</ref> Ватсап Inc. во Калифорнија. Меѓутоа, кога раните верзии на WhatsApp продолжиле да паѓаат, Кум размислувал да се откаже и да бара нова работа. Актон го охрабрил да почека „уште неколку месеци“.<ref name="rags">{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 14, 2015}}</ref> Во јуни 2009 година, кога апликацијата ја презеле само неколку пријатели на Фишман кои зборуваат руски, Апл лансирал известувања за притискање, овозможувајќи им на корисниците да добијат пинг дури и кога не ја користат апликацијата. Кум го ажурирал WhatsApp, така што сите во мрежата на корисникот ќе бидат известени кога ќе се промени статусот на корисникот. Овој нов објект, на изненадување на Кум, бил искористен од корисниците за да пиинг „еден на друг со прилагодени статуси за шега како, „Доцна се разбудив“ или „На пат сум“{{R|rags}} Фишман рекол: „Во одреден момент стана некако инстант пораки“.{{R|rags}} WhatsApp 2.0 бил објавен во август 2009 година со наменски дизајнирана компонента за пораки; бројот на активни корисници наеднаш се зголемил на 250.000. Иако Актон работел на друга идеја за стартап, тој одлучи да се приклучи на компанијата. Во октомври 2009 година, Актон убеди пет поранешни пријатели во Јахуу! да инвестира 250.000 долари во семе финансирање, а Актон станал ко-основач и добил удел. Тој официјално се приклучи на Ватсап на 1 ноември По неколку месеци во бета фаза, апликацијата започнала во ноември 2009 година на Ап Стор, исклучиво за Ајфон. Коум потоа најмил пријател во [[Лос Анџелес]], Крис Пејфер, да развие верзија на БлекБери, која пристигна два месеци подоцна. Последователно, Ватсап за Симбиан OS бил додаден во мај 2010 година, а за Андроид OS во август 2010 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://venturebeat.com/2015/08/27/three-quarters-of-whatsapp-users-are-on-android-study-finds/|title=Three-quarters of WhatsApp users are on Android, 22% on iOS (study)|last=Sawers|first=Paul|date=August 27, 2015|accessdate=May 7, 2021|archive-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119160420/https://venturebeat.com/2015/08/27/three-quarters-of-whatsapp-users-are-on-android-study-finds/|url-status=dead}}</ref> Во 2010 година Гугал направи повеќе понуди за купување на WhatsApp, кои беа одбиени.<ref name="Neeraj">{{Наведено видео|title=Neeraj Arora on learnings from his WhatsApp journey|url=https://www.youtube.com/watch?v=qJl27KvUDn0|publisher=[[Accel India]]}}</ref> За да се покријат трошоците за испраќање на текстови за верификација на корисниците, WhatsApp бил променет од бесплатен сервис во платен. Во декември 2009 година, можноста за испраќање фотографии била додадена на iOS верзијата. До почетокот на 2011 година, WhatsApp била една од најдобрите 20 апликации во САД Апл Ап Стор. Во април 2011 година, Секвоја Капитал инвестирала околу 8 милиони долари за повеќе од 15% од компанијата, по неколкумесечни преговори со партнерот на Секвоја, Џим Гец.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-02-20/sequoia-s-whatsapp-stake-said-worth-about-3-5-billion|title=Sequoia Said to Reap $3.5 Billion in Deal|last=Levy|first=Ari|date=February 19, 2014|work=Bloomberg.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018235715/https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-02-20/sequoia-s-whatsapp-stake-said-worth-about-3-5-billion|archive-date=October 18, 2017|accessdate=June 16, 2016}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-whatsapp-facebook-sequoia-idUSBREA1K04720140221#vA3wxFHSqy1OIRZI.97|title=With WhatsApp deal, Sequoia Capital burnishes reputation|last=McBride|first=Sarah|date=February 21, 2014|work=Reuters|access-date=June 16, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521011300/http://www.reuters.com/article/us-whatsapp-facebook-sequoia-idUSBREA1K04720140221#vA3wxFHSqy1OIRZI.97|archive-date=May 21, 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2011/04/08/sequoia-whatsapp-funding/|title=Sequoia Invests $8 Million In Messaging App Maker WhatsApp|last=Wauters|first=Robin|date=April 8, 2011|work=TechCrunch.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170504160125/https://techcrunch.com/2011/04/08/sequoia-whatsapp-funding/|archive-date=May 4, 2017|accessdate=June 16, 2016}}</ref> До февруари 2013 година, Ватсап имал околу 200 милиони активни корисници и 50 членови на персоналот. Секвоја инвестирала уште 50 милиони долари, а WhatsApp бил проценет на 1,5 милијарди долари. Некое време во 2013 година<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thequint.com/tech-and-auto/tech-news/whatsapp-video-calling-global-launch-new-delhi-facetime-facebook-messenger-google-apple-technology-social-media|title=Why WhatsApp's Global Launch of Video Calling in India Is Big|last=Vengurlekar|first=Ankit|date=15 Nov 2016|access-date=13 Jan 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115232418/https://www.thequint.com/tech-and-auto/tech-news/whatsapp-video-calling-global-launch-new-delhi-facetime-facebook-messenger-google-apple-technology-social-media#bypass-sw|archive-date=15 January 2021|publisher=[[The Quint]]}}</ref> WhatsApp го купил стартапот СкајМобиус со седиште во Санта Клара, развивачите на Вток,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tracxn.com/d/companies/skymobius.com|title=SkyMobius: Voice messaging app developer|date=19 Dec 2019|work=tracxn.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121222726/https://tracxn.com/d/companies/skymobius.com|archive-date=January 21, 2021|accessdate=13 Jan 2021}}</ref> апликација за видео и гласовни повици.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://twitter.com/vtokapp|title=Vtok|work=twitter.com|archive-url=https://archive.today/20210115233233/https://twitter.com/vtokapp|archive-date=January 15, 2021|accessdate=January 15, 2021}}</ref> Во блог пост од декември 2013 година, WhatsApp тврдел дека 400 милиони активни корисници ја користат услугата секој месец.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.whatsapp.com/index.php/2013/12/400-million-stories/?lang=de|title=400 Million Stories|last=Jan Koum|date=December 19, 2013|work=WhatsApp Blog|publisher=WhatsApp|archive-url=https://web.archive.org/web/20140412064444/http://blog.whatsapp.com/index.php/2013/12/400-million-stories/?lang=de|archive-date=April 12, 2014|accessdate=January 17, 2014}}</ref> 2013 година завршила со 148 милиони долари трошоци, од кои 138 милиони долари загуба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1326801/000132680114000047/exhibit991auditedwhatsappi.htm|title=WhatsApp Inc. Financial Statements – Years Ended December 31, 2013 and 2012}}</ref> === 2014 — 2015 година === На 19 февруари 2014 година, една година по кругот на финансирање на ризичен капитал на 1,5 $&nbsp;милијарда проценка,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2014/02/21/whatsapp/|title=WhatsApp Was Valued At ~$1.5B In Final Round Before Sale|last=Tsotsis|first=Alexia|date=February 22, 2014|work=[[TechCrunch]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222044523/http://techcrunch.com/2014/02/21/whatsapp/|archive-date=February 22, 2014|accessdate=February 22, 2014}}</ref> Фејсбук, Inc. (сега Мета Платформи) објавиле дека го презема WhatsApp за 19 американски долари&nbsp;милијарди долари, најголема аквизиција до сега.<ref name="fb-buyout"/> Во тоа време, тоа било најголемата аквизиција на компанија поддржана со ризичен капитал во историјата.<ref name="wsj20140220"/> Секвоја Капитал добиле приближно 5.000% поврат на својата почетна инвестиција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ibtimes.com/whatsapp-investors-make-billions-facebook-acquisition-sequoia-capital-sees-50x-return-13-billion|title=WhatsApp Investors Make Billions From Facebook Acquisition: Sequoia Capital Sees 50x Return on $1.3 Billion Investment|last=Neal|first=Ryan W.|date=February 20, 2014|work=IBTimes.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801124712/https://www.ibtimes.com/whatsapp-investors-make-billions-facebook-acquisition-sequoia-capital-sees-50x-return-13-billion|archive-date=August 1, 2018|accessdate=June 16, 2016}}</ref> Фејсбук, кој бил советуван од Ален & Ко, платил 4 милијарди долари во готовина, 12 милијарди долари во акции на Фејсбук и, советувани од Морган Стенли, дополнителни 3 &nbsp;милијарди долари во ограничени акции доделени на основачите на WhatsApp, Кум и Актон.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-02-20/whatsapp-s-founder-goes-from-food-stamps-to-billionaire.html|title=WhatsApp's Founder Goes From Food Stamps to Billionaire|date=February 20, 2014|work=Bloomberg.com|access-date=February 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220072216/http://www.bloomberg.com/news/2014-02-20/whatsapp-s-founder-goes-from-food-stamps-to-billionaire.html|archive-date=February 20, 2014|publisher=Bloomberg News}}</ref> Акциите на вработените требало да се откријат во текот на четири години по затворањето.<ref name="fb-buyout" /> Неколку дена по објавувањето, корисниците на WhatsApp доживеале губење на услугата, што довешло до гнев низ социјалните мрежи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.express.co.uk/entertainment/gaming/461289/Twitter-outrage-as-users-claim-WhatsApp-has-gone-down-days-after-Facebook-purchase|title=Twitter outrage as users claim WhatsApp has gone down days after Facebook purchase|last=Dassanayake|first=Dion|date=February 23, 2014|work=[[Daily Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150608041110/http://www.express.co.uk/entertainment/gaming/461289/Twitter-outrage-as-users-claim-WhatsApp-has-gone-down-days-after-Facebook-purchase|archive-date=June 8, 2015|accessdate=February 22, 2014}}</ref> Аквизицијата била под влијание на податоците обезбедени од Онаво, истражувачката апликација на Фејсбук за следење на конкурентите и трендот на користење на социјалните активности на мобилните телефони, како и стартапите кои се покажале „невообичаено добро“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/the-new-copycats-how-facebook-squashes-competition-from-startups-1502293444|title=The New Copycats: How Facebook Squashes Competition From Startups|last=Morris|first=Betsy|date=August 9, 2017|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=August 15, 2017|last2=Seetharaman|first2=Deepa|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.foxbusiness.com/features/2017/08/09/new-copycats-how-facebook-squashes-2.html|title=The New Copycats: How Facebook Squashes -2-|date=August 9, 2017|work=Fox Business|access-date=August 15, 2017|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.engadget.com/2017/08/13/facebook-knew-about-snap-struggles-through-app-tracking/|title=Facebook knew about Snap's struggles months before the public|work=Engadget|accessdate=August 15, 2017}}</ref> Стекнувањето предизвикало многу корисници да се обидат или да се преселат на други услуги за пораки. Телеграм тврдел дека стекнал 8&nbsp;милиони нови корисници;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2014/02/24/telegram-saw-8m-downloads-after-whatsapp-got-acquired/|title=Telegram Saw 8M Downloads After WhatsApp Got Acquired|last=Tsotsis|first=Alexia|date=February 25, 2014|work=[[TechCrunch]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226134422/http://techcrunch.com/2014/02/24/telegram-saw-8m-downloads-after-whatsapp-got-acquired/|archive-date=February 26, 2014|accessdate=February 27, 2014}}</ref> и Линија, 2&nbsp;милиони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2014/02/25/line-gets-whatsapp-outage-bump/|title=Line saw 2m new users after the outage of Whatsapp|last=Lomas|first=Natasha|date=February 25, 2014|work=[[TechCrunch]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226180212/http://techcrunch.com/2014/02/25/line-gets-whatsapp-outage-bump/|archive-date=February 26, 2014|accessdate=February 27, 2014}}</ref> На главната презентација на Светскиот конгрес за мобилни телефони во [[Барселона]] во февруари 2014 година, извршниот директор на Фејсбук, [[Марк Закерберг]], рекол дека купувањето на WhatsApp од Фејсбук е тесно поврзано со визијата на Internet.org.<ref name="techcrunch-whatsapp-io">{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2014/02/24/whatsapp-is-actually-worth-more-than-19b-says-facebooks-zuckerberg/|title=WhatsApp Is Actually Worth More Than $19B, Says Facebook's Zuckerberg, And It Was Internet.org That Sealed The Deal|last=Lunden|first=Ingrid|date=February 24, 2014|work=[[TechCrunch]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225004524/http://techcrunch.com/2014/02/24/whatsapp-is-actually-worth-more-than-19b-says-facebooks-zuckerberg/|archive-date=February 25, 2014|accessdate=February 24, 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.techradar.com/news/internet/web/mark-zuckerberg-whatsapp-is-worth-more-than-19-billion-1227925|title=Mark Zuckerberg: WhatsApp is worth more than $19 billion|last=Fitzsimmons|first=Michelle|date=February 24, 2014|work=[[TechRadar]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227234130/http://www.techradar.com/news/internet/web/mark-zuckerberg-whatsapp-is-worth-more-than-19-billion-1227925|archive-date=February 27, 2014|accessdate=February 24, 2014}}</ref> Во една статија ''на TechCrunch'' се вели за визијата на Цукерберг:<blockquote>Идејата, рекол тој, е да се развие група на основни интернет услуги кои ќе бидат бесплатни за користење - „911 за интернет“. Тоа може да биде услуга за социјално вмрежување како Фејсбук, услуга за пораки, можеби пребарување и други работи како временски услови. Обезбедувањето пакет од нив бесплатно на корисниците ќе функционира како порта дрога - корисниците кои можеби ќе можат да си дозволат услуги за податоци и телефони овие денови едноставно не ја сфаќаат поентата зошто би платиле за тие услуги за податоци. Ова ќе им даде одреден контекст зошто се важни, а тоа ќе ги наведе да плаќаат за повеќе услуги како оваа - или така оди надежта.<ref name="techcrunch-whatsapp-io"/></blockquote>Три дена по објавувањето на купувањето на Фејсбук, Кум речкол дека работеле на воведување гласовни повици. Тој исто така рекол дека во Германија ќе се продавале нови мобилни телефони со брендот WhatsApp и дека нивната крајна цел е да бидат на сите [[Паметен телефон|паметни телефони]] .<ref>{{Наведени вести|url=http://www.expansion.com/2014/02/24/empresas/digitech/1393246645.html|title=WhatsApp permitirá llamadas de voz|date=February 24, 2014|work=[[Expansión (Spanish newspaper)|Expansión]]|access-date=July 2, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230237/http://www.expansion.com/2014/02/24/empresas/digitech/1393246645.html|archive-date=July 14, 2014|language=es}}</ref> Во август 2014 година, WhatsApp била најпопуларната апликација за пораки во светот, со повеќе од 600&nbsp;милиони корисници.<ref name="Parmy Olsen">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2014/08/25/whatsapp-hits-600-million-active-users-founder-says/|title=WhatsApp Hits 600 Million Active Users, Founder Says|last=Olsen|first=Parmy|date=August 25, 2014|work=[[Forbes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140929193100/http://www.forbes.com/sites/parmyolson/2014/08/25/whatsapp-hits-600-million-active-users-founder-says/|archive-date=September 29, 2014|accessdate=October 2, 2014}}</ref> До почетокот на јануари 2015 година, WhatsApp имала 700&nbsp;милиони месечни корисници и над 30&nbsp;милијарди пораки секој ден.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businessinsider.in/WhatsApps-Insane-Growth-Continues-100-Million-New-Users-in-4-Months/articleshow/45786867.cms|title=WhatsApp's Insane Growth Continues: 100 Million New Users in 4 Months|last=Kim|first=Eugene|date=January 7, 2015|work=[[Business Insider]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110040710/http://www.businessinsider.in/WhatsApps-Insane-Growth-Continues-100-Million-New-Users-in-4-Months/articleshow/45786867.cms|archive-date=January 10, 2015|accessdate=January 13, 2015}}</ref> Во април 2015 година, ''[[Форбс]]'' предвидел дека помеѓу 2012 и 2018 година, телекомуникациската индустрија ќе изгуби 386 милијарда долари поради „над-врвните“ услуги како WhatsApp и Скајп.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2015/04/07/facebooks-whatsapp-voice-calling/?linkId=13374701|title=Facebook's Phone Company: WhatsApp Goes To The Next Level With Its Voice Calling Service|last=Parmy Olsen|date=April 7, 2015|work=[[Forbes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019081118/https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2015/04/07/facebooks-whatsapp-voice-calling/?linkId=13374701|archive-date=October 19, 2017|accessdate=April 18, 2015}}</ref> Тој месец, WhatsApp имал над 800&nbsp;милиони корисници.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/BL-DGB-41359|title=WhatsApp Hits 800 Million Users — 1 Billion by Year-End?|last=Seetharaman|first=Deepa|date=April 17, 2015|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=April 18, 2015|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171018165539/https://blogs.wsj.com/digits/2015/04/17/whatsapp-hits-800000-users-1-billion-by-year-end/|archive-date=October 18, 2017|publisher=[[Dow Jones & Company]]}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cnet.com/news/whatsapp-touts-800m-monthly-active-users/|title=WhatsApp touts 800M monthly active users|last=Nate Ralph|date=April 18, 2015|work=CNET|archive-url=https://web.archive.org/web/20150419212616/http://www.cnet.com/news/whatsapp-touts-800m-monthly-active-users/|archive-date=April 19, 2015|accessdate=April 20, 2015}}</ref> До септември 2015 година, тој пораснал на 900&nbsp;милиони;<ref name="usatoday.com">{{Наведени вести|url=https://www.usatoday.com/story/tech/2015/09/04/whatsapp-facebook-900-million-mark-zuckerberg-jan-koum-messenger/71704760/|title=Facebook's WhatsApp hits 900 million users, aims for 1 billion|last=Guynn|first=Jessica|date=September 4, 2015|work=USA Today|access-date=September 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018162226/https://www.usatoday.com/story/tech/2015/09/04/whatsapp-facebook-900-million-mark-zuckerberg-jan-koum-messenger/71704760/|archive-date=October 18, 2017}}</ref> а до февруари 2016 година, една милијарда. Гласовните повици помеѓу две сметки биле додадени во апликацијата во март и април 2015 година.<ref>[https://www.theverge.com/2015/3/31/8318821/whatsapp-voice-calls-android-ios WhatsApp finally adds voice calls for all Android users, iOS coming soon] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200612154645/https://www.theverge.com/2015/3/31/8318821/whatsapp-voice-calls-android-ios|date=June 12, 2020}} – James Vincent, The Verge, March 31, 2015</ref> На 30 ноември 2015 година, клиентот [[Андроид (оперативен систем)|Андроид]] WhatsApp направил врски до услугата за пораки Телеграм да не можат да се кликнуваат и да не се копираат.<ref name="techcrunch-re-Telegram">{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2015/12/01/whatsapp-is-blocking-links-to-rival-app-telegram-on-android/|title=WhatsApp Is Blocking Links To Rival App Telegram On Android|last=Lomas|first=Natasha|date=December 1, 2015|work=[[TechCrunch]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151206124316/http://techcrunch.com/2015/12/01/whatsapp-is-blocking-links-to-rival-app-telegram-on-android/|archive-date=December 6, 2015|accessdate=December 7, 2015}}</ref><ref name="verge-re-Telegram">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theverge.com/2015/11/30/9819460/whatsapp-telegram-link-block-copy-paste|title=WhatsApp is blocking links to a competing messenger app|last=Brandom|first=Russell|date=November 30, 2015|work=[[The Verge]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208020939/http://www.theverge.com/2015/11/30/9819460/whatsapp-telegram-link-block-copy-paste|archive-date=December 8, 2015|accessdate=December 7, 2015}}</ref><ref name="TelegramAndroidPolice">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.androidpolice.com/2016/09/09/whatsapp-is-blocking-telegram-links-in-the-android-app/|title=[Update: Smoking Gun] WhatsApp Is Blocking Telegram Links In Its Android App|last=Lobao|first=Martim|date=December 1, 2015|work=Android Police|archive-url=https://web.archive.org/web/20160909182414/http://www.androidpolice.com/2016/09/09/whatsapp-is-blocking-telegram-links-in-the-android-app/|archive-date=September 9, 2016|accessdate=December 7, 2015}}</ref> Повеќе извори потврдиле дека тоа било намерно, а не грешка,<ref name="TelegramAndroidPolice" /> и дека било имплементирано кога бил идентификуван изворниот код на Андроид што ги препознава URL-адресите на Телеграма.<ref name="TelegramAndroidPolice" /> (Зборот „телеграма“ се појавил во кодот на WhatsApp.<ref name="TelegramAndroidPolice" /> ) Некои го сметале за антиконкурентна мерка;<ref name="techcrunch-re-Telegram" /><ref name="verge-re-Telegram" /><ref name="TelegramAndroidPolice" /> WhatsApp не понудил никакво објаснување. === 2016 — 2019 година === На 18 јануари 2016 година, соосновачот на WhatsApp, Јан Кум, објавил дека повеќе нема да им наплаќа на корисниците годишна претплата од 1 долар, во обид да се отстрани бариерата со која се соочуваат корисниците без [[Платежна картичка|платежни картички]].<ref name="Fried-18-January-2016 b">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.recode.net/2016/1/18/11588896/facebook-owned-whatsapp-to-drop-subscription-fees-for-its-popular|title=Facebook's Whatsapp is Now Free|last=Ina Fried|date=January 18, 2016|work=Re Code|publisher=[[Vox Media, Inc.]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519195620/http://www.recode.net/2016/1/18/11588896/facebook-owned-whatsapp-to-drop-subscription-fees-for-its-popular|archive-date=May 19, 2016|accessdate=January 18, 2016}}</ref><ref name="wsj-18-January-2016 2">{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/whatsapp-to-drop-subscription-fee-1453115467|title=Whatsapp to Drop Subscription Fee|last=Drozdiak|first=Natalia|date=January 18, 2016|work=Wall Street Journal|access-date=January 18, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118142257/http://www.wsj.com/articles/whatsapp-to-drop-subscription-fee-1453115467|archive-date=January 18, 2016}}</ref> Тој исто така рекол дека апликацијата нема да прикажува реклами од трети страни и дека ќе има нови функции како што е можноста за комуникација со бизниси.<ref name="Statt-2016-02-01">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theverge.com/2016/2/1/10889534/whats-app-1-billion-users-facebook-mark-zuckerberg|title=WhatsApp has grown to 1 billion users|last=Statt|first=Nick|date=February 1, 2016|work=The Verge|publisher=[[Vox Media, Inc.]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413090531/http://www.theverge.com/2016/2/1/10889534/whats-app-1-billion-users-facebook-mark-zuckerberg|archive-date=April 13, 2016|accessdate=April 6, 2016}}</ref><ref name="Phonearena-18-January-2016">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.phonearena.com/news/Finally-Whatsapp-removes-1-annual-subscription-fee_id77505|title=Finally! Whatsapp removes $1 annual subscription fee|date=January 18, 2016|work=Phonearena.com|publisher=Phone Arena|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801094427/https://www.phonearena.com/news/Finally-Whatsapp-removes-1-annual-subscription-fee_id77505|archive-date=August 1, 2018}}</ref> До јуни 2016 година, блогот на компанијата објавил повеќе од 100&nbsp;милиони гласовни повици дневно биле упатувани на Ватсап.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://techcrunch.com/2016/06/24/whatsapp-hits-100-million-calls-per-day/|title=WhatsApp hits 100 million calls per day|last=Perez|first=Sarah|date=June 24, 2016|work=[[TechCrunch]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625162117/https://techcrunch.com/2016/06/24/whatsapp-hits-100-million-calls-per-day/|archive-date=June 25, 2016|accessdate=June 24, 2016}}</ref> На 10 ноември 2016 година, WhatsApp пуштил бета-верзија на двофакторна автентикација за корисниците на Андроид, што им овозможи да ги користат нивните адреси за е-пошта за понатамошна заштита.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://indianexpress.com/article/technology/social/whatsapp-two-step-verification-for-android-beta-users-how-to-enable-4369792/|title=WhatsApp brings Two-step verification for Android 'beta' users: How to enable|date=November 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111194130/http://indianexpress.com/article/technology/social/whatsapp-two-step-verification-for-android-beta-users-how-to-enable-4369792/|archive-date=November 11, 2016|accessdate=November 11, 2016}}</ref> Исто така, во ноември 2016 година, Фејсбук престанал да собира податоци од WhatsApp за рекламирање во Европа. Подоцна истиот месец биле воведени видео повици помеѓу две сметки.<ref>[https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2016/11/15/whatsapp-video-calling-launches/#11d6a88ce456 WhatsApp Is Now Rolling Out Video Calling For iPhone, Android And Windows Phone] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200612132618/https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2016/11/15/whatsapp-video-calling-launches/#11d6a88ce456|date=June 12, 2020}} – Amit Chowdhry, November 15, 2016</ref> На 24 февруари 2017 година, (8-ми роденден на WhatsApp), Ватсап лансирал нова функција за статус слична на приказните за Снапчат и Фејсбук.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.news18.com/news/tech/whatsapp-status-what-is-this-new-snapchat-like-feature-1352784.html|title=WhatsApp Status: What is This New Snapchat-Like Feature?|date=February 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225134524/http://www.news18.com/news/tech/whatsapp-status-what-is-this-new-snapchat-like-feature-1352784.html|archive-date=February 25, 2017|accessdate=February 24, 2017}}</ref> На 18 мај 2017 година, [[Европска комисија|Европската комисија]] објавила дека го казниле [[Фејсбук]] со 110 евра&nbsp;милиони за „обезбедување на погрешни информации за преземањето на Ватсап“ во 2014 година. Комисијата рекла дека во 2014 година, кога Фејсбук ја купил апликацијата за пораки, „лажно тврдел дека е технички невозможно автоматски да се комбинираат корисничките информации од Фејсбук и Ватсап“. Сепак, во летото 2016 година, Ватсап почнал да споделува кориснички информации со својата матична компанија, овозможувајќи информации како што се телефонските броеви да се користат за насочени реклами на Фејсбук. Фејсбук го признал прекршувањето, но рекол дека грешките во нивните поднесоци од 2014 година „не биле намерни“.<ref name="EU-commission-fined-fb">{{Наведена мрежна страница|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/ip_17_1369/IP_17_1369_EN.pdf|title=Facebook fined €110m by European Commission over WhatsApp deal|date=May 18, 2017|publisher=European Commission|accessdate=August 1, 2020}}</ref> Во септември 2017 година, ко-основачот на WhatsApp Брајан Актон, ја напуштил компанијата за да основа непрофитна група,<ref>{{Наведени вести|url=https://techcrunch.com/2017/09/13/whatsapp-co-founder-brian-acton-is-leaving-to-start-a-non-profit/|title=WhatsApp co-founder Brian Acton is leaving to start a non-profit|last=Russell|first=Jon|date=September 13, 2017|work=TechCrunch|access-date=October 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016135421/https://techcrunch.com/2017/09/13/whatsapp-co-founder-brian-acton-is-leaving-to-start-a-non-profit/|archive-date=October 16, 2018}}</ref> подоцна откриена како Фондација Сигнал, која го развила конкурентот на Ватсап Сигнал .<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=October 18, 2018}}</ref> Причините за заминувањето ги објаснил во интервју за Форбс една година подоцна. Ватсап, исто така, најавил претстојна деловна платформа за да им овозможи на компаниите да обезбедуваат услуги за клиентите на масовна скала,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blog.whatsapp.com/10000633/Building-for-People-and-Now-Businesses|title=Building for People, and Now Businesses|work=whatsapp.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180722/http://blog.whatsapp.com/10000633/Building-for-People-and-Now-Businesses|archive-date=September 8, 2017|accessdate=September 17, 2017}}</ref> а авиокомпаниите [[КЛМ|KLM]] и Аеромексико го најавиле своето учество во тестирањето.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.phocuswire.com/KLM-claims-airline-first-with-WhatsApp-Business-Platform|title=KLM claims airline first with WhatsApp Business Platform|last=Garcia|first=Marisa|date=September 5, 2017|work=Phocuswire|access-date=January 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205211831/https://www.phocuswire.com/KLM-claims-airline-first-with-WhatsApp-Business-Platform|archive-date=February 5, 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.forbes.com.mx/aeromexico-te-respondera-por-whatsapp-durante-2018/|title=Aeroméxico te atenderá por WhatsApp durante 2018|date=October 26, 2017|work=[[Forbes|Forbes México]]|access-date=March 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702180522/https://www.forbes.com.mx/aeromexico-te-respondera-por-whatsapp-durante-2018/|archive-date=July 2, 2018|language=es}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.huffingtonpost.com.mx/2017/10/27/podras-hacer-check-in-y-consultar-tu-vuelo-con-aeromexico-a-traves-de-whatsapp_a_23258181/|title=Podrás hacer 'check in' y consultar tu vuelo con Aeroméxico a través de WhatsApp|last=Redacción|date=October 27, 2017|work=Huffington Post|access-date=March 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180310135702/https://www.huffingtonpost.com.mx/2017/10/27/podras-hacer-check-in-y-consultar-tu-vuelo-con-aeromexico-a-traves-de-whatsapp_a_23258181/|archive-date=March 10, 2018}}</ref><ref name="whatsapp.com1">{{Наведена мрежна страница|url=https://blog.whatsapp.com/10000633/Building-for-People-and-Now-Businesses|title=Building for People, and Now Businesses|date=September 5, 2017|work=WhatsApp Blog|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209031529/https://blog.whatsapp.com/10000633/Building-for-People-and-Now-Businesses|archive-date=February 9, 2018|accessdate=March 10, 2018}}</ref> Двете авиокомпании претходно лансирале услуги за клиенти на платформата Фејсбук Месенџер. Во јануари 2018 година, Ватсап го пуштил Ватсап бизнис за употреба во мали бизниси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theverge.com/2018/1/19/16908810/whatsapp-business-app-launch-small-businesses|title=WhatsApp launches a separate app for small businesses|last=Ong|first=Thuy|date=January 19, 2018|work=[[The Verge]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119113437/https://www.theverge.com/2018/1/19/16908810/whatsapp-business-app-launch-small-businesses|archive-date=January 19, 2018|accessdate=January 19, 2018}}</ref> == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} * {{Матична}} == Наводи == [[Категорија:Произведувачи на програмска опрема од САД]] [[Категорија:Програмска опрема за општење]] [[Категорија:Социјални медиуми]] [[Категорија:Статии со извори на холандски (nl)]] o95twbxm4druevwkqifyi0woo8m5830 0 1317402 5591756 5257793 2026-07-14T06:06:09Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591756 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Piazza della Libertà, Mombarcaro sotto la neve, Febbraio 2018.jpg|мини|Момбаркаро во зимскиот период]] '''Момбаркаро''' е ''[[Италијанска комуна|комуна]]'' ([[општина]]) во [[Кунео|провинцијата Кунео]] во [[италија]]нскиот регион [[Пиемонт]], сместена на околу 70 километри југоисточно од [[Торино]] и околу 45 километри источно од Кунео. На 31 декември 2004 година, во Момбаркаро имало население од 319 жители и површината изнесувала 20.4 км².<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[Национален статистички институт на Италија|Istat]].</ref> Момбаркаро граничи со овие општини: [[Камерана]], [[Горжењо|Горзењо]], [[Монезиљо]], [[Мурацано]], [[Нила Белбо|Ниела Белбо]], [[Паролдо]], [[Прунето]], [[Продажба Сан Џовани|Сале Сан Џовани]] и [[Сан Бенедето Белбо]]. == Демографска еволуција == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1108 bar:1871 from: 0 till:1236 bar:1881 from: 0 till:1153 bar:1901 from: 0 till:1090 bar:1911 from: 0 till:1081 bar:1921 from: 0 till:1094 bar:1931 from: 0 till:1213 bar:1936 from: 0 till:1231 bar:1951 from: 0 till:1203 bar:1961 from: 0 till:802 bar:1971 from: 0 till:558 bar:1981 from: 0 till:431 bar:1991 from: 0 till:370 bar:2001 from: 0 till:320 PlotData= bar:1861 at:1108 fontsize:XS text: 1108 shift:(-8,5) bar:1871 at:1236 fontsize:XS text: 1236 shift:(-8,5) bar:1881 at:1153 fontsize:XS text: 1153 shift:(-8,5) bar:1901 at:1090 fontsize:XS text: 1090 shift:(-8,5) bar:1911 at:1081 fontsize:XS text: 1081 shift:(-8,5) bar:1921 at:1094 fontsize:XS text: 1094 shift:(-8,5) bar:1931 at:1213 fontsize:XS text: 1213 shift:(-8,5) bar:1936 at:1231 fontsize:XS text: 1231 shift:(-8,5) bar:1951 at:1203 fontsize:XS text: 1203 shift:(-8,5) bar:1961 at:802 fontsize:XS text: 802 shift:(-8,5) bar:1971 at:558 fontsize:XS text: 558 shift:(-8,5) bar:1981 at:431 fontsize:XS text: 431 shift:(-8,5) bar:1991 at:370 fontsize:XS text: 370 shift:(-8,5) bar:2001 at:320 fontsize:XS text: 320 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Наводи == <references /> [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Општини во Италија]] [[Категорија:Италија]] [[Категорија:Градови во Пиемонт]] 8n2q9jbrr8btjsbyc309zuji7w98fr1 0 1317480 5591822 5530985 2026-07-14T06:21:59Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591822 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Заштитено подрачје|name=Национален парк Полино|photo=San Costantino Albanese - Valle del Sarmento.jpg|photo_caption=Поглед на Сан Костантино Албанезе, Потенца, Базилика и Вале дел Сарменто|location=[[Базиликата]] и [[Калабрија]], Италија|coords=|area={{convert|1925.65|km2|sqmi|abbr=on}}|created=1993|operator=Министерство за животна средина}} '''Националниот парк Полино''' ([[Италијански јазик|италијански]]: ''Parco Nazionale del Pollino'') е италијански [[национален парк]] на [[Апенински Полуостров]], во провинциите Козенца, Матера и Потенца. Името е од истоимениот планински масив Полино. Паркот е дом на најстарото европско дрво, Хелдреиховиот бор стар 1.230 години<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.nationalgeographic.com/2018/05/oldest-tree-europe-italy-pine-climate-science/|title=Oldest European Tree Found—And It's Having a Growth Spurt|work=National Geographic|language=en|accessdate=2018-05-26}}</ref>, а симбол на паркот е реткиот босански бор. Од ноември 2015 година, со вклучувањето на глобалниот список на геопаркови од страна на [[УНЕСКО]], паркот Полино се смета за [[Светско наследство на УНЕСКО|светско наследство]]. Со вкупно 88.650 [[Хектар|ha]] на луканската страна и 103.915 на калабриската страна е [[Национален парк|најголемиот парк во земјата]] со површина од 1.925,65 квадратни километри<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parcopollino.it/|title=Profilo geografico e storico del Parco del Pollino|work=Parco Nazionale del Pollino|language=it|accessdate=2017-12-23|archive-date=2019-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701204536/http://www.parcopollino.it/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FulGBNz35YIC|title=The Rough Guide to Italy|last=Dunford|first=Martin|publisher=Penguin|year=2011|isbn=1405389222}}</ref> и меѓу 50-те најголеми во светот. Обичната [[бука]] е најраспространето дрво во паркот, а паркот е дом и на различни важни лековити билки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parcopollino.it/piante-fiori-e-erbe-officinali/|title=Piante, fiori e erbe officinali del Parco del Pollino|work=Parco Nazionale del Pollino|language=it|accessdate=2017-12-23|archive-date=2019-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190116193742/http://www.parcopollino.it/piante-fiori-e-erbe-officinali/|url-status=dead}}</ref> Градовите со интересни знаменитости вклучуваат Ротонда, Кастровилари, Морано Калабро (манастирот Колорето), Лаино Борго, Лаино Кастело, Мормано, Скалеа, Папасидеро, Чивита, Черхиара (црквата на ''Мадона дел Арми''). Заедниците каде се зборува албански се присутни во општините Сан Паоло Албанезе, Сан Костантино Албанезе и други. Во долината Меркур биле откриени остатоци од праисториски видови како ''Elephas antiquus'' и ''[[европски нилски коњ]]''. Реките и потоците ги вклучуваат Лао, Сини, Косиле, Гарга и Раганело. Дивиот свет вклучува [[златен орел]], италијански волк, [[срна]], [[дива свиња]], [[црвена лисица]], [[Видра|европска видра]], калабриска црна верверица, шумски дурмузи ''(Dryomys nitedula)'', [[црн клукајдрвец]], чав, [[сив сокол]] [[црвена луња]] [[планински сокол]], [[кања]] [[обичен елен]] (биле воведени во 2000-тите). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.parks.it/parco.nazionale.pollino/Eindex.php Официјална интернет страница на Националниот парк Полино] (на англиски) * [http://parcopollino.gov.it/ Официјална интернет страница на паркот Полино] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180101225134/http://parcopollino.gov.it/ |date=2018-01-01}} (на италијански) [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:МСЗП-Категорија II]] [[Категорија:Паркови во Италија]] [[Категорија:Светско наследство во Италија]] rizg57khvcnr3njc4a347okeve11wrk 0 1317687 5591835 5474055 2026-07-14T06:23:49Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591835 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Јадење|слика=Tripoli's in Salisbury, Massachusetts.jpg|опис=Популарна дестинација за пица на плажа во [[Солсбери, Масачусетс]]}} '''Пицата на плажа''' е стил на [[пица]] популарен во крајбрежните заедници на [[Нова Англија]] северно од [[Бостон]], особено во североисточниот дел [[Масачусетс|на Масачусетс]] и крајбрежниот [[Њу Хемпшир]]. Има тенка кора и е правоаголна, обично се готви на плех за печење. Кората се прелива со убав сладок сос од домати. Се става и [[чедар]] сирење и традиционално, може да вклучува и парчиња проволоне сирење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffpost.com/entry/new-england-pizza_l_5d77f96fe4b0fde50c2e8ed1|title=The Delicious Must-Eat Pizzas Of New England|date=2019-09-27|work=HuffPost|language=en|accessdate=2020-04-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vice.com/en_us/article/pgxzm8/the-pizza-rivalry-thats-keeping-a-dying-beach-community-afloat|title=The Pizza Rivalry That's Keeping a Dying Beach Community Afloat|last=Doyle|first=Terrence|date=2015-11-12|work=Vice|language=en|accessdate=2020-04-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bostonglobe.com/lifestyle/food-dining/2014/04/01/tripoli-bakery-put-its-stamp-beach-pizza/6fCOlgoLF0W84vfCPrjAmM/story.html|title=Tripoli Bakery put its stamp on ‘beach’ pizza|last=Dornbusch|first=Jane|date=1 April 2014|work=The Boston Globe|language=en-US|accessdate=2020-04-09}}</ref> == Историја == Пицата на плажа е измислена во 1944 година во пекарницата Триполи во Лоренс, Масачусетс, воден град покрај реката Меримак во долината Меримак, приближно дваесет милји на западно од [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eater.com/2019/6/13/18638168/beach-pizza-cristys-tripoli-salisbury-new-hampshire-massachusets|title=New England Beach Pizza Is Not Very Good. Everyone Should Try It|last=Selinger|first=Hannah|date=2019-06-13|work=Eater|language=en|accessdate=2020-04-09}}</ref> Беше популаризиран за време на туристички најславни на Бич Солсбери, Масачусетс во средината до крајот на дваесеттиот век. == Наводи == <references group="" responsive="1"></references> {{Никулец}} [[Категорија:Пица]] o80pz0wgn505x1gqgeowdh02px9lncl 0 1318074 5591759 5388767 2026-07-14T06:07:54Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591759 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cimitero del girone 3.jpg|мини|Воените гробишта во Фиренцај]] '''Воените гробишта Фиренца''' се гробници на Комисија за воени гробови на Комонвелтот за мртвите од [[Втора светска војна|Втората светска војна]] сместени во Италија во близина на [[Фиренца]] во локалитетот Жироне-Компиоби, близу реката [[Арно (река)|Арно]]. == Историја == Во ноември 1944 година, локацијата била избрана и првично била наменета за војниците кои починале во болниците во и околу Фиренца. Поголемиот дел од гробовите се на војници кои ги загубиле своите животи борејќи се во областа Фиренца, откако таа била заземена од сојузничките сили во август 1944 г. Тука се погребани телата на војниците убиени за време на борбите од јули до септември 1944 година. 83 гробови од блиските гробишта Ероу Рут биле преместени овде по војната. == Поврзано == * [[Еврејски гробишта, Фиренца]] [[Категорија:Фиренца]] [[Категорија:Воени гробишта]] ft4ral081sg7gswhywr75t3053oape0 0 1318171 5591836 5515037 2026-07-14T06:25:00Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591836 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Milano edificio Lanerossi.JPG|мини|Градбата на Ланероси во [[Милано]]]] '''Ланероси''' е [[Италијанци|италијански]] [[Текстил|текстилен]] бренд, основан во 19 век од Ланифицио Роси. Од 1987 година, брендот припаѓа на италијанската групација Марцото, која го користи за дизајн, производство и маркетинг на текстил.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.irenebrination.com/irenebrination_notes_on_a/2017/06/lanerossi.html|title=The History of Italian Graphic Art in Yarn and Textile Adverts|work=Irenebrination: Notes on Architecture, Art, Fashion, Fashion Law & Technology|accessdate=2021-04-15|archive-date=2021-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415205006/https://www.irenebrination.com/irenebrination_notes_on_a/2017/06/lanerossi.html|url-status=dead}}</ref> == Историја == Во 1817 година, Франческо Роси ја основал волната Ланифицио Роси во Скио.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.filivivi.it/corporate/?lang=en|title=Filivivi - Corporate|work=Filivivi.it|accessdate=2023-03-22|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322104936/https://www.filivivi.it/corporate/?lang=en|url-status=dead}}</ref> Во 1849 година, Алесандро Роси, синот на Франческо Роси, ја наследил фабриката за волна. Под негово водство, компанијата станала една од главните индустрии во Италија.<ref>{{Наведено списание|last=Amatori|first=Franco|date=1980|title=Entrepreneurial Typologies in the History of Industrial Italy (1880–1960)|url=https://www.cambridge.org/core/journals/business-history-review/article/abs/entrepreneurial-typologies-in-the-history-of-industrial-italy-18801960/0E930E4F29AA5CA5F5D32E77D8082FAF|journal=Business History Review|language=en|volume=54|issue=3|pages=359–386|doi=10.2307/3114244|issn=2044-768X|jstor=3114244}}</ref> Во 1873 година, компанијата станала Ланифицио Роси, јавно ограничено друштво котирано на Миланската берза.<ref>Alessandro Aleotti, ''Borsa e industria. 1861-1989: cento anni di rapporti difficili'', Milano, Comunità, 1990, pag. 46</ref> Поради проблеми со управувањето, Ланероси доживеал период на криза помеѓу 1955 и 1957 година. Во 1956 година, Џузепе Еугенио Лураги бил повикан да служи како претседател и главен извршен директор за да ја реактивира фабриката за волна и да ја реновира. Лураги успеал да постигне одлични резултати за многу кратко време, достигнувајќи промет од 23 милијарди лири во 1959 година со околу 10.000 вработени. Во 1987 година, Ланероси бил купен од конкурентот Марцото Group, сегашниот сопственик, со последователно откажување на берзата. Брендот е активен со линија на додатоци и украсни ткаенини.<ref name=":0"/> Поради заедничко вложување со групацијата Марцото, Филививи е актуелен носител на лиценцата на брендот.<ref name=":1"/> == Наводи == <references group="" responsive="1"></references> [[Категорија:Италијански марки]] [[Категорија:Италијански компании]] gh2tqzr5a59v6flgihyy4xttpyh60ph 0 1318184 5591837 5501542 2026-07-14T06:25:53Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591837 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Аеродром|name=Аеродром Витербо|nativename=Томазо Фабри|nativename-a=|nativename-r=|image=Luftbild Italien 03 (RaBoe).jpg|image-width=|caption=Авионски поглед кон пистата|IATA=|ICAO=LIRV|type=Заеднично (цивилно и воено)|owner=|operator=|city-served=[[Рим]]|location=[[Витербо]]|elevation-f=992|elevation-m=|coordinates={{коорд|42|26|10|N|12|3|42|E|type:airport_region:IT|display=inline,title}}<ref name=KLS2>[http://gc.kls2.com/airport/LIRV Витербо, Италија, IT, Аеродром] Great Circle Mapper</ref>|website=[http://www.aeroportoviterbo.it Аеродромски комитет]|r1-number=22C/04C|r1-length-f=4,265|r1-length-m=1,300|r1-surface=Асфалт|r2-number=22R/04L|r2-length-f=3,297|r2-length-m=1,004|r2-surface=Асфалт|r3-number=22L/04R|r3-length-f=1,936|r3-length-m=590|r3-surface=Асфалт|stat-year=|stat1-header=|stat1-data=|stat2-header=|stat2-data=|footnotes=<ref>[http://www.fallingrain.com/icao/LIRV.html Airport VITERBO<!-- Bot generated title -->]</ref>}} '''Аеродромот Витербо''' ([[Италијански јазик|италијански]]: ''Aeroporto di Viterbo''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.routeyou.com/en-it/location/view/48107022/rome-viterbo-airport|title=Rome Viterbo Airport - Airport|work=RouteYou|language=en|accessdate=2022-03-11}}</ref> е цивилен, комерцијален и [[Војска|воен]] [[аеродром]] на околу 80 километри северно од [[Рим]], [[Италија]]. Првично отворен како воен аеродром во 1936 година, аеродромот бил посветен на Томазо Фабри<ref>[http://www.aeronautica.difesa.it/SitoAM/Default.asp?idsez=939&idarg=1069&idente=462 La fondazione dell'Aeroporto di Viterbo]</ref> и се наоѓал на 3 км северозападно од градот Витербо во регионот [[Лацио]]. На 26 ноември 2007 година, италијанскиот министер за транспорт Алесандро Бјанки објавил дека Витербо бил избран од италијанското Министерство за транспорт како место на следниот аеродром што ќе го опслужува Рим, заедно со [[Аеродром Рим Фјумичино|аеродромот Леонардо да Винчи]] и аеродромот Чампино во Рим. Бил избран наместо алтернативни локации во Латина, Фрозиноне и Гвидонија.<ref>[http://rome.wantedineurope.com/news/news.php?id_n=3853&title=Viterbo%20gets%20Rome%27s%20third%20airport.&on=transport&PHPSESSID=81af5d99f3bf4b12668fbc1eef007260 Viterbo gets Rome's third airport., Rome transport news]</ref> Сепак, овие планови оттогаш се се оставени. == Превоз на земја == Во октомври 2008 година, владата на регионот Лацио претставила план за подобрување на железничките врски Витербо до Рим за да понуди 70-минутно време на патување и да управува со воз на секои 15 минути.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.avionews.com/index.php?corpo=see_news_home.php&news_id=1095177&pagina_chiamante=index.php|title=Rome-Viterbo airport: reduced travelling times|date=2008-10-09|publisher=Avionews|accessdate=2008-10-14}}</ref> Владата соопштила дека услугата ќе се оперира со нови 10 гарнитури. == Навигациски помагала и шифри == Моментално е место на ненасочен светилник означен '''VIB''',<ref>http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=IT93136 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080229094111/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=IT93136 |date=2008-02-29 }} World Aero Data: VITERBO -- LIRV</ref> но неговиот аеродромски код сè уште не е одреден. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Аеродроми во Италија]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] fjjkb3sm0f0ekbpqzqansx9k2zid2p0 0 1318371 5591838 5582997 2026-07-14T06:28:52Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591838 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Moka Express Bialetti.png|мини|Варовник изработен од Бјалети.]] '''Бјалети''' е италијански бренд основан од Алфонсо Бјалети за [[кафе]]мати, садови за готвење и мали кујнски апарати. Брендот е во сопственост на Бјалети индустрија. == Историја == Алфонсо Бјалети најпрво ги стекнал своите вештини [[Металообработка|за обработка на метал]] работејќи една деценија во француската [[алуминиум]]ска индустрија.<ref name="Romance">Schnapp, Jeffrey T. [http://www.mediafire.com/?s1vx1vwy2xy "The Romance of Caffeine and Aluminum"] ''[[Критичко истражување|Critical Inquiry]]'', Vol. 28, No. 1, 2001. Retrieved on 2005-10-27. {{DOI|10.1086/449039}}</ref> До 1919 година, тој формирал своја метална и машинска работилница во Крусинало (во неговиот роден [[Пиемонт]]) за производство на алуминиумски производи: ова била основата на компанијата Биалети.<ref name="Romance" /><ref name="History">[https://web.archive.org/web/20120731042642/http://www.bialetti.it/uk/storia.asp "History: 1919 - The Origins of Bialetti"]. ''[[Bialetti Industrie S.p.A.]]''. Retrieved on 2005-10-27</ref> Тој ја трансформирал својата работилница - Алфонсо Бјалети & Ц. Фондерија во Кончиглија - во студио за дизајн и продукција.<ref name="History" /> Во 1933 година, Бјалети го основал брендот и се фокусирал на производство на мока садови. Компанијата подоцна била управувана од неговиот син Ренато Бјалети.<ref name="nyti_Rena">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2016/02/21/business/renato-bialetti-italian-marketer-dies-at-93.html|title=Renato Bialetti, the Mr. Coffee of Italy, Dies at 93|last=Grimes|first=William|date=20 February 2016|work=[[The New York Times]]|accessdate=16 February 2019}}</ref> По период на криза во 1970-тите и 1980-тите, Бјалети се споил со Рондине Италија во 1993 година<ref>{{Наведени вести|title=Rondine si beve il caffè dell'&thinsp;'omino'<!--Don't use {{-'}} or the like in CS1--> Bialetti|date=31 July 1993|work=Corriere della Sera|language=it}}</ref> и основал нова компанија наречена Бјалети Индустрија Сп. А., со седиште во [[Бреша]].<ref>{{Наведени вести|url=http://www.italy24.ilsole24ore.com/art/business-and-economy/2016-01-11/bialetti-attacks-foreign-markets-with-homecoffee-stores-115326.php?uuid=ACKZbf7B|title=Bialetti takes the road of foreign markets with Home&Coffee flagship stores|last=Mancini|first=Giovanna|date=18 January 2016|access-date=28 September 2017|publisher=italy24.ilsole24ore.com|archive-date=2020-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813123333/http://www.italy24.ilsole24ore.com/art/business-and-economy/2016-01-11/bialetti-attacks-foreign-markets-with-homecoffee-stores-115326.php?uuid=ACKZbf7B|url-status=dead}}</ref> Франческо Ранцони е и претседател и извршен директор на компанијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bialettigroup.it/export/sites/industrie/it/investor_relations/corporate_governance/materiali_cariche_sociali/Francesco-Ranzoni-Presidente.pdf|title=Francesco-Ranzoni-Presidente.pdf|accessdate=22 October 2016|archive-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107080202/http://www.bialettigroup.it/export/sites/industrie/it/investor_relations/corporate_governance/materiali_cariche_sociali/Francesco-Ranzoni-Presidente.pdf|url-status=dead}}</ref> На крајот на 2015 година, билансот на успех на компанијата регистрирал вкупен приход од 172,4 милиони евра, 6,9% повеќе од 2014 година (161,2 милиони евра).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bialettigroup.it/export/sites/industrie/it/investor_relations/MATERIALE_bilanci_e_relazioni/bilanci_annuali/Relazione-Finanziaria-Annuale-Bialetti-Industrie-29-04-2016.pdf|title=Relazione Finanziaria Annuale 2015|accessdate=22 October 2016|archive-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107080925/http://www.bialettigroup.it/export/sites/industrie/it/investor_relations/MATERIALE_bilanci_e_relazioni/bilanci_annuali/Relazione-Finanziaria-Annuale-Bialetti-Industrie-29-04-2016.pdf|url-status=dead}}</ref> Во 2010 година, една студија пресметала дека 90% од италијанските семејства поседуваат мока тенџере направено од Бјалети.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://torino.repubblica.it/cronaca/2010/04/07/news/l_omino_con_i_baffi_della_bialetti_va_all_estero_l_azienda_chiude_lo_stabilimento_di_crusinallo-3186162/|title=L'omino con i baffi della Bialetti va all'estero l'azienda chiude lo stabilimento di Omegna|date=2010-04-07|work=la Repubblica|language=it|accessdate=2021-03-26}}</ref> == Наводи == <references group="" responsive="1"></references> == Надворешни врски == * {{Матична|https://www.bialetti.com/it_en/}} * [https://www.bialetti.co.nz/ Bialetti NZ] [[Категорија:Италијански марки]] nfk58h4kgiootreyxi31mz92rjc18sr 0 1332222 5591889 5548758 2026-07-14T08:57:07Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591889 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Transumanza a Dobbiaco 2017 - 06.jpg|мини|Преселно сточарство во Тоблах, Јужен Тирол]] '''Преселно сточарство''' ('''трансхумативно сточарство'''<ref name="proleksis">[http://proleksis.lzmk.hr/57507/ Transhumanca ili transhumantno stočarstvo], proleksis.lzmk.hr, preuzeto 11. listopada 2014.</ref> (според [[Француски јазик|фр.]] ''transhumant'')<ref name="enciklopedija.hr">[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=62039 Transhumantno stočarstvo], enciklopedija.hr, preuzeto 11. listopada 2014.</ref> или '''трансхумација''' — сезонското движење на луѓето и [[добиток]]от помеѓу постојаните [[Лето|летни]] и [[Зима|зимски]] [[Пасиште|пасишта]] што е типично за Медитеранот. Најчесто се користи во [[овчарство]]то, а вклучува два правци на движење, во текот на потоплиот дел од годината се оди во повисоките планински предели, а во постудениот дел од годината се спушта во низинските, котлинските предели. Одгледувачите на добиток претежно живеат во пониските предели. За време на пашата во планините живеат во сезонски населби каде се занимаваат и со [[земјоделство]]. == Форма на сточарство == Во [[Хрватска]] оваа форма на сточарство се користела во [[Лика]], Приморјето и внатрешноста на [[Далмација]]. Личките овчари се задржувале на [[велебит]]ските пасишта од јуни до јули, а поради суровата клима во зима се спуштале во Приморје. Напролет крајбрежните сточари заминувале во подножјето на Велебит, каде што ја обработувале земјата, а во лето го носеле добитокот на пасење во ридовите, над 1000 метри [[надморска височина]] за да се вратат на есен во постојаните населби. Во Загора и Равни Котари, овчарите оделе во групи со своите стада во сезонските населби на јужниот дел на Велебит, [[Биоково]] или [[Динара]]. Во сезонските населби се собирало [[млеко]] од кое подоцна се правење сирење.<ref name="enciklopedija.hr"/> == Нематеријално културно наследство == Во 2019 година било впишано на [[Список на нематеријално културно наследство на УНЕСКО|списокот на нематеријално културно наследство на УНЕСКО]] како заедничка номинација на Австрија, Грција и Италија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ich.unesco.org/en/RL/transhumance-the-seasonal-droving-of-livestock-along-migratory-routes-in-the-mediterranean-and-in-the-alps-01470|title=Transhumance, the seasonal droving of livestock along migratory routes in the Mediterranean and in the Alps|work=unesco|accessdate=8 јуни 2021}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Економија на Грција]] [[Категорија:Економија на Австрија]] [[Категорија:Сточарство]] [[Категорија:Нематеријално културно наследство на Грција]] [[Категорија:Нематеријално културно наследство на Италија]] [[Категорија:Нематеријално културно наследство на Австрија]] pt7r718lo9gb6rhafguotebfglmmjwr 4 1335155 5591772 5189633 2026-07-14T06:11:11Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591772 wikitext text/x-wiki [[Податотека:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|десно|250п]] '''[[Бактерии]]''' — голем [[Домен (биологија)|домен]] на [[Прокариоти|прокариотски]] [[Микроорганизам|микроорганизми]]. Типично се неколку микрометри во должина и се среќаваат во голем број на облици, вклучувајќи сфери, стапчиња и спирали. Бактериите се едни од најстарите животни форми на [[Земја (планета)|планетата]] и може да се најдат во скоро сите [[Животна средина|живеалишта]]. Тие ги населуваат [[Океан|океаните]], [[Копно|копното]], [[врели извори|врелите извори]], екстремно кисели води и [[Радиоактивен отпад|радиоактивни отпади]], а може да се најдат дури и на големите длабочини на [[Земјина кора|Земјината кора]]. Тие исто така живеат во сложените повеќеклеточни организми како што се [[Животно|животните]] и [[Растенија|растенијата]], а со нив формираат [[Симбиоза|симбиотски]] или [[Паразитизам|паразитски]] односи. Повеќето бактерии сè уште не се карактеризирани, а само околу половина од сите бактериски [[колено (биологија)|колена]] имаат [[Вид (биологија)|видови]] кои може да се одгледуваат во лабораторија. Науката за бактерии се нарекува [[бактериологија]] и претставува гранка на [[Микробиологија|микробиологијата]]. Во еден грам [[почва]] има околу 40 милиони бактериски [[Клетка|клетки]], а во милилитар слатка вода има околу милион бактериски клетки. На планетата Земја има околу 5×10³⁰ бактерии. Ова образува бактериска [[биомаса]] која е поголема од растителната и животинската биомаса заедно. Бактериите се неопходни за многу фази од циклусот на елементите во [[Биосфера|биосферата]], како што се врзувањето на [[Јаглерод|јаглеродот]] и [[Азот|азотот]] од [[Атмосфера|атмосферата]]. Циклусот на елементите исто така вклучува разградување на телата на мртвите организми, а бактериите се најодговорни за фазата на [[гниење]] на овој процес. Во биолошките заедници кои живеат околу [[Хидротермални извори|хидротермалните извори]] или студените извори, [[Екстремофили|екстремофилните бактерии]] ги обезбедуваат виталните хранливи материи кои се неопходни да се одржи животот во овие средини; како што е искористувањето на [[метан]] и [[сулфурводород]] за продукција на [[енергија]]. Порано бактериите се сметаа за растенија и се класифицираа во [[Класа (биологија)|класата]] Schizomycetes''.'' Денес бактериите се класифицираат како прокариотски организми кои за разлика од животинските, растителните и другите [[Еукариоти|еукариотски организми]] не поседуваат [[клеточно јадро]] и немаат [[Органела|мембрански органели]]. Иако традиционално терминот "бактерии" се користеше за сите прокариоти, научната класификација се промени со почетокот на деведесеттите години од дваесетиот век, по откритието дека [[Археи|археите]] се посебна група на прокариоти кои заедно со бактериите еволуирале од заеднички предок. Денес бактериите и археите се класифицирани во два одделни домени на животот, а третиот го чинат еукариотите. (''[[Бактерии|Дознајте повеќе...]]'') <noinclude>[[Категорија:Википедија:Избрана статија/2023]]</noinclude> 4c32tgbnpqakhudrobsdxj8znp2lito 0 1339339 5591628 5145037 2026-07-13T17:15:07Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591628 wikitext text/x-wiki '''„Другата страна: фантастичен роман“''' ([[Германски јазик|германски]]: ''Die andere Seite. Ein phantasticher Roman'') — [[Роман|роман]] на австрискиот писател [[Алфред Кубин]], првобитно објавен во 1909 година. Романот е посветен на споменот на покојниот татко на авторот.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 27.</ref> [[File: L'altra parte BY Alfred Kubin.jpg|thumb|right|Другата страна: фантастичен роман]] ==Содржина== ===Прв дел: ''Повик''=== * Прва глава. ''Посетата'': За време на [[Гимназија|гимназиските]] денови минати во [[Салцбург]], раскажувачот учел заедно со Клаус Патера. Потоа, раскажувачот се преселил во друг град и така се прекинало другарството со Клаус. Многу години подоцна, во домот на раскажувачот во [[Минхен]] пристигнува непознат човек, кој се претставува како Франц Гауч и тврди дека е испратен од Клаус Потера, кој е владетел на Царството на соништата — земја до површина од околу три илјади квадратни километри која се наоѓа во планиите [[Тјеншан]] и која е заградена со ѕидови од околниот свет, а во неа имаат пристап само избрани луѓе. Таму, луѓето живеат без придобивките на современата [[Наука|наука]], посветувајќи се на духовноста. Според кажувањето на Гауч, уште како момче, Потера заминал да плови околу светот и стигнал во [[Народна Република Кина|Кина]]; во [[Гуангџоу|Кантон]] спасил постара жена да не се удави во реката, по што бил посвоен од неа и од нејзиниот богат сопруг; по нивната смрт, Потера наследил неброено богатство; а за време на едне лов во Тјеншан ја добил идејата за Царството на соништата. Гауч му ја пренесува на раскажувачот поканата од Потера и му дава сто илјади [[Германска марка|марки]] како аванс за патувањето. Иако сопругата на раскажувачот се противи на патувањето, сепак таа попушта и тие набрзина го продаваат имотот и со воз заминуваат за [[Констанца]].<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 31-52.</ref> * Втора глава. ''Патувањето'': Патувајќи преку [[Будимпешта]], [[Белград]] и [[Букурешт]], брачниот пар конечно пристигнува во Констанца, а оттаму со [[Пароброд|параброд]] до [[Батуми]], каде повторно се качува во воз и, минувајќи ги [[Кавказ]], [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] и [[Бухара]], пристигнува во [[Самарканд]]. Таму ги пречекува едне претставник на Царството на соништата кој им го проверува багажот и им ги одзема сите нови работи, зашто во Царството е дозволено да с евнесат само стари предмети. По дводневно патување со кола влечена од [[Камила|камила]], брачниот пар пристига до огромната капија на влезот од Царството на соништата.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 53-66.</ref> ===Втор дел: ''Перла''=== * Прва глава. ''Пристигнувањето'': Штом влегува во Царството, брачниот пар повторно се качува во стар воз и веднаш добива определен износ [[Пари|пари]] (златници). Околу полноќ, возот пристига во главниот град на Царството, Перла, каде брачниот пар се спестува во [[Хотел|хотел]]. <ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 69-72.</ref> * Втора глава. ''Патерината творба'': Утредента, дојденците се запознаваат со Перла, која личи на некој град од [[Средна Европа]], но со стари куќи. Притоа, времето во Царството е постојано облачно, така што насекаде владее сивило. Перла е поделена на четири дела, а веднаш над градот се наоѓа палатата на Патера. Во градот живеат меѓу 20 и 24 000 жители, во најголем дел [[Германци]], а поголемиот дел од населението го сочинуваат [[Алкохолизам|алкохоличари]], [[Хистерија|хистерични]] жени, политички бегалци, убијци, крадци и други пропаднати луѓе. Повеќето од семејствата немаат деца, кои во таа земја се сметаат за непотребни, па населението се дополнува само со доселениците.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 73-79.</ref> * Трета глава. ''Секојдневието'': Наскоро по доаѓањето во Перла, брачниот пар изнајмува стан во една куќа, а раскажувачот се вработува како илустратор во најпознатиот весник во Царството. Дојденците ги изненадува необичниот живот во Царството: [[Пари|паричните]] трансакции, [[Трговија|трговијата]] и државната администрација функцонираат без никаква смисла, луѓето постојано се мамат меѓусебно и прават бесмислени работи, однекаде допираат таинствени гласови и крикови, насекаде се шири необичен мирис, никој не сака да разговара за [[Религија|религијата]] во таа земја, а во градовите се изградени кули со часовници кои предизвикуваат магично дејство врз населението.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 80-110.</ref> * Четврта глава. ''Маѓепсани'': При една случајна средба на улица, сопругата на раскажувачот во фенерџијата го препознава Патера и тоа ѝ предизвикува нервно растројство. Набргу, на брачниот пар му исчезнуваат парите. Поради сите тие околности, тие посакуваат да се вратат во татковината, но за да ја остварат таа намера неопходна им е дозвола од Патера. Една ноќ, раскажувачот ненамерно оди во францускиот кварт каде го брка толпа пијани луѓе и тој едвај си го спасува животот. Здравствената состојба на жена му значително се влошува и една ноќ тој влегува во палатата и таму го затекнува Патера на спиење. Притоа, лицето на Патера поприма најразлични облици (старица, дете, итн.) и тоа предизвикува шок кај раскажувачот. Сепак, Патера му ветува дека ќе му помогне да ја излечи жена му. Меѓутоа, и покрај напорите на д-р Лампенбоген, сопругата умира, а тој е скршен од болка. Д-р Лампенбоген го прима кај себе дома, а таму раскажувачот ја заведува сопругата на докторот, Мелита. Потоа, тој оди во гостилницата, каде се опива, размислувајќи за [[Самоубиство|самоубиство]], но нема храброст да го направи тоа. По погребот на сопругата, тој се преселува во гостилницата и во следниот период работи напорно, создавајќи голем број цртежи.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 111-161.</ref> * Петта глава. ''Предградието'': При една прошетка, главниот лик го посетува селото во близината на Перла во кое живее домородното население. Селото претставува спротивност на животот во градот, зашто во него владее совршено спокојство, а како последица на посетата, кај него се раѓа нов поглед кон светот.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 162-171.</ref> ===Трет дел: ''Пропаста на Царството на соништата''=== * Прва глава. ''Противникот'': Ненадејно, во Царството на соништата се појавува многу богат човек — Херкјулиз Бел од [[Филаделфија]], познат како [[Американци|Американецот]]. Благодарение на своето огромно богатство, тој предизвикува големи промени во општеството. Како противник на Патера, тој го основа сојузот „Луцифер“, а набргу во Перла никнуваат и бројни други политички, верски и општествени организации и здруженија. Американецот ги презема весниците во свои раце и објавува Прокламација во која отворено повикува на бунт против Патера. Истовремено, во царството се случуваат необични настанни: народот станува раскалашен и потонува во пороци, нервните болести стануваат масовна појава, а се појавуваат и двојници на луѓето при што во една прилика раскажувачот здогледува жена која потполно личи на неговата мртва сопруга.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 175-190.</ref> * Втора глава. ''Надворешниот свет'': Во првите 17 години од постоењето на Царството на соништата, остатокот од светот не знаел за него. Во тоа време, одвреме-навреме исчезнувале луѓе, но никој не обрнувал внимание на тоа. Подоцна, започнале да исчезнуваат и видни луѓе од светот на [[наука]]та, [[уметност]]а и [[финансии]]те за најпосле да исчезне и една принцеза, но никој нема објаснение за тие таинствени настани. Херкјулиз Бел долго време го обиколувал светот во потрага по Царството на соништата, а по неговото доселување во Перла, тој испраќа гласник, заедно со својата Прокламација, со англискито премиер. Тогаш, светските велесили преземаат мерки и [[Русија]] определува една дивизија под команда на [[Генерал|генералот]] Рудинов со задача да го заземе Царството, но набргу гласникот на Бел е пронајден мртов во еден [[Хотел|хотел]].<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 191-194.</ref> * Трета глава. ''Пеколот'': Царството на соништата го зафаќа таинствена заразна болест која предизвикува целото население да заспие. Кога болеста поминува, луѓето сфаќаат дека во меѓувреме царството го зафатило наезда од [[Инсекти|инсекти]] и секакви домашни и диви [[Животни|животни]], а истовремено сите предмети ги зафаќа процес на распаѓање: железото ’рѓосува, дрвото гние, ѕидовите на куќите напукнуваат, храната се расипува, облеката се распаѓа итн. Едно утро, воден од необична сила, раскажувачот оди во палатата, каде го здогледува Патера, кој во истиот миг се претвора во Американецот. Во следниот период само се засилува пропаста на царството: насекаде се случуваат масовни оргии, пијанства и убиства, а големиот храм потонува во езерото. Бидејќи Американецот не може да им ги исплати ветените пари на своите следбеници, тие го напаѓаат, но тој успева да се спаси во последен миг. Од друга страна, додека се обидува да одржи говор пред разулавената толпа, некој фрла бомба која го убива претседателот на владата. Војската се бори со бунтовниците, а насекаде низ Перла луѓето полудуваат, се убиваат меѓусебе. Бел тајно грабнува локомотива и доаѓа на границата, каде испалува сигнална ракета во обид да се поврзе со надворешната војска. Коаг се враќа назад, низ Перла се шират пожари, а луѓето [[Халуцинација|халуцинираат]] и масовно извршуваат [[Самоубиство|самоубиства]]. По улиците тече река од мртви тела, преживеаните одат голи, а градот е во урнатини. Раскажувачот оди кај реката со намера да се удави, но таму ѝ се придружува на групата домородци со кои се качува на ридот и ја набљудува пропаста на градот кој тоне во мочуриштето.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 195-273.</ref> * Четврта глава. ''Визии — смртта на Патера'': Тогаш, раскажувачот го гледа пред себе местото во кое го поминал детството, заедно со родителите. Тогаш лсиката исчезнува и тој го гледа Патера во џиновски размери како влегува во океан од крв, уништувајќи сè околу себе. Патера се бори со Американецот при што Патера се распаѓа, а Американецот добива џиновски димензии, но и тој се распаѓа. Кога се буди, раскажувачот се наоѓа во планински предел и влегува во подземен [[Храм|храм]], а таму се појавува Патера на кого му се поклонуваат домородците. Патера влегува во една соба, а подоцна, кога раскажувачот и домородците влегуваат внатре, тие го наоѓаат мртвото тело на Патера. Тогаш, домородците и раскажувачот го напуштаат храмот.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 274-284.</ref> * Петта глава. ''Крај'': Над урнатините на Перла за првпат се појавува сонцето, а Бел оди во пресрет на војската што надоаѓа. Еден извиднички одред, испратен од генералот Рудинов, доаѓа во Перла, но здогледуав само куп урнатини. Војниците го наоѓаат раскажувачот во бесвесна состојба и го спасуваат. Од целото население, остануваат живи само тој, Бел и уште неколку луѓе. Наскоро, новинарите го опседнуваат раскажувачот, но никој не верува во неговите описи на Царството на соништата. Тој минува неколку години во [[Санаториум|санаториум]], каде полека закрепнува, а постепено замираат гласовите за Царството на соништата.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 285-289.</ref> * ''Епилог'': Додека престојува во санаториумот, раскажувачот често сонува сонови во кои се враќа во далечните историски епохи. Иако закрепнува, тој нема никаква волја за работа и постојано е опседнат со [[Смрт|смртта]].<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 290-291.</ref> ==Осврт кон делото== „Другата страна“ е една од првите книги во историјата на светската [[Книжевност|книжевност]] што ја вовеле дистописката визија на светот. Алфред Кубин, кого го нарекуваат и „Кафка пред Кафка“, со својот опис на една замислена земја остро ја критикувал австроунгарската монархија и речиси ја предвидел [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Романот извршил влијание врз германскиот надреализам, но исто така и на уметниците собрани во групата „[[Синиот јавач]]“.<ref>Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019.</ref> Раскажувајќи за потполно неверојатни настани многу мирно и рационално, со јасен и едноставен јазик кој малку потсетува на [[Франц Кафка|Кафка]], во „Другата страна“ Кубин го води читателот во свет што како да излегол од некој кошмарен [[Сон|сон]], од [[Халуцинација|халуцинација]] или психоделични визии. Тој свет е Земјата на соништата што претставува „[[Архитектура|архитектонска]] старинарница“ и „втора рака на [[Средна Европа]]“. И додека целиот свет полека навлегува во [[20 век|XX век]], Земјата на соништата се труди да остане во првата половина на [[19 век|XIX век]], претставувајќи ја [[Австроунгарија|австроунгарската]] монархија. Оваа [[Утопија|утописка]] земја, свртена кон минатото, однапред е осудена на пропаст зашто духот што ја создал и кој владее со неа веќе е уморен и истрошен. За денешниот читател, книгата е можеби највдахнувачка ако се чита како [[Дистопија|дистописки]] роман. Како и секоја дистопија, и ова дело произлегува од сомнежот дека наскоро може да дојде крајот на една епоха, а во книгата се работи за [[Хабсбуршка Монархија|хабзбуршката]] Средна Европа.<ref>„O autoru“, во: Alfred Kubin, ''Druga strana''. Beograd: Laguna, 2019, стр. 254-255.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Алфред Кубин]] [[Категорија:Австриски романи]] [[Категорија:Книги од 1909 година]] [[Категорија:Дистописки романи]] [[Категорија:Романи на германски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Германија]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Азија]] 9h6wawwnlpzodq9visekzojt1oq9u3n 0 1339931 5591740 5134734 2026-07-14T05:57:47Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: Псеудо → Псевдо 5591740 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Red-blue-noise.gif|мини|Симулација на ''визуелен снег'', нарушување во видното поле типично за ХППД.]] '''Постојано нарушување на перцепцијата по употреба на халуциноген (анг. Hallucinogen Persisting Perception Disorder,''' '''HPPD)''' е [[Душевно растројство|психолошко нарушување]] предизвикано по конзумирање на халуциногени супстанци. Засегнатите имаат таканаречени ''флешбекови'' или псевдохалуцинации во редовни интервали или постојано, иако халуциногената супстанца повеќе не е присутна во телото и нема дејство. Други симптоми вклучуваат: дисфорија, тешкотии со концентрирање, деперсонализација, дереализација, [[Дисоцијација (психологија)|дисоцијација]], микропсија, макропсија и [[Депресивни растројства|депресија]]. ХППД е дефиниран од класификацијата DSM-5 и има дијагностичка шифра ''292.89'' во овој систем на класификација. Псевдохалуцинациите мора да го засегаат нормалниот живот на лицето и мора да се исклучат други причини како што се [[епилепсија]], [[делириум]] или [[шизофренија]] за да може да се дијагностицира ХППД. Ограничувањата во секојдневието вклучуваат, на пример, тешкотии со концентрирање или тешкотии при читање. Во [[МКБ-10]], кодот за дијагноза F16.7 најблиску одговара на клиничката слика.<ref>M. Schulte-Markwort, K. Marutt, P. Riedesser: ''Cross-walk ICD-10 - DSM 4: Klassifikation psychischer Störungen: eine Synopsis.'' Huber, Bern 2002, ISBN 3-456-83574-4.</ref> ХППД е малку познат и кај корисниците на халуциногени и кај психијатрите и затоа може погрешно да се дијагностицира како акутна психоза индуцирана од супстанција. Сепак, ХППД мора да се разликува психозата, и треба да се смета како хронично нарушување по поминато подолго време од конзумирањето на предизвикувачката супстанца. == Дијагноза == ХППД е малку познато меѓу психијатрите и затоа само ретко се дијагностицира. Покрај тоа, не постојат репрезентативни студии за фреквенцијата на ова нарушување. Засегнатите често бараат дијагноза со години. Методите на снимање (пр. магнетна резонанца) обично се без наоди. Електроенцефалограмот (ЕЕГ) не покажува никакви неправилности дури и при екстремен стрес и фотостимулација, дури и ако пациентот страда од сериозни нарушувања на перцепцијата. == Причини == Повеќето документирани случаи се предизвикани од ЛСД. Но и други халуциногени со слично дејство, како што се мескалин, ДМТ или псилоцин,<ref>M. L. Espiard u. a.: ''Hallucinogen persisting perception disorder after psilocybin consumption: a case study.'' In: ''Eur. Psychiatry.'' 2005; 20(5–6), S. 458–460. PMID 15963699.</ref> исто така можат да предизвикаат ХППД. По дефиниција, само луѓето кои конзумирале халуциногени супстанции, можат да заболат од ХППД. == Третман == Не постои утврден лек или терапија за ХППД. Стапката на спонтани [[Ремисија (медицина)|ремисии]] („оздравување само од себе“) во ХППД е многу висока. Постојат извештаи дека различни лекови можат да постигнат делумна или целосна ремисија. * [[Ламотригин]]: антиконвулзив за кој е опишано дека значително ги подобрува симптомите на ХППД.<ref>L. Hermle, M. Ruchsow, K. Täschner: ''Halluzinogen-induzierte Persistierende Wahrnehmungsstörung (HPPD) und Flashback-Phänomene – Differenzialdiagnose und Erklärungsmodelle.'' In: ''Fortschritte der Neurologie – Psychiatrie.'' 83, 2015, S.&nbsp;506–515, {{DOI|10.1055/s-0035-1553717}}.</ref> * Клонидин: антихипертензивен лек кој може да обезбеди значително ублажување на „флешбекови поврзани како последица од земање на ЛСД“, според пилот студија кај осум пациенти.<ref>A. G. Lerner, M. Gelkopf, I. Oyffe, B. Finkel, S. Katz, M. Sigal, A. Weizman: ''LSD-induced hallucinogen persisting perception disorder treatment with clonidine: an open pilot study.'' In: ''[[Int Clin Psychopharmacol]]''. 2000 Jan;15(1), S. 35–37. PMID 10836284.</ref> * Леводопа Во случај на психотична форма, често се корисни мерките кои исто така се користат за лекување [[Психоза|на психоза]]. Исто така, постојат индикации за некои мерки кои можат да ги ублажат симптомите: * Избегнување на стимуланси, вклучувајќи [[кофеин]], [[таурин]] и [[никотин]]. Тие ги влошуваат, барем делумно, симптомите. * Психотропните лекови како што се смирувачите или [[Антипсихотик|антипсихотиците]] треба да се земаат само по консултација со искусен психијатар. Тие често имаат парадоксален ефект и исто така може да доведат до трајно влошување на симптомите.<ref>H. D. Abraham, A. Mamen: ''LSD-like panic from risperidone in post-LSD visual disorder.'' In: ''J. Clin. Psychopharmacol.'' (1996); 16(3), S. 238–241. PMID 8784656.</ref> * Примена на техники за релаксација. * Во зависност од поединечниот случај, избегнување насензорна депривација може да биде поволно. Некои заболени изјавиле дека со самото зјапање во бел ѕид (поради многу мала сензорна дразба) може да предизвика да доживеат псевдохалуцинации. Затоа, избегнувањето на ситуации со премногу мала дразба би можеле да бидат корисни. И обратно, препорачливо е да се избегнуваат премногу стресни стимули. == Литература == * JH Halpern, AG Lerner, T. Passie: ''A Review of Hallucinogen Persisting Perception Disorder (HPPD) и Истражувачка студија на субјекти кои тврдат симптоми на HPPD.'' Во: ''Актуелни теми во бихејвиоралните невролошки науки.'' Том 36, 2018, стр.&nbsp;333–360, {{DOI|10.1007/7854_2016_457}} , PMID 27822679 . * G. Martinotti, R. Santacroce et al.&nbsp;a.: ''Халуциногена перзистентна перцепција: етиологија, клинички карактеристики и терапевтски перспективи.'' Во: ''Науки за мозокот.'' Том 8, број 3, март 2018 година, стр.&nbsp;, {{DOI|10.3390/brainsci8030047}} , PMID 29547576, PMC 5870365 (Преглед). == Наводи == <references responsive="" /> [[Категорија:Душевни болести]] tanrxhtrngrl570rfyctmbzldjk09my 0 1340081 5591800 5574965 2026-07-14T06:16:10Z Bjankuloski06 332 /* Природни особености и околина */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591800 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = Орашачки даб | alt_name = | iucn_category = III | iucn_ref = | photo = Орашачи Даб.jpg | photo_width = | photo_alt = | photo_caption = Поглед на дабот од дворот на [[Црква „Св. Илија“ - Орашац|црквата „Св. Илија“]] | map = <!-- or | map_image = --> | map_width = | map_alt = | map_caption = | relief = | label = | label_position = | mark = | marker_size = | location = [[Орашац]], [[Општина Куманово]] | nearest_city = [[Куманово]] | coordinates = {{coord|42|04|33.5|N|21|48|18.2|E|region:MK_type:landmark|display=inline}} | coords_ref = | area_ha = | designation = [[Список на споменици на природата на Македонија|споменик на природата]] | authorized = | created = | designated = {{start date|1967}}<ref name="мтц.гов">{{Наведено списание |last= |first= |authorurl= |author=ЕкоМозаик |date=јуни 2021 |year= |month= |title=Извештај за стратегиска оцена на Државна урбанистичко - планска документација за брана и акумулација „Слупчанска Река“ |journal=[[Универзитет „Св. Климент Охридски“ - Битола]] |volume= |issue= |pages=33 |id= |url=http://www.mtc.gov.mk/media/files/2021/NACRT%20SEA_DUPD_brana%20na%20Slupcanska%20Reka_%20Lipkovo_30.6.21.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220109193553/http://www.mtc.gov.mk/media/files/2021/NACRT%20SEA_DUPD_brana%20na%20Slupcanska%20Reka_%20Lipkovo_30.6.21.pdf |archive-date=2022-01-09 |accessdate=11 април 2022 |quote= |url-status=live }}</ref><ref name="укло">{{Наведено списание |last= |first= |authorurl= |author=Глобал Проект Консалтинг |date=март 2016 |year= |month= |title=Регистар на потенцијали за развој на рурален туризам во Североистичниот плански регион |journal=[[Универзитет „Св. Климент Охридски“ - Битола]] |volume= |issue= |pages=25 |id= |url=http://eprints.uklo.edu.mk/6329/1/Registar%20SIPR%20final-04.07.2016-ID.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411201522/http://eprints.uklo.edu.mk/6329/1/Registar%20SIPR%20final-04.07.2016-ID.pdf |archive-date=2022-04-11 |accessdate=11 април 2022 |quote= |url-status=live }}</ref> | established = | disestablished = | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | governing_body = | administrator = | operator = | owner = | world_heritage_site = | website = | url = | child = | embedded = <mapframe latitude="42.0759791" longitude="21.8050423" zoom="13" width="269" height="259" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 21.8050423, 42.0759791 ] } } ] } </mapframe> }} '''Орашачки даб''' — [[даб]] од видот на [[благун]]и ({{науч|Quercus pubescens Wild-Lanunginosa thuill}}) којшто се наоѓа во дворот на [[Црква „Св. Илија“ - Орашац|црквата „Св. Илија“]] во [[кумановско]]то село [[Орашац]]. Со закон, дрвото е заштитено како споменик на природата од 1967 година.<ref name="мтц.гов"/><ref name="укло"/> == Местоположба == Дабот се наоѓа надвор од селото Орашац, но во неговиот атар. Тој е веднаш во непосредна близина на селската [[Црква „Св. Илија“ - Орашац|црква „Св. Илија“]] и до него се стигнува преку земјен пат, кој се исклучува од [[Регионален пат 1204|регионалниот пат Куманово-Свети Николе]], така што наместо десно по асфалтниот пат за селото Орашац, ќе се исклучите лево. == Природни особености и околина == Стеблото е високо преку 20 метри, со преку обем од 6 метри, и распон на гранки од преку 20 метри. Подрачјето каде се наоѓа овој даб, заедно со други дабови, се наоѓа на надморска височина од 325 метри, на површина од 0,1 километар квадратен и е заштитено уште од 1967 година. Припаѓа на континенталниот биогеографски регион. Дабовото стебло се одликува со значајни живеалишни особини и добра физиолошка состојба.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kumanovo.gov.mk/wp-content/uploads/2022/07/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%B1%D1%80.-9-2022-%D0%B3.-celosen.pdf|title=Службен гласник на Општина Куманово, бр. 9, 2022|work=[[Општина Куманово]]|accessdate=6 јануари 2024|archive-date=2024-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240106165850/https://kumanovo.gov.mk/wp-content/uploads/2022/07/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%B1%D1%80.-9-2022-%D0%B3.-celosen.pdf|url-status=dead}}</ref> == Поврзано == * [[Црква „Св. Илија“ - Орашац]] * [[Орашац]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ризница-ред|Orašac oak}} [[Категорија:Орашац]] [[Категорија:Споменици на природата на Македонија]] [[Категорија:Поединечни дрва во Македонија]] h7gewmz6390pqqt1xgcn5t56ps42v5a 0 1340986 5591690 5586290 2026-07-13T22:32:21Z Andrew012p 85224 5591690 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Паразит том 1 корица (МКД).png|230px]] | caption = Неофицијалната корица на првиот том на македонски јазик | ja_kanji = 寄生獣 | ja_romaji = Kiseijū | genre = психолошки ужаси<br>[[драма]]<br>[[научна фантастика]] |name=Паразит|Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Хитоши Иваки]] | publisher = [[Kodansha]] | publisher_en = Kodansha USA | imprint = Afternoon KC | magazine = {{ubl|Morning Open Zokan|{{Noitalic|(1989)}}|[[Monthly Afternoon]]|{{Noitalic|(1989 — 1994)}}}} | first = 1 август 1989 | last = 24 декември 1994 | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | title = Parasyte -the maxim | director = Кеничи Шимизу | producer = {{ubl|Тошио Накатани|Хиројуки Инаге|Ацуши Киримото|Јука Ошима|Сота Шиоири|Даиске Фукаида}} | writer = [[Шоџи Јонеимура]] | music = Кен Араи | studio = [[Madhouse]] | licensee = [[Sentai Filmworks]] | network = [[Nippon TV]] | network_en = [[Adult Swim]]<br>Animax | first = 9 октомври 2014 | last = 26 март 2015 | episodes = 24 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Parasyte Reversi | author = {{ill|Моаре Ота|ja|太田モアレ}} | publisher = Kodansha | publisher_en = Kodansha USA | magazine = Comic Days | first = 2 март 2018 | last = 7 мај 2021 | volumes = 8 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} '''''Паразит''''' ({{langx|ja|寄生獣}}, {{langx|en|Parasyte}}) — [[манга]] напишана и илустрирана од Хитоши Иваки. Според истражувањето спроведено во 2007 г. од страна на Јапонското министерство за култура, таа се наоѓа на 12. место меѓу најдобрите манги на сите времиња.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.japanprobe.com/2007/06/08/the-top-50-manga-series/ |title=The Top 50 Manga Series {{!}} Japan Probe |accessdate=2024-01-19 |archive-date=2026-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052620/http://www.japanprobe.com/2007/06/08/the-top-50-manga-series/ |url-status=dead }}</ref> Објавена од 1990 до 1995 г. во 10 тома, во 2003 г. била преобјавена во 8 тома. Два играни филма засновани на мангата биле објавени во 2014 г. (првиот филм) и 2015 г. (вториот филм). Адаптација на аниме започнала во октомври 2014 г. и завршила во март 2015 г. Биле објавени вкупно 24 епизоди. == Содржина == Приказната се врти околу [[Паразитизам|паразитите]], вонземјански суштества што ја напаѓаат [[Земја (планета)|Земјата]] и преземаат човечки тела. Главниот јунак е Шиничи Изуми, средношколец што станува домаќин на паразитот по име Миги по неуспешниот обид да му го преземе [[мозок]]от. За разлика од другите паразити, Миги го презема управувањето само над десната рака на Шиничи, а двајцата образуваат симбиотска врска. Заедно, тие мораат да се движат низ светот каде паразитите ги ловат луѓето за опстанок. Додека Шиничи и Миги се среќаваат со други паразити со различно ниво на интелигенција и непријателство, се заплеткуваат во борба за опстанок, не само против паразитите туку и против сложените етички и морални прашања околу нивното суштествување. Мангата и анимето ги истражуваат темите на самоличноста, хуманоста и последиците од неограничената моќ. Шиничи доживува значителен развој на карактерот додека се бори со предизвиците што ги поставуваат паразитите и влијанието на нивното присуство врз општеството. Приказната е напната, исполнета со акција, неизвесност и филозофски елементи.<ref name="mania.com2">{{cite web|url=http://www.mania.com/parasyte-wideban-vol-01_article_83410.html|title=Parasyte (WideBan) Vol. #01|last=Zhang|first=Connie|date=June 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20090201102005/http://www.mania.com/parasyte-wideban-vol-01_article_83410.html|archive-date=February 1, 2009|website=Mania.com|access-date=January 22, 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/review/parasyte/gn-6|title=Parasyte GN 6 - Review|last=Santo|first=Carlos|date=March 11, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126030634/https://www.animenewsnetwork.com/review/parasyte/gn-6|archive-date=January 26, 2021|website=[[Anime News Network]]|access-date=January 22, 2021|url-status=live}}</ref> == Ликови == '''Шиничи Изуми''' ([[Јапонски јазик|јап]]. ''泉新一'') — главниот лик на мангата. Обичен јапонски ученик што немал никакви грижи во животот сѐ додека раката не му се заразила со паразит. Промислен и сочувствителен, тој одеднаш покажува малку поголеми физички способности (поради неговата близина со Миги или самиот Миги, кој не го познава „човечкиот свет“, и го крие своето присуство) отколку што се очекува од него, што има склоност да ги дразни оние околу него и да доведе до непријатни ситуации. Откако 30 % од масата на Миги ќе се раствори во неговото тело, тој станува супермен, но во исто време посебичен и поладен. Во текот на целата манга, тој е принуден да сосуштествува мирно со Миги, сврзувајќи ја неговата желба да ги спаси луѓето од паразитите со неговата желба да избегне да биде убиен или испитуван. Покрај тоа, сите „успешни“ паразити го сметаат него и Миги за права закана за себе и постојано се обидуваат да го убијат. '''Миги''' (јап. ''ミギー'', буквално: ''Десно'') — паразит што ја заразил десната рака на Шиничи, но не успеал да му го преземе мозокот, со оглед на тоа што младичот успеал навреме да ја притисне заразената рака со слушалки. За разлика од „успешните“ паразити, не треба да убива луѓе за храна — како дел од телото на Шиничи, тој се храни преку [[Метаболизам|размената на материи]] на неговото тело. Но како и сите паразити, Миги е целосно лишен од емоции. Неговиот главен принцип е преживување со какви било средства (најчесто неприфатливи за Шиничи): избегнување борби со „успешни“ паразити и користење на толпата како „човечки штит“, како и убивање луѓе што го разоткриле. Поточно, тој само го штити Шиничи поради ризикот од одбивање доколку се смени со друг сопственик. Сепак, Миги активно го истражува „светот на луѓето“ — многу чита, општи со Шиничи и ја прави домашната задача за него. До крајот на мангата, Миги станува почовечен. '''Сатоми Мурано''' (јап. ''村野 里美'') — најдобрата пријателка на Шиничи. Во текот на мангата, двајцата развиваат љубовна врска, поттикната од меѓусебното сочувство, но задушена од метаморфозите во психата на Шиничи предизвикани од неговата [[симбиоза]] со Миги и неговите животни искушенија, како и од сопствените стравови за чудовишноста на неговата природа. До последниот том, Сатоми нема поим за паразитот што живее во Шиничи сѐ додека не се разбуди како одговор на емотивниот страв на Шиничи да ја изгуби за да ѝ го спаси животот. '''Реико Тамура''' (јап. ''田村 玲子'') — новата професорка по [[математика]] на Шиничи. Реико, како и Шиничи, е заразена со паразит, но нејзиниот паразит се наоѓа во нејзината глава, па нејзиното тело е потчинето на него. Благодарение на нејзината висока интелигенција, Реико брзо се вклопува во општеството. Во текот на мангата, ликот преминува од суштество без чувства во личност способна да покаже мајчинска грижа. Таа е една од првите интелигентни паразити со кои се сретнал Шиничи. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://afternoon.kodansha.co.jp/c/kiseiju.html Матичната манга-страница] * [https://web.archive.org/web/20141020185729/http://www.kiseiju.jp/ Матичната аниме-страница] * {{Anime News Network|манга|1570}} {{Commons category}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2018 година]] [[Категорија:Манга од 1989 година]] paopyrst9us5m68t6gigat0x6p95gaz 0 1341657 5591564 5183168 2026-07-13T14:21:48Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591564 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело |image=[[Податотека:Alfred Sisley 054.jpg|325px]] |image_size=325px |title=Сена во Порт-Марли, купишта песок |artist=[[Алфред Сисли]] |year=1875|height_metric=54,5|width_metric=73,7|museum=[[Уметнички институт во Чикаго]] }} '''''Сена во Порт-Марли, купишта песок''''' — слика од 1875 година на [[Алфред Сисли]]. Била изложена на „ Универзална Експозиција“ во 1900 година додека била во колекцијата на д-р Жорж Виау, париски стоматолог и колекционер на уметнички дела. До 4 март 1907 година била во сопственост на Дуран-Руел, кој се обидел и не успеал да ја продаде на аукција на 4 март истата година. Била купена од галеријата Бернхајм-Џин во април 1920 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6344243q/texteBrut|title=Gallica entry}}</ref> и подоцна од Мартин А. Рајерсон. Во 1933 година, Рајерсон ја оставил на сегашниот сопственик, Институтот за уметност во Чикаго, каде што сега е во делот 201 (импресионисти) на 1-ви кат на Институтот за уметност во Чикаго.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://insecula.com/oeuvre/O0027297.html|title=''La Seine à Port-Marly - Les piles de sable''|accessdate=2024-02-01|archive-date=2019-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724182701/http://www.insecula.com/oeuvre/O0027297.html|url-status=dead}}</ref> Како и во неговите ''мрежи за сушење'' и ''[[Сена во Аргентеј (Сизлеј)|Сена во Аргентеј]]'' од три години претходно, ја прикажува [[Сена|реката Сена]] како работно место во близина на Порт-Марли. Ова е во контраст со поголемиот дел од остатокот од неговите дела кои - како и другите импресионисти - ја прикажале [[Сена]] како место за одмор. <ref>{{In lang|fr}} MaryAnne Stevens, ''De La Celle-Saint-Cloud à Louveciennes : 1865-1875.'' </ref> Во центарот на сликата двајца мажи на шлеп со рамно дно ја копаат Сена за да создадат пловен канал за пеничи кои патуваат меѓу [[Авр]] и [[Париз]], главното средство за транспорт на стоки во таа ера. Окер боите на песокот се во контраст со тиркизното сино на водата. Сисли ја покажува градската фабрика за хартија, иако (за разлика од неговиот ''Кеј на песокот, Порт-Марли од'' <ref name="Anthony Lacoudre">Anthony Lacoudre, ''Ici est né l'impressionnisme: guide de randonnées en Yvelines'', préface [[Claude Bonin-Pissarro]], Éd. </ref> година) тој го отстранил неговиот оџак, покажувајќи го чадот што излегува од отворот на фронтонот. Тој бил заинтересиран за индустријата за вадење песок и го насликал ова и неколку други дела на кејот во самиот Порт-Марли. == Поврзано == * Список на слики од Алфред Сисли == Наводи == <references /> [[Категорија:Слики од Алфред Сисли]] [[Категорија:Поморски слики]] [[Категорија:1875 во уметноста]] 9dbq1h2cz69jzklfnc4kczsyyrgbdba 0 1341658 5591565 5159243 2026-07-13T14:27:00Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591565 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело |title=Сена кај Руан |painting_alignment= |other_language_1=|other_title_1= |other_language_2=|other_title_2= |image=[[Податотека:'The Seine at Rouen' by Claude Monet, 1872, Hermitage.JPG|300px]] |alt= |caption= |artist=[[Клод Моне]] |year=1872|subject= |height_metric=<!-- (i.e. in metric units) --> |width_metric= |length_metric=|diameter_metric=|height_imperial=<!-- (i.e. in imperial units) -->|width_imperial=|length_imperial=|diameter_imperial=|dimensions=|metric_unit=cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included -->|imperial_unit=in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included -->|weight=|condition=|museum=[[Ермитаж]] |city=[[Санкт Петербург]]|coordinates=<!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} -->|owner=}} '''''Сена кај Руан''''' — слика [[Маслено сликарство|масло на платно]] од 1872 година на [[Клод Моне]], сега дел од колекцијата на Ото Кребс во [[Ермитаж|музејот Ермитаж]] во [[Санкт Петербург]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arthermitage.org/Claude-Monet/Seine-at-Rouen.html|title=Seine at Rouen|work=arthermitage.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401142804/http://www.arthermitage.org/Claude-Monet/Seine-at-Rouen.html|archive-date=1 April 2017|accessdate=7 June 2021}}</ref> Прикажува сончева сцена на чамци за едрење закотвени покрај кејовите на [[Сена]] во [[Руан]]. == Слики од Моне во Ермитаж == * ''[[Жена во градина|Жена во градината]]'' (1867) * ''Сена во Асниер'' (1873) * ''Големиот Кеј во Ле Авр'' (1874) * ''Жена во градина'' (1876) * ''Градина'' (1876) * ''[[Corner of a Garden in Montgeron|Агол на градината во Монџерон]]'' (1876) * ''[[Pond at Montgeron|Езерце во Монџерон]]'' (1877) * ''Градина во Бордигера, утро'' (1884) * ''Поле со афион'' (1886) * ''[[Mill at Giverny|Мелница кај Гиверни]]'' (1886) * ''[[Near Giverny, Sunrise|Во близина на Гиверни, изгрејсонце]]'' (1888) * ''[[Cliffs Near Dieppe|Карпи во близина на Диепе]]'' (1897) * ''Мостот Ватерло'' (1903) Во Ермитаж од февруари до мај 2002 година се одржала ретроспектива на делата на Моне (вклучувајќи ја и сликата ''Сена во Руан'' ), со повеќето негови преживеани дела од целиот свет.<ref>[https://www.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/what-s-on/temp_exh/1999_2013/hm4_1_14/?lng= Monet exhibition]</ref> == Поврзано == * [[Список на дела на Клод Моне|Список на слики од Клод Моне]] == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * {{In lang|ru}} Albert Kostenevitch,'' Catalogue de l'exposition de la peinture française des XIXe et XXe siècles [à l'Ermitage] issue des collections privées d'Allemagne'', Culture Ministry of the Russian Federation, Hermitage Museum, Saint Petersburg, 1995, German translation published by Kindler, Munich, 1995 [[Категорија:Руан]] [[Категорија:Слики во Ермитаж]] [[Категорија:Слики од Клод Моне]] [[Категорија:Поморски слики]] [[Категорија:1872 во уметноста]] [[Категорија:Реката Сена во уметност]] 0kq5ih5c82rlta14vwxybgkhse53fh6 0 1343255 5591738 5225311 2026-07-14T05:57:36Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: Псеудо → Псевдо 5591738 wikitext text/x-wiki '''Интегративните и конјугативните елементи''' ('''ICEs''') биле мобилни генетски елементи присутни и во [[Грам-позитивни бактерии|грам-позитивни]] и [[Грам-негативни бактерии|грам-негативни]] [[бактерии]]. Во донаторската клетка, ICE се наоѓале првенствено на [[хромозом]]от, но имале способност да се отсечеле од геномот и да се префрлат во клетките приматели преку бактериска конјугација. Поради нивната физичка поврзаност со хромозомите, идентификувањето на интегративните и конјугативните елементи се покажало како предизвик, но во силико анализата на бактериските геноми укажувале дека овие елементи биле широко распространети меѓу многу микроорганизми.<ref name="pmid20601965">{{Наведено списание|date=August 2010|title=Integrative and conjugative elements: mosaic mobile genetic elements enabling dynamic lateral gene flow|journal=Nature Reviews. Microbiology|volume=8|issue=8|pages=552–63|doi=10.1038/nrmicro2382|pmc=|pmid=20601965}}</ref><ref name="pmid16530834">{{Наведено списание|date=May 2006|title=The current ICE age: biology and evolution of SXT-related integrating conjugative elements|journal=Plasmid|volume=55|issue=3|pages=173–83|doi=10.1016/j.plasmid.2006.01.001|pmc=|pmid=16530834}}</ref> ICEs биле откриени кај Псевдомонадота(на пр. ''Pseudomonas'' spp., ''Aeromonas'' spp., ''E. coli'', ''Haemophilus'' spp), Ацетиномикотета (Actinomycetota) и Бацилота (Bacillota). Помеѓу многу други детерминанти на вирулентност, ICEs можеле да шират гени за отпорност на антибиотици и метални јони низ прокариотската фила.<ref name="pmid20601965"/><ref name="pmid15207870">{{Наведено списание|date=June 2004|title=Shaping bacterial genomes with integrative and conjugative elements|journal=Research in Microbiology|volume=155|issue=5|pages=376–86|doi=10.1016/j.resmic.2004.01.012|pmc=|pmid=15207870|doi-access=free}}</ref><ref name="pmid20019796">{{Наведено списание|date=December 2009|title=Mobile antibiotic resistance encoding elements promote their own diversity|journal=PLOS Genetics|volume=5|issue=12|pages=e1000775|doi=10.1371/journal.pgen.1000775|pmc=2786100|pmid=20019796|doi-access=free}}</ref><ref name="pmid21457552">{{Наведено списание|date=April 2011|title=Lateral gene transfer of streptococcal ICE element RD2 (region of difference 2) encoding secreted proteins|journal=BMC Microbiology|volume=11|issue=|pages=65|doi=10.1186/1471-2180-11-65|pmc=3083328|pmid=21457552|doi-access=free}}</ref> Дополнително, ICE елементите исто така можеле да ја олеснат мобилизацијата на други ДНК модули како што биле геномските острови.<ref name="pmid15207870" /><ref name="pmid18539733">{{Наведено списание|date=August 2008|title=Identification of the origin of transfer (oriT) and a new gene required for mobilization of the SXT/R391 family of integrating conjugative elements|journal=Journal of Bacteriology|volume=190|issue=15|pages=5328–38|doi=10.1128/JB.00150-08|pmc=2493277|pmid=18539733}}</ref> == Карактеристики == Иако ICE-ите покажувале различни механизми кои ја промовирале нивната интеграција, пренос и регулација, тие споделувале многу заеднички карактеристики. ICE ги сочинувале сите мобилни генетски елементи со способности за саморепликација, интеграција и конјугација, вклучувајќи ги и конјугативните транспозони, без оглед на конкретниот механизам за конјугација и интеграција со кој тие дејствувале. Се верувало дека некои неподвижни острови на геномска патогеност биле неисправни ICE кои ја изгубиле својата способност да се конјугирале. ICE комбинирале одредени карактеристики на следните мобилни генетски елементи:<ref name="pmid20601965"/> * [[Бактериофаг]]ите кои имале способност да се вметнувале во бактериските хромозоми и да се акцизирале од нив. * [[Транспозон]]ите кои, покрај нивната инхерентна транспонирана активност, можеле дополнително да биле предмет на [[хоризонтален пренос на гени]] преку конјугација. * Коњугативни [[плазмид]]и кои се пренесувале од бактерии донори до приматели преку конјугација. За разлика од плазмидите и фагите, интегративните и конјугативните елементи не можеле да останат во екстрахромозомска форма во цитоплазмата на бактериските клетки и да се реплицирале само со хромозомот во кој престојувале. ICE ја поседувале структурата организирана во три генски модули кои биле одговорни за нивната интеграција со хромозомот, ексцизија од геномот и конјугација, како и регулаторни гени.<ref name="pmid20601965"/><ref name="pmid15207870"/> Сите интегративни и конјугативни елементи ги кодирале интегразите кои биле од суштинско значење за контролирање на ексцизијата, трансферот и интеграцијата на ICE. Репрезентативен пример на ICE интегрази била интегразата кодирана од ламбда фаг. На трансферот на интегриран ICE елемент од донаторот до бактеријата примател морало да му претходи нејзино отсекување од хромозомот што бил ко-промовиран од малите протеини за врзување на ДНК, таканаречените фактори на насоченост на рекомбинација. Динамиката на процесите на интеграција и ексцизија била специфична за секој интегративен и конјугативен елемент.<ref name="pmid20601965" /> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Генетика]] [[Категорија:Бактериологија]] tdrnw5holu5u7o6hj5fwluaclqqkde0 0 1344725 5591878 5538407 2026-07-14T08:43:30Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591878 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Crunchyroll.svg|мини|288x288пкс|Трговската марка на Crunchyroll]] [[Податотека:Crunchyroll Store at Crunchyroll Expo 2017.jpg|мини|Продавницата Crunchyroll на Crunchyroll Expo 2017]] '''Crunchyroll''' ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Кранчирол'') — американска компанија за производство и лиценцирање што се сосредоточува на преносни источноазиски творештва, вклучувајќи [[аниме]], [[манга]], драми и [[Видеоигра|игри]]. Компанијата е основана во 2006 г. од група дипломци на Калифорнискиот универзитетот во Беркли.<ref name=":2">{{cite web|url=http://www.icv2.com/articles/news/13922.html|title=Crunchyroll CEO: Making Online Anime Pay|date=2008-12-15|publisher=ICv2|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217101508/http://www.icv2.com./articles/news/13922.html|archive-date=2008-12-17|accessdate=2014-02-26|url-status=live}}</ref> Crunchyroll била подружница на AT&T Otter Media, а од 2016 до 2018 г., компанијата соработувала со Funimation Global Group, која на крајот се споила со Crunchyroll во 2022 г., откако Sony го купил Crunchyroll во 2021 г. Компанијата моментално е во сопственост на Sony Pictures Entertainment и Aniplex. Crunchyroll нуди над 1.000 анимеа, 200 драми и 80 наслови на манги.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.crunchyroll.com/anime-press-release/2017/02/09-1/largest-anime-streaming-service-crunchyroll-surpasses-one-million-paid-subscribers|title=Largest Anime Streaming Service Crunchyroll Surpasses One Million Paid Subscribers|work=Crunchyroll|accessdate=2017-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170215120833/http://www.crunchyroll.com/anime-press-release/2017/02/09-1/largest-anime-streaming-service-crunchyroll-surpasses-one-million-paid-subscribers|archivedate=2017-02-15|language=ru}}</ref> Достапноста на оваа збирка подлежи на регионални ограничувања.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://help.crunchyroll.com/hc/en-us/articles/204878816-Which-shows-are-available-in-my-country-|title=Which shows are available in my country?|publisher=Knowledge Base|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209100128/https://help.crunchyroll.com/hc/en-us/articles/204878816-Which-shows-are-available-in-my-country-|archive-date=2017-12-09|accessdate=2017-12-08|lang=en|url-status=live}}</ref> Од 2021 г., услугата има 5 милиони платени претплатници.<ref>{{Cite web|url=https://www.crunchyroll.com/ru/anime-news/2021/08/03/crunchyroll-5-|title=Crunchyroll набрал 5 миллионов подписчиков и анонсировал новое аниме|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804213714/https://www.crunchyroll.com/ru/anime-news/2021/08/03/crunchyroll-5-|archive-date=2021-08-04|access-date=2021-08-04|url-status=live}}</ref> Crunchyroll, исто така, ги објавува своите производи на видеоносители директно или преку своите партнери за распределба (Aniplex of America, Sentai Filmworks, [[Viz Media]] и Discotek Media во [[Северна Америка]], и Anime Limited во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]).<ref name=":2" /><ref name=":3" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.crunchyroll.com/ Матична страница] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски претпријатија]] [[Категорија:Crunchyroll| ]] [[Категорија:Sony]] 7yxpz1cu80pin2gvlzc93iajiiuqfw6 0 1348107 5591515 5434425 2026-07-13T13:30:29Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591515 wikitext text/x-wiki {{Наводи}} '''Како вода за чоколадa''' ({{langx|es|Como agua para chocolate|}}) е [[роман]] на мексиканската писателка [[Лаура Ескивел]]. Во романот се работи за младата девојка Тита и нејзината забранета љубов кон Педро поради крутите обичаи кои налагаат најмладата ќерка да не може да се омажи затоа што мора да се грижи за нејзината мајка. Тита ја изразува целата своја љубов, страст и чувства низ готвењето, а секој што ги пробува нејзините јадења го доживува она што таа го чувствува. Романот станал многу популарен и бил преведен на триесет јазици. Напишан е во стилот на [[магичен реализам]], што се рефлектира во љубовта на Тита кон готвењето.<ref name="automatski generisano1">[http://www.sparknotes.com/lit/likewater/context.html Like water for chocolate - Sparknotes (context) ] Приступљено 16.11.2014.</ref> [[File:Tita's Diary.jpg|thumb|Публикација од 2016 година, објавена од Litográfica Ingramex]] Во 1992 година бил снимен и истоимен филм кој освоил 11 награди од Мексиканската филмска академија.<ref name="automatski generisano1"/> == Значењето на насловот == Целосниот наслов е: ''Како вода за чоколадо: [[роман]] на месечни рати со рецепти, љубовни и народни лекови''. Изразот ''Како вода за чоколадо'' доаѓа од шпанската ''Como Agua para chocolate''. Оваа фраза е вообичаен израз во некои земји од шпанско говорно подрачје и биле инспирација за насловот на романот на Лаура Ескивел и значи дека некој е многу лут. Во некои земји [[Латинска Америка|од Латинска Америка]], како што е [[Мексико]], топлото чоколадо не се прави од млеко, туку од делумно зовриена вода. Тоа е [[Споредба (стилистика)|сличност]] за да се опише состојба на страст или [[полова возбуда]] (на пример: ''топла и вжештена'' ). Тоа би ја опишувало занесната страст што Тита и Педро ја чувствуваат еден за друг низ целата книга. == Структура == [[Роман]]от е поделен на 12 поглавја и секое од нив го носи името на месецот во годината, почнувајќи од јануари. Секое поглавје започнува со мексикански рецепт. Поглавјето дополнително го објаснува начинот на подготовка, кој секогаш е поврзан со некој настан од животот на главниот лик.<ref name="књига">{{Наведена книга|title=Као вода за чоколаду|last=Ескивел|first=Лаура|date=2006.|publisher=Плави јахач|edition=треће|location=Београд|pages=232}}</ref> == Насилство и суровост == Кога Тита првпат се осмелила отворено да и одговори на мајка си, Елена ја удрила со дрвена лажица по лицето и и го скршила носот. Меѓутоа, овој тип на секојдневно насилство, за жал, не е невообичаен за тоа време и условите во кои вдовицата морала да се заштити себеси и своето семејство од банди и револуционери. == Надворешни врски == * ''Тита де ла Гарса'' – главниот лик на овој роман. Таа расте во кујна со слугинки. Најмладата ќерка во семејството. Жртва на традицијата и нејзината мајка Елена. Таа е принудена да се откаже од својата среќа и да и ја остави на нејзината најстара сестра. * ''Педро Мускис'' – откако ја запознава Тита, се вљубува во неа, но поради мајката на Тита и традицијата на семејството Де ла Гарза, тој мора да се откаже од својата љубов. Тој се жени со нејзината најстара сестра за да биде во близина на жената што ја сака. * ''Елена де ла Гарса (мама Елена)'' – мајка на три ќерки. Рано останува без сопругот. Отсекогаш тајно страдала поради невозвратената љубов на нејзиното моминство. Таа ја принудува својата најмлада ќерка Тита да се откаже од својата среќа и да се грижи за неа до крајот на животот. * ''Нача'' – главна готвачка. За Тита таа е како втора мајка. Најголемата поддршка на Тита. * ''Ченча'' – готвачка за семејството Де ла Гарза. Ја запознава љубовта на својот живот по трагичен настан. * ''Росаура де ла Гарса'' – најстарата сестра во семејството. Таа е мажена за љубовта на нејзината сестра, Педро. Не успева да биде среќна во бракот. Ќе роди две деца. * ''Гертруда де ла Гарса'' – средната ќерка на мама Елена. Полусестрата на Тита и Росаура. Таа е плод на неверството на мама Елена. Бега од дома во потрага по љубов и страст. Таа го запознава Хуан, во кој се вљубува. Животот ги разделува, но повторно се среќаваат и основаат семејство. * ''Роберт Мускис'' – син на Росарио и Педро. Тој е воспитуван од Тита, додека не се пресели кај неговите родители. Умира многу рано. * ''Есперанса Мускис'' –ќерка на Росарио и Педро. Според традицијата, таа е одговорна да се грижи за својата мајка до крајот на животот. Со помош на Тита и Педро, успева да и се спротивстави на мајка си и се омажи за Алекс. * ''Алекс Браун'' – син на докторот Џон. Тој се заљубува во Есперанса на прв поглед. * ''Џон Браун'' – вдовец, доктор на семејството Де ла Гарза. Тој се вљубува во Тита и сака да се ожени со неа. * ''Хуан Алехандрес'' –генерал, ја киднапира Гертруда. Тој на крајот создава семејство со неа. == Ликови == Најочигледните форми [[Насилство|на насилство]] се гледаат во однесувањето на мама Елена кон Тита. Таа често прибегнува кон сурови мерки за да ја принуди својата најмлада ќерка да послуша. Очигледен доказ за тоа се многуте задачи и работни места кои и ги дава, особено оние поврзани со свадбата на Педро и Росаура. Тие ја зголемуваат и нагласуваат болката што Тита ја чувствува поради изгубената љубов. Мама Елена го дочекува најмалиот знак на протестот на Тита со гнев и [[Агресија|агресивност]], дури и ако само се сомнева во нејзината послушност. Мама Елена е лик што предизвикува страв во овој роман. Сите ќерки се плашат од неа.<ref name="књига"/> Храната е исто така една од главните теми на оваа приказна. Вешто се користи за [[Креативност|креативно]] опишување на чувствата и ситуациите во кои се наоѓаат ликовите. Претставува и начин на комуникација и пренесување на мислите меѓу ликовите, особено меѓу Тита и Педро. Со еден оброк Тита му ги признава на Педро чувствата, љубовта и страста. Со друга, тој го пренесува својот копнеж и страдање на гостите на свадбата на Росаура и Педро. Храната ја претставува и [[традиција]]та на работа, како и начин да се пренесе [[историја]]та и сеќавањата на семејството Де ла Гарза. Впрочем, кујната е местото каде што децата се раѓаат, таму се одгледуваат и хранат. Рецептите им биле пренесени на идните генерации, а со нив и семејните приказни. == Литература == == Храна == Еден од клучните [[Мотивација|мотиви]] што доминира во романот ''Како вода за чоколадо'' е формирањето и откривањето на личноста на главниот лик Тита де ла Гарса. За време на нејзиното растење, Тита наидува на отпор од нејзината мајка во остварувањето на нејзините животни цели. На овој начин, нејзиниот однос со нејзината мајка станува важен фактор кој ја кочи и ја спречува да се развива како независна личност. Имено, од раѓањето на Тита, кое било прерано и по ненадејната смрт на нејзиниот татко, мајката на Елена гради далечна и ладна врска со својата ќерка. Поради ова, Тита расте покрај семејната готвачка Нача. Недостигот на внимание на мајката има влијание врз нејзиниот понатамошен развој. Своето засолниште го наоѓа во кујната, каде што ги искажува сите свои чувства преку силната врска со храната. Подготовката на храна станува нејзина поддршка и излез во тешките моменти, а Нача е важна фигура во нејзиниот живот. Со текот на годините, Тита сè повеќе ги открива своите потреби и аспирации за поединечност и постепено се ослободува од оковите на потчинување на мајка си. Всушност, Тита со текот на времето учи како да ги изразува своите чувства и верувања и да се спротивстави на доминантното однесување на нејзината мајка. == Традиција == Во романот преовладуваат традиционални верувања и ставови. Мама Елена им кажува на сите дека судбината на Тита е веќе однапред одредена и дека како најмлада ќерка мора да се грижи за неа до крајот на животот. Таа нагласува и дека тоа е семејна [[традиција]] која мора да се почитува без прашање. Покрај тоа, во романот е претставено и карактеристично домаќинство во кое доминираат жените, како и нивната положба во него. Тие многу се грижат за семејството и честа, што можеме да го заклучиме од реакцијата на мајката на Елена де ла Гарс кога бунтовниците го нападнале имотот. Во тој сегмент од романот е поставена и Мексиканската револуција, која напредува во тоа време. Луѓето како мама Елена претставуваат препотентни луѓе, додека Тита ги застапува оние кои се принудени да ги почитуваат одлуките и правилата што им се наметнуваат. == Наводи == * Ескивел, Лаура, Како вода за чоколадо, Белград 1989 година. година, Друштво за издавачка дејност „Просвета“ * [http://www.sparknotes.com/lit/likewater/ Спаркноутс ''Како вода за чоколадо''] * [https://books.google.com/books?id=KB1eiVIXjaUC&lpg=PP1&dq=like+water+for+chocolate&pg=PP1&redir_esc=y#v=onepage&q=like%20water%20for%20chocolate&f=false ''Como agua para chocolate'' - Google books] * [http://www.litreact.com/reactions/like%20water%20for%20chocolate_esquivel_singson.html Анализа на романот ''Kao voda za chocolate''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240514074804/http://www.litreact.com/reactions/like%20water%20for%20chocolate_esquivel_singson.html |date=2024-05-14 }} (шпа) [[Категорија:Книжевност на 20 век]] [[Категорија:Мексиканска книжевност]] 3kaucp4z5xyldg6bj2sdrvwinh8vvvh 0 1349455 5591778 5434729 2026-07-14T06:12:25Z Bjankuloski06 332 /* Борбата за домување */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591778 wikitext text/x-wiki '''Движење на бездомните работници''' ({{Langx|pt|Movimento dos Trabalhadores Sem Teto}}, или скратено '''ДБР''') — социјално движење во [[Бразил]]. Потекнува од Движењето на безимотните работници ({{langx|en|Landless Rural Workers' Movement}}). Иако ДБР може да ги следи своите први напори за урбан активизам до окупацијата на Кампинас во Сао Паоло за време на Националниот народен марш во 1997 година, оваа интервенција била организирана во рамките на структурата на Руралното движење на безземните работници (МСТ). Првата соодветна окупација како нов социополитички актер, различен од МСТ, се случила во Гуарулхос во 2002 година. Името го добила по [[Анита Гарибалди]], која се сметала за радикален социјален реформатор за време на нејзиниот живот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://globaldialogue.isa-sociology.org/the-growth-of-brazils-homeless-workers-movement/|title=The Growth of Brazil's Homeless Workers' Movement|date=22 February 2015|work=globaldialogue.isa-sociology.org|accessdate=2020-04-02}}</ref> == Борбата за домување == Преку директна конфронтација и преговарање со локалната, државната или федералната влада, Движењето на бездомните работници се обидува да го намали бразилскиот станбен дефицит преку организирање занимања на [[Сквотерство|сквотери]] во ненаселени парцели означени како Зони со посебен социјален интерес (Zonas Especiais de Interesse Social) кои должат даноци на имот. Утврдувањето на точниот број за недостигот на станови во Бразил е тешко да се предвиди, но се дадени неколку проценки. Во 2019 година, Гардијан објавил бројка од 7,7 милиони<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/cities/2019/jul/18/ministry-of-cities-rip-the-sad-story-of-brazils-great-urban-experiment|title=Ministry of cities RIP: the sad story of Brazil's great urban experiment|last=Scruggs|first=Gregory|date=2019-07-18|work=The Guardian|access-date=2020-04-02|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> додека Живеалиште за човештвото ја става бројката помеѓу 6-8 милиони.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.habitatforhumanity.org.uk/country/brazil/|title=Housing Poverty in Brazil: Slum Rehabilitation & Social Housing|work=Habitat for Humanity GB|language=en-GB|accessdate=2020-04-02}}</ref> Со отпорот на обидите на локалните власти да ги иселат сиромашните и преговарајќи за нивно претворање во станови со ниски приходи, Движењето на бездомните работници го оспорил неолибералниот модел.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/323772239|title=Justification work: The homeless worker's movement and the pragmatic sociology of dissent in Brazil's crisis|last=Albert|first=Victor|date=March 2018|work=ResearchGate}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Наведено списание|last=Fierro|first=Alberto|date=2019-06-01|title=Revolutionary Politics of Social Rights? An Ethnographic Account of the Homeless Workers' Movement in São Paulo|journal=Millennium|language=en|volume=47|issue=3|pages=398–416|doi=10.1177/0305829819844313|issn=0305-8298}}</ref> Всушност, на национално ниво, претходните влади ги поткопале проектите за достапно домување, вклучително и симболичниот Мина Каса, Мина Вида,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.equaltimes.org/land-occupation-as-a-solution-to|title=Land occupation as a solution to Brazil's housing crisis|date=8 January 2018|work=Equal Times|language=en|accessdate=2020-04-02}}</ref> но не успеале да го направат тоа поради интервенциите на Движењето на бездомните работници. Според Движењето на бездомните работници, има над 5 милиони станбени единици достапни во напуштени згради во Бразил. На Сао Паоло, на пример, му недостигале станбени единици во опсег од 500.000 - 700.000 од 2017 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/cities/2017/nov/27/sao-paulo-future-inequality-occupations-homeless-movements-mtst-workers|title=The future of São Paulo sleeps in an improvised shack|last=Sakamoto|first=Leonardo|date=2017-11-27|work=The Guardian|access-date=2020-04-02|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Како што било забележано претходно, Движењето на бездомните работници првично се појавило како фракција во рамките на МСТ и се фокусира на урбаната реформа. Иако е целосно автономна, организацијата има стратешки сојуз со МСТ и исто така тесно соработува со други бразилски урбани општествени движења како што е Национален сојуз на народни станови ({{langx|en|National Low-income Housing Union}}) и Центар за народни движења ({{langx|en|Center of Popular Social Movements}}). == Политичка припадност == Додека движењето е политички хетерогено, во 2017 година, лидерот на Движењето на бездомните работници Гилхерме Булос се кандидирал како претседателски кандидат кој ја претставува Партијата за социјализам и слобода (ПСОЛ), што сигнализира идеолошка кохезија со социјалистичките принципи и предлози.<ref>[https://newleftreview.org/issues/ii130/articles/struggles-of-the-roofless Struggles of the Roofless]. Guilherme Boulos interviewed by Mario Sergio Conti, ''New Left Review'', July/August 2021</ref> На едната страна, постојат ограноци кои наликуваат на [[Ленинизам|ленинистичка]] политичка партија во однос на структурата и хиерархијата, а од другата страна, ограноците кои се јасно посветени на цели како што е самоуправувањето, карактеристика во сквотираните заедници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://antipodeonline.org/201314-recipients-2/iwa-1314-cattaneo/|title=Squatting houses, social centres, and workplaces: A workshop on self-managed alternatives|work=Antipode Online|language=en-GB|accessdate=2020-04-02}}</ref> Сквотирањето е клучна практика во Движењето на бездомните работници и, како таква, нема само политички реперкусии, туку и еколошки. Во овој поглед, окупацијата на напуштени згради и домови се преклопува со декроасанирање или дерастење.<ref>{{Наведено списание|last=Cattaneo|first=Claudio|date=2010|title=The experience of rurban squats in Collserola, Barcelona: What kind of degrowth?|url=https://www.researchgate.net/publication/223800592|journal=Journal of Cleaner Production|volume=18|issue=6|pages=581–589|doi=10.1016/j.jclepro.2010.01.010|via=ResearchGate}}</ref> Со текот на времето, Движењето на бездомните работници развило понијансиран и повеќедимензионален контра-хегемонистички став за класната борба во рамките на прегратката на неолиберализмот на бразилската влада.<ref name="ReferenceA"/> На пример, Државниот колектив на Сеара на Движењето на бездомните работници се фокусира на концептот на „''достоинствено домување''“ за да се залага за други поврзани прашања, како што се инфраструктурата за социјална благосостојба, образованието, здравствената заштита и транспортот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fundobrasil.org.br/en/projeto/homeless-workers-movement-state-collective-of-ceara/|title=Homeless Workers Movement – State Collective of Ceará|work=Fundo Brasil|language=en-US|accessdate=2020-04-02}}</ref> [[Податотека:MTST_Carapicuíba.JPG|мини| Окупација од ДБР во Карапикуиба, [[Саун Пауло (сојузна држава)|Сао Паоло]].]] Движењето на бездомните работници било создадено во рамките на МСТ со цел да се обезбеди застапеност за земјишни реформи во урбаната сфера. Според фондацијата Жоао Пинто и Министерството за градови, има шест милиони бразилски семејства кои живеат во недостоинствени услови. Движењето на бездомните работници ги оправдува своите активности врз основа на уставот од 1988 година, кој гарантира имот и достоинствени социјални услови за живот како социјални права.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sociologia.uol.com.br/entenda-a-luta-do-mtst/|title=Entenda a luta do MTST {{!}} Sociologia Ciência & Vida|work=sociologia.uol.com.br|language=pt-BR|accessdate=2017-11-30|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044749/http://sociologia.uol.com.br/entenda-a-luta-do-mtst/|url-status=dead}}</ref> Бразилските градови често се поделени географски помеѓу богатото подрачје и „периферијата“ што во превод значи периферија.<ref>''Espaço intra-urbano no Brasil''. São Paulo: Studio Nobel, Fapesp, Lincoln Institute, 2009.</ref> Урбанистичкото планирање и зголемувањето на кириите придонелеза оваа сегрегација, принудувајќи ги луѓето во тешки економски околности да се преселат во периферијата на градот.<ref>{{Наведено списание|last=Villaça|first=Flávio|date=April 2011|title=São Paulo: segregação urbana e desigualdade|journal=Estudos Avançados|volume=25|issue=71|pages=37–58|doi=10.1590/S0103-40142011000100004|issn=0103-4014|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Човечки живеалишта]] rdeeve6kdvr902ao8i6luf4mwn6ygxq 0 1349463 5591801 5533685 2026-07-14T06:16:20Z Bjankuloski06 332 /* Домувањето како човеково право */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591801 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cancelrentposternyc2020.jpg|мини|Постер „Откажи изнајмување“ во Чајнаун, Њујорк, јули 2020 година]] '''Откажи изнајмување''' е [[слоган]] и движење за правата на станарите во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], кое се залагало за откажување на плаќањата за изнајмување и суспензија на плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]] за време на [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на коронавирус]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/05/cancel-rent/611059/|title=Cancel Rent|last=Lowrey|first=Annie|date=2020-05-02|work=The Atlantic|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/01/why-activists-are-pushing-for-rent-forgiveness-during-the-pandemic.html|title='There will be a crisis we can't even imagine': Why activists are pushing for rent forgiveness during the coronavirus pandemic|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-01|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.righttocounselnyc.org/faq_about_cancel_rent|title=Right to Counsel NYC Coalition|work=Right to Counsel NYC Coalition|language=en|accessdate=2020-07-15}}</ref><ref name=":11">{{Наведена мрежна страница|url=https://ourhomesourhealth.org/cancel-rent-reclaim-homes|title=Cancel Rent {{!}} Our Homes Our Health|work=ourhomesourhealth.org|accessdate=2020-07-15}}</ref> Активистите и организациите, исто така, презентирале други барања, кои вклучувале откажување на трошоците поврзани со домувањето (како што се плаќањата за комунални услуги), укинување на задоцнетите такси за станбени плаќања, формирање на фонд за неволји на сопственикот, зголемување на итни станови и иселување мораториум.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cancelrent.us/demands/|title=Demands|work=cancelrent.us|accessdate=2020-07-15|archive-date=2020-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717044001/https://cancelrent.us/demands/|url-status=dead}}</ref> Движењето било поттикнато од економското влијание на пандемијата, во која масовното затворање на бизниси и отпуштањата на вработените резултирало со финансиска несигурност за многу Американци. Станарите се соочиле со низа прашања, вклучително и неможност да платат кирија, вознемирување или заплашување од сопствениците и потенцијално иселување. Оваа ситуација ги ставила станарите во ризик од оштетен [[кредитен рејтинг]], несигурност во исхраната и [[бездомништво]].<ref name=":0" /><ref name=":5">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-12}}</ref> Следствено, активисти, организации за правата на станарите и некои политичари повикале на откажување на киријата.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/local/305/2020/05/01/849108736/cancel-the-rent-movement-gains-traction-with-local-tenants-and-activists|title='Cancel The Rent' Movement Gains Traction With Local Tenants and Activists|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.wttw.com/2020/05/04/progressive-democrats-propose-bill-canceling-rent-mortgage-payments-180-days-after|title=Progressive Democrats Propose Bill Canceling Rent, Mortgage Payments for 180 Days After Pandemic Eases|work=WTTW News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref name=":3">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/05/01/nyregion/rent-strike-coronavirus.html|title=#CancelRent Is New Rallying Cry for Tenants. Landlords Are Alarmed.|last=Haag|first=Matthew|date=2020-05-01|work=The New York Times|access-date=2020-07-12|last2=Dougherty|first2=Conor|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Движењето инспирирало [[протест]]и и штрајкови за изнајмување во градовите како што се [[Њујорк (град)|Њујорк]],<ref name=":6" /> [[Вашингтон|Вашингтон, ДЦ]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.streetsensemedia.org/article/tenants-urge-city-council-to-cancel-rent-by-withholding-rent-payments/|title=DC tenants strike for rent cancellation|date=2020-07-14|work=www.streetsensemedia.org|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Лос Анџелес]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-05-01/coronavirus-rent-strike-eviction-squatting-landlord-los-angeles-california|title='This isn't an acceptable reality': L.A. renters hit new levels of rage under coronavirus|last=|first=|date=2020-05-01|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Сан Франциско]], [[Чикаго]] и [[Филаделфија]], во соработка со грасрутс организации.<ref name=":6">{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|title=How New York organizers are mobilizing rent strikes|last=Spivack|first=Caroline|date=2020-05-01|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-11|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708124121/https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|url-status=dead}}</ref> Исто така, станал популарен и хаштаг на социјалните мрежи (#cancelrent).<ref name=":3"/> Некои политичари вовеле законски предлози за поддршка, како што е [[Rent and Mortgage Cancellation Act|Законот за откажување на киријата и хипотеките]], воведен од претставникот [[Илхан Омар]],<ref name=":7">{{Наведена мрежна страница|url=https://omar.house.gov/media/press-releases/rep-ilhan-omar-introduces-bill-cancel-all-rent-and-mortgage-payments-during|title=Rep. Ilhan Omar Introduces Bill to Cancel All Rent and Mortgage Payments During the COVID-19 Pandemic|date=2020-04-17|work=Representative Ilhan Omar|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> и [[Emergency Housing Protections and Relief Act of 2020|Закон за итни случаи на домување и помош од 2020 година]], воведени од претставничката Максин Вотерс.<ref name=":15">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/30/house-passes-emergency-rental-assistance-and-mortgage-relief-bill.html|title=House passes bill to prevent homelessness crisis 'like we've never seen in our lifetimes'|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Локалните и државните политичари изнеле предлози, како што бил S8125A, претставен од Мајкл Џанарис.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nysenate.gov/legislation/bills/2019/s8125/amendment/a|title=NY State Senate Bill S8125A|date=2020-03-26|work=NY State Senate|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Според Амна А. Акбар во текстот за мислење на ''[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]'', движењето „откажи киријата“ стои и [[Зелен нов договор|Зелениот нов договор]] како дел од широкото, [[Левица (политика)|левичарско]] движење за „...подвижување на [[статус кво]] и прераспределете ја моќта од елитата на [[Работничка класа|работничката класа]]“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/07/11/opinion/defund-police-cancel-rent.html|title=Opinion {{!}} The Left Is Remaking the World|last=Akbar|first=Amna A.|date=2020-07-11|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Историја == === Домувањето како човеково право === За време на [[Големата депресија]], Кетрин Бауер Вурстер, млад критичар на архитектурата, тврдел дека домувањето треба да биде јавна корист и [[Човекови права|човеково право]] во ''модерното домување'' (1934). Таа напишала дека таквите промени ќе се случат само кога луѓето „ќе побараат позитивна програма за добро домување - не само за некои нејасни, хипотетички „жители на сиромашните квартови“, туку за себе и за нивните семејства“. Книгата била надвор од оптек со децении, сè додека не била повторно објавена од [[Прес на Универзитетот во Минесота|Универзитетот во Минесота]] во април 2020 година.<ref name="ReferenceA">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-18}}</ref> Во 1944 година, претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Делано Рузвелт]] предложил „Втор Закон за правата“ за време на неговиот говор за состојбата на Унијата, кој го вклучувала правото на пристојно домување. Во 1948 година, Соединетите Држави ја потпишале [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] (УДЧП), која вклучувала соодветно домување како човеково право. UDHR била необврзувачки, но правото на соодветно домување било кодифицирано во [[Меѓународен пакт за економски, социјални и културни права|Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права]] (ICESCR). Соединетите држави го потпишаа ICESCR во 1966 година, но тој не е ратификуван.<ref name=":12">{{Наведена мрежна страница|url=https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|title=Housing as a Human Right|last=Eric|first=Tars|date=|work=National Law Center on Homelessness & Poverty|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915055446/https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|archive-date=2019-09-15|accessdate=}}</ref> Во 2011 година, Соединетите Држави презеле обврски пред [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот на ОН за човекови права]] да „намалување на бездомништвото“, „зајакнување на заштитните мерки за заштита на правата“ на бездомниците и да се работи кон пристапно домување за сите луѓе.<ref name=":12"/> Во 2015 година, Соединетите Држави обезбедија поддршка за препорака за „Гаранција на правото на сите жители во земјата на соодветно домување, храна, здравје и образование, со цел да се намали сиромаштијата, која погодила околу 48 милиони луѓе во земјата.” Во октомври 2016 година, Соединетите Држави ја потпишале Новата урбана агенда, која произлегла од конференцијата на [[ОН]] Живеалиште III. Новата урбана агенда ги повикала потписниците да; „... се обврзат да промовираат национални, поднационални и локални политики за домување кои го поддржуваат прогресивното остварување на правото на соодветно домување за сите...“<ref name=":12" /> === Криза со достапни станови === Почнувајќи од раните 1980-ти, Соединетите Држави доживеале големи намалувања на програмите за достапно и јавно домување, како што е Дел 8 .<ref name=":12"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1981/10/18/realestate/us-cuts-back-and-shifts-course-on-housing-aid.html|title=U.s. Cuts Back and Shifts Course on Housing Aid|last=Shashaty|first=Andre|date=1981-10-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name=":14">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/urban-wire/proposed-cuts-public-housing-threaten-repeat-1980s-housing-crisis|title=Proposed cuts to public housing threaten a repeat of the 1980s' housing crisis|last=Popkin|first=Susan J.|date=2017-06-01|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на претседателството на [[Роналд Реган]], финансирањето на властите за домување било скратено кога се сметало дека тие работат лошо.<ref name=":14" /> Се верува дека овие намалувања на станови придонеле за небрежност, криминал и лошо управување <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/nosimplesolutions|title=No Simple Solutions: Transforming Public Housing in Chicago|date=2016-10-27|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> кои станале поврзани со јавните станови во градовите како [[Чикаго]].<ref name=":14" /> До крајот на деценијата, многу згради за јавни станови се соочиле со сериозни проблеми со безбедноста и одржувањето, како што се [[мувла]], цевки од кои истекува необработена отпадна вода, скршени,расипани [[лифт]]ови и неисправни печки за согорување.<ref name=":14" /> Овие проблеми биле документирани од Националната комисија за сериозно вознемирено јавно домување (1989), која на крајот донела 6 милијарди долари од [[Министерство за станување и урбан развој|Одделот за домување и урбан развој]] (HUD) за да ги замени загрозените згради со станови со мешани приходи.<ref name=":14" /> До 2018 година, три четвртини од анкетираните Американци верувале дека домувањето е човеково право.<ref name=":12"/> Сепак, од 2008 година, Соединетите Држави забележале нагло зголемување на трошоците за изнајмување на станови, што резултирало со криза со достапни станови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|title=A Harvard Study Finds Rental Housing Is Becoming More Unaffordable|last=Newman|first=Katelyn|date=|work=U.S. News & World Report|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131154826/https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|archive-date=2020-01-31|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.csmonitor.com/Business/2020/0131/Why-unaffordable-rental-housing-may-be-new-normal-in-the-US|title=Why unaffordable rental housing may be new normal in the US|date=2020-01-31|work=Christian Science Monitor|access-date=2020-07-18|issn=0882-7729}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|title=The U.S. has an affordable housing crisis. Here's why|last=Sisson|first=Patrick|date=2019-05-15|work=Curbed|language=en|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701200841/https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|url-status=dead}}</ref> На пример, во [[Лос Анџелес]], просечната цена за изнајмување се зголемила за 65% помеѓу 2010 и 2019 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/business/real-estate/story/2019-12-27/l-a-rent-rose-65-percent-over-the-last-decade-study-shows|title=L.A. rent rose 65% over the last decade, study shows|last=Flemming|first=Jack|date=2019-12-27|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Сан Франциско]], цените за изнајмување се зголемиле за 70% помеѓу 2010 и 2019 година, при што просечното изнајмување стан чинело 3.680 долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mercurynews.com/heres-how-much-rent-has-gone-up-in-the-bay-area-since-2010|title=Here's how much rent has gone up in the Bay Area since 2010|date=2019-12-20|work=The Mercury News|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Њујорк]], цените за изнајмување се зголемиле за 31% помеѓу 2010 и 2018 година, според податоците собрани од [[Улица Лесно|StreetEasy]].<ref>{{Наведени вести|url=https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|title=These NYC neighborhoods saw rents grow the fastest since 2010|last=Plitt|first=Amy|date=2018-08-24|work=Curbed NY|access-date=2020-07-11|language=en|archive-date=2020-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712050733/https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|url-status=dead}}</ref> Во меѓувреме, многу градови забележале намалување на евтините единици за изнајмување, со вкупно намалување од 4 милиони единици помеѓу 2011 и 2018 година.<ref name=":5"/> Понатаму, федералната политика за домување често давала приоритет на сопственоста на домот пред изнајмувањето, како што е трошење приближно три пати повеќе за одбивање на камата на хипотеката отколку за ваучери за домување.<ref name=":0"/> Соединетите Американски Држави исто така имаат проблем и со бездомниците. Според извештајот од 2017 година, имало 553.742 бездомници во дадена ноќ во Соединетите држави, во споредба со 4.751 во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://theconversation.com/homelessness-how-other-countries-can-avoid-a-us-style-crisis-106010|title=Homelessness: how other countries can avoid a US-style crisis|last=Gibbons|first=Andrea|date=November 2018|work=The Conversation|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|title=The 2017 Annual Homeless Assessment Report (AHAR) to Congress|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504043220/https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|archive-date=2019-05-04|accessdate=}}</ref> Според податоците од 2019 година, стапката на бездомници е во пораст веќе три години по ред, со зголемување од 3 отсто таа година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|title=State of Homelessness: 2020 Edition|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718042822/https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|url-status=dead}}</ref> Додека бездомништвото се намалува во некои држави, забележало значителен раст во други држави, како што е [[Калифорнија]], каде што се зголемило за 16,4% во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|title=HUD No. 19-177 {{!}} HUD.gov / U.S. Department of Housing and Urban Development (HUD)|work=www.hud.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717130426/https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|archive-date=2020-07-17|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои активисти и организации, како што е [[Национална алијанса за ставање крај на бездомништвото|Националната алијанса за ставање крај на бездомништвото]], велат дека достапните станови се решение за кризата со бездомниците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/what-causes-homelessness/housing/|title=Housing|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои политичари се залагале за проширување на становите со пристапни цени. Во 2010 година, Џими Мекмилан се кандидирал за гувернер на Њујорк во рамките на партијата [[Изнајмувањето е премногу проклето висока забава|Rent Is To Damn High Party]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2015/07/08/breaking-the-rent-is-indeed-too-damn-high/|title=Breaking: The rent is indeed too damn high|last=Ross|first=Janell|date=|work=The Washington Post|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2015/12/10/nyregion/jimmy-mcmillan-rent-is-too-damn-high-candidate-is-retiring-from-politics.html|title=Jimmy McMillan, Rent Is Too Damn High Candidate, Is Retiring From Politics|last=Burns|first=Alexander|date=2015-12-09|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во 2019 година, претставникот Александрија Окасио-Кортез рекол дека достапното домување треба да биде „законито човеково право“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thehill.com/homenews/house/446287-ocasio-cortez-housing-should-be-legislated-as-a-human-right|title=Ocasio-Cortez: Housing should be legislated as a human right|last=Folley|first=Aris|date=2019-05-31|work=TheHill|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на демократските прелиминарни избори 2019-2020 година, кандидатите како што се Берни Сандерс и Камала Харис разговарале за правото на достапно домување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2019/06/21/734143716/2020-democrats-offer-up-affordable-housing-plans-amid-surging-prices|title=2020 Democrats Offer Up Affordable Housing Plans Amid Surging Prices|last=Fessler|first=Pam|date=21 June 2019|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> === Пандемија на коронавирус === За време на пандемијата на коронавирус, се појавило движење за „укинување на киријата“ во градовите низ Соединетите држави. Многу луѓе го изгубиле целиот свој приход, или значителен дел од нивниот приход. Како одговор, се зголемило движењето за откажување на сите плаќања за кирии за времетраењето на здравствената и економската криза.<ref name=":10"/><ref name="ReferenceA"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|title=Queens Landlord, Robin Eshaghpour, Waives Rent To Tenants During Peak Of Epidemic; "Tenants Didn't Ask For This Pandemic"|last=Robert Golomb|date=10 May 2021|publisher=The Published Reporter|accessdate=2024-06-06|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215208/https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|url-status=dead}}</ref><ref name=":13">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/05/9766253/rent-strike-may-2020-coronavirus|title=If You Can't Pay Rent This Month, You're Not Alone|last=Gontcharova|first=Natalie|work=www.refinery29.com|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> == Образложение == [[Податотека:Cancelrentnycaugust2020.jpg|мини|Постер „Откажи изнајмување“ во Њујорк, август 2020 година]] === Финансиска несигурност === Активистите тврдат дека многу станари биле во финансиски несигурни ситуации пред пандемијата. Економското влијание на националните исклучувања и социјалното дистанцирање ги оставило луѓето очајни.<ref name=":0"/><ref name=":8">{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/07/08/calls-to-cancel-rent-becomes-plea-to-prevent-mass-evictions-at-jackson-heights-protest/|title=Calls to cancel rent becomes plea to prevent mass evictions at Jackson Heights protest|date=8 July 2020|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Пред пандемијата на коронавирус, само 47% од Американците имале доволно средства за покривање на тримесечни трошоци.<ref name=":4">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/04/23/opinion/emergency-savings-coronavirus.html|title=Opinion {{!}} Who Has Enough Cash to Get Through the Coronavirus Crisis?|last=Quart|first=Alissa|date=2020-04-23|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|last2=Serkez|first2=Yaryna|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Двајца од пет Американци и тројца од пет изнајмувачи не можеле да платат за итен случај од 400 долари, според податоците [[Федерални резерви на САД|на Федералните резерви]].<ref name=":0" /> Во меѓувреме, голем процент од станарите биле оптоварени со киријата, при што 40,6% од жителите кои изнајмуваат трошат најмалку 35% од својот месечен приход на домаќинството за кирија и сметки за комунални услуги, според податоците од 2018 година обезбедени од [[Пописно биро на САД|Бирото за попис на Соединетите држави]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.census.gov/library/stories/2019/11/decade-after-the-recession-housing-costs-ease-for-homeowner.html|title=A Decade After the Recession, Housing Costs Ease for Homeowners|last=Bureau|first=US Census|work=The United States Census Bureau|language=EN-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Со затворањето на бизнисите и наредбите за седење дома, милиони луѓе нагло ги загубиле своите работни места. Во првите шест недели од пандемијата, 30 милиони луѓе поднеле барање за бенефиции за невработеност.<ref name=":13"/><ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/4/8/21203754/coronavirus-housing-cancel-rent-strikes|title=The coronavirus is exposing America's housing crisis|last=Kirby|first=Jen|date=2020-04-08|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Ова создало ситуација во која тие не можеле да ја платат киријата или биле изложени на ризик наскоро да не можат да плаќаат кирија.<ref name=":0"/> Некои, исто така, биле изложени на ризик од иселување или високи такси за заостанати плати кога мораториумите за иселување ќе бидат укинати во нивните држави.<ref name=":0" /> Во јуни 2020 година, [[Институт Аспен|Аспен Институтот]] објавил дека 19-23 милиони луѓе се изложени на ризик од иселување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aspeninstitute.org/blog-posts/20-million-renters-are-at-risk-of-eviction/|title=20 Million Renters Are at Risk of Eviction; Policymakers Must Act Now to Mitigate Widespread Hardship|date=2020-06-19|work=The Aspen Institute|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Врз основа на податоците од Пописот објавени на 22 јули, се предвидувало дека 12 милиони домаќинства би можеле да бидат изложени на ризик од иселување, според Статут, консултантска фирма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://indypendent.org/2020/08/a-pandemic-of-evictions-looms/|title=A Pandemic of Evictions Looms|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Во меѓувреме, невработените Американци доживеаја екстремни предизвици во наоѓањето нови работни места, бидејќи многу бизниси беа затворени, отпуштање работници или спроведено замрзнување на вработувањата.<ref name=":2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/03/30/coronavirus-jobs-survey-49percent-of-companies-considering-layoffs.html|title=Coronavirus jobs survey: 49% of companies considering layoffs, more than one-third freezing new hires|last=Barrett|first=Sully|date=2020-03-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Стимулираните чекови од 1200 долари не биле доволни пари за покривање на трошоците за изнајмување за многу Американци.<ref name="ReferenceA"/> Додека неделните проверки од 600 долари им помогнале на многу станари да останат во своите домови, другите станари имале натрупано долг за изнајмување и биле изложени на ризик од уништен [[Кредитен рејтинг|кредит]], несигурност во исхраната, иселување, бездомништво.<ref name=":5" /> Поради овие причини, активистите ги повикале владите да интервенираат и да обезбедат заштита, како што се [[Основен приход|универзален основен приход]], замрзнување на киријата или откажување на киријата.<ref name=":5"/><ref name=":8"/><ref name=":4"/><ref name=":9" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.thenation.com/article/activism/tenants-rent-strike-evictions/|title=It's Time to Cancel the Rent|last=Rosenthal|first=Tracy Jeanne|date=2020-05-29|work=The Nation|access-date=2020-07-12|language=en-US|issn=0027-8378}}</ref> === Цени за изнајмување === Од 2008 година, многу градови доживеале значителни зголемувања на цените за изнајмување. Во меѓувреме, работниците често бележеле стагнација или опаѓање на платите,<ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|title=As Rent Skyrockets, More Cities Look to Cap It|last=|first=|date=27 July 2015|work=Pew Trusts|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806140624/http://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|archive-date=2015-08-06|accessdate=2020-07-11}}</ref> со голем удел на раст на работните места на позиции со ниски плати кои тие плаќаат „...едвај доволно за да живеат“, според извештајот на Институцијата Брукингс за 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brookings.edu/blog/the-avenue/2020/01/08/low-unemployment-isnt-worth-much-if-the-jobs-barely-pay/|title=Low unemployment isn't worth much if the jobs barely pay|last=Bateman|first=Martha Ross and Nicole|date=2020-01-08|work=Brookings|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Работниците со минимална плата не можеле да си дозволат стан со една спална соба во 95% од окрузите во САД, според извештајот од 2020 година од Националната коалиција за домување со ниски приходи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/07/14/minimum-wage-workers-cannot-afford-rent-in-any-us-state.html|title=Minimum wage workers cannot afford rent in any U.S. state|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-07-14|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|title=Out of Reach 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715234406/https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|archive-date=2020-07-15|accessdate=}}</ref> Понатаму, ако станарите живееле во згради со сопственици на приватен капитал, тие понекогаш забележувале пад на одржувањето и поправките, растот на различните такси и деловна лежерност во иселувањето, бидејќи фирмите со приватни капитал се фокусирале на максимизирање на приносите.<ref name=":5" /> Со порастот на кризата со коронавирус, станарите очекувале да забележат пад на цените за изнајмување. Во некои градови, како што е Сан Франциско, се случило пад на изнајмувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abc7news.com/6288920/|title=San Francisco sees record-breaking drop in rent prices amid pandemic, according to Zumper data|last=Martichoux|first=Alix|date=2020-07-01|work=ABC7 San Francisco|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Меѓутоа, во некои градови, како што е Њујорк, цените за изнајмување останале главно непроменети или дури и се зголемиле. Од април до мај 2020 година, цените за изнајмување во Њујорк не забележале промени, но имало пораст од 0,7% во [[Менхетн|Менхетен]] и 3,7% во [[Бруклин]] од година во година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/06/18/realestate/why-rents-havent-dropped-in-new-york-city.html|title=Why Rents Haven't Dropped in New York City|last=Velsey|first=Kim|date=2020-06-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во едно интервју во јули 2020 година, адвокат на [[Legal Aid Society of New York|Друштвото за правна помош од Њујорк]] рекол: „Не видовме никакви промени... Сопствениците не даваат никакви отстапки“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marketplace.org/2020/07/02/what-will-happen-to-new-yorks-sky-high-rents/|title=What will happen to New York's sky high rents?|date=2020-07-02|work=Marketplace|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Во меѓувреме, ниту цените на домовите не забележаа значителни промени. Просечните цени на куќите се зголемија за 6,2% во однос на годишно ниво за неделата што завршува на 27 јуни, а домовите, наводно, се продавале побрзо отколку во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.realtor.com/news/trends/housing-market-rebounds/|title=Why a Pandemic, Recession, and Protests Aren't Keeping the Housing Market From Roaring Back|date=2020-07-13|work=Real Estate News and Advice {{!}} Realtor.com®|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> === Преговори со сопственикот === Станарите пријавиле дека добивале закани и известувања од сопствениците, барајќи киријата да се плаќа навреме, и покрај пандемијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/04/01/rent-strike-coronavirus-april/|title=A new rallying cry among America's working class: No one should pay rent until the coronavirus pandemic ends|last=Merle|first=Renae|date=|work=Washington Post|access-date=2020-07-11|archive-url=|archive-date=|last2=Long|first2=Heather|language=en|last3=Sullivan|first3=Patricia}}</ref> Тие објавиле тензични преговори со нивните станоиздавачи, во кои станоиздавачите одбиле да ги намалат, одложат или да се откажат од плаќањето на киријата.<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2020/05/26/862711123/rent-in-the-time-of-coronavirus|title=Rent In The Time Of Coronavirus : The Indicator from Planet Money|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Тие, исто така, пријавиле инциденти на заплашување и незаконско иселување.<ref name=":5"/><ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.clarionledger.com/story/news/2020/04/03/coronavirus-mississippi-judge-orders-landlords-restore-utilities/2946122001/|title=Mississippi judge orders landlords to restore utilities cut off during COVID-19 pandemic|work=The Clarion-Ledger|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Некои сопственици побарале од станарите да ги предадат парите што ги добиле од нивните стимулативни чекови од 1200 долари.<ref name=":16">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-04-05/coronavirus-rent-landlords-pressuring-tenants-los-angeles|title=L.A. has a coronavirus eviction ban, but landlords are finding ways to demand rent|last=|first=|date=2020-04-05|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-22}}</ref><ref name=":17">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnet.com/personal-finance/covid-rent-relief-is-ending-will-july-25-bring-a-tsunami-of-evictions/|title=COVID rent relief is ending. Will July 25 bring a 'tsunami of evictions'?|last=Smith|first=Dale|work=CNET|language=en|accessdate=2020-07-22}}</ref> Некои сопственици дале лажни информации за документите што станарите мора да ги достават доколку не можат да платат кирија.<ref name=":16" /> Во некои случаи, сопствениците, наводно, барале од станарите секс во замена за кирија, поради нивниот недостаток на приход за време на пандемијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/landlords-are-targeting-vulnerable-tenants-solicit-sex-exchange-rent-advocates-n1186416|title=Landlords are targeting vulnerable tenants to solicit sex for rent|date=17 April 2020|work=NBC News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Поради овие причини, станарите не можат нужно да зависат од нивните сопственици за помош и помош, и тие може да бидат изложени на ризик од бездомништво поради иселување.<ref name=":5" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2020/06/19/homelessness-coronavirus-covid-eviction|title=Homelessness a looming threat as states lift coronavirus eviction moratoriums|date=2020-06-19|work=America Magazine|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> === Граници на бенефиции за невработеност === ==== Проширени бенефиции за невработеност ==== Според Законот за CARES, многу невработени Американци можеа да добијат дополнителни 600 долари неделно, покрај нивните првични државни пари за невработеност. Овие придобивки обезбедиле критична форма на помош за многу станари. Оригиналните пари што би ги добиле би биле недоволни за покривање на нивните животни трошоци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/01/the-end-of-the-extra-600-weekly-unemployment-benefits-threatens-rent-payments/|title=The End Of The Extra $600 Weekly Unemployment Benefits Threatens Rent Payments|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> На пример, [[ABC News]] ја споделил приказната за една жена во Њујорк која добивала 200 долари неделно, што е под нејзиниот трошок за изнајмување, без зголемени бенефиции за невработеност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/stress-rises-unemployed-extra-600-benefit-nears-end-71844324|title=Stress rises for unemployed as extra $$600 benefit nears end|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> Сепак, проширените бенефиции за невработеност понудени според Законот за CARES истекле до 1 август 2020 година, бидејќи [[Демократска партија (САД)|демократите]] и [[Републиканска партија (САД)|републиканците]] не се согласиле за тоа како да се оди напред.<ref name=":18">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2020/08/01/politics/unemployment-benefits-expire-congress-negotiations/index.html|title=Enhanced jobless benefits expired overnight: Here's where Congress' negotiations stand|last=Clare Foran, Lauren Fox and Phil Mattingly|date=August 2020|work=CNN|accessdate=2020-08-01}}</ref> Двете партии предложиле различни решенија – Законот за ХЕРОИ (Демократи) и Актот за исцелување (републиканци) – и никакво решение не било исполнето до август.<ref name=":18" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/heroes-vs-heals-act-and-what-they-would-mean-for-housing/|title=HEROES vs HEALS Act and what they would mean for housing|date=2020-07-29|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-08-01}}</ref> Оваа ситуација ги ставила Американците на зголемен ризик од неможност да платат кирија, што резултирало со потенцијално иселување и бездомништво.<ref name=":17"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-07-16/tenants-still-keep-up-rent-payments-during-coronavirus-but-wave-of-evictions-could-loom|title=Tenants keeping up rent payments during pandemic, but wave of evictions could loom|last=|first=|date=2020-07-16|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> До август 2020 година, било објавено дека губењето на зголемените бенефиции за невработеност ја влошило ситуацијата за многу луѓе, а повикот за откажување на киријата растел во популарност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.yahoo.com/us-cancel-rent-movement-gains-013136135.html|title=In US, 'Cancel Rent' movement gains ground|work=news.yahoo.com|language=en-US|accessdate=2020-08-15}}</ref> ==== Недокументирани имигранти ==== Недокументираните имигранти и нивните семејства не можеле да добијат федерална помош. Се проценува дека околу половина од работниците имигранти без документи во Њујорк ги изгубиле своите работни места поради пандемијата. Овие работници не можеле да бараат бенефиции за невработеност, што би им помогнало да ги покријат киријата и другите сметки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecity.nyc/2020/6/21/21298436/half-of-nyc-immigrants-unemployed-because-of-pandemic|title=Half of NYC's Immigrants are Unemployed Because of the Pandemic, Report Finds|last=Aponte|first=Claudia Irizarry|date=2020-06-21|work=THE CITY|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Понатаму, Законот за CARES дозволувал само исплата на стимулативни чекови од 1.200 долари на домаќинства без недокументирани имигранти. Ова значи дека, ако граѓанинот е оженет со имигрант без документи, тој нема право да добие стимулативна проверка. Севкупно, се проценува дека 1,2 милиони Американци не можеле да добијат стимулативна проверка поради ова ограничување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/5/6/21248074/immigrant-citizen-spouse-children-coronavirus-stimulus-checks|title=US citizen spouses and children of unauthorized immigrants were shut out of stimulus relief. Now they're suing.|last=Narea|first=Nicole|date=2020-05-06|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Politics/12-million-americans-stimulus-checks-married-immigrants/story?id=70493620|title=Some 1.2 million Americans won't get stimulus checks because they're married to immigrants|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> ==== Други ограничувања ==== Луѓето кои заработуваат под одредена минимална плата, како што е утврдено со државните закони, не можеле да добиваат надоместок за невработеност. Луѓето кои веќе ги исцрпиле доделените бенефиции, поради претходни побарувања, не можеле да добијат бенефиции. Исто така, постојат специфични професии кои го отежнуваат барањето бенефиции. На пример, агентите за недвижности кои се платени на провизија можат да добиваат бенефиции само во шест држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/24/not-all-unemployed-people-get-unemployment-benefits-in-some-states-very-few-do/|title=Not all unemployed people get unemployment benefits; in some states, very few do|work=Pew Research Center|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> === Нееднаков третман на изнајмувачите === Активистите тврделе дека станбените станари не ја добиле истата заштита како сопствениците на куќи и другите групи. Како дел од Законот за CARES, сопствениците на куќи можеа да ги одложат плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]], но станарите не добиле таква заштита на федерално ниво.<ref name=":1"/> Цеа Вивер, директор на кампањата за [[Housing Justice for All|Домување правда за сите]] во [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], рекол: „Мислам дека е прилично неправедно за половина од државата што изнајмува дека не е донесена слична мерка“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|title=New York will offer mortgage relief during coronavirus pandemic. What about rents?|last=Ricciulli|first=Valeria|date=2020-03-19|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-12|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708122307/https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|url-status=dead}}</ref> Понатаму, Законот за CARES обезбедил средства за Одделот за домување и урбан развој, кој ќе се фокусира на бездомништвото и помошта за изнајмување, но немало такви средства наменети за оние кои се изложени на ризик од несигурност во домувањето.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/apr/17/ilhan-omar-rent-mortgage-bill-coronavirus-pandemic|title=Ilhan Omar unveils bill to cancel rent and mortgage payments amid pandemic|last=Kasakove|first=Sophie|date=2020-04-17|work=The Guardian|access-date=2020-07-12|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == Одговор == Во март 2020 година, заменик-претседателот на њујоршкиот Сенат, Мајкл Џанарис, поднел предлог-закон за сенатот S8125A, кој барал 90-дневна суспензија на киријата за секој закупец или сопственик на мал бизнис кој го изгубил својот приход или бил принуден да го затвори својот бизнис поради пандемијата.<ref>https://legislation.nysenate.gov/pdf/bills/2019/S8125A</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/03/23/queens-senator-calls-for-90-day-rent-suspension-for-residential-and-commercial-tenants-impacted-by-coronavirus/|title=Queens senator calls for 90-day rent suspension for residential and commercial tenants impacted by coronavirus|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Предлог-законот бил поддржан од претседателот на Советот Кори Џонсон, контролорот Скот Стрингер и вкупно 22 демократски државни сенатори.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nbcnewyork.com/news/coronavirus/nyc-officials-support-proposed-state-legislation-that-would-suspend-rent-payments/2357103/|title=NYC Officials Support Proposed State Legislation That Would Suspend Rent Payments|work=NBC New York|access-date=2020-07-12|language=en-US}}</ref> Во април 2020 година, конгресменката од Минесота, Илхан Омар, го вовела Законот за откажување на киријата и хипотеките. Овој акт повикал на откажување на сите плаќања за изнајмување и хипотека во Соединетите држави за време на кризата со [[КОВИД-19|КОВИД]]. Ќе се формирал фонд за помош за станоиздавачите и имателите на хипотеки, што ќе им помогнело да ги повратат финансиските загуби.<ref name=":7"/> Нацрт-законот бил ко-спонзориран од [[Александрија Окасио-Кортез]], [[Ајана Пресли]], [[Рашида Тлаиб]], [[Прамила Џајапал]], [[Марк Покан]], [[Вероника Ескобар]], [[Хесус „Чуј“ Гарсија]] и [[Грејс Менг]].<ref name=":7" /> До мај 2020 година, ''Њујорк Тајмс'' го нарекол „#cancelrent“ „...Нов собирен крик за станарите“ (1 мај 2020 година),<ref name=":3"/> и хаштагот станал тренд на [[Твитер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/protesters-take-to-new-york-city-streets-over-evictions/|title=Protesters take to New York City streets over evictions|date=2020-06-22|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Било објавено дека станарите во 57 згради (вкупно 2000 единици) започнале штрајкови за кирии во [[Њујорк]].<ref name=":6"/> Во јуни 2020 година, било објавено дека [[Итака|Итака, Њујорк]] планирал да стане првиот американски град што ќе го откаже плаќањето на киријата. Градот усвоил резолуција со која му дозволил на градоначалникот да го откаже долгот за кирија за станарите и сопствениците на мали бизниси за претходните три месеци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fastcompany.com/90515205/ithaca-new-york-is-the-first-u-s-city-to-say-it-will-cancel-rent-during-the-pandemic|title=Ithaca, New York, is the first U.S. city to say it will cancel rent during the pandemic|last=Peters|first=Adele|date=2020-06-10|work=Fast Company|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/ithaca-new-york-says-it-will-cancel-rent-payments/|title=Ithaca, New York says it will cancel rent payments|date=2020-06-12|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Во септември 2020 година, било објавено дека градот постигнал мал напредок во спроведувањето на откажувањето на киријата. Овој неуспех се припишувал на границите на овластувањата на градските власти, на кои им требало одобрение од [[Одделот за здравство на државата Њујорк|Одделот за здравство во Њујорк]] за да ја донесе политиката, како и на нерешените прашања што ги покренала таквата политика (како што е долгот на сопственикот).<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-09-22}}</ref> На 29 јуни, претставничката Максин Вотерс го претставила Законот за итна заштита на домовите и помош од 2020 година, кој ќе обезбедел 100 милијарди долари итна помош за станарите и сопствениците на куќи, како дел од [[Закон за ХЕРОИ|Законот за ХЕРОИ]]. Во нејзиниот говор таа објаснила: „Америка се соочуваше со криза со достапно домување пред да ја погоди оваа пандемија. Со толку многу семејства кои се борат како резултат на пандемијата, сега сме на пропаст на криза со иселување и бездомници каква што никогаш не сме виделе во нашите животи“. Предлог-законот поминал во [[Претставнички дом на САД|Претставничкиот дом]].<ref name=":15"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|title=Waters on Emergency Housing Legislation: Urgent Action Needed to Prevent Eviction Crisis|date=2020-06-29|work=Financial Services Committee|accessdate=2020-07-19|archive-date=2020-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720064919/https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/10/congressional-hearing-elevates-the-need-for-100-billion-in-rental-assistance/|title=Congressional Hearing Elevates The Need For $100 Billion In Rental Assistance|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Во јули 2020 година, членот на Собранието на Менхетен, [[Ју-Лина Ниу|Ју-лајн Ниу]] и државниот сенатор [[Јулија Салазар|Џулија Салазар]] предложиле „Закон за откажување на киријата и хипотеките од 2020 година. „Актот повикувал на укинување на киријата за станарите и укинување на хипотеките за малите сопственици. Откажувањето да се продолжи за времетраењето на вонредната состојба низ државата, плус дополнителни 90 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://therealdeal.com/2020/07/10/new-state-bill-to-cancel-rent-mortgages/|title=Manhattan Assembly Member Proposed Bill to Cancel Rent - The Real Deal|date=2020-07-10|work=The Real Deal New York|language=en-US|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.law360.com/articles/1291208/ny-bill-would-cancel-rent-mortgages-for-virus-plus-90-days|title=NY Bill Would Cancel Rent, Mortgages For Virus Plus 90 Days - Law360|work=www.law360.com|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Протести за станување]] [[Категорија:Домување во Соединетите Држави]] 7xo047ae4kk5g22kiqq405hhaeqxf8b 5591806 5591801 2026-07-14T06:18:31Z Bjankuloski06 332 5591806 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cancelrentposternyc2020.jpg|мини|Постер „Откажи кирија“ во Чајнаун, Њујорк, јули 2020 година]] '''Откажи кирија''' е [[слоган]] и движење за правата на станарите во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], кое се залагало за откажување на плаќањата за кирија и суспензија на плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]] за време на [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на коронавирус]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/05/cancel-rent/611059/|title=Cancel Rent|last=Lowrey|first=Annie|date=2020-05-02|work=The Atlantic|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/01/why-activists-are-pushing-for-rent-forgiveness-during-the-pandemic.html|title='There will be a crisis we can't even imagine': Why activists are pushing for rent forgiveness during the coronavirus pandemic|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-01|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.righttocounselnyc.org/faq_about_cancel_rent|title=Right to Counsel NYC Coalition|work=Right to Counsel NYC Coalition|language=en|accessdate=2020-07-15}}</ref><ref name=":11">{{Наведена мрежна страница|url=https://ourhomesourhealth.org/cancel-rent-reclaim-homes|title=Cancel Rent {{!}} Our Homes Our Health|work=ourhomesourhealth.org|accessdate=2020-07-15}}</ref> Активистите и организациите, исто така, презентирале други барања, кои вклучувале откажување на трошоците поврзани со домувањето (како што се плаќањата за комунални услуги), укинување на задоцнетите такси за станбени плаќања, формирање на фонд за неволји на сопственикот, зголемување на итни станови и иселување мораториум.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cancelrent.us/demands/|title=Demands|work=cancelrent.us|accessdate=2020-07-15|archive-date=2020-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717044001/https://cancelrent.us/demands/|url-status=dead}}</ref> Движењето било поттикнато од економското влијание на пандемијата, во која масовното затворање на бизниси и отпуштањата на вработените резултирало со финансиска несигурност за многу Американци. Станарите се соочиле со низа прашања, вклучително и неможност да платат кирија, вознемирување или заплашување од сопствениците и потенцијално иселување. Оваа ситуација ги ставила станарите во ризик од оштетен [[кредитен рејтинг]], несигурност во исхраната и [[бездомништво]].<ref name=":0" /><ref name=":5">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-12}}</ref> Следствено, активисти, организации за правата на станарите и некои политичари повикале на откажување на киријата.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/local/305/2020/05/01/849108736/cancel-the-rent-movement-gains-traction-with-local-tenants-and-activists|title='Cancel The Rent' Movement Gains Traction With Local Tenants and Activists|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.wttw.com/2020/05/04/progressive-democrats-propose-bill-canceling-rent-mortgage-payments-180-days-after|title=Progressive Democrats Propose Bill Canceling Rent, Mortgage Payments for 180 Days After Pandemic Eases|work=WTTW News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref name=":3">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/05/01/nyregion/rent-strike-coronavirus.html|title=#CancelRent Is New Rallying Cry for Tenants. Landlords Are Alarmed.|last=Haag|first=Matthew|date=2020-05-01|work=The New York Times|access-date=2020-07-12|last2=Dougherty|first2=Conor|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Движењето инспирирало [[протест]]и и штрајкови за кирија во градовите како што се [[Њујорк (град)|Њујорк]],<ref name=":6" /> [[Вашингтон|Вашингтон, ДЦ]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.streetsensemedia.org/article/tenants-urge-city-council-to-cancel-rent-by-withholding-rent-payments/|title=DC tenants strike for rent cancellation|date=2020-07-14|work=www.streetsensemedia.org|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Лос Анџелес]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-05-01/coronavirus-rent-strike-eviction-squatting-landlord-los-angeles-california|title='This isn't an acceptable reality': L.A. renters hit new levels of rage under coronavirus|last=|first=|date=2020-05-01|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Сан Франциско]], [[Чикаго]] и [[Филаделфија]], во соработка со грасрутс организации.<ref name=":6">{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|title=How New York organizers are mobilizing rent strikes|last=Spivack|first=Caroline|date=2020-05-01|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-11|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708124121/https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|url-status=dead}}</ref> Исто така, станал популарен и хаштаг на социјалните мрежи (#cancelrent).<ref name=":3"/> Некои политичари вовеле законски предлози за поддршка, како што е [[Rent and Mortgage Cancellation Act|Законот за откажување на киријата и хипотеките]], воведен од претставникот [[Илхан Омар]],<ref name=":7">{{Наведена мрежна страница|url=https://omar.house.gov/media/press-releases/rep-ilhan-omar-introduces-bill-cancel-all-rent-and-mortgage-payments-during|title=Rep. Ilhan Omar Introduces Bill to Cancel All Rent and Mortgage Payments During the COVID-19 Pandemic|date=2020-04-17|work=Representative Ilhan Omar|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> и [[Emergency Housing Protections and Relief Act of 2020|Закон за итни случаи на домување и помош од 2020 година]], воведени од претставничката Максин Вотерс.<ref name=":15">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/30/house-passes-emergency-rental-assistance-and-mortgage-relief-bill.html|title=House passes bill to prevent homelessness crisis 'like we've never seen in our lifetimes'|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Локалните и државните политичари изнеле предлози, како што бил S8125A, претставен од Мајкл Џанарис.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nysenate.gov/legislation/bills/2019/s8125/amendment/a|title=NY State Senate Bill S8125A|date=2020-03-26|work=NY State Senate|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Според Амна А. Акбар во текстот за мислење на ''[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]'', движењето „откажи киријата“ стои и [[Зелен нов договор|Зелениот нов договор]] како дел од широкото, [[Левица (политика)|левичарско]] движење за „...подвижување на [[статус кво]] и прераспределете ја моќта од елитата на [[Работничка класа|работничката класа]]“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/07/11/opinion/defund-police-cancel-rent.html|title=Opinion {{!}} The Left Is Remaking the World|last=Akbar|first=Amna A.|date=2020-07-11|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Историја == === Домувањето како човеково право === За време на [[Големата депресија]], Кетрин Бауер Вурстер, млад критичар на архитектурата, тврдел дека домувањето треба да биде јавна корист и [[Човекови права|човеково право]] во ''модерното домување'' (1934). Таа напишала дека таквите промени ќе се случат само кога луѓето „ќе побараат позитивна програма за добро домување - не само за некои нејасни, хипотетички „жители на сиромашните квартови“, туку за себе и за нивните семејства“. Книгата била надвор од оптек со децении, сè додека не била повторно објавена од [[Прес на Универзитетот во Минесота|Универзитетот во Минесота]] во април 2020 година.<ref name="ReferenceA">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-18}}</ref> Во 1944 година, претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Делано Рузвелт]] предложил „Втор Закон за правата“ за време на неговиот говор за состојбата на Унијата, кој го вклучувала правото на пристојно домување. Во 1948 година, Соединетите Држави ја потпишале [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] (УДЧП), која вклучувала соодветно домување како човеково право. UDHR била необврзувачки, но правото на соодветно домување било кодифицирано во [[Меѓународен пакт за економски, социјални и културни права|Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права]] (ICESCR). Соединетите држави го потпишаа ICESCR во 1966 година, но тој не е ратификуван.<ref name=":12">{{Наведена мрежна страница|url=https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|title=Housing as a Human Right|last=Eric|first=Tars|date=|work=National Law Center on Homelessness & Poverty|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915055446/https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|archive-date=2019-09-15|accessdate=}}</ref> Во 2011 година, Соединетите Држави презеле обврски пред [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот на ОН за човекови права]] да „намалување на бездомништвото“, „зајакнување на заштитните мерки за заштита на правата“ на бездомниците и да се работи кон пристапно домување за сите луѓе.<ref name=":12"/> Во 2015 година, Соединетите Држави обезбедија поддршка за препорака за „Гаранција на правото на сите жители во земјата на соодветно домување, храна, здравје и образование, со цел да се намали сиромаштијата, која погодила околу 48 милиони луѓе во земјата.” Во октомври 2016 година, Соединетите Држави ја потпишале Новата урбана агенда, која произлегла од конференцијата на [[ОН]] Живеалиште III. Новата урбана агенда ги повикала потписниците да; „... се обврзат да промовираат национални, поднационални и локални политики за домување кои го поддржуваат прогресивното остварување на правото на соодветно домување за сите...“<ref name=":12" /> === Криза со достапни станови === Почнувајќи од раните 1980-ти, Соединетите Држави доживеале големи намалувања на програмите за достапно и јавно домување, како што е Дел 8 .<ref name=":12"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1981/10/18/realestate/us-cuts-back-and-shifts-course-on-housing-aid.html|title=U.s. Cuts Back and Shifts Course on Housing Aid|last=Shashaty|first=Andre|date=1981-10-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name=":14">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/urban-wire/proposed-cuts-public-housing-threaten-repeat-1980s-housing-crisis|title=Proposed cuts to public housing threaten a repeat of the 1980s' housing crisis|last=Popkin|first=Susan J.|date=2017-06-01|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на претседателството на [[Роналд Реган]], финансирањето на властите за домување било скратено кога се сметало дека тие работат лошо.<ref name=":14" /> Се верува дека овие намалувања на станови придонеле за небрежност, криминал и лошо управување <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/nosimplesolutions|title=No Simple Solutions: Transforming Public Housing in Chicago|date=2016-10-27|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> кои станале поврзани со јавните станови во градовите како [[Чикаго]].<ref name=":14" /> До крајот на деценијата, многу згради за јавни станови се соочиле со сериозни проблеми со безбедноста и одржувањето, како што се [[мувла]], цевки од кои истекува необработена отпадна вода, скршени,расипани [[лифт]]ови и неисправни печки за согорување.<ref name=":14" /> Овие проблеми биле документирани од Националната комисија за сериозно вознемирено јавно домување (1989), која на крајот донела 6 милијарди долари од [[Министерство за станување и урбан развој|Одделот за домување и урбан развој]] (HUD) за да ги замени загрозените згради со станови со мешани приходи.<ref name=":14" /> До 2018 година, три четвртини од анкетираните Американци верувале дека домувањето е човеково право.<ref name=":12"/> Сепак, од 2008 година, Соединетите Држави забележале нагло зголемување на трошоците за изнајмување на станови, што резултирало со криза со достапни станови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|title=A Harvard Study Finds Rental Housing Is Becoming More Unaffordable|last=Newman|first=Katelyn|date=|work=U.S. News & World Report|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131154826/https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|archive-date=2020-01-31|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.csmonitor.com/Business/2020/0131/Why-unaffordable-rental-housing-may-be-new-normal-in-the-US|title=Why unaffordable rental housing may be new normal in the US|date=2020-01-31|work=Christian Science Monitor|access-date=2020-07-18|issn=0882-7729}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|title=The U.S. has an affordable housing crisis. Here's why|last=Sisson|first=Patrick|date=2019-05-15|work=Curbed|language=en|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701200841/https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|url-status=dead}}</ref> На пример, во [[Лос Анџелес]], просечната цена за изнајмување се зголемила за 65% помеѓу 2010 и 2019 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/business/real-estate/story/2019-12-27/l-a-rent-rose-65-percent-over-the-last-decade-study-shows|title=L.A. rent rose 65% over the last decade, study shows|last=Flemming|first=Jack|date=2019-12-27|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Сан Франциско]], цените за изнајмување се зголемиле за 70% помеѓу 2010 и 2019 година, при што просечата кирија за стан чинела 3.680 долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mercurynews.com/heres-how-much-rent-has-gone-up-in-the-bay-area-since-2010|title=Here's how much rent has gone up in the Bay Area since 2010|date=2019-12-20|work=The Mercury News|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Њујорк]], цените за изнајмување се зголемиле за 31% помеѓу 2010 и 2018 година, според податоците собрани од [[Улица Лесно|StreetEasy]].<ref>{{Наведени вести|url=https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|title=These NYC neighborhoods saw rents grow the fastest since 2010|last=Plitt|first=Amy|date=2018-08-24|work=Curbed NY|access-date=2020-07-11|language=en|archive-date=2020-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712050733/https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|url-status=dead}}</ref> Во меѓувреме, многу градови забележале намалување на евтините единици за изнајмување, со вкупно намалување од 4 милиони единици помеѓу 2011 и 2018 година.<ref name=":5"/> Понатаму, федералната политика за домување често давала приоритет на сопственоста на домот пред изнајмувањето, како што е трошење приближно три пати повеќе за одбивање на камата на хипотеката отколку за ваучери за домување.<ref name=":0"/> Соединетите Американски Држави исто така имаат проблем и со бездомниците. Според извештајот од 2017 година, имало 553.742 бездомници во дадена ноќ во Соединетите држави, во споредба со 4.751 во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://theconversation.com/homelessness-how-other-countries-can-avoid-a-us-style-crisis-106010|title=Homelessness: how other countries can avoid a US-style crisis|last=Gibbons|first=Andrea|date=November 2018|work=The Conversation|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|title=The 2017 Annual Homeless Assessment Report (AHAR) to Congress|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504043220/https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|archive-date=2019-05-04|accessdate=}}</ref> Според податоците од 2019 година, стапката на бездомници е во пораст веќе три години по ред, со зголемување од 3 отсто таа година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|title=State of Homelessness: 2020 Edition|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718042822/https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|url-status=dead}}</ref> Додека бездомништвото се намалува во некои држави, забележало значителен раст во други држави, како што е [[Калифорнија]], каде што се зголемило за 16,4% во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|title=HUD No. 19-177 {{!}} HUD.gov / U.S. Department of Housing and Urban Development (HUD)|work=www.hud.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717130426/https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|archive-date=2020-07-17|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои активисти и организации, како што е [[Национална алијанса за ставање крај на бездомништвото|Националната алијанса за ставање крај на бездомништвото]], велат дека достапните станови се решение за кризата со бездомниците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/what-causes-homelessness/housing/|title=Housing|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои политичари се залагале за проширување на становите со пристапни цени. Во 2010 година, Џими Мекмилан се кандидирал за гувернер на Њујорк во рамките на партијата Rent Is To Damn High Party.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2015/07/08/breaking-the-rent-is-indeed-too-damn-high/|title=Breaking: The rent is indeed too damn high|last=Ross|first=Janell|date=|work=The Washington Post|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2015/12/10/nyregion/jimmy-mcmillan-rent-is-too-damn-high-candidate-is-retiring-from-politics.html|title=Jimmy McMillan, Rent Is Too Damn High Candidate, Is Retiring From Politics|last=Burns|first=Alexander|date=2015-12-09|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во 2019 година, претставникот Александрија Окасио-Кортез рекол дека достапното домување треба да биде „законито човеково право“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thehill.com/homenews/house/446287-ocasio-cortez-housing-should-be-legislated-as-a-human-right|title=Ocasio-Cortez: Housing should be legislated as a human right|last=Folley|first=Aris|date=2019-05-31|work=TheHill|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на демократските прелиминарни избори 2019-2020 година, кандидатите како што се Берни Сандерс и Камала Харис разговарале за правото на достапно домување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2019/06/21/734143716/2020-democrats-offer-up-affordable-housing-plans-amid-surging-prices|title=2020 Democrats Offer Up Affordable Housing Plans Amid Surging Prices|last=Fessler|first=Pam|date=21 June 2019|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> === Пандемија на коронавирус === За време на пандемијата на коронавирус, се појавило движење за „укинување на киријата“ во градовите низ Соединетите држави. Многу луѓе го изгубиле целиот свој приход, или значителен дел од нивниот приход. Како одговор, се зголемило движењето за откажување на сите плаќања за кирии за времетраењето на здравствената и економската криза.<ref name=":10"/><ref name="ReferenceA"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|title=Queens Landlord, Robin Eshaghpour, Waives Rent To Tenants During Peak Of Epidemic; "Tenants Didn't Ask For This Pandemic"|last=Robert Golomb|date=10 May 2021|publisher=The Published Reporter|accessdate=2024-06-06|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215208/https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|url-status=dead}}</ref><ref name=":13">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/05/9766253/rent-strike-may-2020-coronavirus|title=If You Can't Pay Rent This Month, You're Not Alone|last=Gontcharova|first=Natalie|work=www.refinery29.com|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> == Образложение == [[Податотека:Cancelrentnycaugust2020.jpg|мини|Постер „Откажи кирија“ во Њујорк, август 2020 година]] === Финансиска несигурност === Активистите тврдат дека многу станари биле во финансиски несигурни ситуации пред пандемијата. Економското влијание на националните исклучувања и социјалното дистанцирање ги оставило луѓето очајни.<ref name=":0"/><ref name=":8">{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/07/08/calls-to-cancel-rent-becomes-plea-to-prevent-mass-evictions-at-jackson-heights-protest/|title=Calls to cancel rent becomes plea to prevent mass evictions at Jackson Heights protest|date=8 July 2020|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Пред пандемијата на коронавирус, само 47% од Американците имале доволно средства за покривање на тримесечни трошоци.<ref name=":4">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/04/23/opinion/emergency-savings-coronavirus.html|title=Opinion {{!}} Who Has Enough Cash to Get Through the Coronavirus Crisis?|last=Quart|first=Alissa|date=2020-04-23|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|last2=Serkez|first2=Yaryna|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Двајца од пет Американци и тројца од пет изнајмувачи не можеле да платат за итен случај од 400 долари, според податоците [[Федерални резерви на САД|на Федералните резерви]].<ref name=":0" /> Во меѓувреме, голем процент од станарите биле оптоварени со киријата, при што 40,6% од жителите кои изнајмуваат трошат најмалку 35% од својот месечен приход на домаќинството за кирија и сметки за комунални услуги, според податоците од 2018 година обезбедени од [[Пописно биро на САД|Бирото за попис на Соединетите држави]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.census.gov/library/stories/2019/11/decade-after-the-recession-housing-costs-ease-for-homeowner.html|title=A Decade After the Recession, Housing Costs Ease for Homeowners|last=Bureau|first=US Census|work=The United States Census Bureau|language=EN-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Со затворањето на бизнисите и наредбите за седење дома, милиони луѓе нагло ги загубиле своите работни места. Во првите шест недели од пандемијата, 30 милиони луѓе поднеле барање за бенефиции за невработеност.<ref name=":13"/><ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/4/8/21203754/coronavirus-housing-cancel-rent-strikes|title=The coronavirus is exposing America's housing crisis|last=Kirby|first=Jen|date=2020-04-08|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Ова создало ситуација во која тие не можеле да ја платат киријата или биле изложени на ризик наскоро да не можат да плаќаат кирија.<ref name=":0"/> Некои, исто така, биле изложени на ризик од иселување или високи такси за заостанати плати кога мораториумите за иселување ќе бидат укинати во нивните држави.<ref name=":0" /> Во јуни 2020 година, [[Институт Аспен|Аспен Институтот]] објавил дека 19-23 милиони луѓе се изложени на ризик од иселување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aspeninstitute.org/blog-posts/20-million-renters-are-at-risk-of-eviction/|title=20 Million Renters Are at Risk of Eviction; Policymakers Must Act Now to Mitigate Widespread Hardship|date=2020-06-19|work=The Aspen Institute|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Врз основа на податоците од Пописот објавени на 22 јули, се предвидувало дека 12 милиони домаќинства би можеле да бидат изложени на ризик од иселување, според Статут, консултантска фирма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://indypendent.org/2020/08/a-pandemic-of-evictions-looms/|title=A Pandemic of Evictions Looms|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Во меѓувреме, невработените Американци доживеаја екстремни предизвици во наоѓањето нови работни места, бидејќи многу бизниси беа затворени, отпуштање работници или спроведено замрзнување на вработувањата.<ref name=":2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/03/30/coronavirus-jobs-survey-49percent-of-companies-considering-layoffs.html|title=Coronavirus jobs survey: 49% of companies considering layoffs, more than one-third freezing new hires|last=Barrett|first=Sully|date=2020-03-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Стимулираните чекови од 1200 долари не биле доволни пари за покривање на трошоците за изнајмување за многу Американци.<ref name="ReferenceA"/> Додека неделните проверки од 600 долари им помогнале на многу станари да останат во своите домови, другите станари имале натрупано долг за кирија и биле изложени на ризик од уништен [[Кредитен рејтинг|кредит]], несигурност во исхраната, иселување, бездомништво.<ref name=":5" /> Поради овие причини, активистите ги повикале владите да интервенираат и да обезбедат заштита, како што се [[Основен приход|универзален основен приход]], замрзнување на киријата или откажување на киријата.<ref name=":5"/><ref name=":8"/><ref name=":4"/><ref name=":9" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.thenation.com/article/activism/tenants-rent-strike-evictions/|title=It's Time to Cancel the Rent|last=Rosenthal|first=Tracy Jeanne|date=2020-05-29|work=The Nation|access-date=2020-07-12|language=en-US|issn=0027-8378}}</ref> === Цени на кириите === Од 2008 година, многу градови доживеале значителни зголемувања на цените на кириите. Во меѓувреме, работниците често бележеле стагнација или опаѓање на платите,<ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|title=As Rent Skyrockets, More Cities Look to Cap It|last=|first=|date=27 July 2015|work=Pew Trusts|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806140624/http://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|archive-date=2015-08-06|accessdate=2020-07-11}}</ref> со голем удел на раст на работните места на позиции со ниски плати кои тие плаќаат „...едвај доволно за да живеат“, според извештајот на Институцијата Брукингс за 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brookings.edu/blog/the-avenue/2020/01/08/low-unemployment-isnt-worth-much-if-the-jobs-barely-pay/|title=Low unemployment isn't worth much if the jobs barely pay|last=Bateman|first=Martha Ross and Nicole|date=2020-01-08|work=Brookings|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Работниците со минимална плата не можеле да си дозволат стан со една спална соба во 95% од окрузите во САД, според извештајот од 2020 година од Националната коалиција за домување со ниски приходи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/07/14/minimum-wage-workers-cannot-afford-rent-in-any-us-state.html|title=Minimum wage workers cannot afford rent in any U.S. state|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-07-14|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|title=Out of Reach 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715234406/https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|archive-date=2020-07-15|accessdate=}}</ref> Понатаму, ако станарите живееле во згради со сопственици на приватен капитал, тие понекогаш забележувале пад на одржувањето и поправките, растот на различните такси и деловна лежерност во иселувањето, бидејќи фирмите со приватни капитал се фокусирале на максимизирање на приносите.<ref name=":5" /> Со порастот на кризата со коронавирус, станарите очекувале да забележат пад на цените на кириите. Во некои градови, како што е Сан Франциско, се случило пад на изнајмувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abc7news.com/6288920/|title=San Francisco sees record-breaking drop in rent prices amid pandemic, according to Zumper data|last=Martichoux|first=Alix|date=2020-07-01|work=ABC7 San Francisco|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Меѓутоа, во некои градови, како што е Њујорк, цените на кириите останале главно непроменети или дури и се зголемиле. Од април до мај 2020 година, цените на кириите во Њујорк не забележале промени, но имало пораст од 0,7% во [[Менхетн|Менхетен]] и 3,7% во [[Бруклин]] од година во година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/06/18/realestate/why-rents-havent-dropped-in-new-york-city.html|title=Why Rents Haven't Dropped in New York City|last=Velsey|first=Kim|date=2020-06-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во едно интервју во јули 2020 година, адвокат на [[Legal Aid Society of New York|Друштвото за правна помош од Њујорк]] рекол: „Не видовме никакви промени... Сопствениците не даваат никакви отстапки“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marketplace.org/2020/07/02/what-will-happen-to-new-yorks-sky-high-rents/|title=What will happen to New York's sky high rents?|date=2020-07-02|work=Marketplace|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Во меѓувреме, ниту цените на домовите не забележаа значителни промени. Просечните цени на куќите се зголемија за 6,2% во однос на годишно ниво за неделата што завршува на 27 јуни, а домовите, наводно, се продавале побрзо отколку во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.realtor.com/news/trends/housing-market-rebounds/|title=Why a Pandemic, Recession, and Protests Aren't Keeping the Housing Market From Roaring Back|date=2020-07-13|work=Real Estate News and Advice {{!}} Realtor.com®|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> === Преговори со сопственикот === Станарите пријавиле дека добивале закани и известувања од сопствениците, барајќи киријата да се плаќа навреме, и покрај пандемијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/04/01/rent-strike-coronavirus-april/|title=A new rallying cry among America's working class: No one should pay rent until the coronavirus pandemic ends|last=Merle|first=Renae|date=|work=Washington Post|access-date=2020-07-11|archive-url=|archive-date=|last2=Long|first2=Heather|language=en|last3=Sullivan|first3=Patricia}}</ref> Тие објавиле тензични преговори со нивните станоиздавачи, во кои станоиздавачите одбиле да ги намалат, одложат или да се откажат од плаќањето на киријата.<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2020/05/26/862711123/rent-in-the-time-of-coronavirus|title=Rent In The Time Of Coronavirus : The Indicator from Planet Money|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Тие, исто така, пријавиле инциденти на заплашување и незаконско иселување.<ref name=":5"/><ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.clarionledger.com/story/news/2020/04/03/coronavirus-mississippi-judge-orders-landlords-restore-utilities/2946122001/|title=Mississippi judge orders landlords to restore utilities cut off during COVID-19 pandemic|work=The Clarion-Ledger|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Некои сопственици побарале од станарите да ги предадат парите што ги добиле од нивните стимулативни чекови од 1200 долари.<ref name=":16">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-04-05/coronavirus-rent-landlords-pressuring-tenants-los-angeles|title=L.A. has a coronavirus eviction ban, but landlords are finding ways to demand rent|last=|first=|date=2020-04-05|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-22}}</ref><ref name=":17">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnet.com/personal-finance/covid-rent-relief-is-ending-will-july-25-bring-a-tsunami-of-evictions/|title=COVID rent relief is ending. Will July 25 bring a 'tsunami of evictions'?|last=Smith|first=Dale|work=CNET|language=en|accessdate=2020-07-22}}</ref> Некои сопственици дале лажни информации за документите што станарите мора да ги достават доколку не можат да платат кирија.<ref name=":16" /> Во некои случаи, сопствениците, наводно, барале од станарите секс во замена за кирија, поради нивниот недостаток на приход за време на пандемијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/landlords-are-targeting-vulnerable-tenants-solicit-sex-exchange-rent-advocates-n1186416|title=Landlords are targeting vulnerable tenants to solicit sex for rent|date=17 April 2020|work=NBC News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Поради овие причини, станарите не можат нужно да зависат од нивните сопственици за помош и помош, и тие може да бидат изложени на ризик од бездомништво поради иселување.<ref name=":5" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2020/06/19/homelessness-coronavirus-covid-eviction|title=Homelessness a looming threat as states lift coronavirus eviction moratoriums|date=2020-06-19|work=America Magazine|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> === Граници на бенефиции за невработеност === ==== Проширени бенефиции за невработеност ==== Според Законот за CARES, многу невработени Американци можеа да добијат дополнителни 600 долари неделно, покрај нивните првични државни пари за невработеност. Овие придобивки обезбедиле критична форма на помош за многу станари. Оригиналните пари што би ги добиле би биле недоволни за покривање на нивните животни трошоци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/01/the-end-of-the-extra-600-weekly-unemployment-benefits-threatens-rent-payments/|title=The End Of The Extra $600 Weekly Unemployment Benefits Threatens Rent Payments|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> На пример, [[ABC News]] ја споделил приказната за една жена во Њујорк која добивала 200 долари неделно, што е под нејзиниот трошок за изнајмување, без зголемени бенефиции за невработеност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/stress-rises-unemployed-extra-600-benefit-nears-end-71844324|title=Stress rises for unemployed as extra $$600 benefit nears end|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> Сепак, проширените бенефиции за невработеност понудени според Законот за CARES истекле до 1 август 2020 година, бидејќи [[Демократска партија (САД)|демократите]] и [[Републиканска партија (САД)|републиканците]] не се согласиле за тоа како да се оди напред.<ref name=":18">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2020/08/01/politics/unemployment-benefits-expire-congress-negotiations/index.html|title=Enhanced jobless benefits expired overnight: Here's where Congress' negotiations stand|last=Clare Foran, Lauren Fox and Phil Mattingly|date=August 2020|work=CNN|accessdate=2020-08-01}}</ref> Двете партии предложиле различни решенија – Законот за ХЕРОИ (Демократи) и Актот за исцелување (републиканци) – и никакво решение не било исполнето до август.<ref name=":18" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/heroes-vs-heals-act-and-what-they-would-mean-for-housing/|title=HEROES vs HEALS Act and what they would mean for housing|date=2020-07-29|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-08-01}}</ref> Оваа ситуација ги ставила Американците на зголемен ризик од неможност да платат кирија, што резултирало со потенцијално иселување и бездомништво.<ref name=":17"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-07-16/tenants-still-keep-up-rent-payments-during-coronavirus-but-wave-of-evictions-could-loom|title=Tenants keeping up rent payments during pandemic, but wave of evictions could loom|last=|first=|date=2020-07-16|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> До август 2020 година, било објавено дека губењето на зголемените бенефиции за невработеност ја влошило ситуацијата за многу луѓе, а повикот за откажување на киријата растел во популарност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.yahoo.com/us-cancel-rent-movement-gains-013136135.html|title=In US, 'Cancel Rent' movement gains ground|work=news.yahoo.com|language=en-US|accessdate=2020-08-15}}</ref> ==== Недокументирани имигранти ==== Недокументираните имигранти и нивните семејства не можеле да добијат федерална помош. Се проценува дека околу половина од работниците имигранти без документи во Њујорк ги изгубиле своите работни места поради пандемијата. Овие работници не можеле да бараат бенефиции за невработеност, што би им помогнало да ги покријат киријата и другите сметки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecity.nyc/2020/6/21/21298436/half-of-nyc-immigrants-unemployed-because-of-pandemic|title=Half of NYC's Immigrants are Unemployed Because of the Pandemic, Report Finds|last=Aponte|first=Claudia Irizarry|date=2020-06-21|work=THE CITY|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Понатаму, Законот за CARES дозволувал само исплата на стимулативни чекови од 1.200 долари на домаќинства без недокументирани имигранти. Ова значи дека, ако граѓанинот е оженет со имигрант без документи, тој нема право да добие стимулативна проверка. Севкупно, се проценува дека 1,2 милиони Американци не можеле да добијат стимулативна проверка поради ова ограничување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/5/6/21248074/immigrant-citizen-spouse-children-coronavirus-stimulus-checks|title=US citizen spouses and children of unauthorized immigrants were shut out of stimulus relief. Now they're suing.|last=Narea|first=Nicole|date=2020-05-06|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Politics/12-million-americans-stimulus-checks-married-immigrants/story?id=70493620|title=Some 1.2 million Americans won't get stimulus checks because they're married to immigrants|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> ==== Други ограничувања ==== Луѓето кои заработуваат под одредена минимална плата, како што е утврдено со државните закони, не можеле да добиваат надоместок за невработеност. Луѓето кои веќе ги исцрпиле доделените бенефиции, поради претходни побарувања, не можеле да добијат бенефиции. Исто така, постојат специфични професии кои го отежнуваат барањето бенефиции. На пример, агентите за недвижности кои се платени на провизија можат да добиваат бенефиции само во шест држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/24/not-all-unemployed-people-get-unemployment-benefits-in-some-states-very-few-do/|title=Not all unemployed people get unemployment benefits; in some states, very few do|work=Pew Research Center|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> === Нееднаков третман на изнајмувачите === Активистите тврделе дека станбените станари не ја добиле истата заштита како сопствениците на куќи и другите групи. Како дел од Законот за CARES, сопствениците на куќи можеа да ги одложат плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]], но станарите не добиле таква заштита на федерално ниво.<ref name=":1"/> Цеа Вивер, директор на кампањата за [[Housing Justice for All|Домување правда за сите]] во [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], рекол: „Мислам дека е прилично неправедно за половина од државата што изнајмува дека не е донесена слична мерка“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|title=New York will offer mortgage relief during coronavirus pandemic. What about rents?|last=Ricciulli|first=Valeria|date=2020-03-19|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-12|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708122307/https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|url-status=dead}}</ref> Понатаму, Законот за CARES обезбедил средства за Одделот за домување и урбан развој, кој ќе се фокусира на бездомништвото и помошта за кирии, но немало такви средства наменети за оние кои се изложени на ризик од несигурност во домувањето.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/apr/17/ilhan-omar-rent-mortgage-bill-coronavirus-pandemic|title=Ilhan Omar unveils bill to cancel rent and mortgage payments amid pandemic|last=Kasakove|first=Sophie|date=2020-04-17|work=The Guardian|access-date=2020-07-12|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == Одговор == Во март 2020 година, заменик-претседателот на њујоршкиот Сенат, Мајкл Џанарис, поднел предлог-закон за сенатот S8125A, кој барал 90-дневна суспензија на киријата за секој закупец или сопственик на мал бизнис кој го изгубил својот приход или бил принуден да го затвори својот бизнис поради пандемијата.<ref>https://legislation.nysenate.gov/pdf/bills/2019/S8125A</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/03/23/queens-senator-calls-for-90-day-rent-suspension-for-residential-and-commercial-tenants-impacted-by-coronavirus/|title=Queens senator calls for 90-day rent suspension for residential and commercial tenants impacted by coronavirus|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Предлог-законот бил поддржан од претседателот на Советот Кори Џонсон, контролорот Скот Стрингер и вкупно 22 демократски државни сенатори.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nbcnewyork.com/news/coronavirus/nyc-officials-support-proposed-state-legislation-that-would-suspend-rent-payments/2357103/|title=NYC Officials Support Proposed State Legislation That Would Suspend Rent Payments|work=NBC New York|access-date=2020-07-12|language=en-US}}</ref> Во април 2020 година, конгресменката од Минесота, Илхан Омар, го вовела Законот за откажување на киријата и хипотеките. Овој акт повикал на откажување на сите плаќања за кирија и хипотека во Соединетите држави за време на кризата со [[КОВИД-19|КОВИД]]. Ќе се формирал фонд за помош за станоиздавачите и имателите на хипотеки, што ќе им помогнело да ги повратат финансиските загуби.<ref name=":7"/> Нацрт-законот бил ко-спонзориран од [[Александрија Окасио-Кортез]], [[Ајана Пресли]], [[Рашида Тлаиб]], [[Прамила Џајапал]], [[Марк Покан]], [[Вероника Ескобар]], [[Хесус „Чуј“ Гарсија]] и [[Грејс Менг]].<ref name=":7" /> До мај 2020 година, ''Њујорк Тајмс'' го нарекол „#cancelrent“ „...Нов собирен крик за станарите“ (1 мај 2020 година),<ref name=":3"/> и хаштагот станал тренд на [[Твитер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/protesters-take-to-new-york-city-streets-over-evictions/|title=Protesters take to New York City streets over evictions|date=2020-06-22|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Било објавено дека станарите во 57 згради (вкупно 2000 единици) започнале штрајкови за кирии во [[Њујорк]].<ref name=":6"/> Во јуни 2020 година, било објавено дека [[Итака|Итака, Њујорк]] планирал да стане првиот американски град што ќе го откаже плаќањето на киријата. Градот усвоил резолуција со која му дозволил на градоначалникот да го откаже долгот за кирија за станарите и сопствениците на мали бизниси за претходните три месеци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fastcompany.com/90515205/ithaca-new-york-is-the-first-u-s-city-to-say-it-will-cancel-rent-during-the-pandemic|title=Ithaca, New York, is the first U.S. city to say it will cancel rent during the pandemic|last=Peters|first=Adele|date=2020-06-10|work=Fast Company|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/ithaca-new-york-says-it-will-cancel-rent-payments/|title=Ithaca, New York says it will cancel rent payments|date=2020-06-12|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Во септември 2020 година, било објавено дека градот постигнал мал напредок во спроведувањето на откажувањето на киријата. Овој неуспех се припишувал на границите на овластувањата на градските власти, на кои им требало одобрение од [[Одделот за здравство на државата Њујорк|Одделот за здравство во Њујорк]] за да ја донесе политиката, како и на нерешените прашања што ги покренала таквата политика (како што е долгот на сопственикот).<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-09-22}}</ref> На 29 јуни, претставничката Максин Вотерс го претставила Законот за итна заштита на домовите и помош од 2020 година, кој ќе обезбедел 100 милијарди долари итна помош за станарите и сопствениците на куќи, како дел од [[Закон за ХЕРОИ|Законот за ХЕРОИ]]. Во нејзиниот говор таа објаснила: „Америка се соочуваше со криза со достапно домување пред да ја погоди оваа пандемија. Со толку многу семејства кои се борат како резултат на пандемијата, сега сме на пропаст на криза со иселување и бездомници каква што никогаш не сме виделе во нашите животи“. Предлог-законот поминал во [[Претставнички дом на САД|Претставничкиот дом]].<ref name=":15"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|title=Waters on Emergency Housing Legislation: Urgent Action Needed to Prevent Eviction Crisis|date=2020-06-29|work=Financial Services Committee|accessdate=2020-07-19|archive-date=2020-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720064919/https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/10/congressional-hearing-elevates-the-need-for-100-billion-in-rental-assistance/|title=Congressional Hearing Elevates The Need For $100 Billion In Rental Assistance|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Во јули 2020 година, членот на Собранието на Менхетен, [[Ју-Лина Ниу|Ју-лајн Ниу]] и државниот сенатор [[Јулија Салазар|Џулија Салазар]] предложиле „Закон за откажување на киријата и хипотеките од 2020 година. „Актот повикувал на укинување на киријата за станарите и укинување на хипотеките за малите сопственици. Откажувањето да се продолжи за времетраењето на вонредната состојба низ државата, плус дополнителни 90 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://therealdeal.com/2020/07/10/new-state-bill-to-cancel-rent-mortgages/|title=Manhattan Assembly Member Proposed Bill to Cancel Rent - The Real Deal|date=2020-07-10|work=The Real Deal New York|language=en-US|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.law360.com/articles/1291208/ny-bill-would-cancel-rent-mortgages-for-virus-plus-90-days|title=NY Bill Would Cancel Rent, Mortgages For Virus Plus 90 Days - Law360|work=www.law360.com|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Протести за станување]] [[Категорија:Домување во Соединетите Држави]] 36p3ef1io4j1g99dz20xin2n068080h 5591808 5591806 2026-07-14T06:18:40Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Откажи изнајмување]] на [[Откажи кирија]] 5591806 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cancelrentposternyc2020.jpg|мини|Постер „Откажи кирија“ во Чајнаун, Њујорк, јули 2020 година]] '''Откажи кирија''' е [[слоган]] и движење за правата на станарите во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], кое се залагало за откажување на плаќањата за кирија и суспензија на плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]] за време на [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на коронавирус]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/05/cancel-rent/611059/|title=Cancel Rent|last=Lowrey|first=Annie|date=2020-05-02|work=The Atlantic|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/01/why-activists-are-pushing-for-rent-forgiveness-during-the-pandemic.html|title='There will be a crisis we can't even imagine': Why activists are pushing for rent forgiveness during the coronavirus pandemic|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-01|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.righttocounselnyc.org/faq_about_cancel_rent|title=Right to Counsel NYC Coalition|work=Right to Counsel NYC Coalition|language=en|accessdate=2020-07-15}}</ref><ref name=":11">{{Наведена мрежна страница|url=https://ourhomesourhealth.org/cancel-rent-reclaim-homes|title=Cancel Rent {{!}} Our Homes Our Health|work=ourhomesourhealth.org|accessdate=2020-07-15}}</ref> Активистите и организациите, исто така, презентирале други барања, кои вклучувале откажување на трошоците поврзани со домувањето (како што се плаќањата за комунални услуги), укинување на задоцнетите такси за станбени плаќања, формирање на фонд за неволји на сопственикот, зголемување на итни станови и иселување мораториум.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cancelrent.us/demands/|title=Demands|work=cancelrent.us|accessdate=2020-07-15|archive-date=2020-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717044001/https://cancelrent.us/demands/|url-status=dead}}</ref> Движењето било поттикнато од економското влијание на пандемијата, во која масовното затворање на бизниси и отпуштањата на вработените резултирало со финансиска несигурност за многу Американци. Станарите се соочиле со низа прашања, вклучително и неможност да платат кирија, вознемирување или заплашување од сопствениците и потенцијално иселување. Оваа ситуација ги ставила станарите во ризик од оштетен [[кредитен рејтинг]], несигурност во исхраната и [[бездомништво]].<ref name=":0" /><ref name=":5">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-12}}</ref> Следствено, активисти, организации за правата на станарите и некои политичари повикале на откажување на киријата.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/local/305/2020/05/01/849108736/cancel-the-rent-movement-gains-traction-with-local-tenants-and-activists|title='Cancel The Rent' Movement Gains Traction With Local Tenants and Activists|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.wttw.com/2020/05/04/progressive-democrats-propose-bill-canceling-rent-mortgage-payments-180-days-after|title=Progressive Democrats Propose Bill Canceling Rent, Mortgage Payments for 180 Days After Pandemic Eases|work=WTTW News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref name=":3">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/05/01/nyregion/rent-strike-coronavirus.html|title=#CancelRent Is New Rallying Cry for Tenants. Landlords Are Alarmed.|last=Haag|first=Matthew|date=2020-05-01|work=The New York Times|access-date=2020-07-12|last2=Dougherty|first2=Conor|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Движењето инспирирало [[протест]]и и штрајкови за кирија во градовите како што се [[Њујорк (град)|Њујорк]],<ref name=":6" /> [[Вашингтон|Вашингтон, ДЦ]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.streetsensemedia.org/article/tenants-urge-city-council-to-cancel-rent-by-withholding-rent-payments/|title=DC tenants strike for rent cancellation|date=2020-07-14|work=www.streetsensemedia.org|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Лос Анџелес]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-05-01/coronavirus-rent-strike-eviction-squatting-landlord-los-angeles-california|title='This isn't an acceptable reality': L.A. renters hit new levels of rage under coronavirus|last=|first=|date=2020-05-01|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Сан Франциско]], [[Чикаго]] и [[Филаделфија]], во соработка со грасрутс организации.<ref name=":6">{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|title=How New York organizers are mobilizing rent strikes|last=Spivack|first=Caroline|date=2020-05-01|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-11|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708124121/https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|url-status=dead}}</ref> Исто така, станал популарен и хаштаг на социјалните мрежи (#cancelrent).<ref name=":3"/> Некои политичари вовеле законски предлози за поддршка, како што е [[Rent and Mortgage Cancellation Act|Законот за откажување на киријата и хипотеките]], воведен од претставникот [[Илхан Омар]],<ref name=":7">{{Наведена мрежна страница|url=https://omar.house.gov/media/press-releases/rep-ilhan-omar-introduces-bill-cancel-all-rent-and-mortgage-payments-during|title=Rep. Ilhan Omar Introduces Bill to Cancel All Rent and Mortgage Payments During the COVID-19 Pandemic|date=2020-04-17|work=Representative Ilhan Omar|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> и [[Emergency Housing Protections and Relief Act of 2020|Закон за итни случаи на домување и помош од 2020 година]], воведени од претставничката Максин Вотерс.<ref name=":15">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/30/house-passes-emergency-rental-assistance-and-mortgage-relief-bill.html|title=House passes bill to prevent homelessness crisis 'like we've never seen in our lifetimes'|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Локалните и државните политичари изнеле предлози, како што бил S8125A, претставен од Мајкл Џанарис.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nysenate.gov/legislation/bills/2019/s8125/amendment/a|title=NY State Senate Bill S8125A|date=2020-03-26|work=NY State Senate|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Според Амна А. Акбар во текстот за мислење на ''[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]'', движењето „откажи киријата“ стои и [[Зелен нов договор|Зелениот нов договор]] како дел од широкото, [[Левица (политика)|левичарско]] движење за „...подвижување на [[статус кво]] и прераспределете ја моќта од елитата на [[Работничка класа|работничката класа]]“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/07/11/opinion/defund-police-cancel-rent.html|title=Opinion {{!}} The Left Is Remaking the World|last=Akbar|first=Amna A.|date=2020-07-11|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Историја == === Домувањето како човеково право === За време на [[Големата депресија]], Кетрин Бауер Вурстер, млад критичар на архитектурата, тврдел дека домувањето треба да биде јавна корист и [[Човекови права|човеково право]] во ''модерното домување'' (1934). Таа напишала дека таквите промени ќе се случат само кога луѓето „ќе побараат позитивна програма за добро домување - не само за некои нејасни, хипотетички „жители на сиромашните квартови“, туку за себе и за нивните семејства“. Книгата била надвор од оптек со децении, сè додека не била повторно објавена од [[Прес на Универзитетот во Минесота|Универзитетот во Минесота]] во април 2020 година.<ref name="ReferenceA">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-18}}</ref> Во 1944 година, претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Делано Рузвелт]] предложил „Втор Закон за правата“ за време на неговиот говор за состојбата на Унијата, кој го вклучувала правото на пристојно домување. Во 1948 година, Соединетите Држави ја потпишале [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] (УДЧП), која вклучувала соодветно домување како човеково право. UDHR била необврзувачки, но правото на соодветно домување било кодифицирано во [[Меѓународен пакт за економски, социјални и културни права|Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права]] (ICESCR). Соединетите држави го потпишаа ICESCR во 1966 година, но тој не е ратификуван.<ref name=":12">{{Наведена мрежна страница|url=https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|title=Housing as a Human Right|last=Eric|first=Tars|date=|work=National Law Center on Homelessness & Poverty|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915055446/https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|archive-date=2019-09-15|accessdate=}}</ref> Во 2011 година, Соединетите Држави презеле обврски пред [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот на ОН за човекови права]] да „намалување на бездомништвото“, „зајакнување на заштитните мерки за заштита на правата“ на бездомниците и да се работи кон пристапно домување за сите луѓе.<ref name=":12"/> Во 2015 година, Соединетите Држави обезбедија поддршка за препорака за „Гаранција на правото на сите жители во земјата на соодветно домување, храна, здравје и образование, со цел да се намали сиромаштијата, која погодила околу 48 милиони луѓе во земјата.” Во октомври 2016 година, Соединетите Држави ја потпишале Новата урбана агенда, која произлегла од конференцијата на [[ОН]] Живеалиште III. Новата урбана агенда ги повикала потписниците да; „... се обврзат да промовираат национални, поднационални и локални политики за домување кои го поддржуваат прогресивното остварување на правото на соодветно домување за сите...“<ref name=":12" /> === Криза со достапни станови === Почнувајќи од раните 1980-ти, Соединетите Држави доживеале големи намалувања на програмите за достапно и јавно домување, како што е Дел 8 .<ref name=":12"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1981/10/18/realestate/us-cuts-back-and-shifts-course-on-housing-aid.html|title=U.s. Cuts Back and Shifts Course on Housing Aid|last=Shashaty|first=Andre|date=1981-10-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name=":14">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/urban-wire/proposed-cuts-public-housing-threaten-repeat-1980s-housing-crisis|title=Proposed cuts to public housing threaten a repeat of the 1980s' housing crisis|last=Popkin|first=Susan J.|date=2017-06-01|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на претседателството на [[Роналд Реган]], финансирањето на властите за домување било скратено кога се сметало дека тие работат лошо.<ref name=":14" /> Се верува дека овие намалувања на станови придонеле за небрежност, криминал и лошо управување <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/nosimplesolutions|title=No Simple Solutions: Transforming Public Housing in Chicago|date=2016-10-27|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> кои станале поврзани со јавните станови во градовите како [[Чикаго]].<ref name=":14" /> До крајот на деценијата, многу згради за јавни станови се соочиле со сериозни проблеми со безбедноста и одржувањето, како што се [[мувла]], цевки од кои истекува необработена отпадна вода, скршени,расипани [[лифт]]ови и неисправни печки за согорување.<ref name=":14" /> Овие проблеми биле документирани од Националната комисија за сериозно вознемирено јавно домување (1989), која на крајот донела 6 милијарди долари од [[Министерство за станување и урбан развој|Одделот за домување и урбан развој]] (HUD) за да ги замени загрозените згради со станови со мешани приходи.<ref name=":14" /> До 2018 година, три четвртини од анкетираните Американци верувале дека домувањето е човеково право.<ref name=":12"/> Сепак, од 2008 година, Соединетите Држави забележале нагло зголемување на трошоците за изнајмување на станови, што резултирало со криза со достапни станови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|title=A Harvard Study Finds Rental Housing Is Becoming More Unaffordable|last=Newman|first=Katelyn|date=|work=U.S. News & World Report|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131154826/https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|archive-date=2020-01-31|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.csmonitor.com/Business/2020/0131/Why-unaffordable-rental-housing-may-be-new-normal-in-the-US|title=Why unaffordable rental housing may be new normal in the US|date=2020-01-31|work=Christian Science Monitor|access-date=2020-07-18|issn=0882-7729}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|title=The U.S. has an affordable housing crisis. Here's why|last=Sisson|first=Patrick|date=2019-05-15|work=Curbed|language=en|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701200841/https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|url-status=dead}}</ref> На пример, во [[Лос Анџелес]], просечната цена за изнајмување се зголемила за 65% помеѓу 2010 и 2019 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/business/real-estate/story/2019-12-27/l-a-rent-rose-65-percent-over-the-last-decade-study-shows|title=L.A. rent rose 65% over the last decade, study shows|last=Flemming|first=Jack|date=2019-12-27|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Сан Франциско]], цените за изнајмување се зголемиле за 70% помеѓу 2010 и 2019 година, при што просечата кирија за стан чинела 3.680 долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mercurynews.com/heres-how-much-rent-has-gone-up-in-the-bay-area-since-2010|title=Here's how much rent has gone up in the Bay Area since 2010|date=2019-12-20|work=The Mercury News|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Њујорк]], цените за изнајмување се зголемиле за 31% помеѓу 2010 и 2018 година, според податоците собрани од [[Улица Лесно|StreetEasy]].<ref>{{Наведени вести|url=https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|title=These NYC neighborhoods saw rents grow the fastest since 2010|last=Plitt|first=Amy|date=2018-08-24|work=Curbed NY|access-date=2020-07-11|language=en|archive-date=2020-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712050733/https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|url-status=dead}}</ref> Во меѓувреме, многу градови забележале намалување на евтините единици за изнајмување, со вкупно намалување од 4 милиони единици помеѓу 2011 и 2018 година.<ref name=":5"/> Понатаму, федералната политика за домување често давала приоритет на сопственоста на домот пред изнајмувањето, како што е трошење приближно три пати повеќе за одбивање на камата на хипотеката отколку за ваучери за домување.<ref name=":0"/> Соединетите Американски Држави исто така имаат проблем и со бездомниците. Според извештајот од 2017 година, имало 553.742 бездомници во дадена ноќ во Соединетите држави, во споредба со 4.751 во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://theconversation.com/homelessness-how-other-countries-can-avoid-a-us-style-crisis-106010|title=Homelessness: how other countries can avoid a US-style crisis|last=Gibbons|first=Andrea|date=November 2018|work=The Conversation|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|title=The 2017 Annual Homeless Assessment Report (AHAR) to Congress|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504043220/https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|archive-date=2019-05-04|accessdate=}}</ref> Според податоците од 2019 година, стапката на бездомници е во пораст веќе три години по ред, со зголемување од 3 отсто таа година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|title=State of Homelessness: 2020 Edition|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718042822/https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|url-status=dead}}</ref> Додека бездомништвото се намалува во некои држави, забележало значителен раст во други држави, како што е [[Калифорнија]], каде што се зголемило за 16,4% во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|title=HUD No. 19-177 {{!}} HUD.gov / U.S. Department of Housing and Urban Development (HUD)|work=www.hud.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717130426/https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|archive-date=2020-07-17|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои активисти и организации, како што е [[Национална алијанса за ставање крај на бездомништвото|Националната алијанса за ставање крај на бездомништвото]], велат дека достапните станови се решение за кризата со бездомниците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/what-causes-homelessness/housing/|title=Housing|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои политичари се залагале за проширување на становите со пристапни цени. Во 2010 година, Џими Мекмилан се кандидирал за гувернер на Њујорк во рамките на партијата Rent Is To Damn High Party.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2015/07/08/breaking-the-rent-is-indeed-too-damn-high/|title=Breaking: The rent is indeed too damn high|last=Ross|first=Janell|date=|work=The Washington Post|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2015/12/10/nyregion/jimmy-mcmillan-rent-is-too-damn-high-candidate-is-retiring-from-politics.html|title=Jimmy McMillan, Rent Is Too Damn High Candidate, Is Retiring From Politics|last=Burns|first=Alexander|date=2015-12-09|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во 2019 година, претставникот Александрија Окасио-Кортез рекол дека достапното домување треба да биде „законито човеково право“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thehill.com/homenews/house/446287-ocasio-cortez-housing-should-be-legislated-as-a-human-right|title=Ocasio-Cortez: Housing should be legislated as a human right|last=Folley|first=Aris|date=2019-05-31|work=TheHill|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на демократските прелиминарни избори 2019-2020 година, кандидатите како што се Берни Сандерс и Камала Харис разговарале за правото на достапно домување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2019/06/21/734143716/2020-democrats-offer-up-affordable-housing-plans-amid-surging-prices|title=2020 Democrats Offer Up Affordable Housing Plans Amid Surging Prices|last=Fessler|first=Pam|date=21 June 2019|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> === Пандемија на коронавирус === За време на пандемијата на коронавирус, се појавило движење за „укинување на киријата“ во градовите низ Соединетите држави. Многу луѓе го изгубиле целиот свој приход, или значителен дел од нивниот приход. Како одговор, се зголемило движењето за откажување на сите плаќања за кирии за времетраењето на здравствената и економската криза.<ref name=":10"/><ref name="ReferenceA"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|title=Queens Landlord, Robin Eshaghpour, Waives Rent To Tenants During Peak Of Epidemic; "Tenants Didn't Ask For This Pandemic"|last=Robert Golomb|date=10 May 2021|publisher=The Published Reporter|accessdate=2024-06-06|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215208/https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|url-status=dead}}</ref><ref name=":13">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/05/9766253/rent-strike-may-2020-coronavirus|title=If You Can't Pay Rent This Month, You're Not Alone|last=Gontcharova|first=Natalie|work=www.refinery29.com|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> == Образложение == [[Податотека:Cancelrentnycaugust2020.jpg|мини|Постер „Откажи кирија“ во Њујорк, август 2020 година]] === Финансиска несигурност === Активистите тврдат дека многу станари биле во финансиски несигурни ситуации пред пандемијата. Економското влијание на националните исклучувања и социјалното дистанцирање ги оставило луѓето очајни.<ref name=":0"/><ref name=":8">{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/07/08/calls-to-cancel-rent-becomes-plea-to-prevent-mass-evictions-at-jackson-heights-protest/|title=Calls to cancel rent becomes plea to prevent mass evictions at Jackson Heights protest|date=8 July 2020|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Пред пандемијата на коронавирус, само 47% од Американците имале доволно средства за покривање на тримесечни трошоци.<ref name=":4">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/04/23/opinion/emergency-savings-coronavirus.html|title=Opinion {{!}} Who Has Enough Cash to Get Through the Coronavirus Crisis?|last=Quart|first=Alissa|date=2020-04-23|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|last2=Serkez|first2=Yaryna|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Двајца од пет Американци и тројца од пет изнајмувачи не можеле да платат за итен случај од 400 долари, според податоците [[Федерални резерви на САД|на Федералните резерви]].<ref name=":0" /> Во меѓувреме, голем процент од станарите биле оптоварени со киријата, при што 40,6% од жителите кои изнајмуваат трошат најмалку 35% од својот месечен приход на домаќинството за кирија и сметки за комунални услуги, според податоците од 2018 година обезбедени од [[Пописно биро на САД|Бирото за попис на Соединетите држави]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.census.gov/library/stories/2019/11/decade-after-the-recession-housing-costs-ease-for-homeowner.html|title=A Decade After the Recession, Housing Costs Ease for Homeowners|last=Bureau|first=US Census|work=The United States Census Bureau|language=EN-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Со затворањето на бизнисите и наредбите за седење дома, милиони луѓе нагло ги загубиле своите работни места. Во првите шест недели од пандемијата, 30 милиони луѓе поднеле барање за бенефиции за невработеност.<ref name=":13"/><ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/4/8/21203754/coronavirus-housing-cancel-rent-strikes|title=The coronavirus is exposing America's housing crisis|last=Kirby|first=Jen|date=2020-04-08|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Ова создало ситуација во која тие не можеле да ја платат киријата или биле изложени на ризик наскоро да не можат да плаќаат кирија.<ref name=":0"/> Некои, исто така, биле изложени на ризик од иселување или високи такси за заостанати плати кога мораториумите за иселување ќе бидат укинати во нивните држави.<ref name=":0" /> Во јуни 2020 година, [[Институт Аспен|Аспен Институтот]] објавил дека 19-23 милиони луѓе се изложени на ризик од иселување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aspeninstitute.org/blog-posts/20-million-renters-are-at-risk-of-eviction/|title=20 Million Renters Are at Risk of Eviction; Policymakers Must Act Now to Mitigate Widespread Hardship|date=2020-06-19|work=The Aspen Institute|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Врз основа на податоците од Пописот објавени на 22 јули, се предвидувало дека 12 милиони домаќинства би можеле да бидат изложени на ризик од иселување, според Статут, консултантска фирма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://indypendent.org/2020/08/a-pandemic-of-evictions-looms/|title=A Pandemic of Evictions Looms|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Во меѓувреме, невработените Американци доживеаја екстремни предизвици во наоѓањето нови работни места, бидејќи многу бизниси беа затворени, отпуштање работници или спроведено замрзнување на вработувањата.<ref name=":2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/03/30/coronavirus-jobs-survey-49percent-of-companies-considering-layoffs.html|title=Coronavirus jobs survey: 49% of companies considering layoffs, more than one-third freezing new hires|last=Barrett|first=Sully|date=2020-03-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Стимулираните чекови од 1200 долари не биле доволни пари за покривање на трошоците за изнајмување за многу Американци.<ref name="ReferenceA"/> Додека неделните проверки од 600 долари им помогнале на многу станари да останат во своите домови, другите станари имале натрупано долг за кирија и биле изложени на ризик од уништен [[Кредитен рејтинг|кредит]], несигурност во исхраната, иселување, бездомништво.<ref name=":5" /> Поради овие причини, активистите ги повикале владите да интервенираат и да обезбедат заштита, како што се [[Основен приход|универзален основен приход]], замрзнување на киријата или откажување на киријата.<ref name=":5"/><ref name=":8"/><ref name=":4"/><ref name=":9" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.thenation.com/article/activism/tenants-rent-strike-evictions/|title=It's Time to Cancel the Rent|last=Rosenthal|first=Tracy Jeanne|date=2020-05-29|work=The Nation|access-date=2020-07-12|language=en-US|issn=0027-8378}}</ref> === Цени на кириите === Од 2008 година, многу градови доживеале значителни зголемувања на цените на кириите. Во меѓувреме, работниците често бележеле стагнација или опаѓање на платите,<ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|title=As Rent Skyrockets, More Cities Look to Cap It|last=|first=|date=27 July 2015|work=Pew Trusts|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806140624/http://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|archive-date=2015-08-06|accessdate=2020-07-11}}</ref> со голем удел на раст на работните места на позиции со ниски плати кои тие плаќаат „...едвај доволно за да живеат“, според извештајот на Институцијата Брукингс за 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brookings.edu/blog/the-avenue/2020/01/08/low-unemployment-isnt-worth-much-if-the-jobs-barely-pay/|title=Low unemployment isn't worth much if the jobs barely pay|last=Bateman|first=Martha Ross and Nicole|date=2020-01-08|work=Brookings|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Работниците со минимална плата не можеле да си дозволат стан со една спална соба во 95% од окрузите во САД, според извештајот од 2020 година од Националната коалиција за домување со ниски приходи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/07/14/minimum-wage-workers-cannot-afford-rent-in-any-us-state.html|title=Minimum wage workers cannot afford rent in any U.S. state|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-07-14|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|title=Out of Reach 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715234406/https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|archive-date=2020-07-15|accessdate=}}</ref> Понатаму, ако станарите живееле во згради со сопственици на приватен капитал, тие понекогаш забележувале пад на одржувањето и поправките, растот на различните такси и деловна лежерност во иселувањето, бидејќи фирмите со приватни капитал се фокусирале на максимизирање на приносите.<ref name=":5" /> Со порастот на кризата со коронавирус, станарите очекувале да забележат пад на цените на кириите. Во некои градови, како што е Сан Франциско, се случило пад на изнајмувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abc7news.com/6288920/|title=San Francisco sees record-breaking drop in rent prices amid pandemic, according to Zumper data|last=Martichoux|first=Alix|date=2020-07-01|work=ABC7 San Francisco|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Меѓутоа, во некои градови, како што е Њујорк, цените на кириите останале главно непроменети или дури и се зголемиле. Од април до мај 2020 година, цените на кириите во Њујорк не забележале промени, но имало пораст од 0,7% во [[Менхетн|Менхетен]] и 3,7% во [[Бруклин]] од година во година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/06/18/realestate/why-rents-havent-dropped-in-new-york-city.html|title=Why Rents Haven't Dropped in New York City|last=Velsey|first=Kim|date=2020-06-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во едно интервју во јули 2020 година, адвокат на [[Legal Aid Society of New York|Друштвото за правна помош од Њујорк]] рекол: „Не видовме никакви промени... Сопствениците не даваат никакви отстапки“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marketplace.org/2020/07/02/what-will-happen-to-new-yorks-sky-high-rents/|title=What will happen to New York's sky high rents?|date=2020-07-02|work=Marketplace|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Во меѓувреме, ниту цените на домовите не забележаа значителни промени. Просечните цени на куќите се зголемија за 6,2% во однос на годишно ниво за неделата што завршува на 27 јуни, а домовите, наводно, се продавале побрзо отколку во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.realtor.com/news/trends/housing-market-rebounds/|title=Why a Pandemic, Recession, and Protests Aren't Keeping the Housing Market From Roaring Back|date=2020-07-13|work=Real Estate News and Advice {{!}} Realtor.com®|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> === Преговори со сопственикот === Станарите пријавиле дека добивале закани и известувања од сопствениците, барајќи киријата да се плаќа навреме, и покрај пандемијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/04/01/rent-strike-coronavirus-april/|title=A new rallying cry among America's working class: No one should pay rent until the coronavirus pandemic ends|last=Merle|first=Renae|date=|work=Washington Post|access-date=2020-07-11|archive-url=|archive-date=|last2=Long|first2=Heather|language=en|last3=Sullivan|first3=Patricia}}</ref> Тие објавиле тензични преговори со нивните станоиздавачи, во кои станоиздавачите одбиле да ги намалат, одложат или да се откажат од плаќањето на киријата.<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2020/05/26/862711123/rent-in-the-time-of-coronavirus|title=Rent In The Time Of Coronavirus : The Indicator from Planet Money|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Тие, исто така, пријавиле инциденти на заплашување и незаконско иселување.<ref name=":5"/><ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.clarionledger.com/story/news/2020/04/03/coronavirus-mississippi-judge-orders-landlords-restore-utilities/2946122001/|title=Mississippi judge orders landlords to restore utilities cut off during COVID-19 pandemic|work=The Clarion-Ledger|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Некои сопственици побарале од станарите да ги предадат парите што ги добиле од нивните стимулативни чекови од 1200 долари.<ref name=":16">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-04-05/coronavirus-rent-landlords-pressuring-tenants-los-angeles|title=L.A. has a coronavirus eviction ban, but landlords are finding ways to demand rent|last=|first=|date=2020-04-05|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-22}}</ref><ref name=":17">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnet.com/personal-finance/covid-rent-relief-is-ending-will-july-25-bring-a-tsunami-of-evictions/|title=COVID rent relief is ending. Will July 25 bring a 'tsunami of evictions'?|last=Smith|first=Dale|work=CNET|language=en|accessdate=2020-07-22}}</ref> Некои сопственици дале лажни информации за документите што станарите мора да ги достават доколку не можат да платат кирија.<ref name=":16" /> Во некои случаи, сопствениците, наводно, барале од станарите секс во замена за кирија, поради нивниот недостаток на приход за време на пандемијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/landlords-are-targeting-vulnerable-tenants-solicit-sex-exchange-rent-advocates-n1186416|title=Landlords are targeting vulnerable tenants to solicit sex for rent|date=17 April 2020|work=NBC News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Поради овие причини, станарите не можат нужно да зависат од нивните сопственици за помош и помош, и тие може да бидат изложени на ризик од бездомништво поради иселување.<ref name=":5" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2020/06/19/homelessness-coronavirus-covid-eviction|title=Homelessness a looming threat as states lift coronavirus eviction moratoriums|date=2020-06-19|work=America Magazine|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> === Граници на бенефиции за невработеност === ==== Проширени бенефиции за невработеност ==== Според Законот за CARES, многу невработени Американци можеа да добијат дополнителни 600 долари неделно, покрај нивните првични државни пари за невработеност. Овие придобивки обезбедиле критична форма на помош за многу станари. Оригиналните пари што би ги добиле би биле недоволни за покривање на нивните животни трошоци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/01/the-end-of-the-extra-600-weekly-unemployment-benefits-threatens-rent-payments/|title=The End Of The Extra $600 Weekly Unemployment Benefits Threatens Rent Payments|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> На пример, [[ABC News]] ја споделил приказната за една жена во Њујорк која добивала 200 долари неделно, што е под нејзиниот трошок за изнајмување, без зголемени бенефиции за невработеност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/stress-rises-unemployed-extra-600-benefit-nears-end-71844324|title=Stress rises for unemployed as extra $$600 benefit nears end|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> Сепак, проширените бенефиции за невработеност понудени според Законот за CARES истекле до 1 август 2020 година, бидејќи [[Демократска партија (САД)|демократите]] и [[Републиканска партија (САД)|републиканците]] не се согласиле за тоа како да се оди напред.<ref name=":18">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2020/08/01/politics/unemployment-benefits-expire-congress-negotiations/index.html|title=Enhanced jobless benefits expired overnight: Here's where Congress' negotiations stand|last=Clare Foran, Lauren Fox and Phil Mattingly|date=August 2020|work=CNN|accessdate=2020-08-01}}</ref> Двете партии предложиле различни решенија – Законот за ХЕРОИ (Демократи) и Актот за исцелување (републиканци) – и никакво решение не било исполнето до август.<ref name=":18" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/heroes-vs-heals-act-and-what-they-would-mean-for-housing/|title=HEROES vs HEALS Act and what they would mean for housing|date=2020-07-29|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-08-01}}</ref> Оваа ситуација ги ставила Американците на зголемен ризик од неможност да платат кирија, што резултирало со потенцијално иселување и бездомништво.<ref name=":17"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-07-16/tenants-still-keep-up-rent-payments-during-coronavirus-but-wave-of-evictions-could-loom|title=Tenants keeping up rent payments during pandemic, but wave of evictions could loom|last=|first=|date=2020-07-16|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> До август 2020 година, било објавено дека губењето на зголемените бенефиции за невработеност ја влошило ситуацијата за многу луѓе, а повикот за откажување на киријата растел во популарност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.yahoo.com/us-cancel-rent-movement-gains-013136135.html|title=In US, 'Cancel Rent' movement gains ground|work=news.yahoo.com|language=en-US|accessdate=2020-08-15}}</ref> ==== Недокументирани имигранти ==== Недокументираните имигранти и нивните семејства не можеле да добијат федерална помош. Се проценува дека околу половина од работниците имигранти без документи во Њујорк ги изгубиле своите работни места поради пандемијата. Овие работници не можеле да бараат бенефиции за невработеност, што би им помогнало да ги покријат киријата и другите сметки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecity.nyc/2020/6/21/21298436/half-of-nyc-immigrants-unemployed-because-of-pandemic|title=Half of NYC's Immigrants are Unemployed Because of the Pandemic, Report Finds|last=Aponte|first=Claudia Irizarry|date=2020-06-21|work=THE CITY|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Понатаму, Законот за CARES дозволувал само исплата на стимулативни чекови од 1.200 долари на домаќинства без недокументирани имигранти. Ова значи дека, ако граѓанинот е оженет со имигрант без документи, тој нема право да добие стимулативна проверка. Севкупно, се проценува дека 1,2 милиони Американци не можеле да добијат стимулативна проверка поради ова ограничување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/5/6/21248074/immigrant-citizen-spouse-children-coronavirus-stimulus-checks|title=US citizen spouses and children of unauthorized immigrants were shut out of stimulus relief. Now they're suing.|last=Narea|first=Nicole|date=2020-05-06|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Politics/12-million-americans-stimulus-checks-married-immigrants/story?id=70493620|title=Some 1.2 million Americans won't get stimulus checks because they're married to immigrants|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> ==== Други ограничувања ==== Луѓето кои заработуваат под одредена минимална плата, како што е утврдено со државните закони, не можеле да добиваат надоместок за невработеност. Луѓето кои веќе ги исцрпиле доделените бенефиции, поради претходни побарувања, не можеле да добијат бенефиции. Исто така, постојат специфични професии кои го отежнуваат барањето бенефиции. На пример, агентите за недвижности кои се платени на провизија можат да добиваат бенефиции само во шест држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/24/not-all-unemployed-people-get-unemployment-benefits-in-some-states-very-few-do/|title=Not all unemployed people get unemployment benefits; in some states, very few do|work=Pew Research Center|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> === Нееднаков третман на изнајмувачите === Активистите тврделе дека станбените станари не ја добиле истата заштита како сопствениците на куќи и другите групи. Како дел од Законот за CARES, сопствениците на куќи можеа да ги одложат плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]], но станарите не добиле таква заштита на федерално ниво.<ref name=":1"/> Цеа Вивер, директор на кампањата за [[Housing Justice for All|Домување правда за сите]] во [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], рекол: „Мислам дека е прилично неправедно за половина од државата што изнајмува дека не е донесена слична мерка“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|title=New York will offer mortgage relief during coronavirus pandemic. What about rents?|last=Ricciulli|first=Valeria|date=2020-03-19|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-12|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708122307/https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|url-status=dead}}</ref> Понатаму, Законот за CARES обезбедил средства за Одделот за домување и урбан развој, кој ќе се фокусира на бездомништвото и помошта за кирии, но немало такви средства наменети за оние кои се изложени на ризик од несигурност во домувањето.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/apr/17/ilhan-omar-rent-mortgage-bill-coronavirus-pandemic|title=Ilhan Omar unveils bill to cancel rent and mortgage payments amid pandemic|last=Kasakove|first=Sophie|date=2020-04-17|work=The Guardian|access-date=2020-07-12|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == Одговор == Во март 2020 година, заменик-претседателот на њујоршкиот Сенат, Мајкл Џанарис, поднел предлог-закон за сенатот S8125A, кој барал 90-дневна суспензија на киријата за секој закупец или сопственик на мал бизнис кој го изгубил својот приход или бил принуден да го затвори својот бизнис поради пандемијата.<ref>https://legislation.nysenate.gov/pdf/bills/2019/S8125A</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/03/23/queens-senator-calls-for-90-day-rent-suspension-for-residential-and-commercial-tenants-impacted-by-coronavirus/|title=Queens senator calls for 90-day rent suspension for residential and commercial tenants impacted by coronavirus|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Предлог-законот бил поддржан од претседателот на Советот Кори Џонсон, контролорот Скот Стрингер и вкупно 22 демократски државни сенатори.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nbcnewyork.com/news/coronavirus/nyc-officials-support-proposed-state-legislation-that-would-suspend-rent-payments/2357103/|title=NYC Officials Support Proposed State Legislation That Would Suspend Rent Payments|work=NBC New York|access-date=2020-07-12|language=en-US}}</ref> Во април 2020 година, конгресменката од Минесота, Илхан Омар, го вовела Законот за откажување на киријата и хипотеките. Овој акт повикал на откажување на сите плаќања за кирија и хипотека во Соединетите држави за време на кризата со [[КОВИД-19|КОВИД]]. Ќе се формирал фонд за помош за станоиздавачите и имателите на хипотеки, што ќе им помогнело да ги повратат финансиските загуби.<ref name=":7"/> Нацрт-законот бил ко-спонзориран од [[Александрија Окасио-Кортез]], [[Ајана Пресли]], [[Рашида Тлаиб]], [[Прамила Џајапал]], [[Марк Покан]], [[Вероника Ескобар]], [[Хесус „Чуј“ Гарсија]] и [[Грејс Менг]].<ref name=":7" /> До мај 2020 година, ''Њујорк Тајмс'' го нарекол „#cancelrent“ „...Нов собирен крик за станарите“ (1 мај 2020 година),<ref name=":3"/> и хаштагот станал тренд на [[Твитер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/protesters-take-to-new-york-city-streets-over-evictions/|title=Protesters take to New York City streets over evictions|date=2020-06-22|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Било објавено дека станарите во 57 згради (вкупно 2000 единици) започнале штрајкови за кирии во [[Њујорк]].<ref name=":6"/> Во јуни 2020 година, било објавено дека [[Итака|Итака, Њујорк]] планирал да стане првиот американски град што ќе го откаже плаќањето на киријата. Градот усвоил резолуција со која му дозволил на градоначалникот да го откаже долгот за кирија за станарите и сопствениците на мали бизниси за претходните три месеци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fastcompany.com/90515205/ithaca-new-york-is-the-first-u-s-city-to-say-it-will-cancel-rent-during-the-pandemic|title=Ithaca, New York, is the first U.S. city to say it will cancel rent during the pandemic|last=Peters|first=Adele|date=2020-06-10|work=Fast Company|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/ithaca-new-york-says-it-will-cancel-rent-payments/|title=Ithaca, New York says it will cancel rent payments|date=2020-06-12|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Во септември 2020 година, било објавено дека градот постигнал мал напредок во спроведувањето на откажувањето на киријата. Овој неуспех се припишувал на границите на овластувањата на градските власти, на кои им требало одобрение од [[Одделот за здравство на државата Њујорк|Одделот за здравство во Њујорк]] за да ја донесе политиката, како и на нерешените прашања што ги покренала таквата политика (како што е долгот на сопственикот).<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-09-22}}</ref> На 29 јуни, претставничката Максин Вотерс го претставила Законот за итна заштита на домовите и помош од 2020 година, кој ќе обезбедел 100 милијарди долари итна помош за станарите и сопствениците на куќи, како дел од [[Закон за ХЕРОИ|Законот за ХЕРОИ]]. Во нејзиниот говор таа објаснила: „Америка се соочуваше со криза со достапно домување пред да ја погоди оваа пандемија. Со толку многу семејства кои се борат како резултат на пандемијата, сега сме на пропаст на криза со иселување и бездомници каква што никогаш не сме виделе во нашите животи“. Предлог-законот поминал во [[Претставнички дом на САД|Претставничкиот дом]].<ref name=":15"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|title=Waters on Emergency Housing Legislation: Urgent Action Needed to Prevent Eviction Crisis|date=2020-06-29|work=Financial Services Committee|accessdate=2020-07-19|archive-date=2020-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720064919/https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/10/congressional-hearing-elevates-the-need-for-100-billion-in-rental-assistance/|title=Congressional Hearing Elevates The Need For $100 Billion In Rental Assistance|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Во јули 2020 година, членот на Собранието на Менхетен, [[Ју-Лина Ниу|Ју-лајн Ниу]] и државниот сенатор [[Јулија Салазар|Џулија Салазар]] предложиле „Закон за откажување на киријата и хипотеките од 2020 година. „Актот повикувал на укинување на киријата за станарите и укинување на хипотеките за малите сопственици. Откажувањето да се продолжи за времетраењето на вонредната состојба низ државата, плус дополнителни 90 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://therealdeal.com/2020/07/10/new-state-bill-to-cancel-rent-mortgages/|title=Manhattan Assembly Member Proposed Bill to Cancel Rent - The Real Deal|date=2020-07-10|work=The Real Deal New York|language=en-US|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.law360.com/articles/1291208/ny-bill-would-cancel-rent-mortgages-for-virus-plus-90-days|title=NY Bill Would Cancel Rent, Mortgages For Virus Plus 90 Days - Law360|work=www.law360.com|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Протести за станување]] [[Категорија:Домување во Соединетите Држави]] 36p3ef1io4j1g99dz20xin2n068080h 5591810 5591808 2026-07-14T06:19:23Z Bjankuloski06 332 5591810 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cancelrentposternyc2020.jpg|мини|Постер „Откажи кирија“ во Чајнаун, Њујорк, јули 2020 година]] '''Откажи кирија''' — ({{langx|en|Cancel rent}}) [[слоган]] и движење за правата на станарите во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], кое се залагало за откажување на плаќањата за кирија и суспензија на плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]] за време на [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на коронавирус]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/05/cancel-rent/611059/|title=Cancel Rent|last=Lowrey|first=Annie|date=2020-05-02|work=The Atlantic|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/01/why-activists-are-pushing-for-rent-forgiveness-during-the-pandemic.html|title='There will be a crisis we can't even imagine': Why activists are pushing for rent forgiveness during the coronavirus pandemic|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-01|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.righttocounselnyc.org/faq_about_cancel_rent|title=Right to Counsel NYC Coalition|work=Right to Counsel NYC Coalition|language=en|accessdate=2020-07-15}}</ref><ref name=":11">{{Наведена мрежна страница|url=https://ourhomesourhealth.org/cancel-rent-reclaim-homes|title=Cancel Rent {{!}} Our Homes Our Health|work=ourhomesourhealth.org|accessdate=2020-07-15}}</ref> Активистите и организациите, исто така, презентирале други барања, кои вклучувале откажување на трошоците поврзани со домувањето (како што се плаќањата за комунални услуги), укинување на задоцнетите такси за станбени плаќања, формирање на фонд за неволји на сопственикот, зголемување на итни станови и иселување мораториум.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cancelrent.us/demands/|title=Demands|work=cancelrent.us|accessdate=2020-07-15|archive-date=2020-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717044001/https://cancelrent.us/demands/|url-status=dead}}</ref> Движењето било поттикнато од економското влијание на пандемијата, во која масовното затворање на бизниси и отпуштањата на вработените резултирало со финансиска несигурност за многу Американци. Станарите се соочиле со низа прашања, вклучително и неможност да платат кирија, вознемирување или заплашување од сопствениците и потенцијално иселување. Оваа ситуација ги ставила станарите во ризик од оштетен [[кредитен рејтинг]], несигурност во исхраната и [[бездомништво]].<ref name=":0" /><ref name=":5">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-12}}</ref> Следствено, активисти, организации за правата на станарите и некои политичари повикале на откажување на киријата.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/local/305/2020/05/01/849108736/cancel-the-rent-movement-gains-traction-with-local-tenants-and-activists|title='Cancel The Rent' Movement Gains Traction With Local Tenants and Activists|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.wttw.com/2020/05/04/progressive-democrats-propose-bill-canceling-rent-mortgage-payments-180-days-after|title=Progressive Democrats Propose Bill Canceling Rent, Mortgage Payments for 180 Days After Pandemic Eases|work=WTTW News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref name=":3">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/05/01/nyregion/rent-strike-coronavirus.html|title=#CancelRent Is New Rallying Cry for Tenants. Landlords Are Alarmed.|last=Haag|first=Matthew|date=2020-05-01|work=The New York Times|access-date=2020-07-12|last2=Dougherty|first2=Conor|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Движењето инспирирало [[протест]]и и штрајкови за кирија во градовите како што се [[Њујорк (град)|Њујорк]],<ref name=":6" /> [[Вашингтон|Вашингтон, ДЦ]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.streetsensemedia.org/article/tenants-urge-city-council-to-cancel-rent-by-withholding-rent-payments/|title=DC tenants strike for rent cancellation|date=2020-07-14|work=www.streetsensemedia.org|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Лос Анџелес]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-05-01/coronavirus-rent-strike-eviction-squatting-landlord-los-angeles-california|title='This isn't an acceptable reality': L.A. renters hit new levels of rage under coronavirus|last=|first=|date=2020-05-01|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Сан Франциско]], [[Чикаго]] и [[Филаделфија]], во соработка со грасрутс организации.<ref name=":6">{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|title=How New York organizers are mobilizing rent strikes|last=Spivack|first=Caroline|date=2020-05-01|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-11|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708124121/https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|url-status=dead}}</ref> Исто така, станал популарен и хаштаг на социјалните мрежи (#cancelrent).<ref name=":3"/> Некои политичари вовеле законски предлози за поддршка, како што е [[Rent and Mortgage Cancellation Act|Законот за откажување на киријата и хипотеките]], воведен од претставникот [[Илхан Омар]],<ref name=":7">{{Наведена мрежна страница|url=https://omar.house.gov/media/press-releases/rep-ilhan-omar-introduces-bill-cancel-all-rent-and-mortgage-payments-during|title=Rep. Ilhan Omar Introduces Bill to Cancel All Rent and Mortgage Payments During the COVID-19 Pandemic|date=2020-04-17|work=Representative Ilhan Omar|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> и [[Emergency Housing Protections and Relief Act of 2020|Закон за итни случаи на домување и помош од 2020 година]], воведени од претставничката Максин Вотерс.<ref name=":15">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/30/house-passes-emergency-rental-assistance-and-mortgage-relief-bill.html|title=House passes bill to prevent homelessness crisis 'like we've never seen in our lifetimes'|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Локалните и државните политичари изнеле предлози, како што бил S8125A, претставен од Мајкл Џанарис.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nysenate.gov/legislation/bills/2019/s8125/amendment/a|title=NY State Senate Bill S8125A|date=2020-03-26|work=NY State Senate|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Според Амна А. Акбар во текстот за мислење на ''[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]'', движењето „откажи киријата“ стои и [[Зелен нов договор|Зелениот нов договор]] како дел од широкото, [[Левица (политика)|левичарско]] движење за „...подвижување на [[статус кво]] и прераспределете ја моќта од елитата на [[Работничка класа|работничката класа]]“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/07/11/opinion/defund-police-cancel-rent.html|title=Opinion {{!}} The Left Is Remaking the World|last=Akbar|first=Amna A.|date=2020-07-11|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Историја == === Домувањето како човеково право === За време на [[Големата депресија]], Кетрин Бауер Вурстер, млад критичар на архитектурата, тврдел дека домувањето треба да биде јавна корист и [[Човекови права|човеково право]] во ''модерното домување'' (1934). Таа напишала дека таквите промени ќе се случат само кога луѓето „ќе побараат позитивна програма за добро домување - не само за некои нејасни, хипотетички „жители на сиромашните квартови“, туку за себе и за нивните семејства“. Книгата била надвор од оптек со децении, сè додека не била повторно објавена од [[Прес на Универзитетот во Минесота|Универзитетот во Минесота]] во април 2020 година.<ref name="ReferenceA">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-18}}</ref> Во 1944 година, претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Делано Рузвелт]] предложил „Втор Закон за правата“ за време на неговиот говор за состојбата на Унијата, кој го вклучувала правото на пристојно домување. Во 1948 година, Соединетите Држави ја потпишале [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] (УДЧП), која вклучувала соодветно домување како човеково право. UDHR била необврзувачки, но правото на соодветно домување било кодифицирано во [[Меѓународен пакт за економски, социјални и културни права|Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права]] (ICESCR). Соединетите држави го потпишаа ICESCR во 1966 година, но тој не е ратификуван.<ref name=":12">{{Наведена мрежна страница|url=https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|title=Housing as a Human Right|last=Eric|first=Tars|date=|work=National Law Center on Homelessness & Poverty|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915055446/https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|archive-date=2019-09-15|accessdate=}}</ref> Во 2011 година, Соединетите Држави презеле обврски пред [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот на ОН за човекови права]] да „намалување на бездомништвото“, „зајакнување на заштитните мерки за заштита на правата“ на бездомниците и да се работи кон пристапно домување за сите луѓе.<ref name=":12"/> Во 2015 година, Соединетите Држави обезбедија поддршка за препорака за „Гаранција на правото на сите жители во земјата на соодветно домување, храна, здравје и образование, со цел да се намали сиромаштијата, која погодила околу 48 милиони луѓе во земјата.” Во октомври 2016 година, Соединетите Држави ја потпишале Новата урбана агенда, која произлегла од конференцијата на [[ОН]] Живеалиште III. Новата урбана агенда ги повикала потписниците да; „... се обврзат да промовираат национални, поднационални и локални политики за домување кои го поддржуваат прогресивното остварување на правото на соодветно домување за сите...“<ref name=":12" /> === Криза со достапни станови === Почнувајќи од раните 1980-ти, Соединетите Држави доживеале големи намалувања на програмите за достапно и јавно домување, како што е Дел 8 .<ref name=":12"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1981/10/18/realestate/us-cuts-back-and-shifts-course-on-housing-aid.html|title=U.s. Cuts Back and Shifts Course on Housing Aid|last=Shashaty|first=Andre|date=1981-10-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name=":14">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/urban-wire/proposed-cuts-public-housing-threaten-repeat-1980s-housing-crisis|title=Proposed cuts to public housing threaten a repeat of the 1980s' housing crisis|last=Popkin|first=Susan J.|date=2017-06-01|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на претседателството на [[Роналд Реган]], финансирањето на властите за домување било скратено кога се сметало дека тие работат лошо.<ref name=":14" /> Се верува дека овие намалувања на станови придонеле за небрежност, криминал и лошо управување <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/nosimplesolutions|title=No Simple Solutions: Transforming Public Housing in Chicago|date=2016-10-27|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> кои станале поврзани со јавните станови во градовите како [[Чикаго]].<ref name=":14" /> До крајот на деценијата, многу згради за јавни станови се соочиле со сериозни проблеми со безбедноста и одржувањето, како што се [[мувла]], цевки од кои истекува необработена отпадна вода, скршени,расипани [[лифт]]ови и неисправни печки за согорување.<ref name=":14" /> Овие проблеми биле документирани од Националната комисија за сериозно вознемирено јавно домување (1989), која на крајот донела 6 милијарди долари од [[Министерство за станување и урбан развој|Одделот за домување и урбан развој]] (HUD) за да ги замени загрозените згради со станови со мешани приходи.<ref name=":14" /> До 2018 година, три четвртини од анкетираните Американци верувале дека домувањето е човеково право.<ref name=":12"/> Сепак, од 2008 година, Соединетите Држави забележале нагло зголемување на трошоците за изнајмување на станови, што резултирало со криза со достапни станови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|title=A Harvard Study Finds Rental Housing Is Becoming More Unaffordable|last=Newman|first=Katelyn|date=|work=U.S. News & World Report|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131154826/https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|archive-date=2020-01-31|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.csmonitor.com/Business/2020/0131/Why-unaffordable-rental-housing-may-be-new-normal-in-the-US|title=Why unaffordable rental housing may be new normal in the US|date=2020-01-31|work=Christian Science Monitor|access-date=2020-07-18|issn=0882-7729}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|title=The U.S. has an affordable housing crisis. Here's why|last=Sisson|first=Patrick|date=2019-05-15|work=Curbed|language=en|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701200841/https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|url-status=dead}}</ref> На пример, во [[Лос Анџелес]], просечната цена за изнајмување се зголемила за 65% помеѓу 2010 и 2019 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/business/real-estate/story/2019-12-27/l-a-rent-rose-65-percent-over-the-last-decade-study-shows|title=L.A. rent rose 65% over the last decade, study shows|last=Flemming|first=Jack|date=2019-12-27|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Сан Франциско]], цените за изнајмување се зголемиле за 70% помеѓу 2010 и 2019 година, при што просечата кирија за стан чинела 3.680 долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mercurynews.com/heres-how-much-rent-has-gone-up-in-the-bay-area-since-2010|title=Here's how much rent has gone up in the Bay Area since 2010|date=2019-12-20|work=The Mercury News|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Њујорк]], цените за изнајмување се зголемиле за 31% помеѓу 2010 и 2018 година, според податоците собрани од [[Улица Лесно|StreetEasy]].<ref>{{Наведени вести|url=https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|title=These NYC neighborhoods saw rents grow the fastest since 2010|last=Plitt|first=Amy|date=2018-08-24|work=Curbed NY|access-date=2020-07-11|language=en|archive-date=2020-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712050733/https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|url-status=dead}}</ref> Во меѓувреме, многу градови забележале намалување на евтините единици за изнајмување, со вкупно намалување од 4 милиони единици помеѓу 2011 и 2018 година.<ref name=":5"/> Понатаму, федералната политика за домување често давала приоритет на сопственоста на домот пред изнајмувањето, како што е трошење приближно три пати повеќе за одбивање на камата на хипотеката отколку за ваучери за домување.<ref name=":0"/> Соединетите Американски Држави исто така имаат проблем и со бездомниците. Според извештајот од 2017 година, имало 553.742 бездомници во дадена ноќ во Соединетите држави, во споредба со 4.751 во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://theconversation.com/homelessness-how-other-countries-can-avoid-a-us-style-crisis-106010|title=Homelessness: how other countries can avoid a US-style crisis|last=Gibbons|first=Andrea|date=November 2018|work=The Conversation|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|title=The 2017 Annual Homeless Assessment Report (AHAR) to Congress|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504043220/https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|archive-date=2019-05-04|accessdate=}}</ref> Според податоците од 2019 година, стапката на бездомници е во пораст веќе три години по ред, со зголемување од 3 отсто таа година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|title=State of Homelessness: 2020 Edition|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718042822/https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|url-status=dead}}</ref> Додека бездомништвото се намалува во некои држави, забележало значителен раст во други држави, како што е [[Калифорнија]], каде што се зголемило за 16,4% во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|title=HUD No. 19-177 {{!}} HUD.gov / U.S. Department of Housing and Urban Development (HUD)|work=www.hud.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717130426/https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|archive-date=2020-07-17|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои активисти и организации, како што е [[Национална алијанса за ставање крај на бездомништвото|Националната алијанса за ставање крај на бездомништвото]], велат дека достапните станови се решение за кризата со бездомниците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/what-causes-homelessness/housing/|title=Housing|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои политичари се залагале за проширување на становите со пристапни цени. Во 2010 година, Џими Мекмилан се кандидирал за гувернер на Њујорк во рамките на партијата Rent Is To Damn High Party.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2015/07/08/breaking-the-rent-is-indeed-too-damn-high/|title=Breaking: The rent is indeed too damn high|last=Ross|first=Janell|date=|work=The Washington Post|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2015/12/10/nyregion/jimmy-mcmillan-rent-is-too-damn-high-candidate-is-retiring-from-politics.html|title=Jimmy McMillan, Rent Is Too Damn High Candidate, Is Retiring From Politics|last=Burns|first=Alexander|date=2015-12-09|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во 2019 година, претставникот Александрија Окасио-Кортез рекол дека достапното домување треба да биде „законито човеково право“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thehill.com/homenews/house/446287-ocasio-cortez-housing-should-be-legislated-as-a-human-right|title=Ocasio-Cortez: Housing should be legislated as a human right|last=Folley|first=Aris|date=2019-05-31|work=TheHill|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на демократските прелиминарни избори 2019-2020 година, кандидатите како што се Берни Сандерс и Камала Харис разговарале за правото на достапно домување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2019/06/21/734143716/2020-democrats-offer-up-affordable-housing-plans-amid-surging-prices|title=2020 Democrats Offer Up Affordable Housing Plans Amid Surging Prices|last=Fessler|first=Pam|date=21 June 2019|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> === Пандемија на коронавирус === За време на пандемијата на коронавирус, се појавило движење за „укинување на киријата“ во градовите низ Соединетите држави. Многу луѓе го изгубиле целиот свој приход, или значителен дел од нивниот приход. Како одговор, се зголемило движењето за откажување на сите плаќања за кирии за времетраењето на здравствената и економската криза.<ref name=":10"/><ref name="ReferenceA"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|title=Queens Landlord, Robin Eshaghpour, Waives Rent To Tenants During Peak Of Epidemic; "Tenants Didn't Ask For This Pandemic"|last=Robert Golomb|date=10 May 2021|publisher=The Published Reporter|accessdate=2024-06-06|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215208/https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|url-status=dead}}</ref><ref name=":13">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/05/9766253/rent-strike-may-2020-coronavirus|title=If You Can't Pay Rent This Month, You're Not Alone|last=Gontcharova|first=Natalie|work=www.refinery29.com|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> == Образложение == [[Податотека:Cancelrentnycaugust2020.jpg|мини|Постер „Откажи кирија“ во Њујорк, август 2020 година]] === Финансиска несигурност === Активистите тврдат дека многу станари биле во финансиски несигурни ситуации пред пандемијата. Економското влијание на националните исклучувања и социјалното дистанцирање ги оставило луѓето очајни.<ref name=":0"/><ref name=":8">{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/07/08/calls-to-cancel-rent-becomes-plea-to-prevent-mass-evictions-at-jackson-heights-protest/|title=Calls to cancel rent becomes plea to prevent mass evictions at Jackson Heights protest|date=8 July 2020|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Пред пандемијата на коронавирус, само 47% од Американците имале доволно средства за покривање на тримесечни трошоци.<ref name=":4">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/04/23/opinion/emergency-savings-coronavirus.html|title=Opinion {{!}} Who Has Enough Cash to Get Through the Coronavirus Crisis?|last=Quart|first=Alissa|date=2020-04-23|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|last2=Serkez|first2=Yaryna|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Двајца од пет Американци и тројца од пет изнајмувачи не можеле да платат за итен случај од 400 долари, според податоците [[Федерални резерви на САД|на Федералните резерви]].<ref name=":0" /> Во меѓувреме, голем процент од станарите биле оптоварени со киријата, при што 40,6% од жителите кои изнајмуваат трошат најмалку 35% од својот месечен приход на домаќинството за кирија и сметки за комунални услуги, според податоците од 2018 година обезбедени од [[Пописно биро на САД|Бирото за попис на Соединетите држави]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.census.gov/library/stories/2019/11/decade-after-the-recession-housing-costs-ease-for-homeowner.html|title=A Decade After the Recession, Housing Costs Ease for Homeowners|last=Bureau|first=US Census|work=The United States Census Bureau|language=EN-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Со затворањето на бизнисите и наредбите за седење дома, милиони луѓе нагло ги загубиле своите работни места. Во првите шест недели од пандемијата, 30 милиони луѓе поднеле барање за бенефиции за невработеност.<ref name=":13"/><ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/4/8/21203754/coronavirus-housing-cancel-rent-strikes|title=The coronavirus is exposing America's housing crisis|last=Kirby|first=Jen|date=2020-04-08|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Ова создало ситуација во која тие не можеле да ја платат киријата или биле изложени на ризик наскоро да не можат да плаќаат кирија.<ref name=":0"/> Некои, исто така, биле изложени на ризик од иселување или високи такси за заостанати плати кога мораториумите за иселување ќе бидат укинати во нивните држави.<ref name=":0" /> Во јуни 2020 година, [[Институт Аспен|Аспен Институтот]] објавил дека 19-23 милиони луѓе се изложени на ризик од иселување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aspeninstitute.org/blog-posts/20-million-renters-are-at-risk-of-eviction/|title=20 Million Renters Are at Risk of Eviction; Policymakers Must Act Now to Mitigate Widespread Hardship|date=2020-06-19|work=The Aspen Institute|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Врз основа на податоците од Пописот објавени на 22 јули, се предвидувало дека 12 милиони домаќинства би можеле да бидат изложени на ризик од иселување, според Статут, консултантска фирма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://indypendent.org/2020/08/a-pandemic-of-evictions-looms/|title=A Pandemic of Evictions Looms|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Во меѓувреме, невработените Американци доживеаја екстремни предизвици во наоѓањето нови работни места, бидејќи многу бизниси беа затворени, отпуштање работници или спроведено замрзнување на вработувањата.<ref name=":2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/03/30/coronavirus-jobs-survey-49percent-of-companies-considering-layoffs.html|title=Coronavirus jobs survey: 49% of companies considering layoffs, more than one-third freezing new hires|last=Barrett|first=Sully|date=2020-03-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Стимулираните чекови од 1200 долари не биле доволни пари за покривање на трошоците за изнајмување за многу Американци.<ref name="ReferenceA"/> Додека неделните проверки од 600 долари им помогнале на многу станари да останат во своите домови, другите станари имале натрупано долг за кирија и биле изложени на ризик од уништен [[Кредитен рејтинг|кредит]], несигурност во исхраната, иселување, бездомништво.<ref name=":5" /> Поради овие причини, активистите ги повикале владите да интервенираат и да обезбедат заштита, како што се [[Основен приход|универзален основен приход]], замрзнување на киријата или откажување на киријата.<ref name=":5"/><ref name=":8"/><ref name=":4"/><ref name=":9" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.thenation.com/article/activism/tenants-rent-strike-evictions/|title=It's Time to Cancel the Rent|last=Rosenthal|first=Tracy Jeanne|date=2020-05-29|work=The Nation|access-date=2020-07-12|language=en-US|issn=0027-8378}}</ref> === Цени на кириите === Од 2008 година, многу градови доживеале значителни зголемувања на цените на кириите. Во меѓувреме, работниците често бележеле стагнација или опаѓање на платите,<ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|title=As Rent Skyrockets, More Cities Look to Cap It|last=|first=|date=27 July 2015|work=Pew Trusts|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806140624/http://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|archive-date=2015-08-06|accessdate=2020-07-11}}</ref> со голем удел на раст на работните места на позиции со ниски плати кои тие плаќаат „...едвај доволно за да живеат“, според извештајот на Институцијата Брукингс за 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brookings.edu/blog/the-avenue/2020/01/08/low-unemployment-isnt-worth-much-if-the-jobs-barely-pay/|title=Low unemployment isn't worth much if the jobs barely pay|last=Bateman|first=Martha Ross and Nicole|date=2020-01-08|work=Brookings|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Работниците со минимална плата не можеле да си дозволат стан со една спална соба во 95% од окрузите во САД, според извештајот од 2020 година од Националната коалиција за домување со ниски приходи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/07/14/minimum-wage-workers-cannot-afford-rent-in-any-us-state.html|title=Minimum wage workers cannot afford rent in any U.S. state|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-07-14|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|title=Out of Reach 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715234406/https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|archive-date=2020-07-15|accessdate=}}</ref> Понатаму, ако станарите живееле во згради со сопственици на приватен капитал, тие понекогаш забележувале пад на одржувањето и поправките, растот на различните такси и деловна лежерност во иселувањето, бидејќи фирмите со приватни капитал се фокусирале на максимизирање на приносите.<ref name=":5" /> Со порастот на кризата со коронавирус, станарите очекувале да забележат пад на цените на кириите. Во некои градови, како што е Сан Франциско, се случило пад на изнајмувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abc7news.com/6288920/|title=San Francisco sees record-breaking drop in rent prices amid pandemic, according to Zumper data|last=Martichoux|first=Alix|date=2020-07-01|work=ABC7 San Francisco|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Меѓутоа, во некои градови, како што е Њујорк, цените на кириите останале главно непроменети или дури и се зголемиле. Од април до мај 2020 година, цените на кириите во Њујорк не забележале промени, но имало пораст од 0,7% во [[Менхетн|Менхетен]] и 3,7% во [[Бруклин]] од година во година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/06/18/realestate/why-rents-havent-dropped-in-new-york-city.html|title=Why Rents Haven't Dropped in New York City|last=Velsey|first=Kim|date=2020-06-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во едно интервју во јули 2020 година, адвокат на [[Legal Aid Society of New York|Друштвото за правна помош од Њујорк]] рекол: „Не видовме никакви промени... Сопствениците не даваат никакви отстапки“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marketplace.org/2020/07/02/what-will-happen-to-new-yorks-sky-high-rents/|title=What will happen to New York's sky high rents?|date=2020-07-02|work=Marketplace|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Во меѓувреме, ниту цените на домовите не забележаа значителни промени. Просечните цени на куќите се зголемија за 6,2% во однос на годишно ниво за неделата што завршува на 27 јуни, а домовите, наводно, се продавале побрзо отколку во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.realtor.com/news/trends/housing-market-rebounds/|title=Why a Pandemic, Recession, and Protests Aren't Keeping the Housing Market From Roaring Back|date=2020-07-13|work=Real Estate News and Advice {{!}} Realtor.com®|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> === Преговори со сопственикот === Станарите пријавиле дека добивале закани и известувања од сопствениците, барајќи киријата да се плаќа навреме, и покрај пандемијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/04/01/rent-strike-coronavirus-april/|title=A new rallying cry among America's working class: No one should pay rent until the coronavirus pandemic ends|last=Merle|first=Renae|date=|work=Washington Post|access-date=2020-07-11|archive-url=|archive-date=|last2=Long|first2=Heather|language=en|last3=Sullivan|first3=Patricia}}</ref> Тие објавиле тензични преговори со нивните станоиздавачи, во кои станоиздавачите одбиле да ги намалат, одложат или да се откажат од плаќањето на киријата.<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2020/05/26/862711123/rent-in-the-time-of-coronavirus|title=Rent In The Time Of Coronavirus : The Indicator from Planet Money|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Тие, исто така, пријавиле инциденти на заплашување и незаконско иселување.<ref name=":5"/><ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.clarionledger.com/story/news/2020/04/03/coronavirus-mississippi-judge-orders-landlords-restore-utilities/2946122001/|title=Mississippi judge orders landlords to restore utilities cut off during COVID-19 pandemic|work=The Clarion-Ledger|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Некои сопственици побарале од станарите да ги предадат парите што ги добиле од нивните стимулативни чекови од 1200 долари.<ref name=":16">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-04-05/coronavirus-rent-landlords-pressuring-tenants-los-angeles|title=L.A. has a coronavirus eviction ban, but landlords are finding ways to demand rent|last=|first=|date=2020-04-05|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-22}}</ref><ref name=":17">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnet.com/personal-finance/covid-rent-relief-is-ending-will-july-25-bring-a-tsunami-of-evictions/|title=COVID rent relief is ending. Will July 25 bring a 'tsunami of evictions'?|last=Smith|first=Dale|work=CNET|language=en|accessdate=2020-07-22}}</ref> Некои сопственици дале лажни информации за документите што станарите мора да ги достават доколку не можат да платат кирија.<ref name=":16" /> Во некои случаи, сопствениците, наводно, барале од станарите секс во замена за кирија, поради нивниот недостаток на приход за време на пандемијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/landlords-are-targeting-vulnerable-tenants-solicit-sex-exchange-rent-advocates-n1186416|title=Landlords are targeting vulnerable tenants to solicit sex for rent|date=17 April 2020|work=NBC News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Поради овие причини, станарите не можат нужно да зависат од нивните сопственици за помош и помош, и тие може да бидат изложени на ризик од бездомништво поради иселување.<ref name=":5" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2020/06/19/homelessness-coronavirus-covid-eviction|title=Homelessness a looming threat as states lift coronavirus eviction moratoriums|date=2020-06-19|work=America Magazine|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> === Граници на бенефиции за невработеност === ==== Проширени бенефиции за невработеност ==== Според Законот за CARES, многу невработени Американци можеа да добијат дополнителни 600 долари неделно, покрај нивните првични државни пари за невработеност. Овие придобивки обезбедиле критична форма на помош за многу станари. Оригиналните пари што би ги добиле би биле недоволни за покривање на нивните животни трошоци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/01/the-end-of-the-extra-600-weekly-unemployment-benefits-threatens-rent-payments/|title=The End Of The Extra $600 Weekly Unemployment Benefits Threatens Rent Payments|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> На пример, [[ABC News]] ја споделил приказната за една жена во Њујорк која добивала 200 долари неделно, што е под нејзиниот трошок за изнајмување, без зголемени бенефиции за невработеност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/stress-rises-unemployed-extra-600-benefit-nears-end-71844324|title=Stress rises for unemployed as extra $$600 benefit nears end|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> Сепак, проширените бенефиции за невработеност понудени според Законот за CARES истекле до 1 август 2020 година, бидејќи [[Демократска партија (САД)|демократите]] и [[Републиканска партија (САД)|републиканците]] не се согласиле за тоа како да се оди напред.<ref name=":18">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2020/08/01/politics/unemployment-benefits-expire-congress-negotiations/index.html|title=Enhanced jobless benefits expired overnight: Here's where Congress' negotiations stand|last=Clare Foran, Lauren Fox and Phil Mattingly|date=August 2020|work=CNN|accessdate=2020-08-01}}</ref> Двете партии предложиле различни решенија – Законот за ХЕРОИ (Демократи) и Актот за исцелување (републиканци) – и никакво решение не било исполнето до август.<ref name=":18" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/heroes-vs-heals-act-and-what-they-would-mean-for-housing/|title=HEROES vs HEALS Act and what they would mean for housing|date=2020-07-29|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-08-01}}</ref> Оваа ситуација ги ставила Американците на зголемен ризик од неможност да платат кирија, што резултирало со потенцијално иселување и бездомништво.<ref name=":17"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-07-16/tenants-still-keep-up-rent-payments-during-coronavirus-but-wave-of-evictions-could-loom|title=Tenants keeping up rent payments during pandemic, but wave of evictions could loom|last=|first=|date=2020-07-16|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> До август 2020 година, било објавено дека губењето на зголемените бенефиции за невработеност ја влошило ситуацијата за многу луѓе, а повикот за откажување на киријата растел во популарност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.yahoo.com/us-cancel-rent-movement-gains-013136135.html|title=In US, 'Cancel Rent' movement gains ground|work=news.yahoo.com|language=en-US|accessdate=2020-08-15}}</ref> ==== Недокументирани имигранти ==== Недокументираните имигранти и нивните семејства не можеле да добијат федерална помош. Се проценува дека околу половина од работниците имигранти без документи во Њујорк ги изгубиле своите работни места поради пандемијата. Овие работници не можеле да бараат бенефиции за невработеност, што би им помогнало да ги покријат киријата и другите сметки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecity.nyc/2020/6/21/21298436/half-of-nyc-immigrants-unemployed-because-of-pandemic|title=Half of NYC's Immigrants are Unemployed Because of the Pandemic, Report Finds|last=Aponte|first=Claudia Irizarry|date=2020-06-21|work=THE CITY|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Понатаму, Законот за CARES дозволувал само исплата на стимулативни чекови од 1.200 долари на домаќинства без недокументирани имигранти. Ова значи дека, ако граѓанинот е оженет со имигрант без документи, тој нема право да добие стимулативна проверка. Севкупно, се проценува дека 1,2 милиони Американци не можеле да добијат стимулативна проверка поради ова ограничување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/5/6/21248074/immigrant-citizen-spouse-children-coronavirus-stimulus-checks|title=US citizen spouses and children of unauthorized immigrants were shut out of stimulus relief. Now they're suing.|last=Narea|first=Nicole|date=2020-05-06|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Politics/12-million-americans-stimulus-checks-married-immigrants/story?id=70493620|title=Some 1.2 million Americans won't get stimulus checks because they're married to immigrants|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> ==== Други ограничувања ==== Луѓето кои заработуваат под одредена минимална плата, како што е утврдено со државните закони, не можеле да добиваат надоместок за невработеност. Луѓето кои веќе ги исцрпиле доделените бенефиции, поради претходни побарувања, не можеле да добијат бенефиции. Исто така, постојат специфични професии кои го отежнуваат барањето бенефиции. На пример, агентите за недвижности кои се платени на провизија можат да добиваат бенефиции само во шест држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/24/not-all-unemployed-people-get-unemployment-benefits-in-some-states-very-few-do/|title=Not all unemployed people get unemployment benefits; in some states, very few do|work=Pew Research Center|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> === Нееднаков третман на изнајмувачите === Активистите тврделе дека станбените станари не ја добиле истата заштита како сопствениците на куќи и другите групи. Како дел од Законот за CARES, сопствениците на куќи можеа да ги одложат плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]], но станарите не добиле таква заштита на федерално ниво.<ref name=":1"/> Цеа Вивер, директор на кампањата за [[Housing Justice for All|Домување правда за сите]] во [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], рекол: „Мислам дека е прилично неправедно за половина од државата што изнајмува дека не е донесена слична мерка“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|title=New York will offer mortgage relief during coronavirus pandemic. What about rents?|last=Ricciulli|first=Valeria|date=2020-03-19|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-12|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708122307/https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|url-status=dead}}</ref> Понатаму, Законот за CARES обезбедил средства за Одделот за домување и урбан развој, кој ќе се фокусира на бездомништвото и помошта за кирии, но немало такви средства наменети за оние кои се изложени на ризик од несигурност во домувањето.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/apr/17/ilhan-omar-rent-mortgage-bill-coronavirus-pandemic|title=Ilhan Omar unveils bill to cancel rent and mortgage payments amid pandemic|last=Kasakove|first=Sophie|date=2020-04-17|work=The Guardian|access-date=2020-07-12|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == Одговор == Во март 2020 година, заменик-претседателот на њујоршкиот Сенат, Мајкл Џанарис, поднел предлог-закон за сенатот S8125A, кој барал 90-дневна суспензија на киријата за секој закупец или сопственик на мал бизнис кој го изгубил својот приход или бил принуден да го затвори својот бизнис поради пандемијата.<ref>https://legislation.nysenate.gov/pdf/bills/2019/S8125A</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/03/23/queens-senator-calls-for-90-day-rent-suspension-for-residential-and-commercial-tenants-impacted-by-coronavirus/|title=Queens senator calls for 90-day rent suspension for residential and commercial tenants impacted by coronavirus|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Предлог-законот бил поддржан од претседателот на Советот Кори Џонсон, контролорот Скот Стрингер и вкупно 22 демократски државни сенатори.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nbcnewyork.com/news/coronavirus/nyc-officials-support-proposed-state-legislation-that-would-suspend-rent-payments/2357103/|title=NYC Officials Support Proposed State Legislation That Would Suspend Rent Payments|work=NBC New York|access-date=2020-07-12|language=en-US}}</ref> Во април 2020 година, конгресменката од Минесота, Илхан Омар, го вовела Законот за откажување на киријата и хипотеките. Овој акт повикал на откажување на сите плаќања за кирија и хипотека во Соединетите држави за време на кризата со [[КОВИД-19|КОВИД]]. Ќе се формирал фонд за помош за станоиздавачите и имателите на хипотеки, што ќе им помогнело да ги повратат финансиските загуби.<ref name=":7"/> Нацрт-законот бил ко-спонзориран од [[Александрија Окасио-Кортез]], [[Ајана Пресли]], [[Рашида Тлаиб]], [[Прамила Џајапал]], [[Марк Покан]], [[Вероника Ескобар]], [[Хесус „Чуј“ Гарсија]] и [[Грејс Менг]].<ref name=":7" /> До мај 2020 година, ''Њујорк Тајмс'' го нарекол „#cancelrent“ „...Нов собирен крик за станарите“ (1 мај 2020 година),<ref name=":3"/> и хаштагот станал тренд на [[Твитер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/protesters-take-to-new-york-city-streets-over-evictions/|title=Protesters take to New York City streets over evictions|date=2020-06-22|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Било објавено дека станарите во 57 згради (вкупно 2000 единици) започнале штрајкови за кирии во [[Њујорк]].<ref name=":6"/> Во јуни 2020 година, било објавено дека [[Итака|Итака, Њујорк]] планирал да стане првиот американски град што ќе го откаже плаќањето на киријата. Градот усвоил резолуција со која му дозволил на градоначалникот да го откаже долгот за кирија за станарите и сопствениците на мали бизниси за претходните три месеци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fastcompany.com/90515205/ithaca-new-york-is-the-first-u-s-city-to-say-it-will-cancel-rent-during-the-pandemic|title=Ithaca, New York, is the first U.S. city to say it will cancel rent during the pandemic|last=Peters|first=Adele|date=2020-06-10|work=Fast Company|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/ithaca-new-york-says-it-will-cancel-rent-payments/|title=Ithaca, New York says it will cancel rent payments|date=2020-06-12|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Во септември 2020 година, било објавено дека градот постигнал мал напредок во спроведувањето на откажувањето на киријата. Овој неуспех се припишувал на границите на овластувањата на градските власти, на кои им требало одобрение од [[Одделот за здравство на државата Њујорк|Одделот за здравство во Њујорк]] за да ја донесе политиката, како и на нерешените прашања што ги покренала таквата политика (како што е долгот на сопственикот).<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-09-22}}</ref> На 29 јуни, претставничката Максин Вотерс го претставила Законот за итна заштита на домовите и помош од 2020 година, кој ќе обезбедел 100 милијарди долари итна помош за станарите и сопствениците на куќи, како дел од [[Закон за ХЕРОИ|Законот за ХЕРОИ]]. Во нејзиниот говор таа објаснила: „Америка се соочуваше со криза со достапно домување пред да ја погоди оваа пандемија. Со толку многу семејства кои се борат како резултат на пандемијата, сега сме на пропаст на криза со иселување и бездомници каква што никогаш не сме виделе во нашите животи“. Предлог-законот поминал во [[Претставнички дом на САД|Претставничкиот дом]].<ref name=":15"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|title=Waters on Emergency Housing Legislation: Urgent Action Needed to Prevent Eviction Crisis|date=2020-06-29|work=Financial Services Committee|accessdate=2020-07-19|archive-date=2020-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720064919/https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/10/congressional-hearing-elevates-the-need-for-100-billion-in-rental-assistance/|title=Congressional Hearing Elevates The Need For $100 Billion In Rental Assistance|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Во јули 2020 година, членот на Собранието на Менхетен, [[Ју-Лина Ниу|Ју-лајн Ниу]] и државниот сенатор [[Јулија Салазар|Џулија Салазар]] предложиле „Закон за откажување на киријата и хипотеките од 2020 година. „Актот повикувал на укинување на киријата за станарите и укинување на хипотеките за малите сопственици. Откажувањето да се продолжи за времетраењето на вонредната состојба низ државата, плус дополнителни 90 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://therealdeal.com/2020/07/10/new-state-bill-to-cancel-rent-mortgages/|title=Manhattan Assembly Member Proposed Bill to Cancel Rent - The Real Deal|date=2020-07-10|work=The Real Deal New York|language=en-US|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.law360.com/articles/1291208/ny-bill-would-cancel-rent-mortgages-for-virus-plus-90-days|title=NY Bill Would Cancel Rent, Mortgages For Virus Plus 90 Days - Law360|work=www.law360.com|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Протести за станување]] [[Категорија:Домување во Соединетите Држави]] q0oo0ns44coi7gz5dou01y6fxlmwnlz 5591811 5591810 2026-07-14T06:19:37Z Bjankuloski06 332 5591811 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Cancelrentposternyc2020.jpg|мини|Постер „Откажи кирија“ во Чајнаун, Њујорк, јули 2020 година]] '''Откажи кирија''' ({{langx|en|Cancel rent}}) — [[слоган]] и движење за правата на станарите во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], кое се залагало за откажување на плаќањата за кирија и суспензија на плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]] за време на [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на коронавирус]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/05/cancel-rent/611059/|title=Cancel Rent|last=Lowrey|first=Annie|date=2020-05-02|work=The Atlantic|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/01/why-activists-are-pushing-for-rent-forgiveness-during-the-pandemic.html|title='There will be a crisis we can't even imagine': Why activists are pushing for rent forgiveness during the coronavirus pandemic|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-01|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref><ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.righttocounselnyc.org/faq_about_cancel_rent|title=Right to Counsel NYC Coalition|work=Right to Counsel NYC Coalition|language=en|accessdate=2020-07-15}}</ref><ref name=":11">{{Наведена мрежна страница|url=https://ourhomesourhealth.org/cancel-rent-reclaim-homes|title=Cancel Rent {{!}} Our Homes Our Health|work=ourhomesourhealth.org|accessdate=2020-07-15}}</ref> Активистите и организациите, исто така, презентирале други барања, кои вклучувале откажување на трошоците поврзани со домувањето (како што се плаќањата за комунални услуги), укинување на задоцнетите такси за станбени плаќања, формирање на фонд за неволји на сопственикот, зголемување на итни станови и иселување мораториум.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://cancelrent.us/demands/|title=Demands|work=cancelrent.us|accessdate=2020-07-15|archive-date=2020-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717044001/https://cancelrent.us/demands/|url-status=dead}}</ref> Движењето било поттикнато од економското влијание на пандемијата, во која масовното затворање на бизниси и отпуштањата на вработените резултирало со финансиска несигурност за многу Американци. Станарите се соочиле со низа прашања, вклучително и неможност да платат кирија, вознемирување или заплашување од сопствениците и потенцијално иселување. Оваа ситуација ги ставила станарите во ризик од оштетен [[кредитен рејтинг]], несигурност во исхраната и [[бездомништво]].<ref name=":0" /><ref name=":5">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-12}}</ref> Следствено, активисти, организации за правата на станарите и некои политичари повикале на откажување на киријата.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/local/305/2020/05/01/849108736/cancel-the-rent-movement-gains-traction-with-local-tenants-and-activists|title='Cancel The Rent' Movement Gains Traction With Local Tenants and Activists|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.wttw.com/2020/05/04/progressive-democrats-propose-bill-canceling-rent-mortgage-payments-180-days-after|title=Progressive Democrats Propose Bill Canceling Rent, Mortgage Payments for 180 Days After Pandemic Eases|work=WTTW News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref name=":3">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/05/01/nyregion/rent-strike-coronavirus.html|title=#CancelRent Is New Rallying Cry for Tenants. Landlords Are Alarmed.|last=Haag|first=Matthew|date=2020-05-01|work=The New York Times|access-date=2020-07-12|last2=Dougherty|first2=Conor|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Движењето инспирирало [[протест]]и и штрајкови за кирија во градовите како што се [[Њујорк (град)|Њујорк]],<ref name=":6" /> [[Вашингтон|Вашингтон, ДЦ]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.streetsensemedia.org/article/tenants-urge-city-council-to-cancel-rent-by-withholding-rent-payments/|title=DC tenants strike for rent cancellation|date=2020-07-14|work=www.streetsensemedia.org|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Лос Анџелес]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-05-01/coronavirus-rent-strike-eviction-squatting-landlord-los-angeles-california|title='This isn't an acceptable reality': L.A. renters hit new levels of rage under coronavirus|last=|first=|date=2020-05-01|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-15}}</ref> [[Сан Франциско]], [[Чикаго]] и [[Филаделфија]], во соработка со грасрутс организации.<ref name=":6">{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|title=How New York organizers are mobilizing rent strikes|last=Spivack|first=Caroline|date=2020-05-01|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-11|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708124121/https://ny.curbed.com/2020/5/1/21243843/new-york-rent-strike-renters-tenants-landlords-rights|url-status=dead}}</ref> Исто така, станал популарен и хаштаг на социјалните мрежи (#cancelrent).<ref name=":3"/> Некои политичари вовеле законски предлози за поддршка, како што е [[Rent and Mortgage Cancellation Act|Законот за откажување на киријата и хипотеките]], воведен од претставникот [[Илхан Омар]],<ref name=":7">{{Наведена мрежна страница|url=https://omar.house.gov/media/press-releases/rep-ilhan-omar-introduces-bill-cancel-all-rent-and-mortgage-payments-during|title=Rep. Ilhan Omar Introduces Bill to Cancel All Rent and Mortgage Payments During the COVID-19 Pandemic|date=2020-04-17|work=Representative Ilhan Omar|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> и [[Emergency Housing Protections and Relief Act of 2020|Закон за итни случаи на домување и помош од 2020 година]], воведени од претставничката Максин Вотерс.<ref name=":15">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/06/30/house-passes-emergency-rental-assistance-and-mortgage-relief-bill.html|title=House passes bill to prevent homelessness crisis 'like we've never seen in our lifetimes'|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-06-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Локалните и државните политичари изнеле предлози, како што бил S8125A, претставен од Мајкл Џанарис.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nysenate.gov/legislation/bills/2019/s8125/amendment/a|title=NY State Senate Bill S8125A|date=2020-03-26|work=NY State Senate|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Според Амна А. Акбар во текстот за мислење на ''[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]'', движењето „откажи киријата“ стои и [[Зелен нов договор|Зелениот нов договор]] како дел од широкото, [[Левица (политика)|левичарско]] движење за „...подвижување на [[статус кво]] и прераспределете ја моќта од елитата на [[Работничка класа|работничката класа]]“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/07/11/opinion/defund-police-cancel-rent.html|title=Opinion {{!}} The Left Is Remaking the World|last=Akbar|first=Amna A.|date=2020-07-11|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> == Историја == === Домувањето како човеково право === За време на [[Големата депресија]], Кетрин Бауер Вурстер, млад критичар на архитектурата, тврдел дека домувањето треба да биде јавна корист и [[Човекови права|човеково право]] во ''модерното домување'' (1934). Таа напишала дека таквите промени ќе се случат само кога луѓето „ќе побараат позитивна програма за добро домување - не само за некои нејасни, хипотетички „жители на сиромашните квартови“, туку за себе и за нивните семејства“. Книгата била надвор од оптек со децении, сè додека не била повторно објавена од [[Прес на Универзитетот во Минесота|Универзитетот во Минесота]] во април 2020 година.<ref name="ReferenceA">{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-07-18}}</ref> Во 1944 година, претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Делано Рузвелт]] предложил „Втор Закон за правата“ за време на неговиот говор за состојбата на Унијата, кој го вклучувала правото на пристојно домување. Во 1948 година, Соединетите Држави ја потпишале [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] (УДЧП), која вклучувала соодветно домување како човеково право. UDHR била необврзувачки, но правото на соодветно домување било кодифицирано во [[Меѓународен пакт за економски, социјални и културни права|Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права]] (ICESCR). Соединетите држави го потпишаа ICESCR во 1966 година, но тој не е ратификуван.<ref name=":12">{{Наведена мрежна страница|url=https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|title=Housing as a Human Right|last=Eric|first=Tars|date=|work=National Law Center on Homelessness & Poverty|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915055446/https://nlihc.org/sites/default/files/AG-2018/Ch01-S06_Housing-Human-Right_2018.pdf|archive-date=2019-09-15|accessdate=}}</ref> Во 2011 година, Соединетите Држави презеле обврски пред [[Совет за човекови права на Обединетите нации|Советот на ОН за човекови права]] да „намалување на бездомништвото“, „зајакнување на заштитните мерки за заштита на правата“ на бездомниците и да се работи кон пристапно домување за сите луѓе.<ref name=":12"/> Во 2015 година, Соединетите Држави обезбедија поддршка за препорака за „Гаранција на правото на сите жители во земјата на соодветно домување, храна, здравје и образование, со цел да се намали сиромаштијата, која погодила околу 48 милиони луѓе во земјата.” Во октомври 2016 година, Соединетите Држави ја потпишале Новата урбана агенда, која произлегла од конференцијата на [[ОН]] Живеалиште III. Новата урбана агенда ги повикала потписниците да; „... се обврзат да промовираат национални, поднационални и локални политики за домување кои го поддржуваат прогресивното остварување на правото на соодветно домување за сите...“<ref name=":12" /> === Криза со достапни станови === Почнувајќи од раните 1980-ти, Соединетите Држави доживеале големи намалувања на програмите за достапно и јавно домување, како што е Дел 8 .<ref name=":12"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1981/10/18/realestate/us-cuts-back-and-shifts-course-on-housing-aid.html|title=U.s. Cuts Back and Shifts Course on Housing Aid|last=Shashaty|first=Andre|date=1981-10-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name=":14">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/urban-wire/proposed-cuts-public-housing-threaten-repeat-1980s-housing-crisis|title=Proposed cuts to public housing threaten a repeat of the 1980s' housing crisis|last=Popkin|first=Susan J.|date=2017-06-01|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на претседателството на [[Роналд Реган]], финансирањето на властите за домување било скратено кога се сметало дека тие работат лошо.<ref name=":14" /> Се верува дека овие намалувања на станови придонеле за небрежност, криминал и лошо управување <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.urban.org/nosimplesolutions|title=No Simple Solutions: Transforming Public Housing in Chicago|date=2016-10-27|work=Urban Institute|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> кои станале поврзани со јавните станови во градовите како [[Чикаго]].<ref name=":14" /> До крајот на деценијата, многу згради за јавни станови се соочиле со сериозни проблеми со безбедноста и одржувањето, како што се [[мувла]], цевки од кои истекува необработена отпадна вода, скршени,расипани [[лифт]]ови и неисправни печки за согорување.<ref name=":14" /> Овие проблеми биле документирани од Националната комисија за сериозно вознемирено јавно домување (1989), која на крајот донела 6 милијарди долари од [[Министерство за станување и урбан развој|Одделот за домување и урбан развој]] (HUD) за да ги замени загрозените згради со станови со мешани приходи.<ref name=":14" /> До 2018 година, три четвртини од анкетираните Американци верувале дека домувањето е човеково право.<ref name=":12"/> Сепак, од 2008 година, Соединетите Држави забележале нагло зголемување на трошоците за изнајмување на станови, што резултирало со криза со достапни станови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|title=A Harvard Study Finds Rental Housing Is Becoming More Unaffordable|last=Newman|first=Katelyn|date=|work=U.S. News & World Report|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131154826/https://www.usnews.com/news/cities/articles/2020-01-31/harvard-study-finds-rental-housing-is-becoming-more-unaffordable|archive-date=2020-01-31|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.csmonitor.com/Business/2020/0131/Why-unaffordable-rental-housing-may-be-new-normal-in-the-US|title=Why unaffordable rental housing may be new normal in the US|date=2020-01-31|work=Christian Science Monitor|access-date=2020-07-18|issn=0882-7729}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|title=The U.S. has an affordable housing crisis. Here's why|last=Sisson|first=Patrick|date=2019-05-15|work=Curbed|language=en|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701200841/https://www.curbed.com/2019/5/15/18617763/affordable-housing-policy-rent-real-estate-apartment|url-status=dead}}</ref> На пример, во [[Лос Анџелес]], просечната цена за изнајмување се зголемила за 65% помеѓу 2010 и 2019 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/business/real-estate/story/2019-12-27/l-a-rent-rose-65-percent-over-the-last-decade-study-shows|title=L.A. rent rose 65% over the last decade, study shows|last=Flemming|first=Jack|date=2019-12-27|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Сан Франциско]], цените за изнајмување се зголемиле за 70% помеѓу 2010 и 2019 година, при што просечата кирија за стан чинела 3.680 долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mercurynews.com/heres-how-much-rent-has-gone-up-in-the-bay-area-since-2010|title=Here's how much rent has gone up in the Bay Area since 2010|date=2019-12-20|work=The Mercury News|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> Во [[Њујорк]], цените за изнајмување се зголемиле за 31% помеѓу 2010 и 2018 година, според податоците собрани од [[Улица Лесно|StreetEasy]].<ref>{{Наведени вести|url=https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|title=These NYC neighborhoods saw rents grow the fastest since 2010|last=Plitt|first=Amy|date=2018-08-24|work=Curbed NY|access-date=2020-07-11|language=en|archive-date=2020-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712050733/https://ny.curbed.com/2018/8/24/17779036/nyc-gentrification-rent-increases-streeteasy-housing-report|url-status=dead}}</ref> Во меѓувреме, многу градови забележале намалување на евтините единици за изнајмување, со вкупно намалување од 4 милиони единици помеѓу 2011 и 2018 година.<ref name=":5"/> Понатаму, федералната политика за домување често давала приоритет на сопственоста на домот пред изнајмувањето, како што е трошење приближно три пати повеќе за одбивање на камата на хипотеката отколку за ваучери за домување.<ref name=":0"/> Соединетите Американски Држави исто така имаат проблем и со бездомниците. Според извештајот од 2017 година, имало 553.742 бездомници во дадена ноќ во Соединетите држави, во споредба со 4.751 во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://theconversation.com/homelessness-how-other-countries-can-avoid-a-us-style-crisis-106010|title=Homelessness: how other countries can avoid a US-style crisis|last=Gibbons|first=Andrea|date=November 2018|work=The Conversation|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|title=The 2017 Annual Homeless Assessment Report (AHAR) to Congress|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504043220/https://files.hudexchange.info/resources/documents/2017-AHAR-Part-1.pdf|archive-date=2019-05-04|accessdate=}}</ref> Според податоците од 2019 година, стапката на бездомници е во пораст веќе три години по ред, со зголемување од 3 отсто таа година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|title=State of Homelessness: 2020 Edition|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18|archive-date=2020-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718042822/https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/homelessness-statistics/state-of-homelessness-2020/|url-status=dead}}</ref> Додека бездомништвото се намалува во некои држави, забележало значителен раст во други држави, како што е [[Калифорнија]], каде што се зголемило за 16,4% во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|title=HUD No. 19-177 {{!}} HUD.gov / U.S. Department of Housing and Urban Development (HUD)|work=www.hud.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717130426/https://www.hud.gov/press/press_releases_media_advisories/HUD_No_19_177|archive-date=2020-07-17|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои активисти и организации, како што е [[Национална алијанса за ставање крај на бездомништвото|Националната алијанса за ставање крај на бездомништвото]], велат дека достапните станови се решение за кризата со бездомниците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://endhomelessness.org/homelessness-in-america/what-causes-homelessness/housing/|title=Housing|work=National Alliance to End Homelessness|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Некои политичари се залагале за проширување на становите со пристапни цени. Во 2010 година, Џими Мекмилан се кандидирал за гувернер на Њујорк во рамките на партијата Rent Is To Damn High Party.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2015/07/08/breaking-the-rent-is-indeed-too-damn-high/|title=Breaking: The rent is indeed too damn high|last=Ross|first=Janell|date=|work=The Washington Post|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2015/12/10/nyregion/jimmy-mcmillan-rent-is-too-damn-high-candidate-is-retiring-from-politics.html|title=Jimmy McMillan, Rent Is Too Damn High Candidate, Is Retiring From Politics|last=Burns|first=Alexander|date=2015-12-09|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во 2019 година, претставникот Александрија Окасио-Кортез рекол дека достапното домување треба да биде „законито човеково право“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://thehill.com/homenews/house/446287-ocasio-cortez-housing-should-be-legislated-as-a-human-right|title=Ocasio-Cortez: Housing should be legislated as a human right|last=Folley|first=Aris|date=2019-05-31|work=TheHill|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> За време на демократските прелиминарни избори 2019-2020 година, кандидатите како што се Берни Сандерс и Камала Харис разговарале за правото на достапно домување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2019/06/21/734143716/2020-democrats-offer-up-affordable-housing-plans-amid-surging-prices|title=2020 Democrats Offer Up Affordable Housing Plans Amid Surging Prices|last=Fessler|first=Pam|date=21 June 2019|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> === Пандемија на коронавирус === За време на пандемијата на коронавирус, се појавило движење за „укинување на киријата“ во градовите низ Соединетите држави. Многу луѓе го изгубиле целиот свој приход, или значителен дел од нивниот приход. Како одговор, се зголемило движењето за откажување на сите плаќања за кирии за времетраењето на здравствената и економската криза.<ref name=":10"/><ref name="ReferenceA"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|title=Queens Landlord, Robin Eshaghpour, Waives Rent To Tenants During Peak Of Epidemic; "Tenants Didn't Ask For This Pandemic"|last=Robert Golomb|date=10 May 2021|publisher=The Published Reporter|accessdate=2024-06-06|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215208/https://www.publishedreporter.com/2021/05/10/queens-landlord-robin-eshaghpour-waives-rent-to-tenants-during-peak-of-epidemic-tenants-didnt-ask-for-this-pandemic/|url-status=dead}}</ref><ref name=":13">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/05/9766253/rent-strike-may-2020-coronavirus|title=If You Can't Pay Rent This Month, You're Not Alone|last=Gontcharova|first=Natalie|work=www.refinery29.com|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> == Образложение == [[Податотека:Cancelrentnycaugust2020.jpg|мини|Постер „Откажи кирија“ во Њујорк, август 2020 година]] === Финансиска несигурност === Активистите тврдат дека многу станари биле во финансиски несигурни ситуации пред пандемијата. Економското влијание на националните исклучувања и социјалното дистанцирање ги оставило луѓето очајни.<ref name=":0"/><ref name=":8">{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/07/08/calls-to-cancel-rent-becomes-plea-to-prevent-mass-evictions-at-jackson-heights-protest/|title=Calls to cancel rent becomes plea to prevent mass evictions at Jackson Heights protest|date=8 July 2020|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Пред пандемијата на коронавирус, само 47% од Американците имале доволно средства за покривање на тримесечни трошоци.<ref name=":4">{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/04/23/opinion/emergency-savings-coronavirus.html|title=Opinion {{!}} Who Has Enough Cash to Get Through the Coronavirus Crisis?|last=Quart|first=Alissa|date=2020-04-23|work=The New York Times|access-date=2020-07-11|last2=Serkez|first2=Yaryna|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Двајца од пет Американци и тројца од пет изнајмувачи не можеле да платат за итен случај од 400 долари, според податоците [[Федерални резерви на САД|на Федералните резерви]].<ref name=":0" /> Во меѓувреме, голем процент од станарите биле оптоварени со киријата, при што 40,6% од жителите кои изнајмуваат трошат најмалку 35% од својот месечен приход на домаќинството за кирија и сметки за комунални услуги, според податоците од 2018 година обезбедени од [[Пописно биро на САД|Бирото за попис на Соединетите држави]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.census.gov/library/stories/2019/11/decade-after-the-recession-housing-costs-ease-for-homeowner.html|title=A Decade After the Recession, Housing Costs Ease for Homeowners|last=Bureau|first=US Census|work=The United States Census Bureau|language=EN-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Со затворањето на бизнисите и наредбите за седење дома, милиони луѓе нагло ги загубиле своите работни места. Во првите шест недели од пандемијата, 30 милиони луѓе поднеле барање за бенефиции за невработеност.<ref name=":13"/><ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/4/8/21203754/coronavirus-housing-cancel-rent-strikes|title=The coronavirus is exposing America's housing crisis|last=Kirby|first=Jen|date=2020-04-08|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Ова создало ситуација во која тие не можеле да ја платат киријата или биле изложени на ризик наскоро да не можат да плаќаат кирија.<ref name=":0"/> Некои, исто така, биле изложени на ризик од иселување или високи такси за заостанати плати кога мораториумите за иселување ќе бидат укинати во нивните држави.<ref name=":0" /> Во јуни 2020 година, [[Институт Аспен|Аспен Институтот]] објавил дека 19-23 милиони луѓе се изложени на ризик од иселување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aspeninstitute.org/blog-posts/20-million-renters-are-at-risk-of-eviction/|title=20 Million Renters Are at Risk of Eviction; Policymakers Must Act Now to Mitigate Widespread Hardship|date=2020-06-19|work=The Aspen Institute|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Врз основа на податоците од Пописот објавени на 22 јули, се предвидувало дека 12 милиони домаќинства би можеле да бидат изложени на ризик од иселување, според Статут, консултантска фирма.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://indypendent.org/2020/08/a-pandemic-of-evictions-looms/|title=A Pandemic of Evictions Looms|language=en-US|accessdate=2020-08-07}}</ref> Во меѓувреме, невработените Американци доживеаја екстремни предизвици во наоѓањето нови работни места, бидејќи многу бизниси беа затворени, отпуштање работници или спроведено замрзнување на вработувањата.<ref name=":2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/03/30/coronavirus-jobs-survey-49percent-of-companies-considering-layoffs.html|title=Coronavirus jobs survey: 49% of companies considering layoffs, more than one-third freezing new hires|last=Barrett|first=Sully|date=2020-03-30|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Стимулираните чекови од 1200 долари не биле доволни пари за покривање на трошоците за изнајмување за многу Американци.<ref name="ReferenceA"/> Додека неделните проверки од 600 долари им помогнале на многу станари да останат во своите домови, другите станари имале натрупано долг за кирија и биле изложени на ризик од уништен [[Кредитен рејтинг|кредит]], несигурност во исхраната, иселување, бездомништво.<ref name=":5" /> Поради овие причини, активистите ги повикале владите да интервенираат и да обезбедат заштита, како што се [[Основен приход|универзален основен приход]], замрзнување на киријата или откажување на киријата.<ref name=":5"/><ref name=":8"/><ref name=":4"/><ref name=":9" /><ref>{{Наведени вести|url=https://www.thenation.com/article/activism/tenants-rent-strike-evictions/|title=It's Time to Cancel the Rent|last=Rosenthal|first=Tracy Jeanne|date=2020-05-29|work=The Nation|access-date=2020-07-12|language=en-US|issn=0027-8378}}</ref> === Цени на кириите === Од 2008 година, многу градови доживеале значителни зголемувања на цените на кириите. Во меѓувреме, работниците често бележеле стагнација или опаѓање на платите,<ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|title=As Rent Skyrockets, More Cities Look to Cap It|last=|first=|date=27 July 2015|work=Pew Trusts|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806140624/http://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2015/07/27/as-rent-skyrockets-more-cities-look-to-cap-it|archive-date=2015-08-06|accessdate=2020-07-11}}</ref> со голем удел на раст на работните места на позиции со ниски плати кои тие плаќаат „...едвај доволно за да живеат“, според извештајот на Институцијата Брукингс за 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brookings.edu/blog/the-avenue/2020/01/08/low-unemployment-isnt-worth-much-if-the-jobs-barely-pay/|title=Low unemployment isn't worth much if the jobs barely pay|last=Bateman|first=Martha Ross and Nicole|date=2020-01-08|work=Brookings|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Работниците со минимална плата не можеле да си дозволат стан со една спална соба во 95% од окрузите во САД, според извештајот од 2020 година од Националната коалиција за домување со ниски приходи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnbc.com/2020/07/14/minimum-wage-workers-cannot-afford-rent-in-any-us-state.html|title=Minimum wage workers cannot afford rent in any U.S. state|last=Adamczyk|first=Alicia|date=2020-07-14|work=CNBC|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|title=Out of Reach 2020|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715234406/https://reports.nlihc.org/sites/default/files/oor/OOR_BOOK_2020.pdf|archive-date=2020-07-15|accessdate=}}</ref> Понатаму, ако станарите живееле во згради со сопственици на приватен капитал, тие понекогаш забележувале пад на одржувањето и поправките, растот на различните такси и деловна лежерност во иселувањето, бидејќи фирмите со приватни капитал се фокусирале на максимизирање на приносите.<ref name=":5" /> Со порастот на кризата со коронавирус, станарите очекувале да забележат пад на цените на кириите. Во некои градови, како што е Сан Франциско, се случило пад на изнајмувањето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abc7news.com/6288920/|title=San Francisco sees record-breaking drop in rent prices amid pandemic, according to Zumper data|last=Martichoux|first=Alix|date=2020-07-01|work=ABC7 San Francisco|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Меѓутоа, во некои градови, како што е Њујорк, цените на кириите останале главно непроменети или дури и се зголемиле. Од април до мај 2020 година, цените на кириите во Њујорк не забележале промени, но имало пораст од 0,7% во [[Менхетн|Менхетен]] и 3,7% во [[Бруклин]] од година во година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2020/06/18/realestate/why-rents-havent-dropped-in-new-york-city.html|title=Why Rents Haven't Dropped in New York City|last=Velsey|first=Kim|date=2020-06-18|work=The New York Times|access-date=2020-07-18|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во едно интервју во јули 2020 година, адвокат на [[Legal Aid Society of New York|Друштвото за правна помош од Њујорк]] рекол: „Не видовме никакви промени... Сопствениците не даваат никакви отстапки“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marketplace.org/2020/07/02/what-will-happen-to-new-yorks-sky-high-rents/|title=What will happen to New York's sky high rents?|date=2020-07-02|work=Marketplace|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> Во меѓувреме, ниту цените на домовите не забележаа значителни промени. Просечните цени на куќите се зголемија за 6,2% во однос на годишно ниво за неделата што завршува на 27 јуни, а домовите, наводно, се продавале побрзо отколку во 2019 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.realtor.com/news/trends/housing-market-rebounds/|title=Why a Pandemic, Recession, and Protests Aren't Keeping the Housing Market From Roaring Back|date=2020-07-13|work=Real Estate News and Advice {{!}} Realtor.com®|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> === Преговори со сопственикот === Станарите пријавиле дека добивале закани и известувања од сопствениците, барајќи киријата да се плаќа навреме, и покрај пандемијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/04/01/rent-strike-coronavirus-april/|title=A new rallying cry among America's working class: No one should pay rent until the coronavirus pandemic ends|last=Merle|first=Renae|date=|work=Washington Post|access-date=2020-07-11|archive-url=|archive-date=|last2=Long|first2=Heather|language=en|last3=Sullivan|first3=Patricia}}</ref> Тие објавиле тензични преговори со нивните станоиздавачи, во кои станоиздавачите одбиле да ги намалат, одложат или да се откажат од плаќањето на киријата.<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2020/05/26/862711123/rent-in-the-time-of-coronavirus|title=Rent In The Time Of Coronavirus : The Indicator from Planet Money|work=NPR.org|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Тие, исто така, пријавиле инциденти на заплашување и незаконско иселување.<ref name=":5"/><ref name=":5"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.clarionledger.com/story/news/2020/04/03/coronavirus-mississippi-judge-orders-landlords-restore-utilities/2946122001/|title=Mississippi judge orders landlords to restore utilities cut off during COVID-19 pandemic|work=The Clarion-Ledger|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Некои сопственици побарале од станарите да ги предадат парите што ги добиле од нивните стимулативни чекови од 1200 долари.<ref name=":16">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-04-05/coronavirus-rent-landlords-pressuring-tenants-los-angeles|title=L.A. has a coronavirus eviction ban, but landlords are finding ways to demand rent|last=|first=|date=2020-04-05|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-22}}</ref><ref name=":17">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnet.com/personal-finance/covid-rent-relief-is-ending-will-july-25-bring-a-tsunami-of-evictions/|title=COVID rent relief is ending. Will July 25 bring a 'tsunami of evictions'?|last=Smith|first=Dale|work=CNET|language=en|accessdate=2020-07-22}}</ref> Некои сопственици дале лажни информации за документите што станарите мора да ги достават доколку не можат да платат кирија.<ref name=":16" /> Во некои случаи, сопствениците, наводно, барале од станарите секс во замена за кирија, поради нивниот недостаток на приход за време на пандемијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/landlords-are-targeting-vulnerable-tenants-solicit-sex-exchange-rent-advocates-n1186416|title=Landlords are targeting vulnerable tenants to solicit sex for rent|date=17 April 2020|work=NBC News|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> Поради овие причини, станарите не можат нужно да зависат од нивните сопственици за помош и помош, и тие може да бидат изложени на ризик од бездомништво поради иселување.<ref name=":5" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2020/06/19/homelessness-coronavirus-covid-eviction|title=Homelessness a looming threat as states lift coronavirus eviction moratoriums|date=2020-06-19|work=America Magazine|language=en|accessdate=2020-07-12}}</ref> === Граници на бенефиции за невработеност === ==== Проширени бенефиции за невработеност ==== Според Законот за CARES, многу невработени Американци можеа да добијат дополнителни 600 долари неделно, покрај нивните првични државни пари за невработеност. Овие придобивки обезбедиле критична форма на помош за многу станари. Оригиналните пари што би ги добиле би биле недоволни за покривање на нивните животни трошоци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/01/the-end-of-the-extra-600-weekly-unemployment-benefits-threatens-rent-payments/|title=The End Of The Extra $600 Weekly Unemployment Benefits Threatens Rent Payments|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> На пример, [[ABC News]] ја споделил приказната за една жена во Њујорк која добивала 200 долари неделно, што е под нејзиниот трошок за изнајмување, без зголемени бенефиции за невработеност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/stress-rises-unemployed-extra-600-benefit-nears-end-71844324|title=Stress rises for unemployed as extra $$600 benefit nears end|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> Сепак, проширените бенефиции за невработеност понудени според Законот за CARES истекле до 1 август 2020 година, бидејќи [[Демократска партија (САД)|демократите]] и [[Републиканска партија (САД)|републиканците]] не се согласиле за тоа како да се оди напред.<ref name=":18">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2020/08/01/politics/unemployment-benefits-expire-congress-negotiations/index.html|title=Enhanced jobless benefits expired overnight: Here's where Congress' negotiations stand|last=Clare Foran, Lauren Fox and Phil Mattingly|date=August 2020|work=CNN|accessdate=2020-08-01}}</ref> Двете партии предложиле различни решенија – Законот за ХЕРОИ (Демократи) и Актот за исцелување (републиканци) – и никакво решение не било исполнето до август.<ref name=":18" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/heroes-vs-heals-act-and-what-they-would-mean-for-housing/|title=HEROES vs HEALS Act and what they would mean for housing|date=2020-07-29|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-08-01}}</ref> Оваа ситуација ги ставила Американците на зголемен ризик од неможност да платат кирија, што резултирало со потенцијално иселување и бездомништво.<ref name=":17"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/homeless-housing/story/2020-07-16/tenants-still-keep-up-rent-payments-during-coronavirus-but-wave-of-evictions-could-loom|title=Tenants keeping up rent payments during pandemic, but wave of evictions could loom|last=|first=|date=2020-07-16|work=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2020-07-18}}</ref> До август 2020 година, било објавено дека губењето на зголемените бенефиции за невработеност ја влошило ситуацијата за многу луѓе, а повикот за откажување на киријата растел во популарност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.yahoo.com/us-cancel-rent-movement-gains-013136135.html|title=In US, 'Cancel Rent' movement gains ground|work=news.yahoo.com|language=en-US|accessdate=2020-08-15}}</ref> ==== Недокументирани имигранти ==== Недокументираните имигранти и нивните семејства не можеле да добијат федерална помош. Се проценува дека околу половина од работниците имигранти без документи во Њујорк ги изгубиле своите работни места поради пандемијата. Овие работници не можеле да бараат бенефиции за невработеност, што би им помогнало да ги покријат киријата и другите сметки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecity.nyc/2020/6/21/21298436/half-of-nyc-immigrants-unemployed-because-of-pandemic|title=Half of NYC's Immigrants are Unemployed Because of the Pandemic, Report Finds|last=Aponte|first=Claudia Irizarry|date=2020-06-21|work=THE CITY|language=en|accessdate=2020-07-11}}</ref> Понатаму, Законот за CARES дозволувал само исплата на стимулативни чекови од 1.200 долари на домаќинства без недокументирани имигранти. Ова значи дека, ако граѓанинот е оженет со имигрант без документи, тој нема право да добие стимулативна проверка. Севкупно, се проценува дека 1,2 милиони Американци не можеле да добијат стимулативна проверка поради ова ограничување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vox.com/2020/5/6/21248074/immigrant-citizen-spouse-children-coronavirus-stimulus-checks|title=US citizen spouses and children of unauthorized immigrants were shut out of stimulus relief. Now they're suing.|last=Narea|first=Nicole|date=2020-05-06|work=Vox|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Politics/12-million-americans-stimulus-checks-married-immigrants/story?id=70493620|title=Some 1.2 million Americans won't get stimulus checks because they're married to immigrants|work=ABC News|language=en|accessdate=2020-07-18}}</ref> ==== Други ограничувања ==== Луѓето кои заработуваат под одредена минимална плата, како што е утврдено со државните закони, не можеле да добиваат надоместок за невработеност. Луѓето кои веќе ги исцрпиле доделените бенефиции, поради претходни побарувања, не можеле да добијат бенефиции. Исто така, постојат специфични професии кои го отежнуваат барањето бенефиции. На пример, агентите за недвижности кои се платени на провизија можат да добиваат бенефиции само во шест држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/24/not-all-unemployed-people-get-unemployment-benefits-in-some-states-very-few-do/|title=Not all unemployed people get unemployment benefits; in some states, very few do|work=Pew Research Center|language=en-US|accessdate=2020-07-11}}</ref> === Нееднаков третман на изнајмувачите === Активистите тврделе дека станбените станари не ја добиле истата заштита како сопствениците на куќи и другите групи. Како дел од Законот за CARES, сопствениците на куќи можеа да ги одложат плаќањата [[Комерцијален хипотекарен кредит|за хипотека]], но станарите не добиле таква заштита на федерално ниво.<ref name=":1"/> Цеа Вивер, директор на кампањата за [[Housing Justice for All|Домување правда за сите]] во [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], рекол: „Мислам дека е прилично неправедно за половина од државата што изнајмува дека не е донесена слична мерка“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|title=New York will offer mortgage relief during coronavirus pandemic. What about rents?|last=Ricciulli|first=Valeria|date=2020-03-19|work=Curbed NY|language=en|accessdate=2020-07-12|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708122307/https://ny.curbed.com/2020/3/19/21186773/coronavirus-nyc-rent-freeze-mortgage-payments|url-status=dead}}</ref> Понатаму, Законот за CARES обезбедил средства за Одделот за домување и урбан развој, кој ќе се фокусира на бездомништвото и помошта за кирии, но немало такви средства наменети за оние кои се изложени на ризик од несигурност во домувањето.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/apr/17/ilhan-omar-rent-mortgage-bill-coronavirus-pandemic|title=Ilhan Omar unveils bill to cancel rent and mortgage payments amid pandemic|last=Kasakove|first=Sophie|date=2020-04-17|work=The Guardian|access-date=2020-07-12|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == Одговор == Во март 2020 година, заменик-претседателот на њујоршкиот Сенат, Мајкл Џанарис, поднел предлог-закон за сенатот S8125A, кој барал 90-дневна суспензија на киријата за секој закупец или сопственик на мал бизнис кој го изгубил својот приход или бил принуден да го затвори својот бизнис поради пандемијата.<ref>https://legislation.nysenate.gov/pdf/bills/2019/S8125A</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qns.com/story/2020/03/23/queens-senator-calls-for-90-day-rent-suspension-for-residential-and-commercial-tenants-impacted-by-coronavirus/|title=Queens senator calls for 90-day rent suspension for residential and commercial tenants impacted by coronavirus|work=QNS.com|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Предлог-законот бил поддржан од претседателот на Советот Кори Џонсон, контролорот Скот Стрингер и вкупно 22 демократски државни сенатори.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nbcnewyork.com/news/coronavirus/nyc-officials-support-proposed-state-legislation-that-would-suspend-rent-payments/2357103/|title=NYC Officials Support Proposed State Legislation That Would Suspend Rent Payments|work=NBC New York|access-date=2020-07-12|language=en-US}}</ref> Во април 2020 година, конгресменката од Минесота, Илхан Омар, го вовела Законот за откажување на киријата и хипотеките. Овој акт повикал на откажување на сите плаќања за кирија и хипотека во Соединетите држави за време на кризата со [[КОВИД-19|КОВИД]]. Ќе се формирал фонд за помош за станоиздавачите и имателите на хипотеки, што ќе им помогнело да ги повратат финансиските загуби.<ref name=":7"/> Нацрт-законот бил ко-спонзориран од [[Александрија Окасио-Кортез]], [[Ајана Пресли]], [[Рашида Тлаиб]], [[Прамила Џајапал]], [[Марк Покан]], [[Вероника Ескобар]], [[Хесус „Чуј“ Гарсија]] и [[Грејс Менг]].<ref name=":7" /> До мај 2020 година, ''Њујорк Тајмс'' го нарекол „#cancelrent“ „...Нов собирен крик за станарите“ (1 мај 2020 година),<ref name=":3"/> и хаштагот станал тренд на [[Твитер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/protesters-take-to-new-york-city-streets-over-evictions/|title=Protesters take to New York City streets over evictions|date=2020-06-22|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Било објавено дека станарите во 57 згради (вкупно 2000 единици) започнале штрајкови за кирии во [[Њујорк]].<ref name=":6"/> Во јуни 2020 година, било објавено дека [[Итака|Итака, Њујорк]] планирал да стане првиот американски град што ќе го откаже плаќањето на киријата. Градот усвоил резолуција со која му дозволил на градоначалникот да го откаже долгот за кирија за станарите и сопствениците на мали бизниси за претходните три месеци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fastcompany.com/90515205/ithaca-new-york-is-the-first-u-s-city-to-say-it-will-cancel-rent-during-the-pandemic|title=Ithaca, New York, is the first U.S. city to say it will cancel rent during the pandemic|last=Peters|first=Adele|date=2020-06-10|work=Fast Company|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.housingwire.com/articles/ithaca-new-york-says-it-will-cancel-rent-payments/|title=Ithaca, New York says it will cancel rent payments|date=2020-06-12|work=HousingWire|language=en-US|accessdate=2020-07-12}}</ref> Во септември 2020 година, било објавено дека градот постигнал мал напредок во спроведувањето на откажувањето на киријата. Овој неуспех се припишувал на границите на овластувањата на градските власти, на кои им требало одобрение од [[Одделот за здравство на државата Њујорк|Одделот за здравство во Њујорк]] за да ја донесе политиката, како и на нерешените прашања што ги покренала таквата политика (како што е долгот на сопственикот).<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=2020-09-22}}</ref> На 29 јуни, претставничката Максин Вотерс го претставила Законот за итна заштита на домовите и помош од 2020 година, кој ќе обезбедел 100 милијарди долари итна помош за станарите и сопствениците на куќи, како дел од [[Закон за ХЕРОИ|Законот за ХЕРОИ]]. Во нејзиниот говор таа објаснила: „Америка се соочуваше со криза со достапно домување пред да ја погоди оваа пандемија. Со толку многу семејства кои се борат како резултат на пандемијата, сега сме на пропаст на криза со иселување и бездомници каква што никогаш не сме виделе во нашите животи“. Предлог-законот поминал во [[Претставнички дом на САД|Претставничкиот дом]].<ref name=":15"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|title=Waters on Emergency Housing Legislation: Urgent Action Needed to Prevent Eviction Crisis|date=2020-06-29|work=Financial Services Committee|accessdate=2020-07-19|archive-date=2020-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720064919/https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=406721|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/dimawilliams/2020/06/10/congressional-hearing-elevates-the-need-for-100-billion-in-rental-assistance/|title=Congressional Hearing Elevates The Need For $100 Billion In Rental Assistance|last=Williams|first=Dima|work=Forbes|language=en|accessdate=2020-07-19}}</ref> Во јули 2020 година, членот на Собранието на Менхетен, [[Ју-Лина Ниу|Ју-лајн Ниу]] и државниот сенатор [[Јулија Салазар|Џулија Салазар]] предложиле „Закон за откажување на киријата и хипотеките од 2020 година. „Актот повикувал на укинување на киријата за станарите и укинување на хипотеките за малите сопственици. Откажувањето да се продолжи за времетраењето на вонредната состојба низ државата, плус дополнителни 90 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://therealdeal.com/2020/07/10/new-state-bill-to-cancel-rent-mortgages/|title=Manhattan Assembly Member Proposed Bill to Cancel Rent - The Real Deal|date=2020-07-10|work=The Real Deal New York|language=en-US|accessdate=2020-07-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.law360.com/articles/1291208/ny-bill-would-cancel-rent-mortgages-for-virus-plus-90-days|title=NY Bill Would Cancel Rent, Mortgages For Virus Plus 90 Days - Law360|work=www.law360.com|language=en|accessdate=2020-07-17}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Протести за станување]] [[Категорија:Домување во Соединетите Држави]] kn1p8wyhh8uxn6pgjm24zle8g0dqczr 0 1349578 5591818 5327172 2026-07-14T06:21:13Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591818 wikitext text/x-wiki '''Проект за зелени домови''' — проект за одржливо домување воведен од ОН-Живеалиште, [[Федерација на непалските стопански и индустриски комори|Федерацијата на непалските стопански и индустриски комори]] (ФНСИК), Европски комитет за стандардизација(ЕКС) и други со поддршка на Европската унија за промовирање на одржливо домување во [[Непал]]. Проектот предлага да се користат техники за зелена градба како што се зелени градежни материјали, пасивно сончево дизајнирање, енергетска ефикасност, земјоделство на покриви и ефективно управување со отпадот и водата. Проектните локации вклучуваат [[Лалитпур, Непал|Лалитпур]], [[Похара]] и [[Даран]].{{Наводи}} == Надворешни врски == * {{URL|http://unhabitat.org.np/category/project/greenhomes/}} – Official website * {{URL|http://www.fncci.org/green-homes-project-133.html/}} – Official website [[Категорија:Одржлив урбанизам]] [[Категорија:Домување во Непал]] [[Категорија:Одржливо урбанистичко планирање]] 820q6qv39knx6y62cmu72umxfacn6qm 0 1351404 5591569 5591218 2026-07-13T15:00:00Z Whitesheep2026 134973 edt 5591569 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Цветан Трипуновски |image=Cvetan Tripunovski official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] |predecessor=[[Љупчо Николовски]] |successor=[[Борче Серафимовски]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1980|9|19}} |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |religion=[[МПЦ-ОА|Православие]] |occupation=[[Политичар]]<br>[[Земјоделски инженер]] |children=2 |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] }} '''Цветан Трипуновски''' (р. [[19 септември]] [[1980]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и поранешен [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] во првата влада на [[Христијан]] [[Мицковски]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D1%86%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D1%98%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D1%88%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE|title=Цветан Трипуновски - министер за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=Јанковски|first=Валентин|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Животопис = Цветан Трипуновски е роден на 18 Септември 1980 г. во Скопје. Тој е дипломиран земјоделски инженер, член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и актуелен [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер за земјоделство, шуммарство и водостопанство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|title=Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=semos|work=www.mzsv.gov.mk|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706134415/https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zelenaberza.com.mk/czvetan-tripunovski-ke-bide-minister-za-zemjodelstvo/|title=Цветан Трипуновски ќе биде министер за земјоделство|date=2024-06-17|work=Зелена Берза|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> Првото вработување му е во 2005 година во Собранието на [[Град Скопје]] како помлад соработник, а бил и директор на [[Државна фитосанитарна лабораторија]], пратеник во [[Собранието на Република Македонија]], во два наврати бил државен советник во [[Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство]], директор на Државен инспекторат за земјоделство, два пати бил дополнителен заменик министер за земјоделство, шумарство и водостопанство, советник во ЈП Паркови и зеленило – Скопје и вработен во ВМРО-ДПМНЕ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//biografii-na-pratenici-ns_article-cvetan-tripunovski.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - Биографии на пратеници|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/login/|title=Регистрирај се или најави се за да можеш да ја видиш содржината|work=www.facebook.com|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d1%86%d0%b2%d0%b5%d1%82%d0%b0%d0%bd-%d1%82%d1%80%d0%b8%d0%bf%d1%83%d0%bd%d0%be%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b8/|title=Цветан Трипуновски|date=2024-06-26|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Наводи = 0rt8kzkfhe5hdswy4x90xf5o15v1sfo 5591708 5591569 2026-07-13T23:50:40Z Whitesheep2026 134973 Додадени врски 5591708 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Цветан Трипуновски |image=Cvetan Tripunovski official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] |predecessor=[[Љупчо Николовски]] |successor=[[Борче Серафимовски]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1980|9|19}} |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |religion=[[МПЦ-ОА|Православие]] |occupation=[[Политичар]]<br>[[Земјоделски инженер]] |children=2 |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] }} '''Цветан Трипуновски''' (р. [[19 септември]] [[1980]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и поранешен [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] во првата влада на [[Христијан]] [[Мицковски]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D1%86%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D1%98%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D1%88%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE|title=Цветан Трипуновски - министер за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=Јанковски|first=Валентин|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Животопис = Цветан Трипуновски е роден на 18 Септември 1980 г. во Скопје. Тој е дипломиран земјоделски инженер, член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и поранешен [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер за земјоделство, шуммарство и водостопанство]]. На 13 јули 2026 бил заменет со Борче Серафимовски од [[For Our Macedonia|ЗНАМ]]. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|title=Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=semos|work=www.mzsv.gov.mk|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706134415/https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zelenaberza.com.mk/czvetan-tripunovski-ke-bide-minister-za-zemjodelstvo/|title=Цветан Трипуновски ќе биде министер за земјоделство|date=2024-06-17|work=Зелена Берза|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> Првото вработување му е во 2005 година во Собранието на [[Град Скопје]] како помлад соработник, а бил и директор на [[Државна фитосанитарна лабораторија]], пратеник во [[Собранието на Република Македонија]], во два наврати бил државен советник во [[Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство]], директор на Државен инспекторат за земјоделство, два пати бил дополнителен заменик министер за земјоделство, шумарство и водостопанство, советник во ЈП Паркови и зеленило – Скопје и вработен во ВМРО-ДПМНЕ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//biografii-na-pratenici-ns_article-cvetan-tripunovski.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - Биографии на пратеници|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/login/|title=Регистрирај се или најави се за да можеш да ја видиш содржината|work=www.facebook.com|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d1%86%d0%b2%d0%b5%d1%82%d0%b0%d0%bd-%d1%82%d1%80%d0%b8%d0%bf%d1%83%d0%bd%d0%be%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b8/|title=Цветан Трипуновски|date=2024-06-26|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Наводи = 7rdy9lg5031zry6olpwx5oauck01b4o 0 1353311 5591696 5501246 2026-07-13T22:34:11Z Andrew012p 85224 5591696 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Воз за Пусан|image=Train to Busan.jpg|alt=|caption=Плакатот на македонски јазик|native_name=|director=[[Јон Санг Хо]]|producer=Ли Донг Ха|writer=Парк Џу Сук|starring={{Plain list| * [[Конг Ју]] * [[Џунг Ју Ми]] * [[Ма Донг Сок]] * [[Ким Су Ан]] * [[Чои Ву Шик]] * [[Ан Со Хи]] * [[Ким Уи Сунг]] }}|music=Џанг Јонг Гју|cinematography=Ли Хјунг Док|editing=[[Јанг Џин Мо]]|studio={{Plainlist| * [[Next Entertainment World]] * RedPeter Film }}|distributor=Next Entertainment World|released=13 мај 2016 г. (Кански кинофестивал)<br>20 јули 2016 г. (Јужна Кореја)|runtime=118 минути<!--Во кино: 118:07--><ref>{{cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/release/train-busan-film-q29sbgvjdglvbjpwwc00mzm4mza|title=''Train to Busan'' (15)|publisher=[[British Board of Film Classification]]|date=20 September 2016|access-date=8 December 2016}}</ref>|country={{знамеикона|Јужна Кореја}} [[Јужна Кореја]]|language={{Plainlist| * [[корејски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=8,5 милиони долари<ref>{{cite journal|url=https://www.screendaily.com/news/train-to-busan-director-yeon-sang-ho-working-on-sequel/5131622.article|title='Train To Busan' director Yeon Sang-ho working on sequel|first=Jean|last=Noh|date=13 August 2018|access-date=21 November 2018|journal=[[Screen Daily]]|publisher=Media Business Insight Limited|archive-date=21 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921015736/https://www.screendaily.com/news/train-to-busan-director-yeon-sang-ho-working-on-sequel/5131622.article|url-status=live}}</ref>|gross=98,5 милиони долари<ref name=NUM>{{cite web|url=https://m.the-numbers.com/movie/Busanhaeng-(south-korea)#tab=summary|title=Busanhaeng (2016)|website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]|access-date=19 July 2020|archive-date=16 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216210209/https://m.the-numbers.com/movie/Busanhaeng-(south-korea)#tab=summary|url-status=live}}</ref>}}'''''Воз за Пусан''''' ({{Langx|ko|부산행}}, {{langx|en|Train to Busan}}) — јужнокорејски акционен филм за [[зомби]]ја од 2016 г. од режисерот, сценарист и аниматор Јон Санг Хо. Дејството на филмот се случува за време на [[зомби-апокалипса]] во [[Јужна Кореја]], со големи жртви во воз во корејска [[брза железница]]. Филмот бил премиерно прикажан на 13 мај 2016 г. на [[Кански филмски фестивал|Канскиот кинофестивал]], надвор од конкуренција, како дел од Полноќните прикажувања (''Midnight Screenings''). Филмот бил објавен во Јужна Кореја на 20 јули 2016 г., станувајќи филм со најголема заработка таа година.<ref>{{Cite news|url=http://variety.com/2016/film/festivals/cannes-film-festival-official-selection-lineup-2016-1201753269/|title=Cannes 2016: Film Festival Unveils Official Selection Lineup|last=|author=|first=Peter Debruge, Elsa Keslassy|date=2016-04-14|work=[[Variety]]|accessdate=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160930211716/http://variety.com/2016/film/festivals/cannes-film-festival-official-selection-lineup-2016-1201753269/|archivedate=2016-09-30|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/05/201_203819.html|title='Train to Busan' to screen at Cannes|author=Bahk Eun-ji|date=2016-05-02|work=koreatimes|accessdate=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604104647/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/05/201_203819.html|archivedate=2016-06-04|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/07/141_209780.html|title=Zombies fail to impress in 'Train to Busan'|author=Yun Suh-young|date=2016-07-19|work=koreatimes|accessdate=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817182132/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/07/141_209780.html|archivedate=2016-08-17|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-36939395|title=Train to Busan: Zombie film takes S Korea by storm|last=Chen|author=|first=Heather|date=2016-08-03|work=[[Би-би-си|BBC]]|accessdate=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806083000/http://www.bbc.com/news/world-asia-36939395|archivedate=2016-08-06|language=en}}</ref><ref name="hr-box">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/south-korea-box-office-flatlines-2016-years-growth-960316|title=South Korea Box Office Flatlines in 2016 After Years of Growth|author=Lee Hyo-won|date=2017-01-03|work=[[The Hollywood Reporter]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007220744/http://www.hollywoodreporter.com/news/south-korea-box-office-flatlines-2016-years-growth-960316|archive-date=2017-10-07|accessdate=2017-10-07|deadlink=no}}</ref> == Содржина == {{Разоткривање}}Непознат [[вирус]] протекува во тајна лабораторија. Една од првите заразени е срна, која случајно ја удрил еден камионџија. По судирот, животното станува како ништо да не се случило, но со пострашен изглед и со целосно бели очи, каков што ќе биде изгледот на [[зомби]]јата во филмот. Главниот лик на филмот, менаџерот Сок Ву, е циничен работохолик и разведен татко на неговата мала ќерка Су Ан. Су Ан сака да ја види својата мајка, која живее во [[Пусан]] на југот на земјата, за нејзиниот роденден. Сок Ву првично го негира патувањето на својата ќерка, но навечер гледа видеозапис од дневната училишна претстава: Су Ан се обидува да отпее песна, но се збунува и замолчува. Сок Ву ги откажува своите обврски утре и оди со својата ќерка до постојката во [[Сеул]] рано наутро; гледаат противпожарни возила и пожар во облакодер покрај патот. Јунаците се качуваат во возот на линијата Кјонгбусон. Исто така, патувајќи со Сок Ву во возот се и: Јун Санг Ха со својата бремена [[сопруга]] Сонг Кјонг, богатиот стопанственик Јон Сук, бејзболска екипа од 10 души, вклучувајќи го играчот Мин Јонг Гук и неговата девојка навивачка Ким Џин Хи, постарите сестри Ин Гил и Џонг Гил, како и еден бездомник што се крие во тоалетот, 2 [[Спроводник (железнички службеник)|спроводници]] и 1 спроводница, машиновозачот и другите 75 патници. За време на поаѓањето на возот, зомбијата успеваат да ја нападнат постојката, по што се случуваат напади и обиди за упад на возот; касната жена успева да скокне во последниот вагон и ѝ станува лошо; Подоцна, таа се претвора во зомби и ја гриза спроводницата — така, заразата брзо се шири низ возот. Јунаците се принудени да бегаат од зомбијата во еден од вагоните поблиску до челото на возот: иако само стаклена врата ги дели од заразените патници во последните вагони, јунаците откриваат дека зомбијата не можат да ја отворат. Благодарение на интернетот и телефонските повици, станува познато дека случаите на ненадејна агресија и беснило кај луѓето се зачестени и дека епидемијата, заедно со масовните немири, се шири низ целата земја на југ. Возот мора да стигне до безбедната постојка во Теџон, каде што преживеаните патници ќе бидат примени од војската. Меѓутоа, излегува дека и Теџон е зафатен од епидемијата — јунаците се принудени да побегнат од толпата зомби-[[Војник|војници]]. Сок Ву, Санг Ха, Јонг Гук и 2 бејзболски играчи ги држат зомби-војниците на постојката. Тие ги задржуваат зомбијата некое време и, жртвувајќи двајца бејзболски играчи, Сок Ву, Санг Ха и Јонг Гук самите налетуваат на последниот вагон. Патниците се наоѓаат расфрлани низ различни вагони, се кријат во тоалетите и разговараат на мобилни телефони. Патниците се поделени во три групи: Сок Ву, Санг Ха и Јонг Гук во последниот вагон, Су Ан, Сонг Кјонг, Ин Гил и бездомникот во средина на возот, Џонг Гил, Јон Сук, спроводникот, Џин Хи и 12 патници поблиску до машиновозачот. Сок Ву дознава по телефон дека неговото друштво е посредно вклучено во катастрофата; меѓутоа, има добра вест — војската успеала да создаде безбедна зона на југот на земјата, во близина на Пусан. Сок Ву, Санг Ха и Јонг Гук решаваат да дојдат до Су Ан, Сонг Кјонг, Ин Гил и бездомникот; во исто време, тие треба да надминат неколку вагони исполнети со зомбија, користејќи умешност и генијалност. Заедно излегуваат во безбедниот вагон на чело на возот, во кој Јон Сук ги убедува другите да не ја отвораат вратата за преживеаните. Умира Санг Ха, кој се жртвувал за да ја спаси својата бремена сопруга и другите, како и Ин Гил, немајќи време да влезе во безбедната зона. Јон Сук продолжува да ги лаже незаразените патници од предниот вагон дека јунаците се заразени, и ги заклучуваат во предниот ходник заедно со Џин Хи. Џонг Гил, вознемирена поради смртта на нејзината сестра и ужасена од себичноста на преживеаните, им ја отвора вратата на зомбијата и тие упаѓаат во вагонот, а таа и другите 12 патници се претвораат во зомбија — само Јон Сук и спроводникот успеваат да се сокријат во тоалетот. На постојката Тегу е откриено дека шините се блокирани од возови што излетале исполнети со зомбија и нема да можат да се движат понатаму. Машиновозачот решава да бара друг воз за да стигне до безбедниот Пусан. Јон Сук го измамува спроводникот и бега од возот. Јонг Гук и Џин Хи го кршат прозорецот на друг воз, а Јон Сук, откако се упатува кон учениците, го турка девојчето кон зомби, од кое таа се заразува. Јонг Гук во тага ја прегрнува својата девојка и станува жртва на нејзиниот заразен гриз. Одеднаш се урива локомотива што не е под контрола, јунаците паѓаат во блокада и се принудени да излезат од неа. Бездомникот се жртвува за да ги спаси Сок Ву, Су Ан и Сонг Кјонг, а Јон Сук го напушта машиновозачот. Како последица на тоа, има само четири лица на локомотивата што ја напуштаат постојката Тегу: Сок Ву, Су Ан, Сонг Кјонг и Јон Сук. Јон Сук е заразен и бавно се претвора во зомби; Сок Ву успева да го оттурне од локомотивата изложувајќи си ја раката на гриз. Сфаќајќи дека наскоро ќе се претвори во зомби, Сок Ву ја заклучува својата ќерка и Сонг Кјонг во кабината на машиновозачот и паѓа од локомотивата, полузаразен. Су Ан и Сонг Кјонг стигнуваат до тунелот на југ, каде што локомотивата е запрена пред блокада. Излегува дека темниот тунел го чуваат војници — тие нишанат кон јунакињите за елимининирање по наредба на генералот, сметајќи ги за зомбија, но штом ја слушаат песната на Су Ан, која ја испеала на училишната претстава, веднаш го спуштаат оружјето и трчаат да пружат помош, каде завршува филмот. == Улоги == {{список со глумци}} |- |[[Конг Ју]] |Сок Ву |- |Џунг Ју Ми |Сонг Кјонг |- |Ма Донг Сок |Јун Санг Ха |- |Ким Су Ан |Су Ан |- |Чои Ву Шик |Мин Јонг Гук |- |Ан Со Хи |Ким Џин Хи |- |Ким Уи Сунг |Јон Сук |- |Чои Гви Ха |бездомникот |- |Џанг Хјук Џин |Ки Чул |- |Парк Мјунг Син |Џонг Гил |- |Је Су Џунг |Ин Гил |- |Џонг Сок Јонг |машиновозачот |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://web.archive.org/web/20161103052211/http://traintobusan.co.kr/}} {{IMDb title|5700672}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2016 година]] [[Категорија:Јужнокорејски филмови]] [[Категорија:Филмови на корејски јазик]] or8wdsbi959azqac3i9mqyk54rc3b6l 0 1353509 5591697 5590434 2026-07-13T22:34:31Z Andrew012p 85224 5591697 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Hellsing 1.png|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Алукард | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[темна фантазија]]|[[вампир]]}} |Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Кота Хирано]] | publisher = [[Shonen Gahosha]] | publisher_en = {{ubl|[[Dark Horse Comics]]|[[Digital Manga]]}} | magazine = [[Young King OURs]] | first = 30 април 1997 | last = 30 септември 2008 | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = {{ubl|[[Уманосуке Ида]] (главен)|Јасунори Урата}} | writer = [[Чиаки Ј. Конака]] | music = [[Јасуши Иши]] | studio = {{ubl|[[Gonzo (студио)|Gonzo]]|Digimation}} | network = [[Fuji TV]] | first = 11 октомври 2001 | last = 17 јануари 2002 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Hellsing: The Dawn | author = Кота Хирано | publisher = Shōnen Gahosha | magazine = Young King OURs Zōkan | first = март 2002 | last = март 2006 }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Hellsing Ultimate | director = {{ubl|Томоказу Токоро (1–4)|Хиројуки Танака (5–7)|Јасухиро Мацумура (8, 10)|Кеничи Сузуки (9–10)}} | writer = {{ubl|[[Јосуке Курода]]|Хидејуки Курата}} | music = [[Хајато Мацуо]] | studio = {{ubl|[[Satelight]] (1–4)|[[Madhouse (студио)|Madhouse]] (5–7)|[[Graphinica]] (8–10)}} | first = 10 февруари 2006 | last = 26 декември 2012 | runtime = 42 — 68 минути | episodes = 10 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = OVA | title = Hellsing: The Dawn | director = | writer = | music = Хајато Мацуо | studio = Graphinica | first = 27 јули 2011 | last = 26 декември 2012 | runtime = 6–9 минути | episodes = 3 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}'''''Хелсинг''''' ({{langx|ja|ヘルシング}}, {{langx|en|Hellsing}}) — [[манга]] создадена од Кота Хирано. Објавена е за првпат во јапонското списание ''Young King OURs'' во 1997 г. и завршила во септември 2008 г. Поединечните поглавја биле собрани во [[танкобон]] и објавени од Shonen Gahosha во [[Јапонија]]. Во март 2009 г., сите поглавја од мангата биле објавени во 10 тома. Приказната раскажува за тајната организација „Хелсинг“ и нејзината борба против натприродните сили што му се закануваат на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Во октомври 2001 г., [[аниме]]-адаптација на мангата создадена од студиото Gonzo за првпат била прикажана на јапонскиот канал Fuji Television. Режисери биле Уманосуке Ида и Јасунори Урата, но серијата била снимена по сценарио на Чиаки Конака и била заснована само на првите два тома од мангата. Ова водело до значителни несогласувања помеѓу анимето и изворното дело. Преносот завршил во јануари 2002 г. Во февруари 2006 г., првиот дел од серијата OVA, наречен ''Hellsing Ultimate'', бил објавен во Јапонија. Новата адаптација го следи заплетот на мангата многу поблиску до аниме-серијата. Во декември 2012 г. била објавена десеттата и последна епизода. Екранизациите, како и мангата, биле објавени во различни земји низ [[свет]]от. == Содржина == „Хелсинг“ е организација создадена од [[Црква на Англија|Англиканската црква]] за да ја заштити [[Британска Империја|Британската Империја]] и самата кралица од немртвите и другите натприродни сили, предводени од Кралскиот ред на протестантските витези. Првиот раководител на организацијата бил Абрахам ван Хелсинг, измислен лик од романот „[[Дракула (роман)|Дракула]]“ на [[Брам Стокер]], лекар по потекло од Холандија, стручњак за [[окултизам]], чие име е наведено во насловот на организацијата.<ref name="animerreview">{{cite web|url=http://www.animerica-mag.com/features/10.10/hellsing.html|title=Animerica: Animerica Feature: Hellsing|author=|date=|work=[[Animerica]]|archiveurl=https://archive.today/20040404085115/http://www.animerica-mag.com/features/10.10/hellsing.html|archivedate=2013-04-14|accessdate=2014-02-06|lang=en}}</ref><ref>{{книга|isbn=978-4-78-592666-3|автор=Хирано, Кота.|заглавие=ヘルシング|ссылка=|ответственный=|место=Токио|издательство=[[Shonen Gahosha]]|год=2006|том=8|страниц=206|страницы=118}}</ref><ref name="1000manga">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/house-of-1000-manga/2012-03-22|title=Hellsing - Jason Thompson's House of 1000 Manga|author=Thompson, Jason.|date=2012-03-22|work=[[Anime News Network]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140225124153/http://www.animenewsnetwork.com/house-of-1000-manga/2012-03-22|archivedate=2014-02-25|accessdate=2014-02-11|lang=en}}</ref> За време на настаните од главната приказна, организацијата ја води Интегра Фербрук Вингејтс Хелсинг (луѓето околу неа ѝ се обраќаат со „сер Интегра“, и покрај тоа што е жена). Леди Интегра го наследила раководството на организацијата на млада возраст по смртта на нејзиниот татко, Артур. Вториот можен наследник бил братот на Артур, Ричард. Додека се обидува да ја убие првата наследничка, Ричард, по случајност, го буди најсилното [[оружје]] и главното наследство на семејството Хелсинг, вампирот Алукард. Алукард е самиот [[Дракула|гроф Дракула]], кој по поразот од Ван Хелсинг се заколнал дека ќе им служи на луѓето.<ref name="encyvamp">{{книга|isbn=978-0-31-337833-1|pages=203|автор=Joshi, S. T.|заглавие=Encyclopedia of the Vampire: The Living Dead in Myth, Legend, and Popular Culture|ссылка=|ответственный=|место=|издательство=[[ABC-CLIO]]|год=2011|том=|allpages=453}}</ref> По будењето, Алукард ја нарекува Интегра своја госпоѓа и како последица на тоа, Ричард бил застрелан од самата Интегра, со помошта на Алукард. Овие настани имале силно влијание врз ликот на Интегра, правејќи ја смела и непоколеблива. Интегра е заштитена и од икономот на семејството Хелсинг, Волтер К. Дорнез, поранешен оперативец на Хелсинг. На почетокот на приказната, поранешната полицајка Викторија Серас, која Алукард ја претворил во вампир за време на една од операциите, несвесно се приклучува на организацијата. Како што напредува приказната, нападите на немртвите стануваат сѐ почести, сер Интегра дознава за нацистичката група „Милениум“, која сè уште постои и се обидува да го оживее [[Трет Рајх|Третиот Рајх]] со создавање на баталјон од вампири. „Хелсинг“, „Милениум“ и XIII оддел на [[Ватикан]] „Искариот“ започнуваат тринасочна војна по улиците на Лондон, а „Милениум“ ја открива својата главна цел: да го победи вампирот Алукард во спротивставувањето што започнало за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и да ја преземе Англија. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20080913133754/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/hellsing/ Official Geneon Entertainment ''Hellsing'' website] {{in lang|ja}} * [http://www.animenewsnetwork.com/review/hellsing-ultimate/bd+dvd-1 ANN ''Hellsing Ultimate'' 1–4 review] * [http://www.animenewsnetwork.com/review/hellsing-ultimate/bd+dvd-5 ANN ''Hellsing Ultimate'' 5–8 review] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 1997 година]] qicohbyy3bnzve5ux08vplm00dkohph 0 1353574 5591695 5513195 2026-07-13T22:34:01Z Andrew012p 85224 5591695 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Ван Хелсинг|image=Ван Хелсинг плакат.jpg|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Стивен Сомерс]]|producer={{plainlist| * Стивен Сомерс }}|writer=Стивен Сомерс|based_on=|starring={{plainlist| * [[Хју Џекмен]] * [[Кејт Бекинсејл]] * [[Ричард Роксберг]] * [[Дејвид Венам]] }} <!-- Овие -->|music=[[Алан Силвестри]]|cinematography=|editing=|production_companies=[[Sommers Company]]<br>[[Stillking Films]]<ref name="www.filmcommission.cz"/>|distributor=[[Universal Pictures]]|released=7 мај 2004 г.|runtime=131 минута|country={{САД}}<ref>{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b89907489|title=Van Helsing (2004)|work=[[British Film Institute]]|access-date=2016-08-07|archive-date=2016-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916191700/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b89907489|url-status=dead}}</ref><br>{{знамеикона|Чешка}} [[Чешка]]<ref name="www.filmcommission.cz">{{cite web|title=Van Helsing|url=http://www.filmcommission.cz/cs/film/van-helsing/|website=www.filmcommission.cz|access-date=13 July 2017|language=cs|archive-date=22 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180722125649/http://www.filmcommission.cz/cs/film/van-helsing/|url-status=live}}</ref>|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=160 — 170 милиони долари<ref name=mojo>{{cite Box Office Mojo|id= 0338526 |title=Van Helsing|accessdate= January 1, 2022}}</ref><ref name="NUM">{{cite the numbers|id=Van-Helsing |title=Van Helsing|access-date= January 1, 2022}}</ref>|gross=300,2 милиони долари|image_size=250px}}'''''Ван Хелсинг''''' ({{langx|en|Van Helsing}}) — акционен [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] на американскиот режисер Стивен Сомерс за одмаздникот убиец на чудовишта Ван Хелсинг. Заплетот е почит кон вселената на чудовиштата на Universal, поврзувајќи елементи од романите „[[Дракула (роман)|Дракула]]“, „[[Франкенштајн]]“ и „Чудниот случај на доктор Џекил и господин Хајд“ и филмот „[[Човекот волк (филм од 1941)|Човекот волк]]“. Во исто време, Чудовиштето на Франкенштајн во филмот е добар лик.<ref name="movieweb.com">{{cite web|url=https://movieweb.com/van-helsing-movie-franchise/|title=Van Helsing: Universal's Plans for the Franchise That Never Was|date=7 October 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://madeinatlantis.com/interviews/richard_roxburgh.htm|title=Richard Roxburgh Interview - Q & A|accessdate=2024-08-15|archive-date=2025-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416234304/https://madeinatlantis.com/interviews/richard_roxburgh.htm|url-status=dead}}</ref> Главниот лик е Гејбриел ван Хелсинг, ловец на зли духови. Неговото презиме е преземено од романот „Дракула“ на [[Брам Стокер]], во кој е претставен ликот Абрахам ван Хелсинг, лекар филозоф и мистик. Природата на врската помеѓу Дракула и Гејбриел не е откриена во филмот. == Содржина == Во седиштето на Редот во Ватикан, Ван Хелсинг има задача да отпатува до [[Трансилванија]], да го уништи [[Дракула]] и да ги заштити Ана и Велкан Валериус, последните од древно романско семејство. Нивниот предок ветил дека неговите потомци ќе го убијат Дракула или ќе ја поминат вечноста во чистилиштето. == Улоги == {{Список со глумци}} |- |[[Хју Џекмен]] |Гејбриел ван Хелсинг |- |[[Кејт Бекинсејл]] |Ана Валериус / вампирџиката |- |[[Ричард Роксберг]] |гроф [[Дракула]] |- |[[Дејвид Венам]] |Карл |- |[[Вил Кемп]] |Велкан Валериус / Човекот волк |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|0338526}} * {{Rotten Tomatoes|van_helsing}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2004 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] odpgff1tcvnqgv1xj73o0k25d1e2bjm 0 1353674 5591692 5535977 2026-07-13T22:33:05Z Andrew012p 85224 5591692 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Насмевка 2 плакат.jpg|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Паркер Фин]]|writer=Паркер Фин|based_on={{Based on|Characters |Parker Finn}}|producer={{Plainlist| * Марти Боуен * [[Вик Годфри]] * Исак Клауснер * Паркер Фин * Роберт Салерно }}|starring={{Plainlist| * [[Наоми Скот]] * [[Розмари Девит]] * [[Кајл Галнер]] * [[Лукас Гејџ]] * Мајлс Гутиерес-Рајли * [[Питер Џејкобсон]] * [[Раул Кастиљо]] * [[Дилан Гелула]] * [[Реј Николсон]] }}|cinematography=Чарли Сароф|editing=|music=|studio=[[Temple Hill Entertainment]]|distributor={{знамеикона|САД}} [[Paramount Pictures]]<br>{{знамеикона|Македонија}} Константин филм|released=18 октомври 2024 г. (САД)<br>17 октомври 2024 г. (Македонија)|runtime=|country={{САД}}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=|gross=|preceded_by=''[[Насмевка (филм од 2022)|Насмевка]]''}}'''''Насмевка 2''''' ({{langx|en|Smile 2}}) — американски психолошки натприроден [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] во режија на Паркер Фин, продолжение на филмот „[[Насмевка (филм од 2022)|Насмевка]]“. Главната улога ја имала [[Наоми Скот]]. Филмот следи поп-сензација што почнува да доживува низа сè повознемирувачки и застрашувачки настани додека се подготвува да тргне на нова светска турнеја. Исто така, во улогите се и Розмари Девит, Лукас Гејџ, Мајлс Гутиерес-Рајли, Питер Џејкобсон, Раул Кастиљо, Дилан Гелула и Реј Николсон. Кајл Галнер ја повторува својата улога на Џоел од првиот филм. Претпроизводството започнало во април 2023 г., а снимањето продолжило од јануари до март 2024 г. Филмот излегол во [[Соединети Американски Држави|САД]] на 18 октомври 2024 г. од страна на [[Paramount Pictures]], а во [[Македонија]] на 17 октомври истата година од МКД Константин филм.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cineplexx.mk/film/Smile2?date=2024-10-17&location=all|title=Насмевка 2 {{!}} Cineplexx MK|work=www.cineplexx.mk|accessdate=2024-08-17}}</ref> == Содржина == Поп-сензацијата Скај Рајли почнува да доживува низа сè повознемирувачки и застрашувачки настани додека се подготвува да оди на нова светска турнеја и е принудена да се соочи со своето мрачно минато за да ја врати контролата врз нејзиниот живот пред да излезе од контрола.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.smile.movie/synopsis/|title=Synopsis|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618161010/https://www.smile.movie/synopsis/|archive-date=June 18, 2024|access-date=July 12, 2024|website=Smile 2 official website|url-status=live}}</ref> == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Наоми Скот]] |Скај Рајли |- |[[Розмари Девит]] | |- |[[Кајл Галнер]] |Џоел |- |[[Лукас Гејџ]] | |- |Мајлс Гутиерес-Рајли | |- |[[Питер Џејкобсон]] | |- |[[Раул Кастиљо]] | |- |[[Дилан Гелула]] | |- |[[Реј Николсон]] | |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.smile.movie/}} {{IMDb title|tt29268110}}__СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2024 година]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови на Paramount Pictures]] [[Категорија:Филмови за демони]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] iyhrl1vu3xa0if13vwo0ddn6q55zqbj 0 1353965 5591698 5509847 2026-07-13T22:34:58Z Andrew012p 85224 5591698 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Господин Пиклс плакат.jpg|image_size=300px|image_alt=|caption=|alt_name=|genre=црна комедија<br>комични ужаси|creator=Вил Карсола<br />Дејв Стјуарт|writer=Вил Карсола<br />Дејв Стјуарт<br />Шон Конрој|director=Вил Карсола|voices={{unbulleted list|[[Брук Шилдс]]|Дејв Стјуарт|[[Френк Колисон]]|[[Џеј Џонстон]]|[[Кејтлин Роброк]]|Вил Карсола}}|editor=Вил Карсола|theme_music_composer=Марк Риверс|opentheme=|endtheme=|composer=|country={{САД}}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|num_seasons=4|num_episodes=32 (сосе пилотната и последна епизода)|list_episodes=Список на епизоди на „Господин Пиклс“|executive_producer=|producer=|runtime=11 минути|company={{unbulleted list|HotHouse Productions|Day by Day Productions|[[Williams Street]]}}|released=25 август 2013 г.|first_aired2=|last_aired2=|related=|network=[[Adult Swim]]|channel=|first_aired=21 септември 2014 г.|last_aired=18 ноември 2019 г.}}'''''Господин Пиклс''''' ({{langx|en|Mr. Pickles}}) — американска анимирана [[телевизиска серија]] создадена од Вил Карсола и Дејв Стјуарт во 2013 г. и прикажувана на [[Adult Swim]]. Заплетот се врти околу семејството Гудман, особено нивниот шестгодишен син Томи и нивното домашно милениче, демонското [[бордер коли]], Господин Пиклс. Премиерата на серијата била на 21 септември 2014 г., а завршила на 18 ноември 2019 г.<ref name="twitter">{{cite web|url=https://twitter.com/kaitlynrobrock/status/927085036431482880|title=Looks like #MrPickles has been greenlit for Season 4 before Season 3 even aired!|last=Robrock|first=Kaitlyn|via=Twitter}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.timewarner.com/newsroom/press-releases/2019/07/08/adult-swim-goes-animation-overload-new-season-pick-ups-and|title=Adult Swim Goes into Animation Overload with New Season Pick-Ups and Return of Squidbillies|date=August 19, 2023|accessdate=2024-08-21|archive-date=2019-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190708173434/http://www.timewarner.com/newsroom/press-releases/2019/07/08/adult-swim-goes-animation-overload-new-season-pick-ups-and|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/adultswim/photos/a.139630261744/10157453814091745/?type=3&theater|title=Mr. Pickles Season Four Premiere|website=Facebook|access-date=22 October 2019}}</ref> Анимираната серија е создадена со [[Adobe Flash]]. Во [[Македонија]], серијата се прикажувала на Max со македонски превод. == Содржина == Во необичната, старомодна заедница на Стариот Град, семејството Гудман живее со нивниот навидум невин и неупатен 6-годишен син, Томи, и нивниот злобен [[бордер коли]], Господин Пиклс. Додека Томи и Господин Пиклс ги поминуваат деновите разиграно истражувајќи го градот, Господин Пиклс крие мрачна тајна што ја знае само дедото на Томи. Зад кулисата, Господин Пиклс се впушта во ужасна серија убиства и осакатувања насочени кон секој што претставува закана за Томи, кој ќе му се најде на патот или едноставно ќе го изнервира. Тој често ги воскреснува своите жртви, кои потоа му служат од неговото скриено подземно дувло. Преку неговите злонамерни постапки, Господин Пиклс спроведува извртен вид ред во Стариот Град, кој инаку е зафатен од злосторништво, главно занемарен од неспособниот местен [[шериф]]. == Озвучување == {{Список со глумци}} |- |[[Кејтлин Роброк]] |Томи |- |[[Џеј Џонстон]] |господин Гудман |- |[[Брук Шилдс]] |госпоѓа Гудман |- |Френк Колисон |дедото |- |Вил Карсола |шерифот |- |Дејв Стјуарт |Господин Пиклс |- |Џон Енис |Док Волтон |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|2950342}} * {{YouTube|id=fDa9DVuwRDc|title=''Mr. Pickles'' pilot}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Анимирани серии]] q94sn6elni9d4c120slnp26mjsz0jw7 0 1354348 5591691 5519064 2026-07-13T22:32:55Z Andrew012p 85224 5591691 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Градина на зборовите плакат.png|alt=|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Макото Шинкаи]]|screenplay=|story=|producer=|starring=|cinematography=|editing=|music=|studio=CoMix Wave Films|distributor=|released=28 април 2013 г. (Златен брег)<br>31 мај 2013 г. (Јапонија)|runtime=46 минути|country=|language={{Plainlist| * [[јапонски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=|gross=|genre=драма<br>романтика}}'''''Градина на зборовите''''' ({{langx|ja|言の葉の庭}}, {{langx|en|The Garden of Words}}) — долгометражен драмски анимиран филм од 2013 г. режиран по сопственото оригинално сценарио на [[Макото Шинкаи]] и произведен од CoMix Wave Films. Филмот бил премиерно прикажан на 28 април 2013 г. на кинофестивалот „Златен брег“ во [[Австралија]]. Филмот бил објавен во [[Јапонија]] на 31 мај 2013 г. Во чест на овој настан, Nippon Television прикажала петминутен трејлер за новиот филм за време на прикажувањето на претходната работа на Шинкаи, ''Зад облаците''.<ref name="SeventhStyle">{{cite news|url=http://seventhstyle.com/2012/12/23/5cm-director-announces-garden-of-kotonoha/|title=5cm/s Director Announces Garden Of Kotonoha|date=2012-12-23|newspaper=SeventhStyle|accessdate=2013-01-23|archiveurl=https://archive.today/20130216182200/http://seventhstyle.com/2012/12/23/5cm-director-announces-garden-of-kotonoha/#|archivedate=2013-02-16}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2013-02-20/makoto-shinkai-the-garden-of-words-trailer-posted-with-subtitles|title=Makoto Shinkai's The Garden of Words Trailer Posted With Subtitles|date=2013-02-20|work=[[Anime News Network]]|archive-url=https://www.webcitation.org/6UBfZZGH7?url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2013-02-20/makoto-shinkai-the-garden-of-words-trailer-posted-with-subtitles|archive-date=2014-11-18|accessdate=2013-02-21|deadlink=no}}</ref> Истоимена театарска постановка се одржала во [[Лондон]] и [[Токио]] во 2023 г.<ref>{{Cite web|url=https://www.oricon.co.jp/news/2292007/full/|title=新海誠監督の映画『言の葉の庭』日英でそれぞれ舞台化 主演は岡宮来夢&谷村美月|archive-url=https://web.archive.org/web/20230826021432/https://www.oricon.co.jp/news/2292007/full/|archive-date=2023-08-26|access-date=2023-09-01|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://parktheatre.co.uk/whats-on/the-garden-of-words|title=The Garden of Words|archive-url=https://web.archive.org/web/20230531232527/https://parktheatre.co.uk/whats-on/the-garden-of-words|archive-date=2023-05-31|access-date=2023-09-01|deadlink=no}}</ref> Филмот бил прикажан и во [[Македонија]]. == Содржина == Такао, 15-годишен средношколец што мечтае да стане дизајнер на чевли, често го пропушта училиштето во дождливите денови за да скицира во една градина. За време на еден таков дождлив ден, тој се среќава со Јукино, таинствена жена што изгледа постара од него. Нивната случајна средба процветува во исклучително пријателство, при што Јукино и Такао редовно се среќаваат во градината секогаш кога врне дожд. Како што напредува дождливата сезона, нивната врска се продлабочува, претворајќи се од едноставно познанство во нешто позначајно. Меѓутоа, како што дождливата сезона се приближува кон крајот, нивното време заедно станува неизвесно. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.kotonohanoniwa.jp/}} * [http://www.moae.jp/comic/kotonohanoniwa ''Kotonoha no Niwa'' (манга)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190110014214/http://www.moae.jp/comic/kotonohanoniwa |date=2019-01-10 }} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2013 година]] [[Категорија:Манга]] [[Категорија:Аниме]] eeg3kgqmjvcwl4z9ciqe0vnk2htnx6r 0 1354492 5591699 5435593 2026-07-13T22:35:16Z Andrew012p 85224 5591699 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Пад филм плакат.png|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Скот Ман]]|writer={{Plainlist| * Скот Ман * Џонатан Френк }}|producer={{Plainlist| * Кристијан Меркјури * Џејмс Харис * Марк Лејн * Скот Ман * Дејвид Харинг }}|starring={{Plainlist| * [[Грејс Керолајн Кари]] * [[Вирџинија Гарднер]] * [[Мејсон Гудинг]] * [[Џефри Дин Морган]] }}|music=[[Тим Деспик]]|cinematography=Макгрегор|editing=Роб Хол|studio={{Plainlist| * Tea Shop Productions * [[BuzzFeed Studios]] * Capstone Pictures * Flawless Productions Inc. }}|distributor={{Plainlist}} * [[Lionsgate Films|Lionsgate]] (САД) * [[Signature Entertainment]] (Обединето Кралство) {{endplainlist}}|released=12 август 2022 г. (САД)<br>15 септември 2022 г. (Македонија)|runtime=107 минути|country={{Plainlist| * {{САД}} * {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство]]<ref>{{cite web |url=https://letterboxd.com/film/fall-2022/details/ |title=Fall (2022) |website=letterboxd.com |access-date=September 6, 2022 |archive-date=September 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220908044331/https://letterboxd.com/film/fall-2022/details/ |url-status=live }}</ref> }}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=3 милиони долари|gross=21,8 милиони долари}}'''''Пад''''' ({{langx|en|Fall}}) — британско-американски трилер за преживување од 2022 г., во режија и сценарио на Скот Ман (соавтор Џејмс Харис).<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2023/11-5/32729/|title=Триллер о выживании «Вышка» получит сразу два продолжения|date=2023-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207072900/https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2023/11-5/32729/|archive-date=2024-02-07|website=Кино-Театр.Ру|access-date=2024-02-07|url-status=live}}</ref> Во филмот глумат Грејс Керолин Кари, Вирџинија Гарднер, Мејсон Гудинг и Џефри Дин Морган. Филмот го следи искачувањето на две девојки, Беки и Хантер, на телевизиска кула висока 610 метри (во распаѓање и чека рушење). По уривањето на скалите, девојките се наоѓаат заробени и е невозможно да се спуштат.<ref>{{Cite web|url=https://letterboxd.com/film/fall-2022/details/|title=Fall (2022)|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908044331/https://letterboxd.com/film/fall-2022/details/|archive-date=2022-09-08|lang=en|access-date=2023-02-10|url-status=live}}</ref> Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на [[12 август]] [[2022]] г., а во [[Македонија]] на [[15 септември]] истата година.<ref>{{Наведување|title=Пад {{!}} Cineplexx MK на Фејсбук|url=https://www.facebook.com/CineplexxMK/videos/%D0%BF%D0%B0%D0%B4/468446805208881/|accessdate=2024-08-30|language=mk}}</ref> == Содржина == Педесет и една болна седмица откако преживеала случка што ѝ го променила [[живот]]от, Беки, емотивно кревка планинарка што се дави во морето од тага, неволно продолжува од каде што застанала за да се соочи со своите стравови. Додека пријателка што бара возбуда повторно влегува во уништениот живот на Беки, двете искусни планинарки тргнуваат во ризично патешествие до врвот на напуштената телекула Б67. Сега, двајцата смртници се обидуваат да ја освојат вознемирувачката, вртоглава 610-метарска конструкција од истрошен метал и чкрипави нитни во средината на пустината [[Мохаве (пустина)|Мохаве]]. Но таму, дури и најмала грешка може да создаде неволја. Кога ризичното искачување не оди според планираното, двете девојки мораат да ја соберат последната грамка храброст и сила за да смислат план за безбедно враќање дома — или да умрат обидувајќи се. == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Грејс Керолајн Кари]] |Беки |- |[[Вирџинија Гарднер]] |Шајло Хантер |- |[[Мејсон Гудинг]] |Ден |- |[[Џефри Дин Морган]] |Џејмс |- |[[Дарел Денис]] |Ренди |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.lionsgate.com/movies/fall Матична страница] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2022 година]] [[Категорија:Британски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] bzyrsezwzgmc7cln4ar5yn4y92noc1h 5591700 5591699 2026-07-13T22:35:31Z Andrew012p 85224 5591700 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Пад филм плакат.png|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Скот Ман]]|writer={{Plainlist| * Скот Ман * Џонатан Френк }}|producer={{Plainlist| * Кристијан Меркјури * Џејмс Харис * Марк Лејн * Скот Ман * Дејвид Харинг }}|starring={{Plainlist| * [[Грејс Керолајн Кари]] * [[Вирџинија Гарднер]] * [[Мејсон Гудинг]] * [[Џефри Дин Морган]] }}|music=[[Тим Деспик]]|cinematography=Макгрегор|editing=Роб Хол|studio={{Plainlist| * Tea Shop Productions * [[BuzzFeed Studios]] * Capstone Pictures * Flawless Productions Inc. }}|distributor={{Plainlist}} * [[Lionsgate Films|Lionsgate]] (САД) * [[Signature Entertainment]] (Обединето Кралство) {{endplainlist}}|released=12 август 2022 г. (САД)<br>15 септември 2022 г. (Македонија)|runtime=107 минути|country={{Plainlist| * {{САД}} * {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство]]<ref>{{cite web |url=https://letterboxd.com/film/fall-2022/details/ |title=Fall (2022) |website=letterboxd.com |access-date=September 6, 2022 |archive-date=September 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220908044331/https://letterboxd.com/film/fall-2022/details/ |url-status=live }}</ref> }}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=3 милиони долари|gross=21,8 милиони долари}}'''''Пад''''' ({{langx|en|Fall}}) — британско-американски трилер за преживување од 2022 г., во режија и сценарио на Скот Ман (соавтор Џејмс Харис).<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2023/11-5/32729/|title=Триллер о выживании «Вышка» получит сразу два продолжения|date=2023-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207072900/https://www.kino-teatr.ru/kino/news/y2023/11-5/32729/|archive-date=2024-02-07|website=Кино-Театр.Ру|access-date=2024-02-07|url-status=live}}</ref> Во филмот глумат Грејс Керолин Кари, Вирџинија Гарднер, Мејсон Гудинг и Џефри Дин Морган. Филмот го следи искачувањето на две девојки, Беки и Хантер, на телевизиска кула висока 610 метри (во распаѓање и чека рушење). По уривањето на скалите, девојките се наоѓаат заробени и е невозможно да се спуштат.<ref>{{Cite web|url=https://letterboxd.com/film/fall-2022/details/|title=Fall (2022)|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908044331/https://letterboxd.com/film/fall-2022/details/|archive-date=2022-09-08|lang=en|access-date=2023-02-10|url-status=live}}</ref> Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на [[12 август]] [[2022]] г., а во [[Македонија]] на [[15 септември]] истата година.<ref>{{Наведување|title=Пад {{!}} Cineplexx MK на Фејсбук|url=https://www.facebook.com/CineplexxMK/videos/%D0%BF%D0%B0%D0%B4/468446805208881/|accessdate=2024-08-30|language=mk}}</ref> == Содржина == Педесет и една болна седмица откако преживеала случка што ѝ го променила [[живот]]от, Беки, емотивно кревка планинарка што се дави во морето од тага, неволно продолжува од каде што застанала за да се соочи со своите стравови. Додека пријателка што бара возбуда повторно влегува во уништениот живот на Беки, двете искусни планинарки тргнуваат во ризично патешествие до врвот на напуштената телекула Б67. Сега, двајцата смртници се обидуваат да ја освојат вознемирувачката, вртоглава 610-метарска конструкција од истрошен метал и чкрипави нитни во средината на пустината [[Мохаве (пустина)|Мохаве]]. Но таму, дури и најмала грешка може да создаде неволја. Кога ризичното искачување не оди според планираното, двете девојки мораат да ја соберат последната грамка храброст и сила за да смислат план за безбедно враќање дома — или да умрат обидувајќи се. == Улоги == {{Список со глумци}} |- |[[Грејс Керолајн Кари]] |Беки |- |[[Вирџинија Гарднер]] |Шајло Хантер |- |[[Мејсон Гудинг]] |Ден |- |[[Џефри Дин Морган]] |Џејмс |- |[[Дарел Денис]] |Ренди |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.lionsgate.com/movies/fall Матична страница] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2022 година]] [[Категорија:Британски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] hm4ne6350mho2grtp256orf6rokiqaq 0 1354584 5591613 5257107 2026-07-13T16:39:44Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591613 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело |image=[[Податотека:WLA moma Umberto Boccioni Dynamism of a Soccer Player 1913.jpg|300px]] |title=Динамизам на фудбалер |artist=[[Умберто Бочони]] |year=1913 |height_metric=193,2 |width_metric=201|city=[[Њујорк]]|museum=[[Музеј на модерна уметност]] }} '''''Динамизам на фудбалер''''' — [[Футуризам|футуристичка]] слика во масло од 1913 година на италијанскиот уметник [[Умберто Бочони]] (1882–1916). Сликата се чува во Музејот на модерна уметност во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. == Анализа == Сликата прикажува дематеријализиран фудбалер. Телото на спортистот се гледа во центарот на сликата, а околу него се гледаат другите делови од неговото тело. Поради употребата на живописни нијанси кои се поделени на делови, сликата дава впечаток дека зраците на светлината ја осветлуваат темата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/audio/playlist/1/275|title=Umberto Boccioni. Dynamism of a Soccer Player. 1913|publisher=MoMA|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921213228/https://www.moma.org/audio/playlist/1/275|archive-date=September 21, 2019|accessdate=September 21, 2019}}</ref> Со употребата на проѕирни и непроѕирни облици што се преклопуваат во сликата се прикажува и [[Кубизам|кубистичко]] влијание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.galleryintell.com/artex/dynamism-soccer-player-umberto-boccioni/|title=Dynamism of a Soccer Player by Umberto Boccioni|publisher=galleryIntell|accessdate=September 21, 2019}}</ref> Сликата ''Динамизмот на фудбалерот'' го демонстрира следниов принцип претставен во ''[[Футуристичко сликарство: Технички манифест|футуристичката слика на Бочони: Технички манифест]]'', што значи декаː „За да насликате човечка фигура не смеете само да ја насликате; морате да ја направите целата нејзина атмосфера во околината... движењето и светлината ја уништуваат материјалноста на телата“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.moma.org/collection/works/80009|title=Dynamism of a Soccer Player|publisher=MoMA|accessdate=September 21, 2019}}</ref> == Наводи == [[Категорија:Уметнички слики од 1913 година]] [[Категорија:Слики на Умберто Бочиони]] 0c0fmq7f8ctknylzch6dep0vopulhot 0 1354916 5591701 5491653 2026-07-13T22:36:55Z Andrew012p 85224 5591701 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Ѕвер | image = Ѕвер плакат (2022).png | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Балтазар Кормакур]] | producer = {{Plainlist| * [[Вил Пакер]] * Балтазар Кормакур * Џејмс Лопес }} | screenplay = Рајан Енгл | story = | starring = {{Plainlist| * [[Идрис Елба]] * [[Шарлто Копли]] * [[Ијана Хали]] * [[Лија Лава Џефриз]] }} | music = [[Стивен Прајс]]<ref>{{Cite web |date=August 1, 2022 |title=Steven Price Scoring Baltasar Kormákur's 'Beast' |url=https://filmmusicreporter.com/2022/08/01/steven-price-scoring-baltasar-kormakurs-beast/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801193723/https://filmmusicreporter.com/2022/08/01/steven-price-scoring-baltasar-kormakurs-beast/ |archive-date=August 1, 2022 |access-date=August 1, 2022 |website=Film Music Reporter}}</ref> | cinematography = Филип Русло | editing = | studio = {{Plainlist| * Will Packer Productions * [[RVK Studios]] }} | distributor = [[Universal Pictures]] | released = 19 август 2022 г. (САД)<br>25 август 2022 г. (Македонија) | runtime = 93 минути<ref>{{Cite web |title=''Beast'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/beast-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda0ndq1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114735/https://www.bbfc.co.uk/release/beast-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda0ndq1 |archive-date=August 16, 2022 |access-date=16 August 2022 |website=[[British Board of Film Classification|BBFC]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * {{знамеикона|Исланд}} [[Исланд]] * {{знамеикона|Јужна Африка}} [[Јужна Африка]] * {{САД}} }} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 36 милиони долари | gross = 59,1 милиони долари<ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id= 13223398 |title= Beast (2022) |access-date=December 4, 2022}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers |title=Beast |id=Beast-(2022) |access-date=December 4, 2022}}</ref> | изворен_наслов = Beast }}'''''Ѕвер''''' ({{langx|en|Beast}}) — американски акционен [[филм]] за преживување од 2022 г. во режија на Балтасар Кормакур од сценарио на Рајан Енгл заснован на приказната на Џејми Примак Саливан. Главните улоги ги толкуваат [[Идрис Елба]], Ијана Хали, Лија Сава Џефриз и Шарлто Копли. Филмот следи вдовечки татко и неговите две ќерки тинејџерки што го посетуваат јужноафриканскиот резерват за дивеч, но мораат да се борат за да преживеат кога ќе бидат демнени и нападнати од свиреп [[лав]] човекојадец. Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на [[19 август]] [[2022]] г., а во [[Македонија]] на [[25 август]] истата година.<ref name="Release">{{Cite web|url=https://geektyrant.com/news/posters-revealed-for-john-wick-chapter-4-the-expendables-4-idris-elbas-beast-and-james-wans-megan|title=Posters Revealed For John Wick 4, The Expendables 4, Idris Elba's Beast, and James Wan's M3GAN|last=Paur|first=Joey|date=April 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220428055110/https://geektyrant.com/news/posters-revealed-for-john-wick-chapter-4-the-expendables-4-idris-elbas-beast-and-james-wans-megan|archive-date=April 28, 2022|url-status=live|access-date=April 26, 2022|website=Geek Tyrant}}</ref><ref>{{Наведување|title=Ѕвер {{!}} Кино Милениум|url=https://kinomilenium.mk/dzver/|accessdate=2024-09-05|language=en-US|archive-date=2024-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240723114706/https://kinomilenium.mk/dzver/|url-status=dead}}</ref> == Содржина == Нејт, откако неодамна ја загубил сопругата, се враќа во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]], каде што првпат ја запознал. Тој и неговите две ќерки тинејџерки патуваат во природен резерват управуван од стар семеен пријател. Меѓутоа, наскоро свиреп [[лав]] што лови луѓе почнува да ги напаѓа и да ги голта сите што ќе му се најдат по патот. Нивниот пат кон спасението се претвора во борба во која ќе бидат испитани нивните сили. == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Идрис Елба]] |д-р Нејт Семјуелс |- |[[Ијана Хали]] |Мередит Семјуелс |- |[[Лија Сава Џефриз]] |Нора Семјуелс |- |[[Шарлто Копли]] |Мартин Бетлс |- |[[Рајли Кио]] |Савана |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.uphe.com/movies/beast-2022 Матична страница] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2022 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] iqfvvkzis03lmo01443i25c09jp4169 0 1355795 5591702 5491641 2026-07-13T22:37:39Z Andrew012p 85224 5591702 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Шогун плакат МКД.png|caption=Плакатот на македонски јазик|genre=[[историска драма]]|creator={{Plainlist| * [[Рејчел Кондо]] * Џастин Маркс }}|based_on=|starring={{Plainlist| * [[Хиројуки Санада]] * [[Космо Џарвис]] * [[Ана Саваи]] * [[Таданобу Асано]] * [[Такехиро Хира]] * [[Томи Бастоу]] * [[Фуми Никаидо]] }}|composer={{Plainlist| * [[Атикус Рос]] * [[Леополд Рос]] * Ник Чуба }}|country={{САД}}|language={{Plainlist| * јапонски * англиски * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|num_seasons=1|num_episodes=10|list_episodes=|executive_producer={{Plainlist| * Михаела Клавел * Рејчел Кондо * [[Мајкл де Лука]] * Едвард Л. Макдонел * Џастин Маркс }}|producer={{Plainlist| * Џејми Вега Вилер * Ерико Мијагава * Хиројуки Санада * Ерин Смит * Том Винчестер }}|location=[[Британска Колумбија]], Канада|cinematography=|editor={{Plainlist| * Марија Гонсалес * Аика Мијаке * Томас А. Кругер }}|runtime=53 — 70 минути|company={{Plainlist| * Gate 34 * Michael De Luca Productions * [[FX Productions|FXP]] }}|network={{Plainlist| * [[FX Networks]] * [[FX (ТВ-канал)|FX]] }}|first_aired=27 февруари 2024|last_aired=сѐ уште}}'''''Шогун''''' ({{langx|ja|将軍}}, {{langx|en|Shōgun}}) — [[телевизиска серија]] во жанрот [[историска драма]]. Тоа е втора екранизација на истоимениот историски роман на [[Џејмс Клавел]] (првата екранизација била објавена во 1980 г.). Телеканалот FX закажал 10 епизоди од серијата во август 2018 г.<ref name="coming">{{cite web|url=https://www.comingsoon.net/tv/news/963085-shogun-limited-series-adaptation-greenlit-at-fx|title=Shogun limited series adaptation greenlit at FX|date=2018-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804122511/http://www.comingsoon.net/tv/news/963085-shogun-limited-series-adaptation-greenlit-at-fx|archive-date=2018-08-04|website=ComingSoon.net|lang=en|access-date=2020-12-10|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2018/tv/news/fx-alex-garland-devs-limited-series-shogun-1202894554/|title=FX Orders Alex Garland Drama ‘Devs,’ Limited Series ‘Shogun’|date=2018-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819134427/https://variety.com/2018/tv/news/fx-alex-garland-devs-limited-series-shogun-1202894554/|archive-date=2018-08-19|website=[[Variety]]|lang=en|access-date=2018-09-19|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2020/01/shogun-limited-series-re-adaptation-writer-justin-marks-headed-to-production-fx-1202832301/|title=‘Shōgun’ “Re-Adaptation” With Writer Justin Marks Headed To Production At FX|author=Andreeva, Nellie|date=2020-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109214249/https://deadline.com/2020/01/shogun-limited-series-re-adaptation-writer-justin-marks-headed-to-production-fx-1202832301/|archive-date=2020-11-09|website=[[Deadline Hollywood]]|lang=en|access-date=2020-12-10|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thegww.com/update-fx-limited-series-shogun-january-start-uk-japan/|title=FX’s Limited Series Shogun Begins Filming Next January In UK and Japan|date=2018-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821202201/https://thegww.com/update-fx-limited-series-shogun-january-start-uk-japan/|archive-date=2018-08-21|website=The GWW|lang=en|access-date=2018-09-19|deadlink=no}}</ref> Снимањето се одвивало во [[Канада]] од [[септември]] 2021 до [[април]] 2022 г. Првите две епизоди биле премиерно прикажани на 27 февруари 2024 г.<ref name="Premiere">{{cite web|url=https://variety.com/2023/tv/news/shogun-fx-sets-february-premiere-date-1235812325/|title=FX’s ‘Shogun’ Sets February Premiere Date|last=Zee|first=Michaela.|date=2023-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129223721/https://variety.com/2023/tv/news/shogun-fx-sets-february-premiere-date-1235812325/|archive-date=2023-11-29|website=Variety|lang=en|access-date=2023-11-30|deadlink=no}}</ref> Првата сезона добила многу потврдни одзиви од критичарите. Првично била замислена како минисерија, но по успешното деби било одлучено да се продолжи за уште две сезони. == Содржина == Во серијата „Шогун“, приказната се развива околу драматичниот судир на двајца честољубиви мажи од многу различни области. Џон Блекторн, смел [[Англија|англиски]] морнар, се наоѓа себеси во бродолом на брегот на [[Јапонија]]. Задлабочен во нејзината туѓа култура, тој тргнува на патешествие што ќе ја преобрази самата негова самоличност. Во меѓувреме, лорд Торанага, лукав и застрашувачки [[даимјо]], се бори со опасни [[Политика|политички]] соперништва. Среде овие немири стои леди Марико, жена со извонредна вештина, но нарушена со нечесни семејни врски, која мора да се движи низ коварните води за да ја покаже својата верност и вредност. „Шогун“ е дело на историска фантастика, со ликот Блекторн вдахнат од вистинскиот англиски морепловец Вилијам Адамс. Адамс, слично како Блекторн, се издигнал во Јапонија, станувајќи [[самурај]] под водство на Токугава Иејасу, кој бил и моќен даимјо и основач на [[Шогунат Токугава|шогунатот Токугава]]. Историската улога на Иејасу служи како вдахновение за ликот на Јоши Торанага во романот на Клавел. == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Хиројуки Санада]] |лорд Јоши Торанага |- |Космо Џарвис |Џон Блекторн |- |Ана Саваи |Тода Марико |- |Таданобу Асано |Кашиги Јабушиге |- |Такехиро Хира |Ишидо Казунари |- |Томи Бастоу |отец Мартин Алвито |- |Фуми Никаидо |Очиба Но Ката / Рури |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.fxnetworks.com/shows/shogun/viewers-guide ''Shōgun''] на [[:en:FX (TV channel)|FX]] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] onrbcl5189g7bgstcie7bn387aklnvq 0 1356032 5591693 5523535 2026-07-13T22:33:29Z Andrew012p 85224 5591693 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Гавранот плакат (филм, 2024).png|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Руперт Сандерс]]|screenplay={{Plainlist| * [[Зак Бејлин]] * Вилијам Шнајдер }}|based_on=|producer={{Plainlist| * [[Едвард Р. Пресман]] * Моли Хасел * Џон Џенкс * Виктор Хадида * Семјуел Хадида }}|starring={{Plainlist| * [[Бил Скарсгорд]] * [[FKA Twigs]] * [[Дени Хјустон]] }}|cinematography=Стив Анис<ref>{{cite web|url=https://www.luxartists.net/artists/steve-annis|title=Steve Annis|website=luxartists|access-date=March 19, 2024|archive-date=March 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240319000459/https://www.luxartists.net/artists/steve-annis|url-status=live}}</ref>|editing={{Plainlist| * Нил Смит * [[Крис Дикенс]] }}|music=[[Волкер Бертелман]]|studio={{Plainlist| * [[FilmNation Entertainment]]<ref name="Moviefone">{{cite web |title=The Crow (2024) – Movie |url=https://www.moviefone.com/movie/the-crow/VUhnt7q2qXPBFbAt2H8vg5/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=11 September 2024}}</ref> * Hassell Free Productions<ref name="Moviefone"/><ref name="Filmaffinity">{{cite web |title=The Crow (2024) |url=https://www.filmaffinity.com/en/film715634.html |website=[[Filmaffinity]] |access-date=11 September 2024}}</ref> * The Electric Shadow Company<ref name="Moviefone"/><ref name="Filmaffinity"/> * [[Davis Films]]<ref name="Moviefone"/><ref name="Filmaffinity"/> * Pressman Film<ref name="Moviefone"/><ref name="Filmaffinity"/> * [[30West]]<ref name="Moviefone"/> * Ashland Hill Media Finance<ref name="Moviefone"/> }}|distributor={{Plainlist| * [[Lionsgate Films]]<ref>{{cite web |last=Wiseman |first=Andreas |title='The Crow' Reboot With Bill Skarsgård & FKA Twigs Flies To Lionsgate In Eight-Figure Domestic Deal – Toronto |url=https://deadline.com/2023/09/crow-reboot-bill-skarsgard-fka-twigs-sells-lionsgate-deal-1235539115/ |website=[[Deadline Hollywood]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |access-date=September 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907161551/https://deadline.com/2023/09/crow-reboot-bill-skarsgard-fka-twigs-sells-lionsgate-deal-1235539115/ |archive-date=September 7, 2023 |date=September 7, 2023 |url-status=live}}</ref> (САД) * [[Entertainment Film Distributors]] (Обединето Кралство) * [[Metropolitan Filmexport]] (Франција) }}|released=21 август 2024 г. (Франција)<br>23 август 2024 г. (САД и Велика Британија)<br>22 август 2024 г. (Македонија)|runtime=111 минути<ref>{{Cite web|date=August 13, 2024|title=''The Crow'' (18)|url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-crow-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdiwmjay|access-date=August 13, 2024|website=[[British Board of Film Classification|BBFC]]|archive-date=August 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240813164116/https://www.bbfc.co.uk/release/the-crow-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdiwmjay|url-status=live}}</ref>|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|country={{Plainlist| * {{САД}} * {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство]] * {{знамеикона|Франција}} [[Франција]] }}|budget=50 милиони долари|gross=22,1 милиони долари}}'''''Гавранот''''' ({{langx|en|The Crow}}) — американски [[суперхеројски филм]] во режија на Руперт Сандерс, заснован на [[стрип]]овите на Џејмс О'Бар, објавени во различни периоди од Caliber Press, Kitchen Sink Press, Image Comics и IDW Publishing. Ова е обновување на истоимениот филмски серијал, втор филм по изворниот од 1994 г., адаптирајќи го стрипот и во исто време петти филм од франшизата. Во филмот глуми Бил Скарсгорд како Ерик Дрејвен/Гавранот, убиен наркоман што воскреснува за да се одмазди за својата смрт и за смртта на неговата свршеница Шели Вебстер, која ја игра FKA Twigs. == Содржина == [[Сродна душа|Сродните души]] Ерик и Шели се жестоко убиени. Дадена шанса да ја спаси љубовта на неговиот живот, Ерик мора да се жртвува и да ги помине световите на живите и мртвите, барајќи одмазда. == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Бил Скарсгорд]] |Ерик Дрејвен / Гавранот |- |[[FKA Twigs]] |Шели Вебстер |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|thecrow.movie}} {{IMDb title|1340094}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2024 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови за демони]] jks9llzu0uzp9rvsikc3pyd2182nwhk 5591694 5591693 2026-07-13T22:33:49Z Andrew012p 85224 5591694 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Гавранот плакат (филм, 2024).png|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Руперт Сандерс]]|screenplay={{Plainlist| * [[Зак Бејлин]] * Вилијам Шнајдер }}|based_on=|producer={{Plainlist| * [[Едвард Р. Пресман]] * Моли Хасел * Џон Џенкс * Виктор Хадида * Семјуел Хадида }}|starring={{Plainlist| * [[Бил Скарсгорд]] * [[FKA Twigs]] * [[Дени Хјустон]] }}|cinematography=Стив Анис<ref>{{cite web|url=https://www.luxartists.net/artists/steve-annis|title=Steve Annis|website=luxartists|access-date=March 19, 2024|archive-date=March 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240319000459/https://www.luxartists.net/artists/steve-annis|url-status=live}}</ref>|editing={{Plainlist| * Нил Смит * [[Крис Дикенс]] }}|music=[[Волкер Бертелман]]|studio={{Plainlist| * [[FilmNation Entertainment]]<ref name="Moviefone">{{cite web |title=The Crow (2024) – Movie |url=https://www.moviefone.com/movie/the-crow/VUhnt7q2qXPBFbAt2H8vg5/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=11 September 2024}}</ref> * Hassell Free Productions<ref name="Moviefone"/><ref name="Filmaffinity">{{cite web |title=The Crow (2024) |url=https://www.filmaffinity.com/en/film715634.html |website=[[Filmaffinity]] |access-date=11 September 2024}}</ref> * The Electric Shadow Company<ref name="Moviefone"/><ref name="Filmaffinity"/> * [[Davis Films]]<ref name="Moviefone"/><ref name="Filmaffinity"/> * Pressman Film<ref name="Moviefone"/><ref name="Filmaffinity"/> * [[30West]]<ref name="Moviefone"/> * Ashland Hill Media Finance<ref name="Moviefone"/> }}|distributor={{Plainlist| * [[Lionsgate Films]]<ref>{{cite web |last=Wiseman |first=Andreas |title='The Crow' Reboot With Bill Skarsgård & FKA Twigs Flies To Lionsgate In Eight-Figure Domestic Deal – Toronto |url=https://deadline.com/2023/09/crow-reboot-bill-skarsgard-fka-twigs-sells-lionsgate-deal-1235539115/ |website=[[Deadline Hollywood]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |access-date=September 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907161551/https://deadline.com/2023/09/crow-reboot-bill-skarsgard-fka-twigs-sells-lionsgate-deal-1235539115/ |archive-date=September 7, 2023 |date=September 7, 2023 |url-status=live}}</ref> (САД) * [[Entertainment Film Distributors]] (Обединето Кралство) * [[Metropolitan Filmexport]] (Франција) }}|released=21 август 2024 г. (Франција)<br>23 август 2024 г. (САД и Велика Британија)<br>22 август 2024 г. (Македонија)|runtime=111 минути<ref>{{Cite web|date=August 13, 2024|title=''The Crow'' (18)|url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-crow-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdiwmjay|access-date=August 13, 2024|website=[[British Board of Film Classification|BBFC]]|archive-date=August 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240813164116/https://www.bbfc.co.uk/release/the-crow-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdiwmjay|url-status=live}}</ref>|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|country={{Plainlist| * {{САД}} * {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство]] * {{знамеикона|Франција}} [[Франција]] }}|budget=50 милиони долари|gross=22,1 милиони долари}}'''''Гавранот''''' ({{langx|en|The Crow}}) — американски [[суперхеројски филм]] во режија на Руперт Сандерс, заснован на [[стрип]]овите на Џејмс О'Бар, објавени во различни периоди од Caliber Press, Kitchen Sink Press, Image Comics и IDW Publishing. Ова е обновување на истоимениот филмски серијал, втор филм по изворниот од 1994 г., адаптирајќи го стрипот и во исто време петти филм од франшизата. Во филмот глуми Бил Скарсгорд како Ерик Дрејвен/Гавранот, убиен наркоман што воскреснува за да се одмазди за својата смрт и за смртта на неговата свршеница Шели Вебстер, која ја игра FKA Twigs. == Содржина == [[Сродна душа|Сродните души]] Ерик и Шели се жестоко убиени. Дадена шанса да ја спаси љубовта на неговиот живот, Ерик мора да се жртвува и да ги помине световите на живите и мртвите, барајќи одмазда. == Улоги == {{Список со глумци}} |- |[[Бил Скарсгорд]] |Ерик Дрејвен / Гавранот |- |[[FKA Twigs]] |Шели Вебстер |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|thecrow.movie}} {{IMDb title|1340094}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2024 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови за демони]] 0hwom9u3uzuscgv0sgyoxivlhaqhny3 0 1356480 5591617 5279547 2026-07-13T16:47:52Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591617 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело|image_file=|alt=|image_size=300px|title=Девојка на топка|other_language_1=|other_title_1=Млада акробатка на топка|artist=[[Пабло Пикасо]]|year=1905|height_metric=147|width_metric=95|metric_unit=см|imperial_unit=in|city=|museum=[[Пушкински музеј]], Москва}} [[Податотека:The Soviet Union 1971 CPA 4024 stamp (Child on Ball (Pablo Picasso)).jpg|мини|Сликата е репродуцирана на [[Советски Сојуз|советска]] [[поштенска марка]] од 1971 година]] '''''Девојка на топка''''' или '''''млада акробатка на топка''''' — [[Сликарство|слика]] од [[Маслено сликарство|масло на платно]] од [[Пабло Пикасо]] од 1905 година, кое тој го направил за време на неговиот [[Период на рози на Пикасо|период на рози]]. Прикажува група патувачки циркуси за време на проба, со примарен фокус на две контрастни фигури. Од 1948 година се чува во колекцијата на [[Пушкински музеј|Пушкинскиот музеј]] во [[Москва]]. == Заднина == Пикасо ја создал сликата Д''евојка на топка'' во 1905 година за време на неговиот период на рози, во време кога живеел во [[Бато-Лавоар]] во областа [[Монмартр]] во [[Париз]]. Следејќи го неговиот мрачен [[Син период на Пикасо|син период]], делата на Пикасо во овој период прикажуваат помеки, потопли тонови, кои се евидентни и во оваа слика.<ref name="PushkinG">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newpaintart.ru/artists/p/picasso_p/young_acrobat_on_a_ball.php|title=Young Acrobat on a Ball|work=Pushkin Museum Gallery of 19th and 20th Century European and American Art|accessdate=3 January 2021}}</ref> Од крајот на 1904 година до почетокот на 1905 година, Пикасо во своите дела се фокусирал на еден единствен мотив за животот во патувачкиот циркус што го развил во голема композиција на крајот на 1904 година. Оваа ера била позната и како негов циркуски период или период на Салтимбанк. Во втората половина на 1905 година, Пикасо ја создал „[[Семејството на Салтимбанки]]“, кое првично прикажувало млад акробат кој се балансира на топка. Овој централен мотив бил продолжен во ''Девојка на топка'' само неколку месеци подоцна.<ref name="Charles">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DdtUDwAAQBAJ&q=young+acrobat+on+a+ball&pg=PT105|title=Pablo Picasso (1881-1973) - Volume 1|last=Charles|first=Victoria|date=13 March 2018|publisher=Parkstone International|isbn=9781785257056}}</ref> == Опис == Сликата прикажува патувачки циркуски уметници за време на проба. Сцената се фокусира на млада девојка која грациозно се балансира на топка лево од композицијата, додека десно моќен спортист седи на коцка. Музејот Пушкин наведуваат дека „уметникот размислува не толку за судбината на луѓето во уметноста, колку за универзалните закони за рамнотежа и интеракција, хармонија и контраст“.<ref name="Pushkin">{{Наведена мрежна страница|url=https://pushkinmuseum.art/data/fonds/europe_and_america/j/1001_2000/zh_3399/index.php?lang=en|title=Young Acrobat on a Ball. 1905|work=Pushkin Museum|accessdate=3 January 2021}}</ref> На оваа слика на Пикасо каде тој прикажува група луѓе кои се отфрлени, но всушност поврзани едни со други. Ова јасно се рефлектира во контрастот и рамнотежата на двата главни субјекти. Девојчето кое балансира на топката изгледа кревко, што е во контраст со силата и големата фигура на мажот кој седи. Се чини дека има геометрија и природна благодат во составот. Фигурата на девојчето е опишана како олицетворение на минливиот животен сон, при што моќта на мажот ја штити од суровоста на реалноста. Користејќи пепеласто розови и сини нијанси за фигурите и за позадината, Пикасо ја пренел емоционалната состојба на уметниците од циркусот, сугерирајќи дека тие се нурнати во нивниот сопствен свет.<ref name="PushkinG">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newpaintart.ru/artists/p/picasso_p/young_acrobat_on_a_ball.php|title=Young Acrobat on a Ball|work=Pushkin Museum Gallery of 19th and 20th Century European and American Art|accessdate=3 January 2021}}</ref> Директната врска меѓу двете фигури може да се забележи во различни детали во сликата. Остриот агол на левата нога на мажот ја отсликува левата рака на девојката. Сината нијанса на неговите шорцеви ги рефлектира бледо сините тонови на трикото на девојката. Црвениот цвет закачен на нејзината коса се балансира со топлите нијанси на машката кошула и хулахопки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hyperallergic.com/473417/picasso-blue-and-rose-musee-dorsay-2/|title=The Everyday Madness of Picasso's "Acrobat on a Ball"|last=Nemett|first=Barry|date=1 December 2018|work=Hyperallergic|accessdate=3 January 2021}}</ref> За да го нагласи контрастот помеѓу двете фигури, Пикасо ја игнорирал реалноста и наместо тоа ги преувеличувал карактеристиките на сликата. Тој избрал да ги искриви пропорциите на композицијата, како на пример да го прикаже човекот како колос.<ref name="Charles">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DdtUDwAAQBAJ&q=young+acrobat+on+a+ball&pg=PT105|title=Pablo Picasso (1881-1973) - Volume 1|last=Charles|first=Victoria|date=13 March 2018|publisher=Parkstone International|isbn=9781785257056}}</ref> == Значење == За ''Пабло Пикасо (1881 &#x2013; 1973)'' авторите забележале за значењето на композицијата на сликата Д''евојка на топка''.<ref name="Charles">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=DdtUDwAAQBAJ&q=young+acrobat+on+a+ball&pg=PT105|title=Pablo Picasso (1881-1973) - Volume 1|last=Charles|first=Victoria|date=13 March 2018|publisher=Parkstone International|isbn=9781785257056}}</ref><blockquote>На оваа слика која е од првата половина на 1905 година, прашањето за формата е сè уште во својата генеза, но за нејзината големина, сложеност и потенцијал веќе можело да се насети. Затоа ''Младиот акробат на топка'' се издвојува меѓу креациите на Пикасо како семе на многу понатамошни настани во областа на пластичната форма и слики.</blockquote> == Потекло == [[Иван Морозов (бизнисмен)|Иван Морозов]] ја добил сликата од галеријата на [[Даниел-Хенри Канвајлер]] во Париз во 1913 година. Пред ова, била во сопственост на [[Лео Штајн|Лео]] и [[Гертруда Штајн]]. Во 1918 година, по Руската револуција, колекцијата на Морозов била национализирана од државата и сместена во Музејот на модерното западно сликарство. Кога Музејот на модерното западно сликарство бил распуштен по Втората светска војна, колекцијата била пренесена во 1948 година во [[Пушкински музеј|Пушкинскиот музеј]].<ref name="Pushkin">{{Наведена мрежна страница|url=https://pushkinmuseum.art/data/fonds/europe_and_america/j/1001_2000/zh_3399/index.php?lang=en|title=Young Acrobat on a Ball. 1905|work=Pushkin Museum|accessdate=3 January 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metmuseum.org/art/libraries-and-research-centers/leonard-lauder-research-center/research/index-of-cubist-art-collectors/morozov|title=Morozov, Ivan|work=The Met|accessdate=3 January 2021}}</ref> == Наводи во други дела == Сликата била инспирација за краткиот програмски настап на руската уметничка лизгачка [[Камила Валиева]] и во сезоната 2018-2019 и во сезоната 2019-2020, од кои таа го освоила [[Светско јуниорско првенство во уметничко лизгање 2020 година|Светското јуниорско првенство во уметничко лизгање во 2020 година]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mercurynews.com/east-bays-alysa-liu-not-sharp-enough-in-skating-world-championship-debut|title=East Bay's Alysa Liu not sharp enough in skating world championship debut|date=2020-03-06|work=The Mercury News|language=en-US|accessdate=2020-03-20}}</ref> == Поврзано == * ''[[Акробат и млад арлекин]]'' * [[Семејството на Салтимбанки|''Семејството на Салтимбанки'']] * ''[[Семејство на акробати со мајмун]]'' * ''Девојка во ноќна облека'' == Надворешни врски == * ''[https://pushkinmuseum.art/data/fonds/europe_and_america/j/1001_2000/zh_3399/index.php?lang=en Девојка на топка]'' во музејот Пушкин == Наводи == [[Категорија:Слики од Пабло Пикасо]] <references /> [[Категорија:Слики во Пушкинскиот музеј]] [[Категорија:Слики од 1905 година]] l14jseb3i9f133xq2679bt32mmsu8on 0 1356576 5591688 5521604 2026-07-13T22:31:08Z Andrew012p 85224 5591688 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Вонка плакат 2023.png|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Пол Кинг]]|screenplay={{Plainlist| * [[Сајмон Фарнаби]] * Пол Кинг }}|story=Пол Кинг|based_on=|producer={{Plainlist| * [[Дејвид Хејман]] * Александра Дербишир * Лук Кели }}|starring={{Plainlist| * [[Тимоти Шаламе]] * [[Кала Лејн]] * [[Киган-Мајкл Ки]] * [[Патерсон Џозеф]] * [[Мет Лукас]] * [[Роуан Аткинсон]] }}|cinematography=Чунг Чунг Хун|editing=Марк Еверсон|music={{Plainlist| * [[Џоби Талбот]] (музиката) * [[Нил Хенон]] (песните) }}|studio={{Plainlist| * [[Village Roadshow Pictures]] * The Roald Dahl Story Company * [[Heyday Films]] * Domain Entertainment<ref>{{cite web |url=https://variety.com/2023/film/news/warner-bros-pictures-co-financing-deal-domain-capital-1235790434/ |title=Warner Bros. Pictures Strikes New Co-Financing Deal With Domain Capital (EXCLUSIVE) |website=Variety |first=Matt |last=Donnelly |date=November 14, 2023 |access-date=December 17, 2023 |archive-date=November 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114201827/https://variety.com/2023/film/news/warner-bros-pictures-co-financing-deal-domain-capital-1235790434/ |url-status=live}}</ref> }}|distributor=[[Warner Bros. Pictures]]|released=8 декември 2023 г. (Обединето Кралство)<br>15 декември 2023 г. (САД)<br>14 декември 2023 г. (Македонија)|runtime=116 минути<ref>{{Cite web |date=November 28, 2023 |title=''Wonka'' (PG) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/wonka-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmde0otqz |access-date=December 2, 2023 |website=[[British Board of Film Classification|BBFC]] |archive-date=December 2, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202095539/https://www.bbfc.co.uk/release/wonka-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmde0otqz |url-status=live}}</ref>|country={{Plainlist| * {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство]] * {{САД}} }}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=125 милиони долари<ref>{{cite news |last1=Vary |first1=Adam |last2=Rubin |first2=Rebecca |url=https://variety.com/2023/film/features/box-office-predictions-2023-tom-cruise-super-mario-barbie-1235462618/ |title=Box Office Predictions for 2023: Will Tom Cruise, Super Mario and a Bear on Cocaine Save Movie Theaters? |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=January 3, 2023 |access-date=January 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104174918/https://variety.com/2023/film/features/box-office-predictions-2023-tom-cruise-super-mario-barbie-1235462618/ |archive-date=January 4, 2023 |url-status=live}}</ref>|gross=632,3 милиони долари<ref name=BOM>{{Cite web |title=Wonka (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt6166392/ |access-date=March 30, 2024 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=July 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711162026/https://www.boxofficemojo.com/title/tt6166392/ |url-status=live}}</ref><ref name="NUM">{{Cite web |title=Wonka — Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/Wonka-(2023)#tab=box-office |access-date=March 30, 2024 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |archive-date=January 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240109203507/https://www.the-numbers.com/movie/Wonka-(2023)#tab=box-office |url-status=live}}</ref>}}'''''Вонка''''' ({{langx|en|Wonka}}) — музичка фантастична комедија во режија на Пол Кинг од сценариото што тој го напишал заедно со Сајмон Фарнаби. Филмот е предисторија на „Вили Вонка и фабриката за чоколади“ (1971),<ref name="IndieCC">{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2023/04/wonka-cinemacon-first-look-1234829693/|title=Timothée Chalamet as 'Wonka' and Hugh Grant as an Oompa Loompa Wow with CinemaCon First Look|date=2023-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429231116/https://www.indiewire.com/2023/04/wonka-cinemacon-first-look-1234829693/|archive-date=2023-04-29|access-date=2023-04-29|website=IndieWire|url-status=live}}</ref> првата екранизација на романот на бајките на [[Роалд Дал]], „Чарли и фабриката за чоколади“ (1964). Насловната улога во филмот ја толкувал [[Тимоти Шаламе]]. Во филмот играат и Киган-Мајкл Ки, [[Сали Хокинс]], [[Роуан Аткинсон]], Оливија Колман и Џим Картер. Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на [[15 декември]] [[2023]] г., а во [[Македонија]] на [[14 декември]] истата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kinoverzum.mk/film/vonka/|title=Вонка {{!}} Киноверзум МК|language=mk-MK|accessdate=2024-10-03}}</ref> == Содржина == Со мечти да отвори продавница во [[град]] познат по својата [[Чоколадо|чоколада]], младиот и сиромашен Вили Вонка открива дека индустријата ја води картел од алчни чоколадари. == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Тимоти Шаламе]] |Вили Вонка |- |[[Хју Грант]] |Лофти/Умпа Лумпа |- |[[Сали Хокинс|Сели Хокинс]] |мајката на Вили Вонка |- |[[Кала Лејн]] |Нудла |- |[[Патерсон Џозеф]] |Артур Слагворт |- |[[Мет Лукас]] |Џералд Продноуз |- |[[Киган-Мајкл Ки]] |Кенет Ернандес/шефот на полицијата |- |[[Оливија Колман]] |Мадона Скрабит |- |[[Том Дејвис]] |Патрик Бличер |- |[[Роуан Аткинсон]] |Џулиус Речет |- |[[Метју Бејнтон]] |Феликс Фикелгрубер |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/wonka Матична страница] {{IMDb title|title=Wonka}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови од 2023 година]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Британски филмови]] [[Категорија:Американски музички филмови]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] kj91stt2t7vuj9uh4zz6e7n5c6nafev 0 1357481 5591686 5551326 2026-07-13T22:30:28Z Andrew012p 85224 5591686 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Доктор Стрејнџлав или: Како научив да престанам да се грижам и ја засакав бомбата|image=Доктор Стрејнџлав.jpg|caption=Плакатот на македонски јазик|director=[[Стенли Кјубрик]]|producer=Стенли Кјубрик|screenplay={{Plainlist| * Стенли Кјубрик * [[Тери Садерн]] * Питер Џорџ }}|based_on=|starring=|music=[[Лори Џонсон]]|cinematography=[[Гилберт Тејлор]]|editing=[[Ентони Харви]]|studio=[[Hawk Films]]|distributor=[[Columbia Pictures]]|released=29 јануари 1964 г.|runtime=94 минути<ref>{{cite web |title=Dr. Strangelove |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |access-date=July 6, 2013 |archive-date=November 13, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113041053/http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |url-status=live }}</ref>|country={{Plain list| * {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство]]<ref name="Britannica">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |last=Pfeiffer |first=Lee |date=March 8, 2017 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=December 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223082926/https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |url-status=live }}</ref><ref name="Variety">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |last=Kaufman |first=Dave |date=January 21, 1964 |publisher=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101164623/https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |url-status=live }}</ref><ref name="BFI" /><ref name="AFI" /> * {{САД}}<ref name="BFI">{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140444/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|url-status=dead|archive-date=March 10, 2016|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=[[British Film Institute]]|date=June 15, 2021}}</ref><ref name="AFI">{{cite web|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/23082|title=Dr. Strangelove or: How I learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=[[American Film Institute]]|date=June 15, 2021}}</ref> }}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=1,8 милиони долари<ref name="Numbers">{{cite web|title=Dr. Strangelove (1964)|url=https://m.the-numbers.com/movie/Dr-Strangelove|website=m.the-numbers|access-date=March 23, 2022}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|gross=9,2 милиони долари (2022)|image_size=250px}}'''''Доктор Стрејнџлав или: Како научив да престанам да се грижам и ја засакав бомбата''''' ({{langx|en|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb}}<ref>Можеби подобар превод требало да биде '''Доктор Стрејнџлав или: Како научив да не се грижам и ја засакав бомбата'''</ref>) или скратено само '''''Доктор Стрејнџлав''''' — филм од 1964 г. во режија на [[Стенли Кјубрик]], објавен во екот на [[Студена војна|Студената војна]], нешто повеќе од една година по [[Кубанска криза|Кубанската криза]], како антимилитаристичка [[сатира]] на воените програми на американската влада од тоа време и трката во вооружување воопшто. Заснован е на трилерот „Црвена тревога“ од Питер Џорџ, првпат објавен во 1958 г., кој го одразува сеопштиот страв од [[Јадрена војна|јадрена апокалипса]].<ref>{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|title=ENTERTAINMENT: Film Registry Picks First 25 Movies|date=September 19, 1989|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=April 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505082616/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|archive-date=May 5, 2020|location=[[Washington, D.C.]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|title=Complete National Film Registry Listing|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031213743/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|archive-date=October 31, 2016|access-date=June 8, 2020|website=Library of Congress|url-status=live}}</ref> Покрај тоа, Кјубрик го преосмислил изворниот материјал, правејќи црна комедија. Филмот ја раскажува приказната за обземениот американски генерал Џек Д. Рипер, кој, придвижен од антикомунистичка параноја, ја заобиколил американската висока команда и претседателот, започнал јадрен напад врз [[Советски Сојуз|СССР]], и за последователните настани. == Содржина == Еден неспокоен американски генерал наредува бомбардирање на [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]], предизвикувајќи пат до [[јадрена пропаст]] што воената соба полна со политичари и генерали трескаво се обидува да го запре. == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Питер Селерс]] |полковник Лајонел Мандрејк / претседателот Меркин Мафли / д-р Стрејнџлав |- |[[Џорџ Кемпбел Скот]] |генерал Бак Терџидсон |- |[[Стерлинг Хејден]] |бригаден генерал Џек Д. Рипер |- |[[Кинан Вин]] |полковник Бат Гуано |- |[[Слим Пикенс]] |мајор Т. Џ. „Кинг” Конг |- |[[Питер Бул]] |Алексеј де Садески |- |[[Џејмс Ерл Џонс]] |поручник Лотар Зог |- |[[Трејси Рид]] |г-ца Скот |- |[[Шејн Ример]] |капетан Ејс Овенс |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Sister project links|wikt=no|commons=Category:Dr. Strangelove|v=no|n=no|s=no|b=no}} * [http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0055.html Continuity transcript] * [https://web.archive.org/web/20070526053129/http://alsos.wlu.edu/adv_rst.aspx?query=Strangelove&selection=keyword&results=10 Annotated bibliography on ''Dr. Strangelove''] from the Alsos Digital Library {{IMDb title|0057012}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1964 година]] [[Категорија:Британски филмови]] 87c1eyzxk4ewi7piynwrb0klqniv7l2 0 1357678 5591687 5462157 2026-07-13T22:30:43Z Andrew012p 85224 5591687 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Logo-de-la-serie-sons-of-anarchy.jpg|caption=|genre={{Plainlist| * [[криминалистички филм]]<ref>{{cite web|url=https://www.tvguide.com/news/sons-of-anarchy-maggie-siff-tara-death-1074527/|title=Sons of Anarchy Postmortem: Maggie Siff Breaks Down the "Heartbreaking" Season 6 Finale|quote=The show is an epic tragedy and a tragic love story.|date=10 December 2013|access-date=24 May 2019|archive-date=May 25, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525032400/https://www.tvguide.com/news/sons-of-anarchy-maggie-siff-tara-death-1074527/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eonline.com/fr/news/605326/sons-of-anarchy-boss-explains-why-that-series-finale-death-had-to-happen|title=Sons of Anarchy Boss Explains Why That Series Finale Death Had to Happen|quote=Yo, what we're writing here is a tragedy. It's always been a tragedy in the Shakespearean or Greek sense. It has to end tragically and we all knew that when we were getting into it.|date=10 December 2014|access-date=24 May 2019|archive-date=May 25, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525041745/https://www.eonline.com/fr/news/605326/sons-of-anarchy-boss-explains-why-that-series-finale-death-had-to-happen|url-status=live}}</ref> }}|creator=[[Курт Сатер]]|starring={{Plainlist| * [[Чарли Ханам]] * [[Кејти Сагал]] * [[Марк Бун Помладиот]] * Томи Фланаган * [[Ким Коутс]] * [[Џони Луис]] * [[Меги Сиф]] * [[Рон Перлман]] * [[Рајан Херст]] }}|theme_music_composer=|opentheme=„This Life“ од [[Кертис Стигерс]] и The Forest Rangers|composer=|country={{САД}}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|num_seasons=7|num_episodes=92|list_episodes=Список на епизоди на „Синови на анархијата“|executive_producer=|producer=|location=|cinematography=|editor=|runtime=39 — 81 минути|company={{Plainlist| * The Linson Company * Sutter Ink * [[Fox 21 Television Studios|Fox 21]] * [[FX Productions]] }}|network=[[FX (ТВ-канал)|FX]]|first_aired=3 септември 2008|last_aired=9 декември 2014|related=|image_size=250}}'''''Синови на анархијата''''' ({{langx|en|Sons of Anarchy}}) — американска криминалистичка [[телевизиска серија]]. Серијата се прикажувала на ТВ-каналот [[FX (ТВ-канал)|FX]] од [[3 септември]] [[2008]] г. до [[9 декември]] [[2014]] г. Таа е една од најуспешните серии на FX.<ref>{{Cite web|url=http://www.tvguide.com/news/sons-anarchy-renewed-19543.aspx|title=Sons of Anarchy Renewed for 13-Episode Second Season by FX — Today’s News: Our Take {{!}} TVGuide.com<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20141009154353/http://www.tvguide.com/news/sons-anarchy-renewed-19543.aspx|archive-date=2014-10-09|access-date=2010-09-29|deadlink=no}}</ref> Завршила со седмата сезона.<ref>{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/sons-of-anarchy-renewed-kurt-sutter-fx-287031|title='Sons of Anarchy' Renewed for Two Seasons, Creator Kurt Sutter Inks First Overall Deal (Exclusive)|last=Rose|first=Lacey|work=The Hollywood Reporter|accessdate=2012-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103044049/http://www.hollywoodreporter.com/news/sons-of-anarchy-renewed-kurt-sutter-fx-287031|archivedate=2013-11-03}}</ref> Била прикажана и во [[Македонија]]. ''Синови на анархијата'' го следи животот на еден сплотен мотоциклистички клуб, кој дејствува во Чарминг, измислен [[град]] во Централната Долина на [[Калифорнија]]. == Содржина == „Синови на анархијата“ го следи напнатиот живот на еден одметнички мотоциклистички клуб. Членовите се справуваат со постојан притисок од полицијата и опасните непријатели, соочени со неизвесна иднина. Џексон „Џекс“ Телер, игран од глумецот [[Чарли Ханам]], се бори помеѓу неговата верност кон својот клуб и мечтите што ги имал неговиот татко за подобар живот. Додека се бори да го заштити своето семејство и да се ослободи од насилното минато, тој се соочува со предавство и тешки избори што ги испитуваат неговите пријателства и верност. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.fxnowcanada.ca/shows/sons-of-anarchy/ Матична страница] {{IMDb title|1124373}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Американски криминалистички серии]] gnrm713xhju45z1qentiflvv1lxgppc 0 1360237 5591937 5540569 2026-07-14T10:19:47Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591937 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Бугарија|name=Црнча| image_skyline = Tsrancha 2.JPG | imagesize = 300п |caption_skyline = Поглед кон селото |name_local=Црънча|lat_deg=41.56706284351424|lon_deg=24.102776336834786|area=11.96|municipality=[[Доспат (општина)|Доспат]]|elevation=1,112|population=530|postal_code=4837|population_as_of=2021}}'''Црнча''' — село во [[Доспат (општина)|општина Доспат]], [[Смољан (област)|Смољанска област]], [[Пиринска Македонија]]. == Географија и местоположба == Селото Црнча се наоѓа длабоко во [[Родопи]]те, на надморска височина од 1,112 метри. Од градот [[Неврокоп]] е оддалечено 31 километар источно, додека од својот општински центар [[Доспат]], е оддалечено 10 километри југозападно. Од градот [[Смољан]] (кадешто и административно припаѓа) е оддалечено 49 километри западно. Селото се наоѓа во непосредна близина на границата помеѓу [[Бугарија]] и [[Грција]]. == Историја == == Стопанство == Атарот на селото зафаќа површина од 12км². Околу селото има тревна вегетација, додека на остатокот од атарот преовладуваат шумите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://land.copernicus.eu/en/products/corine-land-cover/clc2018|title=CORINE Land Cover 2018}}</ref> == Население == Според пописот од 2021 година, селото имало 530 жители, со густина на населеност од 44 луѓе на километар квадратен. Во пописот од 2011 година имало 633 жители, што значи дека во текот на една деценија имало стапка на пад на население од -1.7%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.citypopulation.de/en/bulgaria/smoljan/dospat/78567__cr%C7%8En%C4%8Da/|title=City population}}</ref> == Општествени установи == Во селото работи целодневна детска градина “Зора”, како и една џамија. == Самоуправа и политика == Поштенски број на селото е 4837. == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво == == Наводи == <references responsive="1"></references> == Надворешни врски == {{ПМ-гео-никулец}}{{Општина Доспат}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Црнча}} [[Категорија:Општина Доспат]] [[Категорија:Села во Пиринска Македонија]] [[Категорија:Чеч]] df9oh04itlrm5u36bkpwxon827hzs2l 0 1360238 5591935 5540932 2026-07-14T10:19:00Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591935 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Бугарија|name=Љупча| image_skyline = The village of Ljubcha.jpg | imagesize = 300п |caption_skyline = Поглед кон селото од месноста Марашова чука |name_local=Любча|lat_deg=41.61973346672884|lon_deg=24.097535888728817|area=20.04|municipality=[[Доспат (општина)|Доспат]]|elevation=1,170|population=705|postal_code=4833|population_as_of=2021}}'''Љупча''' — село во [[Доспат (општина)|општина Доспат]], [[Смољан (област)|Смољанска област]], [[Пиринска Македонија]]. == Географија и местоположба == Селото Љупча се наоѓа длабоко во [[Родопи]]те, на надморска височина од 1,170 метри. Од градот [[Неврокоп]] е оддалечено 31 километар источно, додека од својот општински центар [[Доспат]], е оддалечено 5.8 километри југозападно. Од градот [[Смољан]] (кадешто и административно припаѓа) е оддалечено 50 километри западно. == Историја == == Стопанство == Атарот на селото зафаќа површина од 20км². Околу селото има тревна вегетација, додека на остатокот од атарот преовладуваат шумите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://land.copernicus.eu/en/products/corine-land-cover/clc2018|title=CORINE Land Cover 2018}}</ref> == Население == Според пописот од 2021 година, селото имало 705 жители, со густина на населеност од 35 луѓе на километар квадратен. Во пописот од 2011 година имало 848 жители, што значи дека во текот на една деценија имало стапка на пад на население од -1.7%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.citypopulation.de/en/bulgaria/smoljan/dospat/44642__ljub%C4%8Da/|title=City population}}</ref> == Општествени установи == Во селото работи основно училиште, именувано по [[Христо Ботев]]. Во селото функционира и џамија. == Самоуправа и политика == Поштенски број на селото е 4833. == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво == == Наводи == <references responsive="1"></references> == Надворешни врски == {{ПМ-гео-никулец}}{{Општина Доспат}} [[Категорија:Општина Доспат]] [[Категорија:Села во Пиринска Македонија]] [[Категорија:Чеч]] 2er2ljkbvw5x65zq0ocuc9igv6uo60f 0 1360239 5591933 5540570 2026-07-14T10:17:42Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591933 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Бугарија|name=Чавдар | image_skyline = Chavdar izgled ot sinora1.jpg | imagesize = 300п |caption_skyline = Поглед кон селото |name_local=Чавдар|lat_deg=41.580337416777695|lon_deg=24.221796933965692|area=22.77|municipality=[[Доспат (општина)|Доспат]]|elevation=1,300|population=218|postal_code=4829|population_as_of=2021}}'''Чавдар''' — село во [[Доспат (општина)|општина Доспат]], [[Смољан (област)|Смољанска област]], [[Пиринска Македонија]]. == Географија и местоположба == Селото Чавдар се наоѓа длабоко во [[Родопи]]те, на надморска височина од 1,300 метри. Од градот [[Неврокоп]] е оддалечено 41 километар источно, додека од својот општински центар [[Доспат]], е оддалечено 9 километри јужно. Од градот [[Смољан]] (кадешто и административно припаѓа) е оддалечено 40 километри западно. Селото се наоѓа во непосредна близина на границата помеѓу [[Бугарија]] и [[Грција]]. == Историја == == Стопанство == Атарот на селото зафаќа површина од 22.8км². Околу селото има тревна вегетација, додека на остатокот од атарот преовладуваат шумите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://land.copernicus.eu/en/products/corine-land-cover/clc2018|title=CORINE Land Cover 2018}}</ref> == Население == Според пописот од 2021 година, селото имало 218 жители, со густина на населеност од 9 луѓе на километар квадратен. Во пописот од 2011 година имало 318 жители, што значи дека во текот на една деценија имало стапка на пад на население од -3.5%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.citypopulation.de/en/bulgaria/smoljan/dospat/80025__%C4%8Davdar/|title=City population}}</ref> == Општествени установи == == Самоуправа и политика == Поштенски број на селото е 4829. == Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво == == Наводи == <references responsive="1"></references> == Надворешни врски == {{ПМ-гео-никулец}}{{Општина Доспат}} [[Категорија:Општина Доспат]] [[Категорија:Села во Пиринска Македонија]] miwn00qb9vl7grv0q401zojlrfd8cmr 0 1360241 5591931 5540731 2026-07-14T09:56:28Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591931 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Бугарија|name=Касак|name_local=Късак| image_skyline = View of Kasak.jpg | imagesize = 300п |caption_skyline = Поглед кон селото |lat_deg=41.63343202361782|lon_deg=24.209227848687462|area=38.23|municipality=[[Доспат (општина)|Доспат]]|elevation=1,338|population=767|postal_code=4832|population_as_of=2021}}'''Касак''' — село во [[Доспат (општина)|општина Доспат]], [[Смољан (област)|Смољанска област]], [[Пиринска Македонија]]. == Географија и местоположба == Селото Касак се наоѓа длабоко во [[Родопи]]те, на надморска височина од 1,079 метри. Од градот [[Неврокоп]] е оддалечено 40.6 километри источно, додека од својот општински центар [[Доспат]], е оддалечено 4.5 километри југозападно. Од градот [[Смољан]] (кадешто и административно припаѓа) е оддалечено 41 километар западно. Во негова близина поминува Срнена река, која е лева притока на реката Доспат. == Историја == == Стопанство == Атарот на селото зафаќа површина од 38км². Околу селото има тревна вегетација, додека на остатокот од атарот преовладуваат шумите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://land.copernicus.eu/en/products/corine-land-cover/clc2018|title=CORINE Land Cover 2018}}</ref> == Население == Според пописот од 2021 година, селото имало 767 жители, со густина на населеност од 20 луѓе на километар квадратен. Во пописот од 2011 година имало 835 жители, што значи дека во текот на една деценија имало стапка на пад на население од -1.8%.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.citypopulation.de/en/bulgaria/smoljan/dospat/41006__k%C7%8Esak/|title=City population}}</ref> == Општествени установи == Во селото работи основно училиште, именувано по [[Христо Ботев]]. Во селото функционира и џамија. == Самоуправа и политика == Поштенски број на селото е 4832. == Културни и природни знаменитости == Во југоисточната страна од селото се наоѓаат Касачките водопади високи 8 метри. == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво == == Наводи == <references responsive="1"></references> == Надворешни врски == {{ПМ-гео-никулец}}{{Општина Доспат}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Касак}} [[Категорија:Општина Доспат]] [[Категорија:Села во Пиринска Македонија]] hvq16d74es08yoqsx8zzdk5v10y7c48 0 1360534 5591568 5591221 2026-07-13T14:52:00Z Whitesheep2026 134973 nov minister so rekonstrukcija 5591568 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Азир Алиу |image=Azir Aliu official portrait 2023 (cropped).jpg |office=[[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start=[[9 јуни]] [[2025]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Арбен Таравари]] |successor=[[Сашо Клековски]] |office1=[[Министер за јавна администрација на Македонија|Министер за Информатичко општество и администрација]] |term_start1=[[28 февруари]] [[2023]] |term_end1=[[9 февруари]] [[2024]] |primeminister1=[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Талат Џафери]] (технички) |president1=[[Стево Пендаровски]] |predecessor1=[[Адмирим Алити]] |successor1=[[Наим Бајрами]] |birth_date={{роден на и возраст|df=yes|1976|4|15}} |birth_name=Азир Алиу|birth_place=[[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |profession=[[Професор]], [[Електротехника|Електротехничар]], [[Информатика|Информатичар]] }} '''Азир Алиу''' ([[15 април]] [[1976|1976 година]] во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по современи науки и технологии, специјализиран во области како [[криптографија]], кибербезбедност, блокчеин технологии и машинско учење. Тој е професор на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]] во [[Тетово]] во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seeu.edu.mk/en/~azir.aliu|title=Азир Алиу Биографија}}</ref> Од 9 јуни 2025 г. до 13 јули 2026 г. ја извршува функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/azir-aliu-e-izbran-za-nov-minister-za-zdravstvo/|title=АЗИР АЛИУ Е ИЗБРАН ЗА НОВ МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО|date=2025-06-09|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Животопис == Азир Алиу е роден 15 април 1976 година, во [[Гостивар]]. Тој е дипломиран инженер по [[електротехника]]. Дипломирал на [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехничкиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде и магистрирал [[електротехника]]. Интересот за науката го продолжил на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде се стекнал со звањето доктор по информатички науки. Во раните години од академската кариера, првите чекори ги почнал како помлад асистент на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]], откако претходно, во периодот 2003/2004 година, работел како професор во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|Гимназијата „Панче Поповски“]] во [[Гостивар]]. Најголемиот дел од својата академска кариера го поминува на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Во периодот од септември 2004 година до април 2007 година, тој бил ангажиран како помлад асистент на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, каде од април 2007 година до 2012 година, работел како асистент. Со академската кариера, тој продолжил на истиот универзитет, од 2012 година до 2014 година, како продекан за наука на Факултетот за компјутерски науки и технологии. Во септември 2012 година, Алиу напредувал во звање доцент, кој работен ангажман го извршувал до 2017 година. Во наредните пет години, тој Алиу бил вонреден професор, а потоа и редовен професор на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, од август 2022 година до денес. Претходно, во периодот од 2018 година до 2020 година, бил назначен за потпретседател на Управниот одбор на овој Универзитет. Тој бил дел од Националниот комитет за претприемништво и иновации, каде членувал од 2013 година до 2017 година, период во кој бил и советник за високо образование на [[Премиер на Македонија|претседателот на владата на Македонија]]. [[Автор]] е и соавтор на повеќе научни трудови, а неговата научно-истражувачка работа се насочува на интелигентни системи, анализа на сигнали и повеќерезолуциони слики, обработка на медицински слики и препознавање на облици, машинско учење и напоредно програмирање. Работното искуство во наставата му е насочено на: Вештачка интелигенција; архитектура на сметачките системи; формални јазици и автомати; анализа на податоци; Алиу има и големо искуство со проектно раководење и научно-истражувачка работа во државава и во странство. На 9 јуни 2025 година, тој станал новиот [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], по оставката на [[Арбен Таравари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80-%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%83/|title=Азир Алиу|date=2023-12-14|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Литература == Алиу е автор на повеќе истражувачки трудови и научни публикации во областа на информациските технологии. Неговата работа опфаќа теми како што се криптографија, блокчеин технологии, машинско учење и анализа на податоци. Меѓу позначајните публикации се вбројуваат: * Luma, A., Aliu, A., Snopce, H. (2024). ''The Republic of North Macedonia's Research Ranking Platform for Academic Staff and Universities''. ''SAR Journal'', стр. 3–11. * Fetaji, M., Apostolova, M., Luma, A., Aliu, A. (2023). ''Ethereum Smart Contract Deployment for a Real Estate Management System (REMS) Implemented in Blockchain''. ''TEM Journal'', 12(3), стр. 1383–1389. * Luma, A., Abazi, B., Aliu, A. (2021). ''The Implementation of the New Encryption Mathematical Model for Cryptosystems''. Презентирано на ''International Conference on Engineering Technologies (ICENTE'21)''. == Истражувачки интереси == Неговите главни области на истражување вклучуваат: * Криптографија и безбедност на информациите * Блокчеин технологии и дистрибуирани системи * Кибербезбедност и заштита на податоци * Машинско учење и анализа на големи податоци * Развој на интелигентни системи за поддршка на одлуки == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиу, Азир}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Политичари на ВРЕДИ]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Министри за информатичко општество и администрација на Република Македонија]] t3jm3454o96t9m35yu1oes9np7tnqrk 5591580 5591568 2026-07-13T15:31:03Z Gurther 105215 5591580 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Азир Алиу |image=Azir Aliu official portrait 2023 (cropped).jpg |office=[[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start=[[9 јуни]] [[2025]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Арбен Таравари]] |successor=[[Сашо Клековски]] |office1=[[Министер за јавна администрација на Македонија|Министер за Информатичко општество и администрација]] |term_start1=[[28 февруари]] [[2023]] |term_end1=[[9 февруари]] [[2024]] |primeminister1=[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Талат Џафери]] (технички) |president1=[[Стево Пендаровски]] |predecessor1=[[Адмирим Алити]] |successor1=[[Наим Бајрами]] |birth_date={{роден на и возраст|df=yes|1976|4|15}} |birth_name=Азир Алиу|birth_place=[[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |profession=[[Професор]], [[Електротехника|Електротехничар]], [[Информатика|Информатичар]] }} '''Азир Алиу''' ([[15 април]] [[1976|1976 година]] во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по современи науки и технологии, специјализиран во области како [[криптографија]], кибербезбедност, блокчеин технологии и машинско учење. Тој е професор на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]] во [[Тетово]] во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seeu.edu.mk/en/~azir.aliu|title=Азир Алиу Биографија}}</ref> Од 9 јуни 2025 г. до 13 јули 2026 г. ја извршил функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/azir-aliu-e-izbran-za-nov-minister-za-zdravstvo/|title=АЗИР АЛИУ Е ИЗБРАН ЗА НОВ МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО|date=2025-06-09|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Животопис == Азир Алиу е роден 15 април 1976 година, во [[Гостивар]]. Тој е дипломиран инженер по [[електротехника]]. Дипломирал на [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехничкиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде и магистрирал [[електротехника]]. Интересот за науката го продолжил на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде се стекнал со звањето доктор по информатички науки. Во раните години од академската кариера, првите чекори ги почнал како помлад асистент на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]], откако претходно, во периодот 2003/2004 година, работел како професор во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|Гимназијата „Панче Поповски“]] во [[Гостивар]]. Најголемиот дел од својата академска кариера го поминува на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Во периодот од септември 2004 година до април 2007 година, тој бил ангажиран како помлад асистент на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, каде од април 2007 година до 2012 година, работел како асистент. Со академската кариера, тој продолжил на истиот универзитет, од 2012 година до 2014 година, како продекан за наука на Факултетот за компјутерски науки и технологии. Во септември 2012 година, Алиу напредувал во звање доцент, кој работен ангажман го извршувал до 2017 година. Во наредните пет години, тој Алиу бил вонреден професор, а потоа и редовен професор на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, од август 2022 година до денес. Претходно, во периодот од 2018 година до 2020 година, бил назначен за потпретседател на Управниот одбор на овој Универзитет. Тој бил дел од Националниот комитет за претприемништво и иновации, каде членувал од 2013 година до 2017 година, период во кој бил и советник за високо образование на [[Премиер на Македонија|претседателот на владата на Македонија]]. [[Автор]] е и соавтор на повеќе научни трудови, а неговата научно-истражувачка работа се насочува на интелигентни системи, анализа на сигнали и повеќерезолуциони слики, обработка на медицински слики и препознавање на облици, машинско учење и напоредно програмирање. Работното искуство во наставата му е насочено на: Вештачка интелигенција; архитектура на сметачките системи; формални јазици и автомати; анализа на податоци; Алиу има и големо искуство со проектно раководење и научно-истражувачка работа во државава и во странство. На 9 јуни 2025 година, тој станал новиот [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], по оставката на [[Арбен Таравари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80-%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%83/|title=Азир Алиу|date=2023-12-14|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Литература == Алиу е автор на повеќе истражувачки трудови и научни публикации во областа на информациските технологии. Неговата работа опфаќа теми како што се криптографија, блокчеин технологии, машинско учење и анализа на податоци. Меѓу позначајните публикации се вбројуваат: * Luma, A., Aliu, A., Snopce, H. (2024). ''The Republic of North Macedonia's Research Ranking Platform for Academic Staff and Universities''. ''SAR Journal'', стр. 3–11. * Fetaji, M., Apostolova, M., Luma, A., Aliu, A. (2023). ''Ethereum Smart Contract Deployment for a Real Estate Management System (REMS) Implemented in Blockchain''. ''TEM Journal'', 12(3), стр. 1383–1389. * Luma, A., Abazi, B., Aliu, A. (2021). ''The Implementation of the New Encryption Mathematical Model for Cryptosystems''. Презентирано на ''International Conference on Engineering Technologies (ICENTE'21)''. == Истражувачки интереси == Неговите главни области на истражување вклучуваат: * Криптографија и безбедност на информациите * Блокчеин технологии и дистрибуирани системи * Кибербезбедност и заштита на податоци * Машинско учење и анализа на големи податоци * Развој на интелигентни системи за поддршка на одлуки == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиу, Азир}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Политичари на ВРЕДИ]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Министри за информатичко општество и администрација на Република Македонија]] 38iti519bdfosn6ximgi8awx7h7ui6z 5591581 5591580 2026-07-13T15:31:12Z Gurther 105215 5591581 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Азир Алиу |image=Azir Aliu official portrait 2023 (cropped).jpg |office=[[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start=[[9 јуни]] [[2025]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Арбен Таравари]] |successor=[[Сашо Клековски]] |office1=[[Министер за јавна администрација на Македонија|Министер за Информатичко општество и администрација]] |term_start1=[[28 февруари]] [[2023]] |term_end1=[[9 февруари]] [[2024]] |primeminister1=[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Талат Џафери]] (технички) |president1=[[Стево Пендаровски]] |predecessor1=[[Адмирим Алити]] |successor1=[[Наим Бајрами]] |birth_date={{роден на и возраст|df=yes|1976|4|15}} |birth_name=Азир Алиу|birth_place=[[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |profession=[[Професор]], [[Електротехника|Електротехничар]], [[Информатика|Информатичар]] }} '''Азир Алиу''' (р. [[15 април]] [[1976|1976 година]] во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по современи науки и технологии, специјализиран во области како [[криптографија]], кибербезбедност, блокчеин технологии и машинско учење. Тој е професор на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]] во [[Тетово]] во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seeu.edu.mk/en/~azir.aliu|title=Азир Алиу Биографија}}</ref> Од 9 јуни 2025 г. до 13 јули 2026 г. ја извршил функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/azir-aliu-e-izbran-za-nov-minister-za-zdravstvo/|title=АЗИР АЛИУ Е ИЗБРАН ЗА НОВ МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО|date=2025-06-09|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Животопис == Азир Алиу е роден 15 април 1976 година, во [[Гостивар]]. Тој е дипломиран инженер по [[електротехника]]. Дипломирал на [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехничкиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде и магистрирал [[електротехника]]. Интересот за науката го продолжил на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде се стекнал со звањето доктор по информатички науки. Во раните години од академската кариера, првите чекори ги почнал како помлад асистент на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]], откако претходно, во периодот 2003/2004 година, работел како професор во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|Гимназијата „Панче Поповски“]] во [[Гостивар]]. Најголемиот дел од својата академска кариера го поминува на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Во периодот од септември 2004 година до април 2007 година, тој бил ангажиран како помлад асистент на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, каде од април 2007 година до 2012 година, работел како асистент. Со академската кариера, тој продолжил на истиот универзитет, од 2012 година до 2014 година, како продекан за наука на Факултетот за компјутерски науки и технологии. Во септември 2012 година, Алиу напредувал во звање доцент, кој работен ангажман го извршувал до 2017 година. Во наредните пет години, тој Алиу бил вонреден професор, а потоа и редовен професор на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, од август 2022 година до денес. Претходно, во периодот од 2018 година до 2020 година, бил назначен за потпретседател на Управниот одбор на овој Универзитет. Тој бил дел од Националниот комитет за претприемништво и иновации, каде членувал од 2013 година до 2017 година, период во кој бил и советник за високо образование на [[Премиер на Македонија|претседателот на владата на Македонија]]. [[Автор]] е и соавтор на повеќе научни трудови, а неговата научно-истражувачка работа се насочува на интелигентни системи, анализа на сигнали и повеќерезолуциони слики, обработка на медицински слики и препознавање на облици, машинско учење и напоредно програмирање. Работното искуство во наставата му е насочено на: Вештачка интелигенција; архитектура на сметачките системи; формални јазици и автомати; анализа на податоци; Алиу има и големо искуство со проектно раководење и научно-истражувачка работа во државава и во странство. На 9 јуни 2025 година, тој станал новиот [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], по оставката на [[Арбен Таравари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80-%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%83/|title=Азир Алиу|date=2023-12-14|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Литература == Алиу е автор на повеќе истражувачки трудови и научни публикации во областа на информациските технологии. Неговата работа опфаќа теми како што се криптографија, блокчеин технологии, машинско учење и анализа на податоци. Меѓу позначајните публикации се вбројуваат: * Luma, A., Aliu, A., Snopce, H. (2024). ''The Republic of North Macedonia's Research Ranking Platform for Academic Staff and Universities''. ''SAR Journal'', стр. 3–11. * Fetaji, M., Apostolova, M., Luma, A., Aliu, A. (2023). ''Ethereum Smart Contract Deployment for a Real Estate Management System (REMS) Implemented in Blockchain''. ''TEM Journal'', 12(3), стр. 1383–1389. * Luma, A., Abazi, B., Aliu, A. (2021). ''The Implementation of the New Encryption Mathematical Model for Cryptosystems''. Презентирано на ''International Conference on Engineering Technologies (ICENTE'21)''. == Истражувачки интереси == Неговите главни области на истражување вклучуваат: * Криптографија и безбедност на информациите * Блокчеин технологии и дистрибуирани системи * Кибербезбедност и заштита на податоци * Машинско учење и анализа на големи податоци * Развој на интелигентни системи за поддршка на одлуки == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиу, Азир}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Политичари на ВРЕДИ]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Министри за информатичко општество и администрација на Република Македонија]] g5t2hbbu0yn4m0eld0rsq5ywoq68u2q 5591582 5591581 2026-07-13T15:31:28Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Политичари на ВРЕДИ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591582 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Азир Алиу |image=Azir Aliu official portrait 2023 (cropped).jpg |office=[[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start=[[9 јуни]] [[2025]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Арбен Таравари]] |successor=[[Сашо Клековски]] |office1=[[Министер за јавна администрација на Македонија|Министер за Информатичко општество и администрација]] |term_start1=[[28 февруари]] [[2023]] |term_end1=[[9 февруари]] [[2024]] |primeminister1=[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Талат Џафери]] (технички) |president1=[[Стево Пендаровски]] |predecessor1=[[Адмирим Алити]] |successor1=[[Наим Бајрами]] |birth_date={{роден на и возраст|df=yes|1976|4|15}} |birth_name=Азир Алиу|birth_place=[[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |profession=[[Професор]], [[Електротехника|Електротехничар]], [[Информатика|Информатичар]] }} '''Азир Алиу''' (р. [[15 април]] [[1976|1976 година]] во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по современи науки и технологии, специјализиран во области како [[криптографија]], кибербезбедност, блокчеин технологии и машинско учење. Тој е професор на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]] во [[Тетово]] во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seeu.edu.mk/en/~azir.aliu|title=Азир Алиу Биографија}}</ref> Од 9 јуни 2025 г. до 13 јули 2026 г. ја извршил функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/azir-aliu-e-izbran-za-nov-minister-za-zdravstvo/|title=АЗИР АЛИУ Е ИЗБРАН ЗА НОВ МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО|date=2025-06-09|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Животопис == Азир Алиу е роден 15 април 1976 година, во [[Гостивар]]. Тој е дипломиран инженер по [[електротехника]]. Дипломирал на [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехничкиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде и магистрирал [[електротехника]]. Интересот за науката го продолжил на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде се стекнал со звањето доктор по информатички науки. Во раните години од академската кариера, првите чекори ги почнал како помлад асистент на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]], откако претходно, во периодот 2003/2004 година, работел како професор во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|Гимназијата „Панче Поповски“]] во [[Гостивар]]. Најголемиот дел од својата академска кариера го поминува на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Во периодот од септември 2004 година до април 2007 година, тој бил ангажиран како помлад асистент на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, каде од април 2007 година до 2012 година, работел како асистент. Со академската кариера, тој продолжил на истиот универзитет, од 2012 година до 2014 година, како продекан за наука на Факултетот за компјутерски науки и технологии. Во септември 2012 година, Алиу напредувал во звање доцент, кој работен ангажман го извршувал до 2017 година. Во наредните пет години, тој Алиу бил вонреден професор, а потоа и редовен професор на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, од август 2022 година до денес. Претходно, во периодот од 2018 година до 2020 година, бил назначен за потпретседател на Управниот одбор на овој Универзитет. Тој бил дел од Националниот комитет за претприемништво и иновации, каде членувал од 2013 година до 2017 година, период во кој бил и советник за високо образование на [[Премиер на Македонија|претседателот на владата на Македонија]]. [[Автор]] е и соавтор на повеќе научни трудови, а неговата научно-истражувачка работа се насочува на интелигентни системи, анализа на сигнали и повеќерезолуциони слики, обработка на медицински слики и препознавање на облици, машинско учење и напоредно програмирање. Работното искуство во наставата му е насочено на: Вештачка интелигенција; архитектура на сметачките системи; формални јазици и автомати; анализа на податоци; Алиу има и големо искуство со проектно раководење и научно-истражувачка работа во државава и во странство. На 9 јуни 2025 година, тој станал новиот [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], по оставката на [[Арбен Таравари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80-%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%83/|title=Азир Алиу|date=2023-12-14|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Литература == Алиу е автор на повеќе истражувачки трудови и научни публикации во областа на информациските технологии. Неговата работа опфаќа теми како што се криптографија, блокчеин технологии, машинско учење и анализа на податоци. Меѓу позначајните публикации се вбројуваат: * Luma, A., Aliu, A., Snopce, H. (2024). ''The Republic of North Macedonia's Research Ranking Platform for Academic Staff and Universities''. ''SAR Journal'', стр. 3–11. * Fetaji, M., Apostolova, M., Luma, A., Aliu, A. (2023). ''Ethereum Smart Contract Deployment for a Real Estate Management System (REMS) Implemented in Blockchain''. ''TEM Journal'', 12(3), стр. 1383–1389. * Luma, A., Abazi, B., Aliu, A. (2021). ''The Implementation of the New Encryption Mathematical Model for Cryptosystems''. Презентирано на ''International Conference on Engineering Technologies (ICENTE'21)''. == Истражувачки интереси == Неговите главни области на истражување вклучуваат: * Криптографија и безбедност на информациите * Блокчеин технологии и дистрибуирани системи * Кибербезбедност и заштита на податоци * Машинско учење и анализа на големи податоци * Развој на интелигентни системи за поддршка на одлуки == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиу, Азир}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Министри за информатичко општество и администрација на Република Македонија]] 39xfrzjtwf22rvotmllf68wjddh98ut 5591583 5591582 2026-07-13T15:32:59Z Gurther 105215 5591583 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Азир Алиу |image=Azir Aliu official portrait 2023 (cropped).jpg |office=[[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start=[[9 јуни]] [[2025]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Арбен Таравари]] |successor=[[Сашо Клековски]] |office1=[[Министер за јавна администрација на Македонија|Министер за Информатичко општество и администрација]] |term_start1=[[28 февруари]] [[2023]] |term_end1=[[9 февруари]] [[2024]] |primeminister1=[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Талат Џафери]] (технички) |president1=[[Стево Пендаровски]] |predecessor1=[[Адмирим Алити]] |successor1=[[Наим Бајрами]] |birth_date={{роден на и возраст|df=yes|1976|4|15}} |birth_name=Азир Алиу|birth_place=[[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |profession=[[Професор]], [[Електротехника|Електротехничар]], [[Информатика|Информатичар]] }} '''Азир Алиу''' (р. [[15 април]] [[1976|1976 година]] во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по современи науки и технологии, специјализиран во области како [[криптографија]], кибербезбедност, блокчеин технологии и машинско учење. Тој е професор на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]] во [[Тетово]] во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seeu.edu.mk/en/~azir.aliu|title=Азир Алиу Биографија}}</ref> Од 9 јуни 2025 г. до 13 јули 2026 г. ја извршил функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/azir-aliu-e-izbran-za-nov-minister-za-zdravstvo/|title=АЗИР АЛИУ Е ИЗБРАН ЗА НОВ МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО|date=2025-06-09|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Животопис == Азир Алиу е роден 15 април 1976 година, во [[Гостивар]]. Тој е дипломиран инженер по [[електротехника]]. Дипломирал на [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехничкиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде и магистрирал [[електротехника]]. Интересот за науката го продолжил на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде се стекнал со звањето доктор по информатички науки. Во раните години од академската кариера, првите чекори ги почнал како помлад асистент на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]], откако претходно, во периодот 2003/2004 година, работел како професор во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|Гимназијата „Панче Поповски“]] во [[Гостивар]]. Најголемиот дел од својата академска кариера го поминува на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Во периодот од септември 2004 година до април 2007 година, тој бил ангажиран како помлад асистент на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, каде од април 2007 година до 2012 година, работел како асистент. Со академската кариера, тој продолжил на истиот универзитет, од 2012 година до 2014 година, како продекан за наука на Факултетот за компјутерски науки и технологии. Во септември 2012 година, Алиу напредувал во звање доцент, кој работен ангажман го извршувал до 2017 година. Во наредните пет години, тој Алиу бил вонреден професор, а потоа и редовен професор на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, од август 2022 година до денес. Претходно, во периодот од 2018 година до 2020 година, бил назначен за потпретседател на Управниот одбор на овој Универзитет. Тој бил дел од Националниот комитет за претприемништво и иновации, каде членувал од 2013 година до 2017 година, период во кој бил и советник за високо образование на [[Премиер на Македонија|претседателот на владата на Македонија]]. [[Автор]] е и соавтор на повеќе научни трудови, а неговата научно-истражувачка работа се насочува на интелигентни системи, анализа на сигнали и повеќерезолуциони слики, обработка на медицински слики и препознавање на облици, машинско учење и напоредно програмирање. Работното искуство во наставата му е насочено на: Вештачка интелигенција; архитектура на сметачките системи; формални јазици и автомати; анализа на податоци; Алиу има и големо искуство со проектно раководење и научно-истражувачка работа во државава и во странство. На 9 јуни 2025 година, тој станал новиот [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], по оставката на [[Арбен Таравари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80-%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%83/|title=Азир Алиу|date=2023-12-14|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> На 13 јули 2026 бил заменет со Сашо Клековски од [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Литература == Алиу е автор на повеќе истражувачки трудови и научни публикации во областа на информациските технологии. Неговата работа опфаќа теми како што се криптографија, блокчеин технологии, машинско учење и анализа на податоци. Меѓу позначајните публикации се вбројуваат: * Luma, A., Aliu, A., Snopce, H. (2024). ''The Republic of North Macedonia's Research Ranking Platform for Academic Staff and Universities''. ''SAR Journal'', стр. 3–11. * Fetaji, M., Apostolova, M., Luma, A., Aliu, A. (2023). ''Ethereum Smart Contract Deployment for a Real Estate Management System (REMS) Implemented in Blockchain''. ''TEM Journal'', 12(3), стр. 1383–1389. * Luma, A., Abazi, B., Aliu, A. (2021). ''The Implementation of the New Encryption Mathematical Model for Cryptosystems''. Презентирано на ''International Conference on Engineering Technologies (ICENTE'21)''. == Истражувачки интереси == Неговите главни области на истражување вклучуваат: * Криптографија и безбедност на информациите * Блокчеин технологии и дистрибуирани системи * Кибербезбедност и заштита на податоци * Машинско учење и анализа на големи податоци * Развој на интелигентни системи за поддршка на одлуки == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиу, Азир}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Министри за информатичко општество и администрација на Република Македонија]] qznd51phycot8t5m2gk8upgfms3jgl2 5591584 5591583 2026-07-13T15:39:45Z Gurther 105215 5591584 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Азир Алиу |image=Azir Aliu official portrait 2023 (cropped).jpg |office=[[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start=[[9 јуни]] [[2025]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Арбен Таравари]] |successor=[[Сашо Клековски]] |office1=[[Министер за јавна администрација на Македонија|Министер за Информатичко општество и администрација]] |term_start1=[[28 февруари]] [[2023]] |term_end1=[[9 февруари]] [[2024]] |primeminister1=[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Талат Џафери]] (технички) |president1=[[Стево Пендаровски]] |predecessor1=[[Адмирим Алити]] |successor1=[[Наим Бајрами]] |birth_date={{роден на и возраст|df=yes|1976|4|15}} |birth_name=Азир Алиу|birth_place=[[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |profession=[[Професор]], [[Електротехника|Електротехничар]], [[Информатика|Информатичар]] }} '''Азир Алиу''' (р. [[15 април]] [[1976|1976 година]] во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по современи науки и технологии, специјализиран во области како [[криптографија]], кибербезбедност, блокчеин технологии и машинско учење. Тој е професор на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]] во [[Тетово]] во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seeu.edu.mk/en/~azir.aliu|title=Азир Алиу Биографија}}</ref> Од 9 јуни 2025 г. до 13 јули 2026 г. ја извршил функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/azir-aliu-e-izbran-za-nov-minister-za-zdravstvo/|title=АЗИР АЛИУ Е ИЗБРАН ЗА НОВ МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО|date=2025-06-09|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Животопис == Азир Алиу е роден 15 април 1976 година, во [[Гостивар]]. Тој е дипломиран инженер по [[електротехника]]. Дипломирал на [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехничкиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде и магистрирал [[електротехника]]. Интересот за науката го продолжил на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде се стекнал со звањето доктор по информатички науки. Во раните години од академската кариера, првите чекори ги почнал како помлад асистент на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]], откако претходно, во периодот 2003/2004 година, работел како професор во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|Гимназијата „Панче Поповски“]] во [[Гостивар]]. Најголемиот дел од својата академска кариера го поминува на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Во периодот од септември 2004 година до април 2007 година, тој бил ангажиран како помлад асистент на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, каде од април 2007 година до 2012 година, работел како асистент. Со академската кариера, тој продолжил на истиот универзитет, од 2012 година до 2014 година, како продекан за наука на Факултетот за компјутерски науки и технологии. Во септември 2012 година, Алиу напредувал во звање доцент, кој работен ангажман го извршувал до 2017 година. Во наредните пет години, тој бил вонреден професор, а потоа и редовен професор на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, од август 2022 година до денес. Претходно, во периодот од 2018 година до 2020 година, бил назначен за потпретседател на Управниот одбор на овој Универзитет. Тој бил дел од Националниот комитет за претприемништво и иновации, каде членувал од 2013 година до 2017 година, период во кој бил и советник за високо образование на [[Премиер на Македонија|претседателот на владата на Македонија]]. [[Автор]] е и соавтор на повеќе научни трудови, а неговата научно-истражувачка работа се насочува на интелигентни системи, анализа на сигнали и повеќерезолуциони слики, обработка на медицински слики и препознавање на облици, машинско учење и напоредно програмирање. Работното искуство во наставата му е насочено на: Вештачка интелигенција; архитектура на сметачките системи; формални јазици и автомати; анализа на податоци; Алиу има и големо искуство со проектно раководење и научно-истражувачка работа во државава и во странство. На 9 јуни 2025 година, тој станал новиот [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], по оставката на [[Арбен Таравари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80-%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%83/|title=Азир Алиу|date=2023-12-14|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> На 13 јули 2026 бил заменет со Сашо Клековски од [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Литература == Алиу е автор на повеќе истражувачки трудови и научни публикации во областа на информациските технологии. Неговата работа опфаќа теми како што се криптографија, блокчеин технологии, машинско учење и анализа на податоци. Меѓу позначајните публикации се вбројуваат: * Luma, A., Aliu, A., Snopce, H. (2024). ''The Republic of North Macedonia's Research Ranking Platform for Academic Staff and Universities''. ''SAR Journal'', стр. 3–11. * Fetaji, M., Apostolova, M., Luma, A., Aliu, A. (2023). ''Ethereum Smart Contract Deployment for a Real Estate Management System (REMS) Implemented in Blockchain''. ''TEM Journal'', 12(3), стр. 1383–1389. * Luma, A., Abazi, B., Aliu, A. (2021). ''The Implementation of the New Encryption Mathematical Model for Cryptosystems''. Презентирано на ''International Conference on Engineering Technologies (ICENTE'21)''. == Истражувачки интереси == Неговите главни области на истражување вклучуваат: * Криптографија и безбедност на информациите * Блокчеин технологии и дистрибуирани системи * Кибербезбедност и заштита на податоци * Машинско учење и анализа на големи податоци * Развој на интелигентни системи за поддршка на одлуки == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиу, Азир}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Министри за информатичко општество и администрација на Република Македонија]] 5o2o8dbhzhlwbqa83qh2tnt4y2f5gxc 5591707 5591584 2026-07-13T23:44:15Z Whitesheep2026 134973 Исправена печатна грешка 5591707 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Азир Алиу |image=Azir Aliu official portrait 2023 (cropped).jpg |office=[[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start=[[9 јуни]] [[2025]] |term_end=[[13 јули]] [[2026]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Арбен Таравари]] |successor=[[Сашо Клековски]] |office1=[[Министер за јавна администрација на Македонија|Министер за Информатичко општество и администрација]] |term_start1=[[28 февруари]] [[2023]] |term_end1=[[9 февруари]] [[2024]] |primeminister1=[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Талат Џафери]] (технички) |president1=[[Стево Пендаровски]] |predecessor1=[[Адмирим Алити]] |successor1=[[Наим Бајрами]] |birth_date={{роден на и возраст|df=yes|1976|4|15}} |birth_name=Азир Алиу|birth_place=[[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |profession=[[Професор]], [[Електротехника|Електротехничар]], [[Информатика|Информатичар]] }} '''Азир Алиу''' (р. [[15 април]] [[1976|1976 година]] во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по современи науки и технологии, специјализиран во области како [[криптографија]], кибербезбедност, блокчеин технологии и машинско учење. Тој е професор на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]] во [[Тетово]] во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seeu.edu.mk/en/~azir.aliu|title=Азир Алиу Биографија}}</ref> Од 9 јуни 2025 г. до 13 јули 2026 г. ја извршувал функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/azir-aliu-e-izbran-za-nov-minister-za-zdravstvo/|title=АЗИР АЛИУ Е ИЗБРАН ЗА НОВ МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО|date=2025-06-09|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Животопис == Азир Алиу е роден 15 април 1976 година, во [[Гостивар]]. Тој е дипломиран инженер по [[електротехника]]. Дипломирал на [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехничкиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде и магистрирал [[електротехника]]. Интересот за науката го продолжил на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде се стекнал со звањето доктор по информатички науки. Во раните години од академската кариера, првите чекори ги почнал како помлад асистент на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]], откако претходно, во периодот 2003/2004 година, работел како професор во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|Гимназијата „Панче Поповски“]] во [[Гостивар]]. Најголемиот дел од својата академска кариера го поминува на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Во периодот од септември 2004 година до април 2007 година, тој бил ангажиран како помлад асистент на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, каде од април 2007 година до 2012 година, работел како асистент. Со академската кариера, тој продолжил на истиот универзитет, од 2012 година до 2014 година, како продекан за наука на Факултетот за компјутерски науки и технологии. Во септември 2012 година, Алиу напредувал во звање доцент, кој работен ангажман го извршувал до 2017 година. Во наредните пет години, тој бил вонреден професор, а потоа и редовен професор на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, од август 2022 година до денес. Претходно, во периодот од 2018 година до 2020 година, бил назначен за потпретседател на Управниот одбор на овој Универзитет. Тој бил дел од Националниот комитет за претприемништво и иновации, каде членувал од 2013 година до 2017 година, период во кој бил и советник за високо образование на [[Премиер на Македонија|претседателот на владата на Македонија]]. [[Автор]] е и соавтор на повеќе научни трудови, а неговата научно-истражувачка работа се насочува на интелигентни системи, анализа на сигнали и повеќерезолуциони слики, обработка на медицински слики и препознавање на облици, машинско учење и напоредно програмирање. Работното искуство во наставата му е насочено на: Вештачка интелигенција; архитектура на сметачките системи; формални јазици и автомати; анализа на податоци; Алиу има и големо искуство со проектно раководење и научно-истражувачка работа во државава и во странство. На 9 јуни 2025 година, тој станал новиот [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], по оставката на [[Арбен Таравари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80-%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%83/|title=Азир Алиу|date=2023-12-14|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> На 13 јули 2026 бил заменет со Сашо Клековски од [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Литература == Алиу е автор на повеќе истражувачки трудови и научни публикации во областа на информациските технологии. Неговата работа опфаќа теми како што се криптографија, блокчеин технологии, машинско учење и анализа на податоци. Меѓу позначајните публикации се вбројуваат: * Luma, A., Aliu, A., Snopce, H. (2024). ''The Republic of North Macedonia's Research Ranking Platform for Academic Staff and Universities''. ''SAR Journal'', стр. 3–11. * Fetaji, M., Apostolova, M., Luma, A., Aliu, A. (2023). ''Ethereum Smart Contract Deployment for a Real Estate Management System (REMS) Implemented in Blockchain''. ''TEM Journal'', 12(3), стр. 1383–1389. * Luma, A., Abazi, B., Aliu, A. (2021). ''The Implementation of the New Encryption Mathematical Model for Cryptosystems''. Презентирано на ''International Conference on Engineering Technologies (ICENTE'21)''. == Истражувачки интереси == Неговите главни области на истражување вклучуваат: * Криптографија и безбедност на информациите * Блокчеин технологии и дистрибуирани системи * Кибербезбедност и заштита на податоци * Машинско учење и анализа на големи податоци * Развој на интелигентни системи за поддршка на одлуки == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиу, Азир}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Министри за информатичко општество и администрација на Република Македонија]] 536fcnmyxcuq3qht4sch547m9syxauc 0 1362180 5591879 5571042 2026-07-14T08:46:12Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591879 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Chris Pavlovski (54670700260) (cropped).jpg|мини|[[Крис Павловски]], основач на Rumble]] '''Румбле''' е онлајн [[видео]] платформа, веб хостинг, и услуги за [[бизнис]]. Основана е во 2013 година од [[Крис Павловски]], Македонски Канадски технолошки претприемач. Бизнис домаќини на деловни услуги на '''Rumble''' Вистина социјална, и видео платформата е популарна кај Американеците == Историја == Rumble е основана во октомври 2013 година од Крис Павловски како алтернатива на YouTube за независни влогери и помали креатори на содржини. Павловски ја основаше платформата откако го виде тоа Гугл беше приоритетно влијателни на YouTube, а не независни креатори на содржини. Во раните години, Румб забележа само ограничена популарност. Платформата доби голем прилив на гледаност од 2020 година, на почетокот на Пандемија на COVID-19. Месечните посетители се зголемија од 1,6 милиони во 2020 година, на 31,9 милиони до 2021 година. Во првите девет месеци од 2021 година, Rumble генерираше повеќе од $6,5 милиони приходи, претежно од реклами, но не беше профитабилен. Подемот на гледаноста на Rumble во 2020 година му се припишува на тогаш Републикански политичар Девин Нунс, кој го обвини ЈуТјуб за претерано цензура на неговиот канал. Нунс започна да објавува содржина на Rumble, со други истакнати конзервативци, како на пример Динеш Д'Суза, Дан Бонгино, Шон Ханитии претставник Jimим Jordanордан, веднаш после. Во јуни 2021 година, поранешен претседател на САД Доналд Трамп се придружи на Rumble во подготовките за снимање на неговиот Охајо митинг за кампања. На 11 јануари 2021 година, Румб поднесе а антимонопол тужба против Гугл за своите алгоритми за пребарување, барајќи отштета поголема од $2 милијарди. Rumble тврди дека Google го манипулирал својот алгоритам за да го фаворизира сопствениот YouTube на Google во врска со Rumble во резултатите од пребарувањето на Google. Рамб тврди дека оваа директна манипулација ја намалила својата гледаност и резултирала со пониски приходи од рекламирање за нивната компанија. Во август 2022 година, судија во Калифорнија рече дека случајот на Румб против Гугл може да продолжи. Рамката доби инвестиција од капиталисти за вложување Питер Тил, Вивек Рамасвами и DД Ванс во мај 2021 година, со таа рунда финансирање што ја вреднува Rumble на околу $500 милиони. Во октомври 2021 година, Рум се стекна Локали. На 14 декември 2021 година, Група за медиуми и технологија на Трамп (TMTG) објави дека склучил „договор за широка технологија и облачни услуги“ со Rumble во изјава во која исто така се наведува дека Rumble ќе работи со дел од Вистина социјална како и ТМТГ. Исто така, во декември 2021 година, Рамб го оспори законот во Yorkујорк со кој се забранува говор на омраза кон социјалните медиуми. Во август 2022 година, Рум ги објави плановите за обезбедување онлајн рекламирање платформа позната како Rumble Ads, со Вистината Социјал како нејзин прв издавач. Рум стана јавно тргувана компанија во септември 2022 година, тргувајќи под крлеж РУМ на НАСДАК, откако се спои со а компанија за стекнување специјални намени. Во мај 2023 година, Румб ја стекна платформата за подкастирање CallIn. Во 2023 година, на Rumble му беа доделени ексклузивни права на мрежниот тек на Републикански претседателски примарен дебати. Во 2024 година, САД Комисија за хартии од вредност и размена потврди дека Румб бил под активна истрага, чија точна природа е непозната. Сепак, Павловски изјави во јануари „кратката жива истрага беше дел од координираниот трик од кратки продавачи кои манипулираат со пазарот“. САД. Комисијата за хартии од вредност го расчисти Rumble од истрагата. Во ноември 2024 година, креаторот Guy "Dr Disrespect" Beahm потпиша договор за производство на бесплатна и ексклузивна содржина на платформата и глава Rumble Gaming. Договорот вклучуваше капитал во компанијата за Бехм. Павловски стана милијардер во јануари 2025 година, откако акциите на Румбле се зголемија во цената за скоро 190 проценти во 2024 година. == Дизајн и рестрикции == Заедно со четири други јазичиња во својот главен интерфејс, Rumble има „препорачани канали“ што треба да го следат и табулаторот „Изработи“ во својот интерфејс.[32] Rumble исто така им овозможува на своите корисници да генерираат приходи од нивните видеа.[32] Корисниците испраќаат видеа што се лиценцирани за партнерите на Rumble, како на пример Yahoo! и Microsoft News, по што парите направени од тие видеа се директно депонирани во сметката Rumble на корисникот.[32] Според платформата услови и услови, Рамни забрани порнографија, вознемирување, расизам, антисемитизам, и повреда на авторско право.[33] Платформата исто така забранува нелегална содржина.[7][34][35][36][37] Политиките на Румб беа критикувани од други алт-тех платформи за не дозволување антисемитизам и расизам.[38][39] Rumble има изградено свое инфраструктура за облак услуга и видео стриминг капацитет.[10] == Кориснички содржини == Видео платформата на Rumble е популарна меѓу конзервативци и екстремно десно корисници и е опишано како дел од "алт-тех„од разни набудувачи. Користејќи ги податоците од февруари 2021 година, истражувачите забележаа дека неколку креатори на содржини се стекнале со приемчива публика на Rumble откако нивната содржина била извлечена од YouTube или Фејсбук. Тие вклучуваат Дел Бигтри, Шери Тенпенни, и Симоне злато. Според написот од јуни 2021 година од ''Слеј''„Павловски неодамна стана поизразена во обвинувањето на Биг Техника за цензура и сега активно се спротивставува на истакнатите конзервативци и интелектуална темна мрежа бројки за да се приклучат на Rumble “. Исто така, беше домаќин Вистина социјална од јуни 2022 година. Во август 2021 година, Румб постигна договори со поранешниот Демократски Претставник Тулси Габард и ''Интерцепт'' основач Глен Гринвалд да започнат да ги објавуваат своите видеа на страницата. Од 15.08.2022 година, Румл објави 78 милиони месечни активни корисници (MAU). Тој месец, откако беше забранет од повеќето други платформи за говор на омраза и штетно однесување, кикбоксер и личност на социјалните медиуми Ендру Тејт започна да објавува на Rumble. Овој потег на Тејт се совпадна со значително зголемување на преземањата на апликацијата Rumble. Според август 2022 година Ројтерс напис, Rumble е „подобар финансиран“ и „повеќе мејнстрим“ од неговите конкуренти BitChute и Одисе. Ројтерс наведува дека сите три платформи „вклучуваат теории за дезинформации и заговор“, при што „Румб“ модернизира повеќе содржини од другите две. За разлика од BitChute и Odysee, Rumble ги потиснува резултатите кога бара некои клучни зборови поврзани со говорот на омраза или екстремизмот, иако самата содржина е сè уште достапна. Според мај 2022 година Центар за истражување на Пју студија, 20% од американските возрасни слушнале за Rumble, додека 2% редовно ги добиле своите вести од Rumble. Од редовни корисници, 76% идентификувани како републиканци или биле републикански потпирачи, додека 22% се идентификувале како демократи или биле демократски потпирачи. Околу 90% од корисниците на Rumble веруваа дека вестите вдомени на страницата се претежно точни. Повеќето од 200 најистакнати сметки на Rumble во тоа време ги водеа поединци, од кои 22% беа забранети од други платформи за социјални медиуми. 55% од овие истакнати сметки имаа и сметки на други веб-страници како што е YouTube. Прегледот на работните места во јуни 2022 година од страна на Pew Research од 200 најистакнати сметки на Rumble откри дека 49% објавиле за пиштоли или права на оружје, 48% објавиле за абортус, 44% објавиле за теми на ЛГБТК (конкретно за ЛГБТК (конкретно Теорија на заговор за негување на ЛГБТК), 42% објавија за 6 јануари напад на Капитол, и 26% објавија за крајност вакцински скептицизам. По 2022 година Руска инвазија на Украина, Румб не ги следеше другите платформи за социјални медиуми во забраната на руските државни медиуми од нивната страница. Во ноември 2022 година, Румб беше блокиран во Франција, по нивното одбивање да се придржува кон побарувачката на земјата за отстранување на сметките на руските државни медиуми. Во почетокот на 2023 година, Рум започна да биде домаќин на емитувања во живо за спортски лиги во сопственост на „Трил Еден спорт и забава“, како на пример Нитрокрос, Скејтбординг на улична лига, и Пантажа за напојување. Во декември 2023 година, Рамб го блокираше пристапот од Бразил. Според ''Газета до Пово'', ова веројатно беше сторено во знак на протест за наредбата на бразилската влада да го отстрани прогонетиот новинар Алан дос Сантосканал Терца Ливр, кој беше истражен од страна на Конгресот за свесно користење лажни вести за таргетирање на политичките противници. Во мај 2024 година, Румб беше блокиран во Русија за непочитување на барањето на руската влада да ја отстрани содржината. == Наводи == ## ''Лоринк, Џејкоб (11 јуни 2021 г). "Оваа веб-страница со седиште во Торонто се зголеми на половина милијарда долари речиси преку ноќ - благодарение делумно на интересот од конзервативните американски инвеститори". Торонто Стар. Посетено на 8 ноември 2022.'' ## '''^''' ''"Rumble отвора ново седиште на САД во Лонгбоат Ки, Флорида". Татнеж. 2 март 2023. Retrieved 25 јули, 2024.'' ## ^ Jump up to:'''''^a''''' '''''^b''''' ''Freire Feitosa, Diógenes (December 26, 2023). "Rumble најавува заминување од Бразил во знак на протест поради цензурата наметната на корисниците". Gazeta do Povo (португалски). Retrieved March 30, 2024.'' ## '''^''' ''"Rumble reports Q3 EPS (15c), две проценки (12c)". Пазари Инсајдер. Бизнис Инсајдер. Посетено на 4 декември 2024.'' ## '''^''' ''Primack, Dan (April 26, 2022). "Татнежот може да биде на врвот на Трамповата Truth Social". Axios.com. Посетено на 4 септември 2022.'' ## '''^''' ''Coster, Helen (14 декември 2021). "Вложувањето на Трамп на социјалните медиуми е партнер со канадската Rumble Inc". Ројтерс. Посетено на 4 септември 2022.'' ## ^ Jump up to:'''''^a''''' '''''^b''''' '''''^c''''' ''Silverman, Craig (November 2, 2020). "Може ли Ден Бонгино да ја направи новата платформа на десницата?". . Buzzfeed Вести. Посетено на 26 октомври 2024.'' ## '''^''' ''Касталдо, Џо (јануари 9, 2022). "Како Рамбл, алтернатива на Јутјуб со седиште во Торонто, стана засолниште за публиката на МАГА (со проценка од 2 милијарди долари)". Глоб и Мејл. Посетено на 8 ноември 2022.'' ## '''^''' ''"Видео платформата Rumble му нуди на Џо Роган 100 милиони долари за да се префрли од Spotify". Време. 7 февруари 2022. Посетено на 11 март 2023.'' ## ^ Jump up to:'''''^a''''' '''''^b''''' ''Peters, Jeremy W. (March 28, 2022). "Rumble, видео сајтот на десницата, има многу поголеми амбиции". Њујорк тајмс. Посетено на 31 март 2022.'' ## '''^''' ''"Запознајте го Рамбл, ривалот на Јутјуб кој е популарен меѓу конзервативците". Богатство. 30 ноември 2020. Посетено на 19 јануари 2021.'' ## '''^''' ''Mak, Aaron (June 29, 2021). "Габ е бесен што Доналд Трамп се пријавил за друга десничарска социјална мрежа". Шкрилец. Посетено на 1 јули 2021.'' ## '''^''' ''Culliford, Elizabeth (June 26, 2021). "Трамп се приклучи на видео платформата Rumble пред митингот во Охајо". Ројтерс. Посетено на 29 јуни 2021.'' ## '''^''' ''O'Kane, Josh (January 13, 2021). "Торонто видео хостинг стартапот Rumble Inc. го тужи Google за резултатите од пребарувањето". Глобус и Мејл. Посетено на 14 јануари 2021.'' ## '''^''' ''"Rumble, Inc. против Google LLC". 4:21-cv-00229. Посетено на 14 мај 2024 - преку Court Listener.'' ## '''^''' ''Schechner, Sam (January 12, 2021). "Ривалот на Јутјуб Рамбл го тужи Гугл за рангирањето на пребарувањата". Пазарна стража. Посетено на 18 февруари 2021.'' ## '''^''' ''Робертсон, Ади (2 август 2022 г). "Антимонополската тужба на Рамбл против Гугл може да продолжи, вели судијата". www.theverge.com. Посетено на 29 август 2022.'' ## ^ Jump up to:'''''^a''''' '''''^b''''' ''Hagey, Keach (May 19, 2021). "Питер Тил, Џ.Д. Венс инвестираат во Rumble видео платформата популарна на политичката десница". Вол Стрит Журнал. Посетено на 21 мај 2021.'' ## '''^''' ''"Рамбл ги стекнува локалните жители за да помогне во изградбата на поголема креативна економија". Yahoo News. 26 октомври 2021. Архивирано од изворникот на October 26, 2021. Посетено на 26 октомври 2021.'' ## '''^''' ''Schnell, Mychael (December 14, 2021). "Медиумската компанија Трамп потпиша договор со видео платформата Rumble". Ридот. Посетено на 14 декември 2021.'' ## '''^''' ''Dolmetsch, Chris (декември 1, 2022). "Њујоршкиот онлајн закон за говор на омраза предизвикан од Тил-поддржан Rumble". Bloomberg.com. Посетено на 17 јуни 2023.'' ## '''^''' ''Kelly, Makena (August 30, 2022). "Truth Social е ограничен за пари и се бори да најде нови корисници". Работ. Посетено на 5 септември 2022.'' ## '''^''' ''Coster, Helen (August 23, 2022). "Truth Social ќе се приклучи на рекламната платформа на Rumble". Ројтерс. Посетено на 5 септември 2022.'' ## '''^''' ''Chapman, Lizette (19 септември 2022). "Видео платформата Rumble поддржана од Питер Тил започнува со тргување по договорот со SPAC". Блумберг. Посетено на 9 октомври 2022.'' ## '''^''' ''"Rumble (RUM) се здобива со подкастинг и пренос во живо платформа CallIn". StreetInsider.com (соопштение за печатот). 15 мај 2023. Посетено на 30 октомври 2024.'' ## '''^''' ''"Партнерот во живо на РНК за дебатата на Републиканската партија е рај за дезинформации и екстремизам". AP News. 25 септември 2023. Retrieved December 7, 2023.'' ## '''^''' ''Turton, William (јануари 8, 2024). "Рамбл е дел од активната и тековна истрага на СЕК". Жичен. Посетено на 9 јануари 2024.'' ## '''^''' ''Хауел, Том (21 февруари 2024). "СЕК го расчисти Рамбл по извештаите од истрагата". Вашингтон Тајмс. Краткотрајната истрага била дел од координиран трик од страна на краткорочните продавачи кои манипулирале со пазарот.'' ## '''^''' ''Chalk, Andy (25 ноември 2024). "Dr Disrespect се преселува во Rumble, ќе ја води својата категорија Rumble Gaming". PC Gamer. Посетено на 25 ноември 2024.'' ## '''^''' ''Khan-Mullins, Kyle. "Зошто основачот на десничарската видео платформа Рамбл сега е милијардер". Форбс. Retrieved January 13, 2025.'' ## '''^''' ''Noonan, Keith (11 јануари 2025). "Зошто акциите на Rumble нагло пораснаа за 189,8% во 2024 година, но тонат во 2025 година". Разнобојната будала. Retrieved January 13, 2025.'' ## ^ Jump up to:'''''^a''''' '''''^b''''' '''''^c''''' ''Parker, Bryan C. (January 15, 2021). "Следниот Parler: Пробав четири апликации кои привлекуваат десничарски корисници". SFGate. Retrieved January 16, 2021.'' ## '''^''' ''"Правила и услови за користење на веб-сајтот и договор за агенција". Rumble (веб-страница). Посетено на 9 јули 2023.'' ## '''^''' ''Zakrzewski, Cat (16 ноември 2020). "Технологијата 202: Алтернативата на Јутјуб Рамбл го нагласува поместувањето на конзервативците кон повеќе социјални мрежи". Вашингтон пост. Retrieved January 9, 2021.'' ## '''^''' ''Watts, Marina (October 26, 2020). "Што е Rumble? Алтернативата на Јутјуб "каде конзервативните ставови нема да бидат дискриминирани". Newsweek. Retrieved January 9, 2021.'' ## '''^''' ''Исак, Мајк; Browning, Kellen (ноември 18, 2020). "Проверени факти на Фејсбук и Твитер, конзервативците ги менуваат своите апликации". Њујорк тајмс. Retrieved January 9, 2021.'' ## '''^''' ''Mak, Aaron (15 декември 2020). "Запознајте се со Рамбл, алтернативата на Јутјуб каде што Трамп сè уште може да победи". Шкрилец. Retrieved January 9, 2021.'' ## '''^''' ''Палмер, Јуан (28 јуни 2021 г). "Татнежот на Доналд Трамп предизвика напади од основачите на Габ и Парлер". Newsweek. Посетено на 5 септември 2022.'' ## ^ Jump up to:'''''^a''''' '''''^b''''' ''Pahwa, Nitish (November 16, 2023). "Суровата вистина на Truth Social". Шкрилец. Посетено на 6 декември 2023.'' ## '''^''' ''Браун, Абрам (декември 2, 2021). "Дали Рамбл, десничарска компанија за социјални медиуми, веќе е следната мем акција?". . Форбс. Посетено на 13 март 2022.'' ## '''^''' ''Исак, Мајк; Browning, Kellen (11 ноември 2020). "Проверени факти на Фејсбук и Твитер, конзервативците ги менуваат своите апликации". Њујорк тајмс. ISSN 0362-4331. Посетено на 13 март 2022.'' ## '''^'''   ## '''^''' ''Дијас, Елизабет (8 јули 2022 г). "Крајно десничарската христијанска потрага по моќ: "Ги гледаме охрабрени". Њујорк тајмс. Архивирано од изворникот на November 2, 2022. Посетено на 4 септември 2022.'' ## '''^''' ''Harwell, Drew (August 16, 2021). "Рамбл, ривал на Јутјуб популарен меѓу конзервативците, ќе им плати на креаторите кои го предизвикуваат статус кво". Сиетл Тајмс. Посетено на 4 септември 2022.'' ## ^ Jump up to:'''''^a''''' '''''^b''''' ''Fuchs, Hailey (March 24, 2022). "Руските државни медиуми се вртат кон Рамбл за да го изнесат својот збор". Списанието Политико. Посетено на 4 септември 2022.'' ## '''^'''   ## '''^''' #* ''Wilson, Jason (January 13, 2021). "Десничарите се собираат во "алт тек" мрежите бидејќи мејнстрим сајтовите го забрануваат Трамп". Гардијан. Посетено на 29 август 2022.'' #* ''Мерил, Џереми Б.; Harwell, Drew (January 20, 2022). "Про-Трамп инфлуенсерите се собраа на алтернативни социјални мрежи. Бројањето на нивните следбеници застанало набргу потоа". Вашингтон пост. Посетено на 29 август 2022.'' #* ''Гилберт, Дејвид (декември 15, 2021). "Компанијата за социјални медиуми на Трамп само што соработувала со QAnon видео сајт". www.vice.com. Посетено на 29 август 2022.'' #* ''Далтон, Бен (17 мај 2022 г). "Еволуцијата на технологијата и платформите за собирање финансиски средства за екстремистите го започна редовниот интернет". Списанието Slate. Посетено на 29 август 2022.'' ## '''^''' ''Mak, Aaron (March 18, 2021). "Каде отиде пропагандата против вакцините кога Youtube ја забрани". Шкрилец. Посетено на 29 март 2021.'' ## '''^''' ''"Услови и услови на Rumble". Татнеж. Архивирано од изворникот на March 27, 2021. Посетено на 29 март 2021.'' ## '''^''' ''"Rumble ги испраќа гледачите кон дезинформации". Жичен. 11 мај 2021. Посетено на 11 мај 2021.'' ## '''^''' ''Костер, Хелен; Љубов, Џулија (јуни 27, 2022). "Политиката го надминува бизнисот во војната на Truth Social против Big Tech". Ројтерс. Посетено на 6 декември 2023.'' ## '''^''' ''Harwell, Drew (August 12, 2021). "Рамбл, ривал на Јутјуб популарен меѓу конзервативците, ќе им плати на креаторите кои го предизвикуваат статус кво". Вашингтон пост. Посетено на 12 август 2021.'' ## '''^''' ''"Rumble постави нов месечен рекорд за активни корисници во август, повикувајќи се на раст меѓу корисниците на "Gen Z" ( соопштение за печатот). 7 септември 2022. Retrieved 25 јули, 2024.'' ## '''^''' ''Wilson, Cam (August 29, 2022). "Како Рамбл стана најпопуларната видео апликација во светот". Крики. Посетено на 5 септември 2022.'' ## '''^''' ''Elms, Victoria (September 4, 2022). "Ендру Тејт се движи кон платформата за стриминг против откажување на културата Rumble, бидејќи забраната на социјалните медиуми предизвикува пораст на активности". Sky News. Посетено на 5 септември 2022.'' ## ^ Jump up to:'''''^a''''' '''''^b''''' ''Marshall, Andrew R. C.; Танфани, Џозеф (22 август 2022 г). "SkewTube: Новите сајтови за споделување на видеа просперираат од дезинформации и омраза". Ројтерс. Посетено на 7 септември 2022.'' ## '''^''' ''Newman, Kevin (February 19, 2022). "Истражување на канадскиот ривал на Јутјуб Рамбл и неговата растечка популарност меѓу екстремната десница во светот". CTVNews. Посетено на 29 мај 2024.'' ## '''^''' ''Гош, Шринита; Stocking, Galen (December 21, 2022). "Клучни факти за Рамбл". Истражувачки центар Пју. Посетено на 17 јуни 2023.'' ## '''^''' ''"4. Содржината од истакнати алтернативни профили на социјалните медиуми го нагласува екстремниот скептицизам за вакцините, вознемиреноста околу ЛГБТК прашањата". Новинарски проект на истражувачкиот центар Пју. 6 октомври 2022. Посетено на 6 декември 2023.'' ## '''^''' ''"Rumble, немодерирана видео платформа, е блокирана во Франција" [Немодерирана видео страница Rumble блокирана во Франција]. Le Monde (француски). 2 ноември 2022. Посетено на 6 март 2023.'' ## '''^''' ''Mondy, Ben (June 27, 2023). "Стрит Лига Скејтбординг сега се емитува на платформа позната по десничарската публика". Инерција. Посетено на 17 септември 2023.'' [[Категорија:Американски претпријатија]] al50qivoczz4yhkz47kfpjedkj7mgiu 0 1362539 5591745 5321968 2026-07-14T05:58:08Z Bjankuloski06 332 /* top */ Правописна исправка, replaced: псеудо → псевдо 5591745 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = Хиперфосфатемија | synonyms = | image = Phosphate Group.svg | caption = Хемиска структура на фосфатната група | pronounce = | field = [[Ендокринологија]], [[нефрологија]] | symptoms = Без симптоми, калциумови депозити, мускулни спазми<ref name=Mer2018/> | complications = [[хипокалциемија]]<ref name=Mer2018/> | onset = | duration = | types = | causes = [[Бубрежна слабост]], [[псевдохипопаратироидизам]], [[хипопаратироидизам]], [[дијабетична кетоацидоза]], [[синдром на туморна лиза]], [[рабдомиолиза]]<ref name=Mer2018/> | risks = | diagnosis = Серумска концентрација на фосфати > 1.46&nbsp;mmol/L (4.5&nbsp;mg/dL)<ref name=Mer2018/> | differential = [[дислипидемија|хиперлипидемија]], [[хиперпротеинемија]], [[хипербилирубинемија]]<ref name=Mer2018/> | prevention = | treatment = Намален внес на фосфати, [[калциум карбонат]]<ref name=Mer2018/> | medication = | prognosis = | frequency = Непозната<ref name=Ron2008/> | deaths = }} <!-- Дефиниција и симптоми --> '''Хиперфосфатемија''' е нарушување на електролитната рамнотежа кое се карактеризира со зголемено ниво на [[фосфат]]и во [[крв]]та.<ref name=Mer2018/> Кај повеќето случаи не се јавуваат симптоми, а кај некои се јавуваат калциумови депозити во меките ткива.<ref name=Mer2018/> Нарушувањето често е пропратено со [[Хипокалциемија|ниско ниво на калциум]] во крвта, што може да резултира со мускулни спазми.<ref name=Mer2018>{{cite web |title=Hyperphosphatemia |url=https://www.merckmanuals.com/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/electrolyte-disorders/hyperphosphatemia |website=Merck Manuals Professional Edition |access-date=27 October 2018}}</ref> <!-- Причинител и дијагноза --> Најчести причинители се [[бубрежна слабост]], [[псевдохипопаратироидизам]], [[хипопаратироидизам]], [[дијабетична кетоацидоза]], [[синдром на туморна лиза]], и [[рабдомиолиза]].<ref name=Mer2018/> Дијагнозата се поставува кога нивото на фосфати во крвта надминува 1.46&nbsp;mmol/L (4.5&nbsp;mg/dL).<ref name=Mer2018/> Нивоата можат да бидат лажно зголемени при [[Дислипидемија|хиперлипидемиј]], [[хиперпротеинемија]], или [[хипербилирубинемија]].<ref name=Mer2018/> <!-- Третман и епидемиологија --> Третманот може да вклучува исхрана со мала содржина на фосфати и соединенија кои врзуваат фосфати, како [[калциум карбонат]].<ref name=Mer2018/> Повремено може да се користи и изотоничен [[физиолошки раствор]] или [[дијализа]].<ref name=Mer2018/> Не е познато колку често се јавува.<ref name=Ron2008>{{cite book |last1=Ronco |first1=Claudio |last2=Bellomo |first2=Rinaldo |last3=Kellum |first3=John A. |title=SPEC - Critical Care Nephrology Expert Consult (Book Program) Pincard |date=2008 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-1437711110 |page=533 |url=https://books.google.com/books?id=MdgvSwnlgRgC&pg=PA533 |language=en}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Метаболични пореметувања]] 4k1ojnqd6cq0fs1hcesbpib05yf6vkq 0 1362762 5591760 5577062 2026-07-14T06:08:26Z Bjankuloski06 332 /* Опис */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591760 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 14 November 2021">{{cite iucn |author=Thomas, P. |date=2010 |title=''Araucaria columnaris'' |volume=2010 |page=e.T42196A10661112 |doi=10.2305/IUCN.UK.2010-2.RLTS.T42196A10661112.en |access-date=14 November 2021}}</ref>|genus=Araucaria|species=columnaris|authority=[[J.R.Forst.]] [[William Jackson Hooker|Hook.]]|synonyms_ref=<ref>{{ThePlantList|id=kew-14348|taxon=Araucaria columnaris|authority=(G.Forst.) Hook.|access-date=13 December 2017}}</ref>|synonyms={{species list| Araucaria cookii|R.Br. ex Endl.| Araucaria excelsa|(Lamb.) R.Br.| Araucaria intermedia|R.Br. ex Vieill.| Columbea excelsa|(Lamb.) Spreng.| Cupressus columnaris|J.R.Forst.| Dombeya excelsa|Lamb.| Eutacta cookii|Carrière| Eutacta excelsa|(Lamb.) Link| Eutacta humilis|Carrière| Eutacta minor|Carrière| Eutassa columnaris|(G.Forst.) de Laub. }}}} '''''Araucaria columnaris''''', '''коралниот гребен araucaria''', '''Куков бор''' (или '''борот на Кук''' ), '''бор од Нова Каледонија''', '''Кукова араукарија''' или '''колонообразна араукарија''', е вид [[четинари|четинар]] од фамилијата [[Араукарии|Araucariaceae]] . == Распространетост == Дрвото е [[Ендемизам|ендемско]] за [[Нова Каледонија]] во регионот [[Меланезија]] на [[Тихи Океан|Пацификот]]. За прв пат било класифицирано од [[Јохан Рајнхолд Форстер]], ботаничар на второто патување на капетанот [[Џејмс Кук]] при обиколка на земјината топка што е можно подалеку на југ. Името му е дадено според капетан Кук, а не според [[Кукови Острови|Куковите Острови]]. == Опис == ''Araucaria columnaris'' е карактеристично тесно конусно дрво кое расте до 60 метри височина во своето природно живеалиште. Дрвјата имаат тенка шилеста круна.<ref name="gymn">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.conifers.org/ar/Araucaria_columnaris.php|title=Araucaria columnaris|publisher=The Gymnosperm Database}}</ref> Обликот на младите дрвја силно наликува на ''A. heterophylla''. Кората на овој бор се лупи на тенки листови или ленти слични на хартија и се груби, сиви и смолести.<ref name="gymn" /> Релативно кратките, претежно хоризонтални гранки се во кривини околу тенкото, исправено до благо навалено стебло. Гранките се наредени со хоризонтални гранчиња слични на врвца. Тие се покриени со мали, зелени, искривени, со врвови, спирално наредени, преклопувачки листови. Младите листови се иглички, додека пошироките возрасни листови се триаголни и личат на лушпи.<ref name="gymn"/> Женските шишарки се лушпести, во облик на јајце и 10-15 цм долги и 7-11 цм широки. Помалите, побројни машки шишарки со полен се на врвовите на гранките и се лушпести, во облик на лисчја опашка и долги 5 цм.<ref name="gymn"/> Студија од 2017 година покажала дека дрвјата имаат тенденција на навалување зависно од хемисферата на нивната локација, растат исправено на Екваторот, но се наведнуваат на југ во северната хемисфера и на север во јужната хемисфера.<ref>{{Наведено списание|last=Johns|first=J. W.|last2=Yost|first2=J. M.|last3=Nicolle|first3=D.|last4=Igic|first4=B.|last5=Ritter|first5=M. K.|year=2017|title=Worldwide hemisphere-dependent lean in Cook pines|url=https://www.researchgate.net/publication/317275781|journal=Ecology|volume=98|issue=9|pages=2482–2484|bibcode=2017Ecol...98.2482J|doi=10.1002/ecy.1850|pmid=28556968}}</ref> == Декоративно дрво == Се одгледува во градините и јавните предели во [[Квинсленд]] и Викторија од Австралија, северен Нов Зеланд, [[Јужна Калифорнија]], [[Порторико]], [[Мексико]], [[Индија]], [[Филипини]], [[Хаваи]], [[Јужен Регион (Бразил)|Јужен Бразил]], [[Сингапур]] и [[Југоисточен Регион (Бразил)|Југоисточен Бразил]] .<ref name="gymn"/> Многу од „ боровите на островот Норфолк “ кои растат на Хаваи, вклучувајќи ги и нивните потомци кои се користат како украсни растенија во саксии на копното на САД, всушност се ''A. columnaris''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pacifichorticulture.org/articles/the-araucaria-family-past-present/|title=The Araucaria Family: Past & Present|last=Armstrong|first=Wayne P.|date=|publisher=Pacific Horticulture Society|accessdate=6 March 2021}}</ref><gallery mode="packed"> Податотека:Araucariacolumnaris2088025388_0924f25902_o.jpg|алт=Male cones| Машки шишарки Податотека:Araucaria_columnaris_female_cones.jpg|алт=Female cones| Женски шишарки Податотека:Araucaria_columnaris_01_by_Line1.jpg|алт=Foliage| Листови </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.endemia.nc/plante/fiche67.html Endemia.NewCaledonia — ''Araucaria columnaris''] — distribution maps & text info. * [http://www.conifers.org/ar/Araucaria_columnaris.php Conifers.org: ''Araucaria columnaris'' (coral reef araucaria)] — ''description & images''. * [http://www.um.es/eubacteria/Araucaria_columnaris.jpg Foster Garden (Honolulu, Hawai'i) — ''Araucaria columnaris''] image. * [http://www.um.es/eubacteria/plantae.html University of Murcia.es: World Plants virtual gallery photos of ''Araucaria columnaris''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210224224643/http://www.um.es/eubacteria/plantae.html |date=2021-02-24 }} [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Голосеменици]] bwjv85insn8qozgm4293qruzido3uj8 0 1362779 5591541 5589239 2026-07-13T13:48:44Z Gurther 105215 5591541 wikitext text/x-wiki [[Податотека:First_Graduates_and_Teachers_of_the_Thessaloniki_Bulgarian_Hight_School_1886.jpg|мини|250x250пкс|Учителите и првата генерација на воспитаници на гимназијата, [[1886|1886 г.]]]] [[Податотека:Students_in_Thessaloniki_Bulgarian_High_School_7th_Grade_1889.jpg|десно|мини|250x250пкс|Учениците од VII клас во [[1899|1889 г]].]] [[Податотека:Georgi_Kandilarov,_Bozhil_Raynov_and_1886_Graduates_from_the_Thessaloniki_Bylgarian_High_School.jpg|мини|250x250пкс|Георги Кандиларов, [[Божил Рајнов]] и ученици од првата генерација на воспитаници на гимназијата, [[Софија]], [[1926|1926 г.]]]] [[Податотека:Georgi Kandilarov 5 May 1883.jpg|мини|398x398пкс|Георги Кандиларов — директор на гимназијата меѓу [[1883]] и [[1887|1887 година]]]] Ова е '''список на воспитаници од [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]''', според сеќавањата на [[Георги Кандиларов]], поранешен директор на гимназијата меѓу [[1883]] и [[1887|1887 година]], во неговото дело „''Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)''“, издаден во [[Софија]], [[1930|1930 година]]. == Воспитаници од основниот курс на гимназијата == === I генерација (1886) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |[[Бано Кушев]] |[[Велес]] | |- |2 |[[Георги Стрезов]] |[[Охрид]] | |- |3 |[[Димитар Изов]] |[[Долно Порој]] |[[Валовишко]] |- |4 |[[Јордан Бомболов]] |[[Прилеп]] | |- |5 |[[Јордан Мирчев]] |[[Прилеп]] | |- |6 |[[Јордан Читкушев]] |[[Велес]] | |- |7 |[[Иван Липошлиев]] |[[Горно Порој]] |[[Валовишко]] |- |8 |[[Лазар Тодев]] |[[Банско (град)|Банско]] | |- |9 |[[Александар Кожухарски]] |[[Крива Паланка]] | |- |10 |[[Петар Мавродиев]] |[[Гајтаниново]] |[[Неврокопско]] |- |11 |[[Христо Нечев]] |[[Битола]] | |} === II генерација (1887) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Никола Апостолов |[[Горна Џумаја]] | |- |2 |Димитар Цонев |[[Крива Паланка]] | |- |3 |Иван Благоев |[[Ракита (Кајларско)|Ракита]] |[[Кајларско]] |- |4 |[[Иван Белешков]] |[[Годлево]] |[[Разлошко]] |- |5 |Иван Василев |[[Пателе]] |[[Леринско]] |- |6 |Јордан Ѓошев |[[Велес]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=88}} | |- |7 |[[Димитар Жостов]] |[[Гајтаниново]] |[[Неврокопско]] |- |8 |Григор Илиев |[[Прилеп]] | |- |9 |[[Антон Кецкаров]] |[[Охрид]] | |- |10 |[[Иван Лимончев]] |[[Охрид]] | |- |11 |Лука Николов |[[Белица (град)|Белица]] | |- |12 |[[Георги Раев]] |[[Прилеп]] | |- |13 |Георги Сирлештов |[[Банско (град)|Банско]] | |- |14 |Христо Тасев |[[Крива Паланка]] | |- |15 |Христо Тенчов |[[Кукуш]] | |- |16 |Атанас Георгиев |[[Волак]] |[[Драмско]] |} === III генерација (1888) === [[Податотека:Konstantin Statelov in Thessaloniki, 1883.jpg|мини|326x326пкс|Константин Стателов — директор на гимназијата во [[1888|1888 година]]]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Ахил Минџов |[[Охрид]] | |- |2 |Иван Палазов |[[Гевгелија]] | |- |3 |Петар Стамболиев |[[Горно Броди]] |[[Серско]] |- |4 |Констадин Поп Ташев |[[Мелник]] | |- |5 |Јордан Јанчулев |[[Прилеп]] | |- |6 |Михаил Вучев |[[Крива Паланка]] | |- |7 |Григор Поп Димитров |[[Неготино]] | |- |8 |Васил Илиев |[[Прилеп]] | |- |9 |Христо Кенин |[[Богданци]] | |- |10 |Констадин Кондевчев |[[Прекопана]] |[[Леринско]] |- |11 |Иван Златков |[[Мушково]] |[[Кратовско]] |} === IV генерација (1889) === [[Податотека:Bulgarian high school in Solun teachers and students (Nikola Nachov).JPG|мини|517x517пкс|Никола Начов — директор на гимназијата меѓу [[1888]] и [[1891|1891 година]]]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Никола Апостолов |[[Пателе]] |[[Леринско]] |- |2 |[[Панче Васков]] |[[Велес]] | |- |3 |Јанаки Гелев |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |- |4 |[[Андон Димитров]] |[[Ајватово]] |[[Даутбал (општина)|Даутбалско]] |- |5 |[[Лазар Димитров (Дренок)|Лазар Димитров]] |[[Дренок (Струшко)|Дренок]] |[[Струшко]] |- |6 |Манасиј Лучански |[[Крива Паланка]] | |- |7 |Васил Поп Динов |[[Блаца]] |[[Костурско]] |- |8 |Никола Зарзев |[[Велес]] | |- |9 |Јаким Игнатиев |[[Кратово]] | |- |10 |[[Георги Николов]] |[[Охрид]] | |- |11 |Иван Хаџи Мишев |[[Штип]] | |- |12 |Константин Робев |[[Битола]] | |- |13 |Димитар Поп Томов |[[Мачуково]] |[[Гевгелиско]] |- |14 |Георги Трајчев |[[Прилеп]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=89}} | |- |15 |Божил Ангелов |[[Бубаќево]] |[[Гуменџиско]] |- |16 |Никола Ангелов |[[Висока]] |[[Лагадинско]] |- |17 |Кузман Атанасов |[[Загоричани]] |[[Костурско]] |- |18 |[[Георги Баласчев]] |[[Охрид]] | |- |19 |Ангел Василев |[[Охрид]] | |- |20 |Константин Груев |[[Битола]] | |- |21 |Георги Белев |[[Охрид]] | |- |22 |Димитар Димчев |[[Битола]] | |- |23 |Христо Динков |[[Долно Порој]] |[[Валовишко]] |- |24 |Пере Дудулов |[[Струга]] | |- |25 |Климент Караѓулев |[[Охрид]] | |- |26 |Георги Поп Маџаров |[[Негован (Лагадинско)|Негован]] |[[Лагадинско]] |- |27 |[[Иван Петров Крајничанец|Иван Крајничанец]] |[[Велес]] | |- |28 |[[Славејко Матов]] |[[Велес]] | |- |29 |Анастас Трандафилов |[[Охрид]] | |- |30 |[[Александар Чакаров]] |[[Струга]] | |} === V генерација (1890) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Трајче Андов |[[Бразда]] |[[Скопско]] |- |2 |[[Иван Васков]] |[[Велес]] | |- |3 |Авксенти Борозанов |[[Куманово]] | |- |4 |Трапче Шаламанов |[[Воден]] | |- |5 |Димитар Љапов |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |- |6 |Александар Маџаров |[[Охрид]] | |- |7 |Димитар Михајлов |[[Дојран]] | |- |8 |Константин Волканов |[[Песочница (село)|Песочница]] |[[Леринско]] |- |9 |Наум Темчев |[[Загоричани]] |[[Костурско]] |- |10 |Димитар Ничев |[[Велес]] | |- |11 |Апостол Трапчев |[[Воден]] | |- |12 |Филип Димитров |[[Лерин]] | |- |13 |Христо Занешев |[[Воден]] | |- |14 |Михаил Кратовалиев |[[Скопје]] | |} === VI генерација (1891) === [[Податотека:Bulgarian high school in Solun teachers and students (Dimitar Hadzhiivanov).JPG|мини|518x518пкс|Димитар Хаџи Иванов — директор на гимнацијата меѓу [[1891]] и [[1892|1892 година]].]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Марко Бабалеев |[[Долни Орман]] |[[Светиврачко]] |- |2 |Христо Поп Василев |[[Конче]] |[[Радовишко]] |- |3 |Никола Герасимов |[[Охрид]] | |- |4 |[[Матеј Геров]] |[[Тетово]] | |- |5 |Никола Поп Григориев |[[Гостивар]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=90}} | |- |6 |Димитар Гугов |[[Долно Порој]] |[[Валовишко]] |- |7 |Крсте Поп Димитров |[[Емборе]] |[[Кајларско]] |- |8 |Трајче Доревски |[[Ресен]] | |- |9 |[[Благој Калејчев]] |[[Владово]] |[[Воденско]] |- |10 |Пантелеј Константинов |[[Струмица]] | |- |11 |Иван Хаџи Константинов |[[Гевгелија]] | |- |12 |Пантелеј Кусев |[[Прилеп]] | |- |13 |Никола Лимончев |[[Охрид]] | |- |14 |Димитар Момков |[[Гевгелија]] | |- |15 |Михаил Манасиев |[[Штип]] | |- |16 |[[Иван Манолев]] |[[Кукуш]] | |- |17 |Андон Стојанов |[[Солун]] | |- |18 |[[Јордан Николов (револуционер)|Јордан Поп Иванов]] |[[Варош]] |[[Прилепско]] |- |19 |Констадин Николов |[[Куманичево (Костурско)|Куманичево]] |[[Костурско]] |- |20 |Тодор Панајотов |[[Курудере]] |[[Источна Тракија]] |- |21 |Димитар Хаџи Петров |[[Гајтаниново]] |[[Неврокопско]] |- |22 |Иван Пожарлиев |[[Пазар (град)|Пазар]] | |- |23 |Владимир Радев |[[Ресен]] | |- |24 |Трапче Трапчев |[[Пазар (град)|Пазар]] | |- |25 |Иван Поп Филипов |[[Ениџија]] |[[Источна Тракија]] |- |26 |[[Атанас Михаjлов (учител)|Атанас Михајлов]] |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |} [[Податотека:BASA-2072K-1-408-15-Vasil Kanchov.JPG|мини|344x344пкс|[[Васил К’нчов|Васил К'нчов]] — директор на гимназијата меѓу [[1892]] и [[1893|1893 година]]]] === VII генерација (1892) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Никола Брзицов |[[Дојран]] | |- |2 |Димитар Георгиев |[[Штип]] | |- |3 |[[Стојан Георгиев]] |[[Дабиље]] |[[Струмичко]] |- |4 |[[Иван Групчев]] |[[Охрид]] | |- |5 |[[Атанас Калфов]] |[[Лозенград (покраина)|Лозенград]] | |- |6 |Христо Кипријанов |[[Куманово]] | |- |7 |Никола Костадинов |[[Ресен]] | |- |8 |Андон Костов |[[Дојран]] | |- |9 |Александар Ќуркчиев |[[Неготино]] | |- |10 |Емануил Лепчев |[[Биралци]] |[[Кајларско]] |- |11 |[[Лазар Маџаров]] |[[Негован (Лагадинско)|Негован]] |[[Лагадинско]] |- |12 |Јордан Масларов |[[Велес]] | |- |13 |[[Димитар Мирасчиев]] |[[Штип]] | |- |14 |[[Панчо Хаџи Мишев]] |[[Велес]] | |- |15 |Благој Орлов |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |- |16 |Тодор Паскалев |[[Старчишта]] |[[Драмско]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=91}} |- |17 |Велко Ралев |[[Одрин]] | |- |18 |Петко Сарафов |[[Либјахово]] |[[Неврокопско]] |- |19 |Христо Секулов |[[Ново Село (штипско село)|Ново Село]] |[[Штипско]] |- |20 |Констадин Стефов |[[Загоричани]] |[[Костурско]] |- |21 |Антон Стојков |[[Стојаково]] |[[Бојмија]] |- |22 |Христо Тенчов |[[Кукуш]] | |- |23 |Михаил Филипов |[[Штип]] | |- |24 |[[Никола Филипчев]] |[[Охрид]] | |- |25 |Никола Хрлев |[[Горно Броди]] |[[Серско]] |- |26 |Перинскиј Цветков |[[Градево]] |[[Горноџумајско]] |} === VIII генерација (1893) === [[Податотека:Михаил Сарафов 14 февруари 1854-13 декември 1924г..jpg|мини|[[Михаил Сарафов]] — директор на гимнацијата меѓу [[1893]] и [[1896|1896 година]] ]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |[[Петар Васков]] |[[Велес]] | |- |2 |Иван Џејков |[[Истанбул]] | |- |3 |Филип Димитров |[[Емборе]] |[[Кајларско]] |- |4 |Иван Толев |[[Битола]] | |- |5 |Арсениј Алексиев |[[Дебар]] | |- |6 |Стојан Џејков |[[Истанбул]] | |- |7 |Стојан Лазов |[[Лозенград (покраина)|Лозенград]] | |- |8 |Христо Динев |[[Дојран]] | |- |9 |Атанас Добрев |[[Плевна (село)|Плевна]] |[[Драмско]] |- |10 |[[Симеон Зографов]] |[[Велес]] | |- |11 |Димитар Костадинов |[[Дебрене]] |[[Горноџумајско]] |- |12 |Илија Докторов |[[Гевгелија]] | |- |13 |Симеон Михајлов |[[Велес]] | |- |14 |[[Васил Пасков]] |[[Осиково]] |[[Горноџумајско]] |- |15 |Анастас Савинов |[[Охрид]] | |- |16 |Лазар Симидчиев |[[Скопје]] | |- |17 |Петар Станков |[[Тетово]] | |- |18 |[[Климент Шапкарев]] |[[Охрид]] | |} === IX генерација (1894) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Атанас Шапарданов |[[Блаца]] |[[Костурско]] |- |2 |Иван Чеков |[[Горно Врбени]] |[[Леринско]] |- |3 |Иван Белов |[[Штип]] | |- |4 |Илија Левков |[[Велес]] | |- |5 |Михаил Марков |[[Штип]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=92}} | |- |6 |Петар Хаџи Мишев |[[Солун]] | |- |7 |Костадин Најдов |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] |[[Велешко]] |- |8 |[[Александар Хаџи Панов]] |[[Прилеп]] | |- |9 |[[Кирил Прличев]] |[[Охрид]] | |- |10 |Јордан Самарџиев |[[Солун]] | |- |11 |Атанас Смилјанов |[[Неврокоп]] | |- |12 |[[Тодор Станков]] |[[Прилеп]] | |- |13 |Христо Стојанов |[[Мрзенци]] |[[Гевгелиско]] |- |14 |Андон Тошев |[[Прилеп]] | |} === X генерација (1895) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Илија Балтов |[[Прилеп]] | |- |2 |[[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] |[[Велес]] | |- |3 |Страшимир Дочков |[[Истанбул]] | |- |4 |[[Петар Мартулков]] |[[Велес]] | |- |5 |Константин Станишев |[[Кукуш]] | |- |6 |[[Тодор Поп Антов]] |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |7 |Георги Ацев |[[Љубанци]] |[[Скопско]] |- |8 |Георги Чкатров |[[Прилеп]] | |- |9 |Петар Василев |[[Охрид]] | |- |10 |[[Јован Гиновски]] |[[Галичник]] |[[Реканско]] |- |11 |Димитар Хаџи Димитров |[[Дојран]] | |- |12 |Илија Хаџи Иванов |[[Јамбол]] | |- |13 |Иван Караџов |[[Лешко]] |[[Горноџумајско]] |- |14 |[[Сава Михајлов]] |[[Мачуково]] |[[Гевгелиско]] |- |15 |[[Тодор Павлов (дипломат)|Тодор Павлов]] |[[Скопје]] | |- |16 |Константин Попов |[[Ракита (Кајларско)|Ракита]] |[[Кајларско]] |- |17 |[[Иван Минчев]] |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |18 |Крум Прокопов |[[Гајтаниново]] |[[Неврокопско]] |- |19 |Александар Ставрев |[[Штип]] | |- |20 |Славејко Стрезов |[[Ресен]] | |- |21 |Илија Талев |[[Драма (град)|Драма]] | |- |22 |Иван Телјатинов |[[Дојран]] | |- |23 |Иван Тенчов |[[Кукуш]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=93}} | |} === XI генерација (1896) === [[Податотека:Bulgarian teachers Solun bulgarian high school Anastas Naumov Crop.jpg|мини|Анастас Наумов — директор на гимназијата меѓу [[1896]] и [[1897|1897 година]]]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Борис Антонов |[[Велес]] | |- |2 |Иван Ташев |[[Гевгелија]] | |- |3 |Христо Ќуљумов |[[Горно Чичево]] |[[Велешко]] |- |4 |Димитар Поп Ангелов |[[Зарово]] |[[Солунско]] |- |5 |Спиро Бојаџиев |[[Дебар]] | |- |6 |Аристид Дамјанов |[[Черешница (Костурско)|Черешница]] |[[Костурско]] |- |7 |Григор Поп Димитров |[[Шестево]] |[[Костурско]] |- |8 |Никола Јанишлиев |[[Дојран]] | |- |9 |[[Георги Драндаров]] |[[Велес]] | |- |10 |Христо Иванов |[[Горна Џумаја]] | |- |11 |Петар Робев |[[Битола]] | |- |12 |Илија Тошев |[[Прилеп]] | |} === XII генерација (1897) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Јани Читаков |[[Лозенград (покраина)|Лозенград]] | |- |2 |[[Христо Волканов]] |[[Песочница (село)|Песочница]] |[[Леринско]] |- |3 |Панче Хаџи Здравев |[[Прилеп]] | |- |4 |Стефан Јосифов |[[Крива Паланка]] | |- |5 |[[Асен Крндев]] |[[Велес]] | |- |6 |Георги Митов |[[Женско]] |[[Кукушко]] |- |7 |Костадин Николов |[[Дебрене]] |[[Светиврачко]] |- |8 |Илија Орлов |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |- |9 |[[Илија Раштанов]] |[[Велес]] | |- |10 |Димитар Тенчев |[[Кукуш]] | |- |11 |Михаил Момчеџиков |[[Штип]] | |- |12 |Аницип Панчев |[[Велес]] | |- |13 |Димитар Стрезов |[[Охрид]] | |- |14 |Христо Антонов |[[Куманичево (Костурско)|Куманичево]] |[[Костурско]] |- |15 |Антон Тишин |[[Кукуш]] | |} === XIII генерација (1898) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Александар Апостолов |[[Крива Паланка]] | |- |2 |Стилјан Апостолов |[[Крстополе|Ениќој]] |[[Одринско]] |- |3 |Михаил Басотов |[[Штип]] | |- |4 |Крсте Георгиев |[[Врбени (Леринско)|Долно Врбени]] |[[Леринско]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=94}} |- |5 |Иван Делов |[[Охрид]] | |- |6 |Александар Димитраков |[[Крива Паланка]] | |- |7 |Христо Динев |[[Стојаково]] |[[Бојмија]] |- |8 |Стефан Добрев |[[Лозенград (покраина)|Лозенград]] | |- |9 |Тодор Деков |[[Мало Трново]] | |- |10 |Петар Железков |[[Дереќој (Источнотракиско)|Дереќој]] |[[Источна Тракија]] |- |11 |Димитар Икономов |[[Кукуш]] | |- |12 |Владимир Карамфилов |[[Прилеп]] | |- |13 |Георги Корчев |[[Стара Кресна]] |[[Кресненско]] |- |14 |[[Димитар Молеров]] |[[Банско (град)|Банско]] | |- |15 |Стојан Молчанков |[[Скребатно]] |[[Грмен|Грменско]] |- |16 |Георги Далкалочев |[[Владово]] |[[Воденско]] |- |17 |Тодор Симонов |[[Прилеп]] | |- |18 |Христо Стефов |[[Арменско]] |[[Леринско]] |- |19 |Васил Ставрев |[[Штип]] | |- |20 |Димитар Стаменов |[[Горно Порој]] |[[Валовишко]] |- |21 |[[Лазар Поп-Трајков|Лазар Поп Трајков]] |[[Д’мбени|Д'мбени]] |[[Костурско]] |- |22 |Христо Поп Стојанов |[[Мелникич]] |[[Серско]] |- |23 |[[Јордан Тренков]] |[[Прилеп]] | |- |24 |Илија Христофоров |[[Радовиш]] | |- |25 |Илија Чкорев |[[Прилеп]] | |- |26 |Радослав Јакимов |[[Крива Паланка]] | |- |27 |Стамо Јанков |[[Мало Трново]] | |- |28 |[[Петар Бошнаков]] |[[Велес]] | |- |29 |Григор Поп Димитров |[[Кономлади]] |[[Костурско]] |- |30 |Георги Калимаев |[[Воден]] | |- |31 |Илија Костов |[[Прилеп]] | |- |32 |Димитар Василев |[[Мало Трново]] | |- |33 |Анастас Спространов |[[Охрид]] | |} === XIV генерација (1899) === [[Податотека:L.Payakoff2.jpg|мини|Лазар Пајаков — директор на гимназијата меѓу [[1899]] и [[1900|1900 година]]]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Јордан Апостолов |[[Крива Паланка]] | |- |2 |Димитар Бујуклиев |[[Струмица]] | |- |3 |Милан Галев |[[Велес]] | |- |4 |Михаил Копанов |[[Прилеп]] | |- |5 |Атанас Димчев |[[Горно Порој]] |[[Валовишко]] |- |6 |Георги Дупков |[[Кукуш]] | |- |7 |Христо Поп Илиев |[[Радовиш]] | |- |8 |Илија Кепев |[[Прилеп]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=95}} | |- |9 |[[Андреј Мацанов]] |[[Велес]] | |- |10 |[[Константин Мацанов]] |[[Велес]] | |- |11 |Иван Мицов |[[Кратово]] | |- |12 |Харалампи Попов |[[Беловодица]] |[[Прилепско]] |- |13 |Иван Садразамов |[[Гуменџе]] | |- |14 |Михаил Христов |[[Додулари]] | |- |15 |[[Коце Ципушев]] |[[Радовиш]] | |- |16 |Пантелеј Јанев |[[Горни Балван]] |[[Штипско]] |- |17 |Милан Небреклиев |[[Прилеп]] | |- |18 |Никола Поп Ѓоргов |[[Велес]] | |- |19 |Бојан Хаџи Иванов |[[Јамбол]] | |- |20 |Стефан Крепиев |[[Велес]] | |- |21 |[[Христо Куслев]] |[[Кукуш]] | |- |22 |Костадин Савинов |[[Охрид]] | |} === XV генерација (1900) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Велјан Џиков |[[Крушево]] | |- |2 |Венцеслав Поп Давидов |[[Крива Паланка]] | |- |3 |Димитар Јанев |[[Пазар (град)|Пазар]] | |- |4 |Тодор Иванов |[[Битола]] | |- |5 |Јанаки Илиев |[[Дојран]] | |- |6 |[[Антон Костадинов]] |[[Струмица]] | |- |7 |Светослав Поп Стефанов |[[Солун]] | |- |8 |Божин Танчев |[[Бугариево|Каравијас]] |[[Солунско]] |- |9 |Перикол Златарев |[[Солун]] | |- |10 |Иван Икономов |[[Кукуш]] | |- |11 |[[Павел Шатев]] |[[Кратово]] | |- |12 |Александар Христофоров |[[Радовиш]] | |- |13 |Јаким Митров |[[Талашманце]] |[[Кратовско]] |- |14 |Александар Златков |[[Кратово]] | |- |15 |Дамјан Илиев |[[Загоричани]] |[[Костурско]] |- |16 |Иван Праматарски |[[Скребатно (Пиринско)|Скребатно]] |[[Неврокопско]] |} === XVI генерација (1901) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Киријак Ангелов |[[Враца]] | |- |2 |[[Фироклис Антонов]] |[[Крива Паланка]] | |- |3 |[[Константин Весов]] |[[Велес]] | |- |4 |Александар Големинов |[[Самоков (Бугарија)|Самоков]] | |- |5 |Давид Генчев |[[Монтана (Бугарија)|Монтана]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=96}} | |- |6 |Г. Григориев |[[Долно Церовене]] |[[Монтана (област)|Монтанско]] |- |7 |Костадин Иванов |[[Битола]] | |- |8 |Петар Хаџи Јорданов |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |9 |Христо Костадинов |[[Враца]] | |- |10 |Иван Љомчев |[[Гуменџе]] | |- |11 |[[Георги Палашев]] |[[Велес]] | |- |12 |Ангел Пешев |[[Враца]] | |- |13 |Иван Стаменов |[[Гаганица]] |[[Монтана (област)|Монтанско]] |- |14 |Петар Хаџи Стојанов |[[Велес]] | |- |15 |Васил Тодоров |[[Враца]] | |- |16 |Петар Тончев |[[Клисура (град)|Клисура]] | |- |17 |Арсо Цветков |[[Козица]] |[[Кичевско]] |- |18 |Михаил Шурков |[[Велес]] | |- |19 |Георги Димитров |[[Свиленград]] | |- |20 |Милан Крепиев |[[Велес]] | |- |21 |Лазар Боцев |[[Кавадарци]] | |- |22 |Димитар Николов |[[Емборе]] |[[Кајларско]] |- |23 |[[Владимир Куситасев]] |[[Прилеп]] | |- |24 |Кирил Тенчов |[[Кукуш]] | |- |25 |Александар Теодосиев |[[Кочани]] | |} === XVII генерација (1902) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Димитар Карабашев |[[Владово]] |[[Воденско]] |- |2 |Борис Минчев |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |3 |Петар Даскалов |[[Калиманци (Пиринско)|Калиманци]] |[[Светиврачко]] |- |4 |[[Јордан Васков]] |[[Велес]] | |- |5 |Димитар Балев |[[Тројан]] | |- |6 |Апостол Иванов |[[Битола]] | |- |7 |[[Данаил Крапчев]] |[[Прилеп]] | |- |8 |[[Борис Мончев]] |[[Прилеп]] | |- |9 |[[Димитар Весов]] |[[Велес]] | |- |10 |[[Никола Георгиев]] |[[Радовиш]] | |- |11 |Петар Журски |[[Журче]] |[[Демирхисарско]] |- |12 |[[Никола Киров Мајски|Никола Киров]] |[[Крушево]] | |- |13 |Петар Наумов |[[Прилеп]] | |- |14 |Александар Поп Христов |[[Мачуково]] |[[Гевгелиско]] |- |15 |Јаков Јанков |[[Радоешта]] |[[Дебарско]] |- |16 |[[Георги Мончев]] |[[Прилеп]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=97}} | |} === XVIII генерација (1903) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Штерју Атанасов |[[Сер]] | |- |2 |Дончо Балев |[[Тројан]] | |- |3 |Гаврил Гаврилов |[[Зарово]] |[[Солунско]] |- |4 |Георги Гинов |[[Солун]] | |- |5 |Страшимир Дерменџиев |[[Солун]] | |- |6 |Нано Поп Гутов |[[Кукуш]] | |- |7 |Георги Крејнов |[[Годлево]] |[[Разлошко]] |- |8 |Димитар Крепиев |[[Велес]] | |- |9 |Владимир Маџаров |[[Негован (Лагадинско)|Негован]] |[[Лагадинско]] |- |10 |Сотир Наумов |[[Битола]] | |- |11 |Костадин Нејков |[[Крушево]] | |- |12 |Петар Саздов |[[Ќустендил]] | |- |13 |Стефан Тошев |[[Кратово]] | |- |14 |Васил Илиев |[[Радовиш]] | |- |15 |Богдан Михајлов |[[Ново Село (штипско село)|Ново Село]] |[[Штипско]] |} === XIX генерација (1904) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Даниил Болебонов |[[Прилеп]] | |- |2 |Владимир Димитров |[[Крушево]] | |- |3 |Григор Димитров |[[Бојмица]] |[[Гевгелиско]] |- |4 |Васил Дудаклиев |[[Струмица]] | |- |5 |Јаким Кавракиров |[[Ватилак]] |[[Солунско]] |- |6 |Георги Кулишев |[[Дојран]] | |- |7 |Данаил Раев |[[Прилеп]] | |- |8 |Дионисиј Поп Станков |[[Пазар (град)|Пазар]] | |- |9 |Христо Станишев |[[Кукуш]] | |- |10 |[[Александар Станишев]] |[[Кукуш]] | |} === XX генерација (1905) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Филип Дервишов |[[Мачуково]] |[[Гевгелиско]] |- |2 |Михаил Димшов |[[Прилеп]] | |- |3 |Ѓошо Илиев |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]] |[[Струмичко]] |- |4 |Пенчо Кавракиров |[[Ватилак]] |[[Солунско]] |- |5 |Јордан Крепиев |[[Прилеп]] | |- |6 |Никола Танушев |[[Русилово]] |[[Воденско]] |- |7 |Милан Тодоров |[[Кукуш]] | |- |8 |Георги Чуперков |[[Бугариево|Каравијас]] |[[Солунско]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=98}} |} === XXI генерација (1906) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Петар Бојаџиев |[[Морарци]] |[[Кукушко]] |- |2 |Кирил Георгиев |[[Куманово]] | |- |3 |Александар Занешев |[[Воден]] | |- |4 |Лазар Здравев |[[Скопје]] | |- |5 |Христо Икономов |[[Кукуш]] | |- |6 |Мануш Стаменов |[[Ангелци]] |[[Струмичко]] |- |7 |Никола Јанев |[[Кукуш]] | |} === XXII генерација (1907) === [[Податотека:Anton Popstoilov.JPG|мини|371x371пкс|Антон Поп Стоилов — директор на гимназијата меѓу [[1907]] и [[1909|1909 година]]]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Христо Ѓоранов |[[Солун]] | |- |2 |Петар Хаџи Делев |[[Кукуш]] | |- |3 |Траjaн Златанов |[[Куфалово|Долно Куфалово]] | |- |4 |Павел Ингилизов |[[Пехчево]] | |- |5 |Георги Поп Илиев |[[Радовиш]] | |- |6 |Лев Кацков |[[Охрид]] | |- |7 |Симеон Миразчиев |[[Штип]] | |- |8 |Михаил Мирев |[[Прилеп]] | |- |9 |Христо Михов |[[Кавадарци]] | |- |10 |Никола Хаџи Мишев |[[Велес]] | |- |11 |Љубомир Хаџи Николов |[[Скопје]] | |- |12 |Петар Пармаков |[[Охрид]] | |- |13 |Коста Терзиев |[[Кукуш]] | |- |14 |Стоимен Трајков |[[Шипковица (Радовишко)|Шипковица]] |[[Радовишко]] |} === Учебна 1908 година === Според сеќавањето на Георги Кандиларов, немало воспитаници.{{Sfn|Кандиларов|1930|p=99}} === XXIII генерација (1909) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Прокоп Атанасов |[[Неврокоп]] | |- |2 |[[Владимир Весов]] |[[Велес]] | |- |3 |Михаил Досраданов |[[Скопје]] | |- |4 |Благој Димитров |[[Гуменџе]] | |} === XXIV генерација (1910) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Трпе Блажев |[[Скопје]] | |- |2 |Георги Бумбаров |[[Фотовишта]] |[[Неврокопско]] |- |3 |[[Никола Весов]] |[[Велес]] | |- |4 |Богољуб Даскалов |[[Ковачевица]] |[[Грмен (општина)|Грменско]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=99}} |- |5 |Кузман Јосифов |[[Дебар]] | |- |6 |Костадин Танев |[[Софија]] | |- |7 |Петар Тошков |[[Гуменџе]] | |} === XXV генерација (1911) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Илија Богданов |[[Велес]] | |- |2 |Борис Белазелков |[[Солун]] | |- |3 |Константин Димитраков |[[Крива Паланка]] | |- |4 |Михаил Иванов |[[Просечен]] | |- |5 |Станиш Делохаџиев |[[Кукуш]] | |- |6 |Бојан Икономов |[[Белица (град)|Белица]] | |- |7 |Методиј Манчев |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |8 |Михаил Поп Стаматов |[[Бугариево|Каравијас]] |[[Солунско]] |- |9 |Стефан Стојков |[[Горна Џумаја]] | |- |10 |Никола Терзиев |[[Кукуш]] | |- |11 |Петар Христов |[[Бугариево|Каравијас]] |[[Солунско]] |} === XXVI генерација (1912) === [[Податотека:Georgi Belev.JPG|мини|Георги Белев — последниот директор на гимназијата ([[1912]]-[[1913]])]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Михаил Бајљозов |[[Кукуш]] | |- |2 |Никола Васев |[[Горна Џумаја]] | |- |3 |Атанас Георгиев |[[Кратово]] | |- |4 |Кирил Данчев |[[Скопје]] | |- |5 |Кирил Иванов |[[Кратово]] | |- |6 |Михаил Небреклиев |[[Прилеп]] | |- |7 |Кирил Пехливанов |[[Куфалово]] | |- |8 |Крсто Попов |[[Лешко]] |[[Горноџумајско]] |- |9 |Светослав Маџаров |[[Солун]] | |- |10 |Кирил Хаџи Панов |[[Прилеп]] | |- |11 |Филип Николов |[[Смрдеш]] |[[Костурско]] |- |12 |Георги Поп Христов |[[Морарци]] |[[Кукушко]] |- |13 |Никола Митев |[[Раклиш]] |[[Радовишко]] |- |14 |Панче Хаџи Владимиров |[[Штип]] | |- |15 |Илија Иванов |[[Мало Трново]] | |- |16 |Георги Даутов |[[Банско (град)|Банско]] | |- |17 |Ати Николов |[[Солун]] | |- |18 |Димитар Шопов |[[Кукуш]] | |- |19 |Георги Нецов |[[Струмица]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=100}} | |- |20 |Александар Минчев |[[Солун]] | |- |21 |Слав Попов |[[Горна Џумаја]] | |} === XXVII генерација (1913) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Стефан Алексов |[[Штип]] | |- |2 |Георги Абаџиев |[[Плевна (село)|Плевна]] |[[Драмско]] |- |3 |[[Христо Ампов]] |[[Дојран]] | |- |4 |Трајко Антов |[[Скопје]] | |- |5 |Штерју Божинов |[[Солун]] | |- |6 |Димитар Велев |[[Скопје]] | |- |7 |Тодор Велев |[[Дренок (Струшко)|Дренок]] |[[Струшко]] |- |8 |Петар Весов |[[Велес]] | |- |9 |Петар Хаџи Георгиев |[[Свиленград]] | |- |10 |Никола Даскалов |[[Петрово (Ениџевардарско)|Петрово]] |[[Пајонија (општина)|Ениџевардарско]] |- |11 |Христо Поп Димитров |[[Грамадна]] |[[Кукушко]] |- |12 |Александар Праматаров |[[Скребатно]] |[[Грмен|Грменско]] |- |13 |Илија Добрев |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |14 |Стојан Дринов |[[Мало Трново]] | |- |15 |Васил Даконов |[[Скопје]] | |- |16 |Георги Иванов |[[Покровник (Горноџумајско)|Покровник]] |[[Горноџумајско]] |- |17 |Методи Иванов |[[Владово]] |[[Воденско]] |- |18 |Димитар Хаџи Илиев |[[Крива Паланка]] | |- |19 |Иван Карлов |[[Плевна (село)|Плевна]] |[[Драмско]] |- |20 |Петар Колиштарков |[[Прилеп]] | |- |21 |Иван Кротев |[[Междурек]] |[[Кукушко]] |- |22 |Александар Кусев |[[Воден]] | |- |23 |Георги Куслев |[[Кукуш]] | |- |24 |[[Илија Кушев]] |[[Велес]] | |- |25 |Кирил Лазаров |[[Кавадарци]] | |- |26 |Борис Лимонов |[[Дојран]] | |- |27 |Илија Љутвиев |[[Прилеп]] | |- |28 |Кирил Минчев |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |29 |Георги Михајлов |[[Годлево]] |[[Разлошко]] |- |30 |Пане Николов |[[Неготино]] | |- |31 |Христо Николов |[[Дојран]] | |- |32 |Борис Петров |[[Велес]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=101}} | |- |33 |Георги Проданов |[[Патарос]] |[[Дојранско]] |- |34 |Спиро Спиридонов |[[Дојран]] | |- |35 |Атанас Тимев |[[Кавала]] | |- |36 |Кирил Тимчев |[[Горно Порој]] |[[Валовишко]] |- |37 |Димитар Тополов |[[Скопје]] | |- |38 |Доксим Брајанов |[[Галичник]] |[[Реканско]] |- |39 |[[Светослав Чочков]] |[[Велес]] | |- |40 |Васил Шалдев |[[Гуменџе]] | |- |41 |Борис Шопов |[[Софија]] | |- |42 |Тома Јанев |[[Хотово]] |[[Светиврачко]] |- |43 |Евтим Кусиколчев |[[Пазар (град)|Пазар]] | |- |44 |Христо Стоилов |[[Кукуш]] | |- |45 |Христо Пенчев |[[Одрин]] | |- |46 |Благој Христов |[[Раклиш]] |[[Радовишко]] |- |47 |Методи Ципушев |[[Радовиш]] | |- |48 |Методи Минчев |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |49 |Панче Владимиров |[[Штип]] | |- |50 |Иван Попов |[[Банско (град)|Банско]] | |- |51 |Георги Мешков |[[Софија]] | |- |52 |Димо Петков |[[Караагач (Маронија)|Караагач]] |[[Шапчи|Шапчево]] |- |53 |Фердинанд Шопов |[[Котел (град)|Котел]] | |- |54 |[[Трифун Грековски]] |[[Пазар (град)|Пазар]] | |- |55 |Христо Грков |[[Ваташа]] |[[Тиквешко]] |- |56 |Никола Бучков |[[В’дришта]] |[[Пајонија (општина)|Ениџевардарско]] |- |57 |Илија Захарчев |[[Кавадарци]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=102}} | |} == Воспитаници од педагошкиот курс на гимназијата == {{Поврзано|Скопско педагошко училиште}} === I генерација (1889) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Димитар Божиков |[[Савек]] |[[Валовишко]] |- |2 |Тодор Белоглавов |[[Штип]] | |- |3 |Димитар Биков |[[Негован (Лагадинско)|Негован]] |[[Лагадинско]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=113}} |- |4 |Костадин Георгиев |[[Истанбул]] | |- |5 |Христо Спасков |[[Брезница (Костурско)|Брезница]] |[[Костурско]] |- |6 |Иван Дујков |[[Сопот (Кумановско)|Сопот]] |[[Кумановско]] |- |7 |Георги Иванов |[[Горно Броди]] |[[Серско]] |- |8 |Димитар Иванов |[[Горно Врбени]] |[[Леринско]] |- |9 |Илија Иванов |[[Прилеп]] | |- |10 |Христо Илиев |[[Битола]] | |- |11 |[[Атанас Михаjлов (учител)|Атанас Михајлов]] |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |- |12 |Коста Николов |[[Ресен]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=109}} | |- |13 |Мино Сарџов |[[Тресонче]] |[[Реканско]] |- |14 |Иван Попов |[[Горна Џумаја]] | |- |15 |Димо Трајков |[[Смрдеш]] |[[Костурско]] |- |16 |Стојан Трубарев |[[Скопје]] | |- |17 |Васил Шопов |[[Неврокоп]] | |} === II генерација (1890) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |[[Неделко Дамјанов]] |[[Битола]] | |- |2 |Стефан Иванов |[[Битола]] | |- |3 |Атанас Илиев |[[Прилеп]] | |- |4 |Наум Петров |[[Песочница (село)|Песочница]] |[[Леринско]] |- |5 |Антон Поп Стоилов |[[Лешко]] |[[Горноџумајско]] |- |6 |Стојко Тутунџиев |[[Лозенград (покраина)|Лозенград]] | |- |7 |Георги Каранџулов |[[Прилеп]] | |} === III генерација (1891) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Наум Атанасов |[[Охрид]] | |- |2 |Димитар Атанасов |[[Враца]] | |- |3 |Милко Ахчиев |[[Скопје]] | |- |4 |Димитар Дуртанчев |[[Цапари]] |[[Битолско]] |- |5 |Димитар Поп Исаков |[[Горна Џумаја]] | |- |6 |Тома Исаиев |[[Тетово]] | |- |7 |Иван Костадинов |[[Златари]] |[[Ресенско]] |- |8 |Јордан Мирчев |[[Прилеп]] | |- |9 |Пантелеј Николов |[[Пателе]] |[[Леринско]] |- |10 |Сребрен Поп Димитров |[[Горно Врбени]] |[[Леринско]] |- |11 |Никола Радославов |[[Левуново]] |[[Светиврачко]] |- |12 |Петар Чакарјанов |[[Велес]] | |- |13 |Андреј Шапков |[[Царев Двор]] |[[Ресенско]] |} === IV генерација (1892) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Марко Антонов |[[Ранци]] |[[Кајларско]] |- |2 |[[Иван Ачков]] |[[Струга]] | |- |3 |Георги Басмаров |[[Неврокоп]] | |- |4 |Димитар Битраков |[[Охрид]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=110}} | |- |5 |Никола Волчев |[[Казичене]] |[[Софија (област)|Софиско]] |- |6 |[[Димитар Галев]] |[[Велес]] | |- |7 |Димитар Георгиев |[[Крива Паланка]] | |- |8 |Никола Георгиев |[[Окуф]] |[[Дедеагачки Санџак|Дедеагачко]] |- |9 |[[Петар Глушков]] |[[Велес]] | |- |10 |Стојче Димев |[[Битола]] | |- |11 |Стојан Поп Димитров |[[Караќој]] |[[Драмско]] |- |12 |Тома Димитров |[[Стојаково]] |[[Бојмија]] |- |13 |Светозар Витошев |[[Скопје]] | |- |14 |Лев Карадимчев |[[Охрид]] | |- |15 |Стефан Тодоров |[[Хотово]] |[[Светиврачко]] |- |16 |Георги Курукафов |[[Одрин]] | |- |17 |Александар Крстев |[[Зубовце (Кумановско)|Зубовце]] |[[Кумановско]] |- |18 |Е. Џунгулов |[[Лазарополе]] |[[Дебарско]] |- |19 |Михаил Миладинов |[[Кратово]] | |- |20 |[[Михаил Чеков]] |[[Горно Врбени]] |[[Леринско]] |- |21 |Георги Николов |[[Неврокоп]] | |- |22 |Васил Панчев |[[Велес]] | |- |23 |Тодор Петков |[[Лаџаќој]] |[[Источна Тракија]] |- |24 |Методи Стојанов |[[Горно Врбени]] |[[Леринско]] |- |25 |Костадин Трифонов |[[Баница (Леринско)|Баница]] |[[Леринско]] |- |26 |Стојан Трушков |[[Петрич]] | |- |27 |[[Антигон Хаџов]] |[[Струга]] | |- |28 |Димитар Хлебаров |[[Воден]] | |- |29 |Порфириј Шајнов |[[Струга]] | |} === V генерација (1893) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Иван Хаџи Атанасов |[[Дереќој (Источнотракиско)|Дереќој]] |[[Источна Тракија]] |- |2 |Здраве Бошев |[[Лисолај]] |[[Битолско]] |- |3 |Илија Ѓурчев |[[Охрид]] | |- |4 |Крсте Димчев |[[Битола]] | |- |5 |Иван Конев |[[Прилеп]] | |- |6 |Георги Мандичев |[[Солун]] | |- |7 |Димитар Розов |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |- |8 |Анастас Ставрев |[[Јанковец]] |[[Ресенско]] |- |9 |Григор Поп Томов |[[Мачуково]] |[[Гевгелиско]] |- |10 |Спиро Бадев |[[Прилеп]] | |- |11 |Никола Поповски |[[Косинец]] |[[Костурско]] |- |12 |Тодор Филипов |[[Баниште]] |[[Дебарско]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=111}} |} === VI генерација (1894) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Димитар Ангелов |[[Мало Дервент]] |[[Западна Тракија]] |- |2 |Христо Атанасов |[[Пасинки]] |[[Дебарско]] |- |3 |Анастас Добрев |[[Ресен]] | |- |4 |Лазар Давчев |[[Кожле]] |[[Скопско]] |- |5 |[[Стефан Попиванов|Стефан Поп Иванов]] |[[Кочани]] | |- |6 |[[Павел Ковачев]] |[[Свиленград]] | |- |7 |Стојан Крстев |[[Штип]] | |- |8 |Анастас Неофитов |[[Тетово]] | |- |9 |Георги Саманџиев |[[Свиленград]] | |- |10 |Благој Тошев |[[Зелениче]] |[[Леринско]] |- |11 |Атанас Палчев |[[Косинец]] |[[Костурско]] |- |12 |Георги Атанасов |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |} === VII генерација (1895) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Иван Грудев |[[Долно Луково]] |[[Хасково (област)|Хасковско]] |- |2 |Илија Гулабчев |[[Лерин]] | |- |3 |Димитар Иванов |[[Карахалил]] |[[Лозенград (покраина)|Лозенградско]] |- |4 |Костадин Илиев |[[Радовиш]] | |- |5 |Јордан Ангелов |[[Прилеп]] | |- |6 |Христо Поп Василев |[[Берово]] | |- |7 |Васил Константинов |[[Блаца]] |[[Костурско]] |- |8 |Костадин Кузманов |[[Пејзаново]] | |- |9 |Атанас Тодев |[[Мачуково]] |[[Гевгелиско]] |- |10 |Атанас Ризов |[[Кремен (село)|Кремен]] |[[Неврокопско]] |- |11 |Крсто Самарџиев |[[Крушево]] | |} === VIII генерација (1896) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Антон Димитров |[[Долно Порој]] |[[Валовишко]] |- |2 |Никола Поп Димитров |[[Узунќопру]] | |- |3 |Петар Макрев |[[Селце (Ростушко)|Селце]] |[[Дебарско]] |- |4 |[[Михаил Николов]] |[[Бобишта]] |[[Костурско]] |- |5 |Христо Павлов |[[Сер]] | |- |6 |Димитар Поп Христов |[[Крстоар]] |[[Битолско]] |- |7 |Владимир Јанев |[[Штип]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=112}} | |- |8 |[[Иван Анастасов]] |[[Лобаница]] |[[Костурско]] |- |9 |Јордан Анастасов |[[Кратово]] | |- |10 |[[Костадин Молеров]] |[[Банско (град)|Банско]] | |- |11 |Петар Димитров |[[Негован (Лагадинско)|Негован]] |[[Лагадинско]] |- |12 |Георги Зердев |[[Прилеп]] | |- |13 |Дионисиј Кандиларов |[[Кукуш]] | |- |14 |Георги Константинов |[[Хотово]] |[[Светиврачко]] |- |15 |Христо Нејков |[[Црковјани (Воденско)|Црковјани]] |[[Воденско]] |- |16 |Димитар Сливјанов |[[Прилеп]] | |- |17 |[[Христо Узунов]] |[[Охрид]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=113}} | |} == Воспитаници од трговскиот курс на гимназијата == === I генерација (1902) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Тодор Александров |[[Штип]] | |- |2 |Никола Гацев |[[Воден]] | |- |3 |Георги Георгиев |[[Дојран]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=113}} | |- |4 |Љубомир Илиев |[[Долна Џумаја]] | |- |5 |[[Иван Ноштев]] |[[Воден]] | |- |6 |Ангел Пецов |[[Габрово (Пиринско)|Габрово]] | |- |7 |Георги Саракинов |[[Саракиново]] |[[Воденско]] |- |8 |Никола Стојанов |[[Церова Корија]] |[[Велико Трново (област)|Трновско]] |- |9 |Арсен Тасов |[[Горна Џумаја]] | |- |10 |Костадин Пандев |[[Калапот]] |[[Драмско]] |} === II генерација (1903) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Јордан Сугарев |[[Прилеп]] | |- |2 |Јордан Биолчев |[[Прилеп]] | |- |3 |Александар Стефов |[[Свиленград]] | |- |4 |Костадин Андреев |[[Дупница]] | |- |5 |Костадин Ацев |[[Прилеп]] | |- |6 |Никола Василев |[[Луковит]] | |- |7 |Цветан Гајдаров |[[Правец (град)|Правец]] | |- |8 |Стојан Михнев |[[Д'лбоки]] |[[Стара Загора (област)|Старозагорско]] |- |9 |Георги Николчев |[[Белоградчик]] | |- |10 |Атанас Петров |[[Градобор]] |[[Солунско]] |- |11 |Димитар Јанков |[[Варна]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=114}} | |} == Воспитаници од класикалниот курс на гимназијата == === I генерација (1897) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Костадин Баждаров |[[Катраница]] |[[Кајларско]] |- |2 |Александар Георгиев |[[Горна Џумаја]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=114}} | |- |3 |Костадин Званчаров |[[Неврокоп]] | |- |4 |[[Димитар Поп Илиев]] |[[Струмица]] | |- |5 |Васил Узунов |[[Горна Џумаја]] | |} === II генерација (1898) === [[Податотека:Boris Proevski Solun Diploma.jpg|мини|Диплома за матура на Борис Проевски, матурант од III генерација на класикалниот курс на гимназијата.]] {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Јордан Ачков |[[Прилеп]] | |- |2 |Милош Милошев |[[Стара Загора]] | |- |3 |Никола Минцев |[[Дојран]] | |- |4 |[[Кузо Стефов]] |[[Загоричани]] |[[Костурско]] |- |5 |Стојан Стојков |[[Сурлово]] |[[Кукушко]] |- |6 |Запре Трајков |[[Топчиево]] | |} === III генерација (1899) === {| class="wikitable" !Број !Име !Место на раѓање !Околија |- |1 |Георги Анастасов |[[Ново Село (Даутбал)|Ново Село]] |[[Солунско]] |- |2 |Петар Георгиев |[[Ново Село (Даутбал)|Ново Село]] |[[Солунско]] |- |3 |Крсто Капиданчев |[[Лобаница]] |[[Костурско]] |- |4 |Никола Манолев |[[Кукуш]] | |- |5 |Борис Проевски |[[Јанковец]] |[[Ресенско]] |- |6 |Ангел Москов |[[Сер]] | |- |7 |Христо Поп Иванов |[[Морарци]] |[[Кукушко]] |- |8 |Милан Мартинов |[[Велес]]{{Sfn|Кандиларов|1930|p=115}} | |} == Наводи == {{reflist|2}} === Литературни дела === * {{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]}} [[Категорија:Солунска машка гимназија]] [[Категорија:Воспитаници од Солунската машка гимназија]] 2r2l95as0ts3ga2kfez6jo31a9e77or 0 1363169 5591535 5326636 2026-07-13T13:45:45Z P.Nedelkovski 47736 /* Поврзано */ 5591535 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Albrecht_Dürer,_Saint_Michael_Fighting_the_Dragon,_probably_c._1496-1498,_NGA_58148.jpg|мини| ''Свети Михаил се бори со змејот'' од Албрехт Дирер]] '''''Свети Михаил се бори со змејот''''' е [[Дрвопис|дрворез]] направен од [[Албрехт Дирер]] во 1498 година, како дел од серијата ''Апокалипса'', со која ја илустрира ''[[Откровение на Јован|Книгата за апокалипсата]]'' или [[Откровение на Јован|Откровението на Јован]]. == Тема == „И настана војна на небото: Михаил и неговите ангели војуваа против змејот, а змејот и неговите ангели војуваа против нив; но не устојаа, и за нив веќе не се најде место на небото“. (Откровение 12,7) Според [[Откровение на Јован|Откровението на Јован]], на крајот на времето ќе дојде до судир меѓу Рајот и Пеколот, помеѓу доброто и злото. Како предводник на божјата војска, [[Архангел Михаил]] ги води ангелите во битка против силите на злото, симболично претставени како змеј со седум глави. Главите на змејот претставуваат по еден од седумте смртни гревови. Оваа борба помеѓу доброто и злото, авторот избрал да ја претстави токму во моментот кога свети Михаил со копје прободува една од главите на змејот. Тој е придружен од тројца ангели во борбен став. Во долниот дел гледаме мирен пејзаж со мало гратче со црква и планини во далечината. Најдолу на средината од страницата, стои неговиот препознатлив монограм „АД“ присутен во сите негови гравури. == Карактеристики == [[Податотека:Houghton_Typ_Inc_2121A_-_Dürer,_Apocalypse,_37.jpg|мини| Рачно обоен отпечаток]] [[Албрехт Дирер]] за најбитна уметничка форма ја сметал графиката, дури еднаква на сликарството. Својата врвна техничка виртуозност ја демонстрирал токму тука во ''Свети Михаил се бори со змејот''. Влијанието на неговиот учител Михаел Волгемут врз ова дело може да се види низ огромното количество детали. Обработката на деталите е сеприсутно, од малите дрвја околу градот па се до ситните детали на лицето на Свети Михаил. Дирер се послужил со атмосферска перспектива креирајќи илузија на далечина во просторот, преку претставување на планините со помалку или повеќе детали зависно од својата оддалеченост. Со својата уникатна употреба на линијата успеал да направи различни светли и темни тонови во делото. [[Албрехт Дирер]] ја напуштил дотогашната традиционална херојска елегантност во презентирањето на Архангел Михаил. Наместо тоа, го претставил Свети Михаил во поза која е достојна на големината на задачата. Тој со намрштени веѓи бестрашно го напаѓа змејот. Сите негови оригинални резби од оваа серија се изведени на дрво од круша. == Наследство == === Хуманизам === Ширењето на хуманистичките идеали низ Европа започнало во 14 век со делото на [[Франческо Петрарка|Петрарка]], таткото на [[Хуманизам|хуманизмот]]. Првите хуманисти ја истакнале важноста од проучувањето на класиците, грчките и римските дела, како и хуманистичките науки. Во 15 век, ренесансните хуманисти сметале дека луѓето сопстветното знаење треба да го стават во служба на државата. Според нив, поединците имале голем потенцијал кој требало да биде искористен во унапредување на општеството. Во северна Европа, христијанските хуманисти ги искомбинирале хуманистичките идеали со христијанството, нагласувајќи ги истовремено и образованието и познавањето на Светото писмо. Уметнички, хуманистите го охрабрувале проучувањето на човековата форма со цел точно и прецизно да ја доловат убавината на човечкото тело. Водечкиот христијански хуманист [[Еразмо Ротердамски]], се спријателил со [[Албрехт Дирер]] кога Дирер ја посетил Холандија во 1520 и 1521 година. Пред таа посета, Дирер отпатувал во Италија, есента 1494 година и комуницирал со многу италијански хуманисти. Тогаш ги посетил и атељеата на повеќемина италијански хуманисти и уметници, меѓу кои [[Андреа Мантења]] и [[Џовани Белини]]. Ваквата изложеност на хуманизмот и истовремено на италијанската уметност кај него раѓа фасцинација, како идеално да се доловат точните анатомски пропорции на човечкото тело, за што посветил многу време проучувајќи. Овој интерес е присутен и во неговите слики и во неговите гравури, вклучувајќи го и ''Свети Михаил во борбата против змејот.'' === Подемот на Нирнберг === Подемот на Нирнберг како центар на тогашната интелигенција но и на гравурата, претставувало уште едно големо влијание врз неговите дела. Главна причина за големата важност на градот било објавувањето на ''Нирнбершките хроники'' во 1493 година. Во хрониките биле содржани приближно 650 оригинални илустрации на Михаел Волгемут. Тој претставувал водечки гравер од доцноготската ера. ''Нирнбершките хроники'' покрај тоа што ја демонстрираат моќта на новата печатница, истовремено го поплочуваат и патот на [[Албрехт Дирер]] во следниот период. [[Податотека:Nuernberg_schedel.JPG|мини| Слика на Нирнберг од ''Нирнбершките хроники'']] Како чирак кај Михаел Волгемут, [[Албрехт Дирер]] ја усовршил уметноста на гравирањето. Технички гледано, развојот и осовременувањето на машините за печатење во Нирнберг му овозможиле на [[Албрехт Дирер]] да го збогати делото со бројни детали. На пример, деталниот пристап со малите кадрици во косата на Свети Михаил, двата чамци во далечината со нивните едра и сл. Истовремено, се подобрите печатници овозможиле неговите дела полесно да бидат распространети. == Поврзано == * [[Список на гравури од Албрехт Дирер]] * [[Список на дрвописи од Албрехт Дирер]] == Наводи == * Клајнер, Фред С. и Хелен Гарднер. Уметноста на Гарднер низ вековите: глобална историја. Бостон, м-р: Томсон/Вадсворт, 2009 година. * „Шеснаесеттиот век“. Шеснаесеттиот век: Небесен занает, Дрворез во раните печатени книги. 3 октомври 2005 година. Библиотека на Конгресот. 7 март 2010 година < https://www.loc.gov/exhibits/heavenlycraft/heavenly-16th.html >. * „Свети Мајкл се бори против змејот од Албрехт Дирер“. Виртуелна уметничка галерија BackToClassics.com. 2009 година. BackToClassicals.com. 1 март 2010 година < http://www.backtoclassics.com/gallery/albrechtdurer/stmichaelfightingthedragon/ >. * „Откровението на Свети Јован: 11. Свети Михаил се бори против змејот“. Веб галерија на уметност. 28 февруари 2010 година. < http://www.wga.hu/index1.html >. * Зуфи, Стефано. Дирер. Лондон: DK, 1999 година. Печати. == Надворешни врски == * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/d/durer/2/12/2apocaly/11apocal.html Веб галерија на уметност] * [http://www.backtoclassics.com/gallery/albrechtdurer/stmichaelfightingthedragon/ Назад на Класик член] * [https://www.loc.gov/exhibits/heavenlycraft/heavenly-16th.html Шеснаесеттиот век: Небесен занает] [[Категорија:Архангел Михаил]] [[Категорија:Змејови во уметноста]] [[Категорија:Ангели во уметноста]] [[Категорија:Отпечатоци од Албрехт Дирер]] [[Категорија:Седумте смртни грева во популарната култура]] qihqfx9qr2a6uo53vk3aie8ruisyw1b 5591539 5591535 2026-07-13T13:47:09Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591539 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Albrecht_Dürer,_Saint_Michael_Fighting_the_Dragon,_probably_c._1496-1498,_NGA_58148.jpg|мини| ''Свети Михаил се бори со змејот'' од Албрехт Дирер]] '''''Свети Михаил се бори со змејот''''' — [[Дрвопис|дрвопис]] направен од [[Албрехт Дирер]] во 1498 година, како дел од серијата ''Апокалипса'', со која ја илустрира ''[[Откровение на Јован|Книгата за апокалипсата]]'' или [[Откровение на Јован|Откровението на Јован]]. == Тема == „И настана војна на небото: Михаил и неговите ангели војуваа против змејот, а змејот и неговите ангели војуваа против нив; но не устојаа, и за нив веќе не се најде место на небото“. (Откровение 12,7) Според [[Откровение на Јован|Откровението на Јован]], на крајот на времето ќе дојде до судир меѓу Рајот и Пеколот, помеѓу доброто и злото. Како предводник на божјата војска, [[Архангел Михаил]] ги води ангелите во битка против силите на злото, симболично претставени како змеј со седум глави. Главите на змејот претставуваат по еден од седумте смртни гревови. Оваа борба помеѓу доброто и злото, авторот избрал да ја претстави токму во моментот кога свети Михаил со копје прободува една од главите на змејот. Тој е придружен од тројца ангели во борбен став. Во долниот дел гледаме мирен пејзаж со мало гратче со црква и планини во далечината. Најдолу на средината од страницата, стои неговиот препознатлив монограм „АД“ присутен во сите негови гравури. == Карактеристики == [[Податотека:Houghton_Typ_Inc_2121A_-_Dürer,_Apocalypse,_37.jpg|мини| Рачно обоен отпечаток]] [[Албрехт Дирер]] за најбитна уметничка форма ја сметал графиката, дури еднаква на сликарството. Својата врвна техничка виртуозност ја демонстрирал токму тука во ''Свети Михаил се бори со змејот''. Влијанието на неговиот учител Михаел Волгемут врз ова дело може да се види низ огромното количество детали. Обработката на деталите е сеприсутно, од малите дрвја околу градот па се до ситните детали на лицето на Свети Михаил. Дирер се послужил со атмосферска перспектива креирајќи илузија на далечина во просторот, преку претставување на планините со помалку или повеќе детали зависно од својата оддалеченост. Со својата уникатна употреба на линијата успеал да направи различни светли и темни тонови во делото. [[Албрехт Дирер]] ја напуштил дотогашната традиционална херојска елегантност во презентирањето на Архангел Михаил. Наместо тоа, го претставил Свети Михаил во поза која е достојна на големината на задачата. Тој со намрштени веѓи бестрашно го напаѓа змејот. Сите негови оригинални резби од оваа серија се изведени на дрво од круша. == Наследство == === Хуманизам === Ширењето на хуманистичките идеали низ Европа започнало во 14 век со делото на [[Франческо Петрарка|Петрарка]], таткото на [[Хуманизам|хуманизмот]]. Првите хуманисти ја истакнале важноста од проучувањето на класиците, грчките и римските дела, како и хуманистичките науки. Во 15 век, ренесансните хуманисти сметале дека луѓето сопстветното знаење треба да го стават во служба на државата. Според нив, поединците имале голем потенцијал кој требало да биде искористен во унапредување на општеството. Во северна Европа, христијанските хуманисти ги искомбинирале хуманистичките идеали со христијанството, нагласувајќи ги истовремено и образованието и познавањето на Светото писмо. Уметнички, хуманистите го охрабрувале проучувањето на човековата форма со цел точно и прецизно да ја доловат убавината на човечкото тело. Водечкиот христијански хуманист [[Еразмо Ротердамски]], се спријателил со [[Албрехт Дирер]] кога Дирер ја посетил Холандија во 1520 и 1521 година. Пред таа посета, Дирер отпатувал во Италија, есента 1494 година и комуницирал со многу италијански хуманисти. Тогаш ги посетил и атељеата на повеќемина италијански хуманисти и уметници, меѓу кои [[Андреа Мантења]] и [[Џовани Белини]]. Ваквата изложеност на хуманизмот и истовремено на италијанската уметност кај него раѓа фасцинација, како идеално да се доловат точните анатомски пропорции на човечкото тело, за што посветил многу време проучувајќи. Овој интерес е присутен и во неговите слики и во неговите гравури, вклучувајќи го и ''Свети Михаил во борбата против змејот.'' === Подемот на Нирнберг === Подемот на Нирнберг како центар на тогашната интелигенција но и на гравурата, претставувало уште едно големо влијание врз неговите дела. Главна причина за големата важност на градот било објавувањето на ''Нирнбершките хроники'' во 1493 година. Во хрониките биле содржани приближно 650 оригинални илустрации на Михаел Волгемут. Тој претставувал водечки гравер од доцноготската ера. ''Нирнбершките хроники'' покрај тоа што ја демонстрираат моќта на новата печатница, истовремено го поплочуваат и патот на [[Албрехт Дирер]] во следниот период. [[Податотека:Nuernberg_schedel.JPG|мини| Слика на Нирнберг од ''Нирнбершките хроники'']] Како чирак кај Михаел Волгемут, [[Албрехт Дирер]] ја усовршил уметноста на гравирањето. Технички гледано, развојот и осовременувањето на машините за печатење во Нирнберг му овозможиле на [[Албрехт Дирер]] да го збогати делото со бројни детали. На пример, деталниот пристап со малите кадрици во косата на Свети Михаил, двата чамци во далечината со нивните едра и сл. Истовремено, се подобрите печатници овозможиле неговите дела полесно да бидат распространети. == Поврзано == * [[Список на гравури од Албрехт Дирер]] * [[Список на дрвописи од Албрехт Дирер]] == Наводи == * Клајнер, Фред С. и Хелен Гарднер. Уметноста на Гарднер низ вековите: глобална историја. Бостон, м-р: Томсон/Вадсворт, 2009 година. * „Шеснаесеттиот век“. Шеснаесеттиот век: Небесен занает, Дрвопис во раните печатени книги. 3 октомври 2005 година. Библиотека на Конгресот. 7 март 2010 година < https://www.loc.gov/exhibits/heavenlycraft/heavenly-16th.html >. * „Свети Мајкл се бори против змејот од Албрехт Дирер“. Виртуелна уметничка галерија BackToClassics.com. 2009 година. BackToClassicals.com. 1 март 2010 година < http://www.backtoclassics.com/gallery/albrechtdurer/stmichaelfightingthedragon/ >. * „Откровението на Свети Јован: 11. Свети Михаил се бори против змејот“. Веб галерија на уметност. 28 февруари 2010 година. < http://www.wga.hu/index1.html >. * Зуфи, Стефано. Дирер. Лондон: DK, 1999 година. Печати. == Надворешни врски == * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/d/durer/2/12/2apocaly/11apocal.html Веб галерија на уметност] * [http://www.backtoclassics.com/gallery/albrechtdurer/stmichaelfightingthedragon/ Назад на Класик член] * [https://www.loc.gov/exhibits/heavenlycraft/heavenly-16th.html Шеснаесеттиот век: Небесен занает] [[Категорија:Архангел Михаил]] [[Категорија:Змејови во уметноста]] [[Категорија:Ангели во уметноста]] [[Категорија:Отпечатоци од Албрехт Дирер]] [[Категорија:Седумте смртни грева во популарната култура]] 8ngp1v8of85yd462fg3qa067nvcvga2 0 1363253 5591763 5565346 2026-07-14T06:09:15Z Bjankuloski06 332 /* Дистрибуција */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591763 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} [[Податотека:Male_peacock_spider2.svg|мини|Илустрација на машки паун-пајак]] [[Податотека:MalePeacockSpider.jpg|мини|Мажјак на паун-пајак]] '''''Maratus volans''''' е вид од фамилијата на [[пајаци-скокачи]] (Salticidae), кој припаѓа на родот ''Maratus'' (пајаци-пауни). Овие пајаци населуваат одредени области во [[Австралија]] и зафаќаат широка дистрибуција на живеалишта. Тие имаат специјализиран визуелен систем кој им овозможува да го видат целиот видлив спектар, како и ултравиолетовиот спектар; ова им помага да го детектираат и следат пленот. Мажјаците од овој вид се карактеризираат со нивните шарени абдоминални клапи кои се користат за привлекување женки за време на додворувањето. == Опис == Двата пола се долги околу 5мм. Женките и незрелите единки од двата пола се кафеави, но имаат обрасци на бои по кои може да се разликуваат од сродните видови. == Однесување == === Додворување === Црвените, сините и црните мажјаци имаат продолжетоци на [[Стомак|абдоменот]] слични на клапи со бели влакна кои можат да се преклопат надолу. Тие се прикажуваат за време на [[парење]]то: мажјакот го крева стомакот, потоа ги проширува и ги крева клапите така што стомакот формира разнобојно кружно поле со бели реси. Во овој поглед видот, и целиот род ''Maratus,'' се споредуваат со пауни. Третиот пар на нозе е исто така подигнат за покажување, покажувајќи четка од црни влакна и бели врвови. Овие нозе се користат и за плескање за дополнително да го привлечат вниманието на женката. Додека се приближува до женката, мажјакот вибрира со стомакот додека мавта со кренати нозе и опашка и танцува од страна на страна.<ref name="youtube">Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/9GgAbyYDFeg Ghostarchive] and the {{Наведено видео|url=http://www.youtube.com/watch?v=9GgAbyYDFeg|title=Peacock Spider 1 (Maratus volans)|access-date=2025-02-06|archivedate=2011-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110419065003/http://www.youtube.com/watch?v=9GgAbyYDFeg}}: {{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=9GgAbyYDFeg|title=Peacock Spider 1 (Maratus volans)}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://amazinglist.net/2013/02/the-peacock-spider-maratus-volans/|title=The Peacock Spider – Maratus Volans : Amazing List|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006072621/http://amazinglist.net/2013/02/the-peacock-spider-maratus-volans/|archive-date=2014-10-06|accessdate=2014-10-01}}</ref>  Сепак, женките повеќе ги привлекуваат визуелните напори на танцот што го прават мажјаците отколку вибрационите сигнали.<ref name=":4">{{Наведено списание|last=Girard|first=Madeline B.|last2=Kasumovic|first2=Michael M.|last3=Elias|first3=Damian O.|date=November–December 2018|title=The role of red coloration and song in peacock spider courtship: insights into complex signaling systems|journal=Behavioral Ecology|volume=29|issue=6|pages=1234–1244|doi=10.1093/beheco/ary128|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Girard|first=Madeline B.|last2=Elias|first2=Damian O.|last3=Kasumovic|first3=Michael M.|date=7 December 2015|title=Female preference for multi-modal courtship: multiple signals are important for male mating success in peacock spiders|url=|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=282|issue=1820|doi=10.1098/rspb.2015.2222|pmc=4685782|pmid=26631566}}</ref> === Вибрации === Важен дел од додворувањето на машкиот паун пајак се вибрациите што го придружуваат танцот на додворувачите. Точниот механизам за тоа како се создаваат овие вибрации не е познат, но познато е дека тие се создаваат речиси исклучиво од брзите движења во нивниот стомак.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Girard|first=Madeline B.|last2=Endler|first2=John A.|date=2014-07-07|title=Peacock spiders|journal=Current Biology|language=English|volume=24|issue=13|pages=R588–R590|doi=10.1016/j.cub.2014.05.026|issn=0960-9822|pmid=25004358|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> Постојат три вида вибрации: татнеж-задници, крцкање-ролни и мелење-вртежи. Татнеж-задниците се емитуваат континуирано за време на додворувањето, и можат да започнат дури и пред мажјакот да ја види женката. Името доаѓа од двата различни звука, татнежот и задникот. Крцкање-ролните и мелење-вртежите се забележуваат непосредно пред копулацијата.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Girard|first=Madeline B.|last2=Kasumovic|first2=Michael M.|last3=Elias|first3=Damian O.|date=2011-09-27|editor-last=Dyer|editor-first=Adrian G.|title=Multi-Modal Courtship in the Peacock Spider, Maratus volans (O.P.-Cambridge, 1874)|journal=PLOS ONE|language=en|volume=6|issue=9|pages=e25390|bibcode=2011PLoSO...625390G|doi=10.1371/journal.pone.0025390|issn=1932-6203|pmc=3181266|pmid=21980440|doi-access=free}}</ref> Мажјаците кои вложуваат повеќе труд и во визуелниот приказ и во вибраторното сигнализирање имале поголем успех во парењето. Повисок измерен труд значел повеќе време поминато во визуелен приказ или вибрирање со поголема енергија. И двете се претпоставува дека укажуваат на поздрав и поспособен мажјак. Сепак, визуелните прикази се посилно поврзани со успехот во парењето отколку вибраторното сигнализирање. === Женски избор === За женките кои избираат да се парат со мажјакот, времето на копулација е исто така позитивно поврзано со визуелните прикази и вибрационите сигнали. Други аспекти кои се важни се упорност, останување во близина на женката и одржување постојан визуелен контакт со неа.<ref name=":0"/> Ако женката е заинтересирана, таа повремено ќе реагира на мажјакот што се приближува со сигнализирање со нејзиниот трет пар нозе. Нејзините нозе ќе бидат испружени додека се движат, честопати едната нога е позафатена од другата.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/286211707|title=Description of a new peacock spider from Cape le Grand, Western Australia, with observations on display by males and females and comparative notes on the related Maratus volans (Araneae: Salticidae: Euophryinae: Maratus) {{!}} Request PDF|work=ResearchGate|language=en|accessdate=2020-10-21}}</ref> Откриено е дека женките од ''M. volans'' веројатно се парат само еднаш.<ref name=":4"/> === Женска агресија === Ако мажјакот го продолжи танцот а женката не е заинтересирана, таа се обидува да го нападне, убие и изеде; таа може да го направи тоа и по парењето ([[сексуален канибализам]]). Мажјакот може да избега со скокање. Однесувањето на женката ''M. volans'' сугерира зошто мажјаците развиле уникатни [[Полов диморфизам|полови диморфни]] карактеристики и однесување на додворување. Ако женката е веќе парена, тогаш таа ќе биде поагресивна и помалку приемчива на приказите на другите мажјаци. Ова може да се случи и ако женката едноставно не била импресионирана од мажјакот (помалку вибрации или помалку мавтање со нозете). Таа има сигнал против приемчивост што им кажува на мажјаците дека не е приемчива. Сигналот им служи и на мажјаците и на женките. Мажјаците ќе престанат да ја трошат својата енергија на женка која не сака. Приказот на мажјакот веројатно ќе привлече предатори, така што запирањето на изведбата веројатно ќе ги заштити и женката и мажјакот од потенцијални опасности.<ref>{{Наведено списание|last=Girard|first=Madeline B.|last2=Elias|first2=Damian O.|last3=Kasumovic|first3=Michael M.|date=2015-12-07|title=Female preference for multi-modal courtship: multiple signals are important for male mating success in peacock spiders|url=|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|language=en|volume=282|issue=1820|pages=20152222|doi=10.1098/rspb.2015.2222|issn=0962-8452|pmc=4685782|pmid=26631566}}</ref> === Копулација и предкопулација === За време на приказот на додворувањето, мажјакот полека ќе се приближи до женката, додека ја спушта својата карапа речиси до земја <ref name=":1"/> додека не се оддалечени околу една должина на телото. Ако женката не побегне, тогаш тој ќе го започне своето прикажување пред да и се качи.<ref name=":0"/> Прикажувањето пред качување е многу зачувано однесување; пајакот следи специфичен редослед: третите ногарки се ротираат напред преку првиот и вториот крак, додека тој ги повлекува своите шарени клапи. Третите нозе се спуштаат и се шират додека треперат. Првите нозе се исправени пред телото речиси допирајќи ја женката. По ова, мажјакот напредува кон женката.<ref name=":1" /> Копулацијата може да трае од неколку минути до неколку часа.<ref name=":0" /> За време на целиот настан на додворување, мажјакот изведува трепкања со педипалпите, или самостојно или заедно со другите прикази на додворување. Сепак, трепкањето со педипалпите можеби не е специфично само за додворување, бидејќи е забележано и во други контексти, како што е исхранувањето. === Феромони === Контактните феромони, кои често се испуштаат како свилени нитки, можат да бидат детектирани од хеморецепторите на нозете и палпите. Овие феромони, кои се испуштаат од абдоменот на женскиот пајак, можат да предизвикаат додворување кај мажјакот дури и во отсуство на визуелни знаци. Феромоните што ги испушта женката може да бидат показател дали таа веќе се спарила и можат да им навестат на другите мажјаци дали да продолжат со додворувањето или не.<ref name=":0"/> == Сексуална селекција == ''M. Volans'' ги користат нивните шарени опистозомални клапи за да го привлечат вниманието на женката. Сепак, голем дел од ритуалот на парење се состои од мафтање и вибрирање на третите нозе помеѓу четири и педесет минути. Јакоб Бро-Јоргенсен, еволуциски еколог, изјавува дека „Кога на двата пола им е дозволено да реагираат оптимално со воведување на адаптивна динамика во стандарден модел на забрзано еволуирање на условено сигнализирање, повеќе сигнали можат да коегзистираат дури и ако преференциите за сигналите повлекуваат значителни трошоци“. Тој објаснува дека потенцијалниот сексуален успех ги надминува релативно ниските трошоци за ритуалот на парење. Однесувањето на парење на ''M. volans'' е пример за [[Полова селекција|сексуална селекција]] каде мажјакот ризикува да умре кога се обидува да се пари. == Лов и исхрана == Пајаците-пауни се дневни ловци кои се движат брзо и главно се хранат со инсекти и други пајаци. Еволуцијата на акутен визуелен систем кај [[Salticidae]] речиси сигурно потекнува како адаптација за демнење плен. Меѓутоа, овој развој, исто така, овозможил номадски начин на живот, различен од оној на нивните предци кои чекале на едно место, овозможувајќи им на пајаците-скокачи да талкаат и да наидуваат на многу средини. Остриот вид веројатно бил корисен за пајаците-пауни во навигацијата, населувањето и искористувањето на нови видови живеалишта и несомнено со тоа е поставена основата за еволуција на сложени визуелни сигнали.<ref name=":0"/> Како и другите пајаци кои скокаат, тие не се потпираат на мрежи за да фатат плен. Го користат својот остар вид за да го демнат пленот, да го бркаат и на крај да скокнат на него за да го изедат. Забележано е дека скокаат и до 40 пати повисоко од должината на нивното тело.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thoughtco.com/peacock-spider-4769343|title=Colorful Peacock Spider Facts|last=B. A.|first=Biology|last2=A. S.|first2=Nursing|work=ThoughtCo|language=en|accessdate=2020-10-22}}</ref> == Репродукција и животен циклус == === Активност === ''M. volans'' обично се најактивни во текот на пролетта (австралиска пролет), која е нивна сезона на размножување. Зрелите мажјаци се појавуваат од август до декември, додека женките се појавуваат малку подоцна и преживуваат подолго. Во декември, женките се скриени за да ги снесат јајцата и да ги чуваат од предатори.<ref name=":0"/> === Животен циклус === Незрелите женки личат на возрасни, освен што нивните педипалпи се безбојни. Незрелите мажјаци немаат опистосомална „лепеза“, истакната бела маргинална лента на карапасот, како и специјализација на третите нозе. Мажјаците не ги создаваат своите бои до сексуалната зрелост.<ref name=":0"/> Нивниот животен век е околу една година.<ref name=":3"/> === Јајца === Во декември женките создаваат гнезда под земја каде што несат јајца.<ref name=":3"/> Тие носат помеѓу 6 и 15 јајца во група. Забележано е дека некои ''M. volans'' имаат неколку последователни легла.<ref name=":2"/> Мажјаците излегуваат во август и можат да преживеат до декември, додека женките излегуваат малку подоцна и имаат тенденција да преживеат подолго од мажјаците.<ref name=":0"/> == Распространетост и живеалиште == === Дистрибуција === Живеалиштето е ограничено на одредени делови на [[Австралија]] (Квинсленд, Нов Јужен Велс, Австралиската Престолнинска Територија, Западна Австралија и Тасманија). Имаат многу широка распространетост и се среќаваат во различни средини, за разлика од другите видови ''Maratus'' кои заземаат само една ниша живеалиште, како кај ''M. Sarahae.'' <ref name=":0"/> === Живеалиште === Поголемиот дел од паун-пајаците имаат приземни живеалишта и се среќаваат на легло од лисја или суви гранчиња. Се смета дека женките имитираат лузни од лисја на сувите гранчиња; сепак, тие можат да се најдат во широк спектар на живеалишта како што се песочни дини до пасишта.<ref name=":0"/> == Физиологија == === Вид === Паун-пајаците имаат осум очи кои се опремени со телефото леќи, мрежница со нивоа и фоторецептор чувствителен на ултравиолетови зраци. Тие го достигнале физичкиот лимит на оптичка резолуција со оглед на нивната големина. Овој специјален визуелен систем им овозможува да го видат целиот видлив, како и ултравиолетовиот спектар. Имаат збир на примарни очи кои обезбедуваат акутен вид и секундарни очи кои им помагаат да детектираат движење. Нивниот извонреден вид е корисен за следење на пленот.<ref name=":0"/> === Лушпи === Стомакот на мажјаците содржи лушпи кои го создаваат добро познатиот шарен приказ. Некои машки паун-пајаци се способни да ги менуваат своите лушпи од црвено во зелено во виолетово со мали движења, користејќи ги нивните специјализирани абдоминални лушпи кои содржат тридимензионални рефлектирачки решетки за дифракција. Тие можат да ја рефлектираат светлината и во видливиот и во ултравиолетовиот опсег.<ref name=":0"/> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Литература == * Ed Nieuwenhuys: [http://www.xs4all.nl/~ednieuw/australian/salticidae/Peacock_spider_Maratus_volans.htm Peacock spider] * David Edwin Hill (2009): "[https://www.peckhamia.com/peckhamia/PECKHAMIA%2074.1.pdf Euophryine jumping spiders that extend their third legs during courtship (Araneaee: Salticidia: Euophryinae: ''Maratus'', ''Saitis'')]". Peckhamia '''74'''(1): 1-27. {{ISSN|1944-8120}}[[ISSN (identifier)|ISSN]]&nbsp;[https://www.worldcat.org/search?fq=x0:jrnl&q=n2:1944-8120 1944-8120] * Jurgen C Otto and David E Hill (2011): "[[iarchive:peckhamia-96.1-001-027|An illustrated review of the known peacock spiders of the genus ''Maratus'' from Australia, with description of a new species (Araneae: Salticidae: Euophryinae).]]" Peckhamia '''96.1''': 1-27. {{ISSN|1944-8120}}[[ISSN (identifier)|ISSN]]&nbsp;[https://www.worldcat.org/search?fq=x0:jrnl&q=n2:1944-8120 1944-8120] * Thornhill, R., Alcock, J., (1984). The Evolution of Insect Mating Systems, Science Ne Series, 223(4638), 808-809 == Надворешни врски == * [http://www.xs4all.nl/~ednieuw/australian/salticidae/Peacock_spider_Maratus_volans.htm Слики на ''M. volans'', вклучително и танц за додворување] * [http://salticidae.org/salticid/diagnost/maratus/volans.htm Дијагностички цртежи на ''M. volans''] * [[YouTube]] : [https://www.youtube.com/watch?v=9GgAbyYDFeg Снимка од ''M. volans'' како се парат] [[Категорија:Пајаци на Австралија]] [[Категорија:Пајаци скокачи]] q0h8hr5rqk4fw0u46518u90xohokvnj 2 1367447 5591953 5590942 2026-07-14T10:55:50Z Gurther 105215 /* В */ 5591953 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]].<ref name=":5" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{МКЕ|37}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Ангелов]] (1945 — 2026) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Зафир Хаџи Ангелов]] (1804 — 1875) — општестевник и трговец. Дел од [[Македонската преродба]].{{Sfn|Константинова|2020|p=80}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.slobodenpecat.mk/na-deneshen-den-pochina-bore-angelovski-teatarskiot-vizioner-shto-go-donese-beket-vo-makedonija/|title=На денешен ден почина Боре Ангеловски, театарскиот визионер што го донесе Бекет во Македонија|last=С.|first=К.|date=14 јуни 2026|work=[[Слободен печат]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонската литература за деца|last=Идризовиќ|first=Мурис|publisher=[[Наша книга (издавачка куќа)|Наша книга]]|year=1988|isbn=9788637302490|location=[[Скопје]]|pages=75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — 1969) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (1932 — 2004) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев (револуционер)|Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/Kosta_Tsyrnushabnov_Makedonizmyt_Sbit.pdf|title=Македонизмът и съпротивата на Македония срещу него|last=[[Коста Црнушанов|Црнушанов, Коста]]|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“]]|year=1992|location=[[Софија]]|pages=136}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=976}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=982}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=982}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=http://tirekovmirece.com/Novost/%D0%9D%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD-%D0%B4%D0%B5%D0%BD-19-%D1%98%D1%83%D0%BD%D0%B8--1997-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8-%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8|title=На денешен ден 19 јуни 1997 починал Георги Арсовски|last=Печков|first=Петар|date=19 јуни 2013|work=ТиРековМиРече}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]].{{Sfn|Ачкоска|2013|p=229}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Инадески|1969|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=987}} === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]].<ref name=":21">{{МКЕ|112}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=988}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=988}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]].<ref name=":21" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=988}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|138}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{ПсевдонимитеВМРО|86}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=995}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература.<ref>{{Наведена книга|url=https://dinitrandu.com/wp-content/uploads/2020/11/Un-veac-de-poezie-aromana.pdf|title=Un veac de poezie aromână|last=Cândroveanu|first=Hristu|publisher=Cartea Românească|year=1985|editor-last=Iorgoveanu|editor-first=Kira|editor-link=|pages=246|language=ro|author-link=}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]].<ref>{{МКЕ|173}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Псевдоними|33}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]].<ref>{{ПсевдонимитеВМРО|64}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Пърличев|5-7}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Псевдоними|22}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази ''[[Барем наутро]]''. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].<ref>{{МОО|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=1004}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=971}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]].{{Sfn|Ачкоска|2013|p=228}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Боцева - Филипова|Родна Боцева-Филипова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=1004}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Псевдоними|20}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. </ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=1006}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Динев 1|103-104}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]].<ref>{{МКЕ|207}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=1009}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]].<ref>[http://www.slvesnik.com.mk/Issues/2708CF9A32F34D299C9A2F5BE13DA9A6.pdf Службен весник на Социјалистичка Република Македонија 22/1974, 4 – 5 стр.]</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|24}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весовиќ|1976|p=1011}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":22">{{МКЕ|247}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]].<ref name=":22" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>[http://books.google.bg/books?id=9sMJAQAAIAAJ&q=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9+%D0%92%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%B2&dq=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9+%D0%92%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%B2&hl=bg&sa=X&ei=dMtqUoPnCMGutAauu4DwDA&ved=0CDEQ6AEwAA Кънчов, Васил. Избрани произведения, Том 2, Наука и изкуство, 1970, стр.253.]</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>Енциклопедия България, том 1, БАН, София, 1978, стр. 646.</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]].<ref>[[Македонија (албум-алманах)|Албум-алманах Македония]], [[София]], [[1931]], стр. 717.</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар.<ref>{{Мартулков|Поглавје=10}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>Държавен вестник, бр. 87/21.07.1921 – бр. 100/03.08.1923.</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{МКЕ|270}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик.{{Sfn|Константинова|2020|p=75}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весовиќ|1976|p=1019}} === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]].<ref>{{МКЕ|325}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]].<ref>{{МКЕ|330}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].<ref>{{МКЕ|355}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија.<ref>{{МКЕ|361}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]].<ref>{{МКЕ|422}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|451}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|451}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик [[градоначалник на Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар.<ref>{{МКЕ|489}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]].<ref>{{МКЕ|502}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|540}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анастас Јанов]] (? — 1908) — учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Миодраг Јаноски]] (1936 — ?) — [[диригент]] и дел од [[Белградска филхармонија|Белградската филхармонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собрание на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Јорданов]] (1913 — 1995) — револуционер и деец на [[ВМРО (Обединета)]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Поп Јорданов]] (1879 — ?) — деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Поп Јорданов]] (1880 — 1966) — револуционер и учесник во [[Солунските атентати]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Суреја Јусуф]] (1923 — 1977) — [[КПМ|комунистички деец]], турколог и писател. === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Клинкаров]] (р. 1943) — новинар и претседател на [[Здружение на новинари на Македонија|Здружението на новинари на Република Македонија]].<ref>{{МКЕ|701}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар|Перо Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Мазнев]] (1912 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|комунистичките репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Мајсторов]] (? — 1945) — револуционер и деец на [[МРО]], убиен при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Малинов]] (р. 1973) — музичар и [[композитор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сашко Манасков]] (1968 — 2001) — [[македонски бранител|бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|воениот конфликт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Хаџи Манов]] (1904 — ?) — револуционер и деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамаскин Манушев]] (1875 — 1960) — меѓу првите фотографи во [[Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]] (1922 — 2012) — истакнат фотограф во [[Социјалистичка Република Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филимена Марковска]] (1920 — 2012) — општественик и сопруга на поетот [[Венко Марковски]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамјан Мартинов]] (1875 — ?) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пано Мартулков]] (1834 — ?) — активист и деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], прогонет во [[Дијарбекир]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Денис Махмудов]] (р. 1989) — [[Фудбал|фудбалер]] и дел од [[ПФК Левски (Софија)|ПФК Левски во Софија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Мацанов]] (1880 — 1947) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Мацанов]] (1882 — ?) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Мацанов]] (1859 — ?) — просветител и трговец за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веселинка Маџарова]] (р. 1974) — професорка по [[Музика|музичко]] во [[ОУ „Васил Главинов“ - Велес|ОУ „Васил Главинов“ — Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Евтимија Милетиќ]] (1837 — 1909) — просветителка и сопруга на [[Јазичар|јазичарот]] [[Љубомир Милетиќ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Мискинов]] (1862 — ?) — општественик и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Митрев]] (1926 — 1945) — учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мишко Михајловски]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Хаџи Мишев]] (1869 — 1948) — [[амбасадор]], дипломат и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Хаџи Мишев]] (1843 — 1896) — виден трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Хаџи Мишев]] (1840 — 1910) — политичар и близок соработник на рускиот конзул во Солун. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Мишковски]] (1903 — 1985) — учесник во [[Народноослободителната борба]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мурџиев]] (1863 — ?) — командир во [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Давид Наков]] (1877 — 1944) — деец на [[Американски Македонци|македонската емиграција во Америка]], отворил македонско училиште во [[Стилтон]], [[Пенсилванија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Каролина Насковска]] (р. 1970) — политчарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Темелко Наумов]] (1870 — ?) — [[војвода]] од [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ноне Неделковска|Нона Неделковска]] (р. 1986) — [[пејачка]] во [[Златно славејче]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Николов]] (? — 1912) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јулиана Николова]] (р. 1975) — политичарка од редовите на [[ЛДП]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драгољуб Николовски]] (1928 — 2016) — политичар и пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драган Ничев]] (1874 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Новакова]] (1917 — ?) — деец на [[АФЖ]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Ончевски]] (1933 — ?) — генерал-мајор на [[Воздухопловство|воздухопловна сила]] на [[Југословенската народна армија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангелко Палашев]] (1780 — 1850) — просветител и деец за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Хаџи Панзов]] (1911 — ?) — [[делегат на Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ванчо Хаџи Панзов]] (1925 — 1944) — партизан и дел од [[Дванаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Хаџи Панзов]] (1901 — 1976) — револуционер и деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Хаџи Панзова]] (1895 — ?) — општественик и просветителка. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Панов (револуционер)|Никола Панов]] (1884 — ?) — револуционер и [[војвода]] во [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Панов (адвокат)|Никола Панов]] (1855 — ?) — општественик и политичар, дел од [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Олга Папеш]] (1930 — 2011) — главниот [[архитект]] на зградата на [[Македонската радио-телевизија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Парталев]] (? — 1921) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и подоцна предавник. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Пејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] во [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Петров]] (1906 — ?) — терорист и учесник во [[Атентат во црквата „Света Недела“ - Софија|атентатите кај „Света Недела“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славко Петров]] (1937 — 2009) — [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер на земјоделство, шумарство и водостопанство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Петров (новинар)|Тодор Петров]] (1894 — 1932) — [[новинар]] во првата половина на [[XX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Петровски]] (р. 1961) — генерал мајор во [[Армија на Македонија|Македонската војска]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Хаџи Петрушев]] (1929 — ?) — жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Плавев]] (1878 — ?) — [[војвода]] во [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роса Плавева]] (1878 — 1970) — меѓу првите борци на [[Права на жените во Македонија|правата на жени во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Радев]] (1810 — 1875) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Олга Радева]] (1868 — 1951) — претседателка на [[Македонски женски сојуз|Македонскиот женски сојуз]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Даниела Рангелова]] (р. 1978) — политичарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Ризов (уметник)|Димитар Ризов]] (1900 — 1981) — [[уметник]] и [[Илустрација|илустратор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Ризов (револуционер)|Димитар Ризов]] (1891 — ?) — [[новинар]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Ризов]] (? — 1930) — просветител и црковен деец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов (опера пејач)|Ризо Ризов]] (1898 — 1971) — оперски пејач, дел од Софскиот хор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љуба Руменова]] (1878 — 1953) — учителка и општественик, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Поп Симеонов]] (1880 — 1946) — општественик и деец на Македонската револуционерна организација. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Солев]] (1915 — 2017) — последниот грнчар во семејството Солеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Софкаров]] (1881 — 1946) — професор во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Георги Спасов|Владимир Спасов]] (1933 — ?) — сликар и [[Анимација|аниматор]] во [[Македонска телевизија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славица Ставрева]] (р. 1971) — [[диригент]] и професорка во [[ОМУ „Стефан Гајдов“ - Велес|ОМУ „Стефан Гајдов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Станков]] (1879 — 1958) — револуционер и учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Поп Стефанов]] (1866 — 1936) — деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Поп Стефанов]] (1837 — 1895) — општественик и трговец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Стојанов (партизан)|Тодор Стојанов]] (1922 — ?) — учесник во [[Бунт на Скопско кале (1945)|Скопскиот бунт]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од Југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Хаџи Стојанов]] (1884 — ?) — училишен инспектор и деец на [[Сојуз на македонските емигрантски организации|Македонските братства]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илчо Стојановски]] (р. 1973) — ликовен уметник и академски вајар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of the Romani people.svg}} [[Мемо Сулејманов]] (1926 — 1984) — [[атлетичар]] и основноположник на македонското маратонско трчање === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Атанас Талевски]] (1954 — 2008) — [[фотограф]] и основач на фото галерија во [[Елшани]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Талевски]] (р. 1954) — прв [[градоначалник на Скопје]] после [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Танев]] (1855 — 1935) — просветител и учител во [[Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сокол Таневски]] (1912 — ?) — политичар и [[економист]], [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1946]]-[[1949|1949 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Малина Тимева]] (1908 — ?) — политичка офицерка во [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вестала Тимчева]] (1900 — 1969) — [[писателка]] и автор на неколку статии во ''[[Илустрација Илинден]]''. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Тодорова]] (р. 1946) — автор и писателка. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Тодоровска]] (р. 1943) — [[Права на жените во Македонија|активистка за правата на жени]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Хаџи Тонев]] (1872 — ?) — просветителен деец и член на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Евтимија Хаџи Тонева]] (? — 1913) — членка на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ало Тончов]] (1902 — 1987) — [[музичар]] и дел од македонската [[чалгија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Трајкович]] (1817 — 1880) — деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горан Трајкоски]] (р. 1963) — музичар и основач на [[Анастасија (музичка група)|групата ''Анастасија'']]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Трајчев]] (1884 — ?) — свештеник и општественик, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} [[Ќопрулу Фазил Ахмед-паша|Ахмед Ќопрулу]] (1635 — 1676) — [[Голем везир на Отоманското Царство]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} [[Ќопрулу Фазил Мустафа-паша|Мустафа Ќопрулу]] (1637 — 1691) — [[Голем везир на Отоманското Царство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Унев]] (? — 1908) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Фирфова]] (1911 — 2000) — позната по тоа што [[Кочо Рацин]] и го употребил името за неговиот псевдоним. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Сулејман Фаик]] (1876 — 1916) — [[генерал]] и главен раководител на [[Слободно ѕидарство|слободните ѕидари]] во [[Отоманското Царство]]. === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Христов (револуционер)|Лазар Христов]] (1885 — ?) — четник и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Христов]] (1879 — ?) — револуционер и член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Цураков]] (1892 — 1964) — претприемач и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1934]]-[[1935|1935 година]]. === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Чадиев]] (р. 1959) — политичар од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[2013]]-[[2017|2017 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Чајлев]] (1870 — 1961) — судија и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Честојнова]] (р. 1974) — политичарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Читкушев]] (1865 — 1894) — [[публицист]] и [[етнограф]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|првата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слободанка Чичевска]] (р. 1964) — теарска и филмска глумица. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Чонтев]] (1882 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Чочков]] (1895 — ?) — [[историчар]] и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Чушков]] (1929 — 2009) — политичар и активист, [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од југословенскиот режим]]. === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Џајков]] (1911 — ?) — активист во [[СР Македонија|повоена Македонија]], [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шоптрајанов]] (1901 — 1977) — претставник на [[Македонска историографија|Македонската историографија]] во [[СФРЈ|повоена Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of the Romani people.svg}} [[Ќамуран Шакиров]] (1961 — 2001) — [[Македонски бранител|бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шулев]] (1874 — 1956) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шурков]] (1878 — 1929) — револуционер и деец на [[Народната федеративна партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf|title=Българите в османския Солун|last=Константинова|first=Јура|publisher=[[Бугарска академија на науките]]|year=2020|location=[[Софија]]|isbn=978-619-7179-12-5}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Zbornik_na_dokumenti_za_u%C4%8Destvoto_na_%C5%BE/2AxGAQAAIAAJ?hl=mk&gbpv=|title=Зборник на документи за учеството на жените од Македонија во народноослободителната војна и револуција 1941-1945|last=Весовиќ|first=Вера|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/94016778|title=Велес и Велешко: 1944-1991|last=Ачкоска|first=Виолета|publisher=Макавеј|year=2013|isbn=978-608-205-233-5|location=[[Скопје]]|pages=|author-link=Виолета Ачкоска}} * {{Наведена книга|url=|title=Беа, загинаа, останаа|last=Инадески|first=Митре|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|pages=|author-link=}} 2zoyuxu4g6tbcpkdzc2v3engof0ar0c 0 1371184 5591820 5564058 2026-07-14T06:21:37Z Bjankuloski06 332 /* Модел на ридски град */ Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште (2) 5591820 wikitext text/x-wiki [[Податотека:80_-_Machu_Picchu_-_Juin_2009_-_edit.jpg|мини|200x200пкс| Урнатините на [[Мачу Пикчу]] изградени при врвот на цивилизацијата на Инките, но напуштени само 100 години подоцна.]] '''Ридски град''' е вид [[Населено место|населба]]{{Sfn|Marshall|2005}} изградена на рид. Често заштитени со [[бедем]]и, стрмни насипи или карпи, ваквите населби на ридовите обезбедувале природна одбрана за своите жители. Терминот „ридски град“ повремено е малку погрешен, бидејќи некои од овие населби се изградени на „постаменти“ различни од ридовите во строга географска смисла.{{Sfn|Potter|1972}} Во Европа, особено во Италија, Шпанија, Португалија и јужна Франција, ваквите градови биле вообичаени.{{Sfn|Owen|2003}} Во Италија, ридските градови сочинувале околу половина од важните градови во средниот век.{{Sfn|Brooke|2016}} Во многу случаи, римските и средновековните локалитети денес се напуштени поради нивната оддалеченост,{{Sfn|Potter|1972}} на пример во јужна Англија. Сепак, во делови од Италија ([[Тоскана]] и [[Умбрија]]), повеќето од античките ридски градови се сè уште населени, а некои станале и важни центри, како [[Сиена]].{{Sfn|Brooke|2016}} [[Податотека:Latera_old_town_panorama.jpg|мини|Латера, „архетипски“{{Sfn|Owen|2003}} италијански ридски град]] Шпанците дури го донеле традиционалниот европски ридски град во Америка, а значаен пример е мексиканскиот ридски град Гуанахуато од 16 век. Сепак, утврдените ридски градови во никој случај не биле исклучиво европска творба. На пример, утврдените ридски градови на [[Царство на Инките|Инките]] постоеле многу векови пред доаѓањето на Шпанците и се натпреваруваат со оние во Европа, вклучувајќи го и [[Мачу Пикчу]], ридски град на Инките изграден во средината на 15 век во Перу, кој денес е во урнатини. Изградбата на утврдени ридски градови била вообичаена во многу цивилизации. Антички примери може да се најдат и во Африка и Азија. И покрај предизвиците за градење населби на нерамна површина, градовите во сложени топографски услови „рутински“ се сметаат за меѓу најкарактеристичните,{{Sfn|Kullmann|2020}} како и пријатни за око кога се набљудуваат одвнатре или се уживаат како дел од пејзажот.{{Sfn|Owen|2003}} == Урбан дизајн == Од почетокот на човечката цивилизација, повеќето урбанисти високо ја ценеле достапноста на рамно земјиште. Сумерските градови-држави и [[Стар Рим|римските градови]] се наоѓале на рамнини, со изградени одбранбени утврдувања. Градските места со предизвикувачки карактер, како ридовите, честопати биле места за засолниште (во Италија, експлозивниот раст на ридските градови во средниот век бил резултат на губењето на стабилноста по падот на Римското Царство).{{Sfn|Kullmann|2020}} Понекогаш изборот за изградба на град на врв на рид (или страна на рид) е воден од желба за поволно пристаниште среде суров брег,{{Sfn|Kullmann|2020}} религиозно место (покачените локации се „вообичаена преференција“ за места за богослужба){{Sfn|Sylvester|1947}} или тешко пристапно работно место (како каменолом за мермер).{{Sfn|Crist|1957}} Високите локации исто така обезбедуваат олеснување од болести што се пренесуваат преку комарци како што е маларијата. Некои градови започнале како замоци и еволуирале во места за мирување за време на воените маршеви. Рејмонд Е. Крист, исто така, предложил уште една можна причина за поставување на град на парче земја најмалку погодно за живеење - на [[Латифундија|латифундиум]]: кога сите рамни површини на пониска надморска височина се потребни за земјоделско производство, природно е работничките одаи да се сместат на околните ридови.{{Sfn|Crist|1957}} Како што урбаното ширење ги исцрпувало достапните рамни површини, поголемите градови низ целиот свет стануваат поридести ([[Сан Диего]], [[Саун Пауло|Сао Паоло]], [[Мадрид]], [[Најроби]], [[Нагасаки]], [[Перт]]).{{Sfn|Kullmann|2020}} == Медитеран == Медитеранските ридски градови значително се разликуваат по изглед, но имаат „несомнена сродност“ во однос на нивните урбани средини.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=k7MrXW8er90C&pg=PP21|title=The Structure of the Ordinary: Form and Control in the Built Environment|last=Habraken|first=N.J.|last2=Teicher|first2=J.|publisher=MIT Press|year=2000|isbn=978-0-262-58195-0|page=21|access-date=2024-09-28}}</ref> Архитектите ги проучувале нивните заеднички карактеристики уште од почетокот на 19 век ([[Карл Фридрих Шинкел]]), но интензивното истражување започнало со формирањето на Тим 10 во 1953 година и создавањето на Меѓународната лабораторија за архитектура и урбан дизајн (ILAUD) во 1976 година.{{Sfn|Schlimme|2016}} === Италија === Ридските градови во Тоскана и Умбрија задржале многу средновековни градби, што е доказ и за нивното поранешно богатство кое било потребно за употреба на трајните материјали, како и за брзото осиромашување подоцна што го спречило рушењето на старите градби.{{Sfn|Brooke|2016}} Иако на прв поглед се убедливо средновековни, овие ридски градови обично имаат подлабоки корени што датираат од времето на [[Етрурци]]те, а често и од културите од [[Бронзено време|бронзеното време]].{{Sfn|Kauffman|Field|1997}} Градовите на ридовите биле типичен тип на населби во предримска Италија. За време на римското освојување овие градови биле срушени, а нивното население протерано во рамнините. Со падот на Римското Царство, градовите биле повторно изградени како места за засолниште,{{Sfn|Sereni|2014}} обично околу замоци кои датирале од [[Ран среден век|раниот среден век]].{{Sfn|Gaggio|2016}} Ова било потпомогнато од општото влошување на состојбата со земјоделството, со враќањето од редовна [[Плодоред|ротација на културите]] кон променливо одгледување и номадско сточарство, на кое не му биле потребни постојаните мали населби во рамнините кои биле распространети за време на римската колонизација. Во исто време, мочуриштата се појавуваат во долините со истовремено ширење на [[маларија]]та. Овие фактори ја обновиле потребата од централизирани и добро бранети населби на повисоки локации.{{Sfn|Sereni|2014}} Со текот на вековите, потребата за физичка безбедност се намалувала, но ридските градови продолжиле да опстојуваат поради „законот на инерција“, сега опкружени со помали населби на соседните рамнини,{{Sfn|Sereni|2014}} делумно поради мецадрискиот систем на заедничко земјоделско производство, каде што земјопоседниците живееле во блиските градови. Градовите, исто така, ја сместувале најсиромашната група на население, работници без земја (''braccianti'').{{Sfn|Gaggio|2016}} Наизменичното менување на периодите на уништување било типично за тосканските ридски градови. Меѓуградските конфликти биле вообичаени за време на средниот век и ренесансата. Во исто време, контролата врз блиските патишта и водни патишта им овозможувала на градовите да наплаќаат данок од трговците кои патувале. Градовите што имале среќа да бидат блиску до Виа Франчигена, како што е Сиена, исто така можеле да добијат пари со тоа што обезбедувале услуги за аџиите.{{Sfn|Grabinger|2012}}<gallery> Податотека:Siena,_Tuscany,_Italy_(2011).jpg|алт=Siena cathedral| Катедралата во Сиена </gallery> === Стара Грција === Типичниот [[Стара Грција|старогрчки град]] започнал како утврден [[Полис (град-држава)|полис]] на врвот на ридот, честопати заменувајќи го замокот на микенскиот владетел. Со постепеното подобрување на безбедноста, градовите се спуштале кон падините и рамнините подолу.{{Sfn|Toynbee|1967}} === Франција === Ридски градови можат да се најдат низ цела Франција,{{Sfn|Fryer|1917}} Е.М. Фрајер ги поделил на четири типа:{{Sfn|Fryer|1917}} # голем град со масивни ѕидини и величествени [[Торета|кули]], како и тврдина (како [[Поатје]]); # град за снабдување сместен во феудална резиденција на врвот на рид (Шовињи{{Sfn|Fryer|1917}}); # утврден град без замок, заштитен од заедницата, со ѕидини како и со зајакнати куќи и цркви (Узерче{{Sfn|Fryer|1917}}); # манастирски град со примарни одбранбени сили околу светилиштето ([[Мон Сен Мишел]], Ле Пуј ан Веле, Рокамадур{{Sfn|Fryer|1917}}). <gallery> Податотека:Parc_de_Blossac.jpg|алт=Poitiers city walls| Градските ѕидини на Поатје Податотека:Château_baronial_ou_des_Evêques_de_Poitiers_-_Ensemble_sud-ouest_-_Chauvigny_-_Médiathèque_de_l'architecture_et_du_patrimoine_-_APMH00023273.jpg|алт=Château des Evêques de Poitiers overlooks Chauvigny| Бишопскиот замок на Поатје со глетка кон Шовињи Податотека:Uzerche_,_les_ruelles_,_le_château,_les_jardins_en_terrasses,_les_berges_de_la_Vézère_-_panoramio_(1).jpg|алт=Uzerche| Узерче Податотека:Rocamadour2_082005.jpg|алт=Rocamadour| Рокамадур </gallery> == Англија == [[Податотека:Bridgnorth's_High_Town.JPG|мини|Бриџнорт, Шропшир]] Ридски градови можат да се најдат во секоја планинска област на Англија, со голема концентрација во Пенините, проследено со [[Шропшир]], Глостершир, Вилтшир и Дорсет.{{Sfn|Owen|2003}} За разлика од нивните италијански еквиваленти, англиските ридски градови не се секогаш препознаваат како посебен вид населба. Стивен Овен се концентрирал на изгледот на градовите и предложил потесна дефиниција за типот: „самостојни мали градови сместени во англиски планински предели каде што, поради нивната локација на претежно конвексни земјишни форми, целата населба [...] е видлива од гледни точки и патишта во околниот пејзаж“ (ова ги исклучувало селата со помалку од 2000 жители на кои им недостасувало сложеност и градови со повеќе од 10.000 жители кои не можеле да се доживеат како целина).{{Sfn|Owen|2003}} === Ридски села === Дороти Силвестер ги проучувала помалите ридски градови („ридски села“), исклучувајќи ги поголемите места како Денби или Лонсестон. Во времето на нејзиното пишување (1947), во Англија имало повеќе од илјада ридски села и двесте во Велс, вклучувајќи ги рударските градови и комбинациите [[црква]]/[[парохиски дом]]. Силвестер постулирала дека постојат седум вида терен што ги користат ридските села: врв на рид, врв на гребен, гребен, стрмнина, ридска падина, висорамнина, места на мочурливи острови, како и две општи категории на тешко класифицирани локации (една на големи надморски височини, една на ниски надморски височини).{{Sfn|Sylvester|1947}} Сите, освен неколку од ридските села, се наоѓаат под надморска височина од 1000 стапки, а речиси сите се под 800 стапки.{{Sfn|Sylvester|1947}} == Модел на ридски град == [[Податотека:Liblar_Hügelhaus_Im_Spürkergarten_38-40.jpg|мини|Терасенхаус]] Вернакуларната архитектура на ридските градови привлекла голем интерес кај архитектите за време на 1950-тите и 1970-тите години како урбан модел што би вклучил „искуство на ридски град“.{{Sfn|Schlimme|2016}} Бернард Рудофски ги користел ридските градови како модел на урбанистичко планирање што не се совпаѓал со тогашните стандардни „западни“ принципи утврдени од Меѓународниот конгрес на модерна архитектура (CIAM) и прогласени за несоодветни од Рудофски.{{Sfn|Schlimme|2016}} Во [[Германија]], значајни биле зградите {{Меѓујазична врска|Terrassenhaus|de}} од Клаус Шмит, Петар Фалер, и Херман Шродер; тие ја комбинирале идејата за хаотичен ридски град со тевтонската дисциплина.{{Sfn|Schlimme|2016}} [[Податотека:Montreal_-_QC_-_Habitat67.jpg|мини|Живеалиште 67]] Јонас Лерман се потпирал на ридските куќи на [[Санторини]] кога во 1966 година предложил нискокатница со висока густина на згради, како алтернатива и на пространите предградија, така и на градските високи згради. Моше Сафдие во 1967 година изградил „апсолутно модерен ридски град“, Живеалиште 67, во [[Монтреал|Монтреал, Канада]].{{Sfn|Schlimme|2016}} [[Податотека:Giancarlo_de_carlo,_villaggio_matteotti,_1969-74,_21.jpg|мини|Вилаџо Матеоти]] Џанкарло Де Карло дал голем придонес во моделот на ридскиот град,{{Sfn|Schlimme|2016}} вклучувајќи го и станбениот развој на Вилаџо Матеоти во [[Терни]] (Италија). Црпејќи ги принципите предложени од Лерман, Де Карло се обидел да изгради средина што не личи ниту на градски блок, ниту на домување со ниска густина на населеност. Обидувајќи се да го повтори резултатот од лентениот урбан развој, тој завршил со станбени единици од по шест станови, при што вторите биле меѓусебно поврзани со отворени скали.{{Sfn|Schlimme|2016}} Во последниве години, Бил Бјукенен, Даглас Дуани, Лусиен Стајл и други ги проучувале ридските градови со цел да го оживеат интересот за трајната форма. Бјукенен изјавил дека формата дава утеха без оглед на моменталната закана, бидејќи еволуиравме да сакаме грбот да ни биде заштитен, а воедно можеме да ги гледаме сите што ни се приближуваат, и тоа го прави нашиот населен простор да се осеќа голем. == Наводи == {{Наводи}} == Извори == * {{cite book |last1=Schlimme |first1=Hermann |editor1-last=Mitrasinovic |editor1-first=Miodrag |editor2-last=Traganou |editor2-first=Jilly |title=Travel, Space, Architecture |date=2016 |publisher=Ashgate |location=Burlington |isbn=9781315549712 |pages=148–166 |chapter=The Mediterranean Hill Town: A Travel Paradigm}} * {{cite book | last=Marshall | first=Stephen | title=Encyclopedia of the City | publisher=Routledge | year=2005 | isbn=978-0-415-25225-6 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=xrD1iuM_2LgC&pg=PA474 | access-date=2024-09-29 | chapter=Urban Form | pages=474–475}} * {{cite journal | last=Potter | first=Timothy | title=Excavations in the Medieval Centre of Mazzano Romano | journal=Papers of the British School at Rome | publisher=Cambridge University Press (CUP) | volume=40 | year=1972 | issn=0068-2462 | doi=10.1017/s0068246200007959 | pages=135–145}} * {{cite book | last=Brooke | first=Christopher | title=Europe in the Central Middle Ages | publisher=Routledge | date=2016-04-15 | isbn=978-1-317-87881-0 | doi=10.4324/9781315839080-8 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=l50GDAAAQBAJ&pg=PT179 | chapter=Cities and towns| doi-broken-date=1 November 2024 }} * {{cite book | editor1-last=Mehta | editor1-first=Vikas | editor2-last=Palazzo | editor2-first=Danilo | first = Karl | last =Kullmann | title=Companion to Public Space | chapter=Landshape Urbanism | publisher=Routledge | publication-place=London; New York | date=2020 | isbn=978-1-138-54972-2 | pages = 46–58 | url = https://escholarship.org/content/qt33v310st/qt33v310st.pdf }} * {{cite book | last1=Kauffman | first1=Richard | last2=Field | first2=Carol | title=The Hill Towns of Italy | publisher=Chronicle Books | year=1997 | isbn=978-0-8118-1354-9 | url=https://books.google.com/books?id=EN3pRspCw80C&pg=PA1 | access-date=2024-09-30}} * {{cite book | last=Sereni | first=Emilio | translator-last=Litchfield | translator-first=R. Burr | title=History of the Italian Agricultural Landscape | publisher=Princeton University Press | year=2014 | isbn=978-1-4008-6445-4 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=xk8ABAAAQBAJ&pg=PA62 | access-date=2024-09-30 | chapter=The Hilltop Town in the Pastoral Agricultural Landscape of the Italian Middle Ages}} * {{cite book | last=Grabinger | first=S. | title=Central Tuscany: The Casentino and Valtiberina | publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform | year=2012 | isbn=978-1-4700-0150-6 | url=https://books.google.com/books?id=cH2RNJvakAMC&pg=PA25 | access-date=2024-09-30}} * {{cite book | last=Gaggio | first=Dario | title=The Shaping of Tuscany: Landscape and Society between Tradition and Modernity | publisher=Cambridge University Press | year=2016 | isbn=978-1-316-79080-9 | url=https://books.google.com/books?id=yIYHDgAAQBAJ&pg=PA33 | access-date=2024-09-30}} * {{cite journal | first= Raymond E. | last = Crist | title=The Latifundium: A Neglected Factor in the Evolution of Hill Towns? | journal=Annals of the Association of American Geographers | publisher=Taylor & Francis | series = Abstracts of Papers Presented at the 53rd Annual Meeting of the Association of American Geographers, Cincinnati, Ohio, April 1–4, 1957 | volume=47 | issue=2 | year=1957 | issn=0004-5608 | jstor=2561506 | pages=157–158 | url=http://www.jstor.org/stable/2561506 | access-date=2024-09-30}} * {{cite journal | last=Owen | first=Stephen | title=The Appearance of English Hill Towns in the Landscape | journal=Journal of Urban Design | publisher=Informa UK Limited | volume=8 | issue=1 | year=2003 | issn=1357-4809 | doi=10.1080/1357480032000064746 | pages=3–25}} * {{cite journal | last=Toynbee | first=Arnold | title=Town-planning in the ancient Greek world | journal=Ekistics | publisher=Athens Center of Ekistics | volume=24 | issue=145 | year=1967 | issn=0013-2942 | jstor=43614633 | pages=445–448 | url=http://www.jstor.org/stable/43614633 | access-date=2024-10-01}} * {{cite book | last=Fryer | first=Eugénie Mary | title=The Hill-towns of France | publisher=E.P. Dutton | year=1917 | url=https://books.google.com/books?id=QrbRAAAAMAAJ | access-date=2024-10-01}} * {{cite thesis | last=Fogarty | first=Michael John | title=Experiencing the hill towns of central Italy: towards an aesthetic theory with particular emphasis on the nature of the pleasurable response | publisher=UNSW Sydney | doi=10.26190/UNSWORKS/8274 | url=http://hdl.handle.net/1959.4/62908 | access-date=2024-10-06 | degree = Master of Architecture | date = August 1997 | hdl=1959.4/62908 }} * {{cite journal | last=Sylvester | first=Dorothy | title=The Hill Villages of England and Wales | journal=The Geographical Journal | publisher=[Wiley, Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers)] | volume=110 | issue=1/3 | year=1947 | issn=0016-7398 | jstor=1789196 | pages=76–93 | doi=10.2307/1789196 | bibcode=1947GeogJ.110...76S | url=http://www.jstor.org/stable/1789196 | access-date=2024-10-06}} [[Категорија:Ридови]] [[Категорија:Градови]] gxyhiy7osq5ybjwa1soy04g3ef17idh 0 1371714 5591766 5372444 2026-07-14T06:09:45Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591766 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Џимин | image = Jimin on the way to SBS Radio, 31 March 2023 (2).jpg | alt = | caption = Џимин во 2023 | birth_name = Парк џи-мин | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1995|10|13}} | birth_place = [[Бусан]], Јужна Кореја | education = [[Средно училиште за корејски уметности]]<br />Униврзитет Глобал Сајбер | occupation = {{hlist|пејач|композитор|танчер}} | honours = [[File:ROK Order of Cultural Merit Hwa-gwan (5th Class) ribbon.PNG|border|23px]] [[Order of Cultural Merit (South Korea)|Hwagwan Order of Cultural Merit]] (2018) | signature = Park Jimin Signature (BTS).svg | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = {{hlist|[[K-pop]]|[[alternative R&B]]<ref name="Intro Serendipity">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7950090/bts-jimin-serendipity-love-yourself-her-album-k-pop-south-korea|title=BTS Reveal 'Serendipity' Comeback Trailer for 'Love Yourself: Her' Album|last=Herman|first=Tamar|date=September 4, 2018|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412125400/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7950090/bts-jimin-serendipity-love-yourself-her-album-k-pop-south-korea|archive-date=April 12, 2020|url-status=live|access-date=September 7, 2018}}</ref>}} | instrument = Vocals | label = [[Big Hit Music|Big Hit]] | years_active = 2013–present | current_member_of = [[BTS]] }} <!-- end module1 --> | module2 = {{Infobox Korean name|child=yes|headercolor=transparent | hangul = 박지민 | hanja = 朴智旻<ref name="thestarprofile">References for school and family: *{{cite web|url=http://thestar.chosun.com/m/view.html?query=INEEDU&contid=2015043001518|script-title=ko:[더스타프로필] 방탄소년단 지민 "'런닝맨'에 출연하고 싶어요"|last=Jang|first=Eun-kyung|date=April 30, 2015|work=The Star Chosun|language=ko|trans-title=[The Star Profile] I want to appear in 'Running Man'|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024113028/http://thestar.chosun.com/m/view.html?query=INEEDU&contid=2015043001518|archive-date=October 24, 2018|url-status=dead|access-date=October 17, 2018}} *{{cite web|url=https://www.insight.co.kr/news/139663|script-title=ko:자신이 졸업한 초·중·고등학교 전부 '폐교'된 방탄소년단 지민|last=Kim|first=So-yeong|date=February 11, 2018|website=Insight|language=ko|trans-title=All School's Park Jimin Graduated From Have Closed|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207215924/https://www.insight.co.kr/news/139663|archive-date=December 7, 2019|url-status=live|access-date=January 29, 2021}}</ref> | rr = Bak Jimin | mr = Pak Chimin }} <!-- end module2 --> }}'''Парк Џи-мин''' (роден на 13 октомври 1995 година), познат како '''Џимин''', е јужнокорејски пејач, текстописец и танчер. Во 2013 година, тој го имал своето деби како член на јужнокорејската машка група БТС, под издавачката куќа Биг Хит Ентертејнмент. Џимин објавил три соло нумери под името на БТС - „Лај“ во 2016 година, „Серендипити“ во 2017 година и „Филтер“ во 2020 година - од кои сите се нашле на јужнокорејската [[дигитална табела Гаон]]. Тој ја објавил својата прва соло песна, дигиталната песна „Промис“, на која тој бил како-автор, во 2018 година и го снимил дуетот „Вит Ју“ со [[Ха Сунг-вун]] за саундтракот за [[ТвН]] драмата ''Нашиот блуз'' во 2022 година. Џимин го издал својот дебитантски соло албум ''„''Фејс''“'' во 2023 година, кој дебитирал на првото место во Јужна Кореја и Јапонија и на второто место на американскиот [[Билборд 200|''Билборд'' 200]], што го правел корејскиот соло изведувач со највисока топ листа на последната топ листа. Синглот на албумот „Лајк Крејзи“ станал првната песна на корејски соло изведувач што дебитирал на првото место на американскиот [[Billboard Hot 100|''Билборд'' Хот 100]] во историјата. Џимин, исто така, станал првиот корејски соло изведувач кој се нашол на врвот на ''Билборд'' [[Артист 100]]. Во 2024 година, тој го издал својот втор албум, Муза, и неговиот водечки сингл „Ху“, кој дебитирал на првото место на [[Billboard Global 200]]. == Ран живот и образование == Парк Џи-мин е роден на 13 октомври 1995 година во [[округот Геумјеонг]], [[Пусан|Бусан]], Јужна Кореја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=465003|last=Han|first=Su-ji|date=October 21, 2018|work=TopStar News|language=ko|script-title=ko:[HD테마] 아이돌 대통합 '우정패딩즈'...샤이니 태민-엑소 카이-방탄소년단 지민-워너원 하성운|trans-title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208135118/http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=465003|archive-date=February 8, 2021|accessdate=January 29, 2021}}</ref> Тој е од [[кланот Милјанг Парк]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/314922|last=고|first=대현|date=2021-05-22|work=[[iMBC]] 연예|language=ko|script-title=ko:[움짤] 방탄소년단(BTS) 지민, 글로벌 버터 '꽃받침'~|trans-title=[Animated Pics] Bangtan Sonyeondan (BTS) Jimin, Global Butter 'Blooming Flower'|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123123658/https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/314922|archive-date=January 23, 2024|accessdate=2024-01-23}}</ref> Неговото потесно семејство ги вклучува неговата мајка, татко и помладиот брат. Кога бил дете, учел во основното училиште Ходонг во Бусан и средното училиште Јонсан. Во средно училиште, тој учел во Џаст Денс академија, каде што научил да танцува.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mi-mollet.com/articles/-/38664?layout=b|title=The world's first interview with the director of a dance school in Busan attended by BTS's JIMIN, a "hard-working genius"|last=Kuhawata|first=Yuka|date=13 October 2022|language=Japanese}}</ref> Пред да стане приправник, Џимин студирал [[современ танц]] во средното уметничко училиште во Бусан и бил врвен ученик на одделот за модерен танц.<ref name="get to know">{{Наведен нестручен часопис|access-date=October 17, 2018}}</ref> Еден наставник му предложил да се приклучи на забавна компанија, што го одведело до Биг Хит Ентертејнмент. Откако ги поминал аудициите во 2012 година, тој се префрлил во [[средното училиште за корејски уметности]], дипломирајќи во 2014 година.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2018/10/732_257000.html|title=Guess who? BTS members' pre-debut photos revealed [PHOTOS]|last=Dong|first=Sun-hwa|date=October 15, 2018|work=[[The Korea Times]]|access-date=October 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207175528/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2018/10/732_257000.html|archive-date=December 7, 2019}}</ref> Џимин дипломирал на Глобалниот сајбер универзитет во август 2020 година со специјалност за емитување и забава. Нему му била доделен претседателската награда, највисоката чест на училиштето. Почнувајќи од 2021 година, тој бил запишан на [[сајбер универзитетот Ханјанг]], [[магистер по бизнис администрација]] за рекламирање и медиуми.<ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=609&aid=0000298280|last=Hwang|first=Hye-jin|date=July 7, 2020|work=Newsen|access-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707150601/https://entertain.naver.com/read?oid=609&aid=0000298280|archive-date=July 7, 2020|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 측 "RM·슈가·제이홉 지난해 대학원 입학, 지민·뷔 9월 입학 예정"(공식)|trans-title=BTS's "RM, Suga, and J-Hope enrolled in graduate school last year, Jimin and V will be enrolled in September" (Official)|via=[[Naver]]}}</ref> == Кариера == [[Податотека:Park Ji-min performing at Incheon Sky Festival in September 2013 01.jpg|мини|Џимин во 2013 г.]] Џимин бил последниот приправник од Биг Хит кој бил додаден во поставата која на крајот станала [[БТС]]. Од седумте членови на бендот, тој го поминал најкраткиот временски период - шест месеци - како приправник пред да дебитира.<ref>{{Наведени вести|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/06/12/culture/features/bts-bts-10th-bts-festa/20230612175256280.html|title=Getting re-acquainted with the BTS septet after a decade|last=Yang|first=Haley|date=June 12, 2023|work=[[Korea JoongAng Daily]]|access-date=July 20, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612085836/https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/06/12/culture/features/bts-bts-10th-bts-festa/20230612175256280.html|archive-date=June 12, 2023}}</ref> На 13 јуни 2013 година, дебитирал како вокал и танчер во БТС со песната „Ноу мор дрим“ од нивниот прв сингл ''2 Кул 4 Скул.''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/38336/bts-releases-debut-video|title=BTS Asks about Your Dreams in 'No More Dream' MV|last=Hong|first=Grace Danbi|date=June 12, 2013|publisher=[[Mnet (TV channel)|Mwave]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205172617/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/38336/bts-releases-debut-video|archive-date=February 5, 2015|accessdate=January 31, 2016}}</ref> Под името на бендот, тој објавил три соло песни: „Лај“, „Серендипити“ и „Филтер“. „Лај“ бил издаден во 2016 година, како дел од вториот корејски студиски албум на бендот, [[Крилја]]. Бил опишан како неверојатен и драматичен, пренесувајќи темни нијанси и емоции во согласност со целокупниот концепт на албумот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.izm.co.kr/contentRead.asp?idx=28119|title=BTS – WINGS: Album Review|last=Cho|first=Jin-young|date=January 2017|work=[[IZM]]|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112204136/http://www.izm.co.kr/contentRead.asp?idx=28119|archive-date=January 12, 2021|accessdate=April 16, 2017}}</ref> Спротивно на тоа, „Серендипити“, од бендот [[Love Yourself: Her]] (2017) (ЕП), била мека и сензуална, изразувајќи ја радоста, уверувањето и љубопитноста на љубовта. „Филтер“, песна од студискиот албум на БТС од 2020 година [[„Map of the Soul: 7“,]] имало [[латински поп]] шмек, со стихови што ги рефлектираат различните страни на Џимин што тој ги покажува на светот и на оние околу него.<ref name="Filter solo">{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 12, 2021}}</ref> Џимин дополнително бил ко-автор и копродуцент на друга песна вклучена на тој албум, „Френдс“, која подоцна бил прикажана во филмот ''„''Вечни“ од студиото Марвел.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2022052508222536626|last=Moon|first=Wan-sik|date=May 25, 2022|work=Star News|language=ko|script-title=ko:'프로듀싱도 성공' 방탄소년단 지민 작사·작곡 '친구' 스포티파이 1억 6000만..마블 첫 韓OST까지 '글로벌 파급력'|trans-title='Producing is also a success' BTS Jimin wrote lyrics and composition for 'Friends', 160 million on Spotify... Marvel's first Korean OST has a 'global impact'|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506215329/https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2022052508222536626|archive-date=May 6, 2024|accessdate=May 6, 2024}}</ref> „Серендипити“ и „Лај“ и двете надминале педесет милиони стримови на [[Спотифај]] во 2018 година, а набргу потоа следела целосната верзија на првата од компилацискиот албум на БТС ''[[Love Yourself: Answer]]'' 2018 кој ја постигна пресвртницата на почетокот на 2019 година. Џимин станал првиот корејски уметник кој има три соло песни акумулирани преку 50 милиони стримови секоја, надминувајќи го [[Псај]], кој претходно ги премина 50-те. милиони стримови бележат двапати со „[[Gangnam Style|Гангнам стајл]]“ (2012) и „[[Џентлмен]]“ 2013.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190804000169|title=BTS Jimin sets new record with 3 songs with 50m streams on Spotify|last=Choi|first=Ji-won|date=August 4, 2019|work=[[The Korea Herald]]|access-date=January 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113071545/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190804000169|archive-date=January 13, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cheatsheet.com/entertainment/bts-member-jimin-sets-spotify-record-with-3-songs-at-50-million-streams-each.html/|title=BTS Member, Jimin, Sets Spotify Record With 3 Songs at 50 Million Streams Each|last=Dzurillay|first=Julia|date=August 5, 2019|work=Showbiz Cheatsheet|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317184542/https://www.cheatsheet.com/entertainment/bts-member-jimin-sets-spotify-record-with-3-songs-at-50-million-streams-each.html/|archive-date=March 17, 2020|accessdate=January 11, 2021}}</ref> И двете песни биле единствените сола на член на БТС вклучени во листата на [[Официјалните топ листи]] компанијата (ОЦЦ) на топ 20 најстримувани песни на БТС во Обединетото Кралство заклучно со октомври 2018 година, рангирани на 17 и 19 соодветно.<ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=022&aid=0003312005|last=Choo|first=Young-joon|date=October 21, 2018|work=Segye Daily News|access-date=January 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203082755/https://entertain.naver.com/read?oid=022&aid=0003312005|archive-date=February 3, 2021|language=ko|script-title=ko:BTS 지민, 英(UK) 오피셜 차트와 '스포티파이'서 솔로곡 '라이' '세렌디피티'로 최고 기록 세워|trans-title=BTS Jimin set the highest records with his solo songs 'Lie' and 'Serendipity' on the UK Official Chart and 'Spotify'|via=[[Naver]]}}</ref> Во април 2019 година, листата била проширена за да ги одрази првите 40, и двете песни биле највисоко рангирани соло вклучени таа година, на 18 и 20, соодветно.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/btss-top-40-biggest-songs-in-the-uk__24415/|title=BTS's Top 40 biggest songs in the UK|last=Copsey|first=Rob|date=April 16, 2019|work=[[Official Charts Company|Official Charts]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109040207/https://www.officialcharts.com/chart-news/btss-top-40-biggest-songs-in-the-uk__24415/|archive-date=November 9, 2020|accessdate=January 11, 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=022&aid=0003357324|last=Choo|first=Young-joon|date=April 24, 2019|work=Segye Daily News|access-date=January 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514150933/https://entertain.naver.com/read?oid=022&aid=0003357324|archive-date=May 14, 2021|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민, 英 오피셜차트서 BTS 솔로곡 중 최고 스트리밍 기록 세워|trans-title=BTS Jimin Sets the Highest Record for Streaming of BTS Solo Songs on the Official Chart|via=[[Naver]]}}</ref> Во мај 2019 година, Џимин станал првиот член на БТС кој имал соло музичко видео постигнато 100 милиони прегледи на [[YouTube]] кога „Серендипити“ ја надмина пресвртницата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=312&aid=0000387853|last=Kim|first=Soo-kyung|date=May 16, 2019|work=TenAsia|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민 '세렌디피티', BTS 솔로곡 M/V 최초 1억뷰|trans-title=BTS Jimin 'Serendipity', the first BTS solo song M/V 100 million views|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113084230/https://entertain.naver.com/read?oid=312&aid=0000387853|archive-date=January 13, 2021|accessdate=January 11, 2021}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=022&aid=0003363175|last=Choo|first=Young-joon|date=May 16, 2019|work=Segye Daily News|access-date=January 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113101719/https://entertain.naver.com/read?oid=022&aid=0003363175|archive-date=January 13, 2021|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민 '세렌디피티' 뮤비, BTS 솔로곡 최초 1억뷰 달성 기록 세워|trans-title=BTS Jimin's 'Serendipity' music video sets the record for achieving 100 million views for the first time on a BTS solo song|via=[[Naver]]}}</ref> Тој останал единствениот член на БТС со повеќе соло песни во ажурирањето во јануари 2020 година на топ 40 листата на ОЦЦ: „Лај“ и „Серендипити“ бил второто и третото најстримувано соло, на броевите 24 и 29 соодветно, со целосна должина верзија на второто на број 38.<ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=016&aid=0001624895|last=Seo|first=Byung-ki|date=January 16, 2020|work=[[Herald Corporation#Herald Business|Herald POP]]|access-date=January 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112010451/https://entertain.naver.com/read?oid=016&aid=0001624895|archive-date=January 12, 2021|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민 솔로곡 3곡 모두 영국에서 BTS 인기곡 TOP 40에 포함|trans-title=All three of BTS Jimin's solo songs are included in the Top 40 popular BTS songs in the UK.|via=[[Naver]]}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/btss-top-40-biggest-songs-in-the-uk__24415/|title=BTS's Top 40 biggest songs in the UK|last=Copsey|first=Rob|date=January 15, 2020|work=[[Official Charts Company|Official Charts]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109040207/https://www.officialcharts.com/chart-news/btss-top-40-biggest-songs-in-the-uk__24415/|archive-date=November 9, 2020|accessdate=January 11, 2021}}</ref> Следниот месец, Џимин го заработи својот прв влез на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] со „Филтер“, кој дебитирал на 87-то место на табелата, како и неговиот прв број еден на Светската табела за продажба на дигитални песни. Песната го поставила рекордот за најголемо деби со стриминг меѓу сите корејски песни на Спотифај, собирајќи преку 2,2 милиони преноси во првите 24 часа од објавувањето и станала најбрзото корејско соло во историјата на платформата кое надминало 20-60 милиони стримови.<ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0001122794|last=Kim|first=Ji-yeon|date=March 3, 2020|work=Xports News|access-date=January 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112055732/https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0001122794|archive-date=January 12, 2021|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민 'Filter', 스포티파이 한국 솔로 역대 최단 2000만 돌파 "전세계적 인기"|trans-title=BTS Jimin 'Filter' solo has reached 20 million on Spotify, the shortest number in history, "Worldwide Popularity"|via=[[Naver]]}}</ref> Тоа било, исто така, единствената песна за соло албум на БТС што добила номинација за песна на годината на [[музичките награди Гаон Чарт]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elitedaily.com/p/the-tweets-about-jimins-gaon-chart-music-awards-nominations-are-a-mood-48353610|title=The Tweets About Jimin's Gaon Chart Music Awards Nominations Are A Mood|last=Melendez|first=Michelle|date=December 7, 2020|work=[[Elite Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120233255/https://www.elitedaily.com/p/the-tweets-about-jimins-gaon-chart-music-awards-nominations-are-a-mood-48353610|archive-date=January 20, 2021|accessdate=January 14, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002868034|last=Moon|first=Wan-sik|date=December 8, 2020|work=Star News|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민 '필터' BTS 솔로 최초·유일 가온차트뮤직어워즈 음원상 후보..첫 프로듀싱곡 '친구'도 나란히|trans-title=BTS Jimin 'Filter' is the first and only BTS solo nominated for the Gaon Chart Music Awards Digital Song Award..His first produced song 'Friends' is also side by side.|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113192520/https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002868034|archive-date=January 13, 2021|accessdate=January 14, 2021}}</ref> Во март 2021 година, „Филтер“ станала 15-та песна на БТС што помина цела година на [[Светската листа за продажба на дигитални песни]] {{'}} ''Билборд'' .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/03/22/another-one-of-btss-biggest-hits-celebrates-a-full-year-on-the-world-songs-chart/|title=Another One Of BTS's Biggest Hits Celebrates A Full Year On The World Songs Chart|last=McIntyre|first=Hugh|date=March 22, 2021|work=[[Forbes.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210323060650/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/03/22/another-one-of-btss-biggest-hits-celebrates-a-full-year-on-the-world-songs-chart/|archive-date=March 23, 2021|accessdate=March 23, 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://m.entertain.naver.com/article/108/0002940089|date=17 March 2021|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민 '필터' 빌보드 월드 디지털 송 차트인 1주년..Sales+Streaming+Search '3S 음원최강자'|accessdate=13 May 2024}}</ref> Тоа била најдолгата корејска песна објавена во 2020 година на рангирањето,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002983226|last=Moon|first=Wan-shik|date=August 24, 2021|work=Star News|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민 '필터' 빌보드 월디송 14위-74주 차트인 ..2020 K팝 솔로 '최장'|trans-title=BTS Jimin's "Filter" #14 on Billboard's World Song Sales chart, 74th week. 2020 K-pop solos 'Longest-charting song'|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824162531/https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002983226|archive-date=August 24, 2021|accessdate=August 28, 2021}}</ref> откако помина 80 недели на топ-листата од изданието од 9 октомври 2021 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002995185|last=Moon|first=Wan-shik|date=October 9, 2021|work=Star News|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민 '필터' 세계에서 가장 인기있는 BTS솔로곡 1위..13일 생일 내내 美라디오 송출 '짐토버' 고조|trans-title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306083835/https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002995185|archive-date=March 6, 2022|accessdate=March 6, 2022}}</ref> На Џимин му бил доделен [[Орден за културни заслуги]] хвагван од петта класа во 2018 година, заедно со неговите колеги од бендот, од [[претседателот на Јужна Кореја]], [[Мун Џе-ин]], за нивниот придонес во промоцијата на корејската култура.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=312&aid=0000354692|last=Kim|first=Ji-won|date=October 24, 2018|work=TenAsia|language=ko|script-title=ko:'대중문화예술상' BTS, 문화훈장 화관 최연소 수훈...유재석부터 故 김주혁까지 '영광의 얼굴들' (종합)|trans-title=(Comprehensive) BTS won the Popular Culture and Arts Award, the youngest member of the Order of Cultural Merit Hwagwan...From Yoo Jae-seok to the late Kim Joo-hyuk, 'The Face of Glory'|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616023357/https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=312&aid=0000354692|archive-date=June 16, 2020|accessdate=January 12, 2021}}</ref> Три години подоцна, Мун го назначил [[специјален претседателски пратеник за идните генерации и култура]], заедно со неговите колеги од бендот, за да помогне „да ја води глобалната агенда за идните генерации“ и „да ги проширел дипломатските напори и глобалната положба на Јужна Кореја“ во меѓународната заедница.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2021/07/21/skorea-BTS-President-Moon-Jae-in-special-envoy/6491626854465/|title=BTS named special presidential envoy by South Korea|last=Maresca|first=Thomas|date=July 21, 2021|work=[[United Press International]]|access-date=September 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721091025/https://www.upi.com/Top_News/World-News/2021/07/21/skorea-BTS-President-Moon-Jae-in-special-envoy/6491626854465/|archive-date=July 21, 2021}}</ref> === 2014 – денес: Соло работа === [[Податотека:Park_Ji-min_for_Dispatch_"Boy_With_Luv"_MV_behind_the_scene_shooting,_15_March_2019_06.jpg|лево|мини| Џимин на сетот на музичко видео, март 2019 година.]] Во 2014 година, Џимин соработувал со колегата од бендот [[Јунгкук]] на песната наречена „Божиќ“, корејска изведба на „Мислтоу“ на [[Џастин Бибер]] ; Џимин самиот ги напишал корејските стихови.<ref name="WDTA cover">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elitedaily.com/p/these-covers-by-bts-jungkook-are-just-as-good-as-the-originals-22901575|title=These Covers By BTS' Jungkook Are Just As Good As The Originals|last=Vacco-Bolanos|first=Jessica|date=May 23, 2020|work=[[Elite Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112140927/https://www.elitedaily.com/p/these-covers-by-bts-jungkook-are-just-as-good-as-the-originals-22901575|archive-date=January 12, 2021|accessdate=January 10, 2021}}</ref> Двајцата повторно соработувале во 2017 година, на преработка на песната „Ви донт ток енимор“ на [[Чарли Пут]] со [[Селена Гомес|Селена Гомез]].<ref name=":0">{{Наведен нестручен часопис|access-date=October 21, 2018}}</ref> Јунгкук претходно објавил соло верзија на песната во февруари, а двајцата го подготвиле дуетот како специјален подарок за обожавателите на бендот, објавувајќи го на 2 јуни, за време на прославата на четвртата годишнина на БТС.<ref name="teen vogue">{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 10, 2021}}</ref><ref name="teen vogue"/> ''Тинејџ Вог'' напишал дека „додавањето на гласот на Џимин во миксот ја прави изведбата уште поубава“,<ref name="teen vogue" /> додека канадскиот магазин [[Флер]] изјавил дека „искрено може да биде подобра од оригиналот“.<ref name="teen vogue"/> ''Елит Дејли'' ја опишале преработката како „ништо помалку од беспрекорна“.<ref name="WDTA cover" /> Џимин се појавил на неколку различни емисии како што се [[Здраво советник]], [[Ве молиме внимавајте на мојот фрижидер]] и ''Божјото работно место'' во 2016 година. Тој исто така служел како специјален водител на [[домашните телевизиски музички програми]] како што е [[Шоу! Музичко јадро]] и [[М Одбројување.]]<ref name="Music Core">{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=213&aid=0000894030|last=Park|first=Gwi-im|date=July 25, 2016|work=TV Report|language=ko|script-title=ko:MBC 측 "방탄소년단 정국·지민, 오늘(25일) '음중' 스페셜MC" [공식입장]|trans-title=MBC "BTS Jungkook and Jimin, 'Music Core' Special MC today (25th)" [Official Admission]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130021127/https://entertain.naver.com/read?oid=213&aid=0000894030|archive-date=January 30, 2021|accessdate=January 29, 2021}}</ref><ref name="M Countdown">{{Наведена мрежна страница|url=http://style.tribunnews.com/2017/09/28/live-straming-mnet-countdown-3-anggota-bts-bakal-jadi-spesial-mc-hari-ini-tonton-di-sini|title=Live Streaming Mnet Countdown - 3 Anggota BTS Bakal Jadi Spesial MC Hari ini, Tonton di Sini!|last=Ajeng|first=Tisa|date=September 28, 2017|work=Tribun Style|publisher=Bangtan TV|language=id|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328031404/http://style.tribunnews.com/2017/09/28/live-straming-mnet-countdown-3-anggota-bts-bakal-jadi-spesial-mc-hari-ini-tonton-di-sini|archive-date=March 28, 2019|accessdate=October 14, 2018}}</ref> Во декември 2016 година, учествувал во танцовиот дует на [[фестивалот на песната KBS]] со [[Темин]] од [[Шајни]].<ref>{{Наведени вести|url=https://news.joins.com/article/21046905|last=Lee|first=Mi-hyun|date=December 27, 2016|work=[[Ilgan Sports|Daily Sports]]|access-date=January 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022232732/https://news.joins.com/article/21046905|archive-date=October 22, 2018|language=ko|script-title=ko:'KBS 가요대축제' 태민X지민, 댄스 유닛 결성..."브로맨스 기대"|trans-title=}}</ref> На 30 декември 2018 година, Џимин ја објавил „Промис“, неговата прва песна како соло изведувач, бесплатно на страницата СаундКлауд на БТС.<ref name="promise">{{Наведени вести|url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/bts-jimin-releases-first-solo-single-promise-listen/|title=BTS' Jimin Releases First Solo Single, 'Promise': Listen|last=Campbell|first=Kathy|date=December 30, 2018|work=[[Us Weekly]]|access-date=December 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206223222/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/bts-jimin-releases-first-solo-single-promise-listen/|archive-date=December 6, 2019}}</ref> Таа го имала најголемото 24-часовно деби во историјата на СаундКлауд со 8,5 милиони стримови, надминувајќи ја „Дупи Фристајл“ на претходниот рекордер [[Дрејк]] која добила 4,9 милиони стримови,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8492211/bts-jimin-promise-soundcloud-24-hour-record-streaming|title=BTS' Jimin Breaks SoundCloud Record for Biggest 24-Hour Debut|last=Herman|first=Tamar|date=January 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104180202/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8492211/bts-jimin-promise-soundcloud-24-hour-record-streaming|archive-date=January 4, 2019|accessdate=February 24, 2023}}</ref> и ќе стане најстримуваната песна на платформата од Декември 2021 година, со над 300 милиони преноси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/music/bts-jimin-promise-becomes-most-streamed-song-soundcloud-3114596|title='Promise' by BTS' Jimin becomes the most-streamed song on SoundCloud|last=Chin|first=Carmen|date=December 9, 2021|work=[[NME]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209075719/https://www.nme.com/news/music/bts-jimin-promise-becomes-most-streamed-song-soundcloud-3114596|archive-date=December 9, 2021|accessdate=February 24, 2023}}</ref> Опишана од [[Билборд (магазин)|''Билборд'']] како „мела поп балада“,<ref name="PromiseBil">{{Наведен нестручен часопис|access-date=December 30, 2018}}</ref> песната била компонирана од Џимин и продуцентот на Биг Хит Слоу Рабит, кој исто така ја продуцирал песната,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/music/bts-jimin-surprises-fans-first-self-composed-solo-song-promise-2425389|title=BTS' Jimin surprises fans with first self-composed solo song 'Promise'|last=Daly|first=Rhian|date=December 30, 2018|work=[[NME]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207215922/https://www.nme.com/news/music/bts-jimin-surprises-fans-first-self-composed-solo-song-promise-2425389|archive-date=December 7, 2019|accessdate=December 30, 2018}}</ref> и содржи текстови напишани од Џимин и колегата од бендот [[РМ]].<ref name="PromiseBil" /> Џимин ја објавил својата втора соло песна „Божиќна љубов“, за неговите детски спомени од празниците, на 24 декември 2020 година.<ref name="Christmas Love">{{Наведена мрежна страница|url=https://consequenceofsound.net/2020/12/bts-jimin-chirstmas-love-v-snow-flower-stream/|title=BTS' Jimin, V Gift ARMY with New Songs 'Christmas Love' and 'Snow Flower': Stream|last=Kaye|first=Ben|date=December 24, 2020|work=[[Consequence of Sound]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225000054/https://consequenceofsound.net/2020/12/bts-jimin-chirstmas-love-v-snow-flower-stream/|archive-date=December 25, 2020|accessdate=December 25, 2020}}</ref> Во 2022 година, тој придонел со синглот „Вит Ју“, дует со Ха Сунг-вун, во саундтракот на драмата ''„Наш блуз“''; синглот бил објавен на 24 април.<ref name="Our Blues OST">{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=408&aid=0000152771|last=Baek|first=Ah-young|date=April 24, 2022|publisher=[[Munhwa Broadcasting Corporation|iMBC]]|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민X하성운, 특급 컬래버...오늘(24일) '우리들의 블루스' OST 발매|trans-title=BTS Jimin X Ha Sung-woon, special collaboration..."Our Blues" OST will be released today (24th)|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424073720/https://entertain.naver.com/read?oid=408&aid=0000152771|archive-date=April 24, 2022|accessdate=April 24, 2022}}</ref> Во јануари 2023 година, Џимин бил ко-автор и учествувал во синглот „Вајб“ од Тајанг<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 13, 2023}}</ref><ref name="Vibe composition">{{Наведени вести|url=https://www.hankookilbo.com/News/Read/A2023010713000004654|last=Hong|first=Hye-min|date=January 9, 2023|work=[[Hankook Ilbo]]|access-date=January 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230109062428/https://www.hankookilbo.com/News/Read/A2023010713000004654|archive-date=January 9, 2023|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민, 태양 신곡 작곡 참여..."높은 완성도"|trans-title=BTS Jimin participates in the composition of Taeyang's new song... "high perfection"}}</ref> Неговиот прв официјален соло проект имал зголемен фокус на индивидуалните музички потфати една година претходно,<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 4, 2023}}</ref> синглот му го донел на Џимин дебитантскиот влез на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] како соло изведувач, на 76-то место.<ref name="Vibe US">{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 25, 2023}}</ref> Тој бил најавен како глобален амбасадор за [[Диор]] подоцна истиот месец,<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 17, 2023}}</ref> и за Тифани и Ко. во март.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://press.tiffany.com/tiffany-co-unveils-its-newest-house-ambassador-jimin-of-bts/#:~:text=welcomes%20Jimin%20of%2021st%2Dcentury,%2C%20art%2C%20culture%20and%20luxury|title=Tiffany & Co. Unveils Its Newest House Ambassador: Jimin of BTS|date=March 2, 2023}}</ref> „Промис“ и „Крисмас Лав“ биле достапни на платформите за стриминг низ целиот свет како официјални синглови под името на Џимин на 6 март<ref>{{Наведени вести|url=https://www.billboard.com/music/pop/bts-jimin-solo-songs-promise-christmas-love-stream-1235280724/|title=BTS' Jimin Releases 2 Long-Awaited Solo Songs on Streaming: Listen Now|last=Benjamin|first=Jeff|date=February 23, 2023|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=March 7, 2023|archive-url=https://archive.today/20230307120512/https://www.billboard.com/music/pop/bts-jimin-solo-songs-promise-christmas-love-stream-1235280724/|archive-date=March 7, 2023}}</ref> Неговиот деби соло албум ''Фејс'' бил објавен на 24 март.<ref name="Consequence">{{Наведена мрежна страница|url=https://consequence.net/2023/03/jimin-face-album-review-bts/|title=On FACE, Jimin Sets Himself Free: Review|last=Siroky|first=Mary|date=March 24, 2023|work=[[Consequence (publication)|Consequence]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324043437/https://consequence.net/2023/03/jimin-face-album-review-bts/|archive-date=March 24, 2023|accessdate=March 24, 2023}}</ref> Поставил неколку топ листи и рекорди во продажба, дебитирајќи на првото место во Јужна Кореја и Јапонија, и на второто место во САД, што го прави Џимин највисоко котираниот корејски соло изведувач на сите времиња на [[Билборд 200|''Билборд'' 200]] .<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 2, 2023}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=001&aid=0013854825|last=Lee|first=Tae-soo|date=April 3, 2023|access-date=April 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403004429/https://entertain.naver.com/read?oid=001&aid=0013854825|archive-date=April 3, 2023|agency=[[Yonhap News Agency]]|language=ko|script-title=ko:BTS 지민 '페이스' 빌보드 앨범 2위...K팝 솔로 최고 기록|trans-title=|via=[[Naver]]}}</ref> Двата сингла на албумот, „Сет ми фри пт. 2“ и „Лајк крејзи“, објавени на 17 и 24 март соодветно,<ref name="SMFP2 rel">{{Наведени вести|url=https://mb.com.ph/2023/3/18/bts-jimin-s-set-me-free-pt-2-grabs-no-1-spot-on-i-tunes-in-110-countries|title=BTS' Jimin's 'Set Me Free Pt. 2' grabs No. 1 spot on iTunes in 110 countries|last=Hicap|first=Jonathon|date=March 18, 2023|work=[[Manila Bulletin]]|access-date=March 24, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321130235/https://mb.com.ph/2023/3/18/bts-jimin-s-set-me-free-pt-2-grabs-no-1-spot-on-i-tunes-in-110-countries|archive-date=March 21, 2023}}</ref><ref name="Like Crazy rel">{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 24, 2023}}</ref> и двете влегле во Хот 100: првиот на 30-то место,<ref name="SMFP2 US">{{Наведен нестручен часопис|access-date=March 28, 2023}}</ref> додека вториот на првото место, правејќи го Џимин првиот јужнокорејски соло уметник во историјата на врвот на табелата.<ref>{{Наведени вести|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20230404000200325|title='Like Crazy' by BTS member Jimin tops Billboard Hot 100|date=April 4, 2023|work=[[Yonhap News Agency|Yonhap News]]|access-date=April 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403210536/https://en.yna.co.kr/view/AEN20230404000200325|archive-date=April 3, 2023}}</ref> Објавувањето на албумот довело Џимин да стане првиот корејски соло изведувач кој го достигнал првото место на ''Билборд'' Артист 100.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=8 May 2024}}</ref> Во мај, тој се појавил како истакнат уметник, заедно со Јвке и Муни Лонг, на синглот „Ангел Пт. 1“ од Кодак Блек и НЛЕ Чопа, како дел од саундтракот за филмот ''Брзи Икс.''<ref name="Fast X">{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 19, 2023}}</ref> Дигиталниот сингл „Клоусер ден дис“ бил издаден на 22 декември, кратко откако Џимин се пријавил во армијата на Јужна Кореја. Првично снимена за време на продукцијата на ''Фејс'', тоа е песна посветена на фандомите на БТС во знак на благодарност за нивната поддршка.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=June 20, 2024}}</ref><ref name="CTT MV">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/music/bts-jimin-release-single-closer-than-this-3562720|title=BTS' Jimin dedicates new single 'Closer Than This' to fans|last=Yeo|first=Gladys|date=December 22, 2023|work=[[NME]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20231222105359/https://www.nme.com/news/music/bts-jimin-release-single-closer-than-this-3562720|archive-date=December 22, 2023|accessdate=June 20, 2024}}</ref> Биг Хит најавил реалити серија од осум епизоди за патување, ''Сигурни сте?!'' , со Џимин и Џангкук на 2 јули 2024 година. Достапна за [[Семрежно емитување|стриминг]] исклучиво на Дизни+, премиерната епизода се емитувал на 8 август, а следните епизоди ќе следат неделно до 19 септември.<ref name="Are You Sure">{{Наведена мрежна страница|url=https://consequence.net/2024/07/jimin-and-jung-kook-bts-are-your-sure/|title=Jimin and Jung Kook of BTS Announce Disney+ Travel Show Are Your Sure?!|last=Harrison|first=Scoop|date=July 2, 2024|work=[[Consequence (publication)|Consequence]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240703042613/https://consequence.net/2024/07/jimin-and-jung-kook-bts-are-your-sure/|archive-date=July 3, 2024|accessdate=July 3, 2024}}</ref> Етикетата го издала вториот соло албум на Џимин, ''Мјуз'', на 19 јули, додека тој ја извршувал својата задолжителна воена служба. „Ху“ станала првата песна на Џимин што дебитирал на врвот на двете глобални топ листи ''Билборд.''<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=July 29, 2024}}</ref> [[Податотека:Jimin on Melon Music Awards 2016.jpg|мини|Jimin on Melon Music Awards 2016.jpg]] == Уметност == Вокалот на Џимин е опишан како нежен и сладок.<ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=609&aid=0000038925|last=Hwang|first=Hye-jin|date=December 31, 2018|work=Newsen|access-date=December 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208051833/https://entertain.naver.com/read?oid=609&aid=0000038925|archive-date=December 8, 2019|language=ko|script-title=ko:자작곡 '약속' 지킨 방탄소년단 지민, 춤만 잘추는줄 알았다면 오산[뮤직와치]|trans-title=|via=[[Naver]]}}</ref> Тој се смета за исклучителен танчер меѓу членовите на БТС и во К-попот воопшто,<ref name="get to know"/><ref name="elite daily">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.elitedaily.com/p/6-facts-about-jimin-from-bts-the-bands-resident-prince-charming-12189792|title=6 Facts About Jimin From BTS, The Band's Resident Prince Charming|last=Devoe|first=Noelle|date=October 8, 2018|work=[[Elite Daily]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208051103/https://www.elitedaily.com/p/6-facts-about-jimin-from-bts-the-bands-resident-prince-charming-12189792|archive-date=December 8, 2019|accessdate=October 22, 2018}}</ref> често пофален за неговите „мазни и елегантни движења“ и шарм на сцената. Во документарниот филм ''Burn the Stage'' објавен во 2018 година, Џимин се осврнал на неговиот перфекционизам .<ref name="elite daily" /> Во 2023 година, изјавил дека како поп уметник, тој „се стреми да се истакне и во танцување и во пеење и да изведува разновидни музички жанрови и теми“, додека „зазема здрав и одржлив пристап за тоа“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vogue.co.kr/2023/03/15/jimin-on-the-things-that-makes-him-jimin/|title=Jimin on the things that make him 'Jimin'|last=Kim|first=Da-hye|last2=Ryu|first2=Ga-young|date=March 15, 2023|accessdate=8 May 2024}}</ref> Тој го навел пејачот [[Рајн]] како инспирација и една од причините зошто сакал да стане пејач и изведувач.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.politicalanalysis.co.za/k-pop-news-bts-members-a-comprehensive-profile/|title=K-pop News: BTS members, a comprehensive profile|date=April 8, 2018|work=Political Analysis South Africa|archive-url=https://web.archive.org/web/20190522062724/https://www.politicalanalysis.co.za/k-pop-news-bts-members-a-comprehensive-profile/|archive-date=May 22, 2019|accessdate=October 17, 2018}}</ref> == Влијание == Во 2016 година, Џимин бил рангиран како 14-ти најпопуларен идол во годишното истражување спроведено од Галуп Кореја .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=800&pagePos=1&selectYear=2016&search=&searchKeyword=|date=November 25, 2016|work=Gallop Korea|language=ko|script-title=ko:2016년 올해를 빛낸 가수와 가요 – 최근 10년간 추이 포함, 아이돌 선호도|trans-title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115165512/http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=800&pagePos=1&selectYear=2016&search=&searchKeyword=|archive-date=November 15, 2019|accessdate=December 18, 2018}}</ref> Последователно, тој се рангирал на седмото место во 2017 година, а потоа последователно се рангирал на првото место во 2018 и 2019 година, како единствен идол на врвот на истражувањето две последователни години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2020123111220157272|last=Moon|first=Wan-sik|date=December 31, 2020|work=Star News|language=ko|script-title=ko:'K팝 프론트맨' 방탄소년단 지민, 2020년 세운 대기록 '최초'-'유일' 빛나는 업적들|trans-title='K-pop frontman' BTS Jimin sets 2020 milestones "First" - "Only", brilliant achievements|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312053713/https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2020123111220157272|archive-date=March 12, 2021|accessdate=March 12, 2021}}</ref> Во 2018 година, Џимин бил деветти најтвитуван за славна личност и осми најтвитуван за музичар на глобално ниво.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=December 6, 2018}}</ref> Тој бил прогласен за 17-ти најдобар член на машки бенд во историјата од ''[[Гардијан]].''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/music/2018/dec/13/the-30-best-boyband-members-ranked|title=The 30 best boyband members - ranked!|last=Cragg|first=Michael|date=December 13, 2018|work=[[TheGuardian.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521002050/https://www.theguardian.com/music/2018/dec/13/the-30-best-boyband-members-ranked|archive-date=May 21, 2020|accessdate=January 29, 2021}}</ref> Од јануари до мај 2018 година, Џимин ја освоил месечната награда „Топ К-поп изведувач-индивидуал“ за ''Пипр x Билборд'', соработка помеѓу апликацијата за социјални медиуми ''Пипр'' и [[Билборд (магазин)|''Билборд'' Кореја]] која ги собира гласовите од обожавателите за нивните омилени К-поп изведувачи. Наградата била донација на [[УНИЦЕФ]] во негово име.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.joins.com/article/22543456|date=April 17, 2018|work=[[JoongAng Ilbo]]|language=ko|script-title=ko:피퍼 선정 2월 '최고 K-POP 아티스트'에 엑소, 방탄소년단 '지민'|trans-title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410094913/https://news.joins.com/article/22543456|archive-date=April 10, 2019|accessdate=January 29, 2021}}</ref> Здружението за зачувување на културата му доделило на Џимин благодарна плакета во 2019 година, за изведбата [[на бухаехум]], традиционален корејски танц на обожавателите, за време на [[музичките награди Мелон во 2018 година]] и за помагање во ширењето на танцот надвор од Кореја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1005154999|title=[SBS Star] BTS JIMIN Receives an Appreciation Plaque for His Fan Dance|last=Kang|first=Eunbee|date=February 27, 2019|work=[[SBS TV (South Korean TV channel)|SBS Star News]]|language=ko|archive-url=https://archive.today/20220306024217/https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1005154999|archive-date=March 6, 2022|accessdate=March 5, 2022}}</ref> Во октомври 2021 година, тој станал првиот идол кој поминал 34 последователни месеци на врвот на репутацијата на брендот за идоли од поединечни машки групи<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002997233|last=Moon|first=Wan-sik|date=October 16, 2021|work=Star News|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민, 보이그룹 개인 브랜드평판 34개월 연속 1위..비교불가 '최고 인기 브랜드'|trans-title=BTS Jimin ranked first for 34 consecutive months on boy group's individual brand reputation. Incomparable "The most popular brand"|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306021502/https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002997233|archive-date=March 6, 2022|accessdate=March 5, 2022}}</ref> и единствениот што го предводи целокупното рангирање три последователни години. Џимин често се наведувал како пример од различни идоли во индустријата [[К-поп|на К-поп]], од кои многумина се обидувале да го имитирале неговиот стил на танц, манири и сценско присуство; Медиумите го нарекле „Идол на идолите“, „Библија на идол“ и „Библија за дебитанти“. Уметниците кои го навеле како влијание ги вклучувале Артур од [[Кралството]], Бик од МЦНД, Ким Си-хун од БДЦ, Вучул од Њукид, Хјуњин од Стреј Кидс, Вујонг од Атиз, Лим Се-јун од [[Виктон]], Хуенинг Каи и Беомгју од X Тугедр и Ни-ки и Џеј од [[Енхајпен]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ize.co.kr/news/articleView.html?idxno=51322|last=Kim|first=Seong-dae|date=March 8, 2022|work=IZE|language=ko|script-title=ko:BTS 지민, 왜 '아이돌의 아이돌'인가|trans-title=BTS Jimin, why is he an 'idol of idols'?|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308081352/https://www.ize.co.kr/news/articleView.html?idxno=51322|archive-date=March 8, 2022|accessdate=March 8, 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002927337|last=Moon|first=Wan-sik|date=January 25, 2021|work=Star News|language=ko|script-title=ko:'아이돌의 바이블' 방탄소년단 지민, 후배들 롤모델 표본 '선망의 대상'..소속사 후배들도 감동 '커버열풍'|trans-title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308085839/https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002927337|archive-date=March 8, 2022|accessdate=March 8, 2022}}</ref> Британската интернет личност [[Оли Лондон]] направил 15 естетски операции до 2020 година за да личи на Џимин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.insider.com/oli-london-white-influencer-criticized-for-identifying-as-korean-2021-6|title=A British influencer got plastic surgery to look like a BTS member. Now, they're facing backlash for saying they 'identify as Korean'|last=Haasch|first=Palmer|date=June 24, 2021|work=[[Business Insider|Insider]]|archive-url=https://archive.today/20210910214422/https://www.insider.com/oli-london-white-influencer-criticized-for-identifying-as-korean-2021-6|archive-date=September 10, 2021|accessdate=October 27, 2021}}</ref> Џимин е исто така признат надвор од индустријата [[К-поп|на К-поп]]. Во 2019 година, наградуваниот режисер и фотограф [[Гас Ван Сант]] го именувал Џимин како уметник со кој сака да работи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vice.com/en/article/43kb7q/i-con-gus-van-sant|title=gus van sant on 30 years of work, instagram and jimin from bts|last=Petty|first=Felix|date=27 October 2019|accessdate=13 May 2024}}</ref> Во 2021 година, олимпискиот лизгач [[Јузуру Ханју]] споделил дека е обожавател [[Бангтан Момци|на БТС]] и го спомнал Џимин како извор на инспирација за неговите танцови движења на лизгалиштето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffingtonpost.jp/entry/story_jp_644dbd1de4b0d840388f2a86|title=羽生結弦さんが氷上で踊る、BTSのキレキレダンスがこれだ.貴重映像に「無敵すぎる」と世界中で大反響|date=30 April 2023|language=Japanese|accessdate=13 May 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tokyo-sports.co.jp/articles/-/132905|title=羽生結弦のBTS〝ジミン愛〟を韓国メディアが誇らしげに特集「無限の愛情注いでいる」|date=14 December 2021|language=Japanese|accessdate=13 May 2024}}</ref> Во 2023 година, [[Рајан Гослинг]] му ја подарил на Џимин гитарата што неговиот лик Кен ја користеше во филмот [[Барби (филм)|Барби]]. Гослинг му ја дал на Џимин приспособената гитара како почит за облеката на Џимин за „Пермишн ту денс“, која служела како инспирација за една од облеките што Гослинг ги носел за неговата улога како Кен.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=13 May 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nme.com/news/music/bts-jimin-reacts-ryan-gosling-wearing-his-outfit-barbie-3472861|title=BTS' Jimin reacts to Ryan Gosling wearing his 'Permission to Dance' outfit in 'Barbie'|last=Ziwei|first=Puah|date=25 July 2023|work=[[NME]]|accessdate=13 May 2024}}</ref> ''Форбс Кореја'' го вклучил Џимин на [[Форбс Корејската моќна славна личност 40]] за 2024 година, на седмото место, што го прави највисоко рангиран солист на К-поп и втор највисоко рангиран солист на листата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://jmagazine.joins.com/forbes/view/339601|last=Yeo|first=Kyung-mi|last2=Noh|first2=Yu-seon|date=April 23, 2023|language=ko|script-title=ko:2024 파워 셀러브리티 40 {{!}} K-컬처 알리는 대한민국 대표 셀럽|trans-title=2024 Power Celebrity 40 {{!}} Representative Korean celebrities who promote K-Culture|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429041624/http://jmagazine.joins.com/forbes/view/339601|archive-date=April 29, 2024|accessdate=May 7, 2024}}</ref> == Филантропија == Џимин е поддржувач на образованието и уметноста. Од 2016 до 2018 година, тој покривал униформни трошоци на учениците во неговата алма матер, основното училиште Бусан Ходонг. По објавувањето на затворањето на училиштето, донирал летна и зимска средношколска униформа на завршните матуранти и подари албуми со автограм на целото студентско тело.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=057&aid=0001226314|last=Kim|first=Sol-ji|date=February 20, 2018|work=[[Maeil Broadcasting Network]]|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민, 모교 폐교 소식에 사인CD+교복 선물...훈훈 선행|trans-title=BTS Jimin gives signed CD+school uniform gift after news of the closure of his alma mater...a warm good deed|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210062811/https://entertain.naver.com/read?oid=057&aid=0001226314|archive-date=December 10, 2019|accessdate=January 29, 2021}}</ref> На почетокот на 2019 година, Џимин донираше ₩ 85.810,58 на одделот за образование во Бусан за да им помогне на студентите од семејства со ниски приходи. Од вкупниот број, ₩ 25.743,17 отишле во неговата алма матер, средното уметничко училиште во Бусан.<ref>{{Наведени вести|url=https://entertain.naver.com/read?oid=241&aid=0002899735|last=Hwang|first=Ji-young|date=April 5, 2019|work=[[Ilgan Sports|Daily Sports]]|access-date=January 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406211546/https://entertain.naver.com/read?oid=241&aid=0002899735|archive-date=April 6, 2019|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민, 부산교육청에 1억원 기부 뒤늦게 알려져|trans-title=BTS member Jimin donated 100 million won to the Busan Education Office|via=Naver}}</ref> Во јули 2020 година, тој донирал ₩ 84,726,68 на Фондацијата за идното образование Џеонам за да го финансира создавањето на фонд за стипендии за талентирани студенти од провинцијата Јужна Џеола кои биле слаби финансиски.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eduinnews.co.kr/news/articleView.html?idxno=33016|last=Han|first=Chi-won|date=August 24, 2020|work=Eduin News|language=ko|script-title=ko:BTS 지민, 전남미래교육재단에 장학기금 1억원 기부|trans-title=BTS Jimin donates KRW 100 million to The Jeonnam Future Education Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830122544/http://www.eduinnews.co.kr/news/articleView.html?idxno=33016|archive-date=August 30, 2020|accessdate=August 29, 2020}}</ref> Во јули 2021 година, Џимин донирал ₩ 87.416,41 на [[Ротари клуб]] за да им помогне на пациентите со детска парализа. Како и со претходните донации, добродетелството беше направено приватно, но станало јавно во септември, кога Ротари клубот Го-сеонг покажал транспарент со кој му се заблагодарува за донацијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=609&aid=0000490680|last=Hwang|first=Hye-jin|date=September 21, 2021|work=Newsen|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민, 소아마비 환자들 위해 남몰래 1억 기부(공식)|trans-title=BTS Jimin secretly donates 100 million won to polio patients (official)|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018014720/https://entertain.naver.com/read?oid=609&aid=0000490680|archive-date=October 18, 2021|accessdate=September 21, 2021}}</ref> Тој бил најавен како член на Грин Нобл клуб, група на главни донатори на Детската фондација Зелен чадор кои придонесоа 100 милиони ₩ или повеќе, на 12 октомври.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0004490612|last=Yeon|first=Hwi-seon|date=October 13, 2021|work={{ill|Osen (newspaper)|ko|OSEN|lt=OSEN}}|language=ko|script-title=ko:BTS 지민·청하·김소연♥이상우, 1억원 고액기부자 그린노블클럽 가입 [공식]|trans-title=BTS Jimin, Chung Ha, Kim So Yeon ♥ Lee Sang Woo, 100 million won donors joined the Green Noble Club. [Official]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018015009/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0004490612|archive-date=October 18, 2021|accessdate=October 12, 2021}}</ref> Во септември 2022 година, Џимин направил донација на Канцеларијата за образование на провинцијата Гангвон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://m.entertain.naver.com/now/article/108/0003091150|last=Moon|first=Wan-sik|date=September 28, 2022|work=Star News|language=ko|script-title=ko:'천사의 심장' 방탄소년단 지민, 강원교육청에 기부금..'감동'|trans-title='Heart of an angel' BTS Jimin donates to the Gangwon Office of Education...'Touched'|archive-url=https://web.archive.org/web/20240512174003/https://m.entertain.naver.com/now/article/108/0003091150|archive-date=May 12, 2024|accessdate=May 12, 2024}}</ref> Во февруари 2023 година, тој донирал ₩ 87.416,41 преку корејскиот комитет на УНИЦЕФ за итна помош за децата погодени од [[земјотресот Турција-Сирија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20230215008700315|title=More Korean celebrities donate to help quake-hit Turkey, Syria|last=Shim|first=S|date=February 15, 2023|work=[[Yonhap News Agency]]|access-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215165916/https://en.yna.co.kr/view/AEN20230215008700315|archive-date=February 15, 2023}}</ref> Во март, донирал ₩ 87.416,41 на Канцеларијата за образование на провинцијата Северен Чунгчеонг за финансирање образовни програми за книги и читање за студенти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.news1.kr/articles/5151540|last=Kim|first=Min-ji|date=August 25, 2023|work=News1|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 지민, 충북도교육청 1억·부산 남구 500만원 기부|trans-title=BTS Jimin donates 100 million won to Chungbuk Provincial Office of Education and 5 million won to Nam District, Busan|archive-url=https://web.archive.org/web/20240512175736/https://www.news1.kr/articles/5151540|archive-date=May 12, 2024|accessdate=May 12, 2024}}</ref> Во август, Џимин учествуваше во „Систем за донирање љубов на родниот град“, програма која им овозможува на нерезидентите да донираат за поддршка на социјалната помош во областа Нам, Бусан. Тој донирал максимално дозволена сума за донација од ₩ и продолжи со повторно донирање на подароците за враќање на донаторите на неговата кампања на луѓето на кои им е потребна во регионот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/article/001/0014151845|last=Son|first=Hyeong-ju|date=August 25, 2023|work=[[Yeonhap News]]|language=ko|script-title=ko:BTS 지민, 아버지 카페 있는 부산 남구에 고향사랑기부|trans-title=BTS Jimin donates hometown love to Nam District, Busan, where his father's cafe is located|archive-url=https://web.archive.org/web/20240512180445/https://n.news.naver.com/article/001/0014151845|archive-date=May 12, 2024|accessdate=May 12, 2024}}</ref> Во февруари 2024 година, Џимин бил примен во Куќата на славните на донаторите на системот за донирање љубов на родниот град Нам-гу за неговиот придонес во програмите за благосостојба во областа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dispatch.co.kr/2282582|last=Lee|first=Myung-joo|date=February 23, 2024|work=Dispatch|language=ko|script-title=ko:지민, 부산 남구 500만원 후원...고향사랑 기부자 명단 등재|trans-title=Jimin donates 5 million won in Nam District, Busan... List of hometown love donors|archive-url=https://web.archive.org/web/20240227015325/https://www.dispatch.co.kr/2282582|archive-date=February 27, 2024|accessdate=May 12, 2024}}</ref> Во мај, направил донација од ₩ (87.416,41 на Канцеларијата за образование на провинцијата Јужен Гјеонгсанг за да создаде стипендија за непривилегирани студенти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.xportsnews.com/article/1864645|last=Lee|first=Jeong-beom|date=May 31, 2024|work=Xports News|language=ko|script-title=ko:방탄소년단(BTS) 지민, 경남지역 학생 위해 장학금 1억 원 기부|trans-title=BTS Jimin donates 100 million won in scholarships to students in the Gyeongnam region|archive-url=https://web.archive.org/web/20240531000550/https://www.xportsnews.com/article/1864645|archive-date=May 31, 2024|accessdate=May 31, 2024}}</ref> Во септември, Џимин донираше ₩ (87.416,41 за финансирање стипендии, заедно со трошоците за живот и медицински трошоци за корејските војници. Донацијата служи за поддршка на семејствата на војниците кои се бореле, претрпеле загуба или починале. По неговата донација, Џимин бил назначен во почесното друштво на огранокот [[Чунгам]] на [[Заедницата Чест на Кореја]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/article/079/0003961953|title=BTS Jimin donates 100 million won to the army's great-country contribution|last=Ko|first=Hyung-seok|date=22 November 2024|language=korean|accessdate=22 November 2024}}</ref> Во декември, тој донирал ₩ (26.224,92 за [[Пусан|Бусан]] Живеалиште предизвик, проект кој има за цел да ги подобри условите за живот на старите лица во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n.news.naver.com/article/421/0007939047|title=BTS Jimin donates 30 million won to renovate the housing of the vulnerable elderly in Busan|last=Son|first=Yeon-woo|date=2 December 2024|language=korean|accessdate=2 December 2024}}</ref> == Личен живот == Џимин порано живеел во [[Ханам-донг]], Сеул, Јужна Кореја, со своите колеги од бендот.<ref>{{Наведени вести|url=https://news.joins.com/article/22766833|last=Han|first=Jin|date=July 3, 2018|work=[[Korea JoongAng Daily]]|access-date=August 17, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421121021/https://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=101&oid=025&aid=0002833392|archive-date=April 21, 2019|language=ko|script-title=ko:[라이프트렌드] 유명인이 반한 한남동, 최고급 주거지로 뜬 이유|trans-title=[Life trend] The reason why Hannam-dong, which celebrities fall in love with, has emerged as a luxury residence|via=Naver}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2022/06/bts-hiatus-solo-projects.html|title=BTS Announce Hiatus, Promise Best Moment Is Yet to Come|last=Curto|first=Justin|date=June 14, 2022|work=[[Vulture (website)|Vulture]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614153824/https://www.vulture.com/2022/06/bts-hiatus-solo-projects.html|archive-date=June 14, 2022|accessdate=May 12, 2024}}</ref> Во 2021 година, купил имот во областа во вредност од 5,16 милиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skyedaily.com/news/news_view.html?ID=132767|last=Moon|first=Yong-gyun|date=June 2, 2021|work=Sky Edaily|language=ko|script-title=ko:방탄소년단 RM·지민 나인원한남 소유주됐다|trans-title=BTS RM·Jimin become Nine One Hannam owners|archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162714/https://www.skyedaily.com/news/news_view.html?ID=132767|archive-date=July 7, 2023|accessdate=July 7, 2023}}</ref> === Здравје === Во 2017 година, за време на турнејата Вингс на БТС, Џимин не можеше да учествува на шоуто во [[Макао]] поради грчеви во вратот и рамената.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/bts-when-an-emotional-jimin-apologised-to-fans-for-not-being-able-to-perform-at-concert-watch-101632066955103.html|title=BTS: When an emotional Jimin apologised to fans for not being able to perform at concert, watch|date=September 20, 2021|work=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://archive.today/20220306051611/https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/bts-when-an-emotional-jimin-apologised-to-fans-for-not-being-able-to-perform-at-concert-watch-101632066955103.html|archive-date=March 6, 2022|accessdate=October 22, 2021}}</ref> Следната година, додека беше во [[Лондон]] за светската турнеја Лав Јорселф, тој се повлече од закажаниот настап на бендот на ''Шоуто на Грејам Нортон'' поради „тешка мускулна болка во вратот и грбот“, се вели во соопштението објавено од Биг Хит Ентертејнмент.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1004969301|title=[SBS Star] JIMIN Pulls Out of 'The Graham Norton Show' Appearance Due to Health Issues|last=Lee|first=Narin|date=October 12, 2018|work=[[SBS TV (South Korean TV channel)|SBS Star News]]|archive-url=https://archive.today/20220306044232/https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1004969301|archive-date=March 6, 2022|accessdate=March 6, 2022}}</ref> Во 2022 година, Џимин бил хоспитализиран откако имал болки во стомакот и благо воспалено грло. Тој бил опериран на [[апендицит]] на 31 јануари и добил позитивна дијагноза [[КОВИД-19]].<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=December 6, 2023}}</ref> === Воена служба === На 22 ноември 2023 година, Биг Хит објавил дека Џимин, заедно со колегите од бендот RM, [[V]] и Џонгук, го започнале процесот на запишување за да ја изврши својата [[задолжителна воена служба]]. Тој се пријавил како активен војник на 12 декември во Центарот за обука на регрути од 5-та дивизија на армијата во [[Јеончеон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/05/398_364952.html|title=Jimin, Jungkook join Army; all BTS members now on hiatus|last=Shim|first=Sun-ah|date=12 December 2023|accessdate=20 May 2024}}</ref> Ја завршил својата петнеделна основна обука во јануари 2024 година, ставајќи се на прво место како извонреден приправник и ја добил наградата за најдобар приправник од командантот на дивизијата, положувајќи заклетва како претставник на сите приправници во неговата единица.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2024011813505338353&shlink=tw|date=18 January 2024|language=Korean|script-title=ko:방탄소년단 지민, 최우수 훈련병 등극..사단장 표창 받았다[종합]|accessdate=8 May 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sports.chosun.com/entertainment/2024-01-18/202401180100115340016219|title=BTS 지민, 1등 최우수 훈련병 됐다..사단장 표창 받고 포상[종합]|date=18 January 2024|language=Korean|accessdate=8 May 2024}}</ref> Потоа бил назначен во артилериска единица во [[5-та пешадиска дивизија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.nate.com/view/20240119n05289?mid=e1100|date=19 January 2024|language=Korean|script-title=ko:방탄소년단 지민, 신병교육대 '최우수 훈련병' 표창에 대표 선서까지|accessdate=20 May 2024}}</ref> Во јуни, Џимин добил рано унапредување и бил избран за воин од специјална класа за неговите одлични воени перформанси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2024100713272969501&type=3|title=BTS Jimin became a 'special warrior'!|last=Yoon|first=Sang-geun|date=7 October 2024|language=korean|accessdate=22 November 2024}}</ref> == Дискографија == * [[Лице]] (2023) * [[Муза]] (2024) == Филмографија == === Телевизија === {| class="wikitable plainrowheaders" |+Џимин телевизиска работа ! scope="col" | година ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Улога ! scope="col" | Забелешка(и) ! scope="col" | {{Крат|Ref.|Reference(s)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | 2016 година | rowspan="row" | ''Прикажи!'' ''Музичко јадро'' | rowspan="3" | Домаќин | со Џангкук | style="text-align:center;" | <ref name="Music Core"/> |- | rowspan="2" | ''М Одбројување'' | со Џин | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" | 2017 година | со RM и J-Hope | style="text-align:center;" | <ref name="M Countdown"/> |- ! scope="row" | 2024 година | ''Дали си сигурен?!'' | Самиот | Дизни+ ексклузивна серија од 8 епизоди за патување со Јунгкук | style="text-align:center;" | <ref name="Are You Sure"/> |} === Светски рекорди === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Името на публикацијата, годината на доделување на рекордот, името на рекордот и името на рекордерот ! scope="col" | Објавување ! scope="col" | година ! scope="col" | Светски рекорд ! scope="col" | Рекордер ! class="unsortable" scope="col" | {{Крат|Ref.|Reference(s)}} |- ! rowspan="3" scope="row" | ''[[Гинисови рекорди]]'' | rowspan="3" | 2023 година | Најбрзиот соло К-поп изведувач кој достигна 1 милијарда преноси на Спотифај (машки) | Џимин | style="text-align:center;" | <ref name="GWR">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/5/jimin-from-bts-reaches-one-billion-streams-on-spotify-in-record-time-750696|title=Fastest solo K-pop artist to reach 1 billion streams on Spotify (male)|last=Punt|first=Dominic|date=May 26, 2023|work=[[Guinness World Records]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230526154113/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/5/jimin-from-bts-reaches-one-billion-streams-on-spotify-in-record-time-750696|archive-date=May 26, 2023|accessdate=May 26, 2023}}</ref> |- | Најмногу стримувана песна на SoundCloud | rowspan="2" | „Ветување“ | rowspan="2" style="text-align:center;" | <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/8/bts-members-jimin-and-jungkook-set-even%20more-records-with-solo-careers-756345|title=BTS members Jimin and Jungkook set even more records with solo careers|last=Punt|first=Dominic|date=August 2, 2023|work=[[Guinness World Records]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802121837/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/8/bts-members-jimin-and-jungkook-set-even%20more-records-with-solo-careers-756345|archive-date=August 2, 2023|accessdate=August 2, 2023}}</ref> |- | Најмногу стримувана песна на SoundCloud во 24 часа |} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Родени во 1995 година]] [[Категорија:Статии со извори на кинески (zh)]] [[Категорија:Статии со текст на корејски]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Јужнокорејски пејачи]] 3ppezj6o4k0q9nf0scajsopoewokg0r 0 1371961 5591779 5546328 2026-07-14T06:12:37Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591779 wikitext text/x-wiki [[File:Thrift store goodies.jpg|thumb|Полици во продавница за половна стока во [[Индијанаполис]], Индијана]] [[File:-2019-11-15 The ΄each΄ charity shop, Station road, Sheringham.JPG|thumb|right|Добротворна продавница во Шерингам, Велика Британија]] '''Добротворна продавница''' — [[Трговија на мало|малопродажен објект]] управуван од добротворна организација за собирање пари. Добротворните продавници се еден вид социјално претпријатие. Тие продаваат главно употребувани стоки како што се [[облека]], [[Книга|книги]], [[музички албум]]и, [[Обувка|обувки]], [[Играчка|играчки]] и [[мебел]] донирани од јавноста, а често вработуваат волонтери. Бидејќи предметите за продажба се добиени бесплатно, а деловните трошоци се ниски, предметите можат да се продаваат по конкурентни цени. Откако ќе се платат трошоците, целиот преостанат приход од продажбата се користи во согласност со наведената добротворна цел на организацијата. Трошоците вклучуваат купување и/или амортизација на арматура (полици за облека, полици за книги, шанкови итн.), оперативни трошоци (одржување, такси за општински услуги, електрична енергија, греење, телефон, ограничено рекламирање) и закуп на зградата или хипотека. ==Терминологија== Добротворните продавници може да се нарекуваат и продавници за половна стока, вклучувајќи ги и продавниците со профит како што се ''Savers'' во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] и [[Канада]], продавници за грижа, продавници за препродажба (термин кој во Соединетите Американски Држави ги опфаќа и продавниците за консигнација), продавници за можности и продавници за половна стока (втора рака) во Русија. ==Историја== Една од најраните познати продавници за добротворни цели во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] била основана од страна на Здружението за слепи лица во [[Вулверхемптон]] (денес наречено Центар за слепи лица „''Бикон''“) во [[1899]] година за продажба на стоки направени од слепи лица со цел собирање пари за Здружението.<ref>{{Cite web|url=http://www.ourherald.com/news/2013-10-03/Opinion/Thrift_Store_or_Treasure_TroveYou_Decide.html|title=Thrift Store or Treasure Trove–You Decide|access-date=23 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821004315/http://www.ourherald.com/news/2013-10-03/Opinion/Thrift_Store_or_Treasure_TroveYou_Decide.html|archive-date=21 August 2017|url-status=dead}}</ref> За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], се случиле разни активности за собирање средства, како што е добротворниот базар во ''Шеферд Маркет'', [[Лондон]], кој заработил 50.000 фунти за [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст]].<ref>{{Cite book|url=https://vad.redcross.org.uk/~/media/BritishRedCross/Documents/Who%20we%20are/History%20and%20archives/Fundraising%20during%20the%20First%20World%20War.pdf|title=Fundraising During The First World War|publisher=British Red Cross|pages=3|access-date=31 March 2020|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809104538/https://vad.redcross.org.uk/~/media/BritishRedCross/Documents/Who%20we%20are/History%20and%20archives/Fundraising%20during%20the%20First%20World%20War.pdf|url-status=dead}}</ref> Сепак, за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], добротворната продавница станала широко распространета. Единбургската универзитетска населба ја отворила својата „''Продавница за сите''“ во [[Единбург]] во 1937 година,<ref>{{Cite book|last=McCrone|first=David|url=https://books.google.com/books?id=5lwCDgAAQBAJ&q=edinburgh+university+settlement+thrift+shop+1937&pg=PT652|title=The New Sociology of Scotland|publisher=SAGE|year=2017|isbn=9781473987814|access-date=31 March 2020}}</ref> Црвениот крст ја отворил својата прва добротворна продавница на улицата ''Олд Бонд'' број 17, Лондон во [[1941]] година. За време на војната, биле отворени над двесте „''постојани''“ продавници за подароци на Црвениот крст и околу 150 привремени продавници на Црвениот крст. Услов за лиценцата за продавница издадена од Одборот за трговија бил сите стоки што се нудат за продажба да бидат подароци. Купувањето за препродажба било забрането. Целиот приход од продажбата морал да биде предаден на [[Црвениот крст]] на [[Војвода од Глостер|војводата од Глостер]] или на Фондот „''Св. Јован''“. Повеќето простории биле изнајмени без кирија, а во некои случаи сопствениците ги покривале и трошоците за греење и осветлување. Првата добротворна продавница на „''Оксфам''“ во Обединетото Кралство ја основал Сесил Џексон-Кол на Брод Стрит, Оксфорд, и започнала со работа во декември 1947 година.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/business/2015/aug/14/oxfam-tough-test-new-era-lidl-aldi-primark|title=Oxfam faces tough new test in the era of Lidl, Aldi and Primark|last=Ruddick|first=Graham|date=14 August 2015|website=The Guardian|access-date=31 March 2020}}</ref> ==Популарност== [[File:Ratamotie 22 Oulu 20150404.JPG|thumb|right|Добротворна продавница во Финска.]] На почетокот на 2010-тите, купувањето во добротворни продавници станало доволно популарно за да добие име во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави:]] ''купување половно''. Екологистите претпочитаат купување половна стока бидејќи тоа користи помалку природни ресурси и обично прави помала штета на [[животната средина]] отколку купувањето нова стока, делумно затоа што стоката обично се собира локално. Покрај тоа, повторната употреба на половни предмети ја намалува количината на [[отпад]] што оди на депониите. Луѓето кои се спротивставуваат на продавниците за експлоатација често купуваат половна облека како алтернатива на поддршката на компаниите за облека со сомнителни етички практики. Луѓето кои сакаат автентична облека обично купуваат во добротворни продавници бидејќи поголемиот дел од облеката што се донира е стара и/или не е во нормална мода (често од неодамна починато лице кое долго време не ја обновило својата облека). Многу [[YouTube]] канали прават видеа за купување половно во кои се прикажуваат современи и необични наоди. Половните предмети се сметаат за доста безбедни. Директоратот за јавно здравје на [[Јужна Австралија]] изјавил дека здравствениот ризик од купување половна облека е многу низок. Објаснува дека миењето на купените предмети во топла вода е само еден од неколкуте начини за елиминирање на ризикот од заразување со заразни болести.<ref name="sa_health">{{cite web|title=Second-hand goods: A guide for consumers|url=http://www.health.sa.gov.au/pehs/PDF-files/ph-fs-consumers-secondhand.pdf|website=Public and Environmental Health Service website|publisher=Department of Health, Government of South Australia|access-date=16 July 2010|date=October 2008|quote=As the risk to health associated with second-hand goods is very low, thorough and hygienic cleaning is all that is required to eliminate the risk of contracting infectious diseases. ... Washing second-hand clothing and bedding in hot water (hotter than 60&nbsp;°C) and detergent kills these disease-causing organisms. Items that cannot be washed ...|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101142446/http://www.health.sa.gov.au/pehs/PDF-files/ph-fs-consumers-secondhand.pdf|archive-date=1 January 2011}}</ref> Добротворните продавници, исто така, имаат тенденција да бидат релативно ефтини, што довело до зголемување на нивната популарност за време на кризата со трошоците за живот во Обединетото Кралство.<ref>{{cite web |title=Rise in sales of second-hand party outfits.|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-63963489 |website=BBC News |publisher=BBC |access-date=29 January 2023}}</ref> Друга причина за популарноста на добротворните продавници е можноста повремено да се најдат ретки или колекционерски предмети во овие продавници. ==Продажба на нови стоки== Некои добротворни продавници, како што е ''PDSA'' ([[Народна амбуланта за болни животни]]), исто така продаваат низа нови производи кои можат да бидат брендирани во име на добротворната организација или да имаат некаква врска со каузата што ја поддржува добротворната организација. Продавниците на ''Oxfam'', на пример, продаваат храна и ракотворби од фер трговија. Добротворните продавници може да добијат вишок или застарена стока од локални профитни бизниси (на пр., [[електроника]]); профитните бизниси имаат корист со тоа што земаат даночен отпис и ги расчистуваат несаканите производи од нивната продавница наместо да ги фрлаат производите, што е скапо. Некои добротворни продавници кои обезбедуваат облека за бездомници кои имаат ваучери издадени од владата имаат неколку нови производи (долна облека и чорапи), бидејќи овие производи се помалку погодни за препродажба кога се користат. ==Продажба на нови стоки== ===Австралија=== [[File:Animalproctionsocietyopshop21 b.jpg|thumb|Добротворна продавница во Викторија, Австралија]] Во [[Австралија]], главните национални синџири на продавници за можности вклучуваат продавница за половна стока „[[Сент Винсент де Пол (продавница)|Сент Винсент де Пол]]“ (која работи како „''Винис''“) која управува со 650 продавници низ цела Австралија,<ref>[https://www.vinnies.org.au/about-us/contact-us Contact us | St Vincent de Paul Society – Vinnies]</ref><ref>[https://www.vinnies.org.au/shops St Vincent de Paul | Vinnies | Shops]</ref> продавниците „''Англикаре''“, кои моментално работат на 19 локации низ [[Сиднеј]] и [[Илавара]], како и на различни локации низ Австралија, Армијата на спасот (која работи како „''Салвос''“), Црвениот крст, „МС Рисрч Австралија“ и Братството на Свети Лоренс. Многу локални добротворни организации, и религиозни и секуларни, управуваат со продавници за можности. Меѓу нив се мисиите и засолништата за животни. === Канада=== Централниот комитет на [[менонити]]те управува со 85 продавници за половна стока во Канада и САД. Почнувајќи од 1972 година, првата продавница за половна стока на MCC се отворила во Алтона, Манитоба.<ref>{{cite web|title=Mennonite Central Committee thrift shops in Manitoba celebrate 50th anniversary|publisher=CBC News|url=https://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/50-years-mcc-thrift-1.6388714}}</ref> === Данска=== Повеќето од добротворните продавници во [[Данска]] се управувани или од Данскиот [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвен крст]] или од [[Христијанство во Данска|христијански организации]]. Данскиот Црвен крст има 250 продавници во земјата и 10.000 волонтери кои работат во продавниците.<ref name=":0">{{Cite web|title=Genbrugsbutikker|url=https://www.rodekors.dk/genbrug/genbrugsbutikker|access-date=2022-02-21|website=Røde Kors|language=da}}</ref> [[DanChurchAid]] од 1972 година управува со добротворни продавници, а моментално управува со 114 продавници.<ref name=":1">{{Cite web|title=Bliv frivillig på Nørrebro i Gemmeren, en genbrugsbutik for ugne|url=https://www.noedhjaelp.dk/genbrug|access-date=2022-02-21|website=noedhjaelp.dk – Folkekirkens Nødhjælp|language=da-DK}}</ref> Синиот крст, основан како христијанска организација,<ref>{{Cite web|title=Værdier og grundlag i Blå Kors Danmark {{!}} Blå Kors|url=https://www.blaakors.dk/vaerdier-og-grundlag|access-date=2022-02-21|website=Værdier og grundlag i Blå Kors Danmark {{!}} Blå Kors|language=da}}</ref> управува со 55 добротворни продавници во земјата и се фокусира главно на помагање на алкохоличари, зависници и други социјално маргинализирани групи.<ref name=":2">{{Cite web|title=Blå Kors Genbrug {{!}} Blå Kors|url=https://www.blaakors.dk/genbrug|access-date=2022-02-21|website=Blå Kors Genbrug {{!}} Blå Kors|language=da}}</ref> Студија од 2019 година покажува дека [[Данци]]те во просек потрошиле 5.475 крони на половни предмети во последните 12 месеци и дека 77% од Данците или купувале или продавале половни предмети, иако студијата не била ексклузивна за добротворните продавници.<ref>{{Cite web|title=DBA Genbrugsindeks 2019: Danskerne genbruger som aldrig før.|url=https://guide.dba.dk/publikationer/genbrugsindekset/2019/|access-date=2022-02-21|website=guide.dba.dk}}</ref> {| class="wikitable" |+Добротворни продавници во Данска, од февруари 2022 година !Црвен крст !Плав крст !Folkekirkens nødhjælp (DanChurchAid) !Kirkens Korshær (Армија на црквата) !Kræftens Bekæmpelse (Борба против ракот) |- |c. 250<ref name=":0" /> |55<ref name=":2" /> |114<ref name=":1" /> |240<ref>{{Cite web|title=Om Kirkens Korshær {{!}} Kirkens Korshær|url=https://kirkenskorshaer.dk/om-kirkens-korshaer|access-date=2022-02-21|website=kirkenskorshaer.dk|language=da}}</ref> |15<ref>{{Cite web|title=Kræftens Bekæmpelse Genbrug|url=https://www.cancer.dk/stoet-os/giv-et-bidrag/kraeftens-bekaempelse-genbrug/om-kraeftens-bekaempelse-genbrug/|access-date=2022-02-21|website=Kræftens Bekæmpelse|language=da}}</ref> |} ===Нов Зеланд=== Ширум [[Нов Зеланд]] постојат голем број на добротворни организации. Некои се секуларни, а некои припаѓаат на религиозни организации. Добротворните организации вклучуваат „Сент Винсент де Полс“ (Винис), над 60 продавници;<ref>{{cite web | url=https://www.svdp.org.nz/our-shops/ | title=St Vincent de Paul Shops &#124; Society of St Vincent de Paul }}</ref> „Армијата на спасот“ (Салис), над 112 продавници;<ref>{{cite web | url=https://www.salvationarmy.org.nz/help-us/family-stores | title=Family Stores | date=20 June 2008 }}</ref> „Црвениот крст“, 53 продавници;<ref>{{cite web | url=https://www.redcross.org.nz/shop-with-us/red-cross-shops/#south-island | title=Red Cross Shops &#124; New Zealand Red Cross }}</ref> „Општина за животните“, 2 продавници;<ref>{{cite web | url=http://www.theblacksheep.org.nz/opportunity-for-animals.html | title=Opportunity for Animals }}</ref> „SPCA“, 24 продавници;<ref>{{cite web | url=https://www.spca.nz/services | title=Services & Op Shops • SPCA New Zealand | accessdate=2025-06-02 | archive-date=2023-09-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230923172605/https://www.spca.nz/services | url-status=dead }}</ref> „Помош за сираци“, 7 продавници<ref>{{cite web | url=https://www.orphansaidonline.com/pages/stockists | title=Stockists }}</ref>; и „Продавници за грижа“, над 125 продавници.<ref>{{cite web | url=https://www.hospice.org.nz/hospice-shops/ | title=Hospice Shops – Hospice New Zealand }}</ref> Терминот „оп-шоп“ често се користи за да се означи секоја продавница за половна стока, без оглед на нејзиниот добротворен статус. ===Обединето Кралство=== [[Image:Charity-shop-Epping-029.JPG|thumb|right|Излог во продавница за добротворни цели во Велика Британија.]] [[Оксфам]] има најголем број продавници за добротворни цели во [[Велика Британија]] со над 600 продавници. Многу продавници на Оксфам продаваат и книги, а организацијата сега управува со над 70 специјализирани книжарници на Оксфам, што ги прави најголемиот продавач на книги од втора рака во Обединетото Кралство. Други филијали на Оксфам исто така имаат продавници, како што се Џерси, Германија, Ирска (45 продавници во Северна Ирска/Роиланд), [[Холандија]] и [[Хонгконг]]. Други добротворни организации со силно присуство на главните улици во Велика Британија се ''The Children's Society, YMCA, British Heart Foundation, Barnardos, Cancer Research UK, Shelter, Roy Castle Lung Cancer Foundation, Age UK'' (порано ''Age Concern'' и ''Help the Aged''), ''Marie Curie Cancer Care, Norwood, Save the Children, Scope, PDSA, Naomi House Children's Hospice и Sue Ryder Care''. Многу локални хосписи исто така управуваат со продавници за добротворни цели за собирање средства. Во Велика Британија и [[Република Ирска]] има над 9.000 продавници за добротворни цели. Нивните локации може да се најдат на мрежната страницата на [[Здружение за малопродажба на добротворни цели|Здружението за малопродажба на добротворни цели]] (CRA),<ref>{{cite web | url=https://www.charityretail.org.uk/find-a-charity-shop/ | title=Find local Charity Shops by postcode or town. Charity Retail Association }}</ref> заедно со информации за малопродажба на добротворни цели, што продавниците можат, а што не можат да прифатат итн. CRA е членка на добротворни организации кои управуваат со продавници. Британските продавници за добротворни цели главно се вработени од неплатени волонтери, со платен менаџер на продавница. Стоката за продажба е претежно од донации - 87% според официјалната проценка.<ref>[https://www.charityretail.org.uk/find-a-charity-shop/ Charity Retail Association FAQ] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101206043520/http://www.charityretail.org.uk/faqs_shop.html |date=6 December 2010 }}</ref> Донациите треба да се однесат директно во продавница за добротворни цели во текот на работното време, бидејќи стоката оставена на улица може да биде украдена или оштетена од минувачи или лоши временски услови. Во скапите области, донациите вклучуваат дел од квалитетна дизајнерска облека, а продавниците за добротворни цели во овие области се бараат за мода со намалени цени. „Стандардните“ продавници за добротворни цели продаваат мешавина од облека, книги, играчки, видеа, ДВД-а, музика (како ЦД-а, касети и винил) и брик-а-брак (како прибор за јадење и украси). Некои продавници се специјализирани за одредени области, како што се винтиџ облека, мебел, електрични предмети или плочи. Двете најголеми продавници за добротворни цели во Велика Британија се управувани од „''Емаус''“. Продавницата „Емаус Престон“, отворена во [[2016]] година, е на едно ниво и се простира на 47.000 квадратни метри, а „Емаус“ во [[Рокдејл]] управува со трикатна стоковна куќа од јануари 2019 година, што ѝ дава чувство на стоковна куќа на добротворната продавница. Овие продавници се управувани од „''Емаус Компанионс''“, а парите што ги генерираат директно им користат на луѓето што работат во нив. Двете продавници продаваат претежно мебел и бела техника, но вклучуваат и помали концесии на облека, бањи, книги и музика. Речиси сите добротворни продавници го продаваат својот непродаден текстил (т.е. немодерен, извалкан или оштетен материјал) на текстилни преработувачи. Секоја добротворна продавница заштедува просечно 40 тони текстил секоја година, со продажба во продавницата или со предавање на овие трговци со текстил за рециклирање или повторна употреба. Ова изнесува околу 363.000 тони во сите добротворни продавници во Велика Британија; врз основа на вредноста на данокот за депонија од 2010 година од 48 фунти по тон, вредноста на текстилот што повторно се користи или е даден за рециклирање од добротворните продавници во однос на заштедите од данокот за депонија е 17.424.000 фунти годишно.<ref>[http://www.charityretail.org.uk/reuse.html Charity Retail Association Reuse FAQ] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101206034042/http://www.charityretail.org.uk/reuse.html |date=6 December 2010 }}</ref>''Gift Aid'' е даночен стимул во Велика Британија за индивидуални донатори каде, под услов добротворната организација да поседува потпишана декларација, данокот на доход платен за донации може да го врати добротворната организација. Иако првично била наменета само за парични донации, моделот денес (од 2006 година) дозволува враќање на данокот на доход заработен од добротворните продавници што дејствуваат како агенти на донаторот.<ref name=hmrc>[http://www.hmrc.gov.uk/charities/giftaid-charities/other.htm#gifts_of_goods HMRC Gift Aid] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070606210711/http://www.hmrc.gov.uk/charities/giftaid-charities/other.htm#gifts_of_goods |date=6 June 2007 }}</ref> Добротворните продавници во Велика Британија добиваат задолжително олеснување од 80% на деловните даноци во нивните простории, кое е финансирано од централната влада (а не од локалните даночни обврзници) и е еден пример за нивната поддршка за добротворниот сектор и улогата на добротворните продавници во собирањето средства за добротворните организации.<ref>[http://www.charityretail.org.uk/howcharityshopswork.html Charity Retail Association FAQ] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101206043521/http://www.charityretail.org.uk/howcharityshopswork.html |date=6 December 2010 }}</ref> Добротворните организации можат да аплицираат за дискреционо олеснување за преостанатите 20%, што е повремен извор на критики од трговците на мало кои мора да платат во целост.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/cornwall/4612843.stm|title=BBC NEWS&nbsp;— UK&nbsp;— England – Cornwall – Call to cut charity shops in town|website=news.bbc.co.uk|date=6 June 2005 |access-date=9 May 2017}}</ref> ==== Најголеми добротворни трговци на мало==== Анкетата за добротворни продавници од 2017 година ги открила десетте најголеми добротворни трговци на мало во Велика Британија врз основа на годишниот приход и бројот на продавници.<ref>{{Cite web|title=UK's largest charity shop retailers revealed in survey|url=https://www.civilsociety.co.uk/news/uks-largest-charity-retailers-revealed-in-league-table.html|access-date=2020-06-22|website=civilsociety.co.uk}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ !Добротворна продавница !Годишен приход (£) !Број на продавници |- |[[British Heart Foundation]] |£176.4m |724 |- |[[Oxfam GB]] |£92.5m |640 |- |[[Cancer Research UK]] |£84.5m |594 |- |[[Barnardo's]] |£70.3m |710 |- |[[Sue Ryder (добротворна продавница)|Sue Ryder]] |£55.0m |451 |- |[[The Salvation Army]] |£48.0m |230 |- |[[Age UK]] |£42.6m |404 |- |[[Британски Црвен Крст]] |£30.0m |341 |- |[[Scope (добротворна продавница)|Scope]] |£21.3m |225 |- |[[Marie Curie (добротворна продавница)|Marie Curie]] |£16.4m |178 |} ===САД=== [[File:Salvation Army Thrift Store, Santa Monica, CA.JPG|thumb|Продавница за половна стока „Армија на спасот“, Санта Моника, Калифорнија, САД]] Во [[Соединетите Американски Држави]], големи национални оператори на продавници за половна стока се „''Гудвил Индастрис''“, „''Армија на спасот''“, „Сент Винсент де Пол“ и „РиСтор“<ref>{{cite web|url=http://www.habitat.org/restores|title=Habitat for Humanity ReStores|website=Habitat for Humanity|access-date=9 May 2017}}</ref>(управувана од „[[Живеалиште]] за хуманитарна стока“. „Валју Вилиџ/Сејверс“, иако изгледа како продавница за половна стока и продава донирана стока, всушност е приватна, профитна компанија. Регионалните оператори вклучуваат „''Дезерет Индастрис''“ во западниот дел на Соединетите Американски Држави и оние управувани од „''Ејбллајт''“ во горниот Среден Запад. Многу локални добротворни организации, и религиозни и секуларни, управуваат со продавници за половна стока. Меѓу нив се вообичаени мисии, домови за деца, засолништа за бездомници и засолништа за животни. Покрај тоа, некои продавници за половна стока ги управуваат цркви како места за собирање средства кои поддржуваат активности и мисионерска работа. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.charityretail.org.uk/ Charity Retail Association (UK)] [[Категорија:Добротворни продавници]] [[Категорија:Малопродажба]] mdgfoje020ectkvfm6l5bi8z0gtitzq 0 1371971 5591798 5533595 2026-07-14T06:15:55Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591798 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Four_Hills_Landfill.jpg|мини|Користени производи фрлени во рециклатор на старо железо]] '''Нулти отпад''', или ''минимизирање на отпадот'' — збир на принципи кои се фокусираат на превенција од отпад што поттикнува редизајнирање на животните циклуси на [[Природни ресурси|ресурсите]], така што сите производи се пренаменуваат (т.е. „рециклираат“) и/или повторно се користат. Целта на движењето е да се избегне испраќање ѓубре на депонии, инсинератори, океани или кој било друг дел од животната средина. Моментално 9% од глобалната пластика се рециклира.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oecd.org/environment/plastic-pollution-is-growing-relentlessly-as-waste-management-and-recycling-fall-short.htm#:~:text=Only%209%25%20of%20plastic%20waste,is%20disposed%20of%20as%20residues).|title=Plastic pollution is growing relentlessly as waste management and recycling fall short, says OECD|date=22 February 2022|work=www.oecd.org|accessdate=2022-10-21}}</ref> Во систем без отпад, сите материјали се користат повторно сè додека не се достигне оптималното ниво на потрошувачка. Нулти отпад се однесува на превенција од отпад, а не на управување со отпад на крајот од процесот.<ref name="Snow">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zerowaste.co.nz/assets/Reports/TheEndofWaste.pdf|title=The end of waste: Zero waste by 2020|last=Snow, W.|last2=Dickinson J.|date=2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20171030212428/http://www.zerowaste.co.nz/assets/Reports/TheEndofWaste.pdf|archive-date=2017-10-30|accessdate=2014-04-02}}</ref> Тоа е пристап на „''цел систем''“ кој има за цел масовна промена во начинот на кој материјалите течат низ општеството, што резултира со никаков отпад. Нулти отпад опфаќа повеќе од елиминирање на отпадот преку намалување, повторна употреба и [[рециклирање]]. Се фокусира на реструктуирање на распространетите и производствените системи за намалување на отпадот.<ref name="Davidson">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dal.ca/content/dam/dalhousie/pdf/sustainability/Waste%20Management%20Literature%20Review%20Final%20June%202011%20(1.49%20MB).pdf|title=Waste Management Practices: Literature Review|last=Davidson, G.|date=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120201020208/https://www.dal.ca/content/dam/dalhousie/pdf/sustainability/Waste%20Management%20Literature%20Review%20Final%20June%202011%20(1.49%20MB).pdf|archive-date=2012-02-01|accessdate=2017-09-19}}</ref> Нулти отпад дава насоки за континуирана работа кон елиминирање на отпадот. Според ''Меѓународниот сојуз за нулти отпад'' (МСНО), нулти отпад е целосно обновување на ресурсите на производот „''без испуштања во копно, вода или воздух што ја загрозуваат животната средина или здравјето на луѓето''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zwia.org/zero-waste-definition/|title=Zero Waste Definition|date=7 September 2022|work=Zero Waste International Alliance|accessdate=31 October 2024}}</ref> Застапниците очекуваат дека е потребна владина регулатива за да се влијае врз индустриските избори во однос на дизајнот на производите и пакувањето, производствените процеси и изборот на материјали.<ref name="Townsend">{{Наведено списание|last=Townsend, W. K.|date=2010|title=Zero waste: an aspiration or an oxymoron?|journal=Waste Management & Research|volume=28|issue=1|pages=1–3|doi=10.1177/0734242X09356145|pmid=20065044}}</ref> Застапниците често изјавуваат дека елиминирањето на отпадот го намалува [[загадување]]то, а може да ги намали и трошоците поради намалената потреба за суровини. == Од колепка до гроб == Моделот „од колепка до гроб“ претставува линеарен материјален модел кој започнува со екстракција на ресурси, се движи кон производство на производи и завршува со „''гробница''“ или депонија каде што се отстранува производот. „''Од колепка до гроб''“ е во директна спротивност со материјалите или производите од колепка до колепка, кои се рециклираат во нови производи на крајот од нивниот век на траење, така што на крајот нема отпад.<ref name="McDonough">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcdonough.com/speaking-writing/the-cradle-to-cradle-alternative/#.UzxdSUlzZAg|title=The cradle-to-cradle alternative.|last=McDonough, W.|last2=Braungart, M.|date=2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325105318/http://www.mcdonough.com/speaking-writing/the-cradle-to-cradle-alternative/#.UzxdSUlzZAg|archive-date=2016-03-25|accessdate=2014-04-02}}</ref> „Од колепка до колепка“ ([[англиски]]: ''Cradle-to-cradle'') се фокусира на дизајнирање индустриски системи така што материјалите течат во затворен циклус, што значи дека отпадот е минимизиран, а отпадните производи можат да се рециклираат и повторно да се употребат. „Од колепка до колепка“ оди подалеку од справувањето со проблемите со отпадот откако ќе бидат создадени, преку решавање на проблемите на самиот извор и предефинирање на проблемите со фокусирање на дизајнот. Моделот „''од колепка до колепка''“ е одржлив и внимателен кон животот и идните генерации. Рамката „''од колепка до колепка''“ постојано се развивала од теорија во пракса. Во индустрискиот сектор рамката довела до создавање на нов поим за материјали и материјални текови. Исто како во природниот свет, во кој „отпадот“ на еден организам циркулира низ екосистемот за да обезбеди храна за други живи суштества, материјалите „''од колепка до колепка''“ циркулираат во затворен циклус, обезбедувајќи хранливи материи за природата или индустријата. Ширењето на [[индустријализација]]та низ целиот свет е придружено со големо зголемување на отпадот. Во 2012 година, [[Светска банка|Светската банка]] изјавила дека урбаното население произведува 1,3 милијарди тони комунален отпад и проценува дека бројот ќе достигне 2,2 милијарди тони до 2025 година (Глобален пазар за управување со цврст отпад - Анализа и прогноза). Зголемувањето на производството на цврст отпад ја зголемува потребата од депонии. Со зголемувањето на [[урбанизација]]та, овие депонии се поставуваат поблиску до заедниците. Овие депонии непропорционално се наоѓаат во области со низок социоекономски статус со претежно небело население. Наодите покажале дека овие области често се цел на депониите за отпад бидејќи дозволите се добиваат полесно и генерално имало помал отпор од заедницата. Дополнително, во последните пет години, повеќе од 400 капацитети за опасен отпад добиле формални мерки за спроведување поради неодредени прекршувања кои се сметале за ризик по здравјето на луѓето.<ref>{{Наведено списание|last=Stretesky|first=P.|last2=McKie|first2=R.|date=2016|title=A perspective on the historical analysis of race and treatment storage and disposal facilities in the United States.|url=https://www.dora.dmu.ac.uk/bitstream/2086/14982/1/A%20historical%20perspective%20on%20race%20and%20waste%20disposal.pdf|journal=Environmental Research Letters|volume=11|issue=3|pages=031001|doi=10.1088/1748-9326/11/3/031001|doi-access=free}}</ref> Постои зголемено глобално население кое се соочува со ограничени ресурси од животната средина. За да се ублажат притисоците врз ограничените достапни ресурси, станало поважно да се спречи расипништвото. За да се постигне нулти отпад, управувањето со отпад мора да се премине од линеарен систем кон цикличен, така што материјалите, производите и супстанциите ќе се употребуваат што е можно поефикасно. Материјалите мора да бидат избрани така што ќе можат или безбедно да се вратат во циклус во животната средина или да останат одржливи во индустрискиот циклус. Нулти отпадот промовира не само повторна употреба и рециклирање, туку, што е уште поважно, промовира превенција и дизајн на производи што го земаат предвид целиот животен циклус на производот. Дизајните со нулти отпад се стремат кон намалена користење на материјали, користење на рециклирани материјали, користење на побезбедни материјали, подолг век на траење на производот, можност за поправка и леснотија на расклопување на крајот од животниот век. Нулти отпад силно ја поддржува одржливоста преку заштита на животната средина, намалување на трошоците и создавање дополнителни работни места во управувањето и ракувањето со отпад назад во индустрискиот циклус. Стратегијата „нулти отпад“ може да се примени во бизниси, заедници, индустриски сектори, училишта и домови. Предностите предложени од застапниците вклучуваат: * Заштеда на пари. Бидејќи отпадот е знак на неефикасност, намалувањето на отпадот може да ги намали трошоците. * Побрз напредок. Стратегијата за нулти отпад ги подобрува производствените процеси и ги подобрува стратегиите за превенција од штетните ефекти врз животната средина, што може да доведе до преземање поголеми, поиновативни чекори. * Поддржува [[одржливост]]. Стратегијата за нулти отпад ги поддржува сите три општоприфатени цели за одржливост - економска благосостојба, заштита на животната средина и социјална благосостојба. * Подобрен проток на материјали. Стратегијата за нулти отпад би употребила многу помалку нови суровини и нема да испраќа отпадни материјали на депониите. Секој материјален отпад би се вратил како материјал за повторна употреба или како рециклиран материјал или би бил погоден за употреба како компост. == Здравје == Главен проблем со депониите е [[Сулфурводород|водород сулфидот]], кој се ослободува при природното распаѓање на отпадот. Истражувањата покажале позитивна поврзаност помеѓу зголемената [[стапка на смртност]] од [[рак на белите дробови]] и зголемениот [[Болест|морбидитет]] и морталитет поврзани со респираторни заболувања и изложеност на водород сулфид. Овие испитувања, исто така, покажале дека изложеноста на водород сулфид се зголемува со близината до депонијата. Хемикалиите за домаќинството и [[Лек на рецепт|лековите што се издаваат на рецепт]] сè повеќе се наоѓаат во големи количини во депониите. Ова предизвикува загриженост во врска со способноста на депониите да ги содржат овие материјали и можноста овие хемикалии и лекови да се пробијат во подземните води и околната средина. Нулти отпад промовира кружен тек на материјали што овозможува материјалите да се употреуваат одново и одново, намалувајќи ја потребата за простор на депонија. Преку нулти отпад, бројот на отрови што се испуштаат во воздухот и водата би се намалил, а производите би се испитале за да се утврди кои хемикалии се употребуваат во процесот на производство. Здравствени проблеми поврзани со депониите: * Вродени дефекти, ниска родилна тежина и изложеност на честички и [[азот диоксид]] се поврзани со близината до депониите. * Респираторните заболувања и [[Рак на белите дробови|ракот на белите дробови]] се поврзани со испуштањето на [[Сулфурводород|водород сулфид]] од депониите. Промоцијата на цикличен век на траење на производот со нулти отпад може да помогне во намалувањето на потребата од создавање и полнење на депонии. Ова може да помогне во намалувањето на респираторни заболувања и вродени дефекти кои се поврзани со отровите ослободени од депониите. Нулти отпадот може да помогне и во зачувувањето на местните средини и изворите на вода за пиење со спречување на влегување на загадувачи во екосистемот. == Историја == Калифорнискиот одбор за интегрирано управување со отпад воспоставил цел за нуллти отпад во 2001 година. Одделот за животна средина на градот и округот Сан Франциско поставил цел за нулти отпад во 2002 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sfenvironment.org/zero-waste/overview/legislation|title=Policies Related to Zero Waste|date=15 October 2011|work=SF Environment|accessdate=2025-06-02|archive-date=2016-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160913100536/http://sfenvironment.org/zero-waste/overview/legislation|url-status=dead}}</ref> што довело до Градската уредба за задолжително рециклирање и компостирање во 2009 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sfenvironment.org/article/recycling-and-composting/mandatory-recycling-and-composting-ordinance|title=Recycling & Composting in San Francisco - Frequently Asked Questions (FAQs)|date=16 May 2013|work=sfenvironment.org|accessdate=2025-06-02|archive-date=2015-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150822233016/http://www.sfenvironment.org/article/recycling-and-composting/mandatory-recycling-and-composting-ordinance|url-status=dead}}</ref> Група која подоцна станала позната како Меѓународен сојуз за нулти отпад (МСНО) го одржала својот прв состанок во 2002 година, под претседателство на британскиот економист и еколог Робин Мареј.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zwia.org/history-of-zwia/|title=History of ZWIA - Zero Waste International Alliance|date=24 June 2018|accessdate=14 December 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zerowasteusa.org/about/|title=A History of Zero Waste USA|date=18 January 2023|work=zerowasteusa.org|accessdate=14 December 2024}}</ref> Во 2008 година, терминот „нулти отпад“ се употребвал за да се опишат практиките за производство и управување со комунален отпад. Беа Џонсон, француско-американска жена која живее во Калифорнија, одлучила да го примени ова во своето домаќинство од 4 члена. Во 2009 година, таа го започнала блогот ''„Дом без отпад“'', а во 2010 година била претставена во ''[[The New York Times|„Њујорк тајмс“]]''.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2010/02/16/fashion/18spy.html|title=A Visit from the Priestess of Waste-Free Living|last=Slatalla|first=Michelle|date=15 February 2010|work=The New York Times}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zerowastehome.com/|title=Home|work=Zero Waste Home|language=en-US|accessdate=2022-07-07}}</ref> Меѓународниот ден на нулти оптап бил усвоен од Генералното собрание на [[Обединети нации|Обединетите нации]] на 14 декември 2022 година. Настанот се одржува секоја година на 30 март од 2023 година. „За време на Меѓународниот ден на нулти отпад, земјите-членки, организациите на системот на Обединетите нации, граѓанското општество, приватниот сектор, академијата, младите и другите засегнати страни се поканети да се вклучат во активности насочени кон подигање на свеста за националните, поднационалните, регионалните и местните иницијативи за нулти отпад и нивниот придонес кон постигнување одржлив развој. Програмата на Обединетите нации за животна средина (УНЕП) и Програмата на Обединетите нации за човечки населби (ОН-Живеалиште) заеднички го олеснуваат одбележувањето на Меѓународниот ден на нулти отпад.“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/en/observances/zero-waste-day|title=International Day of Zero Waste|date=December 14, 2022|publisher=United Nations|accessdate=March 15, 2023}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N22/719/02/PDF/N2271902.pdf?OpenElement|title=Sustainable development: towards the achievement of sustainable development: implementation of the 2030 Agenda for Sustainable Development, including through sustainable consumption and production, building on Agenda 21|date=December 1, 2022|publisher=United Nations|accessdate=March 15, 2023}}</ref> == Примери за амбалажа == [[Податотека:Glass_milk_bottles.jpg|десно|мини| Вратливи стаклени шишиња за млеко]] [[Податотека:Zero_waste_winkel5.jpg|мини| Продавница без отпад во [[Антверпен]], Белгија]] Млекото може да се испорачува во многу форми. Една од традиционалните форми биле стаклените шишиња за млеко за повеќекратна употреба, честопати доставувани до домот од млекар. Иако дел од ова продолжува, други опции неодамна се почести: еднонасочни [[картонска кутија|картонски кутии]] со заден капак, еднонасочни асептични кутии, еднонасочни рециклирачки стаклени шишиња, еднонасочни кеси за млеко и други. Секој систем тврди дека има одредени предности, а исто така има и можни недостатоци. Од гледна точка на нулти отпад, повторната употреба на шишиња е корисна бидејќи потрошувачката на материјал по патување може да биде помала од другите системи. Примарниот влез (или ресурс) е [[силициум диоксид]] - [[песок]], кој се обликува во стакло, а потоа во шише. Шишето се полни со млеко и се доставува до потрошувачот. Системот за обратна логистика ги враќа шишињата за чистење, дезинфекција и повторно користење. На крајот, издржливото шише нема да биде погодно за понатамошна употреба и ќе се рециклира. Користењето на отпад и депонии ќе се минимизира. Материјалниот отпад е првенствено водата за перење, [[детергент]]от, превозот, топлината, капачињата од шишиња итн. Иако никогаш не се постигнува вистински нулти отпад, проценката на животниот циклус може да се употреби за пресметување на отпадот во секоја фаза од секој циклус.<ref>{{Наведено списание|last=Teresa M. Mata|last2=Carlos A. V. Costa|date=2001|title=Life cycle assessment of different reuse percentages for glass beer bottles|journal=The International Journal of Life Cycle Assessment|volume=6|issue=5|pages=307–319|bibcode=2001IJLCA...6..307M|doi=10.1007/BF02978793}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.umich.edu/~nppcpub/research/milkjuice.pdf|title=Life Cycle Design of Milk and Juice Packaging|last=Spitzly|first=David|year=1997|publisher=U.S. Environmental Protection Agency|accessdate=29 June 2014}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Singh|first=Jay|last2=Krasowski|first2=Aric|last3=Singh|first3=S. Paul|date=January 2011|title=Life cycle inventory of HDPE bottle-based liquid milk packaging systems|url=https://digitalcommons.calpoly.edu/it_fac/61|journal=Packaging Technology and Science|volume=24|pages=49–60|doi=10.1002/pts.909|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Van Doorsselaer|first=K|last2=Lox|first2=F|year=2000|title=Estimation of the energy needs in life cycle analysis of one-way and returnable glass packaging|journal=Packaging Technology and Science|volume=12|issue=5|pages=235–239|doi=10.1002/(SICI)1099-1522(199909/10)12:5<235::AID-PTS474>3.0.CO;2-W}}</ref> Онлајн нарачките за купување често се ставаат во надворешна кутија за да содржат повеќе артикли за полесен превоз и следење. Ова создава отпад за секоја нарачка, особено кога има само еден артикл. Како одговор на тоа, некои производи денес се дизајнирани да не бараат надворешна кутија за безбеден превоз, карактеристика позната како испорака во сопствен контејнер. == Рециклирање == Важно е да се направи разлика помеѓу рециклирањето и нулти отпад. Најчестата практика на рециклирање е едноставно ставање шишиња, лименки, хартија и амбалажа во канти за рециклирање покрај тротоарот. Современата верзија на рециклирање е посложена и вклучува многу повеќе елементи на финансирање и владина поддршка. На пример, во извештајот на Агенцијата за заштита на животната средина на САД од 2007 година се наведува дека САД рециклираат со национална стапка од 33,5% и во оваа бројка се вклучени и компостирани материјали. Покрај тоа, биле создадени многу мултинационални компании за стоки за ракување со рециклирани материјали. Во исто време, тврдењата за стапките на рециклирање понекогаш се претерани, на пример со вклучување на [[почва]]та и органската материја што се употребуваат за покривање на депониите за ѓубре секојдневно, во колоната „рециклирано“. Во американските држави со стимулации за рециклирање, постои постојан местен притисок за зголемување на статистиките за рециклирање. Рециклирањето е одвоено од концептот на нулти отпад. Еден пример за ова е [[Информатичка технологија|компјутерската индустрија]] каде што низ целиот свет милиони персонални компјутери се фрлаат како електронски отпад секоја година. Во 2016 година биле генерирани 44,7 милиони метрички тони<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://drive.google.com/file/d/11DCXXZM-bflxHxk92gOXbweIceb40brP/view|title=Global-E-waste Monitor 2017 (Electronic single pages).PDF}}</ref> електронски отпад, од кои само 20% биле документирани и рециклирани. Некои производители на компјутери ги реновираат изнајмените компјутери за препродажба. Организациите во заедницата, исто така, влегле во овој простор преку реновирање на стари компјутери од донаторски кампањи за распространување до незаслужени заедници. === Рециклирање на софтвер === Јасен пример за разликата помеѓу нулти отпад и рециклирање е расправано во ''„Да се стигне до нулти отпад''{{Sfn|Palmer|2005}} во софтверската индустрија. Дизајнот без отпад може да се примени кај интелектуалната сопственост каде што напорот за кодирање на функционалноста во софтверските објекти е развиен преку дизајн, за разлика од копирањето на фрагменти од код повеќе пати кога е потребно. Примената на нулти отпад е едноставна бидејќи заштедува човечки напор. Исто така, медиумите за складирање на софтвер се претвориле од дискети за потрошна употреба на внатрешни дискови кои се многу подобри и имаат минимална цена по мегабајт складирање. Ова е физички пример каде што нултиот отпад правилно го идентификува и избегнува расипничкото однесување. === Користење на систем без отпад === Нултиот отпадот е слабо поддржан од донесувањето владини закони за спроведување на хиерархијата на отпадот. Посебна карактеристика на принципот на нулти отпад како дизајн е тоа што може да се примени на кој било производ или процес, во која било ситуација или на кое било ниво. Според тоа, ова се однесува подеднакво и на отровните хемикалии и на бенигната растителна материја. Се однесува на губењето на атмосферската чистота со согорување на јаглен или на губењето на радиоактивни ресурси, преку обид да се означат вишоците на [[Атомска централа|атомските централи]] како „јадрен отпад“. Сите процеси можат да бидат дизајнирани така што ќе ја минимизираат потребата од отфрлање, како во сопственото работење, така и во моделите на употреба или потрошувачка до кои води дизајнот на нивните производи. Рециклирањето, од друга страна, се занимава само со едноставни материјали. Нулти отпад може да се примени дури и на губењето на човечкиот потенцијал преку наметната [[сиромаштија]] и негирање на образовните можности. Опфаќа редизајн за намалено трошење на енергија во индустријата или пренос и трошење на [[Дождовна шума|дождовните шуми]] на Земјата. Тоа е општ принцип на дизајнирање за ефикасно употребување на сите ресурси, без разлика како се дефинирани. Движењето за рециклирање можеби полека се разгранува од својата база за управување со цврст отпад за да вклучи прашања слични на движењето за одржливост на заедницата. Нулти отпад, од друга страна, не се базира на ограничувања во управувањето со отпадот, туку бара да ги максимизираме нашите постоечки напори за повторна употреба, а воедно да се создава и применува нови методи што ги минимизираат и елиминираат деструктивните методи како што се согорувањето и рециклирањето. Нулти отпад се стреми да обезбеди производите да бидат дизајнирани да бидат поправени, реновирани, повторно произведени и генерално повторно употребливи. == Значење на капацитетот за исфрлање == Многу депонии моментално го надминуваат капацитетот за носење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nrra.net/sweep/time-is-running-out-the-u-s-landfill-capacity-crisis/|title=Time is Running Out: The U.S. Landfill Capacity Crisis – SWEEP|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608093209/https://nrra.net/sweep/time-is-running-out-the-u-s-landfill-capacity-crisis/|archive-date=2019-06-08|accessdate=2019-06-13}}</ref> Ова често се користи како оправдување за преминување кон Нулти отпад. Други пак возвраќаат со тоа што истакнуваат дека низ САД и други земји има огромни површини земјиште достапни што би можеле да се употребат за депонии. Постојат многу предлози за уништување на целото ѓубре како начин за решавање на проблемот со ѓубрето. Овие предлози обично тврдат дека го претвораат целиот или голем дел од постоечкиот отпад во нафта, а понекогаш тврдат дека произведуваат толку многу нафта што светот отсега ќе има изобилство течни горива. Еден таков план, наречен „''Сè во нафта''“, бил промовиран од списанието ''Discover'' и списанието ''Fortune'' во 2004 година и тврдело дека може да претвори фрижидер во „''лесна тексашка сурова нафта''“ со примена на пареа под висок притисок. === Корпоративни иницијативи === Пример за компанија која покажала промена во политиката за отпад на депониите е [[Џенерал моторс|Џенерал Моторс]] (GM). „Џенерал моторс“ ги потврдила своите планови да направат приближно половина од своите 181 фабрики ширум светот „''без депонии''“ до крајот на 2010 година. Компании како „Субару“, [[Тојота|„Тојота“]] и „Ксерокс“ исто така произведуваат постројки без отпад.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.usatoday.com/money/industries/environment/2008-02-18-green-factories_N.htm|title="Zero landfill" plants|last=Woodyard|first=Chris|date=19 February 2008|work=USA Today|access-date=9 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20080302055029/https://www.usatoday.com/money/industries/environment/2008-02-18-green-factories_N.htm|archive-date=2 March 2008}}</ref> Понатаму, Агенцијата за заштита на животната средина на Соединетите Американски Држави (EPA) со децении соработува со GM и други компании за да го минимизира отпадот преку својата програма ''WasteWise''. Целта на „Џенерал моторс“ е да пронајде начини за рециклирање или повторна употреба на повеќе од 90% од материјалите преку продажба на отпадни материјали, усвојување амбалажа за повеќекратна употреба за замена на картон и рециклирање на користени работни ракавици. Остатокот од отпадоците може да се согорат за да се создаде енергија за растенијата. Освен што е пријателски кон природата, заштедува и пари со намалување на отпадот и производство на поефикасно производство. „Мајкрософт“ и „Гугл“ се две други големи компании кои имаат цели за нулти отпад. Овие две компании имаат цели поголемиот дел од нивниот отпад да не се наоѓа на депониите. [[Гугл]] има шест места кои имаат цел „Нулти отпад до депонии“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blog.google/outreach-initiatives/environment/six-google-data-centers-diverting-100/|title=Six Google data centers are diverting 100% of waste from landfill|date=2016-09-14|work=Google|language=en-us|accessdate=2021-05-18}}</ref> Овие места имаат цел да го држат 100% од нивниот отпад подалеку од депониите. [[Microsoft|Мајкрософт]] има слична цел, но се обидуваат само 90% од нивниот отпад да не се фрла на депониите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blogs.microsoft.com/green/2016/11/28/microsofts-redmond-campus-500-acres-and-zero-waste/|title=Microsoft's Redmond Campus: 500 Acres and "Zero Waste"|date=2016-11-28|work=Microsoft Green Blog|language=en-US|accessdate=2021-04-06}}</ref> Сите овие организации се залагаат за чист свет и за производство на нулти отпад. Градинарскиот центар во Февершам, Велика Британија, почнал да спречува пренесување на пластични саксии за растенија на клиентите. Наместо тоа, ги употребува пластичните саксии само локално во градинарскиот центар, но откако ќе ги продаде на своите клиенти, ги пресадува растенијата во хартиени саксии за растенија. Исто така, продава растенија завиткани во хесија и употребува различни техники за да спречи предавање на пластика (за еднократна употреба) на клиентите === Повторна употреба или гниење на отпадот === Отпадот што се испраќа на депонии може да се собира како корисен материјал, како на пример при производство на [[сончева енергија]] или природно ѓубриво / [[De-composted|декомпостирано]] ѓубриво за земјоделски култури. Исто така, може да се користи повторно и рециклира за нешто што всушност можеме да го користиме.<ref name="roper">{{Наведено списание|last=Roper|first=William E.|year=2006|title=Strategies for building material reuse and recycle|journal=International Journal of Environmental Technology and Management|volume=6|issue=3/4|pages=313–345|bibcode=2006IJETM...6..313R|doi=10.1504/IJETM.2006.009000}}</ref> „Успехот на „[[Џенерал моторс|Џенерал моторс“]] во создавањето објекти за нулта депонии покажува дека целите за нулта отпад можат да бидат моќен поттик за производителите да го намалат својот отпад и јаглероден отпечаток“, вели Латиша Петвеј, портпаролка на EPA.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.usatoday.com/money/autos/environment/2008-09-04-gm-zero-landfill_N.htm|title=GM plans to dump use of landfills|last=Cary|first=S. S.|date=4 September 2008|work=[[USA Today]]|access-date=23 September 2008}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Понатамошно читање== *{{cite book|last=Palmer|first=Paul|title=Getting to Zero Waste|url=http://www.gettingtozerowaste.com/|year=2005|publisher=Purple Sky Press|isbn=978-0-9760571-0-9|access-date=2008-01-03|archive-date=2021-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111120113/https://gettingtozerowaste.com/|url-status=dead}} *Mauch, Christof, ed. "[http://www.environmentandsociety.org/perspectives/2016/3/future-without-waste-zero-waste-theory-and-practice A Future without Waste? Zero Waste in Theory and Practice]," ''[http://www.environmentandsociety.org/perspectives RCC Perspectives: Transformations in Environment and Society]'' 2016, no. 3. doi.org/10.5282/rcc/7540. == Надворешни врски == *[http://www.zerowasteinstitute.org/ Zero Waste Institute] *[http://www.zerowastenetwork.org/ Zero Waste Network] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181129120706/http://www.zerowastenetwork.org/ |date=2018-11-29 }} *[http://www.zwia.org/ Zero Waste International Alliance] (ZWIA) *[http://www.zerowaste.org/ Zero Waste Alliance] *[https://zerowasteeurope.eu/ Zero Waste Europe] [[Категорија:Концепти за управување со отпад]] sde40fptuwkm52y5s5cj83wbjd42iy3 0 1373517 5591452 5561931 2026-07-13T12:21:26Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5591452 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Ијан Матсен | image = [[Податотека:St. Louis City vs Aston Villa (Jul 2025) 06 (Ian Maatsen).jpg|200px]] | fullname = Ијан Итан Матсен | birth_date = {{Birth date and age|2002|3|10|df=y}} | birth_place = [[Влардинген]], [[Холандија]] | nationality = {{flagsport|NED}} [[Холандија]] | height = {{height|m=1.78}} | currentclub = {{Fb team Aston Villa}} | clubnumber = 22 | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]], [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Feyenoord}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Sparta Rotterdam}} | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team PSV}} | youthyears4 = | youthclubs4 = {{Fb team Chelsea}} | years1 = 2019-2024 | caps1 = 12 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Chelsea}} | years2 = 2020-2021 | caps2 = 34 | goals2 = 1 | clubs2 = →{{Fb team Charlton}} | years3 = 2021-2022 | caps3 = 40 | goals3 = 3 | clubs3 = →{{Fb team Coventry City}} | years4 = 2022-2023 | caps4 = 39 | goals4 = 4 | clubs4 = →{{Fb team Burnley}} | years5 = 2024 | caps5 = 16 | goals5 = 3 | clubs5 = →{{Fb team Borussia Dortmund}} | years6 = 2024- | caps6 = 29 | goals6 = 2 | clubs6 = {{Fb team Aston Villa}} | nationalyears1 = 2017 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 15 години|Холандија 15]] | nationalyears2 = 2017-2018 | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 16 години|Холандија 16]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 18 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 17 години|Холандија 17]] | nationalyears4 = 2019 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 година|Холандија 18]] | nationalyears5 = 2021-2025 | nationalcaps5 = 24 | nationalgoals5 = 1 | nationalteam5 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]] | nationalyears6 = 2025– | nationalcaps6 = 1 | nationalgoals6 = 0 | nationalteam6 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]] }} '''Ијан Итан Матсен''' (роден на [[10 март]] [[2002]], во [[Влардинген]]) — [[Холандија|холандски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] или [[Среден ред (фудбал)|средниот ред]] на {{Fb team (N) Aston Villa}} и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]]. ==Клупска кариера== ===Почетоци и Челси=== Матсен започнал да игра фудбал на 7-годишна возраст, приклучувајќи се на академијата на {{Fb team (N) Feyenoord}}, од каде бил отфрлен во 2013 година поради нискиот раст.<ref name="Chelsea"/> Потоа, тој поминал низ младинските сектори на {{Fb team (N) Sparta Rotterdam}} и {{Fb team (N) PSV}}, а во 2018 година бил купен од {{Fb team (N) Chelsea}},<ref name="Chelsea">{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/who-is-ian-maatsen-too-small-for-feyenoord-but-now-closing/1mi00ou4sa6r917ejntqgu1ls1|title=Who is Ian Maatsen? Too small for Feyenoord but now closing on a Chelsea debut|access-date=20 октомври 2022|date=25 септември 2019|language=en}}</ref> кој го додал во неговиот младински тим. Тој го имал своето деби за првиот тим на 25 септември 2019 година, играјќи во победата од 7-1 над {{Fb team (N) Grimsby Town}} во натпревар од [[Лига куп на Англија|Лига купот на Англија]].<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11938/11819400/chelsea-7-1-grimsby-michy-batshuayi-strikes-twice-and-callum-hudson-odoi-nets-on-blues-return|title=Chelsea 7-1 Grimsby: Michy Batshuayi strikes twice and Callum Hudson-Odoi nets on Blues return|access-date=20 октомври 2022|data=26 септември 2019|language=en}}</ref> ===Позајмиците во Чарлтон и Ковентри Сити=== На 13 октомври 2020 година, Матсен заминал на позајмица во [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон]] во [[Фудбалска лига на Англија|Лига Еден]], до крајот на сезоната.<ref>{{cite news|url=https://www.cafc.co.uk/news/view/5f85ccebd7665/done-deal-ian-maatsen-joins-on-loan-from-chelsea|title=DONE DEAL: Ian Maatsen joins on loan from Chelsea|date=13 October 2020|access-date=13 October 2020|publisher=Charlton Athletic F.C.}}</ref> На 20 октомври, го имал своето деби за клубот, влегувајќи од клупата како замена во второто полувреме за време на победата со 1–0 над [[ФК Блекпул|Блекпул]].<ref>{{cite news |title=Blackpool 0–1 Charlton Athletic |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54519066 |access-date=20 October 2020 |work=BBC Sport|date=20 October 2020}}</ref> На 2 април 2021, тој го постигнал својот прв гол во сениорската кариера, во победата од 1–0 на гости против [[ФК Донкастер Роверс|Донкастер Роверс]].<ref>{{Cite news|title=Doncaster Rovers 0–1 Charlton Athletic|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56533008|access-date=5 April 2021}}</ref> По солидниот престој во Чарлтон во кој играл многу, на 30 јули 2021 година, Матсен му се приклучил на [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|една лига повисоко рангираниот]] клуб [[ФК Ковентри Сити|Ковентри Сити]], на нова позајмица.<ref>{{cite news|url=https://www.ccfc.co.uk/news/2021/july/transfer-coventry-city-sign-ian-maatsen-on-loan/|title=TRANSFER: Coventry City sign Ian Maatsen on loan!|date=30 July 2021|access-date=31 July 2021|publisher=Coventry City F.C.}}</ref> На 2 октомври 2021 година, го постигнал својот прв гол за Ковентри во првенствената победа со 4-1 над [[ФК Фулам|Фулам]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/sport/football/58687616|title=Coventry City 4–1 Fulham: Sky Blues hit back to hammer hapless Cottagers|date=2 October 2021|accessdate=4 October 2021|work=BBC Sport}}</ref> Матсен одиграл 40 првенствени натпревари за ''„небесно сините“'' и постигнал три гола во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021-2022|Чемпионшип]].<ref name="wf">{{cite web |title=Ian Maatsen » Club matches |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/ian-maatsen/2/ |website=worldfootball.net |access-date=18 June 2022 |language=en}}</ref> ===Позајмицата во Барнли=== На 15 јули 2022 година, тој бил позајмен на {{Fb team (N) Burnley}}, повторно во Чемпионшип.<ref>{{cite web |title=Maatsen makes Championship loan move |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/maatsen-makes-championship-loan-move |publisher=Chelsea F.C. |access-date=15 July 2022 |language=en-gb |date=15 July 2022}}</ref> Своето деби го имал во првото коло од [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2022–2023|првенството]] против [[АФК Хадерсфилд Таун|Хадерсфилд Таун]], каде што го постигна и единствениот гол на натпреварот за победа на ''„Кларетс“'' од 1–0.<ref>{{cite web |title=Ian Maatsen » Championship 2022/2023 |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/ian-maatsen/eng-championship-2022-2023/burnley-fc/3/ |website=worldfootball.net |access-date=29 July 2022 |language=en |archive-date=2023-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008053959/https://www.worldfootball.net/player_summary/ian-maatsen/eng-championship-2022-2023/burnley-fc/3/ |url-status=dead }}</ref> Во Барнли, тој стекнува целосна играчка афирмација и одиграл одлична сезона придонесувајќи за освојувањето на титулата и промоцијата на клубот во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] со 39 настапи и 4 гола.<ref name="eflwin">{{cite web |last1=Hurcom |first1=Sophie |title=Blackburn Rovers 0–1 Burnley: Clarets seal Championship title with east Lancashire derby win |url=https://www.bbc.com/sport/football/65307371 |website=BBC Sport |access-date=25 April 2023 |date=25 April 2023}}</ref> Тој, исто така, бил вклучен во Тимот на сезоната во Чемпионшипот, како најдобар лев бек во лигата.<ref name="awards">{{cite web |title=Four Burnley aces star in official Sky Bet Championship Team of the Season alongside Sheffield United, Middlesbrough, Coventry City and Bristol City inductees |url=https://www.burnleyexpress.net/sport/football/four-burnley-aces-star-in-official-sky-bet-championship-team-of-the-season-alongside-sheffield-united-middlesbrough-coventry-city-and-bristol-city-inductees-4115661?page=2 |website=[[Burnley Express]] |access-date=23 April 2023 |date=23 April 2023}}</ref> ===Враќање во Челси и позајмицата во Борусија Дортмунд=== По извонредната сезона во Барнли, тој се вратил во Челси кои овојпат одлучиле да му дадат шанса во нивниот тим и да не го праќаат на нова позајмица. Сепак, откако одиграл само 15 натпревари (12 во првенството и 3 во Лига купот) во првиот дел од сезоната, на 12 јануари 2024, тој ја напуштил Англија селејќи се на нова позајмица до крајот на сезоната, овојпат во [[Германија|германската]] екипа {{Fb team (N) Borussia Dortmund}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/ian-maatsen-joins-borussia-dortmund-on-loan-from-chelsea-25845|title=Borussia Dortmund sign Ian Maatsen on loan from Chelsea|language=en|access-date=2024-03-25}}</ref> Дебитирал за жолто-црните следниот ден, во победата над [[ФК Дармштат 98|Дармштат]] со 0-3. Својот прв гол во [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]], го постигнал во победата против [[1. ФК Унион Берлин|Унион Берлин]] (0-2), кога го бил стрелец на вториот гол за својот клуб во последните секунди од натпреварот. На 16 април, тој го постигнал својот прв гол во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во победата од 4–2 против [[ФК Атлетико Мадрид|Атлетико Мадрид]] во реваншот од [[нокаут фазата од Лигата на шампионите 2023–24#Четвртфинале|четвртфинале]], помагајќи му на својот тим да се пласира во полуфиналето.<ref>{{cite web |last=Liew |first=Jonathan |url=https://www.theguardian.com/football/2024/apr/16/borussia-dortmund-atletico-madrid-champions-league-match-report |title=Borussia Dortmund's Sabitzer sinks Atlético Madrid in seesaw thriller |website=The Guardian |date=16 April 2024 |access-date=19 April 2024}}</ref> Како одминувало времето тој добивал се почесто место во стартната постава на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]] и бил еден од протагонистите во тимот кој стигнал до финалето на Лигата на шампионите, загубено од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] со 0-2.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/championsleague/champions-league-real-madrid-campione-d-europa-per-la-quindicesima-volta-battuto-2-0-il-borussia-dortmund-pokerissimo-per_83055781-202402k.shtml|title=Champions League, Real Madrid campione d&#39;Europa: battuto 2-0 il Borussia Dortmund|website=Sportmediaset.it|language=IT|access-date=2024-06-30}}</ref> === Астон Вила === На 28 јуни 2024 година, 22-годишниот Матсен потпишал за друг клуб од Премиер лигата, [[ФК Астон Вила|Астон Вила]], во трансфер вреден 37,5 милиони фунти, потпишувајќи шестгодишен договор.<ref>{{Cite web |last=Townley |first=John |date=28 June 2024 |title=Breaking: Aston Villa complete £37.5m Ian Maatsen transfer from Chelsea|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/transfer-news/breaking-aston-villa-complete-375m-29394104 |access-date=28 June 2024 |website=Birmingham Mail}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ian Maatsen: Aston Villa complete signing of left-back from Chelsea|url=https://www.skysports.com/football/news/11661/13157752/ian-maatsen-aston-villa-complete-signing-of-left-back-from-chelsea|access-date=28 June 2024|date=28 June 2024|website=Sky Sports |language=en-gb}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Маатсен бил младински репрезентативец на Холандија, претставувајќи ја земјата на сите нивоа, од под 15 години до [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|под 21 година]].<ref>{{cite web |title=Ian Maatsen » Internationals |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/ian-maatsen/4/ |website=worldfootball.net |access-date=16 July 2022}}</ref> За репрезентацијата под 21 година, тој одиграл 24 натпревари и постигнал еден гол, претставувајќи ја земјата на две [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европски првенства во категоријата]] во [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2023|2023]] и [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2025|2025]] година. Во септември 2023 година, тој го добил својот прв повик во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација]] на Холандија од страна на селекторот [[Роналд Куман]], за двата натпревари од квалификациите за Европското првенство 2024 против {{NazNB|FUrep|GRE}} и {{NazNB|FUrep|IRL}},<ref>{{cite web |date=1 September 2023 |title=Drie debutanten in definitieve selectie Oranje |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal-mannen/80965/drie-debutanten-definitieve-selectie-oranje |access-date=2 September 2023|website=onsoranje.nl|publisher=[[Royal Dutch Football Association]] |language=nl-NL}}</ref> но не настапил во ниту еден од тие натпревари. Во мај 2024 година, Матсен бил избран во прелиминарниот состав од 30 играчи за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]],<ref>{{cite news |date=16 May 2024 |title=Voorlopige EK-selectie telt dertig namen |trans-title=Preliminary Euro squad contains thirty names |url= https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal-mannen/81422/voorlopige-ek-selectie-telt-dertig-namen |language=nl |website=onsoranje.nl|publisher=[[Royal Dutch Football Association]]|access-date=1 June 2024}}</ref> но подоцна бил изоставен од конечниот состав.<ref>{{cite news |date=29 May 2024 |title=Dit zijn de 26 spelers van bondscoach Ronald Koeman voor EURO 2024 |trans-title=These are national coach Ronald Koeman's 26 players for Euro 2024 |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal-mannen/81439/de-26-van-koeman |language=nl |website=onsoranje.nl|publisher=[[Royal Dutch Football Association]]|access-date=1 June 2024}}</ref> Сепак, тој бил повторно повикан на 11 јуни, како замена за повредениот [[Френки де Јонг]],<ref>{{cite web |last1=Millar |first1=Colin |title=Maatsen called by Netherlands after De Jong, Koopmeiners injuries |url=https://www.nytimes.com/athletic/5555422/2024/06/11/maatsen-koopmeiners-netherlands-euro-2024-squad/ |website=The New York Times |access-date=11 June 2024 |date=11 June 2024}}</ref> но ниту таму не настапил. Своето долго очекувано деби за репрезентацијата, Матсен го направил на 23 март 2025, во поразот по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]] од {{NazNB|FUrep|ESP}} во четвртфиналето на [[УЕФА Лига на нации 2024-2025|Лигата на нации 2024-2025]].<ref>{{Cite web |title=Spain vs Netherlands: UEFA Nations League stats & head-to-head |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c625r1np6rxt |access-date=2025-03-23 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> Во истиот натпревар, го постигнал и својот прв гол. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|NED}} {{Cronopar|23-3-2025|Валенсија|ESP|3|3|NLD|1|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Четвртфинале|11=dts|12=5 – 4}} {{Cronofin|1|1}} ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 25 јуни 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Челси сезона 2019-2020|2019-2020]] || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Chelsea}} || [[Премиер лига на Англија 2019-2020|ПЛ]] || 0 || 0 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 0+1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]] || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Чарлтон Атлетик сезона 2020-2021|2020-2021]] || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Charlton}} || [[Фудбалска лига на Англија Еден 2020-2021|ФЛ1]] || 34 || 1 || [[ФА Куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 1+0 || 0 || - || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2020-2021|ТФЛ]] || 0 || 0 || 35 || 1 |- || [[ФК Ковентри Сити сезона 2021-2022|2021-2022]] || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Coventry City}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021-2022|ФЛЧ]] || 40 || 3 || [[ФА Куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 1+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 3 |- || [[ФК Барнли сезона 2022-2023|2022-2023]] || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Burnley}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2022-2023|ФЛЧ]] || 39 || 4 || [[ФА Куп 2022-2023|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2022-2023|ЛК]] || 2+1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 42 || 4 |- || [[ФК Челси сезона 2023-2024|2023-јан. 2024]] || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Chelsea|N}} || [[Премиер лига на Англија 2023-2024|ПЛ]] || 12 || 0 || [[ФА Куп 2023-2024|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2023-2024|ЛК]] || 0+3 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 15 || 0 |- ! colspan="3" |Вкупно Челси || 12 || 0 || || 4 || 0 || || - || - || || - || - || 16 || 0 |- || [[ФК Борусија Дортмунд сезона 2023-2024|јан.-јун. 2024]] || {{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Borussia Dortmund}} || [[Прва Бундеслига 2023-2024|БЛ]] || 16 || 2 || [[Фудбалски куп на Германија 2023-2024|КГ]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2023-2024|ЛШ]] || 6 || 1 || - || - || - || 22 || 3 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 141 || 10 || || 10 || 0 || || 6 || 1 || || 0 || 0 || 157 || 11 |} ==Титули== ===Клупски=== ; Астон Вила *'''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[Лига Европа]]''' : 1 : 2025-2026 ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Холандија |image3= Flag of Netherlands.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/ian-maatsen/525926/ Ијан Матсен на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/ian-maatsen/profil/spieler/485585 Ијан Матсен на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/281125/ian-maatsen Ијан Матсен на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384134/show/ian-maatsen Ијан Матсен на whoscored] {{Состав на Холандија на ЕП фудбал под 21 година 2025}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Матсен, Ијан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Холандски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Челзи]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Чарлтон Атлетик]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ковентри Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барнли]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] fd5wmsbtrtoiuye0w2bsd1wa0nidr4f 0 1374607 5591660 5391765 2026-07-13T19:39:35Z Carshalton 30527 /* Статистика на кариерата */ 5591660 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography 2 |name = Јаник Синер |image = [[File:Jannik Sinner (2024 US Open) 04 (cropped).jpg|200px]] |caption = Синер на [[Отворено првенство на САД во тенис 2024|Отвореното првенство на САД 2024]] |fullname = |country = {{ITA}} |residence = [[Монте Карло]], Монако |birth_date = {{birth date and age|df=yes|2001|8|16}} |birth_place = [[Сан Кандидо]], Италија |height = {{height|m=1.91}} |turnedpro = 2018 |plays = • десна рака<br />• дворачен бекхенд |coach = {{flagsport|ITA}} [[Симоне Вањоци]] <br/>{{flagsport|AUS}} [[Дарен Кејхил]] |careerprizemoney = US $45,682,297<ref>{{Cite web|url=https://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf|title=ATP Prize Money Leaders|website=Protennslive.com|access-date=30 December 2024|archive-date=30 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241230071910/https://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |url-status=live}}</ref> *&nbsp;[[Open Era tennis records – Men's singles#Prize money|8th&nbsp;all-time&nbsp;in&nbsp;earnings]] |singlesrecord = {{tennis record|won=289|lost=83}} |singlestitles = 20 |highestsinglesranking = [[Список на играчи кои биле број 1 на АТП листата (поединечно)|Бр.&nbsp;'''1''']]&nbsp;(10&nbsp;јуни&nbsp;2024)<!--UPDATE only when official rankings published , date is only on a Monday --> |currentsinglesranking = Бр.&nbsp;1&nbsp;(14&nbsp;јули&nbsp;2025)<!--UPDATE only when official rankings published, date is only on a Monday, ALWAYS THE DATE WHEN THE PLAYER MOST RECENTLY OBTAINED THEIR CURRENT RANKING, DOES NOT NEED TO BE EDITED- --><ref name="ATP">{{cite web |url=http://www.atptour.com/en/players/carlos-alcaraz/a0e2/overview |title=Carlos Alcaraz &#124; Overview |website=ATP Tour |access-date=15 February 2020 |archive-date=26 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726030636/https://www.atptour.com/en/players/carlos-alcaraz/a0e2/overview |url-status=live }}</ref> |AustralianOpenresult = '''П''' ([[Отворено првенство на Австралија 2024 – мажи поединечно|2024]], [[Отворено првенство на Австралија 2025 – мажи поединечно|2025]]) |FrenchOpenresult = Ф ([[Ролан Гарос 2025 – мажи поединечно|2025]]) |Wimbledonresult = '''П''' ([[Вимблдон 2025 – мажи поединечно|2025]]) |USOpenresult = '''П''' ([[Отворено првенство на САД 2024 – мажи поединечно|2024]]) | Othertournaments = Yes | MastersCupresult = '''П''' ([[АТП финале 2024 – поединечно|2024]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=26|lost=25}} |doublestitles = 1 |highestdoublesranking = Бр.&nbsp;124&nbsp;(27&nbsp;септември&nbsp;2021) |currentdoublesranking = Бр. 587 (14 јули 2025) |updated = 14 јули 2024 }} '''Јаник Синер''' <ref>({{IPA|it|ˈjannik ˈsinner|small=no}})</ref> (роден на 16 август 2001 година, во [[Сан Кандидо]]) е [[Италија|италијански]] професионален [[тенис]]ер. Моментално е рангиран како [[Список на играчи кои биле број 1 на АТП листата (поединечно)|светски број 1]] во машка конкуренција од [[АТП]], првиот Италијанец кој го достигнал врвот на ранг-листата.<ref>{{cite web|url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-passes-novak-djokovic-for-fourth-longest-first-stint-at-no-1-in-atp-rankings-history|title= Jannik Sinner passes Novak Djokovic for fourth-longest first stint at No. 1 in ATP rankings history|date=16 June 2025}}</ref> Синнер има освоено 20 титули во поединечна конкуренција на [[АТП турнејата]], вклучувајќи четири [[Гренд слем]] турнири: два на [[Отворено тениско првенство на Австралија|Отвореното првенство на Австралија]], една на [[Вимблдон]] и една на [[Отворено тениско првенство на САД|Отвореното првенство на САД]]. Тој, исто така, ја предводел [[Дејвис куп репрезентација на Италија|Италија]] до победите во [[Дејвис куп]]от во [[Дејвис куп 2023|2023]] и [[Дејвис куп 2024|2024]]. И покрај нетолку успешниот период како јуниор, Синер почнал да игра во професионални турнири на вораст од 16 години и станал еден од ретките играчи кои освоиле повеќе титули на [[АТП Челенџер турнеја|АТП Челенџер турнејата]] на 17 години. Во 2019 година, тој го освоил турнирот [[Next Generation АТП финале 2019|Next Generation]] и наградата [[Награди на асоцијацијата на тениските професионалци#Најдобар нов играч|АТП Најдобар нов играч]], а две години подоцна станал првиот играч роден во 2000-тите кој влегол меѓу првите 10 на ранг-листата. Својата прва титула на турнирите од Мастерс 1000 серијата, Синер ја освоил на [[Отвореното тениско првенство на Канада 2023 – мажи поединечно|Отвореното првенство на Канада 2023]] и ја заврши сезоната со пласирајќи се за [[АТП финале 2023 – поеднинечно|АТП финалето 2023]] и водејќи ја Италија до круната во Дејвис купот. На [[Отворено тениско првенство на Австралија 2024 – мажи поединечно|Отвореното првенство на Австралија 2024]], Синер го победил светскиот број 1, [[Новак Ѓоковиќ]], а потоа и [[Данил Медведев]] во финалето за да ја освои својата прва гренд слем титула. Потоа освоил три турнири од Мастерс 1000 серијата, Отвореното првенство на САД и АТП финалето, за да ја заврши годината како светски број 1. Во 2025 година, Синер успешно ја одбранил својата титула на Отвореното првенство на Австралија и загубил во финалето на [[Ролан Гарос 2025 - мажи поединечно|Ролан Гарос]], губејќи го епското [[Ролан Гарос 2025 - мажи поединечно#Финале|финале]] од [[Карлос Алкарас]]. Сепак, на [[Вимблдон 2025 – мажи поединечно|Вимблдон 2025]], тој го совладал Алкарас во [[Вимблдон 2025 – мажи поединечно#Финале|финалето]], освојувајќи ја својата четврта гренд слем титула во кариерата. ==Статистика на кариерата== {{Performance key}} ''Заклучно со [[Вимблдон 2025 – мажи поединечно|Вимблдон 2025]]'' {|class="wikitable nowrap" style=text-align:center;font-size:97% !Турнир!![[АТП турнеја 2019|2019]]!![[АТП турнеја 2020|2020]]!![[АТП турнеја 2021|2021]]!![[АТП турнеја 2022|2022]]!![[АТП турнеја 2023|2023]]!![[АТП турнеја 2024|2024]]!![[АТП турнеја 2025|2025]]!![[АТП турнеја 2026|2026]]!!О/Н!!П–И!!У% |- | colspan="11" align="left" |'''[[Гренд слем|Гренд слем турнири]]''' |- |align=left bgcolor=efefef|[[Отворено тениско првенство на Австралија|Австралија Опен]] |НН |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Австралија 2020 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Австралија 2021 – мажи поединечно|1К]] |bgcolor=ffebcd|[[Отворено тениско првенство на Австралија 2022 – мажи поединечно|ЧФ]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Австралија 2023 – мажи поединечно|4К]] |bgcolor=lime|[[Отворено тениско првенство на Австралија 2024 – мажи поединечно|'''П''']] |bgcolor=lime|[[Отворено тениско првенство на Австралија 2025 – мажи поединечно|'''П''']] |bgcolor=yellow|[[Отворено тениско првенство на Австралија 2026 – мажи поединечно|ПФ]] |bgcolor=efefef|2 / 6 |bgcolor=efefef|22–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=22|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Ролан Гарос]] |НН |bgcolor=ffebcd|[[Ролан Гарос 2020 – мажи поединечно|ЧФ]] |bgcolor=afeeee|[[Ролан Гарос 2021 – мажи поединечно|4К]] |bgcolor=afeeee|[[Ролан Гарос 2022 – мажи поединечно|4К]] |bgcolor=afeeee|[[Ролан Гарос 2023 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=yellow|[[Ролан Гарос 2024 – мажи поединечно|ПФ]] |bgcolor=thistle|[[Ролан Гарос 2025 – мажи поединечно|Ф]] |bgcolor=afeeee|[[Ролан Гарос 2026 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=efefef|0 / 6 |bgcolor=efefef|22–6 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=22|lost=6|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Вимблдон]] |[[Вимблдон 2019 – мажи поединечно|Кв.1]] |style=color:#767676|НО |bgcolor=afeeee|[[Вимблдон 2021 – мажи поединечно|1К]] |bgcolor=ffebcd|[[Вимблдон 2022 – мажи поединечно|ЧФ]] |bgcolor=yellow|[[Вимблдон 2023 – мажи поединечно|ПФ]] |bgcolor=ffebcd|[[Вимблдон 2024 – мажи поединечно|ЧФ]] |bgcolor=lime|[[Вимблдон 2025 – мажи поединечно|'''П''']] |bgcolor=lime|[[Вимблдон 2026 – мажи поединечно|'''П''']] |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|20–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=20|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Отворено тениско првенство на САД|УС Опен]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на САД 2019 – мажи поединечно|1К]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на САД 2020 – мажи поединечно|1К]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на САД 2021 – мажи поединечно|4К]] |bgcolor=ffebcd|[[Отворено тениско првенство на САД 2022 – мажи поединечно|ЧФ]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на САД 2023 – мажи поединечно|4К]] |bgcolor=lime|[[Отворено тениско првенство на САД 2024 – мажи поединечно|'''П''']] |bgcolor=thistle|[[Отворено тениско првенство на САД 2025 – мажи поединечно|Ф]] | |bgcolor=efefef|1 / 6 |bgcolor=efefef|17–5 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=17|lost=5|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|поб–изг |0–1 |5–3 |6–4 |15–4 |12–4 |23–2 |26–2 |13–2 |5 / 27 |100–22 |{{Tennis win percentage|won=100|lost=22|integer=yes}} <section end=singles-perf /> |- | colspan="11" align="left" |'''Завршни турнири во годината''' |- |bgcolor=efefef align=left|[[АТП финале]] |colspan=2 style=color:#767676|НКВ |bgcolor=afeeee|[[АТП финале 2021 – поединечно|ГФ]] |style=color:#767676|НКВ |bgcolor=thistle|[[АТП финале 2023 – поединечно|Ф]] |bgcolor=lime|[[АТП финале 2024 – поединечно|'''П''']] | |bgcolor=efefef|1 / 3 |bgcolor=efefef|10–2 |bgcolor=efefef|{{tennis win percentage|won=10|lost=2|integer=yes}} |- | colspan="11" align="left" |'''Репрезентативни натпреварувања''' |- |bgcolor=efefef align=left|[[Тенис на Летни олимписки игри|Летни олимписки игри]] |colspan=2 style=color:#767676|не одржано |НН |colspan=2 style=color:#767676|не одржано |НН |colspan=2 style=color:#767676|не одржано |bgcolor=efefef|0 / 0 |bgcolor=efefef|0–0 |bgcolor=efefef|– |- |bgcolor=efefef align=left|[[Дејвис куп]] |НН |style=color:#767676| НО |bgcolor=ffebcd|[[Дејвис куп (завршен турнир) 2021|ЧФ]] |bgcolor=yellow|[[Дејвис куп (завршен турнир) 2022|ПФ]] |bgcolor=lime|[[Дејвис куп (завршен турнир) 2023|'''П''']] |bgcolor=lime|[[Дејвис куп (завршен турнир) 2024|'''П''']] | |bgcolor=efefef|2 / 4 |bgcolor=efefef|12–1 |bgcolor=efefef|{{tennis win percentage|won=12|lost=1|integer=yes}} |- | colspan="11" align="left" |'''[[АТП Мастерс 1000|АТП 1000 турнири]]''' |- |align=left bgcolor=efefef|[[Мастерс Индијан Велс]] |НН | style="color:#767676" |НО |bgcolor=afeeee|[[Мастерс Индијан Велс 2021 – мажи поединечно|4К]] |bgcolor=afeeee|[[Мастерс Индијан Велс 2022 – мажи поединечно|4К]]<ref>Синер се повлекол пред натпреварот од четвртото коло на [[Мастерс Индијан Велс 2022 – мажи поединечно|Мастерсот Индијан Велс 2022]], што официјално не се брои како пораз.</ref> |bgcolor=yellow|[[Мастерс Индијан Велс 2023 – мажи поединечно|ПФ]] |bgcolor=yellow|[[Мастерс Индијан Велс 2024 – мажи поединечно|ПФ]]<ref>На 20 август 2024, било објавено дека Синер добил антидопинг санкција и му биле одземени парите и поените освоени од турнирот во Индијан Велс во март, поради позитивен тест на [[клостебол]], забранет анаболен стероид.</ref> |НН |bgcolor=efefef|0 / 4 |bgcolor=efefef|11–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=11|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Отворено тениско првенство на Мајами|Мастерс Мајами]] |НН | style="color:#767676" |НО |bgcolor=thistle|[[Отворено тениско првенство на Мајами 2021 – мажи поединечно|Ф]] |bgcolor=ffebcd|[[Отворено тениско првенство на Мајами 2022 – мажи поединечно|ЧФ]] |bgcolor=thistle|[[Отворено тениско првенство на Мајами 2023 – мажи поединечно|Ф]] |bgcolor=lime|[[Отворено тениско првенство на Мајами 2024 – мажи поединечно|'''П''']] |НН |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|19–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=19|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[АТП Мастерс Монте Карло|Мастерс Монте Карло]] |НН | style="color:#767676" |НО |bgcolor=afeeee|[[АТП Мастерс Монте Карло 2021 – поединечно|2К]] |bgcolor=ffebcd|[[АТП Мастерс Монте Карло 2022 – поединечно|ЧФ]] |bgcolor=yellow|[[АТП Мастерс Монте Карло 2023 – поединечно|ПФ]] |bgcolor=yellow|[[АТП Мастерс Монте Карло 2024 – поединечно|ПФ]] |НН |bgcolor=efefef|0 / 4 |bgcolor=efefef|10–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=10|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Отворено тениско првенство на Мадрид|Мастерс Мадрид]] |НН | style="color:#767676" |НО |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Мадрид 2021 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Мадрид 2022 – мажи поединечно|3К]] |НН |bgcolor=ffebcd|[[Отворено тениско првенство на Мадрид 2024 – мажи поединечно|ЧФ]]<ref>Синер се повлекол пред натпреварот од четвртфиналето на [[Отворено тениско првенство на Мадрид 2024 – мажи поединечно|Отвореното првенство на Мадрид 2024]], што официјално не се брои како пораз.</ref> |НН |bgcolor=efefef|0 / 3 |bgcolor=efefef|6–2 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=6|lost=2|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Отворено тениско првенство на Италија|Мастерс Рим]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Италија 2019 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Италија 2020 – мажи поединечно|3К]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Италија 2021 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=ffebcd|[[Отворено тениско првенство на Италија 2022 – мажи поединечно|ЧФ]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Италија 2023 – мажи поединечно|4К]] |НН |bgcolor=thistle|[[Отворено тениско првенство на Италија 2025 – мажи поединечно|Ф]] |bgcolor=efefef|0 / 6 |bgcolor=efefef|14–6 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=14|lost=6|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Отворено тениско првенство на Канада|Мастерс Канада]] |НН | style=color:#767676|НО |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Канада 2021 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=afeeee|[[Отворено тениско првенство на Канада 2022 – мажи поединечно|3К]] |bgcolor=lime|[[Отворено тениско првенство на Канада 2023 – мажи поединечно|'''П''']] |bgcolor=ffebcd|[[Отворено тениско првенство на Канада 2024 – мажи поединечно|ЧФ]] | |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|7–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=7|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Мастерс Синсинати]] |НН |[[Мастерс Синсинати 2020 – мажи поединечно#Квалификации|Кв.1]] |bgcolor=afeeee|[[Мастерс Синсинати 2021 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=afeeee|[[Мастерс Синсинати 2022 – мажи поединечно|3К]] |bgcolor=afeeee|[[Мастерс Синсинати 2023 – мажи поединечно|2К]] |bgcolor=lime|[[Мастерс Синсинати 2024 – мажи поединечно|'''П''']] | |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|7–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=7|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[АТП Мастерс Шангај|Мастерс Шангај]] |НН |colspan="3" style="color:#767676"|не одржано |bgcolor=afeeee|[[АТП Мастерс Шангај 2023 – поединечно|4К]] |bgcolor=lime|[[АТП Мастерс Шангај 2024 – поединечно|'''П''']] | |bgcolor=efefef|1 / 2 |bgcolor=efefef|8–1 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=8|lost=1|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[АТП Мастерс Париз|Мастерс Париз]] |НН |НН |bgcolor=afeeee|[[АТП Мастерс Париз 2021 – поединечно|2К]] |bgcolor=afeeee|[[АТП Мастерс Париз 2022 – поединечно|1К]] |bgcolor=afeeee|[[АТП Мастерс Париз 2023 – поединечно|3К]]<ref>Синер се повлекол пред натпреварот од третото коло на [[АТП Мастерс Париз 2023 – поединечно|АТП Мастерсот Париз 2023]], што официјално не се брои како пораз.</ref> |НН | |bgcolor=efefef|0 / 3 |bgcolor=efefef|1–2 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=1|lost=2|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|поб–изг |1–1 |2–1 |10–8 |16–7 |21–6 |28–3 |5–1 |4 / 34 |83–27 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=83|lost=27|integer=yes}} |- | colspan="11" align="left" |'''Статистика на кариерата''' |-style=background:#efefef;font-weight:bold |||[[АТП турнеја 2019|2019]]||[[АТП турнеја 2020|2020]]||[[АТП турнеја 2021|2021]]||[[АТП турнеја 2022|2022]]||[[АТП турнеја 2023|2023]]||[[АТП турнеја 2024|2024]]||[[АТП турнеја 2025|2025]]|| colspan="3" |Кариера |-bgcolor=efefef |align=left|Турнири |10 |12 |25 |17 |21 |15 |5 |colspan=3|'''Вк. во кариерата: 105''' |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Титули |0 |1 |4 |1 |4 |8 |2 |colspan=3|Вк. во кариерата: 20 |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Финалиња |0 |1 |5 |1 |7 |9 |4 |colspan=3|Вк. во кариерата: 27 |-bgcolor=efefef |align=left|Тврда поб–изг |8–5 |12–8 |39–14 |28–10 |48–9 |53–3 |7–0 |17 / 66 |195–49 |{{tennis win percentage|won=195|lost=49|integer=yes}} |-bgcolor=efefef |align=left|Трева поб–изг |0–1 |0–0 |0–2 |4–2 |8–3 |9–1 |8–1 |2 / 12 |29–10 |{{tennis win percentage|won=29|lost=10|integer=yes}} |-bgcolor=efefef |align=left|Земја поб–изг |3–4 |7–3 |10–6 |15–4 |8–3 |11–2 |11–2 |1 / 27 |65–24 |{{tennis win percentage|won=65|lost=24|integer=yes}} |-bgcolor=efefef |align=left|Отворено поб–изг |3–6 |8–6 |32–16 |40–12 |44–13 |60–6 |26–3 |13 / 78 |213–62 |{{tennis win percentage|won=213|lost=62|integer=yes}} |-bgcolor=efefef |align=left|Затворено поб–изг |8–4 |11–5 |17–6 |7–4 |20–2 |13–0 |0–0 |7 / 27 |76–21 |{{tennis win percentage|won=76|lost=21|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Вкупно поб–изг |11–10 |19–11 |49–22 |47–16 |64–15 |73–6 |26–3 |20 / 105 |289–83 |{{Tennis win percentage|won=289|lost=83|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Успешност % |{{tennis win percentage|won=11|lost=10|integer=yes}} |{{tennis win percentage|won=19|lost=11|integer=yes}} |{{tennis win percentage|won=49|lost=22|integer=yes}} |{{tennis win percentage|won=47|lost=16|integer=yes}} |{{tennis win percentage|won=64|lost=15|integer=yes}} |{{tennis win percentage|won=73|lost=6|integer=yes}} |{{tennis win percentage|won=26|lost=3|integer=yes}} |colspan=3|Вк. во кариерата: {{tennis win percentage|won=289|lost=83|integer=yes}} |-bgcolor=efefef |align=left|'''Рангирање на крајот на год.''' |78 |37 |bgcolor=eee8aa|10 |15 |bgcolor=eee8aa|4 |bgcolor=lime|'''1''' | |colspan=3|{{Tooltip|''' $45,682,097 '''|Career Prize Money – Singles & Doubles combined}} |} {{notelist}} ==АТП финалиња во кариерата== ===Поединечно: 27 (20 титули, 7 финалист)=== {| |- valign="top" | {|class="wikitable" style=font-size:90% |- !Легенда |-style="background:#f3e6d7;" |Гренд слем турнири (4–1) |-style="background:#ffc;" |АТП финале (1–1) |-style="background:#e9e9e9;" |АТП Мастерс 1000 (4–3) |-style="background:#d4f1c5;" |АТП серија 500 (5–2) |- |АТП серија 250 (6–0) |} | {|class="wikitable" style=font-size:90% |- !Финалиња по подлога |- |Тврда (17–5) |- |Земја (1–2) |- |Трева (2–0) |} |} {|class="sortable wikitable" |- !style="width:40px"|Резултат !style="width:40px" class="unsortable"|П/И !width=350|Турнир !style="width:60px"|Година !style="width:60px"|Серија !style="width:55px"|Подлога !style="width:180px"|Противник !style="width:250px" class="unsortable"|Резултат |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>1–0</small> |[[АТП Софија]], [[Бугарија]] |[[АТП Софија 2020 – поединечно|2020]] |250 |тврда (с) |{{flagicon|CAN}} [[Вашек Поспишил]] |6–4, 3–6, 7–6^(7–3) |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>2–0</small> |[[Great Ocean Road Open|Great Ocean Road Open]], [[Австралија]] |[[Great Ocean Road Open 2021 – поединечно|2021]] |250 |тврда |{{flagicon|ITA}} [[Стефано Траваља]] |7–6^(7–4), 6–4 |- |bgcolor=ffa07a|пораз |<small>2–1</small> |bgcolor=e9e9e9|[[Отворено тениско првенство на Мајами|АТП Мастерс Мајами]], [[САД]] |[[Отворено тениско првенство на Мајами 2021 – мажи поединечно|2021]] |bgcolor=e9e9e9|1000 |тврда |{{flagicon|POL}} [[Хуберт Хуркач]] |6–7^(4–7), 4–6 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>3–1</small> |bgcolor=d4f1c5|[[АТП Вашингтон]], [[САД]] |[[АТП Вашингтон 2021 – поединечно|2021]] |bgcolor=d4f1c5|500 |тврда |{{flagicon|USA}} [[Макензи Макдоналд]] |7–5, 4–6, 7–5 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>4–1</small> |АТП Софија, Бугарија <small>(2)</small> |[[АТП Софија 2021 – поединечно|2021]] |250 |тврда (с) |{{flagicon|FRA}} [[Гаел Монфис]] |6–3, 6–4 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>5–1</small> |[[АТП Антверпен]], [[Белгија]] |[[АТП Антверпен 2021 – поединечно|2021]] |250 |тврда (с) |{{flagicon|ARG}} [[Диего Шварцман]] |6–2, 6–2 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>6–1</small> |[[АТП Умаг]], [[Хрватска]] |[[АТП Умаг 2022 – поединечно|2022]] |250 |земја |{{flagicon|ESP}} [[Карлос Алкарас]] |6–7^(5–7), 6–1, 6–1 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>7–1</small> |[[АТП Монпеље]], [[Франција]] |[[АТП Монпеље 2023 – поединечно|2023]] |250 |тврда (с) |{{flagicon|USA}} [[Максим Креси]] |7–6^(7–3), 6–3 |- |bgcolor=ffa07a|пораз |<small>7–2</small> |bgcolor=d4f1c5|[[АТП Ротердам]], [[Холандија]] |[[АТП Ротердам 2023 - поединечно|2023]] |bgcolor=d4f1c5|500 |тврда (с) |{{flagicon|}} [[Данил Медведев]] |7–5, 2–6, 2–6 |- |bgcolor=ffa07a|пораз |<small>7–3</small> |bgcolor=e9e9e9|АТП Мастерс Мајами, САД |[[Отворено тениско првенство на Мајами 2023 – мажи поединечно|2023]] |bgcolor=e9e9e9|1000 |тврда |{{flagicon|}} Данил Медведев |5–7, 3–6 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>8–3</small> |bgcolor=e9e9e9|[[Отворено тениско првенство на Канада|Канада Мастерс]], [[Канада]] |[[Отворено тениско првенство на Канада 2023 – мажи поединечно|2023]] |bgcolor=e9e9e9|1000 |тврда |{{flagicon|AUS}} [[Алекс де Минор]] |6–4, 6–1 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>9–3</small> |bgcolor=d4f1c5|[[Отворено тениско првенство на Кина|Отворено првенство на Кина]], [[Кина]] |[[Отворено тениско првенство на Кина 2023 – мажи поединечно|2023]] |bgcolor=d4f1c5|500 |тврда |{{flagicon|}} Данил Медведев |7–6^(7–2), 7–6^(7–2) |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>10–3</small> |bgcolor=d4f1c5|[[АТП Виена]], Австрија |[[АТП Виена 2023 – поединечно|2023]] |bgcolor=d4f1c5|500 |тврда (с) |{{flagicon|}} Данил Медведев |7–6^(9–7), 4–6, 6–3 |- |bgcolor=ffa07a|пораз |<small>10–4</small> |bgcolor=ffffcc|[[АТП финале]], [[Торино]], [[Италија]] |[[АТП финале 2023 – поединечно|2023]] |bgcolor=ffffcc|Ф |тврда (с) |{{flagicon|SRB}} [[Новак Ѓоковиќ]] |3–6, 3–6 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>11–4</small> |bgcolor=f3e6d7|[[Отворено тениско првенство на Австралија|Отворено првенство на Австралија]], Австралија |[[Отворено тениско првенство на Австралија 2024 – мажи поединечно|2024]] |bgcolor=f3e6d7|ГС |тврда |{{flagicon|}} Данил Медведев |3–6, 3–6, 6–4, 6–4, 6–3 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>12–4</small> |bgcolor=d4f1c5|АТП Ротердам, Холандија |[[АТП Ротердам 2024 – поединечно|2024]] |bgcolor=d4f1c5|500 |тврда (с) |{{flagicon|AUS}} Алекс де Минор |7–5, 6–4 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>13–4</small> |bgcolor=e9e9e9|АТП Мастерс Мајами, САД |[[Отворено тениско првенство на Мајами 2024 – мажи поединечно|2024]] |bgcolor=e9e9e9|1000 |тврда |{{flagicon|BUL}} [[Григор Димитров]] |6–3, 6–1 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>14–4</small> |bgcolor=d4f1c5|[[АТП Хале]], Германија |[[АТП Хале 2024 – поединечно|2024]] |bgcolor=d4f1c5|500 |трева |{{flagicon|POL}} Хуберт Хуркач |7–6^(10–8), 7–6^(7–2) |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>15–4</small> |bgcolor=e9e9e9|[[Мастерс Синсинати]], САД |[[Мастерс Синсинати 2024 – мажи поединечно|2024]] |bgcolor=e9e9e9|1000 |тврда |{{flagicon|USA}} [[Франсес Тиафо]] |7–6^(7–4), 6–2 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>16–4</small> |bgcolor=f3e6d7|[[Отворено тениско првенство на САД|Отворено првенство на САД]], [[Њујорк]], [[САД]] |[[Отворено тениско првенство на САД 2024 – мажи поединечно|2024]] |bgcolor=f3e6d7|ГС |тврда |{{flagicon|USA}} [[Тејлор Фриц]] |6–3, 6–4, 7–5 |- |bgcolor=ffa07a|победа |<small>16–5</small> |bgcolor=d4f1c5|[[Отворено тениско првенство на Кина|Отворено првенство на Кина]], [[Кина]] |[[Отворено тениско првенство на Кина 2024 – мажи поединечно|2024]] |bgcolor=d4f1c5|500 |тврда |{{flagicon|ESP}} Карлос Алкарас |7–6^(8–6), 4–6, 6–7^(3–7) |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>17–5</small> |bgcolor=e9e9e9|[[АТП Мастерс Шангај]], Кина |[[АТП Мастерс Шангај 2024 Rolex – поединечно|2024]] |bgcolor=e9e9e9|1000 |тврда |{{flagicon|SRB}} Новак Ѓоковиќ |7–6^(7–4), 6–3 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>18–5</small> |bgcolor=ffffcc|АТП финале, Торино, Италија |[[АТП финале 2024 – поединечно|2024]] |bgcolor=ffffcc|Ф |тврда (с) |{{flagicon|USA}} Тејлор Фриц |6–4, 6–4 |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>19–5</small> |bgcolor=f3e6d7|Отворено првенство на Австралија, Австралија |[[Отворено тениско првенство на Австралија 2025 – мажи поединечно|2025]] |bgcolor=f3e6d7|ГС |тврда |{{flagicon|GER}} [[Александар Зверев]] |6–3, 7–6^(7–4), 6–3 |- |bgcolor=ffa07a|пораз |<small>19–6</small> |bgcolor=e9e9e9|[[Отворено тениско првенство на Италија|Отворено првенство на Италија]], Италија |[[Отворено тениско првенство на Италија 2025 – мажи поединечно|2025]] |bgcolor=e9e9e9|1000 |земја |{{flagicon|ESP}} Карлос Алкарас |6–7^(5–7), 1–6 |- |bgcolor=ffa07a|пораз |<small>19–7</small> |style=background:#f3e6d7|[[Ролан Гарос]], Франција |[[Ролан Гарос 2025 – мажи поединечно|2025]] |style=background:#f3e6d7|ГС |земја |{{flagicon|ESP}} Карлос Алкарас |6–4, 7–6^(7–4), 4–6, 6–7^(3–7), 6–7^(2–10) |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>20–7</small> |style=background:#f3e6d7|[[Вимблдон]], [[Велика Британија]] |[[Вимблдон 2025 – мажи поединечно|2025]] |style=background:#f3e6d7|ГС |трева |{{flagicon|ESP}} Карлос Алкарас |4–6, 6–4, 6–4, 6–4 |} ===Двојки: 1 (1 титула)=== {| |- valign=top | {|class="wikitable" style=font-size:90% !Легенда |- style="background:#f3e6d7;" |Гренд слем турнири (0–0) |- style="background:#ffffcc;" |АТП финале (0–0) |- style="background:#e9e9e9;" |АТП 1000 (0–0) |- style="background:#d4f1c5;" |АТП 500 (0–0) |- |АТП 250 (1–0) |} | {|class="wikitable" style=font-size:90% !Финалиња по подлога |- |Тврда (1–0) |- |Земја (0–0) |- |Трева (0–0) |} |} {|class="wikitable" !style="width:40px"|Резултат !style="width:40px" class="unsortable"|П/И !width=350|Турнир !style="width:60px"|Година !style="width:60px"|Серија !style="width:55px"|Подлога !style="width:180px"|Партнер !style="width:180px"|Противник !style="width:250px" class="unsortable"|Резултат |- |bgcolor=98fb98|победа |<small>1–0</small> |[[АТП Атланта]], САД |[[АТП Атланта 2021 – двојки|2021]] |250 |тврда |{{flagicon|USA}} [[Рајли Опелка]] |{{flagicon|USA}} [[Стив Џонсон (тенисер)|Стив Џонсон]]<br/>{{flagicon|AUS}} [[Џордан Томпсон (тенисер)|Џордан Томпсон]] |6–4, 6–7^(6–8), [10–3] |} ==Next Generation финалиња== ===Поединечно: 1 (1 титула)=== {|class="wikitable" |- !Резултат !Турнир !Година !Подлога !Противник !class="unsortable"|Резултат |- |bgcolor=98fb98|победа |[[Next Generation АТП финале 2019|2019]] |[[Next Generation АТП финале]], Италија |твдра (с) |{{flagicon|AUS}} [[Алекс де Минор]] |4–2, 4–1, 4–2 |} ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.atptour.com/en/players/-/S0AG/overview Јаник Синер на АТП] * [https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita Јаник Синер на ИТФ] {{Тенисери број 1 на АТП листата}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Синер, Јаник}} [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Италијански тенисери]] 1r5j4zrwrm1rbdxbf6j4k1rtyv3q77m 0 1376506 5591744 5568811 2026-07-14T05:58:04Z Bjankuloski06 332 /* Седиште 30 */ Правописна исправка, replaced: псеудо → псевдо 5591744 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на членовите на [[Француска академија|Француската академија]]''' ({{langx|fr|Académie française}}) подредени според бројот на седиште (место). Наведени се главните занимања на академиците. Дадените датуми го означуваат времетраењето на членството, обично доживотно. Некои биле исклучени за време на реорганизациите од [[1803]] и [[1816|1816 година]] и во други раздобја. Француската академија традиционално има 40 члена и не можат да се избираат нови членови освен за замена на починат член, членовите ги избираат другите академици. == Список на тековните членови == {| class="wikitable" |+Список на тековните членови на Француската академија !Седиште !Име !Избран(а) !Датум на раѓање и возраст |- !1 |[[Клод Дажан]] |2008 |{{Birth date and age|1940|5|20|df=yes}} |- !2 |[[Дани Лафериер]] |2013 |{{Birth date and age|1953|4|13|df=yes}} |- !3 | [[Буалем Сансал]] |2026 |{{Birth date and age|1949|10|15|df=yes}} |- !4 |[[Жан-Лик Марион]] |2008 |{{Birth date and age|1946|7|3|df=yes}} |- !5 |[[Андреј Макин]] |2016 |{{Birth date and age|1957|9|10|df=yes}} |- !6 |[[Кристијан Жамбе]] |2024 |{{Birth date and age|1949|4|23|df=yes}} |- !7 |[[Жил Офман]] |2012 |{{Birth date and age|1941|8|2|df=yes}} |- !8 |[[Даниел Рондо]] |2019 |{{Birth date and age|1948|5|7|df=yes}} |- !9 |[[Патрик Гренвил]] |2018 |{{Birth date and age|1947|6|1|df=yes}} |- !10 |colspan="3"|<small>''Празно од смртта на [[Флоранс Деле]].''</small> |- !11 |[[Ерик Неоф]] |2025 |{{Birth date and age|1956|7|4|df=yes}} |- !12 |[[Шантал Томас]] |2021 |{{Birth date and age|1945|1|20|df=yes}} |- !13 |[[Маурицио Сера]] |2020 |{{Birth date and age|1955|6|3|df=yes}} |- !14 | [[Флоријан Зелер]] |2025 |{{Birth date and age|1979|6|28|df=yes}} |- !15 |[[Фредерик Виту]] |2001 |{{Birth date and age|1944|8|19|df=yes}} |- !16 |[[Рафаел Гајар]] |2024 |{{Birth date and age|1976|6|1|df=yes}} |- !17 |[[Ерик Орсена]] |1998 |{{Birth date and age|1947|3|22|df=yes}} |- !18 |colspan="3"|<small>''Празно од смртта на [[Марио Варгас Љоса]].''</small> |- !19 |[[Силвијан Агасински]] |2023 |{{Birth date and age|1945|5|4|df=yes}} |- !20 |colspan="3"|<small>''Празно од смртта на [[Анџело Риналди]].''</small> |- !21 |[[Ален Финкелкрот]] |2014 |{{Birth date and age|1949|6|30|df=yes}} |- !22 |[[Ален Аспе]] |2025 |{{Birth date and age|1947|6|15|df=yes}} |- !23 |[[Пјер Розенберг]] |1995 |{{Birth date and age|1936|4|13|df=yes}} |- !24 |[[Франсоа Сиро]] |2020 |{{Birth date and age|1957|9|19|df=yes}} |- !25 |[[Доминик Фернандез]] |2007 |{{Birth date and age|1929|8|25|df=yes}} |- !26 |[[Жан-Мари Руар]] |1997 |{{Birth date and age|1943|4|8|df=yes}} |- !27 | colspan="3" |<small>''Празно од смртта на [[Пјер Нора]].''</small> |- !28 |[[Жан-Кристоф Рифен]] |2008 |{{Birth date and age|1952|6|28|df=yes}} |- !29 |[[Амен Малуф]] |2011 |{{Birth date and age|1949|2|25|df=yes}} |- !30 |[[Даниел Салнав]] |2011 |{{Birth date and age|1940|10|28|df=yes}} |- !31 |[[Мајкл Едвардс]] |2013 |{{Birth date and age|1938|4|29|df=yes}} |- !32 |[[Паскал Ори]] |2021 |{{Birth date and age|1948|7|31|df=yes}} |- !33 |[[Доминик Бона]] |2013 |{{Birth date and age|1953|7|29|df=yes}} |- !34 |[[Франсоа Ченг]] |2002 |{{Birth date and age|1929|8|30|df=yes}} |- !35 |[[Антоан Компањон]] |2022 |{{Birth date and age|1950|7|20|df=yes}} |- !36 |[[Барбара Касен]] |2018 |{{Birth date and age|1947|10|24|df=yes}} |- !37 |[[Мишел Зенк]] |2017 |{{Birth date and age|1945|5|5|df=yes}} |- !38 |[[Марк Ламброн]] |2014 |{{Birth date and age|1957|2|4|df=yes}} |- !39 |[[Жан Клер]] |2008 |{{Birth date and age|1940|10|20|df=yes}} |- !40 |[[Гзавие Дарко]] |2013 |{{Birth date and age|1947|7|14|df=yes}} |} {{TOC right}} == Седиште 1 == # [[Пјер Сегје]] (''Pierre Séguier''), [[1635]]&ndash;[[1643]], политичар и судија # [[Клод Базен де Безон]] (''Claude Bazin de Bezons''), [[1643]]&ndash;[[1684]], правник # [[Никола Боало|Никола Боало-Депрео]] (''Nicolas Boileau-Despréaux''), [[1684]]&ndash;[[1711]], поет # [[Жан Детре]] (''Jean d'Estrées''), [[1711]]&ndash;[[1718]], свештеник и политичар # [[Марк-Рене Даржансон]] (''Marc-René d'Argenson''), [[1718]]&ndash;[[1721]], политичар # [[Жан-Жозеф Ланге де Жержи]] (''Jean-Joseph Languet de Gergy''), [[1721]]&ndash;[[1753]], свештеник # [[Жорж-Луј де Буфон]] (''George-Louis Leclerc, comte de Buffon''), [[1753]]&ndash;[[1788]], есеист # [[Феликс Вик-д'Азир]] (''Félix Vicq-d'Azyr''), [[1788]]&ndash;[[1794]], лекар # [[Франсоа-Ирбен Домерг]] (''François-Urbain Domergue''), [[1803]]&ndash;[[1810]], граматичар # [[Анж-Франсоа Фарјо]] (''Ange-François Fariau''), [[1810]], поет и преведувач # [[Франсоа-Огист Парсевал-Гранмезон]] (''François-Auguste Parseval-Grandmaison''), [[1811]]&ndash;[[1834]], поет # [[Нарсис-Ашил де Салванди]] (''Narcisse-Achille de Salvandy''), [[1835]]&ndash;[[1856]], политичар и историчар # [[Емил Ожје]] (''Émile Augier''), [[1857]]&ndash;[[1889]], поет и драмски писател # [[Шарл де Фресине]] (''Charles de Freycinet''), [[1890]]&ndash;[[1923]], политичар и физичар # [[Шарл Емил Пикар|Емил Пикар]] (''Émile Picard''), [[1924]]&ndash;[[1941]], математичар # [[Луј де Број]] (''Louis de Broglie''), [[1944]]&ndash;[[1987]], физичар и математичар # [[Мишел Дебре]] (''Michel Debré''), [[1988]]&ndash;[[1996]], политичар # [[Франсоа Фире]] (''François Furet''), [[1997]], историчар # [[Рене Ремон]] (''René Rémond''), [[1998]]&ndash;[[2007]], историчар # [[Клод Дажан]] (''Claude Dagens''), избран [[2008]], бискуп == Седиште 2 == # [[Валентен Конрар]] (''Valentin Conrar''t), [[1634]]&ndash;[[1675]], поет и граматичар # [[Тусен Роз]] (''Toussaint Rose''), [[1675]]&ndash;[[1701]], говорник # [[Луј де Саси]] (''Louis de Sacy''), [[1701]]&ndash;[[1727]], правник # [[Монтескје|Шарл де Монтескје]] (''Charles de Secondat, baron de Montesquieu''), [[1728]]&ndash;[[1755]], судија и филозоф # [[Жан-Батист де Вивјан Шатобрен]] (''Jean-Baptiste de Vivien de Châteaubrun''), [[1755]]&ndash;[[1775]], поет и драмски писател # [[Франсоа-Жан де Шатли]] (''François-Jean de Chastellux''), [[1775]]&ndash;[[1788]], музичар # [[Емар-Шарл-Мари де Николај]] (''Aimar-Charles-Marie de Nicolaï''), [[1788]]&ndash;[[1794]], судија # [[Франсоа де Нефшато]] (''François de Neufchâteau''), [[1803]]&ndash;[[1828]], политичар и филолог # [[Пјер-Антоан Лебрен]] (''Pierre-Antoine Lebrun''), [[1828]]&ndash;[[1873]], политичар и поет # [[Александар Дима (син)]] (''Alexandre Dumas, fils''), [[1874]]&ndash;[[1895]], драмски писател и романописец # [[Андре Терје]] (''André Theuriet''), [[1896]]&ndash;[[1907]], романописец и поет # [[Жан Ришпен]] (''Jean Richepin''), [[1908]]&ndash;[[1926]], поет и романописец # [[Емил Мал]] (''Émile Mâle''), [[1927]]&ndash;[[1954]], историчар на уметноста # [[Франсоа Албер-Бисон]] (''François Albert-Buisson''), [[1955]]&ndash;[[1961]], судија и политичар # [[Марк Боење]] (''Marc Boegner''), [[1962]]&ndash;[[1970]], свештеник и теолог # [[Рене де Катри]] (''René de Castries''), [[1972]]&ndash;[[1986]], историчар # [[Андре Фросар]] (''André Frossard''), [[1987]]&ndash;[[1995]], есеист и новинар # [[Ектор Бјансиоти]] (''Hector Bianciotti''), [[1996]]&ndash;[[2012]], романописец # [[Дени Лафериер]] (''Dany Laferrière''), избран [[2013]], писател == Седиште 3 == # [[Жак де Серизе]] (''Jacques de Serisay''), [[1634]]&ndash;[[1653]], поет # [[Пол-Филип де Шомон]] (''Paul-Philippe de Chaumont''), [[1654]]&ndash;[[1697]], свештеник # [[Луј Кузен]] (''Louis Cousin''), [[1697]]&ndash;[[1707]], историчар и новинар # [[Жак-Луј де Валон, маркиз од Мимер]] (''Jacques-Louis de Valon, marquis de Mimeure'') [[1707]]&ndash;[[1719]], поет и преведувач # [[Никола Гедјон]] (''Nicolas Gédyon'') [[1719]]&ndash;[[1744]], свештеник # [[Франсоа-Жоашен де Пјер де Бернис]] (''François-Joachim de Pierre de Bernis''), [[1744]]&ndash;[[1794]], свештеник # [[Рош-Амброаз Кикирон Сикар]] (''Roch-Ambroise Cucurron Sicard''), [[1803]]&ndash;[[1822]], свештеник и граматичар # [[Дени-Лик Фресину]] (''Denis-Luc Frayssinous''), [[1822]]&ndash;[[1841]], свештеник # [[Етјен-Дени Паскје]] (''Étienne-Denis Pasquier''), [[1842]]&ndash;[[1862]], политичар # [[Жил Арман Дифор]] (''Jules Armand Dufaure''), [[1863]]&ndash;[[1881]], политичар и правник # [[Виктор Шербилие]] (''Victor Cherbuliez''), [[1881]]&ndash;[[1899]], романописец и драмски писател # [[Емил Фоже]] (''Émile Fauget''), [[1900]]&ndash;[[1916]], книжевен критичар и историчар # [[Жорж Клемансо]] (''Georges Clemenceau''), [[1918]]&ndash;[[1929]], политичар и лекар # [[Андре Шоме]] (''André Chaumeix''), [[1930]]&ndash;[[1955]], новинар и критичар # [[Жером Каркопино]] (''Jérôme Carcopino''), [[1955]]&ndash;[[1970]], историчар и археолог # [[Роже Кајоа]] (''Roger Caillois''), [[1971]]&ndash;[[1978]], есеист и социолог # [[Маргерит Јурсенар]] (''Marguerite Yourcenar''), [[1980]]&ndash;[[1987]], романописец и есеист # [[Жан-Дени Бреден]] (''Jean-Denis Bredin''), избран [[1989]], судија и есеист == Седиште 4 == # [[Жан Демаре]] (''Jean Desmarets''), [[1634]]&ndash;[[1676]], поет и романописец # [[Жан-Жак де Мем]] (''Jean-Jacques de Mesmes''), [[1676]]&ndash;[[1688]], судија # [[Жан Тести де Мороа]] (''Jean Testu de Mauroy''), [[1688]]&ndash;[[1706]], свештеник # [[Камиј ле Телие де Лувоа]] (''Camille le Tellier de Louvois''), [[1706]]&ndash;[[1718]], свештеник # [[Жан-Батист Масијон]] (''Jean-Baptiste Massillon''), [[1718]]&ndash;[[1742]], свештеник # [[Луј-Жил Мансини-Мазарини, Војвода од Нивернеа|Луј Жил Мансини Мазарини]] (''Louis-Jules Mancini-Mazarini, Duc de Nivernais''), [[1742]]&ndash;[[1798]], политичар и поет # [[Габриел-Мари Легуве]] (''Gabriel-Marie Legouvé''), [[1803]]&ndash;[[1812]], поет # [[Александар-Венсан Пино Дивал]] (''Alexandre-Vincent Pineux Duval''), [[1812]]&ndash;[[1842]], поет и драмски писател # [[Пјер-Симон Баланш]] (''Pierre-Simon Ballanche''), [[1842]]&ndash;[[1847]], филозоф # [[Жан Вату]] (''Jean Vatout''), [[1848]], поет # [[Алекси Гињар, конт де Сен-Приест]] (''Alexis Guignard, comte de Saint Priest''), [[1849]]&ndash;[[1851]], политичар и историчар # [[Антоан Пјер Берјер]] (''Antoine Pierre Berryer''), [[1852]]&ndash;[[1868]], правник # [[Франсоа-Жозеф де Шампањи]] (''François-Joseph de Champagny''), [[1869]]&ndash;[[1882]], историчар # [[Шарл де Мазад]] (''Charles de Mazade''), [[1882]]&ndash;[[1893]], поет и критичар # [[Жозе Марија де Ередја]] (''José María de Heredia''), [[1894]]&ndash;[[1905]], поет # [[Морис Баре]] (''Maurice Barrès''), [[1906]]&ndash;[[1923]], романописец и политичар # [[Луј Бертран]] (''Louis Bertrand''), [[1925]]&ndash;[[1941]], романописец и историчар # [[Жан Таро]] (''Jean Tharaud''), [[1946]]&ndash;[[1952]], романописец # [[Алфонс Жиен]] (''Alphonse Juin''), [[1952]]&ndash;[[1967]], војсководец # [[Пјер Емануел]] (''Pierre Emmanuel''), [[1968]]&ndash;[[1984]], поет # [[Жан Амбурже]] (''Jean Hamburger''), [[1985]]&ndash;[[1992]], лекар и есеист # [[Албер Кардинал Декуртре]] (''Albert Cardinal Decourtray''), [[1993]]&ndash;[[1994]], свештеник # [[Жан-Мари Листиже]] (''Jean-Marie Lustiger''), [[1995]]&ndash;[[2007]], свештеник # [[Жан-Лик Марион]] (''Jean-Luc Marion''), избран [[2008]], филозоф == Седиште 5 == # [[Жан Ожје де Гомбо]] (''Jean Ogier de Gombauld''), [[1634]]&ndash;[[1666]], поет и драмски писател # [[Пол Талман ле Жен]] (''Paul Tallement le Jeune''), [[1666]]&ndash;[[1712]], свештеник # [[Антоан Данше]] (''Antoine Danchet''), [[1712]]&ndash;[[1748]], драмски писател и поет # [[Жан-Батист-Луј Гресе]] (''Jean-Baptiste-Louis Gresset''), [[1748]]&ndash;[[1777]], драмски писател # [[Клод-Франсоа-Гзавје Мијо]] (''Claude-François-Xavier Millot''), [[1777]]&ndash;[[1785]], свештеник # [[Андре Мореле]] (''André Morellet''), [[1785]]&ndash;[[1819]], свештеник # [[Пјер-Едуар Лемонте]] (''Pierre-Édouard Lémontey''), [[1819]]&ndash;[[1826]], политичар и правник # [[Жозеф Фурје]] (''Joseph Fourier''), ([[1826]]&ndash;[[1830]]), математичар и физичар # [[Виктор Кузен]] (''Victor Cousin''), [[1830]]&ndash;[[1867]], политичар и филозоф # [[Жил Фавр]] (''Jules Favre''), [[1867]]&ndash;[[1880]], политичар и правник # [[Едмон Рус]] (''Edmond Rousse''), [[1880]]&ndash;[[1906]], правник # [[Пјер де Сеги]] (''Pierre de Ségur''), [[1907]]&ndash;[[1916]], историчар # [[Робер де Флер]] (''Robert de Flers''), [[1920]]&ndash;[[1927]], драмски писател и новинар # [[Луј Мадлен]] (''Louis Madelin''), [[1927]]&ndash;[[1956]], историчар # [[Робер Кан]] (''Robert Kemp''), [[1956]]&ndash;[[1959]], книжевен и драмски критичар # [[Рене Иг]] (''René Huyghe''), [[1960]]&ndash;[[1997]], историчар на уметноста и есеист # [[Жорж Ведел]] (''Georges Vedel''), [[1998]]&ndash;[[2002]], судија # [[Асија Џебар]] (''Assia Djebar''), [[2005]]&ndash;[[2015]], романописец и преведувач # [[Андреј Макин]] (''Andreï Makine''), избран [[2016]], писател == Седиште 6 == # [[Франсоа ле Метел де Боаробер]] (''François le Métel de Boisrobert''), [[1634]]&ndash;[[1662]], свештеник и поет # [[Жан Рено де Сегре]] (''Jean Renaud de Segrais''), [[1662]]&ndash;[[1701]], поет и романописец # [[Жан Галбер де Кампистрон]] (''Jean Galbert de Campistron''), [[1701]]&ndash;[[1723]], драмски писател # [[Филип Нерико Детуш]] (''Philippe Néricault Destouches''), [[1723]]&ndash;[[1754]], драмски писател и дипломат # [[Луј де Боаси]] (''Louis de Boissy''), [[1754]]&ndash;[[1758]], поет # [[Жан-Батист де Лакерн де Сент Палеј]] (''Jean-Baptiste de Lacurne de Sainte-Palaye''), [[1758]]&ndash;[[1781]], археолог # [[Себастјан-Рош-Никола]] (''Sébastien-Roch-Nicolas''), [[1781]]&ndash;[[1794]], драмски писател и издавач # [[Пјер-Луј Редерер]] (''Pierre-Louis Roederer''), [[1803]]&ndash;[[1835]], политичар и правник # [[Пјер-Марк-Гастон де Левис]] (''Pierre-Marc-Gaston de Lévis''), [[1816]]&ndash;[[1830]], политичар # [[Филип-Пол де Сегер]] (''Philippe-Paul de Ségur''), [[1830]]&ndash;[[1873]], дипломат и историчар # [[Шарл де Вјел-Кастел]] (''Charles de Viel-Castel''), [[1873]]&ndash;[[1887]], дипломат # [[Едмон Жирјан де ла Гравјер]] (''Edmond Jurien de la Gravière''), [[1888]]&ndash;[[1892]], адмирал # [[Ернест Лавис]] (''Ernest Lavisse''), [[1892]]&ndash;[[1922]], историчар # [[Жорж де Порто-Риш]] (''Georges de Porto-Riche''), [[1923]]&ndash;[[1930]], драмски писател и поет # [[Пјер Беноа]] (''Pierre Benoit''), [[1931]]&ndash;[[1962]], романописец # [[Жан Полан]] (''Jean Paulhan''), [[1963]]&ndash;[[1968]], книжевен критичар и критичар на уметноста # [[Ежен Јонеско]] (''Eugène Ionesco''), [[1970]]&ndash;[[1994]], драмски писател # [[Марк Фимароли]] (''Marc Fumaroli''), [[1995]]&ndash;[[2020]], историчар и есеист == Седиште 7 == # [[Жан Шаплен]] (''Jean Chapelain''), [[1634]]&ndash;[[1674]], кралски советник # [[Исак де Бансерад]] (''Isaac de Benserade''), [[1674]]&ndash;[[1691]], поет и драмски писател # [[Етјен Павијон]] (''Étienne Pavillon''), [[1691]]&ndash;[[1705]], правник и поет # [[Фабио Брилар де Сијери]] (''Fabio Brulart de Sillery''), [[1705]]&ndash;[[1714]], свештеник и поет # [[Анри-Жак де ла Форс]] (''Henri-Jacques de la Force, Duc de la Force''), [[1715]]&ndash;[[1726]], економист # [[Жан-Батист де Мирабо]] (''Jean-Baptiste de Mirabaud''), [[1726]]&ndash;[[1760]], преведувач # [[Клод-Анри Вателе]] (''Claude-Henri Watelet''), [[1760]]&ndash;[[1786]], сликар # [[Мишел-Жан Седен]] (''Michel-Jean Sedaine''), [[1786]]&ndash;[[1797]], поет и драмски писател # [[Жан-Франсоа Колен д'Арлевил]] (''Jean-François Collin d'Harleville''), [[1803]]&ndash;[[1806]], драмски писател и поет # [[Пјер Дари]] (''Pierre Daru''), [[1806]]&ndash;[[1829]], политичар и историчар # [[Алфонс де Ламартин]] (''Alphonse de Lamartine''), [[1829]]&ndash;[[1869]], политичар и поет # [[Емил Оливје]] (''Émile Ollivier''), [[1870]]&ndash;[[1913]], политичар и правник # [[Анри Бергсон]] (''Henri Bergson''), [[1914]]&ndash;[[1941]], филозоф # [[Едуар ле Роа]] (''Édouard le Roy''), [[1945]]&ndash;[[1954]], филозоф и математичар # [[Анри Петио]] (''Henri Petiot''), [[1955]]&ndash;[[1965]], поет и романописец # [[Пјер-Анри Симон]] (''Pierre-Henri Simon''), [[1966]]&ndash;[[1972]], книжевен историчар и романописец # [[Андре Русен]] (''André Roussin''), [[1973]]&ndash;[[1987]], драмски писател # [[Жаклин Ворм де Ромији]] (''Jacqueline Worms de Romilly''), [[1988]]&ndash;[[2010]], филолог и есеист # [[Жил Офман]] (''Jules Hoffmann''), избран [[2012]], биолог == Седиште 8 == # [[Клод де Малвил]] (''Claude de Malleville''), [[1634]]&ndash;[[1647]], поет # [[Жан Баледан]] (''Jean Ballesdens''), [[1648]]&ndash;[[1675]], правник # [[Жеро де Кордмоа]] (''Géraud de Cordemoy''), [[1675]]&ndash;[[1684]], филозоф и историчар # [[Жан-Луј Бержере]] (''Jean-Louis Bergeret''), [[1684]]&ndash;[[1694]], правник # [[Шарл-Ирене Кастел де Сен Пјер]] (''Charles-Irénée Castel de Saint-Pierre''), [[1694]]&ndash;[[1743]], свештеник # [[Пјер Луј де Моперти|Пјер Луј Моро де Моперти]] (''Pierre-Louis Moreau de Maupertuis''), [[1743]]&ndash;[[1759]], астроном # [[Жан-Жак Лефран, маркиз од Помпињана]] (''Jean-Jacques Lefranc, marquis de Pompignan''), [[1759]]&ndash;[[1784]], судија и економист # [[Жан-Сифрен Мори]] (''Jean-Sifrein Maury''), [[1784]]-исклучен при реорганизацијата во [[1803]], види и [[Список на членови на Францијата академија#Седиште 15|седиште 15]], свештеник и политичар # [[Мишел-Луј-Етјен Рењо де Сен Жан д'Анжели]] (''Michel-Louis-Étienne Regnaud de Saint-Jean d'Angély''), [[1803]]&ndash;[[1819]], политичар и правник # [[Пјер Симон Лаплас|Пјер-Симон Лаплас]] (''Pierre-Simon Laplace''), [[1816]]&ndash;[[1827]], политичар и математичар # [[Пјер-Пол Роаје-Колар]] (''Pierre-Paul Royer-Collard''), [[1827]]&ndash;[[1845]], политичар # [[Шарл де Ремиза]] (''Charles de Rémusat''), [[1846]]&ndash;[[1875]], политичар и филозоф # [[Жил Симон (политичар)|Жил Симон]] (''Jules Simon''), [[1875]]&ndash;[[1896]], политичар и филозоф # [[Албер де Мен]] (''Albert de Mun''), [[1897]]&ndash;[[1914]], политичар и војсководец # [[Алфред Бодријар]] (''Alfred Baudrillart''), [[1918]]&ndash;[[1942]], свештеник и историчар # [[Октав Обри]] (''Octave Aubry''), [[1946]]&ndash;[[1946]], историчар и бирократ # [[Едуар Ерио]] (''Édouard Herriot''), [[1946]]&ndash;[[1957]], политичар и историчар на книжевноста # [[Жан Ростан]] (''Jean Rostand''), [[1959]]&ndash;[[1977]], биолог и филозоф # [[Мишел Деон]] (''Michel Déon''), [[1978]]&ndash;[[2016]], романописец # [[Дани Рондеу]] (''Daniel Rondeau''), избран [[2019]], писател и дипломат == Седиште 9 == # [[Никола Фаре]] (''Nicolas Faret''), [[1634]]&ndash;[[1646]], поет # [[Пјер ди Рје]] (''Pierre du Ryer''), [[1646]]&ndash;[[1658]], драмски писател # [[Сезар д'Етре]] (''César d'Estrées''), [[1658]]&ndash;[[1714]], свештеник и политичар # [[Виктор-Мари д'Етре]] (''Victor-Marie d'Estrées''), [[1715]]&ndash;[[1737]], политичар и војсководец # [[Шарл-Арман-Рене де ла Тремој]] (''Charles-Armand-René de la Trémoille''), [[1738]]&ndash;[[1741]], аристократ # [[Арман де Роан-Субис]] (''Armand de Rohan-Soubise''), [[1741]]&ndash;[[1756]], свештеник # [[Антоан де Малвен де Монтазе]] (''Antoine de Malvin de Montazet''), [[1756]]&ndash;[[1788]], свештеник # [[Станисла де Буфлер]] (''Stanislas de Boufflers''), [[1788]]&ndash;[[1815]], поет # [[Луј-Пјер-Мари-Франсоа Баур-Лормијан]] (''Louis-Pierre-Marie-François Baour-Lormian''), [[1815]]&ndash;[[1854]], поет и драмски писател # [[Франсоа Понсар]] (''François Ponsard''), [[1855]]&ndash;[[1867]], драмски писател # [[Жозеф Отран]] (''Joseph Autran''), [[1868]]&ndash;[[1877]], поет # [[Викторјан Сарду]] (''Victorien Sardou''), [[1877]]&ndash;[[1908]], драмски писател # [[Марсел Прево]] (''Marcel Prévost''), [[1909]]&ndash;[[1941]], романописец # [[Емил Анрио]] (''Émile Henriot''), [[1945]]&ndash;[[1961]], романописец и книжевен критичар # [[Жан Гено]] (''Jean Guéhenno''), [[1962]]&ndash;[[1978]], есеист # [[Ален Деко]] (''Alain Decaux''), [[1979]]&ndash;[[2016]], историчар # [[Патрик Гранвил]] (''Patrick Grainville''), избран [[2018]], романописец == Седиште 10 == # [[Антоан Годо]] (''Antoine Godeau''), [[1634]]&ndash;[[1672]], свештеник и поет # [[Еспри Флешје]] (''Esprit Fléchier''), [[1672]]&ndash;[[1710]], свештеник # [[Анри де Немон]] (''Henri de Nesmond''), [[1710]]&ndash;[[1727]], свештеник # [[Жан-Жак Амело де Шају]] (''Jean-Jacques Amelot de Chaillou''), [[1727]]&ndash;[[1749]], политичар # [[Шарл-Луј-Огист Фуке де Бел Ил]] (''Charles-Louis-Auguste Fouquet de Belle-Isle''), [[1749]]&ndash;[[1761]], политичар и војсководец # [[Никола-Шарл-Жозеф Трибле]] (''Nicolas-Charles-Joseph Trublet''), [[1761]]&ndash;[[1770]], свештеник # [[Жан-Франсоа де Сен-Ламбер]] (''Jean-François de Saint-Lambert''), [[1770]]&ndash;[[1803]], поет и филозоф # [[Иг-Бернар Маре]] (''Hugues-Bernard Maret''), [[1803]]&ndash;[[1839]], политичар и дипломат # [[Жозеф Лене]] (''Joseph Lainé''), [[1816]]&ndash;[[1835]], политичар и судија # [[Емануел Мерсје Дипати]] (''Emmanuel Mercier Dupaty''), [[1836]]&ndash;[[1851]], поет и драмски писател # [[Алфред де Мисе]] (''Alfred de Musset''), [[1852]]&ndash;[[1857]], драмски писател и поет # [[Виктор де Лапрад]] (''Victor de Laprade''), [[1858]]&ndash;[[1883]], поет # [[Франсоа Копе]] (''François Coppée''), [[1884]]&ndash;[[1908]], поет и романописец # [[Жан Екар]] (''Jean Aicard''), [[1909]]&ndash;[[1921]], поет и романописец # [[Камиј Жилијан]] (''Camille Jullian''), [[1924]]&ndash;[[1933]], историчар и филолог # [[Леон Берар]] (''Léon Bérard''), [[1934]]&ndash;[[1960]], политичар и правник # [[Жан Гитон]] (''Jean Guitton''), [[1961]]&ndash;[[1999]], теолог и филозоф # [[Флоранс Деле]] (''Florence Delay''), избрана [[2000]], романописец и драмски писател == Седиште 11 == # [[Филип Абер]] (''Philippe Habert''), [[1634]]&ndash;[[1638]], поет # [[Жак Еспри]] (''Jacques Esprit''), [[1639]]&ndash;[[1678]], политичар # [[Жак-Никола Колбер]] (''Jacques-Nicolas Colbert''), [[1678]]&ndash;[[1707]], свештеник # [[Клод-Франсоа Фрагје]] (''Claude-François Fraguier''), [[1707]]&ndash;[[1728]], свештеник # [[Шарл д'Орлеан де Ротлен]] (''Charles d'Orléans de Rothelin''), [[1728]]&ndash;[[1744]], свештеник # [[Габриел Жирар]] (''Gabriel Girard''), [[1744]]&ndash;[[1748]], свештеник # [[Марк-Рене де Воаје де Полми д'Аржансон]] (''Marc-René de Voyer de Paulmy d'Argenson''), [[1748]]&ndash;[[1787]], политичар # [[Анри-Карден-Жан-Батист д'Агесо]] (''Henri-Cardin-Jean-Baptiste d'Aguesseau''), [[1787]]&ndash;[[1826]], политичар # [[Шарл Брифо]] (''Charles Brifaut''), [[1826]]&ndash;[[1857]], поет и драмски писател # [[Жил Сандо]] (''Jules Sandeau''), [[1858]]&ndash;[[1883]], романописец и драмски писател # [[Едмон Абу]] (''Edmond About''), [[1884]]&ndash;[[1885]]), романописец и драмски писател # [[Леон Се]] (''Léon Say''), [[1886]]&ndash;[[1896]], политичар и економист # [[Албер Вандал]] (''Albert Vandal''), [[1896]]&ndash;[[1910]], историчар # [[Дени Кошен]] (''Denys Cochin''), [[1911]]&ndash;[[1922]], политичар # [[Жорж Гоајо]] (''Georges Goyau''), [[1922]]&ndash;[[1939]], историчар # [[Пол Азар]] (''Paul Hazard''), [[1940]]&ndash;[[1944]], историчар и филозоф # [[Морис Гарсон]] (''Maurice Garçon''), [[1946]]&ndash;[[1967]], правник, романописец и историчар # [[Пол Моран]] (''Paul Morand''), [[1968]]&ndash;[[1976]], дипломат, романописец, драмски писател и поет # [[Ален Перфит]] (''Alain Peyrefitte''), [[1977]]&ndash;[[1999]], политичар и дипломат # [[Габриел де Број]] (''Gabriel de Broglie''), избран [[2001]], историчар == Седиште 12 == # [[Жермен Абер де Серизи]] (''Germain Habert de Cérizy''), [[1634]]&ndash;[[1654]], свештеник # [[Шарл Котен]] (''Charles Cotin''), [[1655]]&ndash;[[1681]], свештеник # [[Луј де Курсијон де Данго]] (''Louis de Courcillon de Dangeau''), [[1682]]&ndash;[[1723]], свештеник и политичар # [[Шарл Жан Батист Флорејо де Морвил]] (''Charles-Jean-Baptiste Fleureiau de Morville''), [[1723]]&ndash;[[1732]], политичар # [[Жан Терасон]] (''Jean Terrasson''), [[1732]]&ndash;[[1750]], свештеник и филозоф # [[Клод де Тијар де Биси]] (''Claude de Thiard de Bissy''), [[1750]]&ndash;[[1810]], војсководец # [[Жозеф-Алфонс Еменар]] (''Joseph-Alphonse Esménard''), [[1810]]&ndash;[[1811]], политичар # [[Шарл Лакретел Жен]] (''Charles Lacretelle Jeune''), [[1811]]&ndash;[[1855]], историчар # [[Жан Батист Био|Жан-Батист Био]] (''Jean-Baptiste Biot''), [[1856]]&ndash;[[1862]], научник и математичар # [[Луј де Карне]] (''Louis de Carné''), [[1863]]&ndash;[[1876]], политичар # [[Шарл Блан]] (''Charles Blanc''), [[1876]]&ndash;[[1882]], критичар на уметноста # [[Едуар Пајерон]] (''Édouard Pailleron''), [[1882]]&ndash;[[1899]], поет и драмски писател # [[Пол Ервје]] (''Paul Hervieu''), [[1900]]&ndash;[[1915]], новелист и драмски писател # [[Франсоа де Кирел]] (''François de Curel''), [[1918]]&ndash;[[1928]], драмски писател # [[Шарл ле Гофик]] (''Charles le Goffic''), [[1930]]&ndash;[[1932]], романописец и историчар # [[Абел Бонар]] (''Abel Bonnard''), [[1932]]&ndash;[[1968]], поет, романописец и политичар # [[Жил Ромен]] (''Jules Romains''), [[1946]]&ndash;[[1972]], романописец, драмски писател и поет # [[Жан д'Ормесон]] (''Jean d'Ormesson''), [[1973]]&ndash;[[2017]], романописец == Седиште 13 == # [[Клод-Гаспар Баше де Мезирјак]] (''Claude-Gaspard Bachet de Méziriac''), [[1634]]&ndash;[[1638]], граматичар и математичар # [[Франсоа де Ла Мот-Ле-Ваје]] (''François de La Mothe-Le-Vayer''), [[1639]]&ndash;[[1672]], критичар, граматичар и филозоф # [[Жан Расин]] (''Jean Racine''), [[1672]]&ndash;[[1699]], драмски писател, математичар, физичар и лекар # [[Жан-Батист-Анри де Валенкур]] (''Jean-Baptiste-Henri de Valincour''), [[1699]]&ndash;[[1730]], историограф и адмирал # [[Жан-Франсоа Лериже де Ла Фај]] (''Jean-François Leriget de La Faye''), [[1730]]&ndash;[[1731]], политичар # [[Проспер Жолјо де Кребијон]] (''Prosper Jolyot de Crébillon''), [[1731]]&ndash;[[1762]], драмски писател # [[Клод Анри де Фисе де Воазенон]] (''Claude-Henri de Fusée de Voisenon''), [[1762]]&ndash;[[1775]], свештеник, драмски писател и поет # [[Жан де Дје-Ремон Боажелен де Кисе]] (''Jean de Dieu-Raymond Boisgelin de Cucé''), [[1776]]&ndash;[[1804]], свештеник # [[Жан-Батист Диро де ла Мал]] (''Jean-Baptiste Dureau de la Malle''), [[1804]]&ndash;[[1807]], преведувач # [[Луј-Беноа Пикар]] (''Louis-Benoît Picard''), [[1807]]&ndash;[[1828]], комичар, поет, романописец и драмски писател # [[Антоан-Венсан Арно]] (''Antoine-Vincent Arnault''), [[1829]]&ndash;[[1834]], поет, писател на бајки и драмски писател - види и [[#Седиште 16|седиште 16]] # [[Ежен Скриб]] (''Eugène Scribe''), [[1834]]&ndash;[[1861]], драмски писател # [[Октав Феје]] (''Octave Feuillet''), [[1862]]&ndash;[[1890]], романописец и драмски писател # [[Пјер Лоти]] (''Pierre Loti''), [[1891]]&ndash;[[1923]], романописец и војсководец # [[Пол-Албер Бенар]] (''Paul-Albert Besnard''), [[1924]]&ndash;[[1934]], сликар и гравер # [[Луј Жије]] (''Louis Gillet''), [[1935]]&ndash;[[1943]], историчар на уметноста и книжевноста # [[Пол Клодел]] (''Paul Claudel''), [[1946]]&ndash;[[1955]], поет, драмски писател, романописец и дипломат # [[Владимир д'Ормесон]] (''Wladimir d'Ormesson''), [[1956]]&ndash;[[1973]], политичар, хроничар и романописец # [[Морис Шуман]] (''Maurice Schumann''), [[1974]]&ndash;[[1998]], политичар, есеист, новинар, романописец и историчар # [[Пјер Месмер]] (''Pierre Messmer''), [[1999]]&ndash;[[2007]], бирократ и политичар # [[Симон Веј (политичарка)|Симон Веј]] (''Simone Veil''), [[2008]]&ndash;[[2017]], правник и политичар == Седиште 14 == # [[Франсоа Менар]] (''François Maynard''), [[1634]]&ndash;[[1646]], судија и поет # [[Пјер Корнеј]] (''Pierre Corneille''), [[1647]]&ndash;[[1684]], драмски писател и правник # [[Томас Корнеј]] (''Thomas Corneille''), [[1684]]&ndash;[[1709]], драмски писател # [[Антоан Удар де Ла Мот]] (''Antoine Houdar de La Motte''), [[1710]]&ndash;[[1731]], драмски писател # [[Мишел-Селс-Роже де Биси-Рабутен]] (''Michel-Celse-Roger de Bussy-Rabutin''), [[1732]]&ndash;[[1736]], свештеник # [[Етјен Лорео де Фонсемањ]], (''Étienne Lauréault de Foncemagne'') [[1736]]&ndash;[[1779]], свештеник # [[Мишел-Пол-Ги де Шабанон]] (''Michel-Paul-Gui de Chabanon''), [[1779]]&ndash;[[1792]], драмски писател # [[Жак-Андре Нежеон]] (''Jacques-André Naigeon''), [[1803]]&ndash;[[1810]], енциклопедист # [[Непомисен Лемерсје]] (''Népomucène Lemercier''), [[1810]]&ndash;[[1840]], поет и драмски писател # [[Виктор Иго]] (''Victor Hugo''), [[1841]]&ndash;[[1885]], поет, драмски писател и романописец # [[Шарл Леконт де Лил]] (''Charles Leconte de Lisle''), [[1886]]&ndash;[[1894]], поет и драмски писател # [[Анри Усеј]] (''Henry Houssaye''), [[1894]]&ndash;[[1911]], историчар и романописец # [[Луј Ибер Лиоте]] (''Louis-Hubert Lyautey''), [[1912]]&ndash;[[1934]], војсководец # [[Луј Франше д’Епере]] (''Louis Franchet d'Espèrey''), [[1934]]&ndash;[[1942]], политичар и војсководец # [[Робер д'Аркур]] (''Robert d'Harcourt''), [[1946]]&ndash;[[1965]], книжевен историчар и есеист # [[Жан Митлер]] (''Jean Mistler''), [[1966]]&ndash;[[1988]], романописец, есеист, книжевен историчар, музички критичар и политичар # [[Елен Карер д'Енкос]] (''Hélène Carrère d'Encausse''), избрана [[1990]], историчар == Седиште 15 == # [[Гијом Ботри]] (''Guillaume Bautru''), [[1634]]&ndash;[[1665]], политичар # [[Жак Тести де Велвал]] (''Jacques Testu de Belval''), [[1665]]&ndash;[[1706]], свештеник и поет # [[Франсоа-Жозеф де Бопоал де Сент Олер]] (''François-Joseph de Beaupoil de Sainte-Aulaire''), [[1706]]&ndash;[[1742]], војсководец и поет # [[Жан-Жак Дорту де Меран]] (''Jean-Jacques Dortous de Mairan''), [[1743]]&ndash;[[1771]], физичар и математичар # [[Франсоа Арно]] (''François Arnaud''), [[1771]]&ndash;[[1784]], свештеник # [[Ги-Жан-Батисти Тарже]] (Gui-Jean-Baptiste Target), [[1785]]&ndash;[[1806]], судија # [[Жан-Сифрен Мори]] (''Jean-Sifrein Maury''), [[1806]]-исклучен со уредба во [[1816]], свештеник и политичар; види и [[Список на членовите на Францијата академија#Седиште 8|седиште 8]] # [[Франсоа-Гзавје-Марк-Антоан де Монтескју-Фезансак]] (''François-Xavier-Marc-Antoine de Montesquiou-Fézensac''), [[1816]] - [[1832]], свештеник и политичар # [[Антоан Же]] (''Antoine Jay''), [[1832]]&ndash;[[1854]], политичар # [[Истазад Силвестр де Саси]] (''Ustazade Silvestre de Sacy''), [[1854]]&ndash;[[1879]], книжевен критичар # [[Ежен Лабиш]] (''Eugène Labiche''), [[1880]]&ndash;[[1888]], драмски писател и романописец # [[Анри Мејак]] (''Henri Meilhac''), [[1888]]&ndash;[[1897]], драмски писател # [[Анри Лаведан]] (''Henri Lavedan''), [[1898]]&ndash;[[1940]], драмски писател и романописец # [[Ерне Сејер]] (''Ernest Seillière''), [[1946]]&ndash;[[1955]], историчар на книжевноста и филозофијата и есеист # [[Андре Шамсон]] (''André Chamson''), [[1956]]&ndash;[[1983]], романописец, есеист и историчар # [[Фернан Бродел]] (''Fernand Braudel''), [[1984]]&ndash;[[1985]], историчар цивилизација # [[Жак Лоран]] (''Jacques Laurent''), [[1986]]&ndash;[[2000]], романописец, есеист и новинар # [[Фредерик Виту]] (''Frédéric Vitoux''), избран [[2001]], писател и новинар == Седиште 16 == # [[Жан Сирмон]] (''Jean Sirmond''), [[1634]]&ndash;[[1649]], историограф # [[Жан де Монтрел]] (''Jean de Montereul''), [[1649]]&ndash;[[1651]], свештеник # [[Франсоа Талман л'Ене]] (''François Tallemant l'Aîné''), [[1651]]&ndash;[[1693]], свештеник # [[Симон де ла Лубер]] (''Simon de la Loubère''), [[1693]]&ndash;[[1729]], дипломат и поет # [[Клод Салие]] (''Claude Sallier''), [[1729]]&ndash;[[1761]], свештеник и филолог # [[Жан-Жил ди Коетлоке]] (''Jean-Gilles du Coëtlosquet''), [[1761]]&ndash;[[1784]], свештеник # [[Ан-Пјер де Монтескју-Фезансак]] (''Anne-Pierre de Montesquiou-Fézensac''), [[1784]]&ndash;[[1798]], политичар # [[Антоан-Венсан Арно]] (''Antoine-Vincent Arnault''), [[1803]], исклучен со наредба во [[1816]], реизбран [[1829]] на [[Список на членовите на Францијата академија#Седиште 13|седиште 13]], поет, писател на бајки и драмски писател # [[Арман-Емануел ди Плеси]] (''Armand-Emmanuel du Plessis, Duc de Richelieu''), [[1816]]&ndash;[[1822]], политичар # [[Бон-Жозеф Дасје]] (''Bon-Joseph Dacier''), [[1822]]&ndash;[[1833]], филолог # [[Пјер-Франсоа Тисо]] (''Pierre-François Tissot''), [[1833]]&ndash;[[1854]], поет и историчар # [[Феликс-Дипанлуп]] (''Félix Dupanloup''), [[1854]]&ndash;[[1878]], свештеник # [[Едм-Арман-Гастон д'Одифре-Паскје]] (''Edme-Armand-Gaston d'Audiffret-Pasquier''), [[1878]]&ndash;[[1905]], политичар # [[Александар Рибо]] (''Alexandre Ribot''), [[1906]]&ndash;[[1923]], политичар, правник, судија и јурист # [[Анри Робер]] (''Henri Robert''), [[1923]]&ndash;[[1936]], правник и историчар # [[Шарл Мора]] (''Charles Maurras''), [[1938]], не бил исклучен, но седиштето е „прогласено слободно“ во [[1945]] заради [[Вишиевска Франција|Вишиевската]] [[колаборација]], новинар, политичар, есеист и поет # [[Антоан де Левис Мирпоа]] (''Antoine de Lévis Mirepoix''), [[1953]]&ndash;[[1981]], романописец, историчар и есеист # [[Леопол Седар Сенгор]] (''Léopold Sédar Senghor''), [[1983]]&ndash;[[2001]], претседател на државата [[Сенегал]], политичар, поет и есеист # [[Валери Жискар Д'Естен]] (''Valéry Giscard d'Estaing''), [[2003]]&ndash;[[2020]], бивш претседател на Франција == Седиште 17 == # [[Франсоа де Ковињи де Коломби]] (''François de Cauvigny de Colomby''), [[1634]]&ndash;[[1649]], поет # [[Франсоа Тристан Лермит]] (''François Tristan l'Hermite''), [[1649]]&ndash;[[1655]], драмски писател и поет # [[Иполит-Жил Пиле де Ла Менардјер]] (''Hippolyte-Jules Pilet de La Mesnardière''), [[1655]]&ndash;[[1663]], критичар, поет и историчар # [[Франсоа-Онора де Бовилје]] (''François-Honorat de Beauvilliers, duc de Saint-Aignan''), [[1663]]&ndash;[[1687]], војсководец # [[Франсоа-Тимолеон де Шоази]] (''François-Timoléon de Choisy''), [[1687]]&ndash;[[1724]], свештеник # [[Антоан Портај]] (''Antoine Portail''), [[1724]]&ndash;[[1736]], политичар # [[Пјер-Клод Нивел де Ла Шосе]] (''Pierre-Claude Nivelle de La Chaussée''), [[1736]]&ndash;[[1754]], драмски писател # [[Жан-Пјер де Бугенвил]] (''Jean-Pierre de Bougainville''), [[1754]]&ndash;[[1763]], историчар # [[Жан-Франсоа Мармонтел]] (''Jean-François Marmontel''), [[1763]]&ndash;[[1799]], филозоф и есеист # [[Луј-Марслен де Фонтан]] (''Louis-Marcelin de Fontanes''), [[1803]]&ndash;[[1821]], политичар, поет и новинар # [[Абел-Франсоа Вилмен]] (''Abel-François Villemain''), [[1821]]&ndash;[[1870]], политичар и книжевен критичар # [[Емил Литре]] (''Émile Littré''), [[1871]]&ndash;[[1881]], филолог и филозоф # [[Луј Пастер]] (''Louis Pasteur''), [[1881]]&ndash;[[1895]], хемичар и биолог # [[Гастон Пари]] (''Gaston Paris''), [[1896]]&ndash;[[1903]], филолог и историчар на книжевноста # [[Фредерик Масон]] (''Frédéric Masson''), [[1903]]&ndash;[[1923]], историчар # [[Жорж Леконт]] (''Georges Lecomte''), [[1924]]&ndash;[[1958]], романописец, есеист, критичар на уметноста и историчар # [[Жан Деле]] (''Jean Delay''), [[1959]]&ndash;[[1987]], психијатар, есеист и книжевник # [[Жак Кусто|Жак-Ив Кусто]] (''Jacques-Yves Cousteau''), [[1988]]&ndash;[[1997]], океанограф, филмски стваралац и есеист # [[Ерик Орсена]] (''Érik Orsenna''), избран [[1998]], политичар и романописец == Седиште 18 == # [[Жан Бодоан]] (''Jean Baudoin''), [[1634]]&ndash;[[1650]], преведувач # [[Франсоа Шарпантје]] (''François Charpentier''), [[1650]]&ndash;[[1702]], романописец # [[Жан-Франсоа де Шамијар]] (''Jean-François de Chamillart''), [[1702]]&ndash;[[1714]], свештеник # [[Клод Луј Ектор де Вилар|Клод-Луј-Ектор де Вијар]] (''Claude-Louis-Hector de Villars''), [[1714]]&ndash;[[1734]], политичар и војсководец # [[Оноре-Арман де Вијар]] (''Honoré-Armand de Villars''), [[1734]]&ndash;[[1770]], политичар # [[Етјен-Шарл де Ломени де Бриен]] (''Étienne-Charles de Loménie de Brienne''), [[1770]]&ndash;[[1794]], свештеник, политичар и филозоф # [[Жан-Жерар Лакие де Сесак]] (''Jean-Gérard Lacuée de Cessac''), [[1803]]&ndash;[[1841]], политичар # [[Алексис де Токвил]] (''Alexis de Tocqueville''), [[1841]]&ndash;[[1859]], политичар # [[Анри Лакордер]] (''Henri Lacordaire''), [[1860]]&ndash;[[1861]], свештеник # [[Албер де Број]] (''Albert de Broglie''), [[1862]]&ndash;[[1901]], политичар, дипломат и историчар # [[Мелшиор де Вогие]] (''Melchior de Vogüé''), [[1901]]&ndash;[[1916]], археолог и историчар # [[Фердинанд Фош]] (''Ferdinand Foch''), [[1918]]&ndash;[[1929]], војсководец # [[Филип Петен]] (''Philippe Pétain''), [[1929]]&ndash;[[1951]], војсководец # [[Андре Франсоа-Понсе]] (''André François-Poncet''), [[1952]]&ndash;[[1978]], политичар и дипломат # [[Едгар Фор]] (''Edgar Faure''), [[1978]]&ndash;[[1988]], политичар и историчар # [[Мишел Сер]] (''Michel Serres''), [[1990]]&ndash;[[2019]], филозоф == Седиште 19 == # [[Франсоа де Поршер д'Арбо]] (''François de Porchères d'Arbaud''), [[1634]]&ndash;[[1640]], поет # [[Оливје Патри]] (''Olivier Patru''), [[1640]]&ndash;[[1681]], правник # [[Никола Потје де Новион]] (''Nicolas Potier de Novion''), [[1681]]&ndash;[[1693]], судија # [[Филип Гоабо-Дибоа]] (''Philippe Goibaud-Dubois''), [[1693]]&ndash;[[1694]], преведувач # [[Шарл Боало]] (''Charles Boileau''), [[1694]]&ndash;[[1704]], свештеник # [[Гаспар Абеј]] (''Gaspard Abeille''), [[1704]]&ndash;[[1718]], свештеник # [[Никола-Ибер де Монго]] (''Nicolas-Hubert de Mongault''), [[1718]]&ndash;[[1746]], свештеник # [[Шарл Пино Дикло]] (''Charles Pinot Duclos''), [[1746]]&ndash;[[1772]], граматичар и историчар # [[Никола Бозе]] (''Nicolas Beauzée''), [[1772]]&ndash;[[1789]], граматичар # [[Жан-Жак Бартелми]] (''Jean-Jacques Barthélemy''), [[1789]]&ndash;[[1795]], свештеник # [[Мари-Жозеф Шение]] (''Marie-Joseph Chénier''), [[1803]]&ndash;[[1811]], поет и драмски писател # [[Франсоа Рене де Шатобријан]] (''François-René de Châteaubriand''), [[1811]]&ndash;[[1848]], политичар, поет и романописец # [[Пол де Ноај]] (''Paul de Noailles''), [[1849]]&ndash;[[1885]], историчар # [[Едуар Ерве]] (''Édouard Hervé''), [[1886]]&ndash;[[1899]], политичар # [[Пол Дешанел]] (''Paul Deschanel''), [[1899]]&ndash;[[1922]], политичар # [[Огист Жонар]] (''Auguste Jonnart''), [[19 23]]&ndash;[[1927]], политичар, сениор бирократ и дипломат # [[Морис Палеолог]] (''Maurice Paléologue''), [[1928]]&ndash;[[1944]], дипломат и историчар # [[Шарл де Шамбрен]] (''Charles de Chambrun''), [[1946]]&ndash;[[1952]], дипломат # [[Фернан Грег]] (''Fernand Gregh''), [[1953]]&ndash;[[1960]], поет, книжевен критичар и историчар # [[Рене Клер]] (''René Clair''), [[1960]]&ndash;[[1981]], филмски режисер и книжевник # [[Пјер Моано]] (''Pierre Moinot''), [[1982]]&ndash;[[2007]], виш бирократ и романописец # [[Жан-Луп Дабади]] (''Jean-Loup Dabadie''), [[2008]]&ndash;[[2020]], новинар, лиричар и сценарист == Седиште 20 == # [[Пол Е ди Шастле]] (''Paul Hay du Chaastelet''), [[1634]]&ndash;[[1636]], правник # [[Никола Перо д'Абланкур]] (''Nicolas Perrot d'Ablancourt''), [[1637]]&ndash;[[1664]], преведувач # [[Роже де Биси-Рабитен]] (''Roger de Bussy-Rabutin''), [[1665]]&ndash;[[1693]], романописец # [[Жан-Пол Бињон]] (''Jean-Paul Bignon''), [[1693]]&ndash;[[1743]], свештеник # [[Арман-Жером Бињон]] (''Armand-Jérôme Bignon''), [[1743]]&ndash;[[1772]], политичар # [[Луј-Жорж де Брекињи]] (''Louis-Georges de Bréquigny''), [[1772]]&ndash;[[1795]], историчар # [[Понс-Дени Екушар-Лебрен]] (''Ponce-Denis Écouchard-Lebrun''), [[1803]]&ndash;[[1807]], поет # [[Франсоа-Жист-Мари Ренуар]] (''François-Juste-Marie Raynouard''), [[1807]]&ndash;[[1836]], правник, поет и драмски писател # [[Франсоа-Огист Миње]] (''François-Auguste Mignet''), [[1836]]&ndash;[[1884]], историчар # [[Виктор Дири]] (''Victor Duruy''), [[1884]]&ndash;[[1894]], политичар и историчар # [[Жил Леметр]] (''Jules Lemaître''), [[1895]]&ndash;[[1914]], драмски писател и критичар # [[Анри Бордо]] (''Henry Bordeaux''), [[1919]]&ndash;[[1963]], правник и романописец # [[Тиери Молние]] (''Thierry Maulnier''), [[1964]]&ndash;[[1988]], новинар и драмски писател # [[Жозе Кабанис]] (''José Cabanis''), [[1990]]&ndash;[[2000]], судија и книжевник # [[Анжело Риналди]] (''Angelo Rinaldi''), избран [[2001]], книжевник == Седиште 21 == # [[Марен ле Роа де Гомбервил]] (''Marin le Roy de Gomberville''), [[1634]]&ndash;[[1674]], романописец # [[Пјер Даниел Ие]] (''Pierre Daniel Huet''), [[1674]]&ndash;[[1721]], свештеник # [[Жан Боавен ле Каде]] (''Jean Boivin le Cadet''), [[1721]]&ndash;[[1726]], професор # [[Пол-Иполит де Бовилје]] (''Paul-Hippolyte de Beauvilliers, Duc de Saint-Aignan''), [[1726]]&ndash;[[1776]], политичар # [[Шарл-Пјер Колардо]] (''Charles-Pierre Colardeau''), [[1776]], поет и драмски писател # [[Жан-Франсоа де л'Арп]] (''Jean-François de la Harpe''), [[1776]]&ndash;[[1803]], поет, драмски писател и критичар # [[Пјер-Луј Лакретел Лене]] (''Pierre-Louis Lacretelle l'Aîné''), [[1803]]&ndash;[[1824]], правник # [[Франсоа-Гзавје-Жозеф Дро]] (''François-Xavier-Joseph Droz''), [[1824]]&ndash;[[1850]], филозоф и историчар # [[Шарл де Монталамбер]] (''Charles de Montalembert''), [[1851]]&ndash;[[1870]], филозоф # [[Анри д'Орлеан]] (''Henri d'Orléans, Duc d'Aumale''), [[1871]]&ndash;[[1897]], војсководец, политичар и историчар # [[Ежен Гијом]] (''Eugène Guillaume''), [[1898]]&ndash;[[1905]], вајар # [[Етјен Лами]] (''Étienne Lamy''), [[1905]]&ndash;[[1919]], есеист, политичар и правник # [[Андре Шевријон]] (''André Chevrillon''), [[1920]]&ndash;[[1957]], есеист, книжевен историчар и критичар # [[Марсел Ашар]] (''Marcel Achard''), [[1959]]&ndash;[[1974]], театарски писател и новинар # [[Фелисјан Марсо]] (''Félicien Marceau''), [[1975]]&ndash;[[2012]], писател на драми, проза и есеи # [[Алан Финкелкрут]] (''Alain Finkielkraut''), избран [[2014]], филозоф и есеист == Седиште 22 == # [[Антоан Жерар де Сент Аман]] (''Antoine Gérard de Saint-Amant''), [[1634]]&ndash;[[1661]], поет # [[Жак Касањ]] (''Jacques Cassagne''), [[1662]]&ndash;[[1679]], свештеник и поет # [[Луј де Вержис]] (''Louis de Verjus, Comte de Crécy''), [[1679]]&ndash;[[1709]], политичар # [[Жан-Антоан де Мем]] (''Jean-Antoine de Mesmes''), [[1710]]&ndash;[[1723]], судија # [[Пјер-Жозеф Алари]] (''Pierre-Joseph Alary''), [[1723]]&ndash;[[1770]], свештеник # [[Габриел-Анри Гајар]] (''Gabriel-Henri Gaillard''), [[1771]]&ndash;[[1806]], свештеник, историчар, новинар и лингвиста # [[Луј-Филип де Сегир]] (''Louis-Philippe de Ségur''), [[1803]]&ndash;[[1830]], дипломат, историчар, поет и драмски писател # [[Жан-Понс-Гијом Вјене]] (''Jean-Pons-Guillaume Viennet''), [[1830]]&ndash;[[1868]], политичар, поет и драмски писател # [[Жозеф д'Осонвил]] (''Joseph d'Haussonville''), [[1869]]&ndash;[[1884]], политичар и дипломат # [[Лидовик Алеви]] (''Ludovic Halévy''), [[1834]]&ndash;[[1908]], писател драма, либретист и романописец # [[Ежен Брие]] (''Eugène Brieux''), [[1909]]&ndash;[[1932]], драмски писател # [[Франсоа Моријак]] (''François Mauriac''), [[1933]]&ndash;[[1970]], писател, есеист и книжевен критичар # [[Жилијан Грин]] (''Julien Green''), [[1971]]&ndash;[[1998]], прозен и драмски писател # [[Рене де Обалдја]], (''René de Obaldia''), избран [[1999]], поет и драмски писател == Седиште 23 == # [[Гијом Колете]] (''Guillaume Colletet''), [[1634]]&ndash;[[1659]], правник и драмски писател # [[Жиј Боало]] (''Gilles Boileau''), [[1659]]&ndash;[[1669]], поет # [[Жан де Монтињи]] (''Jean de Montigny''), [[1670]]&ndash;[[1671]], свештеник и поет # [[Шарл Перо]] (''Charles Perrault''), [[1671]]&ndash;[[1703]], поет # [[Арман-Гастон-Максимилијан де Роан]] (''Armand-Gaston-Maximilien de Rohan''), [[1703]]&ndash;[[1749]], свештеник и политичар # [[Луј-Ги де Герапен де Вореал]] (''Louis-Gui de Guérapin de Vauréal''), [[1749]]&ndash;[[1760]], свештеник и политичар # [[Шарл-Мари де ла Кондамин]] (''Charles-Marie de la Condamine''), [[1760]]&ndash;[[1774]], истраживач # [[Жак Делиј]] (''Jacques Delille''), [[1774]]&ndash;[[1813]], свештеник и поет # [[Франсоа-Никола-Венсан Кампенон]] (''François-Nicolas-Vincent Campenon''), [[1813]]&ndash;[[1843]], поет # [[Марк Жирарден]] (''Marc Girardin''), [[1844]]&ndash;[[1873]], политичар и книжевен критичар # [[Алфред Мезјер]] (''Alfred Mézières''), [[1874]]&ndash;[[1915]], книжевен историчар, есеист, политичар # [[Рене Боалев]] (''René Boylesve''), [[1918]]&ndash;[[1926]], прозен писател и поет # [[Абел Ерман]] (''Abel Hermant''), [[1927]]&ndash;[[1950]], писател, есеист и новинар # [[Етјен Жилсон]] (''Étienne Gilson''), [[1946]]&ndash;[[1978]], филозоф # [[Анри Гујер]] (''Henri Gouhier''), [[1979]]&ndash;[[1994]], филозоф и книжевен критичар # [[Пјер Розенберг]] (''Pierre Rosenberg''), избран [[1995]], историчар на уметноста и есеист == Седиште 24 == # [[Жан Силон]] (''Jean Silhon''), [[1634]]&ndash;[[1667]], политичар # [[Жан-Батист Колбер]] (''Jean-Baptiste Colbert''), [[1667]]&ndash;[[1683]], политичар # [[Жан де Лафонтен]] (''Jean de la Fontaine''), [[1684]]&ndash;[[1695]], поет # [[Жил де Клерамбо]] (''Jules de Clérambault''), [[1695]]&ndash;[[1714]], свештеник # [[Гијом Масје]] (''Guillaume Massieu''), [[1714]]&ndash;[[1722]], свештеник # [[Клод-Франсоа-Александар Утвил]] (''Claude-François-Alexandre Houtteville''), [[1722]]&ndash;[[1742]], свештеник # [[Пјер Мариво|Пјер Карле де Шамблен де Мариво]] (''Pierre Carlet de Chamblain de Marivaux''), [[1742]]&ndash;[[1763]], книжевник и драмски писател # [[Клод-Франсоа Лизард де Радонвилје]] (''Claude-François Lysarde de Radonvilliers''), [[1763]]&ndash;[[1789]], свештеник # [[Константен-Франсоа де Шасбеф]] (''Constantin-François de Chassebœuf, Comte de Volney''), [[1803]]&ndash;[[1820]], филозоф # [[Клод-Емануел де Пасторе]] (''Claude-Emmanuel de Pastoret''), [[1820]]&ndash;[[1840]], политичар, правник и поет # [[Луј де Бопој]] (''Louis de Beaupoil, Comte de Sainte-Aulaire''), [[1841]]&ndash;[[1854]], политичар # [[Виктор де Број]] (''Achille Léonce Victor Charles, duc de Broglie''), [[1855]]&ndash;[[1870]], политичар # [[Проспер Дивержје д'Оран]] (''Prosper Duvergier de Hauranne''), [[1870]]&ndash;[[1881]], политичар # [[Сили Придом|Арман Придом]] (''Armand Prudhomme''), [[1881]]&ndash;[[1907]], поет и есеист # [[Анри Поенкаре]] (''Henri Poincaré''), [[1908]]&ndash;[[1912]], математичар, астроном, инженер и филозоф # [[Алфред Капис]] (''Alfred Capus''), [[1914]]&ndash;[[1922]], драмски писател, новинар и есеист # [[Едуар Естоние]] (''Édouard Estaunié''), [[1923]]&ndash;[[1942]], писател и инженер # [[Луј-Пастер Валери-Радо]] (''Louis-Pasteur Vallery-Radot''), [[1944]]&ndash;[[1970]], лекар # [[Етјен Волф]] (''Étienne Wolff''), [[1971]]&ndash;[[1996]], биолог # [[Жан-Франсоа Ревел]] (''Jean-François Revel''), [[1997]]&ndash;[[2006]], историчар и есеист # [[Макс Гало]] (''Max Gallo''), [[2007]]&ndash;[[2017]], новинар и книжевник == Седиште 25 == # [[Клод де Л'Етоал]] (''Claude de L'Estoile''), [[1634]]&ndash;[[1652]], драмски писател и поет # [[Арман де Камбу]] (''Armand de Camboust, duc de Coislin''), [[1652]]&ndash;[[1702]], војсководец # [[Пјер де Камбу]] (''Pierre de Camboust, duc de Coislin''), [[1702]]&ndash;[[1710]], аристократ # [[Анри-Шарл де Коаслен]] (''Henri-Charles de Coislin''), [[1710]]&ndash;[[1732]], свештеник # [[Жан-Батист Сирјан]] (''Jean-Baptiste Surian''), [[1733]]&ndash;[[1754]], свештеник # [[Жан ле Рон д'Аламбер]] (''Jean le Rond d'Alembert''), [[1754]]&ndash;[[1783]], филозоф и математичар # [[Мари-Габриел-Флоран-Огист де Шоазел-Гуфје]] (''Marie-Gabriel-Florent-Auguste de Choiseul-Gouffier''), [[1783]], исклучени при реорганизацијата во [[1803]], писател биографија # [[Жан-Етјен-Мари Портали]] (''Jean-Étienne-Marie Portalis''), [[1803]]&ndash;[[1807]], политичар, филозоф и правник # [[Пјер Ложон]] (''Pierre Laujon''), [[1807]]&ndash;[[1811]], поет # [[Шарл-Гијом Етјен]] (''Charles-Guillaume Étienne''), [[1811]]&ndash;[[1816]]. Мандат завршен декретом; види и [[Список на членовите на Францијата академија#Седиште 32|Седиште 32]], поет и драмски писател # [[Мари-Габриел-Флоран-Огист де Шоазел-Гуфје]] (''Marie-Gabriel-Florent-Auguste de Choiseul-Gouffier''), (поново), [[1816]]&ndash;[[1817]] # [[Жан Луј Лаја]] (''Jean-Louis Laya''), [[1817]]&ndash;[[1833]], поет и драмски писател # [[Шарл Нодје]] (''Charles Nodier''), [[1833]]&ndash;[[1844]], романописец, поет и граматичар # [[Проспер Мериме]] (''Prosper Mérimée''), [[1844]]&ndash;[[1870]], романописец # [[Луј де Ломени]] (''Louis de Loménie''), [[1871]]&ndash;[[1878]], есеист # [[Иполит Тен]] (''Hippolyte Taine''), [[1878]]&ndash;[[1893]], есеист и историчар # [[Албер Сорел]] (''Albert Sorel''), [[1894]]&ndash;[[1906]], историчар # [[Морис Доне]] (''Maurice Donnay''), [[1907]]&ndash;[[1945]], писател драма # [[Марсел Пањол]] (''Marcel Pagnol''), [[1946]]&ndash;[[1974]], драмски писател, автор на филмови и романописец # [[Жан Бернар (лекар)|Жан Бернар]] (''Jean Bernard''), [[1976]]&ndash;[[2006]], лекар # [[Доминик Фернандез]] (''Dominique Fernandez''), избран [[2007]], книжевник и книжевен критичар == Седиште 26 == # [[Амабл де Бурзе]] (''Amable de Bourzeys''), [[1634]]&ndash;[[1672]], свештеник и учењак # [[Жан Галоа]] (''Jean Gallois''), [[1672]]&ndash;[[1707]], свештеник # [[Едм Монжен]] (''Edme Mongin''), [[1707]]&ndash;[[1746]], свештеник # [[Жан-Ињас де ла Вил]] (''Jean-Ignace de la Ville''), [[1746]]&ndash;[[1774]], свештеник и дипломат # [[Жан-Батист-Антоан Сијар]] (''Jean-Baptiste-Antoine Suard''), [[1774]]&ndash;[[1817]], есеист # [[Франсоа Роже]] (''François Roger''), [[1817]]&ndash;[[1842]], поет и драмски писател # [[Анри Патен]] (''Henri Patin''), [[1842]]&ndash;[[1876]], професор # [[Гастон Боасје]] (''Gaston Boissier''), [[1876]]&ndash;[[1908]], историчар и филолог # [[Рене Думик]] (''René Doumic''), [[1909]]&ndash;[[1937]], есеист, книжевен историчар и критичар # [[Андре Мороа]] (''André Maurois''), [[1938]]&ndash;[[1967]], прозен писател, есеист, книжевен историчар и критичар # [[Марсел Арлан]] (''Marcel Arland''), [[1968]]&ndash;[[1986]], прозен писател, есеист, книжевен историчар и критичар # [[Жорж Диби]] (''Georges Duby''), [[1987]]&ndash;[[1996]], историчар # [[Жан-Мари Руар]] (''Jean-Marie Rouart''), избран [[1997]], прозен писател и есеист == Седиште 27 == # [[Абел Сервјан]] (''Abel Servien''), [[1634]]&ndash;[[1659]], политичар # [[Жан-Жак Ренуар де Вилаје]] (''Jean-Jacques Renouard de Villayer''), [[1659]]&ndash;[[1691]], политичар # [[Бернар ле Бује де Фонтенел]] (''Bernard le Bouyer de Fontenelle''), [[1691]]&ndash;[[1757]], драмски писател и филозоф # [[Антоан-Луј Сегие]] (''Antoine-Louis Séguier''), [[1757]]&ndash;[[1792]], правник # [[Жак-Анри Бернарден де Сен-Пјер]] (''Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre''), [[1803]]&ndash;[[1814]], есеист # [[Етјен Ењан]] (''Étienne Aignan''), [[1814]]&ndash;[[1824]], новинар и драмски писател # [[Александар Суме]] (''Alexandre Soumet''), [[1824]]&ndash;[[1845]], поет и драмски писател # [[Лидовик Вите]] (''Ludovic Vitet''), [[1845]]&ndash;[[1873]], археолог # [[Елм-Мари Каро]] (''Elme-Marie Caro''), [[1874]]&ndash;[[1887]], филозоф # [[Пол-Габриел д'Осонвил]] (''Paul-Gabriel d'Haussonville''), [[1888]]&ndash;[[1924]], политичар и правник # [[Огист-Арман де ла Форс]] (''Auguste-Armand de la Force''), [[1925]]&ndash;[[1961]]. историчар # [[Жозеф Кесел]] (''Joseph Kessel''), [[1962]]-[[1979]], новинар и книжевник # [[Мишел Дроа]] (''Michel Droit''), [[1980]]&ndash;[[2001]], книжевник # [[Пјер Нора]] (''Pierre Nora''), избран [[2001]], историчар == Седиште 28 == # [[Жан-Луј Гие де Балзак]] (''Jean-Louis Guez de Balzac''), [[1634]]&ndash;[[1654]], есеист # [[Пол-Филип Ардуен де Перефикс]] (''Paul-Philippe Hardouin de Péréfixe''), [[1654]]&ndash;[[1670]], свештеник и историчар # [[Франсоа д'Арле де Шанвалон]] (''François de Harlay de Champvallon''), [[1671]]&ndash;[[1695]], свештеник # [[Андре Дасје]] (''André Dacier''), [[1695]]&ndash;[[1722]], филолог и преведувач # [[Гијом Дибоа]] (''Guillaume Dubois''), [[1722]]&ndash;[[1723]], свештеник и политичар # [[Шарл-Жан-Франсоа Ено]] (''Charles-Jean-François Hénault''), [[1723]]&ndash;[[1770]], судија # [[Шарл-Жист де Бово]] (''Charles-Just de Beauvau''), [[1771]]&ndash;[[1793]], политичар и војсководец # [[Филип-Антоан Мерлен де Дуе]] (''Philippe-Antoine Merlin de Douai''), [[1803]]&ndash;[[1838]], политичар и адвокат; уклоњен указом # [[Антоан-Франсоа-Клод Феран]] (''Antoine-François-Claude Ferrand''), [[1816]]&ndash;[[1825]], судија, поет, историчар и драмски писател # [[Казимир Делавињ]] (''Casimir Delavigne''), [[1825]]&ndash;[[1843]], поет и писател драма # [[Шарл Огистен Сент-Бев]] (''Charles-Augustin Sainte-Beuve''), [[1844]]&ndash;[[1869]], есеист и поет # [[Жил Жанен]] (''Jules Janin''), [[1870]]&ndash;[[1874]], романописец и критичар # [[Жон Лемоан]] (''John Lemoinne''), [[1875]]&ndash;[[1892]], дипломат и новинар # [[Фердинан Бринетјер]] (''Ferdinand Brunetière''), [[1893]]&ndash;[[1906]], книжевен историчар и критичар, есеист # [[Анри Барбу]] (''Henri Barboux''), [[1907]]&ndash;[[1910]], адвокат # [[Анри Ружон]] (''Henry Roujon''), [[1911]]&ndash;[[1914]], виш бирократ, есеист и прозен писател # [[Луј Барту]] (''Louis Barthou''), [[1918]]&ndash;[[1934]], политичар, судија, историчар и историчар на книжевноста; убиен # [[Клод Фарер]] (''Claude Farrère''), [[1935]]&ndash;[[1957]], прозен писател, есеист и историчар # [[Анри Троаја]] (''Henri Troyat''), [[1959]]&ndash;[[2007]], прозен писател, историчар и историчар на книжевноста # [[Жан-Кристоф Рифен]] (''Jean-Christophe Rufin''), избран [[2008]], лекар и прозен писател == Седиште 29 == # [[Пјер Барден]] (''Pierre Bardin''), [[1634]]&ndash;[[1635]], филозоф и математичар # [[Никола Бурбон]] (''Nicolas Bourbon''), [[1637]]&ndash;[[1644]], свештеник # [[Франсоа-Анри Саломон де Вирлад]] (''François-Henri Salomon de Virelade''), [[1644]]&ndash;[[1670]], правник # [[Филип Кино]] (''Philippe Quinault''), [[1670]]&ndash;[[1688]], поет и драмски писател # [[Франсоа де Калиер]] (''François de Callières''), [[1688]]&ndash;[[1717]], филолог # [[Андре-Еркил де Флери]] (''André-Hercule de Fleury''), [[1717]]&ndash;[[1743]], свештеник и политичар # [[Пол Далбер де Лине]] (''Paul d'Albert de Luynes''), [[1743]]&ndash;[[1788]], свештеник # [[Жан-Пјер Клари де Флоријан]] (''Jean-Pierre Claris de Florian''), [[1788]]&ndash;[[1794]], поет, драмски писател и романописец # [[Жан-Франсоа Кајава]] (''Jean-François Cailhava''), [[1803]]&ndash;[[1813]], драмски писател, поет и критичар # [[Жозеф Мишо]] (''Joseph Michaud''), [[1813]]&ndash;[[1839]], новинар и историчар # [[Мари-Жан-Пјер Флуран]] (''Marie-Jean-Pierre Flourens''), [[1840]]&ndash;[[1867]], физиолог # [[Клод Бернар]] (''Claude Bernard''), [[1868]]&ndash;[[1878]], лекар # [[Ернест Ренан]] (''Ernest Renan''), [[1878]]&ndash;[[1892]], филозоф # [[Пол-Арман Шалмел-Лакур]] (''Paul-Armand Challemel-Lacour''), [[1893]]&ndash;[[1896]], политичар и дипломат # [[Габриел Аното]] (''Gabriel Hanotaux''), [[1897]]&ndash;[[1944]], политичар, дипломат и историчар # [[Андре Зигфрид]] (''André Siegfried''), [[1944]]&ndash;[[1959]], историчар и географ # [[Анри де Монтерлан]] (''Henry de Montherlant''), [[1960]]&ndash;[[1972]], драмски писател, романописец и есеист # [[Клод Леви-Строс]] (''Claude Lévi-Strauss''), [[1973]]&ndash;[[2009]], антрополог # [[Амин Малуф]] (''Amin Maalouf''), избран [[2011]], романописец == Седиште 30 == # [[Ракан]] (''Honorat de Bueil, seigneur de Racan''), [[1634]]&ndash;[[1670]], поет # [[Франсоа-Серафен Рење-Демаре]] (''François-Séraphin Régnier-Desmarais''), [[1670]]&ndash;[[1713]], свештеник и граматичар # [[Бернар де Ла Моноа]] (''Bernard de La Monnoye''), [[1713]]&ndash;[[1728]], филолог и критичар # [[Мишел Понсе де Ла Ривјер]] (''Michel Poncet de La Rivière''), [[1728]]&ndash;[[1730]], свештеник # [[Жак Ардион]] (''Jacques Hardion''), [[1730]]&ndash;[[1766]], историчар # [[Антоан-Леонар Тома]] (''Antoine-Léonard Thomas''), [[1766]]&ndash;[[1785]], поет # [[Жак-Антоан-Иполит де Гибер]] (''Jacques-Antoine-Hippolyte de Guibert''), [[1785]]&ndash;[[1790]], драмски писател # [[Жан-Жак-Режи де Канбасере]] (''Jean-Jacques-Régis de Cambacérès''), [[1803]]- исклучен со указ во [[1816]], политичар; умрел [[1824]] # [[Луј-Габриел]] (''Louis-Gabriel, vicomte de Bonald''), [[1816]]&ndash;[[1840]], филозоф и публициста # [[Жак-Франсоа Ансело]] (''Jacques-François Ancelot''), [[1841]]&ndash;[[1854]], поет, романописец и писател драма # [[Ернест Легуве]] (''Ernest Legouvé''), [[1855]]&ndash;[[1903]], поет, романописец, драмски писател и есеист # [[Рене Базен]] (''René Bazin''), [[1903]]&ndash;[[1932]], романописец и есеист # [[Теодор Гослен]] (''Théodore Gosselin''), [[1932]]&ndash;[[1935]], историчар (писао под псевдонимом Ж. Ленотр) # [[Жорж Дијамел]] (''Georges Duhamel''), [[1935]]&ndash;[[1966]], лекар, есеист, романописец, поет и драмски писател # [[Морис Дрион]] (''Maurice Druon''), [[1966]]&ndash;[[2009]], политичар и прозен писател # [[Даниел Салнав]] (''Danièle Sallenave''), избрана [[2011]], прозен писател и новинар == Седиште 31 == # [[Пјер де Боаса]] (''Pierre de Boissat''), [[1634]]&ndash;[[1662]], војсководец # [[Антоан Фиретјер]] (''Antoine Furetière''), [[1662]]&ndash;[[1685]], поет, писател на басни и романи; исклучен, умрел [[1688]]. # [[Жан де Ла Шапел]] (''Jean de La Chapelle''), [[1688]]&ndash;[[1723]], поет # [[Пјер-Жозеф Тулие д'Оливе]] (''Pierre-Joseph Thoulier d'Olivet''), [[1723]]&ndash;[[1768]], свештеник и филолог # [[Етјен Боно де Кондијак]] (''Étienne Bonnot de Condillac''), [[1768]]&ndash;[[1780]], свештеник и филозоф # [[Луј-Елизабет де ла Верњ де Тресан]] (''Louis-Élisabeth de La Vergne de Tressan''), [[1780]]&ndash;[[1783]], поет и физичар # [[Жан Силвен Баји|Жан-Силвен Баји]] (''Jean-Sylvain Bailly''), [[1783]]&ndash;[[1793]], математичар; гилотиниран # [[Емануел-Жозеф Сје]] (''Emmanuel-Joseph Sieyès''), [[1803]]&ndash;[[1816]], свештеник, есеист и дипломат; исклучен со налог, умрел [[1836]]. # [[Трофим-Жерар де Лали-Толандал]] (''Trophime-Gérard de Lally-Tollendal''), [[1816]]&ndash;[[1830]], политичар # [[Жан-Батист Сансон де Понжервил]] (''Jean-Baptiste Sanson de Pongerville''), [[1830]]&ndash;[[1870]], поет # [[Гзавје Мармје]] (''Xavier Marmier''), [[1870]]&ndash;[[1892]], прозен писател и поет # [[Анри де Борние]] (''Henri de Bornier''), [[1893]]&ndash;[[1901]], писател драма и поет # [[Едмон Ростан]] (''Edmond Rostand''), [[1901]]&ndash;[[1918]], писател драма и поет # [[Жозеф Бедје]] (''Joseph Bédier''), [[1920]]&ndash;[[1938]], филолог # [[Жером Таро]] (''Jérôme Tharaud''), [[1938]]&ndash;[[1953]], романописец # [[Жан Кокто]] (''Jean Cocteau''), [[1955]]&ndash;[[1963]], писател драма, поет, кореограф, сликар и филмски аутор # [[Жак Риф]] (''Jacques Rueff''), [[1964]]&ndash;[[1978]], економист и високи државен службеник # [[Жан Дитур]] (''Jean Dutourd''), [[1978]]&ndash;[[2011]], романописец # [[Мишел Едвард]] (''Michael Edwards''), избран [[2013]], книжевен научник == Седиште 32 == # [[Клод Фавр де Воглас]] (''Claude Favre de Vaugelas''), [[1634]]&ndash;[[1650]], филолог # [[Жорж де Скидери]] (''Georges de Scudéry''), [[1650]]&ndash;[[1667]], поет, драмски писател и романописец # [[Филип де Данжо]] (''Philippe de Dangeau''), [[1667]]&ndash;[[1720]], восковођа, гувернер и дипломат # [[Луј Франсоа Арман ди Плеси де Ришелје]] (''Louis-François-Armand du Plessis de Richelieu''), [[1720]]&ndash;[[1788]], војсководец, либертинац и политичар # [[Франсоа-Анри д'Аркур]] (''François-Henri d'Harcourt''), [[1788]]&ndash;[[1802]], војсководец # [[Лисјен Бонапарт]] (''Lucien Bonaparte''), [[1803]]&ndash;[[1816]], политичар. Исклучен со указ. # [[Луј-Симон Оже]] (''Louis-Simon Auger''), [[1816]]&ndash;[[1829]], новинар и драмски писател # [[Шарл-Гијом Етјен]] (''Charles-Guillaume Étienne''), [[1829]]&ndash;[[1845]] (види и: [[Список на членовите на Францијата академија#Седиште 25|Седиште 25]]), поет и драмски писател # [[Алфред де Вињи]] (''Alfred de Vigny''), [[1845]]&ndash;[[1863]], поет # [[Камиј Дусе]] (''Camille Doucet''), [[1865]]&ndash;[[1895]], поет и драмски писател # [[Шарл Коста де Борегар]] (''Charles Costa de Beauregard''), [[1896]]&ndash;[[1909]], историчар и политичар # [[Иполит Ланглоа]] (''Hippolyte Langlois''), [[1911]]&ndash;[[1912]], војсководец # [[Емил Бутру]] (''Émile Boutroux''), [[1912]]&ndash;[[1921]], филозоф, историчар на филозофијата # [[Пјер де Нолак]] (''Pierre de Nolhac''), [[1922]]&ndash;[[1936]], историчар, историчар на уметноста и поет # [[Жорж Грант]] (''Georges Grente''), [[1936]]&ndash;[[1959]], свештеник, историчар и есеист # [[Анри Маси]] (''Henri Massis''), [[1960]]&ndash;[[1970]], есеист, книжевен историчар и критичар # [[Жорж Изар]] (''Georges Izard''), [[1971]]&ndash;[[1973]], политичар, адвокат, новинар и есеист # [[Робер Арон]] (''Robert Aron''), [[1974]]&ndash;[[1975]], историчар и есеист # [[Морис Рем]] (''Maurice Rheims''), [[1976]]&ndash;[[2003]], романописец и историчар на уметноста # [[Ален Роб Грије]] (''Alain Robbe-Grillet''), [[2004]]&ndash;[[2008]], прозен писател и филмски аутор # [[Франсоа Вејерган]] (''François Weyergans''), [[2009]]&ndash;[[2019]], прозен писател и режисер == Седиште 33 == # [[Венсан Воатир]] (''Vincent Voiture''), [[1634]]&ndash;[[1648]], поет # [[Франсоа-Ед де Мезере]] (''François-Eudes de Mézeray''), [[1648]]&ndash;[[1683]], правник # [[Жан Барбје д'Окур]] (''Jean Barbier d'Aucour''), [[1683]]&ndash;[[1694]], правник # [[Франсоа де Клермон-Тонер]] (''François de Clermont-Tonnerre''), [[1694]]&ndash;[[1701]], свештеник # [[Никола де Малезје]] (''Nicolas de Malézieu''), [[1701]]&ndash;[[1727]], учител и поет # [[Жан Бује]] (''Jean Bouhier''), [[1727]]&ndash;[[1746]], судија и археолог # [[Волтер|Франсоа-Мари Аруе Волтер]] (''François-Marie Arouet dit Voltaire''), [[1746]]&ndash;[[1778]], драмски писател, историчар, филозоф и поет # [[Жан-Франсоа Диси]] (''Jean-François Ducis''), [[1778]]&ndash;[[1816]], поет и драмски писател # [[Ремон де Сез]] (''Raymond de Sèze''), [[1816]]&ndash;[[1828]], правник # [[Проспер Брижјер]] (''Prosper Brugière, baron de Barante''), [[1828]]&ndash;[[1866]], политичар # [[Жозеф Гратри]] (''Joseph Gratry''), [[1867]]&ndash;[[1872]], свештеник и филозоф # [[Рене Гаспар Ернест Тајандје|Сен-Рене Тајандје]] (''Saint-René Taillandier''), [[1873]]&ndash;[[1879]], политичар # [[Максим Ди Кан]] (''Maxime Du Camp''), [[1880]]&ndash;[[1894]], есеист и романописец # [[Пол Бурже]] (''Paul Bourget''), [[1894]]&ndash;[[1935]], романописец, поет и драмски писател # [[Едмон Жалу]] (''Edmond Jaloux''), [[1936]]&ndash;[[1949]], романописец, книжевен критичар и историчар # [[Жан-Луј Водоаје]] (''Jean-Louis Vaudoyer''), [[1950]]&ndash;[[1963]], прозен писател, поет, есеист и историчар на уметноста # [[Марсел Брион]] (''Marcel Brion''), [[1964]]&ndash;[[1984]], романописец, есеист и историчар на уметноста # [[Мишел Мор]] (''Michel Mohrt''), [[1985]]&ndash;[[2011]], уредник, есеист, романописец и историчар на книжевноста # [[Доминик Бона]] (''Dominique Bona''), избрана [[2013]], романописец == Седиште 34 == # [[Онора де Поршер Ложје]] (''Honorat de Porchères Laugier''), [[1634]]&ndash;[[1653]], поет # [[Пол Пелисон]] (''Paul Pellisson''), [[1653]]&ndash;[[1693]], историчар # [[Франсоа Фенелон]] (''François de Salignac de La Mothe Fénelon''), [[1693]]&ndash;[[1715]], свештеник и есеист # [[Клод Гро де Боз]] (''Claude Gros de Boze''), [[1715]]&ndash;[[1753]], ерудита и нумизматичар # [[Луј де Бурбон Конде де Клермон]] (''Louis de Bourbon Condé de Clermont''), [[1753]]&ndash;[[1771]], свештеник # [[Пјер-Лоран Бирет де Белоа]] (''Pierre-Laurent Buirette de Belloy''), [[1771]]&ndash;[[1775]], драмски писател и глумац # [[Емануел-Фелисите де Дирфор де Дирас]] (''Emmanuel-Félicité de Durfort de Duras''), [[1775]]&ndash;[[1789]], политичар и војсководец # [[Доминик-Жозеф Гара]] (''Dominique-Joseph Garat''), [[1803]]&ndash;[[1816]], политичар, адвокат и филозоф. Исклучен со уредба, одбил повторен прием [[1829]], умрел [[1833]]. # [[Луј-Франсоа де Босе]] (''Louis-François de Bausset''), [[1816]]&ndash;[[1824]], свештеник и политичар # [[Ијасент-Луј де Келан]] (''Hyacinthe-Louis de Quélen''), [[1824]]&ndash;[[1839]], свештеник # [[Матје Моле]] (''Mathieu Molé''), [[1840]]&ndash;[[1855]], политичар # [[Фредерик-Алфред де Фалу]] (''Frédéric-Alfred de Falloux''), [[1856]]&ndash;[[1886]], политичар и историчар # [[Октав Греар]] (''Octave Gréard''), [[1886]]&ndash;[[1904]], висок чиновник, книжевен историчар и критичар # [[Емил Гебар]] (''Émile Gebhart''), [[1904]]&ndash;[[1908]], историчар на уметноста, книжевен историчар и критичар # [[Ремон Поенкаре]] (''Raymond Poincaré''), [[1909]]&ndash;[[1934]], државник, политичар, правник и есеист # [[Жак Бенвил]] (''Jacques Bainville''), [[1935]]&ndash;[[1936]], историчар и новинар # [[Жозеф де Пекиду]] (''Joseph de Pesquidoux''), [[1936]]&ndash;[[1946]], прозен писател и есеист # [[Морис Жанвоа]] (''Maurice Genevoix''), [[1946]]&ndash;[[1980]], прозен писател # [[Жак де Бурбон Бисе]] (''Jacques de Bourbon Busset''), [[1981]]&ndash;[[2001]], политичар, есеист и писател # [[Франсоа Шан]] (''François Cheng''), избран [[2002]], поет, писател и преведувач == Седиште 35 == # [[Анри-Луј Абер де Монмор]] (''Henri-Louis Habert de Montmort''), [[1634]]&ndash;[[1679]], гостионичар # [[Луј Ирлан де Лаво]] (''Louis Irland de Lavau''), [[1679]]&ndash;[[1694]], свештеник # [[Жан-Франсоа-Пол Лефевр Комартен]] (''Jean-François-Paul Lefèvre Caumartin''), [[1694]]&ndash;[[1733]], свештеник # [[Франсоа-Огистен Паради де Монкриф]] (''François-Augustin Paradis de Moncrif''), [[1733]]&ndash;[[1770]], поет, музичар и драмски писател # [[Жан-Арман де Роклор]] (''Jean-Armand de Roquelaure''), [[1771]]&ndash;[[1818]], свештеник # [[Жорж Кивје]] (''Georges Cuvier''), [[1818]]&ndash;[[1832]], палеонтолог # [[Андре Дипен]] (''André Dupin''), [[1832]]&ndash;[[1865]], политичар и адвокат # [[Алфред-Огист Кивилие-Флери]] (''Alfred-Auguste Cuvillier-Fleury''), [[1866]]&ndash;[[1887]], историчар и книжевен критичар # [[Жил Кларети]] (''Jules Claretie''), [[1888]]&ndash;[[1913]], прозен и драмски писател и критичар # [[Жозеф Жофр]] (''Joseph Joffre''), [[1918]]&ndash;[[1931]], политичар и војсководец # [[Максим Веган]] (''Maxime Weygand''), [[1931]]&ndash;[[1965]], војсководец # [[Луј Лепренс-Ринге]] (''Louis Leprince-Ringuet''), [[1966]]&ndash;[[2000]], физичар, инженер телекомуникација, историчар науке и есеист # [[Ив Пуликен]] (''Yves Pouliquen''), [[2001]]&ndash;[[2020]], лекар == Седиште 36 == # [[Марен Киро де Ла Шамбр]] (''Marin Cureau de La Chambre''), [[1634]]&ndash;[[1669]], лекар и филозоф # [[Пјер Киро де Ла Шамбр]] (''Pierre Cureau de La Chambre''), [[1670]]&ndash;[[1693]], свештеник # [[Жан де Ла Бријер]] (''Jean de La Bruyère''), [[1693]]&ndash;[[1696]], есеист и моралиста # [[Клод Флери]] (''Claude Fleury''), [[1696]]&ndash;[[1723]], свештеник # [[Жак Адам]] (''Jacques Adam''), [[1723]]&ndash;[[1735]], филолог # [[Жозеф Сеги]] (''Joseph Séguy''), [[1736]]&ndash;[[1761]], свештеник # [[Луј Рене Едуар]] (''Louis René Édouard, cardinal de Rohan''), [[1761]]&ndash;[[1803]], свештеник, политичар, филозоф и поет # [[Жан Девен]] (''Jean Devaines''), [[1803]], државен бирократ # [[Еварист де Форж де Парни]] (''Évariste de Forges de Parny''), [[1803]]&ndash;[[1814]], еротски поет # [[Виктор-Жозеф-Етјен де Жуј]] (''Victor-Joseph-Étienne de Jouy''), [[1815]]&ndash;[[1846]], новинар, критичар и драмски писател # [[Адолф-Жозеф Симони Ампис]] (''Adolphe-Joseph Simonis Empis''), [[1847]]&ndash;[[1868]], поет и драмски писател # [[Огист Барбје]] (''Auguste Barbier''), [[1869]]&ndash;[[1882]], поет # [[Адолф Перо]] (''Adolphe Perraud''), [[1882]]&ndash;[[1906]], свештеник # [[Франсоа-Дезире Матје]] (''François-Désiré Mathieu''), [[1906]]&ndash;[[1908]], свештеник и историчар # [[Луј Дишен]] (''Louis Duchesne''), [[1910]]&ndash;[[1922]], свештеник, историчар и филолог # [[Анри Бремон]] (''Henri Brémond''), [[1923]]&ndash;[[1933]], свештеник, историчар на книжевноста и книжевен критичар # [[Андре Белсор]] (''André Bellessort''), [[1935]]&ndash;[[1942]], есеист, книжевен критичар, историчар и историчар на книжевноста # [[Рене Грусе]] (''René Grousset''), [[1946]]&ndash;[[1952]], историчар на уметноста # [[Пјер Гаксот]] (''Pierre Gaxotte''), [[1953]]&ndash;[[1982]], историчар и новинар # [[Жак Сутел]] (''Jacques Soustelle''), [[1983]]&ndash;[[1990]], американолог, етнолог, политичар и есеист # [[Жан-Франсоа Денио]] (''Jean-François Deniau''), [[1990]]&ndash;[[2007]], политичар, есеист и романописец # [[Филип Босан]] (''Philippe Beaussant''), [[2007]]&ndash;[[2016]], музиколог и романописец # [[Барбара Касен]] (''Barbara Cassin''), избрана [[2018]], филолог и филозоф == Седиште 37 == # [[Даниел Е ди Шатле де Шамбон]] (''Daniel Hay du Chastelet de Chambon''), [[1635]]&ndash;[[1671]], свештеник и математичар # [[Жак-Бенињ Босие]] (''Jacques-Bénigne Bossuet''), [[1671]]&ndash;[[1704]], свештеник и историчар # [[Мелшиор де Полињак]] (''Melchior de Polignac''), [[1704]]&ndash;[[1741]], свештеник, политичар, филозоф и поет # [[Оде-Жозеф Жири]] (''Odet-Joseph Giry''), [[1741]]&ndash;[[1761]], свештеник # [[Шарл Бате]] (''Charles Batteux''), [[1761]]&ndash;[[1780]], свештеник # [[Антоан-Марен Лемјер]] (''Antoine-Marin Lemierre''), [[1780]]&ndash;[[1793]], поет и драмски писател # [[Феликс-Жилијан-Жан Биго де Преамне]] (''Félix-Julien-Jean Bigot de Préameneu''), [[1803]]&ndash;[[1825]], политичар и правник # [[Матје де Монморанси]] (''Mathieu de Montmorency''), [[1825]]&ndash;[[1826]], политичар и дипломат # [[Александар Гиро]] (''Alexandre Guiraud''), [[1826]]&ndash;[[1847]], драмски писател, поет и романописец # [[Жан-Жак Ампер]] (''Jean-Jacques Ampère''), [[1847]]&ndash;[[1864]], историчар на книжевноста # [[Лисјан-Анатол Прево-Парадо]] (''Lucien-Anatole Prévost-Paradol''), [[1865]]&ndash;[[1870]], книжевен критичар # [[Камиј Русе]] (''Camille Rousset''), [[1871]]&ndash;[[1892]], историчар # [[Пол Тиро-Данжен]] (''Paul Thureau-Dangin''), [[1893]]&ndash;[[1913]], историчар # [[Пјер де Ла Горс]] (''Pierre de La Gorce''), [[1914]]&ndash;[[1934]], историчар, судија и правник # [[Морис де Број]] (''Maurice de Broglie''), [[1934]]&ndash;[[1960]], наутичар и физичар # [[Ежен Тисеран]] (''Eugène Tisserant''), [[1961]]&ndash;[[1972]], свештеник и филозоф # [[Жан Даниелу]] (''Jean Daniélou''), [[1972]]&ndash;[[1974]], свештеник, теолог, историчар и есеист # [[Робер-Амброаз-Мари Каре]] (''Robert-Ambroise-Marie Carré''), [[1975]]&ndash;[[2004]], свештеник # [[Рене Жирар]] (''René Girard''), [[2005]]&ndash;[[2015]], филозоф # [[Мишел Зенк]] (''Michel Zink''), избран [[2017]], медијавелист, филолог и романописец == Седиште 38 == # [[Оже де Молеон де Грание]] (''Auger de Moléon de Granier''), [[1635]]&ndash;[[1636]], веројатно свештеник; исфрлен заради кражба; умрел [[1650]]. # [[Балтазар Баро]] (''Balthazar Baro''), [[1636]]&ndash;[[1650]], драмски писател и поет # [[Жан Дужа]] (''Jean Doujat''), [[1650]]&ndash;[[1688]], правник # [[Езеб Ренодо]] (''Eusèbe Renaudot''), [[1688]]&ndash;[[1720]], свештеник # [[Анри-Емануел де Рокет]] (''Henri-Emmanuel de Roquette''), [[1720]]&ndash;[[1725]], свештеник # [[Пјер де Пардајан д'Антен]] (''Pierre de Pardaillan d'Antin''), [[1725]]&ndash;[[1733]], свештеник # [[Никола-Франсоа Дипре де Сен Мор]] (''Nicolas-François Dupré de Saint-Maur''), [[1733]]&ndash;[[1774]], економист и статистичар # [[Гијом-Кретјан де Ламоњон де Малерб]] (''Guillaume-Chrétien de Lamoignon de Malesherbes''), [[1775]]&ndash;[[1794]], политичар и судија; умрел на [[гилотина]] # [[Франсоа Андрие]] (''François Andrieux''), [[1803]]&ndash;[[1833]], правник, поет и драмски писател # [[Луј Адолф Тјер|Луј-Адолф Тјер]] (''Louis-Adolphe Thiers''), [[1833]]&ndash;[[1877]], политичар и историчар # [[Анри Мартен]] (''Henri Martin''), [[1878]]&ndash;[[1883]], историчар # [[Фердинанд де Лесепс]] (''Ferdinand de Lesseps''), [[1884]]&ndash;[[1894]], дипломат # [[Анатол Франс]] (''Anatole France''), [[1896]]&ndash;[[1924]], поет и книжевник # [[Пол Валери]] (''Paul Valéry''), [[1925]]&ndash;[[1945]], поет, есеист и книжевен критичар # [[Анри Мондор]] (''Henri Mondor''), [[1946]]&ndash;[[1962]], хирург, лекар, историчар на книжевноста и науке # [[Луј Арман]] (''Louis Armand''), [[1963]]&ndash;[[1971]], инженер рударства, администратор и економист # [[Жан-Жак Готје]] (''Jean-Jacques Gautier''), [[1972]]&ndash;[[1986]], драмски критичар, книжевник, новинар и есеист # [[Жан-Луј Киртис]] (''Jean-Louis Curtis''), [[1986]]&ndash;[[1995]], романописец и есеист # [[Франсоа Жакоб]] (''François Jacob''), [[1996]]&ndash;[[2013]], биолог # [[Марк Ламброн]] (''Marc Lambron''), избран [[2014]], книжевен критичар и писател == Седиште 39 == # [[Луј Жири]] (''Louis Giry''), [[1636]]&ndash;[[1665]], адвокат # [[Клод Боаје]] (''Claude Boyer''), [[1666]]&ndash;[[1698]], свештеник, драмски писател и поет # [[Шарл-Клод Жене]] (''Charles-Claude Genest''), [[1698]]&ndash;[[1719]], свештеник # [[Жан-Батист Дибо]] (''Jean-Baptiste Dubos''), [[1720]]&ndash;[[1742]], свештеник и историчар # [[Жан-Франсоа ди Беле ди Ренел]] (''Jean-François Du Bellay du Resnel''), [[1742]]&ndash;[[1761]], свештеник # [[Бернар-Жозеф Сорен]] (''Bernard-Joseph Saurin''), [[1761]]&ndash;[[1781]], адвокат и поет # [[Жан-Антоан-Никола де Карита, маркиз од Кондорсе]] (''Jean-Antoine-Nicolas de Caritat, marquis de Condorcet''), [[1782]]&ndash;[[1794]], филозоф и математичар (се отрул в затвор) # [[Габриел Вијар]] (''Gabriel Villar''), [[1803]]&ndash;[[1826]], свештеник # [[Шарл-Мари-Доримон де Фелец]] (''Charles-Marie-Dorimond de Féletz''), [[1826]]&ndash;[[1850]], свештеник # [[Дезире Низар]] (''Désiré Nisard''), [[1850]]&ndash;[[1888]], есеист # [[Ежен-Мелшиор де Вогуе]] (''Eugène-Melchior de Vogüé''), [[1888]]&ndash;[[1910]], есеист, историчар, книжевен критичар и дипломат # [[Анри де Рењие]] (''Henri de Régnier''), [[1911]]&ndash;[[1936]], поет, романописец и есеист # [[Жак де Лакретел]] (''Jacques de Lacretelle''), [[1936]]&ndash;[[1985]], романописец # [[Бертран Поаро-Делпеш]] (''Bertrand Poirot-Delpech''), [[1986]]&ndash;[[2006]], новинар, есеист и романописец # [[Жан Клер]] (''Jean Clair''), избран [[2008]], есеист и историчар на уметноста == Седиште 40 == # [[Даниел де Приезак]] (''Daniel de Priézac''), [[1639]]&ndash;[[1662]], професор по право # [[Мишел Ле Клер]] (''Michel Le Clerc''), [[1662]]&ndash;[[1691]], адвокат # [[Жак де Туреј]] (''Jacques de Tourreil''), [[1692]]&ndash;[[1714]], преведувач # [[Жан-Ролан Мале]] (''Jean-Roland Mallet''), [[1714]]&ndash;[[1736]], кралски службеник (''royal valet'') # [[Жан-Франсоа Боаје]] (''Jean-François Boyer''), [[1736]]&ndash;[[1755]], свештеник # [[Никола Тирел де Боамон]] (''Nicolas Thyrel de Boismont''), [[1755]]&ndash;[[1786]], свештеник # [[Клод-Карломан де Рилиер]] (''Claude-Carloman de Rulhière''), [[1787]]&ndash;[[1791]], дипломат, поет и историчар # [[Пјер-Жан-Жорж Кабанис]] (''Pierre-Jean-Georges Cabanis''), [[1803]]&ndash;[[1808]], лекар и физиолог # [[Антоан-Луј-Клод де Траси]] (''Antoine-Louis-Claude Destutt de Tracy''), [[1808]]&ndash;[[1836]], филозоф # [[Франсоа Гизо]] (''François Guizot''), [[1836]]&ndash;[[1874]], политичар и историчар # [[Жан-Батист Дима]] (''Jean-Baptiste Dumas''), [[1875]]&ndash;[[1884]], политичар и хемичар # [[Жозеф Бертран]] (''Joseph Bertrand''), [[1884]]&ndash;[[1900]], математичар и историчар # [[Марселин Бертело]] (''Marcellin Berthelot''), [[1900]]&ndash;[[1907]], политичар, хемичар, есеист и историчар # [[Франсис Шарм]] (''Francis Charmes''), [[1908]]&ndash;[[1916]], дипломат и новинар # [[Жил Камбон]] (''Jules Cambon''), [[1918]]&ndash;[[1935]], дипломат, адвокат, државен службеник # [[Лисјан Лаказ]] (''Lucien Lacaze''), [[1936]]&ndash;[[1955]], адмирал # [[Жак Шатне]] (''Jacques Chastenet''), [[1956]]&ndash;[[1978]], новинар, историчар и дипломат # [[Жорж Димезил]] (''Georges Dumézil''), [[1978]]&ndash;[[1986]], филолог и историчар # [[Пјер-Жан Реми]] (''Pierre-Jean Rémy''), [[1988]]&ndash;[[2010]], дипломат, романописец и есеист # [[Ксавие Даркос]] (''Xavier Darcos''), избран [[2013]], политичар, научник и државен службеник == Литература == * http://www.academie-francaise.fr/immortels/index.html, Официјална база на податоци за членовите на Француската академија. [[Категорија:Списоци]] [[Категорија:Членови на Француската академија]] qd9qgcofjth3ub4y9t9k0ozbf3d52wa 0 1376668 5591610 5458736 2026-07-13T16:29:31Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591610 wikitext text/x-wiki '''„Мартин Идн“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Martin Eden'') — [[Роман|роман]] на американскиот писател [[Џек Лондон]]. [[File:Martin Eden (1909) frontispiece.png|200px|right|thumb|Фронтисписот на оригиналната верзија на „Мартин Еден“ од 1909 година, портрет на Мартин и Рут заедноr]] ==Содржина== * ''Глава I-VIII'': Артур Морз го кани на вечера 20-годишниот сиромашен морнар Мартин Идн, кој претходно го спасил од улични силеџии. Во домот на Морз, Мартин ја запознава сетра му на Артур, Рут, која веднаш го привлекува со убавината и образованието, додека тој ја привлекува со својата сила и необичност. Мартин живее како потстанар во куќата на неговата сестра чиј сопруг не може да го поднесе. Под впечаток на средбата со Рут, тој носи одлука целосно да го промени своето однесување и така да ѝ се приближи. Поради тоа, тој започнува да се грижи за личната хигиена и за својот изглед, се откажува од пиењето и се запишува во библиотеката, цврсто решен да излезе од бедата и да стане дел од повисокиот општествен слој. Една недела подоцна, Мартин ја посетува Рут и таа се нафаќа да го подучува во [[Граматика|граматиката]], [[Англиски јазик|англискиот јазик]] и [[Книжевност|книжевноста]]. Така, тие започнуваат редовно да се среќаваат, што само ја разгорува нивната меѓусебна привлечност.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 7-67.</ref> * ''Глава IX-XV'': Мартин заминува на осуммесечно патување по [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] и за тоа време чита многу, така што добива идеја да стане [[писател]]. По враќањето дома, тој започнува да пишува раскази и кратки есеи кои ги испраќа во бројни списанија, но без успех. Рут го наговара да се запише во средно училиште, но тој не успева да го положи приемниот испит. Затоа, пак, секојдневно учи и неуморно пишува, а кога случајно го открива учењето на [[Херберт Спенсер]], покажува голем интерес за [[еволуција]]та. Најпосле, тој собира храброст да ѝ ги прочита своите раскази на Рут, но таа воопшто не е воодушевен од нив. Сепак, наспроти бројните неуспешни обиди да ги објави своите раскази, Мартин не се откажува од помислата да стане писател.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 68-119.</ref> * ''Глава XVI-XXI'': Притиснат од беспарицата, Мартин е принуден да прифати во пералницата во еден [[Хотел|хотел]] при што се иселува од Оукленд. Таму, како последица на напорната работа, тој воопшто нема слободно време за читање и пишување и повторно почнува да се опива. Не можејќи да ја издржи тешката работа која му ја уништува човечноста, тој дава отказ и се враќа во Оукленд, каде повторно се дружи со Рут која во меѓувреме дипломирала на [[универзитет]]от. На еден заеднички излет во природа, тие се бакнуваат и меѓусебно си ја искажуваат својата [[Љубов|љубов]]. Веднаш за тоа дознаваат родителите на Рут, кои не ја одобруваат нивната љубовна врска, бидејќи Мартин не припаѓа на нивниот општествен сталеж. Тој, пак, се преселува во друг стан.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 120-154.</ref> * ''Глава XXII-XXXI'': Мартин живее во голема [[Сиромаштија|сиромаштија]], принуден да ги продава личните предмети и често гладувајќи. Сепак, продолжува неуморно да пишува, иако сите списанија му ги одбиваат ракописите. Еден ден, во миговите на најголемиот очај, едно познато списание го известува дека ќе го објави неговиот расказ. По првичната радост, кога дознава дека за расказот ќе добие далеку помалку пари од очекуваниот износ, Мартин паѓа болен. По некое време, него го посетува Рут, која првпат се соочува со неговата сиромаштија. Тогаш, неколку списанија откупуваат неколку творби на Мартин, иако повеќето раскази и есеи му ги одбиваат, а некои списанија не му плаќаат за објавените раскази. Сепак, Мартин повторно започнува интензивно да пишува, сонувајќи да стане дел од сериозната книжевност, иако Рут постојано го одвраќа од таквата намера, советувајќи го да најде редовна работа. Во меѓувреме, нејзината мајка организира забави на кои кани бројни млади луѓе, со надеж дека Рут ќе запознае друго момче и дека ќе го заборави Мартин.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 155-227.</ref> * ''Глава XXXII-XXXIX'': Во една прилика, во домот на Рут, Мартин го запознава необичниот интелектуалец Рас Брисенден и меѓу нив се раѓа големо пријателство. Мартин му ги покажува своите творби и Брисенден е воодушевен, искажувајќи пофални зборови за неговата книжевна дарба и поттикнувајќи го да продолжи да пишува. Исто така, Брисенден го запознава со група сиромашни интелектуалци и Мартин е воодушевен од нивните дискусии. Еднаш, по наговор на Брисенден, Мартин учествува на еден социјалистички собир, а утредента сите весници пишуваат за него, прогласувајќи го за водач на социјалистите. Бесен поради лажните вести, Мартин го натепува новинарот кој сака да го интервјуира, а тој му се одмаздува оцрнувајќи го во весниците. Така, целото опкружување, вклучувајќи ги и неговите сестри, го осудува како насилен [[Социјализам|социјалистички]] водач, а Рут ја раскинува свршувачката.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 228-282.</ref> * ''Глава XL-XLVI'': Отфрлен од сите, Мартин се затвора дома и го довршува својот прв роман, „Во задоцнување“. Во меѓувреме, испраќа една песна на Брисенден до весниците, кои ја објавуваат, но тогаш дознава дека Брисенден во меѓувреме извршил [[Самоубиство|самоубиство]]. Тогаш, Мартин запаѓа во малодушност и се заколнува дека повеќе нема да пишува, сонувајќи да отпатува некаде далеку. Песната на Брисенден постигнува огромен успех, а него го слават како генијален поет. Наеднаш се случува пресврт и списанијата почнуваат да ги објавуваат творбите на Мартин, така што тој заработува доволно за удобен живот. Еден ден, тој случајно ја среќава Рут, која му кажува дека е засрамена од него и дека не сака повеќе да го види. Во друга прилика, тој ја среќава Лиза Коноли, која му ја нуди својата љубов, но тој не може да ѝ возврати. Најпосле, Мартин ја објавува својата прва книга која постигнува голем успех, продавајќи се во голем тираж низ целиот свет. Така, тој конечно станува богат и на својата станодавка Марија Силва ѝ купува куќа и имот, а исто така, финансиски ги помага и своите две сестри. Набргу, издавачките куќи ги печатат и другите негови дела, што тоа му носи голема слава и многу пари, но Мартин не чувствува никакво задоволство зашто е целосно разочаран од светот. Притоа, нему му е одбивно лицемерието на луѓето, кои во минатото го презирале, а сега му оддаваат почести. Еден ден, него го посетува Рут, која му ја искажува својата љубов и му нуди брак, но тој е потполно рамнодушен кон неа и ја одбива, прекорувајќи ја поради тоа што го отфрлила. Набргу, Мартин го среќава скитникот Џо, неговиот поранешен другар, кому му купува пералница. Разочаран од луѓето, Мартин заминува на патување по [[Тихи Океан|Тихиот Океан]], но сфаќа дека ниту тоа патување нема да го направи среќен. Затоа, тој намерно скока во океанот, нурнува во длабочината и така умира.<ref>Џек Лондон, ''Мартин Идн''. Издавачко предузеће „Братство-јединство“, Нови Сад, 1954, стр. 283-340.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Џек Лондон]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во САД]] 9e1wcqturk9zzqhtbfbix8xtkps0mtu 0 1377947 5591500 5453211 2026-07-13T13:05:33Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Учители во Солунската женска гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591500 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име=Ана Кандиларова |портрет=Anna Kandilarova (ca.1900).jpg |px= |опис=македонска учителка |наставка=а |роден-дата={{роден на|||1865}} |роден-место={{роден во|Воден}}, [[Отоманско Царство]] |починал-дата={{починал на и возраст|df=yes|1941|||1865||}} |починал-место={{починал во|Арбанаси}}, [[Царство Бугарија]] |занимање=учителка |сопружник=[[Георги Кандиларов]] |роднини=[[Апостол Трпчев]] (брат) }} '''Ана Трпчева Стојанова-Кандиларова''' ([[Воден]], {{роден|||1865}} – [[Арбанаси]], {{починал|||1941}}) — македонска учителка и просветителка.<ref name="Царевна 367">{{cite book|url=|title=Епоха, земя и хора. Съставителство, коментар и бележки: Елисавета Миладинова|last=Миладинова-Алексиева|first=Царевна|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1985|isbn=|location=София|pages=367 (коментар и бележки)|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=}}</ref> == Животопис == Трпчева е родена во 1865 г. во градот [[Воден]], тогаш во [[Отоманското Царство]], денес во [[Грција]], во семејството на [[Трпче Стојанов]]. Сестра е на [[Апостол Трпчев]]. Стекнала образование во родниот град, а до 1882 г. и во Маринската женска гимназија во [[Одеса]], [[Руска Империја|Русија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|issue=3|pages=52}}</ref> Подоцна се вратила во Македонија и била назначена за директорка на женското училиште во [[Велес]]. Од 1884 до 1887 г. предавала во [[Солунска женска гимназија „Св. Благовештение“|Солунската женска гимназија „Св. Благовештение“]] и била директорка на интернатот (1884–1885).<ref name="Царевна 367" /> Ана се омажила за учителот [[Георги Кандиларов]]. Починала во с. [[Арбанаси]] во 1941 г.<ref name="Царевна 367" /> == Родословие == {{Чалакови}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кандиларова, Ана}} [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонски преселници во Велико Трново]] 03m8dhtf1nzyxk1yq0w51ojdt4hwgpy 0 1378033 5591689 5560704 2026-07-13T22:31:36Z Andrew012p 85224 5591689 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Црна лагуна аниме (МКД).jpg|230px]] | caption = Плакатот на анимето на македонски јазик | genre = акција<br>[[Girls with guns|девојки со пушки]]<br>трилер |Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Реи Хирое]] | publisher = [[Shogakukan]] | publisher_en = [[Viz Media]] | imprint = Sunday GX Comics | magazine = [[Monthly Sunday Gene-X]] | first = 19 април 2002 | last = | volumes = 13 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = light novel | author = [[Ген Уробучи]] | illustrator = Реи Хирое | publisher = Shogakukan | demographic = [[сеинен]] | imprint = [[Gagaga Bunko]] | first = 18 јули 2008 | last = 18 јануари 2011 | volumes = 2 }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Sōjiya Sawyer – Kaitai! Gore Gore Musume | author = Тацухико Ида | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 септември 2019 | last = | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Eda: Initial Stage | author = Хаџиме Јамамура | publisher = Shogakukan | publisher_en = | imprint = Sunday GX Comics | magazine = Monthly Sunday Gene-X | first = 19 април 2022 | last = | volumes = 7 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Аниме-серија | content = * ''Црна лагуна'' (2006) }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}'''''Црна лагуна''''' ({{Langx|ja|ブラックラグーン}}, {{Langx|en|Black Lagoon}}) — [[манга]] и [[аниме]] за патешествијата на една компанија што доставува [[товар]] и понекогаш го прекршува законот. Дејството се одвива во морињата на [[Југоисточна Азија]]. Автор на идејата е Реи Хирое. Аниме-серијата е поделена на две сезони. Иако стилот на цртање е ист, тие логично се надополнуваат еден со друг во однос на заплетот, имаат непрекината нумерација на епизодите и идентични воведни и завршни шпици. Третата сезона била најавена на корицата на првиот том од истоимената новела. Третата сезона била објавена во формат OVA (Оригинална видеоанимација) и се состои од 5 дела, од кои првиот излегол на 17 јули 2010 г. Последната, петта епизода досега, излегла на 22 јуни 2011 г. Режисерот, цртачот и сеијуто на главната јунакиња останале исти. Проектот го реализирало студиото [[Madhouse]].<ref name="MADb-S1">{{cite web|url=https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|title=BLACK LAGOON|publisher=Agency for Cultural Affairs|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402001054/https://mediaarts-db.bunka.go.jp/id/C12468|archive-date=2 април 2022|website=Media Arts Database|access-date=1 април 2022|url-status=live}}</ref> До декември 2023 г., мангата ''Црна лагуна'' имала над 9,5 милиони примероци во тираж. Серијата била во целост добро прифатена, а критичарите особено ги пофалиле акционите сцени. == Содржина == Компанијата „Лагуна“ е екипа од платеници пирати што дејствуваат во крајбрежните води на [[Југоисточна Азија]] во текот на раните до средината на 1990-тите години. Групата е специјализирана за шверцување и превезување стока на бродот „Црна лагуна“, американски торпеден чамец од типот Elco долг 24 м. [[Екипаж|Екипажот]] се состои од четворица членови: Дач, искусниот водач; [[Реви]], вешт и безмилосен борец; Бени, механичар и компјутерски специјалист; и Рок, поранешен службеник што бил насилно ангажиран откако бил напуштен од неговите претпоставени. Рок на крајот се прилагодува на својата нова улога како преговарач на групата и претставник пред јавноста, користејќи го своето корпоративно искуство за да ги олесни договорите со клиентите. Роанапур, измислен пристаништен град во Источен [[Тајланд]], во близина на камбоџанската граница, служи како нивна база на операции. Градот е беззаконско прибежиште во кое доминираат организирани злосторнички синдикати, вклучувајќи ги кинеската [[тријада]], руската мафија, колумбискиот картел и италијанската мафија. Неговите улици се преполни со платеници, атентатори, крадци и проститутки, покрај значително население на виетнамски бегалци што побегнале по комунистичката победа во 1975 г. Компанијата „Лагуна“ често соработува со „Хотел Москва“, месниот руски злосторнички синдикат, преземајќи високоризични мисии што често водат до насилни спротивставувања — од престрелки до поморски битки — низ различни региони на Југоисточна Азија. За време на нивното слободно време, екипажот го посетува „Жолтото знаме“ ([[Англиски јазик|англ]]. ''The Yellow Flag''), бар во Роанапур познат по тоа што често се наоѓа во центарот на престрелките. == Ликови == '''Рок''' ([[Англиски јазик|англ]]. ''Rock'', [[Јапонски јазик|јап]]. ロック), Окаџима Рокуро (јап. 岡島緑郎) — поранешен службеник во голема јапонска компанија, кој станал пират. Компанијата „Лагуна“ го зела како заложник за да изнуди пари од неговите јапонски работодавци, но тие одлучиле да го уништат Рокуро заедно со неговите грабнувачи. Откако, со помош на снаодливоста на Окаџима, пиратите успеале да победат во битката со ударниот [[вртолет]] Ми-24А и да преживеат, тој бил примен во екипата на „Лагуна“. Во [[Токио]], Рок работел во геолошки оддел и доста добро се разбира во таа област. Компанијата „Лагуна“ главно ги користи неговите лингвистички способности (тој знае јапонски, англиски, шпански, а е запознаен и со други јазици). Образован е и умее да води деловни преговори. Рок не сака оружје, па Дач не го испраќа да извршува борбени мисии. Во опасниот град Роанапур, Рок е заштитен од злосторнички проблеми бидејќи работи за „Лагуна“, која е широко позната во тие кругови. И покрај тоа што раскинал со животот на канцелариски работник, Рок сѐ уште носи кошула и панталони и одбива хавајска кошула што му ја подарила Реви. Тој е многу задоволен од својот нов живот и ниту еднаш не зажалил што го заменил здодевниот, но безбеден живот, со судбината на претставник на злосторничките кругови. Очигледно е како животот во морињата на Југоисточна Азија го менува — Рок станува посигурен и поискусен. Не одржува врски со своето семејство и старите пријатели во Јапонија. Меѓу екипата, тој останува најмирољубив и најдобар, честопати настојувајќи на почитување на правдата. Не сака да извршува премногу валкани нарачки, како што се грабеж на [[Гробница|гробници]] или продажба на деца. '''[[Реви]]''' (англ. ''Revy'', јап. レヴィ), чие вистинско име е Ребека, позната и како „Двораката“ (англ. ''Two Hands'') — борец на компанијата „Лагуна“, Американка со кинеско потекло. Родена е и живеела во кварталот Чајнатаун во Њујорк. Во детството ги изгубила родителите: мајката загинала во авионска несреќа, а таткото, Реви самата го убила бидејќи, по трагичната смрт на неговата сопруга, се пропил и станал вистински домашен тиранин. Ја бара полицијата на Њујорк. Својот прекар го добила поради умешноста на [[Македонска стрелба|македонската стрелба]] (истовремено со двете раце). Токму таа решила да го земе Рок како заложник и подоцна му предложила да стане член на „Лагуна“, но и покрај тоа, на почетокот имала проблеми во општењето со него. Има тетоважа на десното рамо и речиси секогаш носи многу кратки шорцеви и џунгларки (''Jungle boots''). Пие и пуши многу, крајно е избувлива — може да отвори стрелба поради која било причина. Неколкупати е споредувана со сериски убијци. Нејзиното омилено оружје се два силно видоизменети пиштоли Beretta 92FS Inox. Цевката им е продолжена за 1 инч и приспособена за придушувач; по должината на навлаката затворач се изгравирани натписи на тајландски јазик; а на рачките е знакот Веселиот Роџер. Своето оружје го нарекува „Sword Cutlass“, во чест на пиратската сабја. Постојано наоѓајќи се на работ на животот, Реви станала прилично цинична и прагматична. Се потпира само на себе, а нејзини главни вредности се оружјето и парите. Таа е [[Атеизам|безбожница]]. '''Дач''' (англ. ''Dutch'', јап. ダッチ) — водачот на компанијата „Лагуна“ и сопственик на торпедниот чамец што некогаш им припаѓал на американските поморски сили (ВМС). Неговото вистинско име веројатно е Ричард (Дик). Според неговите сопствени зборови, тој е поранешен морнарички пешадинец и ветеран од [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Кратко пред повлекувањето на американските трупи во 1973 г., Дач дезертирал, се преселил во [[Тајланд]] и почнал да работи како платеник. Дач е интелигентен, разумен и начитан. Секогаш се труди да ги избегне судирите во екипата. Иако не е многу зборлив, добро се сложува со луѓето. Висок е и има развиена мускулатура, а постојано носи темни очила. Ги пронаоѓа нарачките за работа, трудејќи се да не се меша во пресметките на мафијашките кланови во Роанапур. Меѓутоа, има многу добри односи со Балалајка од „Хотел Москва“ и г. Чанг од Тријадите. Негово омилено оружје е [[Сачмарка|сачмарката]] Remington 870 Marine Magnum и револверот Smith & Wesson 629. По вероисповед е [[Христијанство|христијанин]]. '''Бени''' (англ. ''Benny'', јап. ベニー) — [[хакер]] и специјалист за електроника на бродот „Црна лагуна“, одговорен за радарот и системите за комуникација. По завршувањето на колеџот во Флорида, се вплеткал во сериозни проблеми со законот, по што бил баран од [[Федерално истражно биро|ФИБ]] и мафијата. Станал член на „Лагуна“ откако Реви го спасила (две години пред Рок да се приклучи на екипата). По потекло е Евреин. Најчесто носи хавајска кошула. Слично како и Рок, не користи оружје, но за разлика од него, Бени ги прифаќа и не им се спротивставува на суровите методи на работа на Реви и Дач. Дач често го нарекува „Бени-бој“. '''Балалајка''' (англ. ''Balalaika'', јап. バラライカ) — водачката на руската мафијашка организација „Хотел Москва“. Нејзиното вистинско име е Софија Павловна Ириновскаја, а користи и псевдоним Владилена (кратенка од Владимир Илич Ленин) Василинова. Била воспитувана од нејзиниот дедо, високопозициониран воен офицер на [[Советски Сојуз|СССР]]. Нејзиниот татко, најверојатно, бил осуден или пребегнал во странство. Балалајка е поранешен капетан во советските Воздушно-десантни сили ([[Воздушно-десантна војска|ВДВ]]). По распадот на Советскиот Сојуз, таа во Југоисточна Азија создала моќна злосторничка група составена од нејзините поранешни војници. За време на Авганистанската војна, се здобила со тешки изгореници, поради што некои мафиози ја нарекуваат „изгорената“. Таа е вешт и безмилосен стратег, сурова и директна. Балалајка е одличен стрелец и снајперист, поради што и го добила прекарот (во воениот жаргон, „балалајка“ е еден од називите за снајперската пушка Драгунов). Некогаш сонувала да учествува на Олимписките игри. Не поднесува загуби меѓу сопствените луѓе, а поранешните руски десантници беспрекорно ги извршуваат нејзините наредби и речиси ја обожаваат како божество. Речиси секогаш е облечена во строг женски костим врз кој носи офицерски шинел. Пуши пури, за разлика од сите останати ликови што претпочитаат [[Цигара|цигари]]. Има долга коса, иако во војската имала кратка фризура. За разлика од повеќето мафијашки шефови, таа учествува и во секојдневната работа на нејзината група. Има добри односи со „Лагуна“, а е една од ретките личности што Реви ги почитува — Реви ја нарекува „дада“. Балалајка има многу добар однос и кон Рок, понекогаш постапувајќи дури и спротивно на своите деловни интереси. Се претпоставува дека повремено извршува тајни задачи за Кремљ, како што е воспоставување на злосторничка власт во [[Јапонија]]. '''Г. Чанг''' (англ. ''Mr. Chang'', [[Кинески јазик|кин]]. 張 維新, јап. チャン・ウァイサン) — водач на [[Тријада|тријадите]] во Тајланд. Пред да влезе во подземниот свет, работел како [[полицаец]]. Чанг е исклучителен стрелец што користи два пиштоли истовремено (најчесто моделите Beretta 76 или AMT Hardballer Longslide). Токму од него Реви го презела својот препознатлив стил на [[македонска стрелба]], поради што тие имаат близок однос — тој е еден од малкуте луѓе кон кои таа покажува искрена почит. Чанг одржува добри односи и со „Хотел Москва“, а нивниот водач, Балалајка, често му се обраќа со прекарот „душо“. Ликот на Чанг е вдахнат од ликот што го толкува познатиот глумец [[Чоу Јун Фат]] во култниот филм на [[Џон Ву]], ''Подобро утре''. '''Еда''' (англ. ''Eda'', јап. エダ) — сестра во Црквата на насилството и најдобра пријателка на Реви. Тие две често пијат заедно во самиот храм, но пријателските односи не ги спречуваат да ги вперат пиштолите една кон друга кога станува збор за пари. Всушност, Еда е таен агент на [[Централна разузнавачка агенција|ЦРА]], која собира информации за американското разузнавање. Таа речиси и да не се споменува во првата сезона. Во вториот дел, ''Black Lagoon: The Second Barrage'', Еда се обидува да флертува со Рок, главно за да предизвика напади на љубомора кај Реви и ја поттикнува да започне поблиска врска со него. Постојано ја прашува Реви дали веќе спиела со Рок, на што добива само неодредени одговори. Еда е русокоса со сини очи што ги крие зад розови очила и постојано џвака мастика. Најчесто е облечена или во монашко [[расо]], или во миниздолниште со отворен топ. Од оружје најмногу го претпочита моделот Glock 17L. '''Сестра Јоланда''' (англ. ''Yolanda'', јап. ヨランダ) — [[игуменија]] на Црквата на насилството. И покрај нејзината напредна возраст, таа лесно учествува во престрелки, вешто ракувајќи со посебен позлатен Desert Eagle. Тргува со оружје и одлично се разбира во него. Носи превез на десното око. Исто така, голема познавачка е на [[Чај|чаеви]]. '''Бао''' (англ. ''Bao'', јап. バオ) — [[шанкер]] во барот „Жолто знаме“, каде што често се одмараат вработените во „Лагуна“. Тој е поранешен војник на Армијата на Јужен Виетнам. Не ја поднесува „Лагуна“ (особено Реви) поради тоа што неговиот бар честопати е демолиран за време на престрелките во кои тие учествуваат. Водејќи бизнис во опасниот град Роанапур, тој има вградено шанк отпорен на [[Куршум|куршуми]]. Неговото омилено оружје е [[сачмарка]]. '''Гарсија Лавлејс''' (англ. ''Garcia Lovelace'', јап. ガルシア•ラブレス) — најстариот син на семејството Лавлејс, осиромашен венецуелски аристократски род. Негов татко е Диего Хосе Сан-Фернандо Лавлејс (шпански: ''Diego Jose San-Fernando Lovelace''), а неговата мајка починала четири години пред настаните во приказната. И покрај финансиските потешкотии, родот Лавлејс е многу благороден и е дел од „13-те семејства на Јужна Америка“. '''Роберта''' (англ. ''Roberta'', јап. ロベルタ) — главна собарка на семејството Лавлејс во нивниот имот во [[Венецуела]]. За време на својата работа, многу се зближува со синот на главата на семејството, Гарсија. Во минатото, нејзиното вистинско име било Розарита Тиснерос (''Rosarita Tisneros''). Поминала обука на [[Куба]], била борец на ФАРК и се наоѓа на меѓународна потерница. Поради нејзината безмилосна посветеност на секоја задача, го добила прекарот „Трагачот од Флоренсија“. Откако сфатила дека е само алатка во рацете на наркокартелите, нашла засолниште кај семејството Лавлејс. Владее со сите видови оружја, а особено се издвојува нејзината пушка Franchi SPAS-12, камуфлирана како [[чадор]]. '''Шјенхуа''' (англ. ''Shenhua'', кин. 神話, јап. シェンホア) — наемничка слободен работник, Кинезинка од Тајван. Често извршува задачи за г. Чанг. Претпочита [[ладно оружје]] и вешто ракува со два ножа [[кукри]]. Зборува со акцент, при што понекогаш ја греши конструкцијата на речениците. Честопати несоодветно ја користи фразата „нешто така“, поради што Реви постојано ја задира со тој израз. По вероисповед е [[Таоизам|таоистка]]. '''Јованче и Марика''' (англ. ''Hansel and Gretel'', јап. ヘンゼルとグレーテル) — деца, брат и сестра близнаци. Поседуваат неверојатни рефлекси. Биле посебно обучени за уметноста на убивањето заради преживување и забава од страна на луѓе со изопачени вкусови, кои оставиле длабоки траги врз нивната психа. Вешто ракуваат со секири и со огнено оружје. Им создале сериозни проблеми на сопствените работодавачи и на организацијата „Хотел Москва“ во Роанапур. Биле убиени од екипата на Дач и луѓето на Балалајка. До самиот крај одбивале да умрат. Нивната судбина суштински влијаела врз психолошката стабилност и погледот на светот на Рок, правејќи го поциничен и порешен да ги постигнува своите цели по секоја цена. == Список со епизоди == === ''Black Lagoon'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | Бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 01 || '''„Црна лагуна“''' (''The Black Lagoon'') || 8 април 2006 |- | 02 || '''„Мангров рај“''' (''Mangrove Heaven'') || 15 април 2006 |- | 03 || '''„Луда трка со бродови“''' (''Ring-Ding Ship Chase'') || 22 април 2006 |- | 04 || '''„Враќањето на орелот“''' (''Die Rückkehr des Adlers'') || 29 април 2006 |- | 05 || '''„Лов на орли“''' (''Eagle Hunting and Hunting Eagles'') || 6 мај 2006 |- | 06 || '''„Месечеви ловишта“''' (''Moonlit Hunting Grounds'') || 13 мај 2006 |- | 07 || '''„Смирете се, момци“''' (''Calm Down, Two Men'') || 20 мај 2006 |- | 08 || '''„Голем пресврт“''' (''Rasta Blasta'') || 27 мај 2006 |- | 09 || '''„Собарка за убивање“''' (''Maid to Kill'') || 3 јуни 2006 |- | 10 || '''„Незапирливата собарка“''' (''The Unstoppable Chambermaid'') || 10 јуни 2006 |- | 11 || '''„Револуција со полнење“''' (''Lock'n Load Revolution'') || 17 јуни 2006 |- | 12 || '''„Герилци во џунглата“''' (''Guerrillas in the Jungle'') || 24 јуни 2006 |} === ''Black Lagoon: The Second Barrage'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 13 || '''„Доаѓањето на близнаците вампири“''' (''The Vampire Twins Comen'') || 3 октомври 2006 |- | 14 || '''„Бајка за крвав спорт“''' (''Bloodsport Fairytale'') || 10 октомври 2006 |- | 15 || '''„Лебедова песна во зори“''' (''Swan Song at Dawn'') || 17 октомври 2006 |- | 16 || '''„Џејн Банкнота“''' (''Greenback Jane'') || 24 октомври 2006 |- | 17 || '''„Циркуско шоу на чудовишта во Роанапур“''' (''The Roanapur Freakshow Circus'') || 31 октомври 2006 |- | 18 || '''„Среќата на г. Бени“''' (''Mr. Benny's Good Fortune'') || 7 ноември 2006 |- | 19 || '''„Гангстерски рај на Фуџијама“''' (''Fujiyama Gangsta Paradise'') || 14 ноември 2006 |- | 20 || '''„Наследство“''' (''The Succession'') || 21 ноември 2006 |- | 21 || '''„Малите војнички на двајца татковци“''' (''Two Father's Little Soldier Girls'') || 28 ноември 2006 |- | 22 || '''„Темната кула“''' (''The Dark Tower'') || 4 декември 2006 |- | 23 || '''„Одмаздата на Снежана“''' (''Snow White's Payback'') || 11 декември 2006 |- | 24 || '''„Стрелци“''' (''The Gunslingers'') || 18 декември 2006 |} === ''Black Lagoon: Roberta’s Blood Trail (OVA)'' === {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! width="5%" | бр. !! Наслов !! width="20%" | Датум на премиера |- | 25 || '''„Придружно крвопролевање“''' (''Collateral Massacre'') || 17 јули 2010 |- | 26 || '''„Тактиката на канцеларискиот човек“''' (''An Office Man's Tactics'') || 30 септември 2010 |- | 27 || '''„Ангели на нишан“''' (''Angels in the Crosshairs'') || 7 јануари 2011 |- | 28 || '''„Презаситена зона на убивање“''' (''Oversaturation Kill Box'') || 11 март 2011 |- | 29 || '''„Кодно име Рај, статус: Исчезнат во акција“''' (''Codename Paradise, Status MIA'') || 22 јуни 2011 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|http://www.blacklagoon.jp/}} * {{Official website|http://sundaygx.com/blacklagoon/|Матична страница на мангата}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 2022 година]] [[Категорија:Манга од 2019 година]] 1uvhigp4hmv2r87u281oy2e92uvd7vk 0 1379344 5591769 5498788 2026-07-14T06:10:32Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591769 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зоолошка|image=Berlin Elefantentor 09-2017.jpg|image_caption=Портата на слоновите: еден од двата влеза во зоолошката градина|website={{URL|https://www.zoo-berlin.de/de/}}|date_opened=1844|location=[[Берлин]], Германија|num_species=1373 (дек. 2017)|num_animals=20219 (дек. 2017)|area=35 хектари (86.5 акри)|annual_visitors=преку 3.5 мил. (2017)|members=[[:en:European Association of Zoos and Aquaria|EAZA]], [[:en:World Association of Zoos and Aquariums|WAZA]]}} '''Берлинска зоолошка градина''' ({{Langx|de|Zoologischer Garten Berlin}}) — најстарата и најпознатата [[зоолошка градина]] во [[Германија]]. Отворена била во далечната 1844 година и се простира на површина од 35 хектари. Зоолошката градина е член на [[Европска асоцијација на зоолошки градини и аквариуми|Европската асоцијација на зоолошки градини и аквариуми]] (EAZA) и [[Светска асоцијација на зоолошки градини и аквариуми|Светската асоцијација на зоолошки градини и аквариуми]] (WAZA). Сместена е во [[Тиргартен]] во [[Берлин]]. Во зоолошката има над 20219 животни и претставува една од најсеопфатните колекции на видови на животни во светот, со 1373 различни видови (декември, 2017 година).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.zoo-berlin.de/de/aktuelles/news/artikel/das-aufregende-jahr-2017-in-zahlen|title=Zoo-Berlin - Artikel|work=www.zoo-berlin.de|language=de|accessdate=2025-10-21|archive-date=2019-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926164635/https://www.zoo-berlin.de/de/aktuelles/news/artikel/das-aufregende-jahr-2017-in-zahlen|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tierpark-berlin.de/tierpark/tiere-wissenswertes/tierstatistik/tierstatistik-2013.html|title=Hauptstadt Zoo - Tierpark - Tiere & Wissenswertes - Tierstatistik - Tierstatistik 2013|work=www.tierpark-berlin.de|language=de|accessdate=2025-10-21|archive-date=2014-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140712091933/http://www.tierpark-berlin.de/tierpark/tiere-wissenswertes/tierstatistik/tierstatistik-2013.html|url-status=dead}}</ref> Зоолошката градина, заедно со [[Берлинскиот аквариум|нејзиниот аквариум]], е едно најпосетуваните и најпопуларни места од ваков вид во [[Европа]] и во светот. Забележани се преку 3.5 милиони посетители годишно (според податоците од 2017 година). Меѓу најпознатите атракции е и редовното хранење на животните. Тука треба да се споменат глобално познатите животни како на пример: Кнут, [[Бела мечка|поларната мечка]] и Бао Бао, [[Џиновска панда|џиновската панда]], кои придонесуваат за надалеку популарниот имиџ на зоолошката градина. Берлинската зоолошка соработува со голем број на универзитети, истражувачки институти и други зоолошки градини низ целиот свет. Притоа одржува и промовира програми за размножување и заштита на неколку загрозени видови и помага при нивното успешно реинтегрирање во нивниот природен животен простор или живеалиште. == Историјат == [[Податотека:Actien-Verein_des_zoologischen_Gartens_1909.JPG|лево|мини|Акција на зоолошката градина, издадена на 1 декември 1909 година]] Отворена на 1 август 1844 година, зоолошката градина во Берлин била втората зоолошка градина во Германија, по краткотрајната „Тиергартен“ во Хамбург-Хорн. Подоцна, во 1913 година, бил отворен и Аквариумот. Првите животни биле донирани од Фридрих Вилијам IV, крал на [[Прусија]], од менажеријата на островот Пфауенинзел и [[Фазанерија|фазаните]] на Тиергартен. Блиската метро станица била отворена во 1882 година. '''Трет Рајх''' Во 1938 година, во обид да се „аријанизира“ институцијата, зоолошката градина ги протерала еврејските членови на одборот и ги принудила еврејските акционери да ги продадат своите акции со загуба. Набрзо, на Евреите им било забрането да ја посетуваат зоолошката градина.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.haaretz.com/jewish/2013-12-03/ty-article/berlin-zoo-deals-with-nazi-past/0000017f-e1ac-d568-ad7f-f3ef0f100000|title=Berlin Zoo comes to terms with Nazi past, seeks out former Jewish shareholders|last=Haaretz|work=Haaretz.com|access-date=2025-10-21|language=en}}</ref> Во летото, во 1938 година, Луц Хек бил назначен за шеф на највисоката агенција за заштита на природата во државниот оддел за шумарство ([[Германски јазик|германски]]: Oberste Naturschütz Behörde im Reichsforstamt) од неговиот пријател [[Херман Геринг]], и во овој капацитет, како вишо одговорно лице за целото управување со природата, раководел и како директор на тогашната Берлинска зоолошка градина. '''Втора светска војна''' За време на Втората светска војна, зоолошката градина била погодена од сојузничките бомби на 8 септември 1941 година. Меѓутоа најголема штета била направена за време на бомбардирањата на 22 и 23 ноември, 1943 година. Притоа, за помалку од 15 минути, 30% од популацијата на зоолошката градина била убиена во првиот ден. Следниот ден аквариумот бил целосно уништен од директен удар. Преживеал само еден од осумте слонови, слонот Сијам. Преживеал и двегодишниот нилски коњ, Кнаутшке. Најголема штета била нанесена за време на Битката за Берлин. Тогаш, почнувајќи од 22 април 1945 година, зоолошката градина била под постојан артилериски оган од Црвената армија. Жестоките борби прoдолжиле до 30 април. Од безбедносни причини чуварите на зоолошката биле принудени да убијат извесен број од месојадните и од другите опасни животни. Во тоа време во зоолошката градина се наоѓал бункер, заедно со поголема противвоздушна кула, едно од последните упоришта на германскиот нацистички отпор против Црвената армија. На влезот од зоолошката градина имало подземно засолниште за посетителите и чуварите. За време на битката, тука биле згрижени и ранетите германски војници од страна на соодветниот медицински персонал, вклучително и од сопругите на чуварите на зоолошката градина. Разорувачките и жестоки борби, во и околу зоолошката градина, престанале на 30 април 1945 година, кога дошло да предавање на противвоздушната кула и бункерот. Пребројувањето на 31 мај 1945 година покажало дека само 91 од 3.715 животни преживеале, вклучувајќи две лавчиња, две хиени, азискиот слон Сијам, нилскиот коњ Кнаутшке, десет хамадрија бабуни, шимпанзо и црн штрк. Подоцна, зоолошката градина и придружниот аквариум, се реконструирани врз основа на современи принципи и методи, со цел да им се овозможи на животните да живеат во услови што е можно поблиску до нивната природна средина. Набрзо, ваквиот начин на одгледување на животните, вклучувајќи и на некои од ретките видови, ја покажал успешноста и ефикасноста на овие нови методи. '''Повоен период''' Сè до 2000та година, се избегнувало да се зборува отворено за историјата на зоолошката градина за време на Третиот Рајх. Тогаш, Вернер Кон, чиј татко бил поранешен еврејски акционер, покренува иницијатива за расветлување на овој мрачен период. Зоолошката градина првично негирала дека еврејските акционери биле принудени да ги продадат своите акции, но, после еден јавен скандал, дошло до официјално признавање на ваквиот чин.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.asiaone.com/world/berlin-zoo-seeks-jewish-members-stripped-shares|title=Berlin Zoo seeks Jewish members stripped of shares|date=2013-12-07|work=AsiaOne|access-date=2025-10-21|language=en}}</ref> Според извештајот на АФП, бил ангажиран историчар за да ги идентификува овие поранешни акционери и да ги пронајде нивните потомци.<ref>{{Наведено списание|date=2025-07-07|title=Berlin Zoo|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Berlin_Zoo&oldid=1299210923|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> == Зоолошка градина == [[Податотека:Kaiser-Wilhelm-Gedaechtniskirche_05-13_view_07.jpg|лево|мини|Поглед на зоолошката градина во Берлин, од спомен-црквата Кајзер Вилхелм]] {| class="wikitable sortable" align="right" !Група ! Видови ! Животни |- | [[Цицачи]] | 169 | 1.044 |- | [[Птици]] | 319 | 2.092 |- | [[Влекачи]] | 69 | 357 |- | [[Водоземци]] | 54 | 639 |- | [[Риби|Риба]] | 562 | 7.629 |- | [[Безрбетници]] | 331 | 8.604 |- class="sortbottom" | '''Вкупно (2013)''' | '''1.504''' | '''20.365''' |} Берлинската зоолошка градина е отворена преку целата година и до неа лесно може да се стигне со јавен превоз. Јавниот превоз е добро организиран и овозможува неколку видови на транспорт, како што се [[У-Бан|метрото]] и редовните линии на градски автобуси. Посетителите можат да влезат во зоолошката преку Портата на Слоновите или преку Портата на Лавовите на Харденбергплац. Оригиналната Порта на Слоновите, изградена во 1899 година, била уништена во Втората светска војна. Подоцна, во 1984 година, Портата била реконструирана, строго придржувајќи се до оригиналните планови.<ref>{{Наведена книга|title=Elephant Gate (Berlin Zoological Garden) - Elefantentor (Zoologischer Garten Berlin)|publisher=E. A. Seemann|year=1931|volume=Band 25: Moehring-Olivié}}</ref> Зоолошката градина отсекогаш одржувала обемна и разновидна колекција. На почетокот на Втората светска војна имало 4000 птици и цицачи од 1400 видови, додека аквариумот имал 8300 влекачи, водоземци и безрбетници од 750 видови. Во 2001 година, комбинираната колекција броела 14188 животни од 1517 видови.<ref>{{Наведена книга|title=Guidebook to the Berlin Zoological Garden and its Aquarium|last=Fradrich|first=Hans|publisher=Zoologischer Garten Berlin|year=2002|edition=2nd|pages=15}}</ref> Бројот на изложени поголеми животни постепено се намалувал, бидејќи живеалиштата стануваат сè повеќе дизајнирани за да го симулираат природното [[Живеалиште (екологија)|живеалиште]]. Зоолошката градина води родословија за [[Црн носорог|црни]] и [[Индиски носорог|индиски носорози]] и гаури. Популациите на ретки [[елени]] и свињи се дел од неколку проекти за одгледување во зоолошки услови. Зоолошката градина во Берлин ги поддржува заштитниците на природата во други земји (на пример, во [[Мадагаскар]]) и се јавува како партнер на фондација за заштита на видовите. Зоолошката градина е дом на четири вида [[Големи човеколики мајмуни|големи мајмуни]]: [[орангутан]]и, [[Горила|горили]], [[Обично шимпанзо|шимпанза]] и бонобо. Во куќата на месојадни животни прикажани се сите големи мачки, но и прилично ретки помали предатори, како што се прстенести мангусти и теснопржести мангусти од Мадагаскар. Во подрумот, посетителите се поканети да се запознаат со светот на ноќните животни. Куќарницата за птици претставува [[птичарник]] каде може да се прошета и се нуди широк спектар на птичји видови, вклучувајќи неколку видови на клунорови, кои редовно се размножуваат, и на многу папагали. Бројните птичарници прикажуваат барски птици, чапји и многу други видови. Зоолошката градина во Берлин е една од ретките зоолошки градини што изложува [[туатара]] (во аквариумот) и лузонски клунорови. == Аквариум == [[Податотека:Zoo_Berlin_Aquarium_Fassade_3_b.jpg|мини|Аквариумот има една од најголемите колекции на воден свет во Европа.]] Аквариумот е изграден во 1913 година, како дел од комплексот на зоолошката градина. Покрај рибите и другиот воден свет, тој е дом на повеќето влекачи, водоземци и безрбетници. == Животни == * '''Кнут''' — еден од најпознатите жители на зоолошката градина бил поларниот мечок Кнут. Се родил на 5 декември, 2006 година. За жал, тој и неговиот близнак биле отфрлени од нивната мајка, веднаш по раѓањето. Кунт, подоцна бил одгледан од чуварот на зоолошката, Томас Дорфлајн, и станал центар на внимание на [[масовни медиуми]], феномен што брзо се проширил низ целиот свет. Како резултат на ваквата голема популарност на мечокот Кунт, доаѓа до создавање на бројни играчки со неговиот имиџ, ДВД-а, како и книги и друга видови на ваков вид на маркетинг. Со својата голема популарност, мечокот Кунт значително ги зголемил приходите на зоолошката градина. Во тоа време, во 2007 година, ваквите приходи биле проценети на пет милиони евра. Бројките на посетеност на зоолошката градина во таа година се зголемиле за околу 30%, што придонело тоа да биде најпрофитабилна година во нејзината 165-годишна историја. Кнут починал на 19 март, 2011 година, откако се онесвестил за време на една од своите презентации пред многубројните обожаватели. * '''Бао Бао''' — мажјакот панда, Бао Бао (1978–2012), бил еден од првите две [[Џиновска панда|џиновски панди]] во Германија и извесно време најстарата позната панда што живеела во зоолошки услови. Во раните осудесетти години од 20-от век, Бао Бао бил сместен заедно со женката панда Тјен Тјен, но таа починала во 1984 година без да даде принова. Помеѓу 1991 и 1993 година, Бао Бао бил позајмен на зоолошката градина во Лондон. Во 1995 година, се враќа назад во неговиот дом во Берлин, каде го чекала друга женка панда, по име Јан Јан. Таа била испратена на позајмица од Кина, во обид да се пари со Бао Бао. И покрај неколкуте експерименти со вештачко оплодување, Бао Бао и Јан Јан не произвеле младенчиња. Јан Јан починала во 2007 година, Бао Бао пет години потоа. Подоцна, во летото 2017 година, две џиновските панди, мажјакот Џиао Кинг и женката Менг Менг, пристигнуваат во зоолошката градина во Берлин. Биле испратени од Кина, позајмени како дел од програмата за размножување. Конечно, после повеќето несупешни обиди во изминатите години со Бао Бао, овој пат, во септември 2019 година, Менг Менг раѓа близнаци - машки панди младенчиња, Пит и Пауле.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/en/panda-meng-meng-gives-birth-to-twins-in-berlin-zoo/a-50255228|title=Panda Meng Meng gives birth to twins in Berlin Zoo|date=2 September 2019|work=DW.COM|language=en-GB|accessdate=2 September 2019}}</ref> На 22 август 2024 година, Менг Менг раѓа уште еден пар младенчиња, панди близнаци, овој пат две женки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tagesschau.de/inland/regional/berlin/rbb-zoo-besucher-koennen-erstmals-juengsten-panda-nachwuchs-sehen-102.html|title=Berlin: Zoo präsentiert Panda-Nachwuchs erstmals der Öffentlichkeit|last=tagesschau.de|date=17 October 2024|work=tagesschau.de|language=de|accessdate=2024-10-18}}</ref> * '''Фату''' — женската горила, Фату, родена е на 13 април, 1957 година. Таа дошла во зоолошката градина на околу двегодишна возраст. Во 1974 година, го родила првото горило, Дуфте, кое било одгледано во Берлин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zoo-berlin.de/en/news/latest-news/article/senior-citizens-meet-for-gorillas-birthday-1?tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&cHash=fa91c577bfa502abadc7eb7061f342c0|title=Zoo Berlin - Herzlich willkommen im Zoo Berlin. - Senior citizens meet for gorilla's birthday|work=www.zoo-berlin.de|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202025340/http://www.zoo-berlin.de/en/news/latest-news/article/senior-citizens-meet-for-gorillas-birthday-1?tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&cHash=fa91c577bfa502abadc7eb7061f342c0|archive-date=2 February 2017|accessdate=26 January 2017}}</ref> После смртта на Коло, во јануари 2017 година, таа е најстарата жива горила во заробеништво во светот, (сега заедно со американската горила, Труди). <gallery mode="packed"> Податотека:Knut011.jpg|алт=Knut and his keeper Thomas Dörflein| Кнут и неговиот чувар Томас Дорфлајн Податотека:Kuifseriema_berlijn.jpg|алт=Red-legged seriema| Серија со црвени нозе Податотека:Großer_Panda_Bao_Bao_Berlin_W_03.jpg|алт=Giant panda Bao Bao| [[Џиновска панда|Џиновската панда]] Бао Бао Податотека:Inkaseeschwalbe_Zoo_Berlin.jpg|алт=Inca tern| Инка рибарка Податотека:Kamele_Zoo_Berlin_2.jpg|алт=Bactrian camel| [[Двогрба камила|Бактриска камила]] Податотека:Lion_Zoo.JPG|алт=Lion| [[Лав]]ица Податотека:Brughagedis_in_zoo_berlin.jpg|алт=Tuatara| [[Туатара]] Податотека:Eared-seals-playing-and-sunbathing.jpg|алт=Brown fur seal| Кафеава крзнена фока Податотека:Giraffe-berlin-zoo.jpg|алт=Giraffe| [[Жирафа]] Податотека:Sarcoramphus-papa-king-vulture-closeup-0a.jpg|алт=King vulture| Кралски мршојадец Податотека:Athene-cunicularia-burrowing-owl-0a.jpg|алт=Burrowing owl| Був што се закопува Податотека:Macropus-rufus-red-kangaroo-resting_b.jpg|алт=Red kangaroo| Црвен [[кенгур]] Податотека:Struthio-camelus-australis-grazing.jpg|алт=Southern ostrich| Јужен [[ној]] Податотека:Brillenpinguine_Zoo_Berlin.jpg|алт=Penguins|[[Пингвин]]и Податотека:Antidorcas-marsupialis-springbok-grazing.jpg|алт=Springbok| Спрингбок Податотека:Indischer_Elefantenbulle_in_der_Must.jpg|алт=Asian elephant| [[Азиски слон]] Податотека:Tayra_Zoo_Berlin.jpg|алт=Tayra| Тајра Податотека:Feuerweber_Zoo_Berlin_3.jpg|алт=Black-winged red bishop| Црвен епископ со црно крило Податотека:Wolf_Zoo_Berlin.jpg|алт=Arctic wolf| [[Бел волк|Арктички волк]] Податотека:Coati_Zoo_Berlin.jpg|алт=South American coati| Јужноамерикански коати Податотека:Braunbär_Berlin_Zoo_img01.jpg|алт=Brown bear| [[Кафеава мечка]] </gallery> == Инциденти / Критики == * Во 2008 година, Клаудија Хемерлинг, пратеничка од Зелената партија, го обвинила директорот на зоолошката градина, Бернхард Блашкевиц (исто така директор на Тиерпарк Берлин), дека продал стотици животни за колење на одгледувачи во Кина, за лекови за зголемување на потенцијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/mar/28/wildlife.conservation|title=Berlin zoo accused of profiting from slaughter|last=Connolly|first=Kate|date=2008-03-28|work=The Guardian|access-date=2025-10-21|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Истата година, Блашкевиц признал дека им ги свиткал вратовите на неколку мачиња од домашни мачки пронајдени во зоолошката градина.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/uk-germany-kittens/berlin-zoo-chief-threatened-over-kitten-killings-idUKL2921838220080329|title=Berlin Zoo chief threatened over kitten killings|last=Staff|first=Reuters|work=U.S.|access-date=2025-10-21|language=en-US}}</ref> * Во 2009 година, една жена била нападната од поларни мечки, откако скокнала во нивниот зоолошки простор. Жената била итно однесена во болница и преживела.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/shocking-pictures-and-video-of-woman-mauled-387568|title=Shocking pictures and video of woman mauled by polar bear at Berlin Zoo|last=Boniface|first=Susie|date=2009-04-10|work=The Mirror|language=en|accessdate=2025-10-21}}</ref> * Во 2023 година, вработените во одделот за образование на зоолошката градина, изнеле сериозни обвинувања за експлоатација и непочитување. Истовремено, се пожалиле дека квалитетот во областа на образованието веќе не е приоритет, иако ова била една од главните задачи на една научно функционална зоолошка градина. Ваквите обвинувања ги изнеле на површина проблемите во организацијата. Ова резултирало со бран на отпуштања од страна на зоолошката градина, но и со оставки на извесен број од вработените кои биле незадоволни. Како резултат на тоа, бројот на персоналот бил намален на околу една третина од дотогашниот. Овој зголемен недостиг на персонал создал вакуум и го принудил менаџментот да ги ограничи понудите за организирани тури во зоолошката градина.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/frust-bei-berlins-zoo-erklarern-wie-gut-eine-fuhrung-ist-ist-total-irrelevant-10483255.html|title=Frust bei Berlins Zoo-Erklärern: „Wie gut eine Führung ist, ist total irrelevant“|work=Der Tagesspiegel Online|access-date=2025-10-21|language=de-DE|issn=1865-2263}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kununu.com/de/zoologischer-garten-berlin1|title=Zoologischer Garten Berlin als Arbeitgeber: Gehalt, Karriere, Benefits, Unternehmenskultur|date=2025-07-15|work=kununu.com|language=de|accessdate=2025-10-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nd-aktuell.de/artikel/1178622.kuendigungswelle-zoo-berlin-ort-der-ausbeutung-und-geringschaetzung.html|title=Zoo Berlin: »Ort der Ausbeutung und Geringschätzung«|last=Schmolzi|first=Interview: Lukas|work=nd-aktuell.de|language=de|accessdate=2025-10-21}}</ref> == Поврзано == * [[Список на зоолошки градини во Германија]] * [[Список на знаменитости во Берлин]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.zoo-berlin.de Официјалната веб страница на Берлинската зоолошка градина] [[Категорија:Зоолошки градини во Германија]] [[Категорија:Знаменитости во Германија]] s3tgeucmsbx8ygkip8oxnyggi3tybqs 0 1380172 5591794 5489692 2026-07-14T06:14:57Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: хабитат → живеалиште 5591794 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Мелкие_членистоногие_под_микроскопом.jpg|мини|Микрочленконоги]] '''Микрочленконогите''' (од микро и [[членконоги]]) се посебна група на микробни безрбетници од типот [[членконоги]]. Нивните микроскопски димензии (обично од еден до неколку милиметри) ги одредуваат нивните живеалишта (обично почви), еколошките карактеристики и методите на нивното проучување. == Опис == Микрочленконогите се способни да се движат само во рамките на веќе постоечките пори во почвата.<ref>[[Soil Habitats]]: Adaptive strategies of the soil arthropods. Response to Soil Texture // Encyclopedia of Insects. 2nd ed. Editors V. H. Resh, R. T. Carde. Elsevier, 2009 P. 936—937.</ref> Тие се разновидна, таксономски одвоена група на мали животни, главно претставници на различни класи и редови на членконоги. Микрочленконоги вклучуваат главно следниве групи: * Почва и површина Collembola * Почвени грини: Oribatida, Mesostigmata, акарични грини и други мали [[Пајаковидни|арахниди]] * Мали стоногалки * Мали [[инсекти]] како и нивните ларви * Мали [[ракови]]. Многу видови микрочленконоги сè уште не се проучени и бараат дополнителни истражувања. Димензии: од делови на милиметарот до неколку милиметри. Телото, како кај сите други членконоги, е поделено на сегменти (со зглобно поврзани екстремитети). Микрочленконогите се наоѓаат речиси космополитски, најчесто во куповите од паднати лисја, отпадоците кои се наоѓаат во почвата и горните слоеви на почвата. Тие играат клучна улога во забрзувањето на распаѓањето на органската материја и формирањето на структурата на почвата. Во водните живеалишта, тие се среќаваат во [[планктон]]от или [[бентос]]от. Се среќаваат предаторски и паразитски претставници. == Значајност == Микрочленконоги се важна и голема група организми кои играат важна улога во одржувањето на хомеостазата во екосистемите. Заедниците на микрочленконоги служат како биоиндикатори за чистотата на животната средина, бидејќи се многу чувствителни на промените во условите на екосистемите. Нивното проучување помага подобро да се разберат процесите што се случуваат во природата и да се процени состојбата на животната средина. Микроартроподи на почвите (педобионти) ги изучуваат посебен тип на зоолози, таканаречени зоолози на почвата (колемболози, акаролози и други). == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * ''Чернова Н.М., Чугунова М.Н.'' Анализа на просторната распределба на микрочленконогите што живеат во почвата во рамките на една растителна асоцијација // Педобиологија. 1967. Том 7. Бр. 1. Стр. 67-87. * Екологија на микрочленконоги од шумска почва: збирка научни трудови / уред. Н.М. Чернова. - Москва: Наука, 1988. - 134 стр. * ''Гобат Ј.М., Арањо М., Мети В.'' Живата почва: Основи на науката за почвата и биологијата на почвата. Science Pub, 2004. 602 стр. * ''Герес ЈХ, Амадор ЈА'' Микроартроподи: Фауната на почвата // Принципи и примена на микробиологијата на почвата (трето издание), 2021. == Надворешни врски == * [[wiktionary:microarthropod|Микрочнопод]] — Викиречник. [[Категорија:Членконоги]] [[Категорија:Микроорганизми]] [[Категорија:Почва]] [[Категорија:Почвени животни]] 0izm5q53ohiy3uxjvewotx2ttsiui27 0 1380675 5591600 5474446 2026-07-13T16:11:06Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591600 wikitext text/x-wiki '''„Дали андроидите сонуваат електрични овци?“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Do androids dream of electric sheep?'') — [[Научна фантастика|научнофантастичен]] [[Роман|роман]] на американскиот писател [[Филип Дик|Филип К. Дик]] од 1968 година. Книгата е посветена на Мери Огаста Берград.<ref>Filip K. Dik, ''Da li androidi sanjaju električne ovce?'' Kontrast izdavaštvo, Beograd, 2022, стр. 5.</ref> [[File: DoAndroidsDream.png|thumb|right|Дали андроидите сонуваат електрични овци]] ==Содржина== Романот се состои од 22 глави: * ''1-7 глава'': Дејствието на романот се одвива на почетокот на јануари 1992 година, во [[Сан Франциско]]. По конечната светска војна, површината на [[Земја (планета)|Земјата]] е загадена од [[Радиоактивност|радиоактивна]] прашина и повеќето жители се преселиле на други [[Планета|планети]], а еден дел од нив дегенерирале. Исто така, најголемиот дел од животинскиот свет е изумрен, така што животните се реткост и се продаваат по многу високи цени. Голем дел од луѓето се следбеници на [[Религија|религијата]] на Вилбур Мерсер, а покрај него, голема популарност ужива и забавувачот Друштвениот Растурач. Рик Декард работи за [[Полиција|полицијата]], како ловец на одметнати [[Робот|андроиди]]. Тој има вештачка, електрична [[Домашна овца|овца]], но посакува да има вистинско животно. Џон Изидор, пак, е еден од луѓето со дегенерирани [[Ген|гени]], кои се обележени како посебни при што тие се [[Стерилизација|стерилизирани]], не смеат да емигрираат и имаат помалку права од регуларните луѓе. Тој живее сам во напуштена зграда, но еден ден открива дека во неа се доселил една девојка која се претставува како Прис Стратон. Бидејќи главниот ловец на андроиди е ранет, полицијата го испраќа Рик во фабриката за андроиди во [[Сиетл]], каде ја запознава Рејчел Розен за која открива дека, исто така, е андроид.<ref>Filip K. Dik, ''Da li androidi sanjaju električne ovce?'' Kontrast izdavaštvo, Beograd, 2022, стр. 11-78.</ref> * ''8-14 глава'': Рик во последен миг го убива андроидот Полоков, кој е преправен во руски полицаец, а по таа случка, Рејчел му нуди помош во борбата против новиот тип усовршени андроиди. Потоа, во обидот да провери дали е андроид [[Опера|оперската]] пејачка Луба Луфт, Рик е уапсен од еден полицаец кој го носи во полициска станица за која тој не знае дека постои. Таму открива дека шефот на полициската станица, Гарланд, е андроид кој се наоѓа на списокот за ликвидација. Во мигот кога Гарланд сака да го убие Рик, него го спасува полицаецот Фил Реш кој е ловец на андроиди. Така, Рик дознава дека во градот е уфрлена група андроиди која има своја тајна полициска станица. Рик и Фил ја убиваат Луба Луфт, но тогаш Рик првпат чувствува [[Емпатија|емпатија]] кон андроидите. Прис Стратон е андроид и таа е дојдена од [[Марс (планета)|Марс]], заедно со уште неколку андроиди, меѓу кои е брачниот пар Рој и Ирмгард Бејти. Од нив, Прис дознава дека останатите членови на нивната група се убиени и дека и нив ги гонат ловците. Тогаш, Изидор им нуди помош и андроидите се вселуваат во неговиот стан, подготвувајќи се за одбрана.<ref>Filip K. Dik, ''Da li androidi sanjaju električne ovce?'' Kontrast izdavaštvo, Beograd, 2022, стр. 79-145.</ref> * ''15-22 глава'': Рик паѓа во [[Депресија (расположение)|депресија]] поради својата работа, но добива налог од шефот да ги убие преостанатите тројца андроиди кои се кријат во напуштената зграда. Знаејќи ги способностите на новиот тип андроиди, тој се плаши и ја повикува Рејчел Розен во еден [[Хотел|хотел]]. Од полицискиот извештај, тој дознава дека Рој Бејти е водачот на групата од осум андроиди кои убиле луѓе и побегнале од Марс. Рејчел е вознемирена поради тоа што Прис Стратон е иста како неа, но сепак му ветува на Рик дека ќе ја убие Прис. Таа и Рик водат љубов во хотелската соба, а потоа, Рик посакува да ја убие, но се премислува. Во меѓувреме, Друштвениот Растурач (кој е андроид, но луѓето не го знаат тоа) во својата емисија објавува дека мерсеризмот (религијата на Вилбур Мерсер) е измама. Во својот стан, Изидор наоѓа жив пајак кого андроидите го убиваат, а тоа предизвикува голема потиштеност кај него. Тогаш, во зградата пристига Рик, но Изидор одбива да му каже каде се кријат андроидите. Меѓутоа, Рик има визија на Вилбур Мерсер кој го предупредува на опасноста, а потоа ги убива Прис и брачниот пар Бејти. Кога се враќа дома, сопругата му кажува дека Рејчел Розен ја отепала нивната коза и тој веднаш тргнува во потрага по неа. Меѓутоа, патем застанува на еден пуст рид, каде има визија дека се претворил во Мерсер. Таму, наоѓа [[Жаба|крастава жаба]] и со голема возбуденост ја носи дома. Неговата жена открива дека жабата е вештачка, но одлучува да не му каже на Рик, кој цврсто заспива, исцрпен од напорниот ден.<ref>Filip K. Dik, ''Da li androidi sanjaju električne ovce?'' Kontrast izdavaštvo, Beograd, 2022, стр. 147-211.</ref> ==За делото== „Дали андроидите сонуваат електрични овци?“ е едно од најпознатите дела во историјата на [[Научна фантастика|научната фантастика]], кое го обработува клучното егзистенцијално прашање: Што е тоа човечност?, односно дали е потребно нешто повеќе од месо и коски за да се биде човек? Имено, во ловот на андроидите, главниот лик, Рик Декарт, неизбежно се преиспитува, поставувајќи си ги горните прашања. Во 1982 година, врз основа на романот, Ридли Скот го снимил филмот „[[Истребувач (филм)|Блејд ранер]]“.<ref>Filip K. Dik, ''Da li androidi sanjaju električne ovce?'' Kontrast izdavaštvo, Beograd, 2022.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Филип Дик]] [[Категорија:Научнофантастични романи]] [[Категорија:Дистописки романи]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во САД]] [[Категорија:Книги од 1968 година]] lk1btp5zbu75yhi7h2xwxabgzgo4um5 0 1380931 5591781 5482575 2026-07-14T06:12:51Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591781 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Elektroplax_Rochen.png|мини|Електричен зрак (Torpediniformes) што ја покажува локацијата на спарени електрични органи во главата и електроцити наредени во него.]] '''Eлектричниот орган''' е [[орган]] кој што [[Електрична риба|електричната риба]] го употребува за да создаде [[електрично поле]]. Електричните органи се добиени од модифицирано [[мускул]]но или нервно ткиво. Овие риби ги користат своите електрични празнења за навигација, комуницирање, парење, одбрана, а кај силно електричните риби и за онеспособување на [[Грабливост|пленот]]. Електричните органи на две силно електрични риби, торпедниот зрак и електричната јагула, во 1770-тите биле проучувани за првпат од Џон Волш, Хју Вилијамсон и Џон Хантер. Научникот [[Чарлс Дарвин]] ги користел како пример за [[конвергентна еволуција]] во делото „''[[За потеклото на видовите|За потеклото на видовите“]]'' од 1859 година. Современото проучување започнало со студијата на Ханс Лисман во 1951 година за [[Електрорецептор|електрорецепцијата и електрогенезата]]. == Историја на истражување == Детални описи на моќните електрични шокови кои што можел да ги даде Malapteruridae биле напишани во [[Стар Египет]]. Во 1770-тите години, електричните органи на ''Torpediniformes'' и ''Electrophorus'' биле предмет на трудови во [[Кралско друштво|Кралското друштво]] од Џон Волш,<ref>{{Наведено списание|last=Walsh|first=John|author-link=John Walsh (scientist)|date=1773|title=On the Electric Property of the Torpedo: in a Letter to Benjamin Franklin|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London|issue=64|pages=461–480}}</ref> Хју Вилијамсон,<ref>{{Наведено списание|last=Williamson|first=Hugh|date=1775|title=Experiments and observations on the ''Gymnotus electricus'', or electric eel|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London|issue=65|pages=94–101}}</ref> и Џон Хантер, кои го откриле она што сега се нарекува Хантеров орган. Се чини дека овие податоци влијаеле врз размислувањето на [[Лујџи Галвани|Луиџи Галвани]] и [[Алесандро Волта]]. Во 19 век, [[Чарлс Дарвин]] ги дискутирал електричните органи на електричната јагула и торпедскиот зрак во своето дело како веројатен пример за [[конвергентна еволуција]]: „Но, ако електричните органи биле наследени од еден предок, така што предвидуваме дека можеби сите електрични риби би биле посебно поврзани едни со други… Склон сум да верувам дека на речиси ист начин како што двајца луѓе понекогаш независно се осврнале на истиот изум, така и [[Природна селекција|природната селекција]], работејќи за доброто на секое суштество и искористувајќи ги аналогните варијации, понекогаш модифицирала на речиси ист начин два дела кај две органски суштества“.<ref name="Darwin 1859">{{Наведена книга|title=On the origin of species by means of natural selection, or the preservation of favoured races in the struggle for life|title-link=On the Origin of Species|last=Darwin|first=Charles|publisher=John Murray|year=1859|isbn=978-1-4353-9386-8|location=London|author-link=Charles Darwin}}</ref> Во 1877 година, Карл Сакс ја проучувајќи ја рибата го открил Саксовиот орган.<ref name="Sachs 1877">{{Наведено списание|last=Sachs|first=Carl|author-link=Carl Sachs|year=1877|title=Beobachtungen und versuche am südamerikanischen zitteraale (Gymnotus electricus)|trans-title=Observations and research on the South American electric eel (Gymnotus electricus)|journal=Archives of Anatomy and Physiology|language=de|pages=66–95}}</ref><ref name="Xu Cui Zhang 2021">{{Наведено списание|last=Xu|first=Jun|last2=Cui|first2=Xiang|last3=Zhang|first3=Huiyuan|date=18 March 2021|title=The third form electric organ discharge of electric eels|journal=Scientific Reports|volume=11|issue=1|page=6193|doi=10.1038/s41598-021-85715-3|issn=2045-2322|pmc=7973543|pmid=33737620}}</ref> [[Податотека:Electric_eel's_electric_organs.svg|центар|мини|Трите електрични органи на електричната јагула - главниот орган, Саксовиот орган и Хантеровиот орган - зафаќаат голем дел од нејзиното тело, како што е откриено во 1770-тите . Тие можат слабо да се празнат за [[Електрорецептор|електролокација]], како кај другите гимнотиди, и силно за да го зашеметат пленот.]] Со почетокот на 20 век електричните органи станале предмет на обемни студии, на пример, во пионерскиот труд на Ханс Лисман од 1951 година за ''Гимнархус'' и неговиот преглед на нивната функција и еволуција во 1958 година. Неодамна, електроцитите ''од Torpedo californica'' биле користени во првото секвенционирање на [[Ацетилхолински рецептор|ацетилхолинскиот рецептор]] од страна на Нода и неговите колеги во 1982 година, додека електроцитите ''од Electrophorus'' служеа во првото секвенционирање на напонски-затворениот натриумов канал од страна на Нода и неговите колеги во 1984 година. == Анатомија == === Локација на органи === Кај повеќето [[Електрична риба|електрични риби]], електричните органи се ориентирани да пукаат по должината на телото. Меѓутоа, кај две морски групи, набљудувачите на ѕвезди и торпедските зраци, електричните органи се ориентирани по дорзо-вентралната оска. Кај торпедскиот зрак, органот е близу до прeкторалните мускули и жабрите. Електричните органи на набљудувачот на ѕвезди се наоѓаат позади очите. Кај електричниот сом, органите се наоѓаат веднаш под кожата и го обвиткуваат поголемиот дел од телото.<gallery mode="nolines" heights="220" widths="220"> Податотека:Electroreception_system_in_Elephantfish.svg|алт=The elephantnose fish is a mormyrid with the electric organ in its tail.| ''Gnathonemus petersii'' е мормирид со електричен орган во опашката. Податотека:Gymnotus_electric_organ_site.jpg|алт=Location of electric organ in a Gymnotus species. The organ is not homologous with that of the Mormyridae.| Локација на електричниот орган кај видот ''Gymnotus''. Органот не е хомологен со оној кај Mormyridae. Податотека:Raja_electric_organ_site.jpg|алт=Skates (Raja montagui shown) have their electric organ in the tail.| ''Raja montagui'' го имаат својот електричен орган во опашката. Податотека:Electric_Catfish_electric_organ.svg|алт=An electric catfish's electric organ forms a sheath around much of the body.| Електричниот орган на ''Malapteruridae'' формира обвивка околу поголемиот дел од телото. Податотека:Star-Gazer_Astroscopus_y-graecum_electric_organ_site.jpeg|алт=Stargazers like Astroscopus y-graecum have the electric organ in the head, arranged vertically.| ''Astroscopus y-graecum'' го имаат електричниот орган во главата, распореден вертикално. </gallery> === Структура на органи === Електричните органи се состојат од купови специјализирани [[Клетка|клетки]] кои произведуваат електрична енергија. Тие се наречени електроцити, електроплаки или електроплакси. Кај некои видови тие се во облик на пура; кај други, тие се во форма слична на рамни дискови. Електричните јагули имаат купови од неколку илјади клетки, при што секоја клетка генерира по 0,15 V. Клетките функционираат со пумпање на јони од натриум и калиум низ нивните [[Клеточна мембрана|клеточни мембрани]] преку транспортни протеини, трошејќи [[аденозин трифосфат]] во процесот. Постсинаптички, електроцитите работат многу слично на мускулните клетки, деполаризирајќи се со прилив на натриумови јони и реполаризирајќи се потоа со одлив на калиумови јони; но електроцитите се многу поголеми и не се контрахираат. Тие имаат никотински ацетилхолински рецептори .<ref name="Markham 2013">{{Наведено списание|last=Markham|first=M. R.|year=2013|title=Electrocyte physiology: 50 years later|journal=Journal of Experimental Biology|volume=216|issue=13|pages=2451–2458|bibcode=2013JExpB.216.2451M|doi=10.1242/jeb.082628|issn=0022-0949|pmid=23761470|doi-access=free}}</ref> Купот електроцити долго време бил споредуван со волтинска куповина, а можеби дури и го инспирирал откривањето на [[батерија]]та во 1800 година, аналогијата веќе била забележана од страна на Алесандро Волта. [[Податотека:Biotechnology,_systems_biology,_artificial_cells_(5940428301).jpg|центар|мини|Анатомија на електрична јагула: првиот детаљ покажува електрични органи, составени од купишта електроцити. Вториот детаљ покажува поединечна клетка со [[јонски канал]]и и пумпи низ [[Клеточна мембрана|клеточната мембрана]] ; терминалните копчиња [[Неврон|на нервната клетка]] ослободуваат невротрансмитери за да предизвикаат електрична активност. Последниот детаљ покажува спирални [[Белковина|протеински]] ланци на јонски канал.]] == Еволуција == Електричните органи еволуирале најмалку шест пати кај [[целокоскени риби]] и ''Elasmobranchii''. Имено, тие [[Конвергентна еволуција|конвергентно еволуирале]] во групите на електрични риби од типот африкански Mormyridae и јужноамерикански Gymnotidae. Двете групи се поврзани, бидејќи делеле заеднички предок пред поделбата на суперконтинентот [[Гондвана]] на американскиот и африканскиот континент, што довело до дивергенција на двете групи. Настан на дуплирање на целиот геном во лозата на [[целокоскени риби]] овозможил неофункционализација на генот за натриумов канал со напонски ограничувања кој произведува електрични празнења. Раните истражувања укажувале на конвергенција помеѓу лозите, но поновите геномски истражувања се понијансирани. Компаративната транскриптомика на лозите Mormyroidea, Siluriformes и Gymnotiformes спроведена од Лиу заклучи дека иако не постои паралелна еволуција на цели транскриптоми на електрични органи, постои значителен број гени кои прават паралелни промени во генската експресија од мускулната функција до електричната функција на органите на ниво на патишта. Електричните органи на сите електрични риби се добиени од скелетниот мускул, односно [[мембрански потенцијал]], каде што клетките се добиени од нервно ткиво. Оригиналната функција на електричниот орган не е целосно утврдена во повеќето случаи; сепак, познато е дека органот на африканскиот слатководен сом од родот ''Synodontis'' еволуирал од мускули што произведуваат звук. [[Податотека:Electrocytes_adapted_from_muscle.svg|центар|мини|Електроцитите еволуирале од постоечко возбудливо ткиво, скелетниот мускул.<ref name="Markham 2013">{{Наведено списание|last=Markham|first=M. R.|year=2013|title=Electrocyte physiology: 50 years later|journal=Journal of Experimental Biology|volume=216|issue=13|pages=2451–2458|bibcode=2013JExpB.216.2451M|doi=10.1242/jeb.082628|issn=0022-0949|pmid=23761470|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMarkham2013">Markham, M. R. (2013). [[doi:10.1242/jeb.082628|"Electrocyte physiology: 50 years later"]]. ''Journal of Experimental Biology''. '''216''' (13): <span class="nowrap">2451–</span>2458. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2013JExpB.216.2451M 2013JExpB.216.2451M]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1242/jeb.082628|10.1242/jeb.082628]]</span>. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0022-0949 0022-0949]. [[PubMed|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23761470 23761470].</cite></ref> Електроцитите се склопуваат во купови за да создадат поголеми [[напон]]и (и во повеќе купови за да создадат поголеми [[Електрична струја|струи]], не е прикажано). Електричните риби може да имаат дифазни празнења (како што е прикажано) или празнења од друг вид.]] == Електрично празнење на органи == Електричните органски празнења (ЕОП) треба да варираат со времето за [[електрорецептор]], без разлика дали со импулси или со бранови. Голем број електрични риби исто така ги употребуваат електричните органски празнења за комуницирање, за разлика од силно електричните видови кои ги користат за лов или одбрана. Нивните електрични сигнали најчесто се едноставни и стереотипни, и се исти во секоја пригода. Електричното органско празнење е контролирано од медуларното командно јадро, јадро на пејсмејкерски неврони во мозокот. Електромоторните неврони ослободуваат [[ацетилхолин]] до електроцитите. Електроцитите активираат акционен потенцијал со користење на нивните напонски-зависни натриумови канали од едната страна, или кај некои видови од двете страни. {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+Модели на електролокација и празнење на електрични риби <ref name="Kawasaki 2011">{{Наведена книга|url=https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/malapterurus<!--NOT redundant to DOI-->|title=Encyclopedia of Fish Physiology|last=Kawasaki|first=M.|publisher=[[Elsevier]]|year=2011|pages=398–408|chapter=Detection and generation of electric signals|doi=10.1016/b978-0-12-374553-8.00136-2}}</ref> ! Група ! Живеалиште ! [[Електрорецептор|Електро-<br /><br /><br /><br /> локација]] ! Испуштање ! Тип ! Бранова форма ! Шилец/бран<br /><br /><br /><br /> времетраење ! Напон |- | ''Rajidae'' | Солена вода | Активно | Слаб | Пулс |[[Податотека:Skate_waveform.svg|50x50пкс]] | 200 ms | 0,5 V |- | ''Mormyridae'' | Слатководни | Активно | Слаб | Пулс |[[Податотека:Elephantfish_spike_waveform.svg|50x50пкс]] | 1 милисекунда | 0,5 V |- | ''Gymnarchus'' | Слатководни | Активно | Слаб | Бран |[[Податотека:Knifefish_continuous_waveform.svg|50x50пкс]] | 3 милисекунди | < 5 V |- | ''Gymnotus'' | Слатководни | Активно | Слаб | Пулс |[[Податотека:Elephantfish_spike_waveform.svg|50x50пкс]] | 2 ms | < 5 V |- | ''Eigenmannia'' | Слатководни | Активно | Слаб | Бран |[[Податотека:Glass_knifefish_waveform.svg|50x50пкс]] | 5 милисекунди | 100 mV |- | ''Torpediniformes'' | Солена вода | Активно | Слаб, силен | Бран |[[Податотека:Electric_ray_waveform.svg|50x50пкс]] | 10 ms | 8 - 220 V <ref name="martin">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.elasmo-research.org/education/shark_profiles/torpediniformes.htm|title=Electric Rays|last=Martin|first=R. Aidan|publisher=ReefQuest Centre for Shark Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20081015174241/http://www.elasmo-research.org/education/shark_profiles/torpediniformes.htm|archive-date=15 October 2008|accessdate=12 October 2008}}</ref> |- | ''Electrophorus'' | Слатководни | Активно | Силен | Пулс |[[Податотека:Electric_eel_waveform.svg|34x34пкс]] | 2 ms | 600 V <ref name="Traeger Sabat 2017">{{Наведено списание|last=Traeger|first=Lindsay L.|last2=Sabat|first2=Grzegorz|last3=Barrett-Wilt|first3=Gregory A.|last4=Wells|first4=Gregg B.|last5=Sussman|first5=Michael R.|date=July 2017|title=A tail of two voltages: Proteomic comparison of the three electric organs of the electric eel|journal=Science Advances|volume=3|issue=7|bibcode=2017SciA....3E0523T|doi=10.1126/sciadv.1700523|pmc=5498108|pmid=28695212}}</ref> |- | ''Malapteruridae'' | Слатководни | Активно | Силен | Пулс |[[Податотека:Electric_catfish_waveform.svg|50x50пкс]] | 2 ms | 350 V <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://animaldiversity.org/accounts/Malapterurus_electricus/|title=Malapterurus electricus (Electric catfish)|last=Ng|first=Heok Hee|work=Animal Diversity Web|language=en|accessdate=2022-06-13}}</ref> |- | ''Uranoscopidae'' | Солена вода | Ништо | Силен | Пулс |[[Податотека:Stargazer_waveform.svg|50x50пкс]] | 10 ms | 5 V |} == Во фикција == Способноста за производство на електрична енергија е главна тема во [[Научна фантастика|научна фантастичниот]] роман на Наоми Алдерман од 2016 година ''„Моќта“'' . Романот се однесува на способноста на рибите кои можат да даваат електрични шокови како што е електричната јагула при што електричната енергија се претставува во специјално модифицирана лента. Приказната на авторката Ана Килер „Во прегратките на електрична јагула“ прикажува девојка која, за разлика од електричната јагула, ги чувствува електричните шокови што ги создава. Вознемирена и депресивна, таа ненамерно се изгорува до смрт со сопствениот електрицитет. == Наводи == {{Наводи|30em}} [[Категорија:Органи]] [[Категорија:Анатомија на риби]] pu5o6cwpvdc5ny9cd9q3e6hszq8f2w1 0 1381091 5591764 5501876 2026-07-14T06:09:24Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591764 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=EM DSC 2212 (2877792781).jpg|image_caption=|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=Myers, R.F. |author2=Rocha, L.A. |author3=Craig, M.T. |date=2010 |title=''Pomacanthus annularis'' |volume=2010 |article-number=e.T165873A6154247 |doi=10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T165873A6154247.en |access-date=20 November 2021}}</ref>|taxon=Pomacanthus annularis|authority=([[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787)|synonyms_ref=<ref>[https://www.biolib.cz/en/taxon/id156869/ Biolib]</ref>|synonyms={{Specieslist |Chaetodon annularis| Bloch, 1787 |Pomacanthodes annularis|(Bloch, 1787) }}}} '''''Pomacanthus annularis''''' ― вид морска [[Зракоперки|зракоперка]], која припаѓа на [[Семејство (биологија)|семејството]] Pomacanthidae (помакантиди). Таа е член на родот ''Pomacanthus'', составен од големи морски ангелски риби. == Распространетост == ''Pomacanthus annularis'' може да се најде најчесто во Индо-Западниот Тихи Океан од [[Источна Африка]], низ [[Индонезија]] и [[Нова Гвинеја]] до [[Нова Каледонија]], северно до јужна [[Јапонија]].<ref name="FB">{{FishBase|Pomacanthus|annularis}}</ref> == Живеалиште == Рибите живеат во крајбрежните карпести корални гребени, а може да се сретнат и во пештери или на урнатини, на длабочина од 3-30 м.<ref name="FB"/> == Опис == [[Податотека:Pomacanthus_annularis_Prague_2012_3.jpg|лево|мини|280x280пкс|Аквариум во [[Прага]] ]] ''Pomacanthus annularis'' имаат возрасни единки кои се претежно жолти, со тело обележано со очигледни криви сини линии и сина кружна ознака над [[оперкулум (риби)|оперкулум]]от. Тие често имаат издолжен врв на грбната перка и имаат бела опашка перка со жолта граница.<ref name="AM" /> Тие исто така имаат пар сини ленти по лицето, едната поминува низ окото, а втората се наоѓа веднаш под окото.<ref name="Saltcorner">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.saltcorner.com/AquariumLibrary/browsespecies.php?CritterID=103&filter=0|title=''Pomacanthus annularis ''|year=2012|work=Saltcorner!|publisher=Bob Goemans|accessdate=27 February 2021}}</ref> Младите имаат синкаво-црна боја со тенки бели до сини закривени линии на телото.<ref name="AM">{{Наведена мрежна страница|url=https://australian.museum/learn/animals/fishes/blue-ringed-angelfish-pomacanthus-annularis/|title=Blue-ringed Angelfish, ''Pomacanthus annularis'' (Bloch, 1787)|last=Mark McGrouther|date=5 February 2019|publisher=Australian Museum|accessdate=27 February 2021}}</ref> Грбната перка има 13 боцки и 20-21 меки зраци, додека аналната перка содржи 3 боцки и 20 меки зраци. Овој вид достигнува максимална вкупна должина од 45 цм.<ref name="FB"/> ''Pomacanthus annularis'' често се среќаваат во парови. Слично на другите видови од родот ''Pomacanthus'' овие риби живеат во харем, бидејќи мажјакот брани територија и контролира неколку женки. По ритуалот на додворување, мажјаците и женките ослободуваат јајца и сперма. На почетокот на животот, сите -млади единки се женки ([[хермафродит]]и), кои стануваат мажјаци за време на развојот, со целосна варијација на бојата од фазата на млади до возрасна. Младите единки претпочитаат многу плитки води со карпести или мртви корални супстрати и кратки филаментозни алги. Возрасните единки главно се хранат со зоопланктон, сунѓери, филаментозни алги и туникати.<ref name="FB"/> == Систематика == ''Pomacanthus annularis'' првпат формално е опишана во 1795 година како ''Chaetodon tricolor'' од страна на [[Германци|германскиот]] [[лекар]] и [[Природонаука|природонаучник]] Маркус Елиезер Блох (1723–1799), со типска локација дадена како Индиски Океан. Видот е сместен од некои авторитети во [[Подрод (биологија)|подродот]] ''Acanthochaetodon''. Специфичното име на овој вид, ''annularis'', значи „прстенест“, што се однесува на прстенот на телото над жабрената обвивка.<ref name="ETYFish">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.etyfish.org/acanthuriformes1/|title=Order ACANTHURIFORMES (part 1): Families LOBOTIDAE, POMACANTHIDAE, DREPANEIDAE and CHAETODONTIDAE|last=Christopher Scharpf|last2=Kenneth J. Lazara|date=21 July 2020|work=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|publisher=Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara|accessdate=27 February 2021}}</ref> == Користење == ''Pomacanthus annularis'' ретко се среќаваат во аквариумската трговија. == Надворешни врски == * [http://www.fishlore.com/profile-blue-ring-angelfish.htm Сина прстенеста ангелска риба] (Pomacanthus annularis) == Наводи == <references /> [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Риби]] ts82tva71gkmpkot0dj0sudzk488jjb 0 1381259 5591795 5560240 2026-07-14T06:15:08Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591795 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Млечна риба|fossil_range={{Fossil range|63|0|refs=<ref name=GC25>{{Cite journal|last1=Guadarrama |first1=A. |last2=Cantalice |first2=K. M. |title=Two contemporaneous morphs of fossil ''Chanos'' Lacepède, 1803 (Gonorynchiformes, Chanidae) from Paleocene (Danian) outcrops near Palenque (Mexico) revealed by geometric morphometrics indicate conservatism in milkfishes after the K/Pg boundary |year=2025 |journal=PLOS ONE |volume=20 |issue=3 |at=e0313912 |doi=10.1371/journal.pone.0313912 |pmid=40043070 |pmc=11882075 |doi-access=free }}</ref>}}[[Early Paleocene]]–present|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=iucnredlist>{{cite iucn |author=Freyhof, J. |author2=Sparks, J.S. |author3=Kaymaram, F. |author4=Feary, D. |author5=Bishop, J. |author6=Al-Husaini, M. |author7=Almukhtar, M. |author8=Hartmann, S. |author9=Alam, S. |author10=Al-Khalaf, K. |date=2019 |title=''Chanos chanos'' |volume=2019 |article-number=e.T60324A151598011 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T60324A151598011.en |access-date=7 January 2025}}</ref>|image=Chanidae - Chanos chanos.JPG|image_caption=Млечна риба во [[Француска Полинезија]]|image2=Milkfish (Chanos chanos) locally called 'bangus' in a Philippine market.jpg|image2_caption=Млечна риба (локално „бангус“) на филипински [[рибен пазар]]|genus=Chanos|parent_authority=[[Bernard Germain Étienne de la Ville, Comte de Lacépède|Lacépède]], 1803|display_parents=2|species=chanos|authority=([[Петер Форскол|Форскол]], 1775)|synonyms=}} '''Млечната риба''' ('''''Chanos chanos''''') — широко распространет вид на риба која спаѓа во [[зракоперки]] што се среќава низ целиот Индо-Пацифик. Таа е единствениот жив [[Вид (биологија)|вид]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] Chanidae и единствениот жив член на родот '''''Chanos'''''.<ref name="CoF2">{{cite web|url=http://researcharchive.calacademy.org/research/Ichthyology/catalog/SpeciesByFamily.asp|title=Catalog of Fishes|date=4 January 2016|editor2=R. Fricke|publisher=California Academy of Sciences|editor=Eschmeyer, W. N.|access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{FishBase family|family=Chanidae|month=October|year=2015}}</ref><ref name="Nelson2">{{Cite book|title=[[Fishes of the World]]|last=Nelson|first=J. S.|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-471-25031-9|edition=4th|location=Hoboken, NJ|pages=[https://archive.org/details/fishesofworld0000nels_q3j5/page/134 135]–136|author-link=Joseph S. Nelson}}</ref> Научно име е од грчкиот збор {{Трансл|grc|khanos}} ({{Wikt-lang|grc|χάνος}} „уста“).<ref>{{MerriamWebsterDictionary|Chanidae}}</ref><ref name="JordanEvermann1896">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=xaEbAQAAIAAJ&pg=PA414|title=The Fishes of North and Middle America, pt. 1|last=David Starr Jordan|date=1896|publisher=Government Printing Office|page=414|oclc=1052833|quote=from {{lang|grc|χάνος}}, the open mouth|display-authors=etal}}</ref> Тие се групирани во редот Gonorhynchiformes и се најтесно поврзани со [[Ostariophysi]] - слатководни риби како што се крап и сом.<ref name="EF2">Bagarinao, T. (1999).</ref> == Географска распределба == [[Податотека:Indo-Pacific_map_outlines_with_ASEAN_overlay.jpg|лево|мини|Проценета географска ширина на рибата во Индо-Пацификот]] ''Chanos chanos'' се јавува во [[Индиски Океан|Индискиот Океан]] и преку [[Тихи Океан|Тихиот Океан]], од Јужна Африка до Хаваи и Маркиските Острови, од Калифорнија до Галапагос, северно до Јапонија, јужно до Австралија. Еден единствен примерок е пријавен во 2012 година во источниот дел на Средоземното Море.<ref>Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea (''Chanos chanos'').</ref> Во 1877 година, Калифорниската комисија за рибарство и дивеч воведе сто млечни риби од Хаваи во внатрешните води на округот Солано, Калифорнија. Воведената популација не можела да просперира и во моментов е непознато како нивното присуство влијаело врз локалниот екосистем.<ref>Duffy, J. M., & Bernard, H. J. (1985).</ref> Млечните риби најчесто живеат во тропски крајбрежни морски води околу островите и по должината на континенталните гребени, на длабочина од 1 до 30 метри. Тие исто така често влегуваат во естуари и реки.<ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Chanos|species=chanos|month=October|year=2015}}</ref> == Таксономија == ''Chanos'' е единствениот преживеан род од древното семејство Chanidae, кое постои уште од [[Рана креда|раниот креда период]]. Единствениот преживеан вид е широко распространетиот ''C. chanos''. Родот ''Chanos'' потекнува од Северна Америка, а најстарите познати фосилни видови датираат уште од најраниот [[палеоцен]] пред околу 63 милиони години во Мексико. Најраните фосили се пронајдени во слатководни еоценски наслаги во Европа и Северна Америка - што укажува дека видот првпат се појавил во слатководни средини пред 40-50 милиони години. Можно е нивната инвазија во океанот да се случила за време на високо ниво на морето или поплави по еоценот. Глобалното ладење за време на средниот еоцен веројатно ја уништило популацијата на млечни риби во Атлантикот, но видот опстојувал во Индо-Пацификот.<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> == Анатомија == Млечната рипка може да порасне до 180 см, но најчесто не се повеќе од 1 метар во должина. Тие можат да достигнат тежина од околу 14 кг и возраст од 15 години. Тие имаат издолжено и речиси компресирано тело, со генерално симетричен и аеродинамичен изглед, една грбна перка, градни перки и голема раздвоена опашна перка. Главата е мала во однос на телото. Устата е мала и без заби. Телото е маслинесто зелено, со сребрени страни и темно рабовити перки. Тие имаат 13–17 грбни меки зраци, 8–10 анални меки зраци и 31 опашка перка. Постојат бројни фини интрамускулни коски, што може да ја комплицира исхраната со рибата од страна на луѓето.<ref name="FishBase"/> Нивниот сребрен тен е сличен на многу други видови риби од Индо-Пацификот. Често се мешаат со видовите Clupeidae, ''Megalops cyprinoides'', ''Gonorhynchus gonorhynchus'' и ''Elops machnata''. ''Chanos'' може да се разликуваат од овие видови по нивната големина, отсуство на лузни, туберкула на долната вилица, поставеност на перките, отсуство на гуларна плоча помеѓу краците на долната вилица и тоа што имаат само четири бранхиостегални зраци.<ref>Fischer, W. and G. Bianchi (eds), [https://www.fao.org/fishery/en/publications/query/Hypoplectrus%20indigo,Indigo%20hamlet* FAO species 1984 identification sheets for fishery purposes. ]</ref> Повремено се пронајдени варијантни типови на тело на млечна риба. Млечната риба од типот „златна рипка“ е откриена на Филипините и се карактеризира со изразито издолжени грбни, карлични и анални перки, како и опашка перка долга колку телото. На Хаваи, Индонезија и Австралија се регистрирани џуџести или грбави примероци од „сенчест тип“. Тие имаат стандарден сооднос должина-длабочина од 2,0-2,5 наместо вообичаените 3,5-4,0. Во Северна Австралија е пријавена млечна риба со црвена глава, црвени перки и сина грбна обоеност.<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> == Животен циклус == Размножувањето на млечните риби во природата е многу помалку разбрано отколку популациите на млечни риби одгледувани и размножени во аквариуми (видете „Аквакултура“ подолу). Во дивината, на млечните риби им требаат 3-5 години за да созреат. Женките можат да произведат 0,5 до 6 милиони јајца и имаат способност да се мрестат повеќе од еднаш годишно. Мрестењето се одвива ноќе е сезонско. Јајцата на млечните риби се [[Пелагиска зона|пелагични]] и се движат помеѓу 1.1 до 1.25 мм во дијаметар. Местата за мрестење се бистри, топли, плитки води над песок или корални гребени. Се верува дека млечните риби ги преферираат овие локации за да го минимизираат предаторството од бентосни планктивори.<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> Ларвите на млечните риби имаат пелагична планктонска фаза. Помладите ларви се јавуваат на површината на водата или до (20-30 метри). Постарите ларви се наоѓаат само на површината и во средини близу до брегот.<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> Ларвите со растење стануваат бентосни млади единки кои се опортунистички [[Растителнојадно животно|тревојади]], детритивори или [[сештојад]]и, во зависност од доминантните видови храна во живеалиштето.<ref>Kumagai, S., & Bagarinao, T. (1981).</ref> Млади млечни рипки поголеми од 20мм обично ги носат карактеристиките на возрасни единки. Тие имаат ги имаат сите перки, разгранета опашка перка, лушпи и сребрена боја. Откриено е дека младите единки живеат во разновиден спектар на плитки водни екосистеми како што се корални лагуни, [[естуар]]и, мочуришта, плимни потоци и плимни базени.<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> === Исхрана === Млечните риби се сештојади и опортунистички риби. Младите млечни риби јадат разновидна храна, вклучувајќи [[фитопланктон]], [[зоопланктон]], филаментозни [[зелени алги]] и мали [[безрбетници]]. Слично на младите единки, возрасните јадат и бентосни безрбетници, а дополнително и планктонски и [[нектон]]ски организми како што се младенчиња [[харинги]].<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> === Живеалиште === Возрасните единки имаат тенденција да образувааат јата околу бреговите и [[остров]]ите со [[Корален гребен|корални гребени]]. Младите риби живеат на море две до три недели, а потоа мигрираат во [[мангрови]] мочуришта, [[естуар]]и, а понекогаш и [[Езеро|езера]], па се враќаат во морето за да созреат сексуално и да се размножуваат. Младите единки преферираат да се населат во недопрени крајбрежни екосистеми кои се полузатворени, мирни, плитки, ослободени од предатори и богати со водна вегетација. Во нивните природни живеалишта, млечните риби се многу прилагодливи и на промените во условите на животната средина и на исхраната.<ref>Kumagai, S., Bagarinao, T., & Unggui, A. (1985).</ref> Млечните риби се добри осморегулатори и се прилагодливи на соленоста на водата.<ref>Swanson, C. (1998).</ref> Широката географска распространетост на млечните риби довело до генетски варијации кај видовите низ Индо-Пацификот. Популациите на млечни риби се разликуваат помеѓу хавајските острови, централните пацифички острови, Тонга, Тахити, Филипини-Тајван-Индонезија, Тајланд-Малезија, Индија и Африка. Сепак, се смета дека сите популации меѓусебно се размножуваат, па затоа сите се сметаат за еден вид, а нивната генетска разновидност е мала. Сепак, популациите сè уште може да се разликуваат во нивните репродуктивни, миграциски и методи на преживување.<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> == Заштитен статус == Според [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]], од 2019 година, млечните риби не биле загрозен вид. Сепак, малку информации се достапни за дивите залихи. Иако популациите на млечни риби не се загрозени од истребување, тие се изложени на ризик од апсорбирање на загадувачи. Млечните риби често живеат во средини кои се погодени од [[Загадување|индустриски загадувачи]] и пластика. Азија е еден од најголемите придонесувачи на пластичен отпад и во океанскиот и во слатководниот систем. Популацијата на млечни риби од Сан Хозе, [[Северен Самар]], Филипини, покажа концентрации на олово во месниот дел од нивните тела.<ref>Dagalea, F. M. S., Somoray, M. J. M., Alvarez, M. L. C., & Lim, K. M. C. (2022).</ref> Загадувачите, исто така, влијаеле врз индустријата за аквакултура. Во систем за аквакултура во Бутуан, Филипини, 97% од рибите земени како примероци имале [[микропластика]] во нивните гастроинтестинални тракти. Студија во Индонезија покажала слични резултати. Присуството на загадувачи кај млечните риби претставува закана за здравјето и опстојувањето на видот, аквакултурата и луѓето.<ref>Similatan, K. M., Arcadio, C. G. L. A., Navarro, C. K. P., Capangpangan, R. Y., & Bacosa, H. P. (2023).</ref> == Риболов == На Филипините е забрането да се лови возрасна млечна риба, позната како ''сабало'', која е во должина од 60 см. Владата го донела овој закон во 1975 година во обид да ги заштити залихите на риби за мрестење. Сепак, ''сабало'' се случајно фаќаат во рибни корали и се производ на случаен улов од риболов. Забраната била зајакната со Филипинскиот законик за рибарство од 1998 година, а прекршоците се казнуваат со затвор од 6 месеци до 8 години и/или парична казна од 80.000 рупии, одземање на уловот и употребената опрема за риболов и одземање на дозволата за риболов.<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> == Потрошувачка ==  Млечната риба е важна морска храна во [[Југоисточна Азија]] и на некои пацифички острови. Бидејќи е позната по тоа што има многу косни, млечната риба без коски, наречена „''бангус'' без коски“ на Филипините, станала популарна во продавниците и пазарите. Популарни презентации на млечна риба во Индонезија се ''банденг дури лунак'' (млечна риба со меки коски, ''икан банденг'' на индонезиски јазик за млечна риба) од Централна и Источна Јава или ''банденг престо'', што е млечна риба варена под притисок додека коските не омекнат, и ''банденг асап'' или [[Чадена риба|чадена]] млечна риба. Свежа или преработена, млечната риба е популарен морски производ во индонезиските рибарски градови, како што се Џувана во близина на Семаранг во Централна Јава и Сидоарџо во близина на Сурабаја во Источна Јава. Млечната риба е најпопуларната риба во тајванската кујна. Ценета е поради нејзината разноврсност, како и поради нејзиното нежно месо и економична цена. Популарни јадења вклучуваат како прелив за конги, пржено во тава, динстано или како рибни топчиња. Во округот Анпинг има музеј на млечна риба, а градот Каосиунг одржува годишен фестивал на млечна риба.<ref name="CNN 2015">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/travel/article/40-taiwan-food/index.html|title=40 of the best Taiwanese foods and drinks|last=Hiufu Wong|first=Maggie|date=24 July 2015|work=www.cnn.com|publisher=CNN|accessdate=29 September 2020}}</ref> Млечната риба е мрсна риба и е богата со [[Омега-3 масна киселина|омега-3 масни киселини]]. == Аквакултура == === Историја === [[Податотека:Bangus22jf.JPG|лево|мини|Печен ''бангус'' на скара (млечна рипка) на Филипините.]] [[Податотека:Milkfish,_aquaculture_production,_million_tonnes,_1950-2022.svg|мини|Глобално производство на млечна риба (''Chanos chanos'') во аквакултура во милиони тони од 1950 до 2022 година, според податоците на [[Организација за храна и земјоделство на ООН|ФАО]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fao.org/fishery/en/collection/global_production?lang=en|title=Fisheries and Aquaculture - Global Production|work=Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)|accessdate=2024-05-06}}</ref>]] Аквакултурата на млечни риби првпат се појавила пред околу 1800 години на Филипините и се проширила во Индонезија, Тајван и во Пацификот.<ref name="fao">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/fishery/culturedspecies/Chanos_chanos/en|title=''Chanos chanos'' (Forsskal, 1775)|work=Cultured Aquatic Species Information Programme|publisher=FAO Fisheries and Aquaculture Department}}</ref> Традиционалната аквакултура на млечни риби се потпирала на обновување на [[Бара|порибниците во базените]] со собирање див помор. Ова довело до широк спектар на варијабилност во квалитетот и квантитетот помеѓу сезоните и регионите.<ref name="fao" /> Аквакултурата на млечни риби сочинува 14% од вкупното производство на аквакултура во светот. Индонезија и Филипините биле водечки производители на видот во 2017 година. Рибата е особено пожелна за аквакултурата поради нејзината брза стапка на раст, отпорност на болести, аклиматизација во аквариуми, ниска смртност, висока пазарна вредност и висококвалитетно месо.<ref>Jose, D. M., & Divya, P. R. (2022).</ref> === Земјоделски методи === [[Податотека:Cardona,Rizaljf5184_09.JPG|лево|мини|Аквакултура на млечни риби во рибници во Кардона, Ризал, Филипини.]] Млечните риби се одгледуваат во морски кафези, во големи [[Солена вода|солени]] езерца (Филипини) или во бетонски резервоари (Индонезија, Тајван).<ref name="fao"/> Млечните риби достигнуваат сексуална зрелост на 1.5 кг, што трае пет години во пловечки морски кафези, но осум до 10 години во езерца и резервоари. Откако ќе достигнат 6 кг, (осум години), се произведуваат 3-4 милиони [[Јајце|јајца]] во секој циклус на размножување.<ref name="fao" /> Ова главно се прави со користење на природни еколошки сигнали. Сепак, направени се обиди со користење на аналог на гонадотропин-ослободувачки хормон (GnRH-A) за да се предизвика мрестење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fishbase.mnhn.fr/Aquaculture/AquacultureProfileSummary.php?ID=80&GenusName=Chanos&SpeciesName=chanos|title=Aquaculture|work=fishbase.mnhn.fr|accessdate=2025-11-27|archive-date=2025-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123181742/https://fishbase.mnhn.fr/Aquaculture/AquacultureProfileSummary.php?ID=80&GenusName=Chanos&SpeciesName=chanos|url-status=dead}}</ref> Инкубаторите за млечни риби, како и повеќето инкубатори, содржат различни култури на исхрана, на пример, [[ротифери]], [[зелени алги]] и ракчиња.<ref name="fao" /> Поголемиот дел од храната е природна (позната како ''лаб-лаб'') или комбинација од [[фитопланктон]] и макроалги.<ref name="fao"/><ref>{{Наведено списание|last=Gapasin|first=R.S.J|last2=Bombeo|first2=R|last3=Lavens|first3=P|last4=Sorgeloos|first4=P|last5=Nelis|first5=H|year=1998|title=Enrichment of live food with essential fatty acids and vitamin C: effects on milkfish (''Chanos chanos'') larval performance|journal=Aquaculture|volume=162|issue=3–4|pages=269–286|bibcode=1998Aquac.162..269G|doi=10.1016/S0044-8486(98)00205-1}}</ref> Традиционално, ова се правело на лице место; храната сега се прави комерцијално по нарачка.<ref name="fao" /> Бербата се случува кога единките се од 20 до 40 см долги и 250 до 500 г тешки. Целосното собирање ги отстранува сите единки и доведува до различни големини. Присилното собирање се случува кога се јавува еколошки проблем, како што е осиромашен кислород поради цветање на алги, и целаат залиха се отстранува. Можни паразити вклучуваат [[Цевчести црви|нематоди]], [[Праживотни|протозои]] и хелминти. Многу од паразитите се лекуваат со хемикалии и [[Антибиотик|антибиотици]].<ref name="fao" /> == Културно значење == [[Податотека:Bangus_Festival_of_Dagupan_City.jpg|мини|Улични танчери во Дагупан ја прикажуваат обилната жетва на ''бангусот'']] Млечните риби се појавиле во традициите и митологијата на домородните Понпејци, Хавајци, Тонганци и Наурунци во Пацификот.<ref name="SDGL10">Bagarinao, T. (1994).</ref> === Фестивал ''Бангус'' === Во градот Дагупан во [[Пангасинан]], Филипини, се одржува годишен фестивал ''Бангус''. Фестивалот првично бил берба на бангус или „''Гилон'' “, концептуализиран во 1990-тите од градоначалникот Ал Фернандез. Сега, фестивалот e екстравагантен настан, вклучувајќи натпревари во уличен танц. Натпреварот во уличен танц наречен ''Гилон-гилон ед Далан'' е воспоставен за да се прослави бербата на ''бангус''. Фестивалот, исто така, му оддава почит на заштитникот на градот, Свети Јован, кој првично бил рибар и се појавувал во библиските приказни за изобилство на риба.<ref>Bangus Festival Archives.</ref> Провинцијата Дагупан се смета за најголем производител во земјата на млечни риби одгледувани во морски кафези и трла. Два „вида“ млечни риби се одгледуваат во градот - попопуларниот од двата е Бонуан ''Бангус''.<ref>Mendoza, C. (2015).</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Chanos chanos}} * {{Викивидови-ред|Chanos chanos}} * [http://www.bonelessbangus.com Boneless Bangus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200717065802/https://bonelessbangus.com/ |date=2020-07-17 }} Archived 2020-07-17 at the Wayback Machine * [http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?id=80 FishBase entry for milkfish] * [http://www.seafdec.org.ph/commodities/milkfish_hatchery.html SEAFDEC milkfish hatchery info] * [https://web.archive.org/web/20070913041849/http://www.bar.gov.ph/Agritech/Fisheries/Bangus/bangus_description.htm DA, Philippines, About Bangus] * Photos of Milkfish in the Sealife Collection [[Категорија:Филипинска кујна]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Риби]] 9rjhv4n3701iif20nhdeox8wuoctebn 0 1381283 5591802 5481870 2026-07-14T06:16:34Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591802 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Puffin_(Fratercula_arctica)_with_lesser_sand_eels_(Ammodytes_tobianus).jpg|мини|Атлантска пуфинка со клун полн со песочни јагули]] '''Песочна јагула''' е најчесто употребувано име што се користи за значителен број видови [[риби]]. Иако не се вистински јагули, тие се слични на јагула по изглед и можат да пораснат и 30 цм во должина<ref name="nature.scot">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nature.scot/plants-animals-and-fungi/fish/sea-fish/sandeel|title=Sandeel {{!}} NatureScot|date=2023-07-11|work=www.nature.scot|language=en|accessdate=2025-12-10}}</ref>. Многу видови се наоѓаат покрај западните брегови на Европа од [[Шпанија]] до [[Шкотска]], како и во [[Средоземно Море|Средоземното]] и [[Балтичко Море|Балтичкото]] Море. Песочните јагули се важен извор на храна за морските птици, вклучувајќи ги пафините. Тие се комерцијално важни за производство на рибино брашно и сочинуваат 4% од рибите глобално уловени за производство на рибино брашно помеѓу 1997 и 2001 година<ref name="nature.scot"/>. == Живеалиште == Живеалиште на песочните јагули е дното на морското дно, со релативно мазно дно од чакалест песок, таков пример за вакво одлично живеалиште е дното на Хебридското Море. == Видови песочна јагула == Повеќето песочни јагули се морски риби од [[Род (биологија)|родовите]] ''Hyperoplus'', ''Gymnammodytes'' или ''Ammodytes.'' Трите рода наведени погоре спаѓаат во [[Семејство (биологија)|семејството]] '''Ammodytidae.''' Членовите на овие родови што се наоѓаат во други [[океан]]и обично не се нарекуваат песочни јагули, а видовите од други делови на светот што се познати како песочни јагули обично се помалку тесно поврзани. == Комерцијален риболов == Спорред традицијата, тие малку биле експлоатирани за човечка храна, но претставуваат главна цел на индустрискиот риболов за добиточна храна и ѓубрива. Исто така, се смета дека зголемениот риболов за нив предизвикува проблеми за некои од нивните природни предатори, кои ги ловат во подлабоки води. Пример за ова бил извештајот на RSPB во кој се поврзува намалувањето на популацијата на морските птици во [[Северно Море|Северното Море]] со риболовот на песочни јагули. Ова довело до политички притисок за затворање на овој риболов; популациите на морските птици последователно се зголемиле. Тие се користат и како жива мамка за фаќање риби. == Поврзано == * [[Влијание на риболовот врз животната средина]] == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Риби]] dnnqg9x4tyhueu9tbsdyedlxweqv714 0 1381837 5591726 5494445 2026-07-14T05:36:22Z Bjankuloski06 332 5591726 wikitext text/x-wiki     [[Податотека:Shital_Pati_-.jpg|мини|250x250пкс|Шитал пати од Ѓугумари. Куч Бехар, Западен Бенгал]] '''Шиталпати''' ({{Langx|bn|শীতল পাটি}}), исто така наречен '''ситал пати''' ― вид на подлога која е природно ладна. Изработена е од растенијата мурта (''[[Schumannianthus dichotomus]]''). Обично се користи во [[Бангладеш]] и индиската држава [[Западен Бенгал]]. Подлогите со декоративни дизајни се нарекуваат '''накши пати'''. <ref>{{Наведена книга|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Banu|first=Zinat Mahrukh|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Nakshi Pati|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nakshi_Pati}}</ref> Ситалпати се прават од трска или од растенијата мурта, познати во различни места со различни имиња. Растението мурта расте околу вода во [[Силет]], Сунамганџ, Барисал, Тангаил, Комила, Ноахали, Фени и Читагонг. Накши пати, што се прави од растенијата мурта, се достапни само во областите Силет и Ноахали во Бангладеш. Во Индија, шитал пати се произведува во северниот округ Куч Бехар, во државата Западен Бенгал. Меѓу областите на Куч Бехар, каде што се ткаат шитал пати, важни центри се Сагарешвар, Гугумари и Пашнаданга. == Признавање == [[УНЕСКО]] ја има признаено ''традиционалната уметност на ткаење шитал пати од Силет'' и ја вклучил во репрезентативната листа на нематеријалното културно наследство на човештвото.<ref name="thedailystar">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thedailystar.net/backpage/cultural-heritage-shital-pati-unesco-list-1501381|title="Cultural Heritage: Shital Pati on Unesco list"|date=7 December 2017|publisher=The Daily Star|accessdate=December 7, 2017}}</ref> == Поврзано == * [[Накши канта]], декоративни јоргани направени од ткаенина == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ignca.nic.in/craft202.htm#Sital Шитал пати од Асам] * [http://www.shitalpati.com/ Шитал пати во Бангладеш]{{Мртва_врска|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  [[Категорија:Силет (област)]] [[Категорија:Бангладешка култура]] [[Категорија:Статии со извадоци]] pks0xe2ruvfvh8vsea0fq6xymiutvpn 0 1382811 5591609 5487100 2026-07-13T16:27:33Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591609 wikitext text/x-wiki '''„Лужиновата одбрана“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Защита Лужина''; [[Англиски јазик|англиски]]: ''The Defense'') — третиот [[Роман|роман]] на руско-американскиот писател [[Владимир Набоков]], објавен на [[Руски јазик|руски јазик]] во 1930 година, а на [[Англиски јазик|англиски јазик]] во 1964 година. Романот е посветен на Вера, сопругата на Набоков.<ref>Vladimir Nabokov, ''Lužinova odbrana''. NNK Internacional, Beograd, 2009, стр. 11.</ref> [[File:Набоков В.В. Защита Лужина. (1930). — Передняя сторона обложки.jpg|mini|thumb|right|Лужиновата одбрана]] ==Содржина== Романот се состои од 14 глави: * ''1-4 глава'': Семејството на писателот Лужин заминува на железничката станица за да го испрати синот на училиште во [[Санкт Петербург]]. Детето бега од станицата и се враќа дома, криејќи се на таванот, но семејството го пронаоѓа и го враќа на станицата. Во училиштето, младиот Александар Иванович Лужин не се снаоѓа добро: професорите го опишуваат како апатичен и без амбиции, а не е прифатен ниту од другарите. Еднаш, во татковиот кабинет, младиот Лужин случајно здогледува [[Шах|шах]] и во него се раѓа љубов кон таа игра. По неколку дена, тој гледа двајца другари како играат шах во училницата и тогаш конено добива желба да научи да игра. Набргу, тој почнува да бега од училиштето и да ја посетува неговата подалечна тетка (која е љубовница на татко му), каде еден старец го подучува во играта. Подоцна, за време на летниот распуст во селото, Лужин проучува познати шаховски партии и шаховски проблеми и уште повеќе се усовршува. Еден ден, татко му заминува во градот за тајно да се сретне со љубовницата, а кога се враќа во селото, му предлага на синот да играат шах и тогаш ја сфаќа неговата страст кон играта. Таткото го кани селскиот лекар (кој е добар шахист) да игра со младиот Лужин, кој постојано го победува. Подоцна, истата година, се случуваат неколку настани важни за иднината на Лужин: го победува професорот по географија (аматерски шахист), потоа игра против поранешен познат шахист, во еден весник се појавува неговата фотографија, го напушта училиштето, наскоро тешко се разболува, па заминува на одмор во една германска бања, каде на возраст од 14 години ја освојува третата награда на еден многу силен шаховски турнир, со што станува познат како чудо од дете. За време на престојот во бањата, во Русија умира мајка му.<ref>Vladimir Nabokov, ''Lužinova odbrana''. NNK Internacional, Beograd, 2009, стр. 13-76.</ref> * ''5-7 глава'': По враќањето од бањата во татковината, Лужин постариот му ангажира менаџер на синот, Валентинов, кој на детето му организира турнири низ [[Русија]], кои му ја зголемуваат славата. Кога започнува [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Лужинови и Валентинов заминуваат во странство, а потоа таткото се враќа во [[Русија]], додека Лужин помладиот патува низ [[Европа]], учествувајќи на бројни турнири. По [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], младиот Лужин накратко се враќа во татковината, но пак заминува во странство, а татко му најпрвин е уапсен, а потоа протеран во странство. Тој се населува во [[Берлин]], а во 1928 година, горд на успесите на синот, во 1928 година, добива идеја за новелата „Гамбит“ за шаховското чудо од дете. Сепак, тој не ја завршува новелата и набргу умира при што синот не присуствува на неговиот [[Закоп|погреб]]. Три години по дефинитивното заминување од Русија, Лужин и Валентинов настапуваат ширум Европа, но кога Лужин прераснува во зрел шахист, Валентинов го напушта, а потоа, Лужин патува низ Европа, учествувајќи на шаховските турнири. Дваесет години по првата посета, како прославен шахист, Лужин пристига во истата германска бања, каде запознава една богата [[Руси|Русинка]] од Берлин. Таа е восхитена од неговата необична појава, а и тој се заљубува во неа и ја бара за жена. Девојката ја повикува мајка си за да го процени Лужин, а таа стекнува многу неповолно мислење за него. Сепак, девојката е непоколеблива и Лужин бара дозвола за брак од мајка ѝ.<ref>Vladimir Nabokov, ''Lužinova odbrana''. NNK Internacional, Beograd, 2009, стр. 77-122.</ref> * ''8-11 глава'': Лужин и неговата свршеница се враќаат во Берлин, каде тој учествува на многу силен турнир. Тој редовно ја посетува девојката во нејзината куќа, но за време на турнирот е расеан и целосно посветен на шахот, така што дури ја губи врската со светот околу себе. Конечно, доаѓа денот кога Лужин треба да игра против главниот противник, италијанскиот шахист Турати. Двајцата играат многу внимателно, така што партијата е прекината, а Лужин, пак, трпи голема болка. По играта, додека чекори низ градот, тој паѓа на улицата, а дури ноќта го наоѓаат двајца пијани мажи кои го носат во куќата на свршеницата. Оттаму го пренесуваат на болница и тој не може да ја продолжи започнатата партија со Турати. Лужин полека закрепнува од душевната криза, а за тоа време се присетува на детството. Лекарот и свршеницатаго убедуваат да го заборави шахот, а нејзините родители го прифаќаат нивниот брак, иако и понатаму не го одобруваат. По некое време, Лужин и девојката прават свадба и се вселуваат во нивниот стан.<ref>Vladimir Nabokov, ''Lužinova odbrana''. NNK Internacional, Beograd, 2009, стр. 123-193.</ref> * ''12-14 глава'': По неколку месеци, на еден бал, Лужин среќава поранешен школски другар и таа средба го вознемирува, така што веднаш го напушта балот. Сепак, таа неочекувана средба го поттикнува да го преиспита својот живот. Имено, тој сфаќа дека е заробен во рутината на секојдневниот живот и дека треба да се ослободи од таа состојба. Во една прилика, сосема случајно, во своето старо палто пронаоѓа еден заборавен минијатурен комплет за шах. Сопругата на Лужин се труди да го разоноди читајќи му весници и канејќи гости, но без никаков успех, зашто тој во себе решава шаховски проблеми. Поради тоа, неговата сопруга планира да заминат на одмор на [[Азурен Брег|Француската ривиера]], но Лужин не покажува никаков интерес за патувањето, кроејќи го својот план да го разреши својот животен проблем. Еден ден, Валентинов го зема Лужин со себе во филмското студио, каде му ја образложува идејата да сними [[филм]] во кој би настапиле и вистински шахисти, вклучувајќи го и Лужин. Меѓутоа, Лужин бега од студиото и се враќа дома, каде бесмислено чекори низ станот, без да проговори со сопругата. Во мигот кога пристигаат гостите кои ги поканила неговата сопруга, Лужин се заклучува во бањата, каде се провлекува низ прозорецот и скока од зградата. Кога гостите насилно влегуваат во бањата, него го нема таму.<ref>Vladimir Nabokov, ''Lužinova odbrana''. NNK Internacional, Beograd, 2009, стр. 194-268.</ref> ==За делото== Во предговорот кон изданието на англиски јазик, напишан во [[Монтре]] на 15 декември 1963 година, Набоков објаснува дека романот започнал да го пишува во малата бања Булу во [[Пиринеи|Источните Пиринеи]], во 1929 година, а го завршил истата година во Берлин. Најпрвин, под псевдонимот В. Сирин, романот бил објавен во продолженија во руското емигрантско списание „Современи записки“ кое излегувало во [[Париз]], а малку подоцна, во 1930 година, бил објавен како посебна книга од емигрантската издавачка куќа „Слово“ од Берлин, како црно, броширано издание со димензии 21 х 14 сантиметри и со обем од 234 страници. Кон крајот на 1930-тите, еден американски издавач бил заинтересиран да го објави романот, но Набоков го одбил неговито предлог, наместо шахист, Лужин да биде опишан како полуден [[Виолина|виолинист]]. Според сопственото признание, Набоков уживал во употребата на шаховските ефекти во сликањето на одделни сцени и во конструирањето на темелната структура на романот. На пример, низата потези од четвртата до шестата глава потсетува на ордеден тип шаховски проблеми чија смисла е таканаречената „ретроградна анализа“. Понатаму, Набоков наведува дека од сите негови книги напишани на руски јазик „Лужиновата одбрана“ содржи најголема топлина, зашто Лужин го сметаат за симпатичен дури и оние кои воопшто не се разбираат во шахот или ги мразат останатите книги на Набоков. Иако Лужин е недоделкан, неискапен и неубав, сепак во него има нешто што ја надминува стерилноста на неговата скриена генијалност. Најпосле, како одговор на евентуалните толкувања на [[Зигмунд Фројд|Фројдовите]] следбеници, Набоков објаснува дека во романот има и неколку [[Автобиографија|автобиографски]] елементи, како: француската гувернанта и џепниот часовник на Лужин, неговиот благ карактер и коската од [[Праска|праска]] набрана од сопствената градина.<ref>„Predgovor“, во: Vladimir Nabokov, ''Lužinova odbrana''. NNK Internacional, Beograd, 2009, стр. 5-9.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Владимир Набоков]] [[Категорија:Руски романи]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Романи на руски јазик]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи на кои се одвиваат во Русија]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Германија]] [[Категорија:Книги од 1930 година]] s068siza08j1m23eev13ul16zmrc0gl 0 1383741 5591623 5558797 2026-07-13T17:03:02Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591623 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметничко дело |title=Убавата Стразбуржанка |painting_alignment= |other_language_1=|other_title_1= |other_language_2=|other_title_2= |image=[[Податотека:Largillierre belle Strasbourgeoise mba mb.jpg|300px]] |alt=|caption= |artist=[[Никола де Ларжириер]] |year=1703|subject=Млада жена во алсацијански костим држи мало куче|height_metric=138|width_metric=106|length_metric=|diameter_metric=|height_imperial=<!-- (i.e. in imperial units) -->|width_imperial=|length_imperial=|diameter_imperial=|dimensions=|metric_unit=cm|imperial_unit=in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included -->|weight=|condition= |museum=Музејот на убави уметности |city=[[Стразбур]]|coordinates=<!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} -->|owner= }} '''''Убавата Стразбуржанка''''' ({{langx|fr|La Belle Strasbourgeoise}}) — [[Сликарство|слика]] од 1703 година на [[Франција|францускиот]] сликар Никола де Ларжилиер. Денес таа се наоѓа во Музејот на убави уметности во [[Стразбур]], Франција. Нејзиниот инвентарски број е 2146. == Опис и историја == ''„Убавата Стразбуржанка“'' е најпознатиот од околу 1.500 портрети на Ларжилиер и веројатно најзначајното дело во музејот во Стразбур. Идентитетот на прикажаната жена е непознат: таа веројатно била член на стразбуршката ''[[буржоазија]]'', или млада [[Париз|Парижанка]] (Стразбур станал дел од Франција само 22 години претходно, во 1681 година), или пак сестрата на сликарот, Мари Елизабет де Ларжилиер. Костимот што го носела бил модерен во стразбуршката [[Патријархат|патријаршија]] помеѓу 1688 и 1730 година.<ref name="Trésors">{{Наведена книга|title=Trésors insolites des musées de France|last=Breton|first=Jean-Jacques|last2=Williate|first2=Dominique|date=March 2011|publisher=Flammarion|isbn=9782081242692|pages=164–165}}</ref> Сликата отсекогаш уживала највисока почит. Списокот на нејзините поранешни сопственици е престижен: таа му припаѓала на Анж Лоран Лалив де Жили, потоа на Сезар Габриел де Шоазел, а подоцна и на Франсоа Коти; во меѓувреме, таа била изложена и во замокот на Буси-Рабутен. Музеите во Стразбур се обиделе да ја стекнат во 1936 година, но не успеале; вториот обид во 1963 година, потпомогнат од Сесил де Ротшилд (1913–1995) и јавна претплата, бил успешен. <ref name="Haug">{{Наведена книга|title=Hans Haug, homme de musées. Une passion à l'oeuvre|last=Jacquot|first=Dominique|date=October 2009|publisher=Musées de la ville de Strasbourg|isbn=978-2-35125-071-6|location=Strasbourg|pages=122–128}}</ref> == Втора верзија == Втора и речиси идентична верзија на сликата, веројатно насликана во исто време, била продадена на 15 септември 2020 година во Кристи во Париз за 1.570.000 [[Евро|евра]], што било далеку над проценетата цена. Платното му припаѓало на Пол-Луј Вајлер, кој го купил во Лондон во 1967 година. Се верува дека новиот приватен сопственик е „од [[Азија]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dna.fr/culture-loisirs/2020/09/15/la-belle-strasbourgeoise-a-1-570-000-euros|title=La Belle Strasbourgeoise acquise pour 1 570 000 euros !|publisher=[[Les Dernières Nouvelles d'Alsace]]|accessdate=15 September 2020}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/grand-est/bas-rhin/strasbourg-0/tableau-jumeau-belle-strasbourgeoise-vendu-aux-encheres-157-million-euros-christie-s-paris-1873606.html|title=Le tableau jumeau de La Belle Strasbourgeoise vendu aux enchères pour 1,57 million d'euros chez Christie's à Paris|publisher=[[France 3 Alsace]]|accessdate=15 September 2020}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.musees.strasbourg.eu/oeuvre-musees-strasbourg/-/entity/id/220594 ''La Belle Strasbourgeoise''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230101132932/https://www.musees.strasbourg.eu/oeuvre-musees-strasbourg/-/entity/id/220594 |date=2023-01-01 }} Archived , презентација на веб-страницата на музејот * [https://www.musees.strasbourg.eu/documents/30424/572666/0/b85e7fb4-21c7-97d7-8b63-061c5344a664 Une visite, un thème - Peinture du XVIIème siècle - 5 жанрови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220419125446/https://www.musees.strasbourg.eu/documents/30424/572666/0/b85e7fb4-21c7-97d7-8b63-061c5344a664 |date=2022-04-19 }} Archived, стр. 2. Друга ција на веб-страницата на музејот. [[Категорија:Уметнички слики од 1700-тите]] sq5pgwpx119rpzxm02iwxqub0l2d66g 5591624 5591623 2026-07-13T17:03:43Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5591624 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело |title=Убавата Стразбуржанка |painting_alignment= |other_language_1=|other_title_1= |other_language_2=|other_title_2= |image=[[Податотека:Largillierre belle Strasbourgeoise mba mb.jpg|300px]] |alt=|caption= |artist=[[Никола де Ларжириер]] |year=1703|subject=Млада жена во алсацијански костим држи мало куче|height_metric=138|width_metric=106|length_metric=|diameter_metric=|height_imperial=<!-- (i.e. in imperial units) -->|width_imperial=|length_imperial=|diameter_imperial=|dimensions=|metric_unit=cm|imperial_unit=in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included -->|weight=|condition= |museum=Музејот на убави уметности |city=[[Стразбур]]|coordinates=<!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} -->|owner= }} '''''Убавата Стразбуржанка''''' ({{langx|fr|La Belle Strasbourgeoise}}) — [[Сликарство|слика]] од 1703 година на [[Франција|францускиот]] сликар Никола де Ларжилиер. Денес таа се наоѓа во Музејот на убави уметности во [[Стразбур]], Франција. Нејзиниот инвентарски број е 2146. == Опис и историја == ''„Убавата Стразбуржанка“'' е најпознатиот од околу 1.500 портрети на Ларжилиер и веројатно најзначајното дело во музејот во Стразбур. Идентитетот на прикажаната жена е непознат: таа веројатно била член на стразбуршката ''[[буржоазија]]'', или млада [[Париз|Парижанка]] (Стразбур станал дел од Франција само 22 години претходно, во 1681 година), или пак сестрата на сликарот, Мари Елизабет де Ларжилиер. Костимот што го носела бил модерен во стразбуршката [[Патријархат|патријаршија]] помеѓу 1688 и 1730 година.<ref name="Trésors">{{Наведена книга|title=Trésors insolites des musées de France|last=Breton|first=Jean-Jacques|last2=Williate|first2=Dominique|date=March 2011|publisher=Flammarion|isbn=9782081242692|pages=164–165}}</ref> Сликата отсекогаш уживала највисока почит. Списокот на нејзините поранешни сопственици е престижен: таа му припаѓала на Анж Лоран Лалив де Жили, потоа на Сезар Габриел де Шоазел, а подоцна и на Франсоа Коти; во меѓувреме, таа била изложена и во замокот на Буси-Рабутен. Музеите во Стразбур се обиделе да ја стекнат во 1936 година, но не успеале; вториот обид во 1963 година, потпомогнат од Сесил де Ротшилд (1913–1995) и јавна претплата, бил успешен. <ref name="Haug">{{Наведена книга|title=Hans Haug, homme de musées. Une passion à l'oeuvre|last=Jacquot|first=Dominique|date=October 2009|publisher=Musées de la ville de Strasbourg|isbn=978-2-35125-071-6|location=Strasbourg|pages=122–128}}</ref> == Втора верзија == Втора и речиси идентична верзија на сликата, веројатно насликана во исто време, била продадена на 15 септември 2020 година во Кристи во Париз за 1.570.000 [[Евро|евра]], што било далеку над проценетата цена. Платното му припаѓало на Пол-Луј Вајлер, кој го купил во Лондон во 1967 година. Се верува дека новиот приватен сопственик е „од [[Азија]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dna.fr/culture-loisirs/2020/09/15/la-belle-strasbourgeoise-a-1-570-000-euros|title=La Belle Strasbourgeoise acquise pour 1 570 000 euros !|publisher=[[Les Dernières Nouvelles d'Alsace]]|accessdate=15 September 2020}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/grand-est/bas-rhin/strasbourg-0/tableau-jumeau-belle-strasbourgeoise-vendu-aux-encheres-157-million-euros-christie-s-paris-1873606.html|title=Le tableau jumeau de La Belle Strasbourgeoise vendu aux enchères pour 1,57 million d'euros chez Christie's à Paris|publisher=[[France 3 Alsace]]|accessdate=15 September 2020}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.musees.strasbourg.eu/oeuvre-musees-strasbourg/-/entity/id/220594 ''La Belle Strasbourgeoise''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230101132932/https://www.musees.strasbourg.eu/oeuvre-musees-strasbourg/-/entity/id/220594 |date=2023-01-01 }} Archived , презентација на веб-страницата на музејот * [https://www.musees.strasbourg.eu/documents/30424/572666/0/b85e7fb4-21c7-97d7-8b63-061c5344a664 Une visite, un thème - Peinture du XVIIème siècle - 5 жанрови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220419125446/https://www.musees.strasbourg.eu/documents/30424/572666/0/b85e7fb4-21c7-97d7-8b63-061c5344a664 |date=2022-04-19 }} Archived, стр. 2. Друга ција на веб-страницата на музејот. [[Категорија:Уметнички слики од 1700-тите]] 6dv1okks6cbms9ilbgpno7mj0u38vox 0 1390385 5591654 5591237 2026-07-13T19:16:42Z Carshalton 30527 /* Резултати */ 5591654 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|RSA}} |3||1||1||1||2||3||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|KOR|}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CZE|}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Мексико|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|55}} [[Матео Чавес|М. Чавес]] *{{goal|61}} [[Хулијан Кињонес|Кињонес]] *{{goal|90+4}} [[Алваро Фидалго|Фидалго]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Африка - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Тапело Масеко|Масеко]] {{goal|63}} |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|SUI|}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CAN}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|BIH|}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|QAT|}} |3||0||1||2||2||10||-8||'''1''' |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Канада|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|46}} *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|57}} |голови2 = *{{goal|76}} [[Промис Дејвид|П. Дејвид]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Босна и Херцеговина - Катар|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Керим Алајбеговиќ|Алајбеговиќ]] {{goal|29}} *[[Махмуд Абунада|Абунада]] {{goal|34|авт.}} *[[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хасан Ал-Хајдос|Ал-Хајдос]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |3||2||1||0||7||1||+3||'''7''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SCO}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|HAI}} |3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Бразил|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|45+3}} [[Винисиус Жуниор|Винисиус]] *{{goal|60}} [[Матеуш Куња|Куња]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос]] }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Мароко - Хаити|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Ашраф Хакими|Хакими]] {{goal|39}} *[[Исмаел Саибари|Саибари]] {{goal|45+1}} *[[Суфијан Рахими|Рахими]] {{goal|78}} *[[Џесим Јасин|Јасин]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|10|авт.}} [[Јасин Буну|Буну]] *{{goal|43}} [[Вилсон Изидор|Изидор]] |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68,239 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUS}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|PAR}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |3||1||0||2||3||5||-2||'''3''' |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - САД|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = *[[Арда Ѓулер|Ѓулер]] {{goal|10}} *[[Бариш Алпер Јилмаз|Јилмаз]] {{goal|31}} *[[Каан Ајха|Ајхан]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3}} [[Остон Трасти|Трасти]] *{{goal|49}} [[Себастијан Берхалтер|Берхалтер]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Парагвај - Австралија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CIV}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ECU}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CUW}} |3||0||1||2||1||9||-8||'''1''' |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Курасао - Брег на Слоновата Коска|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|64}} [[Никола Пепе|Пепе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Нилсон Ангуло|Ангуло]] {{goal|{{0}}9}} *[[Гонсало Плата|Плата]] {{goal|77}} |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Лерој Сане|Сане]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |3||0||0||3||2||12||-10||'''0''' |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Јапонија - Шведска|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Даизен Маеда|Маеда]] {{goal|56}} |голови2 = *{{goal|62}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.137 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Холандија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = *[[Хазем Мастури|Мастури]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3|авт.}} [[Елјес Схири|Схири]] *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Броби|Броби]] *{{goal|62}} [[Јан Пол ван Хеке|Ван Хеке]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.391 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||'''1''' |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Египет - Иран|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = *[[Махмуд Сабер|Сабер]] {{goal|{{0}}5}} |голови2 = *{{goal|14}} [[Рамин Резаејан|Резаејан]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Белгија|1–5]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Елајџа Џаст|Џаст]] {{goal|84}} |голови2 = *{{goal|28}}, {{goal|50}} [[Леандро Тросар|Тросар]] *{{goal|66}} [[Кевин Де Бројне|Де Бројне]] *{{goal|86}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] *{{goal|90+4}} [[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадем]] }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|URU}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SAU}} |3||0||2||1||1||5||-4||'''2''' |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.278 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|42}} [[Алекс Баена|Баена]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.065 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаел Елфат]] }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|NOR}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SEN}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|IRQ}} |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Франција|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = *[[Тело Осгор|Осгор]] {{goal|21}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Усман Дембеле|Дембеле]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Сенегал - Ирак|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Хабиб Диара|Диара]] {{goal|{{0}}4}} *[[Исмаила Сар|И. Сар]] {{goal|56}} *[[Папе Геј|П. Геј]] {{goal|59}}, {{goal|71}} *[[Илиман Ндиај|Ндиај]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUT}} |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ALG}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |3||0||0||3||3||8||-5||'''0''' |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Алжир - Австрија|3–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Рафик Белгали|Белгали]] {{goal|45}} *[[Ријад Марез|Марез]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |голови2 = *{{goal|28}} [[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] *{{goal|55}} [[Марсел Забицер|Забицер]] *{{goal|90+6}} [[Саша Калајџиќ|Калајџиќ]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Аргентина|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = *[[Муса Ал-Тамари|Ал-Тамари]] {{goal|55}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Џовани Ло Селсо|Ло Селсо]] *{{goal|31|пен.}} [[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] *{{goal|80}} [[Лионел Меси|Песи]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ROU}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|COL}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|POR}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|COD}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|UZB}} |3||0||0||3||2||11||-9||'''0''' |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Јоан Виса|Виса]] {{goal|68|пен.}}, {{goal|90+1}} * [[Фистон Мајеле|Мејеле]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|10}} [[Елдор Шомуродов|Шомуродов]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |3||0||0||3||0||4||-4||'''0''' |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Англија|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|62}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|67}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Хрватска - Гана|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Петар Сучиќ|П. Сучиќ]] {{goal|31}} *[[Никола Влашиќ|Влашиќ]] {{goal|83}} |голови2 = *{{goal|75}} [[Дерик Лукасен|Лукасен]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=25%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|COD}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|SWE}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|GHA}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ECU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|BIH}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || -1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ALG}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|PAR}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SEN}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|IRN}} | 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|KOR}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || '''3''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SCO}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || '''3''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|URU}} | 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || '''2''' |} ==Нокаут фаза== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза}} ===Резултати=== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}|1 (3)|{{fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}|3|{{fb|SWE}}|0 |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}|1 (2)|{{fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}|2|{{fb|CRO}}|1 |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|3|{{fb|AUT}}|0 |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}|2|{{fb|BIH}}|0 |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}} {{aet}}|3|{{fb|SEN}}|2 |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}|2|{{fb|JPN}}|1 |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}|1|{{fb|NOR}}|2 |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ECU}}|0 |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}|2|{{fb|COD}}|1 |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|CPV}}|2 |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}|1 (2)|{{fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}|2|{{fb|ALG}}|0 |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}|1|{{fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|{{fb|PAR}}|0|{{fb|FRA}}|1 |4. јули – [[Хјустон]]|{{fb|CAN}}|0|{{fb|MAR}}|3 |6. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|POR}}|0|{{fb|ESP}}|1 |6. јули – [[Сиетл]]|{{fb|USA}}|1|{{fb|BEL}}|4 |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|BRA}}|1|{{fb|NOR}}|2 |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ENG}}|3 |7. јули – [[Атланта]]|{{fb|ARG}}|3|{{fb|EGY}}|2 |7. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|{{fb|FRA}}|2|{{fb|MAR}}|0 |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|2|{{fb|BEL}}|1 |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|NOR}}|1|{{fb|ENG}} {{aet}}|2 |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|SUI}}|1 <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|FRA}}||{{fb|ESP}}| |15. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|ARG}}| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ===Шеснаесттинафинале=== <section begin=R32-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Јужна Африка - Канада|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> ---- <section begin=R32-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Јапонија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> ---- <section begin=R32-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Германија - Парагвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> ---- <section begin=R32-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Холандија - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> ---- <section begin=R32-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Брег на Слоновата Коска - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> ---- <section begin=R32-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Шведска|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> ---- <section begin=R32-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Еквадор|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> ---- <section begin=R32-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Англија - ДР Конго|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> ---- <section begin=R32-9 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> ---- <section begin=R32-10 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> ---- <section begin=R32-11 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Австрија|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> ---- <section begin=R32-12 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Хрватска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамош|Рамош]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> ---- <section begin=R32-13 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Алжир|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> ---- <section begin=R32-14 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Австралија - Египет|1–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> ---- <section begin=R32-15 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Зелен ’Рт|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> ---- <section begin=R32-16 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Колумбија - Гана|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> ---- ===Осминафинале=== <section begin=R16-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Канада - Мароко|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> ---- <section begin=R16-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Парагвај - Франција|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> ---- <section begin=R16-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> ---- <section begin=R16-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Англија|2–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> ---- <section begin=R16-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> ---- <section begin=R16-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> ---- <section begin=R16-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Египет|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ---- <section begin=R16-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Колумбија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ---- ===Четвртфинале=== <section begin=QF-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Мароко|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> ---- <section begin=QF-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Белгија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> ---- <section begin=QF-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Норвешка - Англија|1–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> ---- <section begin=QF-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Швајцарија|3–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> ---- == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] 0c9ieh5lffnww6qf25n03wmwro0ec4f 5591655 5591654 2026-07-13T19:17:48Z Carshalton 30527 /* Нокаут фаза */ 5591655 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|RSA}} |3||1||1||1||2||3||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|KOR|}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CZE|}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Мексико|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|55}} [[Матео Чавес|М. Чавес]] *{{goal|61}} [[Хулијан Кињонес|Кињонес]] *{{goal|90+4}} [[Алваро Фидалго|Фидалго]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Африка - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Тапело Масеко|Масеко]] {{goal|63}} |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|SUI|}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CAN}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|BIH|}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|QAT|}} |3||0||1||2||2||10||-8||'''1''' |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Канада|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|46}} *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|57}} |голови2 = *{{goal|76}} [[Промис Дејвид|П. Дејвид]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Босна и Херцеговина - Катар|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Керим Алајбеговиќ|Алајбеговиќ]] {{goal|29}} *[[Махмуд Абунада|Абунада]] {{goal|34|авт.}} *[[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хасан Ал-Хајдос|Ал-Хајдос]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |3||2||1||0||7||1||+3||'''7''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SCO}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|HAI}} |3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Бразил|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|45+3}} [[Винисиус Жуниор|Винисиус]] *{{goal|60}} [[Матеуш Куња|Куња]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос]] }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Мароко - Хаити|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Ашраф Хакими|Хакими]] {{goal|39}} *[[Исмаел Саибари|Саибари]] {{goal|45+1}} *[[Суфијан Рахими|Рахими]] {{goal|78}} *[[Џесим Јасин|Јасин]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|10|авт.}} [[Јасин Буну|Буну]] *{{goal|43}} [[Вилсон Изидор|Изидор]] |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68,239 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUS}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|PAR}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |3||1||0||2||3||5||-2||'''3''' |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - САД|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = *[[Арда Ѓулер|Ѓулер]] {{goal|10}} *[[Бариш Алпер Јилмаз|Јилмаз]] {{goal|31}} *[[Каан Ајха|Ајхан]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3}} [[Остон Трасти|Трасти]] *{{goal|49}} [[Себастијан Берхалтер|Берхалтер]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Парагвај - Австралија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CIV}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ECU}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CUW}} |3||0||1||2||1||9||-8||'''1''' |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Курасао - Брег на Слоновата Коска|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|64}} [[Никола Пепе|Пепе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Нилсон Ангуло|Ангуло]] {{goal|{{0}}9}} *[[Гонсало Плата|Плата]] {{goal|77}} |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Лерој Сане|Сане]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |3||0||0||3||2||12||-10||'''0''' |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Јапонија - Шведска|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Даизен Маеда|Маеда]] {{goal|56}} |голови2 = *{{goal|62}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.137 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Холандија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = *[[Хазем Мастури|Мастури]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3|авт.}} [[Елјес Схири|Схири]] *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Броби|Броби]] *{{goal|62}} [[Јан Пол ван Хеке|Ван Хеке]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.391 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||'''1''' |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Египет - Иран|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = *[[Махмуд Сабер|Сабер]] {{goal|{{0}}5}} |голови2 = *{{goal|14}} [[Рамин Резаејан|Резаејан]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Белгија|1–5]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Елајџа Џаст|Џаст]] {{goal|84}} |голови2 = *{{goal|28}}, {{goal|50}} [[Леандро Тросар|Тросар]] *{{goal|66}} [[Кевин Де Бројне|Де Бројне]] *{{goal|86}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] *{{goal|90+4}} [[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадем]] }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|URU}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SAU}} |3||0||2||1||1||5||-4||'''2''' |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.278 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|42}} [[Алекс Баена|Баена]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.065 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаел Елфат]] }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|NOR}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SEN}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|IRQ}} |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Франција|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = *[[Тело Осгор|Осгор]] {{goal|21}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Усман Дембеле|Дембеле]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Сенегал - Ирак|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Хабиб Диара|Диара]] {{goal|{{0}}4}} *[[Исмаила Сар|И. Сар]] {{goal|56}} *[[Папе Геј|П. Геј]] {{goal|59}}, {{goal|71}} *[[Илиман Ндиај|Ндиај]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUT}} |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ALG}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |3||0||0||3||3||8||-5||'''0''' |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Алжир - Австрија|3–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Рафик Белгали|Белгали]] {{goal|45}} *[[Ријад Марез|Марез]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |голови2 = *{{goal|28}} [[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] *{{goal|55}} [[Марсел Забицер|Забицер]] *{{goal|90+6}} [[Саша Калајџиќ|Калајџиќ]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Аргентина|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = *[[Муса Ал-Тамари|Ал-Тамари]] {{goal|55}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Џовани Ло Селсо|Ло Селсо]] *{{goal|31|пен.}} [[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] *{{goal|80}} [[Лионел Меси|Песи]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ROU}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|COL}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|POR}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|COD}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|UZB}} |3||0||0||3||2||11||-9||'''0''' |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Јоан Виса|Виса]] {{goal|68|пен.}}, {{goal|90+1}} * [[Фистон Мајеле|Мејеле]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|10}} [[Елдор Шомуродов|Шомуродов]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |3||0||0||3||0||4||-4||'''0''' |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Англија|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|62}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|67}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Хрватска - Гана|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Петар Сучиќ|П. Сучиќ]] {{goal|31}} *[[Никола Влашиќ|Влашиќ]] {{goal|83}} |голови2 = *{{goal|75}} [[Дерик Лукасен|Лукасен]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=25%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|COD}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|SWE}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|GHA}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ECU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|BIH}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || -1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ALG}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|PAR}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SEN}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|IRN}} | 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|KOR}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || '''3''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SCO}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || '''3''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|URU}} | 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || '''2''' |} ==Нокаут фаза== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза}} ===Резултати=== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}|1 (3)|{{fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}|3|{{fb|SWE}}|0 |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}|1 (2)|{{fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}|2|{{fb|CRO}}|1 |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|3|{{fb|AUT}}|0 |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}|2|{{fb|BIH}}|0 |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}} {{aet}}|3|{{fb|SEN}}|2 |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}|2|{{fb|JPN}}|1 |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}|1|{{fb|NOR}}|2 |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ECU}}|0 |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}|2|{{fb|COD}}|1 |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|CPV}}|2 |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}|1 (2)|{{fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}|2|{{fb|ALG}}|0 |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}|1|{{fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|{{fb|PAR}}|0|{{fb|FRA}}|1 |4. јули – [[Хјустон]]|{{fb|CAN}}|0|{{fb|MAR}}|3 |6. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|POR}}|0|{{fb|ESP}}|1 |6. јули – [[Сиетл]]|{{fb|USA}}|1|{{fb|BEL}}|4 |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|BRA}}|1|{{fb|NOR}}|2 |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ENG}}|3 |7. јули – [[Атланта]]|{{fb|ARG}}|3|{{fb|EGY}}|2 |7. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|{{fb|FRA}}|2|{{fb|MAR}}|0 |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|2|{{fb|BEL}}|1 |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|NOR}}|1|{{fb|ENG}} {{aet}}|2 |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|SUI}}|1 <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|FRA}}||{{fb|ESP}}| |15. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|ARG}}| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ===Шеснаесттинафинале=== <section begin=R32-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Јужна Африка - Канада|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> ---- <section begin=R32-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Јапонија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> ---- <section begin=R32-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Германија - Парагвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> ---- <section begin=R32-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Холандија - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> ---- <section begin=R32-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Брег на Слоновата Коска - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> ---- <section begin=R32-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Шведска|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> ---- <section begin=R32-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Еквадор|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> ---- <section begin=R32-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Англија - ДР Конго|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> ---- <section begin=R32-9 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> ---- <section begin=R32-10 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> ---- <section begin=R32-11 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Австрија|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> ---- <section begin=R32-12 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Хрватска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамош|Рамош]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> ---- <section begin=R32-13 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Алжир|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> ---- <section begin=R32-14 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Австралија - Египет|1–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> ---- <section begin=R32-15 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Зелен ’Рт|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> ---- <section begin=R32-16 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Колумбија - Гана|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> ---- ===Осминафинале=== <section begin=R16-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Канада - Мароко|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> ---- <section begin=R16-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Парагвај - Франција|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> ---- <section begin=R16-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> ---- <section begin=R16-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Англија|2–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> ---- <section begin=R16-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> ---- <section begin=R16-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> ---- <section begin=R16-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Египет|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ---- <section begin=R16-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Колумбија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ---- ===Четвртфинале=== <section begin=QF-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Мароко|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> ---- <section begin=QF-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Белгија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> ---- <section begin=QF-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Норвешка - Англија|1–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> ---- <section begin=QF-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Швајцарија|3–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> ---- ===Полуфинале=== == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] l3weie7i4dl46b9g8wqtb9496980xxe 5591657 5591655 2026-07-13T19:21:36Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5591657 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|RSA}} |3||1||1||1||2||3||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|KOR|}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CZE|}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Мексико|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|55}} [[Матео Чавес|М. Чавес]] *{{goal|61}} [[Хулијан Кињонес|Кињонес]] *{{goal|90+4}} [[Алваро Фидалго|Фидалго]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Африка - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Тапело Масеко|Масеко]] {{goal|63}} |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|SUI|}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CAN}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|BIH|}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|QAT|}} |3||0||1||2||2||10||-8||'''1''' |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Канада|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|46}} *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|57}} |голови2 = *{{goal|76}} [[Промис Дејвид|П. Дејвид]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Босна и Херцеговина - Катар|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Керим Алајбеговиќ|Алајбеговиќ]] {{goal|29}} *[[Махмуд Абунада|Абунада]] {{goal|34|авт.}} *[[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хасан Ал-Хајдос|Ал-Хајдос]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |3||2||1||0||7||1||+3||'''7''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SCO}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|HAI}} |3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Бразил|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|45+3}} [[Винисиус Жуниор|Винисиус]] *{{goal|60}} [[Матеуш Куња|Куња]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос]] }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Мароко - Хаити|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Ашраф Хакими|Хакими]] {{goal|39}} *[[Исмаел Саибари|Саибари]] {{goal|45+1}} *[[Суфијан Рахими|Рахими]] {{goal|78}} *[[Џесим Јасин|Јасин]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|10|авт.}} [[Јасин Буну|Буну]] *{{goal|43}} [[Вилсон Изидор|Изидор]] |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68,239 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUS}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|PAR}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |3||1||0||2||3||5||-2||'''3''' |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - САД|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = *[[Арда Ѓулер|Ѓулер]] {{goal|10}} *[[Бариш Алпер Јилмаз|Јилмаз]] {{goal|31}} *[[Каан Ајха|Ајхан]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3}} [[Остон Трасти|Трасти]] *{{goal|49}} [[Себастијан Берхалтер|Берхалтер]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Парагвај - Австралија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CIV}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ECU}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CUW}} |3||0||1||2||1||9||-8||'''1''' |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Курасао - Брег на Слоновата Коска|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|64}} [[Никола Пепе|Пепе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Нилсон Ангуло|Ангуло]] {{goal|{{0}}9}} *[[Гонсало Плата|Плата]] {{goal|77}} |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Лерој Сане|Сане]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |3||0||0||3||2||12||-10||'''0''' |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Јапонија - Шведска|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Даизен Маеда|Маеда]] {{goal|56}} |голови2 = *{{goal|62}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.137 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Холандија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = *[[Хазем Мастури|Мастури]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3|авт.}} [[Елјес Схири|Схири]] *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Броби|Броби]] *{{goal|62}} [[Јан Пол ван Хеке|Ван Хеке]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.391 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||'''1''' |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Египет - Иран|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = *[[Махмуд Сабер|Сабер]] {{goal|{{0}}5}} |голови2 = *{{goal|14}} [[Рамин Резаејан|Резаејан]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Белгија|1–5]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Елајџа Џаст|Џаст]] {{goal|84}} |голови2 = *{{goal|28}}, {{goal|50}} [[Леандро Тросар|Тросар]] *{{goal|66}} [[Кевин Де Бројне|Де Бројне]] *{{goal|86}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] *{{goal|90+4}} [[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадем]] }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|URU}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SAU}} |3||0||2||1||1||5||-4||'''2''' |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.278 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|42}} [[Алекс Баена|Баена]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.065 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаел Елфат]] }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|NOR}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SEN}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|IRQ}} |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Франција|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = *[[Тело Осгор|Осгор]] {{goal|21}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Усман Дембеле|Дембеле]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Сенегал - Ирак|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Хабиб Диара|Диара]] {{goal|{{0}}4}} *[[Исмаила Сар|И. Сар]] {{goal|56}} *[[Папе Геј|П. Геј]] {{goal|59}}, {{goal|71}} *[[Илиман Ндиај|Ндиај]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUT}} |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ALG}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |3||0||0||3||3||8||-5||'''0''' |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Алжир - Австрија|3–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Рафик Белгали|Белгали]] {{goal|45}} *[[Ријад Марез|Марез]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |голови2 = *{{goal|28}} [[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] *{{goal|55}} [[Марсел Забицер|Забицер]] *{{goal|90+6}} [[Саша Калајџиќ|Калајџиќ]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Аргентина|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = *[[Муса Ал-Тамари|Ал-Тамари]] {{goal|55}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Џовани Ло Селсо|Ло Селсо]] *{{goal|31|пен.}} [[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] *{{goal|80}} [[Лионел Меси|Песи]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ROU}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|COL}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|POR}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|COD}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|UZB}} |3||0||0||3||2||11||-9||'''0''' |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Јоан Виса|Виса]] {{goal|68|пен.}}, {{goal|90+1}} * [[Фистон Мајеле|Мејеле]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|10}} [[Елдор Шомуродов|Шомуродов]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |3||0||0||3||0||4||-4||'''0''' |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Англија|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|62}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|67}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Хрватска - Гана|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Петар Сучиќ|П. Сучиќ]] {{goal|31}} *[[Никола Влашиќ|Влашиќ]] {{goal|83}} |голови2 = *{{goal|75}} [[Дерик Лукасен|Лукасен]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=25%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|COD}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|SWE}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|GHA}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ECU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|BIH}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || -1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ALG}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|PAR}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SEN}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|IRN}} | 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|KOR}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || '''3''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SCO}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || '''3''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|URU}} | 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || '''2''' |} ==Нокаут фаза== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза}} ===Резултати=== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}|1 (3)|{{fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}|3|{{fb|SWE}}|0 |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}|1 (2)|{{fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}|2|{{fb|CRO}}|1 |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|3|{{fb|AUT}}|0 |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}|2|{{fb|BIH}}|0 |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}} {{aet}}|3|{{fb|SEN}}|2 |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}|2|{{fb|JPN}}|1 |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}|1|{{fb|NOR}}|2 |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ECU}}|0 |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}|2|{{fb|COD}}|1 |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|CPV}}|2 |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}|1 (2)|{{fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}|2|{{fb|ALG}}|0 |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}|1|{{fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|{{fb|PAR}}|0|{{fb|FRA}}|1 |4. јули – [[Хјустон]]|{{fb|CAN}}|0|{{fb|MAR}}|3 |6. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|POR}}|0|{{fb|ESP}}|1 |6. јули – [[Сиетл]]|{{fb|USA}}|1|{{fb|BEL}}|4 |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|BRA}}|1|{{fb|NOR}}|2 |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ENG}}|3 |7. јули – [[Атланта]]|{{fb|ARG}}|3|{{fb|EGY}}|2 |7. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|{{fb|FRA}}|2|{{fb|MAR}}|0 |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|2|{{fb|BEL}}|1 |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|NOR}}|1|{{fb|ENG}} {{aet}}|2 |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|SUI}}|1 <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|FRA}}||{{fb|ESP}}| |15. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|ARG}}| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ===Шеснаесттинафинале=== <section begin=R32-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Јужна Африка - Канада|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> ---- <section begin=R32-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Јапонија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> ---- <section begin=R32-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Германија - Парагвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> ---- <section begin=R32-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Холандија - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> ---- <section begin=R32-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Брег на Слоновата Коска - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> ---- <section begin=R32-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Шведска|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> ---- <section begin=R32-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Еквадор|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> ---- <section begin=R32-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Англија - ДР Конго|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> ---- <section begin=R32-9 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> ---- <section begin=R32-10 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> ---- <section begin=R32-11 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Австрија|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> ---- <section begin=R32-12 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Хрватска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамош|Рамош]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> ---- <section begin=R32-13 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Алжир|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> ---- <section begin=R32-14 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Австралија - Египет|1–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> ---- <section begin=R32-15 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Зелен ’Рт|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> ---- <section begin=R32-16 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Колумбија - Гана|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> ---- ===Осминафинале=== <section begin=R16-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Канада - Мароко|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> ---- <section begin=R16-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Парагвај - Франција|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> ---- <section begin=R16-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> ---- <section begin=R16-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Англија|2–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> ---- <section begin=R16-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> ---- <section begin=R16-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> ---- <section begin=R16-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Египет|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ---- <section begin=R16-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Колумбија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ---- ===Четвртфинале=== <section begin=QF-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Мароко|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> ---- <section begin=QF-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Белгија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> ---- <section begin=QF-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Норвешка - Англија|1–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> ---- <section begin=QF-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Швајцарија|3–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> ---- ===Полуфинале=== == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал]] 410t7rh9wpv4u7rspith8us4vwz56z3 5591894 5591657 2026-07-14T09:02:38Z Carshalton 30527 5591894 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|RSA}} |3||1||1||1||2||3||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|KOR|}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CZE|}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Мексико|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|55}} [[Матео Чавес|М. Чавес]] *{{goal|61}} [[Хулијан Кињонес|Кињонес]] *{{goal|90+4}} [[Алваро Фидалго|Фидалго]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Африка - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Тапело Масеко|Масеко]] {{goal|63}} |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|SUI|}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CAN}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|BIH|}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|QAT|}} |3||0||1||2||2||10||-8||'''1''' |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Канада|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|46}} *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|57}} |голови2 = *{{goal|76}} [[Промис Дејвид|П. Дејвид]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Босна и Херцеговина - Катар|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Керим Алајбеговиќ|Алајбеговиќ]] {{goal|29}} *[[Махмуд Абунада|Абунада]] {{goal|34|авт.}} *[[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хасан Ал-Хајдос|Ал-Хајдос]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |3||2||1||0||7||1||+3||'''7''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SCO}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|HAI}} |3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Бразил|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|45+3}} [[Винисиус Жуниор|Винисиус]] *{{goal|60}} [[Матеуш Куња|Куња]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос]] }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Мароко - Хаити|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Ашраф Хакими|Хакими]] {{goal|39}} *[[Исмаел Саибари|Саибари]] {{goal|45+1}} *[[Суфијан Рахими|Рахими]] {{goal|78}} *[[Џесим Јасин|Јасин]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|10|авт.}} [[Јасин Буну|Буну]] *{{goal|43}} [[Вилсон Изидор|Изидор]] |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68,239 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUS}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|PAR}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |3||1||0||2||3||5||-2||'''3''' |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - САД|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = *[[Арда Ѓулер|Ѓулер]] {{goal|10}} *[[Бариш Алпер Јилмаз|Јилмаз]] {{goal|31}} *[[Каан Ајха|Ајхан]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3}} [[Остон Трасти|Трасти]] *{{goal|49}} [[Себастијан Берхалтер|Берхалтер]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Парагвај - Австралија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CIV}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ECU}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CUW}} |3||0||1||2||1||9||-8||'''1''' |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Курасао - Брег на Слоновата Коска|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|64}} [[Никола Пепе|Пепе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Нилсон Ангуло|Ангуло]] {{goal|{{0}}9}} *[[Гонсало Плата|Плата]] {{goal|77}} |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Лерој Сане|Сане]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |3||0||0||3||2||12||-10||'''0''' |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Јапонија - Шведска|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Даизен Маеда|Маеда]] {{goal|56}} |голови2 = *{{goal|62}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.137 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Холандија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = *[[Хазем Мастури|Мастури]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3|авт.}} [[Елјес Схири|Схири]] *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Броби|Броби]] *{{goal|62}} [[Јан Пол ван Хеке|Ван Хеке]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.391 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||'''1''' |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Египет - Иран|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = *[[Махмуд Сабер|Сабер]] {{goal|{{0}}5}} |голови2 = *{{goal|14}} [[Рамин Резаејан|Резаејан]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Белгија|1–5]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Елајџа Џаст|Џаст]] {{goal|84}} |голови2 = *{{goal|28}}, {{goal|50}} [[Леандро Тросар|Тросар]] *{{goal|66}} [[Кевин Де Бројне|Де Бројне]] *{{goal|86}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] *{{goal|90+4}} [[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадем]] }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|URU}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SAU}} |3||0||2||1||1||5||-4||'''2''' |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.278 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|42}} [[Алекс Баена|Баена]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.065 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаел Елфат]] }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|NOR}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SEN}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|IRQ}} |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Франција|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = *[[Тело Осгор|Осгор]] {{goal|21}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Усман Дембеле|Дембеле]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Сенегал - Ирак|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Хабиб Диара|Диара]] {{goal|{{0}}4}} *[[Исмаила Сар|И. Сар]] {{goal|56}} *[[Папе Геј|П. Геј]] {{goal|59}}, {{goal|71}} *[[Илиман Ндиај|Ндиај]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUT}} |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ALG}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |3||0||0||3||3||8||-5||'''0''' |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Алжир - Австрија|3–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Рафик Белгали|Белгали]] {{goal|45}} *[[Ријад Марез|Марез]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |голови2 = *{{goal|28}} [[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] *{{goal|55}} [[Марсел Забицер|Забицер]] *{{goal|90+6}} [[Саша Калајџиќ|Калајџиќ]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Аргентина|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = *[[Муса Ал-Тамари|Ал-Тамари]] {{goal|55}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Џовани Ло Селсо|Ло Селсо]] *{{goal|31|пен.}} [[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] *{{goal|80}} [[Лионел Меси|Песи]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ROU}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|COL}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|POR}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|COD}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|UZB}} |3||0||0||3||2||11||-9||'''0''' |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Јоан Виса|Виса]] {{goal|68|пен.}}, {{goal|90+1}} * [[Фистон Мајеле|Мејеле]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|10}} [[Елдор Шомуродов|Шомуродов]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |3||0||0||3||0||4||-4||'''0''' |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Англија|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|62}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|67}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Хрватска - Гана|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Петар Сучиќ|П. Сучиќ]] {{goal|31}} *[[Никола Влашиќ|Влашиќ]] {{goal|83}} |голови2 = *{{goal|75}} [[Дерик Лукасен|Лукасен]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=25%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|COD}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|SWE}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|GHA}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ECU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|BIH}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || -1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ALG}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|PAR}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SEN}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|IRN}} | 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|KOR}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || '''3''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SCO}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || '''3''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|URU}} | 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || '''2''' |} ==Нокаут фаза== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза}} ===Резултати=== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}|1 (3)|{{fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}|3|{{fb|SWE}}|0 |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}|1 (2)|{{fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}|2|{{fb|CRO}}|1 |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|3|{{fb|AUT}}|0 |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}|2|{{fb|BIH}}|0 |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}} {{aet}}|3|{{fb|SEN}}|2 |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}|2|{{fb|JPN}}|1 |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}|1|{{fb|NOR}}|2 |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ECU}}|0 |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}|2|{{fb|COD}}|1 |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|CPV}}|2 |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}|1 (2)|{{fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}|2|{{fb|ALG}}|0 |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}|1|{{fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|{{fb|PAR}}|0|{{fb|FRA}}|1 |4. јули – [[Хјустон]]|{{fb|CAN}}|0|{{fb|MAR}}|3 |6. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|POR}}|0|{{fb|ESP}}|1 |6. јули – [[Сиетл]]|{{fb|USA}}|1|{{fb|BEL}}|4 |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|BRA}}|1|{{fb|NOR}}|2 |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ENG}}|3 |7. јули – [[Атланта]]|{{fb|ARG}}|3|{{fb|EGY}}|2 |7. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|{{fb|FRA}}|2|{{fb|MAR}}|0 |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|2|{{fb|BEL}}|1 |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|NOR}}|1|{{fb|ENG}} {{aet}}|2 |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|SUI}}|1 <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|FRA}}||{{fb|ESP}}| |15. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|ARG}}| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ===Шеснаесттинафинале=== <section begin=R32-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Јужна Африка - Канада|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> ---- <section begin=R32-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Јапонија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> ---- <section begin=R32-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Германија - Парагвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> ---- <section begin=R32-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Холандија - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> ---- <section begin=R32-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Брег на Слоновата Коска - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> ---- <section begin=R32-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Шведска|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> ---- <section begin=R32-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Еквадор|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> ---- <section begin=R32-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Англија - ДР Конго|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> ---- <section begin=R32-9 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> ---- <section begin=R32-10 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> ---- <section begin=R32-11 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Австрија|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> ---- <section begin=R32-12 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Хрватска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамош|Рамош]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> ---- <section begin=R32-13 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Алжир|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> ---- <section begin=R32-14 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Австралија - Египет|1–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> ---- <section begin=R32-15 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Зелен ’Рт|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> ---- <section begin=R32-16 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Колумбија - Гана|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> ---- ===Осминафинале=== <section begin=R16-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Канада - Мароко|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> ---- <section begin=R16-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Парагвај - Франција|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> ---- <section begin=R16-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> ---- <section begin=R16-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Англија|2–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> ---- <section begin=R16-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> ---- <section begin=R16-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> ---- <section begin=R16-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Египет|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ---- <section begin=R16-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Колумбија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ---- ===Четвртфинале=== <section begin=QF-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Мароко|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> ---- <section begin=QF-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Белгија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> ---- <section begin=QF-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Норвешка - Англија|1–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> ---- <section begin=QF-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Швајцарија|3–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> ---- ===Полуфинале=== <section begin=SF-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Шпанија|–]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=SF-1 /> ---- <section begin=SF-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јули 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Англија - Аргентина|–]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=SF-2 /> ---- == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал]] d36xhk59pempkpwvd40je51n8gde2oi 0 1390578 5591897 5533980 2026-07-14T09:07:52Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591897 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Центральный банк Азербайджана Июнь 2026 2.jpg|мини|Поглед кон седиштето на Централната банка на Азербејџан]] '''Банкарски систем на Азербејџан''' — двостепен банкарски систем на [[Република Азербејџан]], регулиран со Законот за банки. Првиот степен го сочинуваат [[Народна банка на Република Азербејџан|Народната банка на Република Азербејџан]] а вториот степен го сочинуваат комерцијални банки и други кредитни институции. == Историја == === Период на царството === Од 1920 година, во Азербејџан работеле филијали на [[Државна банка на Руското Царство|Руска државна банка]], [[Волшко-Камска банка]], [[Обединета банка]], [[Руско-азиска банка]], [[Руска банка за надворешна трговија]], [[Меѓународна комерцијална банка Санкт Петербург|Меѓународна комерцијална банка „Петроград“]], Персиската банка за дисконтни и заеми, [[Азовско-Донска банка]], [[Руска комерцијална и индустриска банка (Руско Царство)|Руска комерцијална и индустриска банка]] и филијали во [[Баку]] на кавкаските и тифлиските банки. Трговската банка во Баку, Кредитното друштво на градот Баку и Првото и Второто заемно кредитно друштво работеле како независни финансиски институции. === Период на советите === Со Уредба бр. 143 од 21 август 1920 година, постојните банки, банкарски филијали и кредитни институции биле ликвидирани. Нивниот имот и капитал биле префрлени во Народниот комесаријат за финансии. Депозитите и тековните сметки на физички и правни лица во банки со износ поголем од 50.000 рубли, како и салдата на дописничките сметки, биле отпишани како приход за [[Азербејџанска ССР|Азербејџанската ССР]]. Вратени биле само депозити од депоненти со ниски приходи, дефинирани како оние со депозити не повеќе од 50.000 рубли. Понатаму, биле собрани неплатени долгови кон банките над 5.000 рубли. Вредностите што ги чуваат банките, вклучувајќи златни, сребрени, бакарни монети и банкноти издадени од Николај, Керенски и Дума, биле национализирани и предадени на Централната каса на Азербејџанската ССР. Архивите на банките биле префрлени во Народниот комесаријат за финансии. Банкарските службеници биле префрлени во Народниот комесаријат за финансии и окружните финансиски одделенија на Комесаријатот за финансии. Банкарските операции дозволени во Азербејџанската ССР биле доверени на окружните финансиски одделенија на Народниот комесаријат за финансии, кои биле филијали на Комесаријатот во градовите и окрузите на земјата. На 22 септември 1920 година, штедилниците и кредитните банки за работници и вработени биле ликвидирани. Депозитите до 10.000 рубли биле повлечени. Депозитите над 10.000 рубли биле кредитирани во државниот буџет. <ref>Уредба на AzRevCom бр. 186 од 22 септември 1920 година</ref>. Купопродажбата на девизи била доделена на исклучива надлежност на Народниот комесаријат за финансии. Трансакциите со девизи со нерезиденти се склучувале само со согласност на Комесаријатот за финансии. <ref>Уредба бр. 243 на AzRevCom од 15 октомври 1920 година</ref>. Сите пари примени за трансакции биле предадени на Комесаријатот за финансии. По ликвидацијата на банките и штедилниците, заштедите на индивидуалните депоненти биле прифаќани на тековните сметки на Народниот комесаријат за финансии. <ref>Уредба бр. 304 на AzRevCom од 13 декември 1920 година „За постапката за ликвидација на штедилниците“.</ref>. На [[21 октомври]] [[1921]] година била основана Азербејџанската државна банка. <ref>Уредба на Централниот извршен комитет на Азербејџан од 21 октомври 1921 година</ref>. == Современ период == === 2000-ти === Во 2000 година, биле спроведени реформи за реструктуирање и рехабилитација на државните банки. Бројот на приватизирани банки нагло се зголемил.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.azerbaijan.az/_Economy/_BankSystem/_bankSystem_r.html|title=Азербејџан - Банкарски систем|publisher=www.azerbaijan.az|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013155558/http://www.azerbaijan.az/_Economy/_BankSystem/_bankSystem_r.html|archive-date=2018-10-13|access-date=2018-10-12|url-status=dead}}</ref>. Во 2001 година, Бакушката берза (БББ) се отворила како место за тргување со краткорочни државни обврзници и обични акции на приватизирани државни претпријатија. Берзата има трговски кат со 30 работни станици, што овозможува тргување со хартии од вредност од секаков вид, а има и свој Централен депозитар. Основачи на БББ биле 16 од најголемите банки во [[Азербејџан]], две финансиски компании и [[Истанбулска берза|Истанбулската берза]]. Во 2002 година започнало реструктуирање на банкарскиот систем. За подобрување на банкарските операции, биле воведени интернет банкарство, мобилно банкарство и автоматизирани банкарски точки, кои овозможуваат далечински пристап до финансиски услуги. Во раните 2000-ти, бил донесен Законот за валутна регулатива, според кој биле ублажени ограничувањата за извоз на валута<ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/v/bankovskaya-sistema-azerbaydzhana-vyzovy-i-perspektivy-globalizatsiking и system of Azerbaijan:globalizatsiking| глобализација|publisher=cyberleninka.ru|access-date=2018-10-12|archive-date=2019-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/2019041 1185118/https://cyberleninka.ru/article/v/bankovskaya-sistema-azerbaydzhana-vyzovy-i-perspektivy-globalizatsii|url-status=live}}</ref>. На 9 февруари 2007 година, бил основан [[Фонд за осигурување на депозити во Азербејџан]]<ref name=":1" />. === 2010-ти === Во 2015 година, низ целата земја биле инсталирани [[ПОС терминал|ПОС терминали]]<ref name=":3">{{Cite news|title=Банкарскиот систем на Азербејџан се соочува со позитивни предизвици во 2013 година|url=https://www.trend.az/other/analysis/2103090.html|work=Trend.Az|date=2012-12-26|access-date=2018-10-12|lang=ru|archive-date=2018-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012214436/https://www.trend.az/other/analysis/2103090.html}}</ref>. Во март 2014 година, агенцијата за рејтинзи „''Фич''“ ја оценила состојбата во азербејџанскиот банкарски сектор како „''во голема мера стабилна''“<ref>{{cite news|last=Barnett|first=Ryan|title=Фич: Банкарскиот сектор во Азербејџан е „во голема мера стабилен“|url=http://cistranfinance.com/featured/fitch-azerbaijan-banking-sector-broadly-stable/1916/|access-date=2014-03-20|newspaper=CISTRAN Finance|date=2014-03-12|location=Чикаго, Илиноис, САД; Москва, Русија|archive-date=2015-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150105220249/http://cistranfinance.com/featured/fitch-azerbaijan-banking-sector-broadly-stable/1916/|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|title=RPT-Fitch потврдува пет приватни банки во Азербејџан|url=http://www.reuters.com/article/2014/03/11/fitch-affirms-five-azerbaijan-privately-idUSFit69297220140311|access-date=2014-03-20|newspaper=Reuters|date=2014-03-11|archive-date=2 014-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319173010/http://www.reuters.com/article/2014/03/11/fitch-affirms-five-azerbaijan-privately-idUSFit69297220140311|lang=en}</ref>. Во 2016-2017 година, 11 банки биле ликвидирани. Во март 2016 година, стапил на сила Законот за целосно осигурување на депозитите, со кој се бара сите депозити на домаќинствата во банките да бидат осигурани три години <ref name=":2">{{Cite news|title=Изменения нужны сейчас, иначе банковская система Азербайджана окончательно рухнет|url=http://ru.echo.az/?p=51979|work=ЭХО|date=2016-11-26|access-date=2018-10-12|lang=ru|archive-date=2018-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012135143/http://ru.echo.az/?p=51979}}</ref>. На [[31 март]] [[2018]] година, во банкарскиот сектор во земјата биле вработени 16.389 лица.<ref name=":4">{{Cite news|title=Активата на банкарскиот систем на Азербејџан се намалила во првиот квартал|url=http://abc.az/ru/news/9222|work=Abc.az|access-date=2018-10-12|lang=ru|archive-date=2018-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012134907/http://abc.az/ru/news/9222}}</ref> Азербејџан е акционер на [[ECOBANK]]<ref name=":3" />. === 2020-ти === [[Исламско банкарство|Исламското банкарство]] било воведено во февруари [[2026]] година. Од февруари 2026 година, две банки имаат филијали на исламско банкарство<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/society/1818565.html|title=В Азербайджане два банка будут выдавать кредиты без процентов|lang=ru|website=Day.Az|date=2026-02-26|access-date=2026-02-27}}</ref>. == Организација на банкарскиот систем == === Централна банка === [[Централна банка на Република Азербејџан]]:<ref name=":7" /> * ја одредува и спроведува државната [[Монетарната политика|монетарната]] и [[Девизна политика|девизната политика]] * го организира кружењето на готовина [[Промет на пари|промет на пари]] * го одредува девизниот курс на [[Азербејџански манат|азербејџанскиот манат]] во однос на странските валути на трајна основа * врши регулирање и контрола на валутата * ги формира и управува [[Девизни резерви|златни и девизни резерви]] на земјата * го составува [[Биланс на плаќања|Билансот на плаќања]] на земјата Централната банка на Азербејџан е управувана од Одбор на директори составен од седум членови. Членовите на Одборот се назначуваат за мандат од 5 години. Централната банка одговара исклучиво пред [[Претседател на Азербејџан|претседателот на Република Азербејџан]]. Активностите на Централната банка се регулирани со Законот „За Централната банка на Република Азербејџан“<ref name=":7">{{Cite web|lang=az|url=http://e-qanun.az/framework/5530#_edn1|title=О Центральном Банке АР Закон от 10.12.2004г. № 802-IIQ|access-date=2021-10-08|archive-date=2021-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008050320/http://e-qanun.az/framework/5530#_edn1|url-status=live}}</ref>. === Банкарски сектор === Покрај банките, филијалите на [[Азерпост]] се овластени да вршат одредени видови банкарски активности. Од март 2025 година, 29 филијали на Азерпост поседувале лиценца за вршење банкарски активности.<ref name=":7">{{Cite web|lang=az|url=http://e-qanun.az/framework/5530#_edn1|title=О Центральном Банке АР Закон от 10.12.2004г. № 802-IIQ|access-date=2021-10-08|archive-date=2021-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008050320/http://e-qanun.az/framework/5530#_edn1|url-status=live}}</ref>. ====2022==== Од 1 јануари 2022 година, во Азербејџан работеа 26 комерцијални банки. Од нив, 2 беа во државна сопственост, 24 беа приватни, 12 банки со странско учество и 2 филијали на странски банки. Низ целата Република работеа 479 банкарски филијали, 97 одделенија и 2.907 банкомати.<ref>{{Cite web|lang=az|url=https://uploads.cbar.az/assets/d701bfa769e508299fbf2354c.pdf|title=Клучни индикатори за банкарскиот сектор на Република Азербејџан на 31.12.2021 година|website=Официјална веб-страница на Централната банка на Република Азербејџан|access-date=2022-03-22|archive-date=2022-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303191955/https://uploads.cbar.az/assets/d701bfa769e508299fbf2354c.pdf|url-status=live}}</ref>. ====2023==== На 1 јануари 2023 година, во Азербејџан работеле 25 банки. Бројот на банкарски филијали бил 487, бројот на канцеларии бил 91, а бројот на банкомати бил 2.997. Вкупната актива на банките на 1 јануари 2023 година изнесувала 47.054.900 манати. Вкупните обврски биле 41.432.800 манати. Деловните кредити учествувале со 55,4% во портфолиото на комерцијалните банки. Уделот на доцнење во плаќањето на кредитите бил 2,9%. Депозитите на претпријатијата учествувале со 66% од депозитите, додека депозитите на мало со 34%. Американските долари учествувале со 39,2% од депозитите на мало. ==== 2024 ==== Според податоци од септември 2024 година, во Азербејџан работеле 22 банки, вклучувајќи 482 филијали, 88 канцеларии и 3.140 банкомати. Бројот на вработени во банкарскиот сектор изнесувал 24.696.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1701220.html|title=Азербайджанские банки набирают больше сотрудников|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-10-24|access-date=2024-10-27}}</ref>. === Ликвидирани банки === Во текот на 2016-2017 година, биле одземени лиценците на Јунајтед Кредит Банк, Банка на Азербејџан, Генцебанк, Техникабанк, Парабанк, Заминбанк, Кредобанк, Декабанк, Атрабанк, Кавкаска банка за развој и Стандард Банка. Во времето на одземање на лиценцата, ниту една од овие банки немала средства што ги покривале нивните доверителски обврски. На клиентите на овие банки им биле исплатени 747,943 милиони манати. На [[23 декември]] [[2017]] година, лиценцата на ДемирБанк, која работела од 6 октомври 1989 година, била одземена поради тоа што нејзиниот вкупен капитал паднал под потребните стандарди, нејзиниот вкупен коефициент на адекватност на капиталот падна под утврдените 3% и неможноста на банката да ги исполни своите доверителски обврски. До [[16 октомври]] [[2009]] година, банката работела под името „Азердемирјолбанк“. На [[28 април]] [[2020]] година, лиценците на {{iw|AtaBank||az|AtaBank}} и {{iw|Amrahbank||az|Amrahbank}} биле одземени поради влошување на нивната финансиска состојба.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbar.az/press-release-2586/information-by-the-central-bank-of-the-republic-of-azerbaijan?language=en|title=Information by the Central Bank of the Republic of Azerbaijan|lang=en|first=Central Bank of the Republic of|last=Azerbaijan|website=www.cbar.az|archive-url=https://web.archive.org/web/20230820061950/https://www.cbar.az/press-release-2586/information-by-the-central-bank-of-the-republic-of-azerbaijan?language=en|archive-date=2023-08-20|access-date=2023-08-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://interfax.az/view/800837/ru|title=ЦБ Азербайджана аннулировал лицензии Atabank и Amrahbank|website=interfax.az|archive-url=https://web.archive.org/web/20230820055151/https://interfax.az/view/800837/ru|archive-date=2023-08-20|access-date=2023-08-20|url-status=live}}</ref>. Ревизиите спроведени од Централната банка откриле целосна загуба на капитал за двете банки. Централната банка понудила дополнителна капитализација, но банките одбиле. Од јули [[2022]] година, 21 банка биле во процес на ликвидација<ref>{{Cite web|url=https://apa.az/ru/finansy/fsv-v-sootvetstvii-s-reitingom-riska-azerbaidzanskix-bankov-budut-ustanovleny-summy-kalendarnyx-sborov-486532|title=ФСВ: В соответствии с рейтингом риска азербайджанских банков будут установлены суммы календарных сборов|lang=ru|website=[[Азери-Пресс]]|access-date=2022-07-21}}</ref>. На [[17 мај]] [[2023]] година, Гунај Банка прогласила за банкрот<ref>{{Cite web|url=https://www.cbar.az/press-release-4206/information-by-the-central-bank-about-revocation-of-the-banking-license-of-gunay-bank-ojsc-and-appointment-of-a-temporary-administrator|title=“Günay Bank” ASC-nin lisenziyasının ləğvi və müvəqqəti inzibatçının təyin edilməsi ilə bağlı Mərkəzi Bankın məlumatı|lang=az|author=Central Bank of the Republic of Azerbaijan|website=www.cbar.az|archive-url=https://web.archive.org/web/20230518053651/https://www.cbar.az/press-release-4206/information-by-the-central-bank-about-revocation-of-the-banking-license-of-gunay-bank-ojsc-and-appointment-of-a-temporary-administrator|archive-date=2023-05-18|access-date=2023-05-27|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://1news.az/news/20230520093234782-Gunay-Bank-obyavlen-bankrotom|title=Günay Bank объявлен банкротом|lang=ru|website=1news.az|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520072641/https://1news.az/news/20230520093234782-Gunay-Bank-obyavlen-bankrotom|archive-date=2023-05-20|access-date=2023-05-27|url-status=live}}</ref>. Исплатата на компензација на штедачите била закажана за 19 јуни 2023 година<ref>{{Cite web|url=https://1news.az/news/20230527094457186-Stala-izvestna-data-vyplaty-kompensatsii-vkladchikam-Gunay-Bank|title=Стала известна дата выплаты компенсаций вкладчикам Günay Bank|lang=ru|website=1news.az|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527065211/https://1news.az/news/20230527094457186-Stala-izvestna-data-vyplaty-kompensatsii-vkladchikam-Gunay-Bank|archive-date=2023-05-27|access-date=2023-05-27|url-status=live}}</ref>. На [[24 јули]] [[2024]] година, „{{iw|NakhichevanBank||az|Naxçıvanbank}}“ била ликвидирана. Банката била преобразена во небанкарска кредитна организација „Е-Кредит“<ref>{{Cite web|url=https://vesti.az/index.php/ekonomika/521468|title=ЦБА аннулировал лицензию ОАО "Naxçıvanbank"|lang=ru|website=Vesti.az|access-date=2024-09-09|archive-date=2024-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909052030/https://vesti.az/index.php/ekonomika/521468|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://naxcivanbank.az/|title=“Naxçıvanbank” ASC-nin əmanətçilərinin və digər depozitorlarının diqqətinə|lang=az|website=НахичеваньБанк Официальный сайт|date=2024|url-status=dead|access-date=2024-09-09|archive-date=2024-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240419134049/https://naxcivanbank.az/}}</ref>. === Небанкарски кредитни организации === Регулирањето на активностите на небанкарските кредитни организации се врши со законите „За банките“, „За кредитните организации кои не се банки“, „За кредитните унии“<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=http://www.azerbaijans.com/content_738_ru.html|title=Банковская система Азербайджана|author=|website=|date=|publisher=www.azerbaijans.com|access-date=2018-10-12|archive-date=2018-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012140109/http://www.azerbaijans.com/content_738_ru.html|url-status=live}}</ref>. Во областа на [[Микрофинансирање|микрофинансирање]] работи Азербејџанското здружение за микрофинансирање<ref>{{Cite web|lang=az|url=https://amfa.az/az-home.html|title=Ассоциация микрофинансирования Азербайджана|website=Официјална веб-страница}}</ref>. == Регулатива == Утврдени се неколку стандарди и ограничувања. Централната банка издава задолжителни подзаконски акти со кои се регулираат активностите на банките и небанкарските финансиски институции. Стандардот [[ISO 20022]] бил воведен во меѓубанкарскиот систем за порамнување во реално време<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.day.az/economy/1459738.html|title=ЦБ Азербайджана завершил переход системы межбанковских расчетов на международный стандарт|website=Day.Az|date=2022-05-06|access-date=2022-05-15|archive-date=2022-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515060911/https://news.day.az/economy/1459738.html|url-status=live}}</ref>. Стандардот [[ISO 27000]] е во фаза на имплементација<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.day.az/economy/1471489.html|title=ЦБ Азербайджана работает над программой по укреплению информационной безопасности страховых продуктов|website=Day.Az|date=2022-06-17|access-date=2022-06-23|archive-date=2022-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220623074647/https://news.day.az/economy/1471489.html|url-status=live}}</ref>. Од мај [[2023]] година, Централната банка вовела показатели што ја одразуваат просечната каматна стапка за трансакции во национална валута на необезбедениот меѓубанкарски пазар (''Azerbaijan Interbank rate'')<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.day.az/economy/1560857.html|title=ЦБ Азербайджана будет использовать новый индекс для измерения эффективности денежной политики|website=Day.Az|date=2023-05-02|access-date=2023-05-15|archive-date=2023-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230515033140/https://news.day.az/economy/1560857.html|url-status=live}}</ref>. Од [[1 февруари]] [[2016]] година до [[1 февруари]] [[2023]] година, приходите од камата на депозити на физички лица биле ослободени од данок на доход. Од 1 февруари 2023 година, овој приход бил оданочен кај изворот на плаќање по стапка од 10%.<ref name=":9">{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1625148.html|title=Хорошая новость для тех, у кого есть деньги в банке - ВИДЕО|lang=ru|website=Day.Az|date=2023-12-26|access-date=2024-01-08|archive-date=2024-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108052038/https://news.day.az/economy/1625148.html|url-status=live}}</ref>. Од [[1 јануари]] [[2024]] година, месечните каматни приходи до 200 манати што ги заработуваат физички лица од депозити во национална валута се ослободени од [[данок на доход]]. Понатаму, каматните приходи од депозити на физички лица во национална валута за период од 18 месеци или подолго, доколку износот на депозитот се врати не порано од 18 месеци подоцна, исто така се ослободени од оданочување, без оглед на износот на приходот. == Банкарски показатели == Во 2010 година, активата на банките изнесувала вкупно 13.290,81 милиони манати.<ref name=":0" /> Од 2010 година, 60,7% од активата на банкарскиот систем била концентрирана во пет големи банки.<ref name=":0" /> Според статистиката од Управата за супервизија на финансискиот пазар на Азербејџан, нето добивката на банките во 2017 година изнесувала повеќе од 479,7 милиони манати<ref>{{Cite web|url=http://www.1news.az/news/bankovskaya-sistema-azerbaydzhana-vyshla-na-chistuyu-pribyl|title=Статистические данные|author=|website=|date=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012135033/http://www.1news.az/news/bankovskaya-sistema-azerbaydzhana-vyshla-na-chistuyu-pribyl|archive-date=2018-10-12|access-date=2018-10-12|url-status=live}}</ref>. На 31 март 2018 година, бројот на банкарски средства изнесувал 27.907,4 милиони манати<ref name=":4" />. ===2021=== Вкупниот број на средства на [[30 септември]] [[2021]] година изнесувал 34 милиони 526,5 илјади манати, обврските - 29 милиони 655,2 илјади манати, акционерскиот капитал - 4 милиони 871,3 илјади манати. Портфолиото на кредити изнесувало 15 милиони 538,7 илјади манати. Депозитите учествувале со 79,8% во структурата на обврските на банките. Бројот на депозити на населението (без лицата кои се занимаваат со претприемачки активности) изнесувал 8 милијарди 663,6 илјади манати<ref>{{Cite web|lang=az|url=https://uploads.cbar.az/assets/adbca9538093cb91462cebed6.pdf|title=Статистический бюллетень ЦБ АР Сентябрь 2021|website=Центральный Банк АР Официальный сайт|access-date=2021-10-24|archive-date=2021-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021125913/https://uploads.cbar.az/assets/adbca9538093cb91462cebed6.pdf|url-status=live}}</ref>. Стапката на доцнење во отплата на кредитите била 5,5%. Надворешните обврски на банките од втор ред изнесувале 1 милијарда 117,6 милиони манати. На крајот од 2021 година, коефициентот на доцнење во плаќањето на кредитите изнесувал 6,1%.<ref name=":6">{{Cite web|lang=ru|url=https://news.day.az/economy/1551488.html|title=Fitch Ratings подтвердило рейтинг Азербайджана|website=Day.Az|date=2023-04-01|access-date=2023-04-12|archive-date=2023-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412041023/https://news.day.az/economy/1551488.html|url-status=live}}</ref>. ===2022=== На [[31 јануари]] [[2022]] година, кредитите во странска валута учествувале со 25,7% од вкупните издадени кредити, што е историски најниско ниво од 2001 година. <ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1438148.html|title=В Азербайджане долларизация кредитов обновила исторический минимум|lang=ru|website=Day.Az|date=2022-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301153642/https://news.day.az/economy/1438148.html|archive-date=2022-03-01|access-date=2022-03-01|url-status=live}}</ref>. На крајот на 2022 година, коефициентот на нефункционални кредити изнесувал 2,9%. Доларизацијата на депозитите и штедните сметки изнесувала 48%. {| class="wikitable" |- !Година !Број на банки !Број на филијали !Број на канцеларии !Број на банкомати |- |2025 |22 |485 |88 |3230 |} '''Показатели''' (милиони манати) {| class="wikitable" |- !Година !Актива !Обврски !Капитал !Портфолио на кредит |- |2025 |53 001,4 |46 363 |6 618,4 |27 477,7 |} '''Структура на кредитното портфолио''' (милиони манати) {| class="wikitable" |- !Година !Деловни Кредити !Потрошувачки Кредити !Хипотекарни Кредити |- |2025 |14 757,2 |8 445 |4 245,5 |} '''Структура на обврските''' (милиони манати) {| class="wikitable" |- !Година !Депозити |- |2025 |37 696,6 (81,3 %) |} '''Депозитно портфолио''' (милиони манати) {| class="wikitable" |- !Година !Правни лица !% !Физички лица !% |- |2025 |23 397,5 |62,1 |14 299,1 |37,9 |} '''Депозити на физички лица''' (милиони манати) {| class="wikitable" |- !Година !Во национална валута !% !Во странска валута |- |2025 |9 400,1 |65,7 | |} '''Профит''' (милиони манати) {| class="wikitable" |- !Година !Нето добивка !Оперативна добивка |- |2025 |1 044,3 |1 663,2 |} '''Извор:''' [https://uploads.cbar.az/assets/c6426af9cd2368b44eb7ca4c6.pdf Статистички билтен ''ЦБ АР декемввеи 2024''] == Кредитирање == Заклучно со февруари 2025 година, кредитното портфолио за реалниот сектор на азербејџанската економија изнесувало 29,3 милијарди манати. Од нив, 4 милијарди манати биле кредити за трговскиот и услужниот сектор.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1739055.html|title=В Азербайджане вырос спрос на бизнес-кредиты|lang=ru|website=Day.Az|date=2025-03-21|access-date=2025-03-22}}</ref>. На [[3 февруари]] [[2018]] година, на иницијатива на 8 комерцијални банки било основано Азербејџанското кредитно биро. Бирото се занимава со формирање на [[Кредитна историја|кредитна историја]] на клиенти<ref>{{Cite web|url=https://haqqin.az/news/122052|title=В Азербайджане учреждено первое частное кредитное бюро|lang=ru|website=haqqin.az|date=2018-02-03|access-date=2025-11-22|url-status=live}}</ref>. Од ноември 2025 година, 4,9 милиони луѓе во Азербејџан имаат [[Кредитно бодување|профил за бодување]] (профил во системот за проценка на кредитниот ризик). Од нив, 3 милиони луѓе имаат активно бодување<ref name=":12">{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1796695.html|title=Азербайджанское кредитное бюро представило статистику кредитных рейтингов граждан по стране|lang=ru|website=Day.Az|date=2025-11-20|access-date=2025-11-22}}</ref>. 11% од учесниците во системот за проценка на кредитниот ризик се во категоријата „одлично“ бодување, 21% се „добри“, 33% се „просечни“, 26% се „задоволителни“ и 8% се „слаби“.<ref name=":12" />. Ризиците се проценуваат врз основа на критериумите „долгорочни обврски“, „долг на товар“ и „број на кредити“.<ref name=":12" />. Обемот на задоцнети кредити во банкарскиот систем на Азербејџан на 1 февруари 2026 година изнесувал 557,5 милиони манати,<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/finansy/obem-problemnyh-kreditov-v-azerbajdzhane-vyros-bolee-chem-na-17|title=Объем проблемных кредитов в Азербайджане вырос более чем на 17%|lang=ru|first=Кянан|last=Садыгов|website=Report.az|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}</ref>, а нето кредитите издадени на клиенти изнесуваале 28 милијарди 201,9 милиони манати банкарски средства<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/finansy/aktivy-bankovskogo-sektora-azerbajzhana-vyrosli-na-7|title=Активы банковского сектора Азербайджана выросли на 7%|lang=ru|first=Кянан|last=Садыгов|website=Report.az|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}</ref>. == Депозити == Во 2008 година, депозитите на населението изнесувале 1 милијарда 468 милиони манати, депозитите – 2 милијарди манати. {| class="wikitable" |+Количина (милијарди) !Година !во манати !во странска валута !Вкупно |- |2012 |2 964 |2 149 |5 113 |- |2013 |3 888 |2 507 |6 395 |- |2014 |4 422 |2 766 |7 188 |- |2015 |1 420 |8 053 |9 473 |- |2016 |1 517 |5 931 |7 748 |} Во 2024 година, почнале да се привлекуваат депозити од економскиот регион [[Зангезурски коридор]]. На 1 декември 2024 година биле привлечени 392.000 манати. Вкупно 14,2 милијарди манати биле привлечени од регионите на 1 декември 2024 година.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1718497.html|title=В Азербайджане начали привлекать вклады из Восточного Зангезура|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-12-26|access-date=2024-12-31|archive-date=2024-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241230031545/https://news.day.az/economy/1718497.html|url-status=live}}</ref>. == Плаќања и трансфери == Првата банкарска картичка во Азербејџан била издадена во [[1997]] година<ref>„Првата банкарска картичка во Азербејџан одбележува 15 години од датумот на издавање“, Економски вести (Информативна агенција Ореанда), 14 ноември 2012 година (Преземено преку Nexis на 20 август 2013 година)</ref>. Услугите за обработка на пластични картички во Азербејџан ги обезбедуваат [[AzeriCard]], MilliKart и KapitalBank. Во 2019 година била воведена [[Токенизација (безбедност на информации)|токенизација]], што овозможува плаќања преку мобилни уреди. Технологијата [[Apple Pay]] била воведена во 2021 година, а [[Google Pay]] во 2022 година. Достапен е и B2B Connect. Центарот за обработка на Azericard опслужува банкомати, ПОС терминали и мобилни апликации на 13 од 23 банки во Азербејџан. <ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1627466.html|title=Устранена проблема с банковскими картами|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-01-07|access-date=2024-01-10|archive-date=2024-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110050826/https://news.day.az/economy/1627466.html|url-status=live}}</ref>. Плаќањето преку мобилна апликација на паметен телефон со помош на „Tap To Phone“ е имплементирано, користејќи технологија за комуникација на блиско поле (NFC). Од мај 2022 година, 11 банки се поврзани со оваа технологија. Во 2023 година била воведена технологијата Masterpass, која овозможува пренос на пари до броеви на мобилни телефони.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1626127.html|title=Mastercard активно работает над возможностью денежных переводов по мобильному номеру в Азербайджане - ИНТЕРВЬЮ|lang=ru|website=Day.Az|date=2023-12-30|access-date=2024-01-06|archive-date=2024-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240106060515/https://news.day.az/economy/1626127.html|url-status=live}}</ref>. [[Систем за брзо плаќање|Систем за побрзо плаќање]] почнал да се воведува. Во август 2024 година, била воведена можноста за дополнување на сметка преку банкомат со внесување на „AniPay ID“ (број на мобилен телефон, FIN код, е-пошта). За да извршите плаќања, потребно е да се регистрира банкарска сметка во системот за моментално плаќање, преку [[интернет банкарство]] или [[мобилно банкарство]], да се поврзе сметката со идентификатори (број на мобилен телефон, FIN код, е-пошта), креирајќи „AniPay ID“<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1682170.html|title=Создана возможность пополнения счетов через Систему мгновенных платежей в банкоматах|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-08-15|access-date=2024-08-22|archive-date=2024-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240822065207/https://news.day.az/economy/1682170.html|url-status=live}}</ref>. Од септември 2024 година, има 13 организации кои спроведуваат плаќања и преноси<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1688306.html|title="Multi Solutions" получает одобрение ЦБ Азербайджана|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-09-10|access-date=2024-09-12|archive-date=2024-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912061213/https://news.day.az/economy/1688306.html|url-status=live}}</ref>. Од октомври 2024 година, во земјата имало 18.923.000 платежни картички во оптек. Ова ги вклучува платежните картички издадени од банки и „Азерпост“ ДОО.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1701245.html|title=Платежные карты становятся все более популярными среди азербайджанцев|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-10-24|access-date=2024-10-27}}</ref>. Како дел од регулирањето на циркулацијата на [[Криптовалута|криптовалутата]], Централната банка ќе спроведе шестмесечен пробен период со посебен регулаторен режим за производите „Трансфери во паричник за размена на криптовалути“, „Криптоброкер“, „Крипто платформа“ и „Криптовалута PortCoin“ почнувајќи од ноември 2024 година.<ref>{{Cite web|url=https://1news.az/news/20241107054031852-TSBA-protestiruet-kriptovalyutu-i-svyazannye-s-nei-produkty-FOTO|title=ЦБА протестирует криптовалюту и связанные с ней продукты - ФОТО|lang=ru|website=1news.az|access-date=2024-11-08}}</ref>. === Платежни организации и организации за електронски пари === Активностите на платежните организации и организациите за електронски пари подлежат на задолжително лиценцирање.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1702515.html|title=ЦБА обратился к участникам платежного рынка|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-10-29|access-date=2024-10-30}}</ref>. Од октомври 2024 година, во Азербејџан работат следните институции за плаќање и електронски пари:<ref>{{Cite web|url=https://www.cbar.az/page-853/electronic-money-institutions|title=Elektron pul təşkilatları|lang=az|first=Central Bank of the Republic of|last=Azerbaijan|website=www.cbar.az|access-date=2024-10-30|archive-date=2024-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925223923/https://www.cbar.az/page-853/electronic-money-institutions|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://uploads.cbar.az/assets/e10a583ef2deab52a22b09c35.xlsx|title=Elektron pul təşkilatları|lang=az|website=Центральный банк Азербайджана Официальный сайт|date=2024-10-30|url-status=live|access-date=2024-10-30|archive-date=2024-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240602203655/https://uploads.cbar.az/assets/e10a583ef2deab52a22b09c35.xlsx}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Бр. ! Име ! Датум на издавање |- |1 |ООО «A-Solutions Elektron Pul Təşkilatı» |16 мај 2024 |- |2 |ООО «United Payment» |16 мај 2024 |- |3 |ООО «Modenis» |5 јули 2024 |- |4 |ООО «PashaPay» |27 јули 2024 |- |5 |ООО «Mobile Payment Solutions» |8 јули 2024 |- |6 |ЗАО «Mpay» |11 јули 2024 |- |7 |ООО «Paysis» |11 јули 2024 |- |8 |ООО «PulPal» |24 јули 2024 |- |9 |ОАО «Qoldenpey» |17 јули 2024 |- |10 |ООО «K Group» |12 септември 2024 |- |11 |ООО «Azərikard» |12 септември 2024 |- |12 |ЗАО «Payriff» |31 јули 2024 |- |13 |ООО «Greentek Group» |18 септември 2024 |- |14 |ООО «Cüzdan» |25 септември 2024 |- |} === Статистика === ==== 2021 ==== Од октомври 2021 година, во земјата работеле 2.870 банкомати, од кои 1.521 биле во Баку, а 1.349 биле во регионите<ref name=":8">{{Cite web|lang=az|url=https://uploads.cbar.az/assets/51e38d9fecdaca5e8aa378451.pdf|title=Статистический бюллетень ЦБ АР Октябрь 2021|website=Центральный Банк АР Официальный сайт.|access-date=2021-12-05|archive-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123154539/https://uploads.cbar.az/assets/51e38d9fecdaca5e8aa378451.pdf|url-status=live}}</ref>. Бројот на безготовински плаќања преку платежни картички во првите девет месеци од 2021 година изнесувал 7 милијарди 218 илјади манати, што претставува 27,8% од сите плаќања. Околу 30% од плаќањата се вршат преку ПОС терминали. Од октомври 2021 година, 61.061 ПОС терминали биле во функција, од кои 40.057 биле во Баку и 21.004 во регионите.<ref name=":8" /> ==== 2022 ==== Од декември 2022 година, бројот на банкарски картички надминал 12 милиони. Над 70% од нив се [[бесконтактна картичка|бесконтактни]]<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1517017.html|title=MasterCard планирует расширить сотрудничество с субъектами МСБ в Азербайджане - ИНТЕРВЬЮ с генеральным директором|lang=ru|website=Day.Az|date=2022-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221215171047/https://news.day.az/economy/1517017.html|archive-date=2022-12-15|access-date=2022-12-15|url-status=live}}</ref>. Во 2022 година, 60,5% од трансакциите биле извршени со користење на [[Visa]]<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1560739.html|title=Visa видит огромный потенциал для внедрения инноваций в Азербайджане - ИНТЕРВЬЮ|lang=ru|website=Day.Az|date=2023-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230513200229/https://news.day.az/economy/1560739.html|archive-date=2023-05-13|access-date=2023-05-14|url-status=live}}</ref>. ==== 2023 ==== Од 1 јануари до 1 декември 2023 година, извршени биле 27,7 милиони трансакции со картички [[MasterCard]] издадени од банки и платежни организации во Азербејџан, во вкупен износ од 2,7 милијарди манати.<ref name=":10">{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1737718.html|title=В Азербайджане возрос объем операций с картами MasterCard|lang=ru|website=Day.Az|date=2025-03-17|access-date=2025-03-18}}</ref>. Исто така, од 1 јануари до 1 декември 2023 година, биле извршени 508.000 трансакции со картички [[American Express]] во вредност од 15,2 милиони манати.<ref name=":11">{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1739272.html|title=В Азербайджане растет популярность зарубежной платежной карты|lang=ru|website=Day.Az|date=2025-03-23|access-date=2025-03-31}}</ref>. ==== 2024 ==== Бројот на кредитни картички на 1 октомври 2024 година изнесувал 2 милиони 273 илјади.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1702628.html|title=Азербайджанцы стали активнее использовать кредитные карты|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-10-30|access-date=2024-10-31}}</ref> Од 1 јануари до 1 декември 2024 година, 62,6 милиони трансакции биле извршени со користење на картички MasterCard издадени од банки и платежни организации во Азербејџан, во вкупен износ од 4,5 милијарди манати.<ref name=":10" />. Исто така, од 1 јануари до 1 декември 2024 година, биле извршени 679.000 трансакции со картички American Express во вкупен износ од 20,9 милиони манати.<ref name=":11" /> === Трансфери === ==== 2024 ==== Во 2024 година, поединци префрлиле 526,759 милиони долари од Азербејџан во странски земји и 1,082 милијарди долари од странски земји во Азербејџан.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1740756.html|title=Вырос объем денежных переводов из Швейцарии в Азербайджан|lang=ru|website=Day.Az|date=2025-03-31|access-date=2025-03-31}}</ref>. == Регулација на валутата == Во 2023 година, [[Централна банка на Азербејџан|Централната банка на Азербејџан]] купила 3 милијарди 836 милиони долари на аукции на валути.<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/economy/1683074.html|title=ЦБ о росте спроса на валютном рынке Азербайджана|lang=ru|website=Day.Az|date=2024-08-20|access-date=2024-08-21}}</ref>. == Систем за гаранција на депозити == На 29 декември 2006 година бил донесен Законот „За осигурување на депозити“<ref>{{Cite web|lang=az|url=http://www.e-qanun.az/framework/12137|title=О страховании вкладов Закон АР|access-date=2021-11-08|archive-date=2020-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504134023/http://www.e-qanun.az/framework/12137|url-status=live}}</ref>, според кој депозитите на физички лица во банките подлежат на задолжително осигурување. Бил основан [[Фонд за осигурување на депозити на Азербејџан]]. Следните депозити се подобни за осигурување: * Поединечни депозити до 100.000 манати * Тековни салда на сметки на индивидуални претприемачи (за сметки отворени за деловни цели) до 20.000 манати Поединечните депозити префрлени во банката за управување со доверба не се осигурани. Осигурените депоненти според договори склучени пред 2 март 2016 година добиваат надомест во износ од 100% од износот на депозитот, до 30.000 манати. Депозитите според договори склучени по 2 март 2016 година се целосно гарантирани. Од 16 септември 2016 година, ограничувањето на каматната стапка за осигурените депозити во национална валута е зголемено од 12% на 15%. За депозитите во странска валута, ограничувањето е 3%. == Банковски омбудсмен == Во февруари 2017 година била воспоставена позицијата Банкарски омбудсман. Банкарскиот омбудсман ги разгледува споровите меѓу банките и поединците во врска со договори во вредност до 10.000 долари.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.day.az/economy/1438892.html|title=В Азербайджане внесены изменения в Положение о банковском омбудсмене|website=Day.Az|date=2022-02-24|access-date=2022-03-03|archive-date=2022-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303185916/https://news.day.az/economy/1438892.html|url-status=live}}</ref>. Банкарскиот омбудсман е овластен да разгледува жалби во врска со кредити, депозити, парични трансфери и кредитни картички.<br>Активностите на Омбудсманот се протегаат на 22 банки и 1 небанкарска кредитна институција. == Дигитализација == На 26 јули 2024 година, Министерството за дигитален развој и транспорт на Азербејџан ја претставило апликацијата за видео повици „SIMA Zəng“. Апликацијата ќе ја користат азербејџанските банки за да им обезбедат на клиентите далечински банкарски услуги. Апликацијата овозможува лична идентификација, двофакторска автентикација.<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/predstavleno_novoe_reshenie_sima_dlya_videozvonkov-3113766|title=Представлено новое решение SIMA для видеозвонков|lang=ru|website=Azertag|date=2024-07-26|url-status=live|access-date=2024-07-27|archive-date=2024-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240726194020/https://azertag.az/ru/xeber/predstavleno_novoe_reshenie_sima_dlya_videozvonkov-3113766}}</ref>. == Статистика == === Број на банки во 2005–2013 година === {| class="wikitable" |Показатели<ref name=":5">{{Статья|автор=Мамедов, Фамиль Назим|заглавие=Банковская система Азербайджана на современном этапе: проблемы конкурентоспособности|ссылка=https://novainfo.ru/article/4427|язык=ru|издание=Научный журнал NovaInfo.Ru|год=2016|archive-date=2018-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012134929/https://novainfo.ru/article/4427}}</ref> |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 |2013 |- |Број на финансиски институции со дозвола за вршење банкарски работи |114 |129 |138 |142 |140 |142 |146 |169 |176 |- |Број на банки |44 |44 |44 |46 |46 |46 |45 |44 |43 |- |Државни |2 |2 |2 |2 |1 |1 |1 |1 |1 |- |Приватни |42 |42 |42 |44 |45 |45 |44 |43 |42 |- |Број на банки со странски капитал |15 |18 |20 |21 |23 |23 |22 |23 |22 |- |вклучувајќи ги и оние со одобрен капитал од 50% до 100% |5 |5 |5 |6 |7 |7 |7 |7 |6 |} === Показатели за банкарскиот сектор во 2006–2013 година === {| class="wikitable" |Показатели<ref name=":5" /> |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 |2013 |Раст за 2006-2013 година г.г. |- |Кредити |1268,9 |2128,6 |4393,9 |6816,9 |7963,6 |8574,3 |9118,4 |10681,3 |8,4 раст |- |Активи |2252,0 |3778,0 |6725,7 |10273,5 |11665,2 |13290,8 |14205,01 |17643,45 |7,8 раст |- |Обврски |1863,7 |3174,7 |5627,6 |8568,8 |9660,2 |11121,7 |11748,17 |15088,13 |8,1 раст |- |Депозити |1380,9 |2233,1 |3437,9 |4055,8 |4293,4 |5165,3 |6606,1 |7710,9 |5,6 раст |- |Капитал |388,9 |603,3 |1098,1 |1704,7 |2005,0 |2169,1 |2456,8 |2555,3 |6,6 раст |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Банкарски систем на Азербејџан| ]] fl1d52gsyf9e4cwmgdhoewgtd40f4zk 0 1390766 5591823 5535041 2026-07-14T06:22:02Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591823 wikitext text/x-wiki '''Светскиот ден на градовите''' е годишно одбележување на [[Обединети нации|Обединетите нации]] кое се слави на 31 октомври.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://allafrica.com/stories/201911010189.html|title=Africa: As Urbanisation Grows, Cities Unveil Sustainable Development Solutions|date=31 October 2019|publisher=[[AllAfrica]]|language=EN|accessdate=2020-07-16}}</ref> Прв пат бил одбележан во 2014 година, а Глобалното одбележување било организирано од ''Програмата на Обединетите нации за човечки населби'' (UN-Habitat) во координација со избраниот град домаќин секоја година.<ref name="UN Cities Day">{{Наведени вести|url=https://www.un.org/en/observances/cities-day|title=World Cities Day: 31 October|last=Nations|first=United|work=United Nations|access-date=2020-06-10|language=EN}}</ref> Главната цел на овој ден е да се промовира интересот за урбанизацијата, да се поттикне меѓународна соработка во справување со предизвиците на градовите, и да се истакнат успешни примери на одржлив урбан развој. == Историја == [[Податотека:2021_World_Cities_Day_China_Observance.jpg|десно|мини|Одбележување на Светскиот ден на градовите во Кина во [[Шангај]] во 2021 година]] Светскиот ден на градовите бил официјално воспоставен на 27 декември 2013 година од страна на [[Генерално собрание на Обединетите нации|Генералното собрание на Обединетите нации]] преку резолуција A/RES/68/239.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://undocs.org/A/RES/68/239|title=68/239. Implementation of the outcome of the United Nations Conference on Human Settlements (Habitat II) and strengthening of the United Nations Human Settlements Programme (UN-Habitat)|publisher=United Nations|language=EN|accessdate=2020-06-10}}</ref> Со неа, Генералното собрание одлучило 31 октомври, почнувајќи од 2014 година да биде прогласен за Светски ден на градовите. Во резолуцијата се покануваат државите, системот на ОН – особено ОН-Живеалиште, релевантните меѓународни организации, граѓанското општество и сите засегнати страни да го одбележуваат денот и да ја подигнуваат свеста за неговото значење.<ref name="UN Cities Day"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businessdailyafrica.com/news/Kenya-celebrates-first-World-Cities-Day/539546-5331272-c62jqoz/index.html|title=Kenya celebrates first World Cities Day|last=Otieno|first=Bonface|date=31 October 2019|work=Business Daily Africa|language=EN|accessdate=2020-06-29}}</ref> Првиот Светски ден на градовите бил одржан во октомври 2014 година, со цел да се промовираат успесите на урбанизацијата и да се адресираат предизвиците што произлегуваат од растот и трансформацијата на градовите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/cities/2014/oct/31/-sp-world-cities-day-challenge-what-is|title=The World Cities Day Challenge: so what is this thing anyway?|last=Michael|first=Chris|date=31 October 2014|work=The Guardian|language=en}}</ref> Овој ден денес е глобална платформа за дијалог и размена на искуства, каде секоја година различен град домаќин и нова подтема ја насочуваат вниманието кон актуелните прашања на урбаниот развој. Светскиот ден на градовите, Наследство од [[Експо 2010|Експо 2010 Шангај, Кина]] има за цел да го поттикне интересот на меѓународната заедница за глобалната урбанизација и да ја засили соработката меѓу земјите во справувањето со предизвиците и искористувањето на можностите што урбанизацијата ги носи.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.shine.cn/news/metro/2010298698/|title=World Cities Day focusing on community work|last=Yang Jian|date=29 October 2020|work=SHINE|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202010/16/WS5f898738a31024ad0ba7f3a5.html|title=China to celebrate World Cities Day in Fuzhou|last=Hou Liqiang|date=16 October 2020|work=China Daily}}</ref> Главната мисија на денот е да придонесе за одржлив урбан развој ширум светот, преку размена на искуства, промовирање на успешни практики и подигнување на свеста за потребата од инклузивни и одржливи градови. Овој ден е директно поврзан со Целта 11 од Агендата за одржлив развој на ОН, која има за цел да ги направи градовите „инклузивни, безбедни, отпорни и одржливи“. Со секое годишно одбележување, Светскиот ден на градовите ја нагласува важноста на урбанизацијата како глобален феномен – кој може да биде двигател на економски раст и културна размена, но истовремено бара внимателно управување за да се избегнат социјални и еколошки ризици.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.archdaily.com/950631/on-world-cities-day-un-habitat-releases-2020-report-on-the-value-of-sustainable-urbanization|title=On World Cities Day UN-Habitat Releases 2020 Report on The Value of Sustainable Urbanization|last=Harrouk|first=Christele|date=2 November 2020|work=ArchDaily}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://moderndiplomacy.eu/2020/10/31/world-cities-day-value-communities-today-and-for-the-future/|title=World Cities Day: Value communities, today and for the future|date=31 October 2020|work=Modern Diplomacy}}</ref> Општата тема на Светскиот ден на градовите е ''„Подобар град, подобар живот“.'' Таа служи како постојан слоган што ја нагласува визијата за градови кои обезбедуваат подобри услови за живеење, поголема инклузивност и одржлив развој. Секоја година, покрај оваа главна тема, се избира различна подтема и локација за глобалното одбележување. Подтемите имаат цел или да ги истакнат успесите на урбанизацијата, или да се фокусираат на специфични предизвици што произлегуваат од урбанизацијата – како што се климатските промени, социјалната инклузија, дигиталната трансформација или управувањето со јавниот простор.<ref name="Liverpool Express">{{Наведена мрежна страница|url=https://liverpoolexpress.co.uk/liverpool-to-host-2018-world-cities-day/|title=Liverpool to host 2018 World Cities Day|date=12 June 2018|work=Liverpool Express|language=EN|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629094141/https://liverpoolexpress.co.uk/liverpool-to-host-2018-world-cities-day/|archive-date=2020-06-29|accessdate=2020-06-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hindustantimes.com/travel/world-cities-day-10-best-cities-around-the-world-for-young-people/story-MnIabwD0VYZOPFcKPdtaOI.html|title=World Cities Day: 10 best cities around the world for young people|last=Panwar|first=Sanya|date=31 October 2018|work=Hindustan Times|language=EN|accessdate=2020-06-18}}</ref> == Претходни Денови на светските градови == {| class="wikitable" !Година ! Подтема ! Место на одржување ! Домаќин |- | 2026 година | ''Регенерирање на градот: Соодветно домување за сите'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://urbanoctober.unhabitat.org/wcd|title=World Cities Day 2026|work=urbanoctober|language=EN|accessdate=2024-03-18}}</ref> | | |- |2025 година | ''Паметни градови центрирани кон луѓето'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://urbanoctober.unhabitat.org/wcd|title=World Cities Day 2025|work=urbanoctober|language=EN|accessdate=2024-03-18}}</ref> | [[Богота]], [[Колумбија]] | Карлос Фернандо Галан, градоначалник на Богота |- | 2024 | ''Младите предводат климатски промени и локални акции за градовите'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://urbanoctober.unhabitat.org/wcd|title=World Cities Day 2024|work=urbanoctober|language=EN|accessdate=2024-03-18}}</ref> | [[Александрија]], [[Египет]] | Н.Е. д-р Мостафа Мадбули, премиер на Арапската Република Египет |- | 2023 година | ''Финансирање на одржлива урбана иднина за сите'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://urbanoctober.unhabitat.org/wcd|title=World Cities Day 2023|work=urbanoctober|language=EN|accessdate=2023-08-11}}</ref> | [[Усќудар|Ускудар]], [[Турција]] | [[:tr:Hilmi Türkmen (Trabzon doğumlu)|Хилми Туркмен]], градоначалник на Ускудар |- | 2022 година | ''Дејствувајте локално за да станете глобални'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://urbanoctober.unhabitat.org/wcd|title=World Cities Day 2022|work=urbanoctober|language=EN|accessdate=2021-02-25}}</ref> | [[Шангај]], [[Народна Република Кина|Кина]] | Ни Хонг, министер за домување и урбано-рурален развој на Кина |- | 2021 година | ''Прилагодување на градовите за климатска отпорност'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://urbanoctober.unhabitat.org/wcd|title=World Cities Day 2021|work=urbanoctober|language=EN|accessdate=2021-02-25}}</ref> | [[Луксор]], [[Египет|Арапска Република Египет]] | Н.Е. д-р Мостафа Мадбули, премиер на Арапската Република Египет |- | 2020 година | ''Вреднување на нашите заедници и градови'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://urbanoctober.unhabitat.org/wcd|title=World Cities Day 2020|work=urbanoctober|language=EN|accessdate=2021-02-25}}</ref> | Накуру, [[Кенија]] | Џејмс Ваинаина Мачарија, претставник на Владата на [[Кенија|Република Кенија]], секретар на кабинетот, Министерство за транспорт, инфраструктура, домување, урбан развој и јавни работи |- | 2019 година | ''Менување на светот: иновации и подобар живот за идните генерации'' <ref>{{Наведени вести|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1050291|title=As urbanization grows, cities unveil sustainable development solutions on World Day|date=30 October 2019|work=UN News|language=en}}</ref> | [[Екатеринбург]], [[Русија]] | Александар Високински, градоначалник на Екатеринбург |- | 2018 година | ''Градење одржливи и отпорни градови'' <ref name="Liverpool Express"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.unesco.org/events/celebration-world-cities-day-2018|title=Celebration of World Cities Day 2018|date=5 October 2018|publisher=UNESCO|language=EN|accessdate=2020-06-17}}</ref> | [[Ливерпул]], [[Обединето Кралство]] | Џо Андерсон, градоначалник на Ливерпул |- | 2017 година | ''Иновативно управување, отворени градови'' | [[Гуангџоу|Гуангжу]], [[Народна Република Кина|Кина]] | Ванг Менгхуи, министер за домување и урбано-рурален развој на Кина |- | 2016 година | ''Инклузивни градови, заеднички развој'' | [[Кито]], [[Еквадор]] | Маурицио Родас Еспинел, градоначалник на Кито |- | 2015 година | ''Дизајнирани да живеат заедно'' | [[Милано]], [[Италија]] | Џулијано Писапија, градоначалник на Милано |- | 2014 година | ''Водечки урбани трансформации'' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/cities/2014/sep/17/world-cities-day-united-nations-habitat-new-urban-agenda|title=We need to develop a new urban agenda – let's start on World Cities Day|last=Clos|first=Joan|date=17 September 2014|work=The Guardian|language=EN|accessdate=2020-06-29}}</ref> | [[Шангај]], [[Народна Република Кина|Кина]] | Чен Женгао, поранешен министер за домување и урбано-рурален развој |- |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://urbanoctober.unhabitat.org/wcd/ Светски ден на градовите], UN-Habitat [[Категорија:Празници во октомври]] [[Категорија:Меѓународни денови на Обединетите нации]] [[Категорија:Човечки живеалишта]] ru4whk4cde2f01yh9cnu54ywx4w0fn0 0 1393438 5591680 5560162 2026-07-13T22:08:54Z ~2026-39751-83 134991 linkot ne fukncionirase 5591680 wikitext text/x-wiki [[Податотека:D&D Game 1.jpg|мини|Пример за сесија на играта ''D&D'']]{{Закосен наслов}}'''''Dungeons & Dragons''''' (скратено: ''D&D'', ''DnD''; [[Македонски јазик|македонски]]: ''Зандани и змејови'') — настолна игра со улоги во жанрот [[фантазија]], развиена од [[Гери Гајгакс]] и [[Дејв Арнесон]]. За првпат е објавена во 1974 г. од компанијата [[TSR, Inc.|Tactical Studies Rules, Inc.]] (TSR). Од 1997 г., играта ја издава компанијата [[Wizards of the Coast]] (WotC). Македонската издавачка куќа „Полиграматон“ објавила македонски поимник за играта ''Dungeons & Dragons''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.poligramaton.mk/p/dungeons-dragons.html|title=Македонски поимник за Dungeons & Dragons|last=|work=Полиграматон|accessdate=2026-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20260502105736/https://www.poligramaton.mk/p/dungeons-dragons.html|archive-date=2026-07-14|url-status=live}}</ref> == Создавање == Првично, ''Dungeons & Dragons'' претставувала додаток за настолната воена игра ''[[Chainmail]]''. Главната разлика била воведувањето на разни фантастични суштества и магични предмети во играта. Потоа, наместо воени единици, играчите почнале да управуваат со поединечни ликови, а дејството на игрите било пренесено во [[Зандана|зандани]]. Занданџијата ([[Англиски јазик|англ]]. ''Dungeon Master'') е судија и раскажувач. Играчите создаваат група од неколку ликови што содејствуваат со околниот свет, решаваат разни судири, учествуваат во битки и добиваат награди. Раниот успех на ''Dungeons & Dragons'' довел до ширење на слични системи за играње. Во 1977 г., системот бил поделен на две гранки: поедноставната за учење ''Dungeons & Dragons'' (D&D) и постуктурираната ''Advanced Dungeons & Dragons'' (AD&D). Во 2000 г., излегло третото издание што го вовело популарниот [[d20 System]], кој станал индустриски стандард. Петтото и моментално издание (објавено во 2014 г.) ја вратило едноставноста на играта и придонело за нејзина масовна популарност преку серии како ''[[Почудни нешта]]''. == Структура == Во играта учествуваат занданџија и неколку играчи. Занданџијата дејствува во име на сите [[Неиграчки лик|неиграчки ликови]], ја опишува околината и ги води играчите низ приказната, притоа балансирајќи меѓу улогата на судија и творечки соработник. Секој учесник задава дејства за својот лик, а нивниот успех зависи од комбинација на способностите на ликот и фрлање на многустрани коцки. Клучниот елемент е d20 (коцка со дваесет страни), која се користи за проверка на напади, вештини и спасоносни фрлања.<ref>{{Harvard citation no brackets|Williams, Hendricks & Winkler|2006}} «The Role-Playing Game and the Game of Role-Playing»</ref><ref>Slavicsek, Baker; ''Dungeons & Dragons for Dummies'' p. 293</ref> Традиционално, играта се потпира на три основни прирачници: * ''Player’s Handbook'' (Прирачник за играчи) * ''Dungeon Master’s Guide'' (Водич за занданџијата) * ''Monster Manual'' (Прирачник за чудовишта) Иако често се користат карти и минијатурни фигури за визуелизација на борбите, играта во суштина се одвива во „театарот на умот“, каде [[Вообразба|вообразбата]] на учесниците е главната сцена. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.poligramaton.mk/p/dungeons-dragons.html Македонски поимник за ''Dungeons & Dragons''] — „Полиграматон“ [[Категорија:Игри на маса]] smw3uwibeeoa4t7c5vhn4adny68m172 0 1393881 5591954 5550795 2026-07-14T10:56:31Z Gurther 105215 5591954 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Риза Вејселов|birth_name=Риза Алиов Вејселов|birth_date=[[1922]]|birth_place=[[Велес]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[1943]] {{мали|(возр. 20-21)}}|death_place=[[Скопско]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]}} '''Риза Алиов Вејселов''' — [[Македонија|македонски]] [[претприемач]] и [[земјоделец]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Мачен и подоцна убиен во [[Скопско|Скопската околија]] од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка окупација]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=134|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Риза Вејселов е роден во [[1922|1922 година]]. Произлегува од сиромашно [[Земјоделство|земјоделско]] семејство. Неговиот татко Али Вејсов продавал земјоделски продукти во велешкиот пазар. Риза не завршил основно образование и работел заедно со неговиот татко. За време на [[Народноослободителната борба]], неговиот постар брат [[Сато Вејселов]] се приклучил во [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Во [[1943|1943 година]] Риза Вејселов бил заробен од [[Бугарска војска|Бугарската војска]] и го мачеле по патот [[Скопје|кон Скопје]]. Никогаш не го пронајдоа неговото тело.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Риза}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Починати во Скопско]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] pc42fj09msffiq0lqrstppf96nanrc0 5591955 5591954 2026-07-14T10:56:56Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски Турци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591955 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Риза Вејселов|birth_name=Риза Алиов Вејселов|birth_date=[[1922]]|birth_place=[[Велес]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[1943]] {{мали|(возр. 20-21)}}|death_place=[[Скопско]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]}} '''Риза Алиов Вејселов''' — [[Македонија|македонски]] [[претприемач]] и [[земјоделец]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Мачен и подоцна убиен во [[Скопско|Скопската околија]] од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка окупација]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=134|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Риза Вејселов е роден во [[1922|1922 година]]. Произлегува од сиромашно [[Земјоделство|земјоделско]] семејство. Неговиот татко Али Вејсов продавал земјоделски продукти во велешкиот пазар. Риза не завршил основно образование и работел заедно со неговиот татко. За време на [[Народноослободителната борба]], неговиот постар брат [[Сато Вејселов]] се приклучил во [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Во [[1943|1943 година]] Риза Вејселов бил заробен од [[Бугарска војска|Бугарската војска]] и го мачеле по патот [[Скопје|кон Скопје]]. Никогаш не го пронајдоа неговото тело.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Риза}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Починати во Скопско]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Македонски Турци]] 3w5p6qcguz7he2ryf2vtvnpun1di1dw 5591961 5591955 2026-07-14T11:00:15Z Gurther 105215 5591961 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Риза Вејселов|birth_name=Риза Алиов Вејселов|birth_date=[[1922]]|birth_place=[[Велес]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[1943]] {{мали|(возр. 20-21)}}|death_place=[[Скопско]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]}} '''Риза Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Riza Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1922]] — [[Скопско]], [[1943]]) — [[Македонија|македонски]] [[претприемач]] и [[земјоделец]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Мачен и подоцна убиен во [[Скопско|Скопската околија]] од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка окупација]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=134|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Риза Вејселов е роден во [[1922|1922 година]]. Произлегува од сиромашно [[Земјоделство|земјоделско]] семејство. Неговиот татко Али Вејсов продавал земјоделски продукти во велешкиот пазар. Риза не завршил основно образование и работел заедно со неговиот татко. За време на [[Народноослободителната борба]], неговиот постар брат [[Сато Вејселов]] се приклучил во [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Во [[1943|1943 година]] Риза Вејселов бил заробен од [[Бугарска војска|Бугарската војска]] и го мачеле по патот [[Скопје|кон Скопје]]. Никогаш не го пронајдоа неговото тело.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Риза}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Починати во Скопско]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Македонски Турци]] 74ujgu0qrs1hsd4u20ng1hwn4vn7o1n 5591962 5591961 2026-07-14T11:00:37Z Gurther 105215 5591962 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Риза Вејселов|birth_name=Риза Алиов Вејселов|birth_date=[[1922]]|birth_place=[[Велес]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[1943]] {{мали|(возр. 20-21)}}|death_place=[[Скопско]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|native_name=Riza Veyselov}} '''Риза Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Riza Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1922]] — [[Скопско]], [[1943]]) — [[Македонија|македонски]] [[претприемач]] и [[земјоделец]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Мачен и подоцна убиен во [[Скопско|Скопската околија]] од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка окупација]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=134|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Риза Вејселов е роден во [[1922|1922 година]]. Произлегува од сиромашно [[Земјоделство|земјоделско]] семејство. Неговиот татко Али Вејсов продавал земјоделски продукти во велешкиот пазар. Риза не завршил основно образование и работел заедно со неговиот татко. За време на [[Народноослободителната борба]], неговиот постар брат [[Сато Вејселов]] се приклучил во [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Во [[1943|1943 година]] Риза Вејселов бил заробен од [[Бугарска војска|Бугарската војска]] и го мачеле по патот [[Скопје|кон Скопје]]. Никогаш не го пронајдоа неговото тело.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Риза}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Починати во Скопско]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Македонски Турци]] dul32ax6xr1mgevh6vqlhypxrzv2ztp 5591999 5591962 2026-07-14T11:36:00Z Gurther 105215 5591999 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Риза Вејселов|birth_name=Риза Алиов Вејселов|birth_date=[[1922]]|birth_place=[[Велес]], [[Вардарска Бановина]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[1943]] {{мали|(возр. 20-21)}}|death_place=[[Скопско]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|native_name=Riza Veyselov|relatives=[[Сато Вејселов]] {{мали|(брат)}}}} '''Риза Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Riza Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1922]] — [[Скопско]], [[1943]]) — [[Македонија|македонски]] [[претприемач]] и [[земјоделец]] од [[Македонски Турци|турско потекло]]. Мачен и подоцна убиен во [[Скопско|Скопската околија]] од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка окупација]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=134|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Риза Вејселов е роден во [[1922|1922 година]]. Произлегува од сиромашно [[Земјоделство|земјоделско]] семејство. Неговиот татко Али Вејсов продавал земјоделски продукти во велешкиот пазар. Риза не завршил основно образование и работел заедно со неговиот татко. За време на [[Народноослободителната борба]], неговиот постар брат [[Сато Вејселов]] се приклучил во [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Во [[1943|1943 година]] Риза Вејселов бил заробен од [[Бугарска војска|Бугарската војска]] и го мачеле по патот [[Скопје|кон Скопје]]. Никогаш не го пронајдоа неговото тело.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Риза}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Починати во Скопско]] [[Категорија:Родени во 1922 година]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Македонски Турци]] 9we2awk1r35zyj7vvvgmkk5o6ekm71j 0 1395913 5591762 5565935 2026-07-14T06:08:46Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Хабитат → Живеалиште 5591762 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|image=Corylus fargesii, Arnold Arboretum - IMG 6165.JPG|genus=Corylus|species=fargesii|authority=([[Franch.]]) [[C.K.Schneid.]]|color=lightgreen}}'''''Corylus fargesii''''' — вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[Брези|''Betulaceae'']] со потекло од [[Народна Република Кина|Кина]] и [[Внатрешна Монголија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77177328-1|title=''Corylus fargesii'' (Franch.) C.K.Schneid.|work=Plants of the World Online|accessdate=24 February 2025}}</ref> == Распространетост == Претежно од Јужна Кина.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=A_YcVIyRRkUC&dq=corylus+fargesii&pg=PA40|title=Wild Crop Relatives: Genomic and Breeding Resources|last=Kole|first=Chittaranjan|date=27 August 2011|publisher=Springer Berlin Heidelberg|isbn=9783642212505|page=40|access-date=24 February 2025}}</ref> == Живеалиште == Toa e [[Дрво (растение)|дрво]] кое расте во целосно сонце до делумна сенка и во малку кисели до неутрални почви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://garden.org/plants/view/175218/Paperbark-Hazel-Corylus-fargesii/|title=Paperbark Hazel (''Corylus fargesii'')|work=The National Gardening Association|accessdate=24 February 2025}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Леска]] [[Категорија:Флора на Кина]] 689a5tmmszqsugq32qmm9i8y8ufl9f0 0 1396621 5591598 5571680 2026-07-13T16:07:53Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591598 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} '''„Виножитото на гравитацијата“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Gravity’s Rainbow'') — [[роман]] на американскиот писател [[Томас Пинчон]] од 1973 година. Книгата е посветена на Ричард Фариња. [[File:Esquema_de_la_V-2.jpg|thumb|400x400px|Дијаграм на ракетата V-2 од 1945 година [[Армија на Соединетите Американски Држави|Армија на САД]]]]]] ==Содржина== === Прв дел: По нултата точка=== Во [[Лондон]], неколку офицери се опседнати со откривањето на тајната на германските [[Ракета|ракети]] В-2. Еден од нив е американскиот поручник Тајрон Слотроп кој работи за една разузнавачка служба. Роџер Мексико, [[Статистика|статистичар]] кој работи во друга воена агенција, се обидува да создаде статистички модел кој ќе ги предвиди експлозиите на В-2. Д-р Поинтсман е [[Неврологија|невролог]] кој спроведува експерименти во една [[лабораторија]]. Неговото внимание го привлекува Слотроп чија мапа со местата на неговите љубовни авантури се поклопува со експлозиите на В-2. Истовремено, во [[Холандија]], капетанот Блицеро ги испалува ракетите кон [[Обединето Кралство|Британија]], а слободното време го исполнува со садомазохистички игри со еден војник и со девојката Катје Боргезиус. Таа, пак, соработува со британската разузнавачка служба и по некое време, капетанот Џефри Прентис ја повлекува во Лондон.<ref>Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 7-221</ref> ===Втор дел: Un Perm’ au Casino Hermann Goering=== Слотроп се наоѓа во [[Монте Карло]], каде прибира информации за ракетата В-2. Еден ден, на плажата ја запознава Катје, а ноќта, додека водат љубов, некој му ги краде облеката и сите лични работи. Во неговата околина постојано се менуваат разни луѓе и така тој заклучува дека го следат разузнавачките служби. Слотроп и Катје стануваат љубовници, но еден ден таа ненадејно си заминува. Слотроп го запознава Вексвинг, познат припадник на подземјето, кој му помага да отпатува во [[Цирих]] со фалсификувани документи. Таму, Слотроп го запознава аргентинскиот [[Анархизам|анархист]] Сквалидоци. Иако насекаде го следат тајните агенти, сепак Слотроп успева да им побегне.<ref>Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 223-339.</ref> ===Трет дел: Во зоната=== Слотроп доаѓа во [[Нордхаузен]] во потрага по информации за ракетата В-2 при што пронаоѓа траги за соработката на татко му со германските хемиски фирми во 1920-тите. Користејќи лажни документи, тој влегува во подземната фабрика за производство на В-2, а таму, [[мајор|мајорот]] Марви (кој го бара насекаде) се обидува да го зароби, но Слотроп се спасува со помош на еден германски [[инженер]]. Набргу започнува љубовна врска со девојката Гели Трипинг, која пак му е љубовница на советскиот мајор Васлав Чичерин. Тој насекаде го бара Енцијан, поранешен припадник на т.н. Шварцкоманда, составена од од [[Африка|Африканци]] во редовите на германската војска. Имено, Енцијан е вонбрачен син на татко му на Чичерин, така што потрагата на Чичерин има лична основа. Во меѓувреме, во [[Германија]] пристига и анархистичката група на Сквалидоци кого го гони [[полиција|полицијата]]. Тој го запознава Веквинг кој му помага да се скрие, а потоа групата на Сквалидоци заминува во Бремен. Во овој дел се проследува и животната приказна на Пеклер, поранешен работник од Берлин чија жена (левичарка) го напушта, а потоа завршува во [[Концентрационен логор|логор]] заедно со нивната ќерка Илсе. Пеклер е љубител на науката и се вработува на проектот за изработка на ракетата В-2. Одвреме-навреме, него го посетува Илсе, а пред крајот на војната оди во логорот со цел да ги најде жената и ќерката, но без успех. Слотроп заминува во [[Берлин]] со воздушен балон и за време на летот повторно е нападнат од мајорот Марви, но пак успева да избега. Во Берлин, Слотроп се запознава со луѓе од подземјето, кои го испраќаат во [[Потсдам|Потстдам]] со задача да земе големо количество [[хашиш]], закопан во дворот на вилата во која е сместена американската делегација на [[Потсдамска конференција|мировната конференција]]. Слотроп го пронаоѓа хашишот, но е уапсен од мајорот Чичерин, кој по кратко време го ослободува со намера да го следи понатаму. Слотроп се освестува во напуштено филмско студио, каде ја запознава глумицата Маргерита (Грета) Ердман со која потоа живее заедно во Берлин. Слотроп и Грета ја пронаоѓаат нејзината ќерка Бјанка на бродот „Анубис“ кој плови кон Полска. Таму, Слотроп води љубов со Бјанка, која потоа исчезнува. Додека бродот плови кон [[Шчеќински Залив|Шчеќинскиот залив]], Слотроп паѓа во морето, но го спасува една позната група криумчари. Така, Слотроп го запознава кралот на црната берза, познат како Der Springer. Кога бродот се усидрува на островот [[Пенеминде]] (поранешниот центар за лансирање на ракетите В-2), советската војска го заробува Шпрингер, но Слотроп и пријателот на Шпрингер го ослободуваат. По бегството, тие го напаѓаат „Анубис“ по што Слотроп го напушта друштвото на Шпрингер и скита по балтичкиот брег на Германија, каде во едно мало место го среќава мајорот Марви кој не го препознава. Тогаш, Слотроп дознава дека Марви и Чичерин планираат да ги нападнат припадниците на Шварцкомандата кои ги предупредува за опасноста. Подоцна, во близината на [[Куксхафен]], него го гони советската војска, но повторно успева да се спаси и доаѓа во детскиот град Цволфкиндер, каде се запознава со Пеклер. За време на престојот во Куксхафен, Слотроп го гони и британската воена полиција. Имено, Поинтсман испраќа двајца воени лекара со задача да го [[Кастрација|кастрираат]] Слотроп, но по грешка, тие го фаќаат мајорот Марви.<ref>Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 341-734.</ref> ===Четври дел: Контрасила=== Војната завршува, а Слотроп живее осамен во планините, додека легендата за Ракетниот човек се шири во околината. Откако го напушта љубовницата Џесика, Роџер Мексико заминува во Куксхафен со намера да го спаси Слотроп за кого дознава дека уште пред војната бил контролиран од познатиот хемиски концерн ИГ Фарбен. Катје се среќава со Енцијан со кого разменува спомени за Вајсман (капетанот Блицеро), одговорниот за изградбата на ракетата В-2. Припадниците на народот Хереро, кои ја сочинувале Шварцкомандата, насекаде ги бараат деловите од В-2 потребни за да состават своја ракета. Во меѓувреме, во советската окупациска зона пристига агент кој ја сопира Чичериновата потрага по Енцијан. Водена до љубовта кон него, Гели Трипинг упорно го бара Чичерин и најпосле го пронаоѓа скриен под еден мост. Тогаш, тој накратко го среќава својот полубрат Енцијан, иако не знае дека е тој. Слотроп, пак, се наоѓа во околината на [[Магдебург]] и никој не знае што се случува со него.<ref>Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 735-906.</ref> ==Осврт кон делото== „Виножитото на гравитацијата“ (кој првобитно требало да се вика „Безумни задоволства“) е третиот роман на Пинчон и често се нарекува Голем американски роман кој најчесто се споредува со „[[Моби Дик]]“ и со „[[Улис (роман)|Уликс]]“. Идејата за романот ја добил во 1963 година, додека го пишувал своето дебитантско дело „В.“. Според сведочењето на Стивен Вајсенбергер, романот бил напишан на инеженерска милиметарска хартија. Во романот, Пинчон [[Постмодернизам|постмодернистички]] го плете дејствието, врзувајќи ги нишките паралелно наместо последователно, водејќи ги бројните главни и споредни ликови низ разурнатата Европа во последната година од Втората светска војна, но служејќи се со бројни аналепси, нивното движење се прикажува и пред овој период, придонесувајќи за сложената структура на романот. Не случајно, дејствието се одвива во текот на девет месеци во кои авторот ги спојува раѓањето и смртта, крајот и [[реинкарнација|реинкарнацијата]], [[парабола|параболата]] и кругот, минатото и иднината.<ref>Nina Muždeka, Sve je povezano: Parabola, mandala i iznevereno obećanje spasenja u Pinčovoj ''Dugi gravitacije''“, во: Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 907-908.</ref> Дејствието на првиот дел се одвива кон крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во текот на девет дена, почнувајќи од 18 декември 1944 година до 26 декември истата година. Овој дел го сочинуваат 21 епизода, што претставува алузија на играта [[Тарот-карти|тарот]], а насловот „По нултата точка“ асоцира на Лудата или нултата карта. Воопшто, нулата се појавува многупати во романот при што 00000 е серискиот број на таинствената прва ракета од типот В-2 по која трага главниот лик Тајрон Слотроп. Теоретско-филозофската рамка на романот го сочинуваат [[христијанство|христијанството]], таротот, [[Психологија|психологијата]] и [[парапсихологија|парапсихологијата]]. Мешајќи ги [[наука|науката]], [[технологија|технологијата]], [[религија|религијата]] и [[Окултизам|окултните]] учења, Пинчон ги соочува, спојува и преиспитува разните модели на толкување на стварноста, внимавајќи да не се определи за ниеден од нив. Во продолжение, во романот има бројни референци на филмското творештво на [[Фриц Ланг]], кој ги проучувал влијанието на технологијата врз современиот живот, влијанието на структурите на моќта врз поединецот и неговиот обид да го пронајде своето место во светот во кој излузијата се испреплетува со стварноста. Инаку, секој дел од романот е поврзан со некој [[Зодијак|зодијачки]] знак, а романот бил објавен на 28 февруари 1973 година, во астролошкиот период Риби. И сите настани од првито дел се под влијание на овој [[Астрологија|астролошки]] знак: психолошко-разузнувачката агенција го носи латинскиот назив за риби (PISCES); овој знак најчесто се поврзува со смртта, разурнувањето, војната, допирот со оностраното итн. Освен тоа, многу настани во романот се одвиваат на преминот меѓу знаците Риби и Овен. Вториот дел од романот завршува во мај 1945 година и се наоѓа под влијанието на знакот Овен. Третиот дел се одвива од мај до 6 август 1945 година, т.е. на [[Преображение Христово|Преображение]] според [[Римокатоличка црква|католичкиот]] црковен календар. Четвртиот дел ги поврзува испалувањето на ракетата 00001 со ракетата 00000 и со Блицеровото жртвување на војникот Готфрид на [[Велигден]] 1945 година. При крајот на романот, авторот нè води во 1970-тите, во кино-салата „Орфеј“ чиј управник е сатиричната верзија на [[Ричард Никсон]]. Тогаш, филмската лента се прекинува, што аосцира на заклучокот дека животот е само филмска претстава, а на тоа упатуваат и графичките ознаки со кои се одделени епизодите во романот (седум квадрати).<ref>Nina Muždeka, Sve je povezano: Parabola, mandala i iznevereno obećanje spasenja u Pinčovoj ''Dugi gravitacije''“, во: Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 908-911.</ref> Четирите дела на романот можат да се толкуваат и како мандала чии квадрати се одбележени со христијанските празници, но и со клучните историски настани кои во текот на 1944-1945 се поклопиле со овие празници. Додека параболичната патека на ракетата го означува уништувањето, кругот на мандалата, како синтеза на спротивностите, ја означува идејата на враќањето и обновувањето. Ракетата В-2 претставува централен знак во романот, која критичарите ја нарекуваат и централен [[Фетишизам|фетиш]], ја претставува основата на апокалиптичната атмосфера. Проблематизацијата на редоследот на причините и послециците се поставува уште на почетокот од романот и потоа се провлекува низ него низ бројни варијации. Притоа, Пинчон не нуди никакво решение, спасоносно жртвување за општото добро, утеха или спас, а апокалиптичните настани се проследени со комични сцени, со колоквијален говор и со мешање на уметноста и индустријата за забава. Во него има бројни културни референци на поезијата на [[Рајнер Марија Рилке|Рилке]], американскиот и германскиот [[филм]], инженерските, технолошките и научните прирачници, музичките жанрови и [[Кабала|кабалистичките]] текстови. На тој начин, овој роман се чита како [[енциклопедија]], како [[трагедија]] и [[комедија]], како сатиричен и субверзивен текст, како наратив на апокалипсата и инвазијата. Освен формалната поделба на четири дела и 73 епизоди, романот изобилува со долги прекини, со честа употреба на развлеченото и (и-и), со употрена на четири точки наместо три, со употреба на мала буква по прашалникот. Најпосле, доследно на идејата дека крајот всушност значи почеток, романот не завршува со точка туку со цртичка. Во 1974 година, романот бил номиниран за [[Пулицерова награда|Пулицеровата награда]] за книжевност, но иако жири-комисијата сметала дека заслужува да ја добие наградата, одборот на старателите на наградата бил незадоволен поради „нечитливоста и опсценоста“ на текстот, така што таа година не била доделена Пулицеровата награда во оваа категорија. Австриската писателка [[Елфриде Јелинек]] (која го превела романот на [[германски јазик]]), често го нагласува влијанието на ова дело врз нејзиното творештво.<ref>Nina Muždeka, Sve je povezano: Parabola, mandala i iznevereno obećanje spasenja u Pinčovoj ''Dugi gravitacije''“, во: Tomas Pinčon, ''Duga gravitacije'', Dereta, Beograd, 2019, стр. 911-914.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Томас Пинчон]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Германија]] [[Категорија:Романи кои се одвиват во Обединетото Кралство]] [[Категорија:Книги од 1973 година]] ev6roxkpnsnzsh21h158mqhutlj9enu 0 1396892 5591627 5578781 2026-07-13T17:11:08Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591627 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Infobox Artwork | image = [[Податотека:"Freedom of Worship" - NARA - 513537.jpg|300px]] | image_size = | title = Слобода на вероисповед | other_title_1 = or Freedom to Worship | artist = [[Норман Роквел]] | year = 1943 | medium = [[Маслено сликарство|Масло на платно]] | height_metric = 116,8 | width_metric = 90 | height_imperial = 46 | width_imperial = 35.5 | metric_unit = см | imperial_unit = in | city = [[Стокбриџ, Масачусетс]]<br>Соединети Држави | museum = [[Музеј Норман Роквел]] }} '''''„''Слобода на вероисповед или религиозна слобода''“''''' е втората од сликите со масло ''Четирите слободи'' создадени од американскиот уметник [[Норман Роквел]]. Серијата била базирана на целите познати како „[[Четири слободи|Четирите слободи“]] изнесени од [[Франклин Д. Рузвелт]], претседател на Соединетите Американски Држави од 1933 до 1945 година, во неговото обраќање за состојбата на Унијата на 6 јануари 1941 година. Роквел ја сметал оваа слика и ''[[Слобода на говорот (слика)|„]]''[[Слобода на говорот (слика)|Слобода на говорот''“'']] за најуспешни од серијата. „Слобода на вероисповед“ била објавена во бројот на ''Сатердеј ивнинг пост'' од 27 февруари 1943 година, заедно со есеј од филозофот Вил Дурант. == Позадина == ''„''Слобода на вероисповед''“'' е втората од серијата од четири слики во масло од Норман Роквел насловена како ''„Ч''етири слободи''“''. Делата се инспирирани од обраќањето на претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] за состојбата на Унијата, одржано пред 77-от Конгрес на Соединетите Држави на 6 јануари 1941 година, познато како [[Четири слободи|„Четири слободи“]].<ref name="U.S. News & World Report, L.P">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|title=100 Documents That Shaped America:President Franklin Roosevelt's Annual Message (Four Freedoms) to Congress (1941)|work=[[U.S. News & World Report]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412075512/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|archive-date=April 12, 2008|accessdate=April 11, 2008}}</ref> Од четирите слободи, единствените две опишани во [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на Соединетите Држави]] се [[Слобода на говорот|слобода на говор]] и слобода на религија.<ref name="FSP">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|title=Free Speech Personified: Norman Rockwell's inspiring and enduring painting|last=Cole, Bruce|date=October 10, 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229175211/http://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|archive-date=December 29, 2014|accessdate=December 31, 2013}}</ref> Темата на „Четирите слободи“ подоцна била вклучена во политичката изјава на [[Сојузници во Втората светска војна|сојузниците]] за Втората светска војна, [[Атлантска повелба|Атлантската повелба]],<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7VjcHPR2lfcC&pg=PA49|title=2048: Humanity's Agreement to Live Together|last=Boyd, Kirk|publisher=Berrett-Koehler Publishers|year=2012|isbn=978-1-4596-2515-0|page=12}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=mhhecYMgUNsC&pg=PA287|title=The Kravchenko Case: One Man's War on Stalin|last=Kern, Gary|publisher=Enigma Books|year=2007|isbn=978-1-929631-73-5|page=287}}</ref> и станала дел од повелбата на [[Обединети нации|Обединетите нации]].<ref name="U.S. News & World Report, L.P" /> Серијата слики се објавувала четири последователни недели во ''Сатердеј ивнинг пост'', придружени со есеи од познати писатели: ''[[Слобода на говорот (слика)|„]]''[[Слобода на говорот (слика)|Слобода на говор“]] (20 февруари), „Слобода на вероисповед“ (27 февруари), „Слобода од сиромаштија“ (6 март) и „Слобода од страв“ (13 март).<ref name="NRFF">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.countrymanpress.com/titles/NormanRockwellsFourFreedoms.html|title=Norman Rockwell's Four Freedoms|publisher=The Countryman Press|archive-url=https://web.archive.org/web/20070814161913/http://www.countrymanpress.com/titles/NormanRockwellsFourFreedoms.html|archive-date=August 14, 2007|accessdate=April 11, 2008}}</ref> За есејот што го придружува „Слобода на богослужбата“, уредникот на „Пост“ , Бен Хибс, го избра Дурант, кој бил автор на бестселери на врвот на својата слава. Во тоа време, Дурант работел на својата десеттомна книга „Приказната за цивилизацијата“, која ја напишале заедно со неговата сопруга односно Ариел Дурант. Вил Дурант, исто така, држел предавања за историја и филозофија. На крајот, серијата слики станала широко распространета во форма на постери и стана инструментална во кампањата за воени обврзници на владата на САД.<ref name="AASfaWP">{{Наведени вести|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9806E5D91E3CF937A25753C1A9679C8B63|title=Art/Architecture; Salve for a Wounded People|last=Marling, Karal Ann|date=October 14, 2001|work=[[The New York Times]]|access-date=April 7, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415212052/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9806E5D91E3CF937A25753C1A9679C8B63|archive-date=April 15, 2008}}</ref><ref name="ILTPP">{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 7, 2008}}</ref> == Опис == Сликата ги прикажува профилите на осум глави во скромен простор. Различните фигури претставуваат луѓе од различни вери во момент на молитва. Особено, три фигури во долниот ред (од десно кон лево): маж со покриена глава кој носи религиозна книга и е Евреин, постара жена која е протестантка и помлада жена со добро осветлено лице кое држи бројаница и е католик. Во 1966 година, Роквел ја искористил „Слобода на вероисповед“ за да го покаже своето восхитување кон [[Џон Ф. Кенеди]] во илустрација на приказната „Лук“ насловена како „Смелото наследство на ЏФК“. Делото го прикажува Кенеди во профил во композиција слична на „Слобода на вероисповед“, заедно со волонтери [[Мировен корпус|од Мировниот корпус]]. == Продукција == Оригиналната верзија на сликата е сместена во берберница со муштерии од различни религии и раси кои чекаат свој ред на берберската столица. Неговата прва обработка била фризер 104џ84 цм масло на платно кое ја прикажува толеранцијата како „основа за религиозната разновидност на демократијата“. Вклучувало и Евреин кој е услужен од протестантски бербер додека црнец и римокатолички свештеник кој ги чекаат услугите на берберот. Проблемот бил во сликањето лесно препознатливи прикази на различни религии и раси, бидејќи имало малку согласност за тоа како треба да изгледа лице од одредена религија. Меѓутоа, додека се обидувал да ги разјасни приказите на ликовите, се нашол себеси како прибегнува кон навредливо претерување, особено на несвештеничките ликови. Создавањето на Евреин кој изгледа стереотипно семитски, правењето на бел клиент како факултетлија и потиснувањето на црниот човек во аграрна работничка облека ја заглавувало работата без да се зборува во име на владата како што треба. Наменетата тема на Роквел била религиозна толеранција, но тој сметал дека оригиналната композиција не ја постигнала успешно оваа поента. Во јуни 1942 година, уредникот ''на Пост'' односно Бен Хибс, ги поддржал скиците на Роквел за Четирите слободи<ref name="AASfaWP">{{Наведени вести|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9806E5D91E3CF937A25753C1A9679C8B63|title=Art/Architecture; Salve for a Wounded People|last=Marling, Karal Ann|date=October 14, 2001|work=[[The New York Times]]|access-date=April 7, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415212052/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9806E5D91E3CF937A25753C1A9679C8B63|archive-date=April 15, 2008}}</ref> и му дал рок од два месеци да ги заврши делата. До октомври, ''Пост'' бил загрижен за напредокот на Роквел на „Четирите слободи“ и го испратил својот уметнички уредник во Арлингтон за да ја оцени. Во тоа време Роквел работел на „Слобода на вероисповед“, неговата втора слика во серијата. Роквел поминал два месеци (октомври и поголемиот дел од ноември 1942 година) на ова дело, кое било инспирирано од фразата „Секој според наредбите на сопствената совест“. Неговите соседи од Арлингтон, Вермонт, му служеле како модели: Три месеци бремена со исплетена коса, Роуз Хојт позирала како католик со бројаница, иако всушност била протестантка од Епископалната црква. Други модели биле г-ѓа Харингтон, столарот на Роквел, Волтер Скваерс, сопругата на Скваер, Клара Скваерс (на десниот раб), Винфилд Секој и Џим Мартин (во центарот). Неговата последна верзија се потпирала на други визуелни индиции, вклучувајќи бројаница и религиозна книга. Делото имало црни верници со темна кожа поставени по рабовите. Ова поставување не го потресело бродот со ''Поуст'', кој сè уште не ги имало истакнато црнците на своите страници. Роквел рекол дека ги направил овие етнички елементи привлечни со „'кришно' сликање на лицето на црната жена на врвот; мажот на дното, со неговиот [[Фес (капа)|фес]], било премногу очигледно туѓ за да биде навреден“. Сликата е најчесто подобрена и често затемнета при репродукција бидејќи користи комбинација на бои од меки сиви, беж и кафеави нијанси. Бојата била нанесена тенко, што овозможувала ткаењето на платното да придонесе за сликата. Роквел изјавил дека смета дека рацете се втори по важност, веднаш по главите, за изразување на приказната. Во врска со „Слобода на вероисповед''“'', тој изјавил: „Се потпирав само на рацете за да пренесам околу половина од пораката што сакам да ја пренесам“. Обемниот труд на Роквел во ова дело се должел на неговото верување дека религијата „е исклучително деликатна тема. Толку е лесно да се повредат чувствата на толку многу луѓе“. == Критички осврт == Уредникот ''на постови,'' Бен Хибс, за „Говор и обожување“ рекол: „За мене тие се одлични човечки документи во форма на боја и платно. Мислам дека одлична слика е онаа што ги трогнува и инспирира милиони луѓе. ''Четирите слободи'' го направија тоа“.&nbsp;– и да го прават тоа.“ [[Волт Дизни]] напишал: „Мислев дека [на Роквел] Четирите слободи се одлични. Особено ја сакав „Слобода на вероисповед“ и композицијата и симболиката изразени во неа.“ Роквел верувал дека „Слобода на вероисповед“ и „[[Слобода на говорот (слика)|Слободата на говорот]]“ се неговите подобри резултати во серијата. Лаура Клариџ напишала дека инспиративната фраза „Секој според наредбите на својата совест“ е „фраза што сугерира мноштво сопствени мисли на Роквел за религијата: нејзиниот веројатен извор била фраза вклучена во ''Тринаесетте члена на верата'' од Џозеф Смит.“ Всушност, Роквел постојано ги прашувал колегите за можни извори на цитатот и не му било кажано за пишувањето на Смит сè додека серијата не била објавена. Изразот „според наредбите на својата совест“ (или слична варијација) се користел во многу устави на државите на Соединетите Американски Држави во осумнаесеттиот век.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZhqOopdewZMC|title=A Blueprint for Judicial Reform|last=McGuian, Patrick B.|last2=Rader, Randall R.|publisher=The Free Congress Research and Education Foundation|year=1981|isbn=978-0-942522-08-2|pages=301–5}}</ref> Критичкиот преглед на сликата покажувала дека некои верници од одредени вери се разочарани од перцепираниот недостаток на рекламирање за нивната вера во ''Слободата на религијата.''<ref name="ILTPP">{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 7, 2008}}</ref> Клариџ сметал дека <blockquote>тесниот амалгам од лица&nbsp;... па дури и пурпурната кожа на рацете на постарите лица, кои станале предмет на обожување, ја поместува темата преку работ од идеалистичка толеранција во леплив сентимент, каде што човечките разлики се чини дека се заробени во магичен момент на ослободување од Светлината. Недостасува воздржаноста што ја бара уметноста што се занимава со зголемена емоција.</blockquote>Клариџ изјавил дека претходната верзија била „чиста, импресивно оскудна, во контраст на густа наративна содржина. Прекрасно насликана дури и во прелиминарната фаза на скицирање со масло“. Мареј и Мекејб забележале дека делото е отстапување од „стилот на раскажување приказни“ по кој е познат Роквел. Дебора Соломон смета дека сликата е најмалку задоволителна од серијата бидејќи смета дека е пренатрупана и донекаде „дидактичка“. Морен Харт Хенеси, главна кураторка на Музејот Норман Роквел,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pbs.org/thinktank/bio_1706.html|title=Maureen Hart Hennessey|publisher=[[PBS]]|accessdate=June 29, 2014}}</ref> и кураторката Ен Натсон сметале дека размерот на сликата што прикажува само глави и раце во молитва е нарушувачки. Брус Кол од ''[[The Wall Street Journal|Волстрит џурнал]]'' забележал дека „приказот на Роквел на спектрални лица во план и раце кренати во молитва е благ, без никаква вистинска порака за религиозната слобода - повторно, без никаква клошарија. Ова е затоа што верата, како отсуството на страв и отсуството на желба, е во суштина приватно, нешто лично, нематеријално и несликовито“.<ref name="FSP">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|title=Free Speech Personified: Norman Rockwell's inspiring and enduring painting|last=Cole, Bruce|date=October 10, 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229175211/http://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|archive-date=December 29, 2014|accessdate=December 31, 2013}}</ref> == Друго == Во 2018 година, Шерон Брус, меѓу другите, била и на насловната страница на ''[[Тајм (списание)|Тајм]]''; насловната страница била базирана на оваа слика.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.clevelandjewishnews.com/jta/la-rabbi-sharon-brous-featured-on-time-magazine-cover-based/article_9c76ab21-3d97-5e5f-b72a-d53d381acd7c.html|title=LA Rabbi Sharon Brous featured on ''Time'' Magazine cover based on Norman Rockwell painting &#124; Jta|last=JTA|date=2018-11-20|work=Cleveland Jewish News|accessdate=2019-01-31}}</ref> == Наводи == {{Наводи|33em}} == Литература == * {{Наведена книга|title=Norman Rockwell: A Life|last=Claridge, Laura|publisher=[[Random House]]|year=2001|isbn=0-375-50453-2|pages=303–314|chapter=21: The Big Ideas}} * {{Наведена книга|title=Norman Rockwell: Pictures for the American People|last=Hennessey, Maureen Hart|last2=Anne Knutson|publisher=Harry N. Abrams, Inc. with [[High Museum of Art]] and [[Norman Rockwell Museum]]|year=1999|isbn=0-8109-6392-2|pages=[https://archive.org/details/normanrockwellpi00henn/page/94 94–102]|chapter=The Four Freedoms|chapter-url=https://archive.org/details/normanrockwellpi00henn/page/94}} * {{Наведена книга|title=Norman Rockwell's People|last=Meyer, Susan E.|publisher=[[Harry N. Abrams]]|year=1981|isbn=0-8109-1777-7|pages=128–33}} * {{Наведена книга|title=Norman Rockwell's Four Freedoms|last=Murray, Stuart|last2=James McCabe|publisher=[[Gramercy Books]]|year=1993|isbn=0-517-20213-1}} * {{Наведена книга|title=How I Make a Picture|last=Rockwell, Norman|publisher=[[Watson-Guptill Publications]]|year=1983|isbn=0-8230-2384-2|page=64|chapter=The Importance of Detail}} * {{Наведена книга|title=American Mirror: The Life and Art of Norman Rockwell|last=Solomon, Deborah|publisher=[[Farrar, Straus and Giroux]]|year=2013|isbn=978-0-374-11309-4|pages=[https://archive.org/details/americanmirrorli0000solo/page/201 201–220]|chapter=Fifteen: The ''Four Freedoms'' (May 1942 to May 1943)|author-link=Deborah Solomon|chapter-url=https://archive.org/details/americanmirrorli0000solo/page/201}} [[Категорија:Слобода на вероисповед]] [[Категорија:Уметнички слики од 1943 година]] [[Категорија:Историја на човековите права]] 50v0we83hrdegwp4rjp0uclzj62g9u0 0 1396919 5591646 5583311 2026-07-13T18:51:59Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591646 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Leonid Leonov 1929.jpg|мини|[[Леонид Леонов]], авторот на ''Руската шума'']] '''„Руската шума“''' ([[Руски јазик|руски]]: ''Русский лес'') — [[роман]] на рускиот писател [[Леонид Леонов]], пишуван од 1950 до 1953, а објавен во 1954 година. ==Содржина== ===Прва глава=== Аполинарија (Поља) Вихровна доаѓа на студии во [[Москва]] и се сместува во станот на нејзината другарка Варвара (Варја) Черњецова. Родителите на Поља се одамна разделени: татко ѝ, шумарскиот професор Иван Матвејич Вихров, живее во Москва, а Поља и мајка ѝ Елена (Леночка) живеат во малото место Лошкарјов крај реката Јенга. Веднаш по пристигнувањето во градот, Поља оди во станот на татко ѝ, а таму ја затекнува тетка ѝ Таиска при што од разговорот со неа сфаќа дека нејзините предрасуди за татко ѝ биле целосно погрешни. Истата ноќ, германската војска го напаѓа [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]].<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 41-83.</ref> ===Втора глава=== Кога се враќа дома, професорот Вихров дознава дека во меѓувреме го посетила Поља и тоа го поттикнува да се замисли над своето минато. Во стручната јавност тој е познат како голем критичар на претераното сечење на шумите поради што е остро напаѓан од познатиот професор Грацијански, неговиот дамнешен другар од студентските денови. Тој живее во мал стан, заедно со својата полусестра и со посинокот Сергеј, а сопругата одамна го напуштила. Возбуден од посетата на ќерка си, тој се присетува на детството: смртта на татко му, другарот Демитка, љубовта кон природата, дружењето со старецот Калина Глухов, сечењето на старата шума и преселбата со мајка си во [[Санкт Петербург|Петроград]].<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 84-137.</ref> ===Трета глава=== Поља е многу исплашена од бомбардирањето на Москва и постојано се крие во подрумот. Таму го запознава Грацијански, кој ѝ раскажува за татко ѝ. Под влијание на неговите зборови, таа повторно создава лоша претстава за него и запаѓа во тага. Срамејќи се од татко си, таа почнува да помага во јавните работи во градот, а Варја постојано ја советува, овозможувајќи ѝ да го надмине стравот. Најпосле, Поља ѝ ја кажува својата мака на Варја, која го посетува Вихров со цел да добие подобра претстава за него.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 138-175.</ref> ===Четврта глава=== Летото 1899 година, Иван Вихров и мајка му пристигаат во Петроград. Во една прилика, Иван пак го среќава претприемачот Книшов кој ја исекол старата шума во родниот крај на Иван. Тогаш, Книшов му дава пари, а Иван не сака да ги прими. Во текот на следните пет години, Иван работи како шумар, а по враќањето во Петроград дознава за смртта на мајка му и за исчезнувањето на стрико му. Одвреме навреме, непознат добротвор му испраќа пари и тој се запишува на шумарскиот институт. Тој се сомнева дека парите му ги испраќа Книшов, но таа претпоставка ја отфрла две години подоцна, кога случајно го среќава некогашниот трговец како питач. За време на студиите, Иван се дружи со Грацијански, кој е единственото богато момче во друштвото. Во 1911 година, Иван е уапсен и испратен во прогонство во северните краишта на [[Русија]], каде работи како шумар. Во 1913 година е амнестиран и некое време скита низ Русија, гледајќи како систематски се уништуваат шумите. Кога започнува [[Прва светска војна|Првата светска војна]], тој е мобилизиран, но во 1916 година е ранет во ногата, така што е ослободен од воената служба и се вработува како шумар во родниот крај.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 176-227.</ref> ===Петта глава=== Поради бомбардирањето, власта ги евакуира децата од Москва. Линијата на фронтот се доближува до градот и Поља и Варја работат на одбранбената линија. Тогаш, Поља повторно ја зафаќа паничен страв од можната смрт. Таа решава да ја открие тајната на минатото на татко ѝ. Таиска ѝ раскажува за детството на Леночка и за запознавањето со Иван Вихров, кој во тоа време работи како шумар во родниот крај.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 228-270.</ref> ===Шеста глава=== За време на Првата светска војна, Леночка живее на спахискиот имот на една осиромашена вдовица. Откако селаните го палат имотот, Вихров ѝ помага на Леночка која подоцна ја испраќа да се школува за болничарка. За тоа време, тој ја пишува својата прва голема книга, „Судбината на руската шума“ која постигнува голем успех. По две години, Леночка се враќа и сите очекуваат Вихров да ја побара за жена, но тој никако не собира храброст да ѝ предложи брак, иако го посакува тоа. Во тоа време, него го посетуваат студентските другари Чередилов и Грацијански, кој уште тогаш ги критикува шумарските погледи на Вихров. Еден месец подоцна, Вихров е преместен на Шумарскиот институт во Москва. Непосредно пред заминувањето, тој ја бара Леночка за жена и таа заминува со него.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 271-317.</ref> ===Седма глава=== Поља присуствува на воведното предавање кое Вихров традиционално го одржува пред почетокот на учебната година, а кое предизвикува големо внимание. Во него, тој дава опширен историски преглед на уништувањето на руските шуми, се спротивставува на нивната претерана експлоатација и ги повикува студентите да се грижат за заштита на шумите.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 318-362.</ref> ===Осма глава=== По предавањето, ставовите на Поља за татко ѝ почнуваат да се менуваат, а таа се присетува дека пред пет години, кога Вихров го посетил родниот крај, тие се виделе, иако таа не знаела дека тој е татко ѝ. Истата вечер, Варја заминува на партиска задача, оставајќи ја Поља сама во станот. Таа, пак, бара да биде префрлена на фронтот, но нејзината молба е отфрлена и така, без голема волја, ги започнува студиите по [[архитектура]]. Еден ден, Таиска ја посетува Поља, раскажувајќи ѝ за судбината на нејзините родители: По преселбата во Москва, Леночка целосно му се посветува на домаќинството, а Иван се труди да го зголеми нејзиното образование, така што кај неа се раѓа љубов за книжевноста. Сепак, уште од првата нивна средба, Леночка воопшто не го сака Иван, а се мажи со него само за да добие потпора во животот. Во една прилика, Иван случајно дознава дека Леночка не е среќна со него, а еден ден, таа неочекувано бега заедно со шестгодишната Поља. Откривајќи го бегството на сопругата, за првпат во животот, Иван се опива.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 363-401.</ref> ===Деветта глава=== Цела година, Иван безуспешно настојува да открие каде е Леночка, најпрвин сомневајќи се дека го оставила за еден негов студент. Една вечер, него го посетува Демид (Демитка) Залатухин, неговиот другар од детството со кого не се виделе 30 години. Од него дознава дека Леночка се вратила во родниот крај, а Демид му го остава синот Серјожа. Пролетта 1929 година, Леночка пристига во селото Пашутино, каде се вработува во селската болница. Таму, на Леночка ѝ се додворува еден маж, но иако најпрвин паѓа во искушение, таа ги прекинува односите со него. Подоцна, тој е тешко ранет, а Леночка пожртвувано го негува и со тоа стекнува голем углед во околината. Годините минуваат, а Вихров го посвојува Серјожа и грижливо го воспитува. За да се запознае со работничкиот живот, кога станува полнолетен, Серјожа станува возач на локомотива.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 402-445.</ref> ===Десетта глава=== За да стекне поблиска претстава за научната работа на татка си, Поља се распрашува за Грацијански и за неговата долгогодишна остра критика на творештвото на татко ѝ. Всушност, уште од почетокот на научната кариера, Вихров е постојано напаѓан како противник на индустријализацијата и социјалистичката изградба, а во нападите учествува не само Грацијански, туку и уште еден негов близок другар од студентските денови – Чередилов. Нападите кулминираат во 1936 година, кога се организира посебен состанок за бркање на Вихров од Шумарскиот институт, но сепак, на тајното гласање тој добива мнозинство гласови. На 7 ноември 1941 година, Поља добива покана да ја следи традиционалната парада на [[Црвен плоштад|Црвениот плоштад]], а потоа, по бројните неуспешни обиди, таа конечно добива дозвола да работи како болничарка на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 446-485.</ref> ===Единаесетта глава=== Во тоа време и Серјожа заминува на фронтот, како возач на оклопен воз. Пред заминувањето, Поља конечно се среќава со својот татко и од него ја бара [[фотографија|фотографијата]] на мајка ѝ. Подоцна, само што го напушта станот, нејзината зграда е погодена од граната и во таа прилика е смртно ранета нејзината сосетка Наталија Сергеевна Золотинска. Тука се појавува и Грацијански во кого Наталија била заљубена цел живот. Поља е сведок на таа сцена и веднаш потоа заминува на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 486-518.</ref> ===Дванаесетта глава=== Моршчихин, поранешен студент на Вихров, кој пишува дисертација за напредното младинско движење во периодот пред [[Октомвриска револуција|Октомвриската револуција]], го посетува Грацијански со цел да обезбеди дополнителни информации за тоа време. Наместо тоа, преплашениот Грацијански му кажува лажни верзии за некои лични настани поврзани со неговата божемна револуционерна активност. Неколку дена подоцна, Грацијански го посетува Вихров, кој во меѓувреме е награден со орден, лицемерно честитајќи му на успехот. Тогаш, во станот доаѓа Серјожа, кој настапува остро против Грацијански, а истата вечер заминува на фронтот.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 519-583.</ref> ===Тринаесетта глава=== На фронтот, Серјожа разговара со Моршчихин за Грацијански и за неговото непријателство кон Вихров. Истовремено, Поља се истакнува со пожртвуваната грижа за ранетите во болницата. Еден ден, таа е испратена во Лошкарјов со задача да обезбеди разузнавачки информации за германската војска. Меѓутоа, веднаш по пристигнувањето во родниот крај, таа е заробена.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 584-626.</ref> ===Четиринаесетта глава=== За време на сослушувањето, Поља се труди да го залаже германскиот [[офицер]], преправајќи се дека е осиромашена благородничка која ја мрази комунистичката власт, но тој не попушта. Кога таа помислува дека ќе биде стрелана, селскиот старешина го убива офицерот и така таа неочекувано се спасува. Потоа, Поља доаѓа во Лошкарјов, и тоа во куќата на Варја чиј татко треба да ја преземе пораката што ја носи таа. Од него, Поља дознава дека Варја погинала во една акција и дека мајка ѝ е болничарка во месниот [[партизан|партизански]] одред. Откако успешно ја извршува својата задача, утредента Поља го напушта родниот град и оди во партизанскиот одред во кој се наоѓа мајка ѝ, но не се среќава со неа, зашто таа се наоѓа на друго место. Таму, на присутните им ги раскажува впечатоците од парадата на Црвениот плоштад.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 627-671.</ref> ===Петнаесетта глава=== За време на една битка во која е уништен неговиот оклопен воз, Серјожа е повреден и додека лежи во бесознание го пронаоѓа Поља, која низ шумата се враќа во својата единица. Сепак, таа не знае кој е Серјожа, а ниту тој не ја познава неа. Во меѓувреме, Вихров ја прифаќа поканата на Грацијански и го посетува на новогодишната ноќ, известувајќи го за намерата да даде оставка на професорското место. Наеднаш, без никакво објаснување, Грацијански го брка од станот, а кога Вихров се враќа дома, таму го чека стариот другар Валериј Крајнов. Од него дознава дека и тој го посетил Грацијански, но не бил примен, зашто во меѓувреме него го посетил непознат човек.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 672-709.</ref> ===Шеснаесетта глава=== Во оваа глава се опишува вистинската верзија на односите на Грацијански со тајната полиција: По сослушувањето кај полковникот Чандвецки, на 1 септември 1911 година, Грацијански учествува на една седенка на која се појавува и Чандвецки во придружба на Ема, млада и убава жена за која Грацијански помислува дека му е сопруга на полковникот. Тој веднаш настојува да го привлече нејзиното внимание, а подоцна, кога Чандвецки ја напушта средбата по ненадејната вест за атентатот на премиерот, Грацијански ја испраќа Ема до дома. Постепено, тие редовно се среќаваат, а Грацијански ја внесува Ема во својот таен кружок. Во една прилика, тој ѝ го кажува вистинското име на Валериј Крајнов, кој набргу е уапсен и одведен на робија. Тогаш, Ема ја прекинува својата врска со Грацијански, кој подоцна дознава дека таа воопшто не му е сопруга на полковникот Чандвецки, туку е само [[Проституција|проститутка]] која соработува со тајната [[полиција]]. Така, тој сфаќа дека познанството со Ема било режирано од Чандвецки, кој така успеал да го претвори Грацијански во доушник на полицијата.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 710-738.</ref> ===Седумнаесетта глава=== Во 1944 година, Поља доаѓа по службена должност во Москва и накратко го посетува татка си. Во меѓувреме, уште по средбата со Сергеј, таа се запознала со некои сомнителни детаљи од минатото на Грацијански и започнала да прибира докази против него. Подоцна, Грацијански извршува [[самоубиство]]. По ослободувањето на родниот крај, Вихров ја посетува шумата во која во неговото детство се наоѓала колибата на старецот Калина. Таму среќава едно дете кое, исто така, се вика Калина, а потоа се запознава и со дедо му, стариот шумар Минеј. Тогаш, Вихров одлучува да го посвои детето и да го земе со себе во Москва. За време на таа посета, тој ја среќава и сопругата Елена и тие заедно одат во нивниот дом во Пашутино, каде се наоѓаат Поља, Сергеј и Родион. Таму, Вихров добива телеграма дека е поставен за директор на шумарскиот институт во Москва.<ref>Леонид Леонов, ''Руска шума''. Просвета, Београд, 1965, стр. 739-779.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Леонид Леонов]] [[Категорија:Руски романи]] [[Категорија:Романи на руски јазик]] [[Категорија:Книги од 1954 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Русија]] 0xjvcqicqxav9x023yz697i100pk0ti 4 1397620 5591614 5591041 2026-07-13T16:40:19Z Vojdanator 134977 /* */ Војданатор Vojdanator 5591614 wikitext text/x-wiki Vojdanator (Vojdanator Trajkovski- Војдантрајковски) Роден на:23.6.2000 Скопје Република Македонија Тој е Македонски Инфлуенсер Како МР Алекуман == Како да учествувате? == 1. Мора да имате корисничка сметка на Википедија, создадена пред 1 јули 2025 година.<br> 2. Најдете статија без илустрација<br> 3. Најдете соодветна илустрација на [[:c:Special:Search|Ризницата]]<br> 4. Поставете ја илустрацијата на соодветно место во статијата, и зачувајте ги промените<br> 5. Поставете го записот #WPWPMK во делот „Опис“ на промените што ги правите.<br> ::'''Напомена:''' Доколку не го поставите записот, таа промена нема да влезе во вашиот краен резултат. Алатката поврзана со хатштагот брои еден поен за едно зачувување, без разлика колку илустрации сте поставиле. 6. Поставете илустрација само на статија објавена пред 1 јули 2026 година<br> ::'''Напомена:''' Новосоздадени статии нема да се земаат предвид, и таквите придонеси нема да влезат во вкупниот број на поени. 7. За полесно наоѓање на статии без илустрација може да ја користите алатката [http://petscan.wmflabs.org/ Петскан], а упатството за тоа како се користи алатката е на следната [https://www.ixa.eus/sites/default/files/dokumentuak/13139/NewPossiblearticleswithPetscan.pdf Петскан]. ::'''Накратко:''' ::1. Влезете на страницата: [http://petscan.wmflabs.org http://petscan.wmflabs.org]<br> ::2. Во делот „Јазик“, одберете го јазичниот код (mk за македонски јазик)<br> ::3. Одберете статии според категоријата, односно во делот „Категории“ внесете го името на категоријата, на пример: Градови во Африка<br> ::4. Притиснете на јазичето „Page Property“, потоа во делот „Lead image“ притиснете „Nо“.<br> ::5. Притиснете на „do it“.<br> ::6. Најдолу ќе ви бидат прикажани статиите од таа категорија кои немаат илустрација. ==Правила== {| class="wikitable" style="width:100%; margin:20px auto; border:0; text-align:center; vertical-align:top;" | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-calendar.svg|80п]]<br /><center> Додавањето на фотографии во статии без илустрација треба да се одвива меѓу 1 јули и 31 август 2026 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-trophy.svg|80п]]<br /><center> '''Нема ограничување во врска со бројот на илустрации''' што може да ги употребите. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-unlocked.svg|80п]]<br /><center> Фотографијата што ја користите мора да биде поставена '''под слободна лиценца''' или во јавна сопственост. Други лиценци што се прифаќаат се: CC-BY-SA 4.0, CC-BY 4.0, CC0 1.0. |- | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-profle.svg|80п]]<br /><center> Учесниците мора да се регистрирани на било која јазична Википедија и да учествуваат со своето корисничко име, кое треба да е регистрирано пред 1 јули 2025 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-compose.svg|80п]]<br /><center> Описот што се додава под сликата мора да биде јасен и соодветен. | width=33% | [[Податотека:Hashtag Icon.png|80п]]<br /><center> Учесниците мора да го вклучуваат записот '''#WPWPMK''' на секое зачувување на промени кога внесуваат илустрација, и на секоја статија на која внесуваат илустрација. |} ==Временска рамка== Кампањата се одржува еднаш годишно. * '''Почеток:''' 1 јули 2026 г., 00:01 (UTC) * '''Крај:''' 31 август 2026 г., 23:59 (UTC) * '''Објавување на резултатите:''' почеток на септември ==Награди== Наградите за овој натпревар се предвидени да бидат вредносни купони за техничка стока и ваучери за книги. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на натпреварот во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Доколку сакате ваучер од специфична продавница или книжарница, ве молам наведете ни, по завршувањето на натпреварот. Одбраните корисници на наградите треба да си ги подигнат наградите во просториите на Викимедија МКД, '''најдоцна 90 дена по објавување на резултатите'''. Доколку наградата / ваучерот не е подигната на време, или се оштети на некој начин по подигнувањето, Викимедија МКД не сноси одговорност. За учесниците се обезбедени награди. Вкупно има на располагање 5 награди поделени на следниов начин: # '''Прва награда''' - ваучер во вредност од 12.000 денари (се доделува 1 ваучер на еден корисник) # '''Втора награда''' - ваучер во вредност од 6.000 денари (се доделуваат 4 ваучери на четири различни корисници) '''Забелешка:''' Наградите ќе бидат доделени на најплодните учесници, кои имаат поставено илустрација на најмалку 100 различни статии на Википедија на македонски јазик. Доколку овој услов не биде постигнат, организаторите го задржуваат правото да не ги доделат наградите. Поените за наградите ќе се пресметуваат по принципот: една статија еден поен за илустрациите, без разлика колку илустрации сте поставиле во таа статија. Доколку имате некои прашања, поставете ги на страницата за разговор на оваа страница. == Учесници == # [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] # [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] # [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] # [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] an9qedq3c3749ef6ead8h1w4ijieeq5 4 1398071 5591560 5591234 2026-07-13T14:12:26Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни викенди */ 5591560 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)|[[Prunus insititia]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)|[[Prunus simonii]] (Н)|[[Prunus triloba]] (Н)|[[Prunus myrtifolia]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)|[[Prunus huantensis]] (Н)|[[Prunus turneriana]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ==Претстојни викенди== === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] 3jc6v6ikiducv1gc6xo3qx10ffp0plg 4 1398120 5591559 5589754 2026-07-13T14:11:52Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни денови */ 5591559 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јули 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Министерства на Хрватска === [[Податотека:Flag_of_Croatia.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Хрватска“]] На 2 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Хрватска|Министерства на Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за јавна администрација (Хрватска)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за туризам и спорт (Хрватска)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“]] На 7 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_2000-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_2010-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 2008 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“]] На 9 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за составот на САД на Светско првенство во фудбал 2026 може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Состав на САД на СП фудбал 2026|Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Антони Робинсон]] (Н)|[[Вестон Мекени]] (П)|[[Фоларин Балогун]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крис Брејди (фудбалер)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Слики на Ел Греко === [[Податотека:El_Greco_-_Portrait_of_a_Man_-_WGA10554.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики на Ел Греко“]] На 14 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики на Ел Греко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите на Ел Греко да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Ел Греко|Слики на Ел Греко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“]] На 16 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1800-ти и 1810-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1800-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1810-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Најдолги реки === [[Податотека:Urban_river_flooding_symbol.png|десно|230п|Уредувачки ден „Најдолги реки“]] На 21 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Најдолги реки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за родовите на кучешките чемери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на најдолги реки#Реки подолги од 1.000 км|Список на најдолги реки]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови на јагоди === [[Податотека:PerfectStrawberry.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на јагоди“]] На 23 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на јагоди“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на јагоди може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Јагоди|Видови на јагоди]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фосфатни минерали === [[Податотека:Canaphite-ca-na-atoms-along-b.png|десно|230п|Уредувачки ден „Фосфатни минерали“]] На 28 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Фосфатни минерали“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фосфатните минерали може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Фосфатни минерали|Фосфатни минерали]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Мостови во Сараево === [[Податотека:WPBATask.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Мостови во Сараево“]] На 30 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Мостови во Сараево“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за мостовите во Сараево може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Мостови во Сараево|Мостови во Сараево]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|7]] kx5hxad07v1uva66pmmwpsrmxtuvni5 5591852 5591559 2026-07-14T07:44:02Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5591852 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јули 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Министерства на Хрватска === [[Податотека:Flag_of_Croatia.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Хрватска“]] На 2 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Хрватска|Министерства на Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за јавна администрација (Хрватска)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за туризам и спорт (Хрватска)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“]] На 7 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_2000-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_2010-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 2008 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“]] На 9 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за составот на САД на Светско првенство во фудбал 2026 може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Состав на САД на СП фудбал 2026|Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Антони Робинсон]] (Н)|[[Вестон Мекени]] (П)|[[Фоларин Балогун]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крис Брејди (фудбалер)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Слики на Ел Греко === [[Податотека:El_Greco_-_Portrait_of_a_Man_-_WGA10554.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики на Ел Греко“]] На 14 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики на Ел Греко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите на Ел Греко да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Ел Греко|Слики на Ел Греко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Поклонение на трите крала (Ел Греко)]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“]] На 16 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1800-ти и 1810-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1800-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1810-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Најдолги реки === [[Податотека:Urban_river_flooding_symbol.png|десно|230п|Уредувачки ден „Најдолги реки“]] На 21 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Најдолги реки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за родовите на кучешките чемери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на најдолги реки#Реки подолги од 1.000 км|Список на најдолги реки]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови на јагоди === [[Податотека:PerfectStrawberry.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на јагоди“]] На 23 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на јагоди“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на јагоди може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Јагоди|Видови на јагоди]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фосфатни минерали === [[Податотека:Canaphite-ca-na-atoms-along-b.png|десно|230п|Уредувачки ден „Фосфатни минерали“]] На 28 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Фосфатни минерали“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фосфатните минерали може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Фосфатни минерали|Фосфатни минерали]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Мостови во Сараево === [[Податотека:WPBATask.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Мостови во Сараево“]] На 30 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Мостови во Сараево“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за мостовите во Сараево може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Мостови во Сараево|Мостови во Сараево]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|7]] s1s5mzrktrtianajmddre3djor3gby1 5591865 5591852 2026-07-14T08:04:20Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5591865 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јули 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Министерства на Хрватска === [[Податотека:Flag_of_Croatia.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Хрватска“]] На 2 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Хрватска|Министерства на Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за јавна администрација (Хрватска)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за туризам и спорт (Хрватска)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“]] На 7 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_2000-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_2010-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 2008 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“]] На 9 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за составот на САД на Светско првенство во фудбал 2026 може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Состав на САД на СП фудбал 2026|Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Антони Робинсон]] (Н)|[[Вестон Мекени]] (П)|[[Фоларин Балогун]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крис Брејди (фудбалер)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Слики на Ел Греко === [[Податотека:El_Greco_-_Portrait_of_a_Man_-_WGA10554.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики на Ел Греко“]] На 14 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики на Ел Греко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите на Ел Греко да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Ел Греко|Слики на Ел Греко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Поклонение на трите крала (Ел Греко)]] (Н)|[[Моденски триптих]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“]] На 16 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1800-ти и 1810-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1800-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1810-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Најдолги реки === [[Податотека:Urban_river_flooding_symbol.png|десно|230п|Уредувачки ден „Најдолги реки“]] На 21 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Најдолги реки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за родовите на кучешките чемери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на најдолги реки#Реки подолги од 1.000 км|Список на најдолги реки]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови на јагоди === [[Податотека:PerfectStrawberry.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на јагоди“]] На 23 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на јагоди“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на јагоди може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Јагоди|Видови на јагоди]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фосфатни минерали === [[Податотека:Canaphite-ca-na-atoms-along-b.png|десно|230п|Уредувачки ден „Фосфатни минерали“]] На 28 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Фосфатни минерали“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фосфатните минерали може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Фосфатни минерали|Фосфатни минерали]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Мостови во Сараево === [[Податотека:WPBATask.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Мостови во Сараево“]] На 30 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Мостови во Сараево“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за мостовите во Сараево може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Мостови во Сараево|Мостови во Сараево]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|7]] 86hh03cu2dkqh1xmxq97rbgvf5ck9ic 5591948 5591865 2026-07-14T10:32:05Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5591948 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јули 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Министерства на Хрватска === [[Податотека:Flag_of_Croatia.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Хрватска“]] На 2 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Хрватска|Министерства на Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за јавна администрација (Хрватска)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за туризам и спорт (Хрватска)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“]] На 7 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_2000-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_2010-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 2008 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“]] На 9 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за составот на САД на Светско првенство во фудбал 2026 може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Состав на САД на СП фудбал 2026|Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Антони Робинсон]] (Н)|[[Вестон Мекени]] (П)|[[Фоларин Балогун]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крис Брејди (фудбалер)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Слики на Ел Греко === [[Податотека:El_Greco_-_Portrait_of_a_Man_-_WGA10554.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики на Ел Греко“]] На 14 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики на Ел Греко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите на Ел Греко да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Ел Греко|Слики на Ел Греко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Поклонение на трите крала (Ел Греко)]] (Н)|[[Моденски триптих]] (Н)|[[Крштение Господово (Ел Греко)]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“]] На 16 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1800-ти и 1810-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1800-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1810-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Најдолги реки === [[Податотека:Urban_river_flooding_symbol.png|десно|230п|Уредувачки ден „Најдолги реки“]] На 21 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Најдолги реки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за родовите на кучешките чемери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на најдолги реки#Реки подолги од 1.000 км|Список на најдолги реки]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови на јагоди === [[Податотека:PerfectStrawberry.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на јагоди“]] На 23 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на јагоди“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на јагоди може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Јагоди|Видови на јагоди]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фосфатни минерали === [[Податотека:Canaphite-ca-na-atoms-along-b.png|десно|230п|Уредувачки ден „Фосфатни минерали“]] На 28 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Фосфатни минерали“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фосфатните минерали може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Фосфатни минерали|Фосфатни минерали]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Мостови во Сараево === [[Податотека:WPBATask.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Мостови во Сараево“]] На 30 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Мостови во Сараево“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за мостовите во Сараево може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Мостови во Сараево|Мостови во Сараево]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|7]] tprkz3qendwbcmu2s0arm3qtwk6xe34 5591960 5591948 2026-07-14T10:59:56Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5591960 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец јули 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Министерства на Хрватска === [[Податотека:Flag_of_Croatia.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Хрватска“]] На 2 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Министерства на Хрватска|Министерства на Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Министерство за јавна администрација (Хрватска)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Министерство за туризам и спорт (Хрватска)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“]] На 7 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 2000-ти и 2010-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_2000-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_2010-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 2008 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“]] На 9 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за составот на САД на Светско првенство во фудбал 2026 може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Состав на САД на СП фудбал 2026|Состав на САД на Светско првенство во фудбал 2026]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Антони Робинсон]] (Н)|[[Вестон Мекени]] (П)|[[Фоларин Балогун]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Крис Брејди (фудбалер)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Слики на Ел Греко === [[Податотека:El_Greco_-_Portrait_of_a_Man_-_WGA10554.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики на Ел Греко“]] На 14 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики на Ел Греко“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за сликите на Ел Греко да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Ел Греко|Слики на Ел Греко]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Поклонение на трите крала (Ел Греко)]] (Н)|[[Моденски триптих]] (Н)|[[Крштение Господово (Ел Греко)]] (Н)|[[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Дрезден)]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“]] На 16 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1800-ти и 1810-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1800-ти и 1810-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1800-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1810-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Најдолги реки === [[Податотека:Urban_river_flooding_symbol.png|десно|230п|Уредувачки ден „Најдолги реки“]] На 21 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Најдолги реки“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за родовите на кучешките чемери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на најдолги реки#Реки подолги од 1.000 км|Список на најдолги реки]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови на јагоди === [[Податотека:PerfectStrawberry.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на јагоди“]] На 23 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на јагоди“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на јагоди може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Јагоди|Видови на јагоди]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Фосфатни минерали === [[Податотека:Canaphite-ca-na-atoms-along-b.png|десно|230п|Уредувачки ден „Фосфатни минерали“]] На 28 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Фосфатни минерали“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за фосфатните минерали може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Фосфатни минерали|Фосфатни минерали]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Мостови во Сараево === [[Податотека:WPBATask.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Мостови во Сараево“]] На 30 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Мостови во Сараево“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за мостовите во Сараево може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Мостови во Сараево|Мостови во Сараево]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|7]] glzqm9d7ciayvdz3gbfwz8tt2l3u5k2 0 1398257 5591645 5582044 2026-07-13T18:46:52Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5591645 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Woody Allen Cannes 2015.jpg|мини|[[Вуди Ален]] е режисер на филмот и има една од главните улоги]] '''„Секси комедија на Иванската ноќ“''' (англиски: ''A Midsummer Night's Sex Comedy'') — филм на режисерот [[Вуди Ален]] (Woody Allen) од 1982 година. Тој е автор и на [[сценарио|сценариото]], а главните улоги ги играат: Вуди Ален, [[Миа Фароу|Мија Фароу]] (Mia Farrow), Хосе Ферер (José Ferrer), Џули Хагерти (Julie Hagerty), Тони Робертс (Tony Roberts) и Мери Стинбурген (Mary Steenburgen). Ова е првиот од 13. филмови на Ален во кои глумела Фароу.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2026-06-24 Filmovi Woodyja Allena: Seksi komedija Ivanjske noći, američki film (1982.) (пристапено на 24.6.2026)]</ref> == Содржина == Дејствието на филмот се одвива на почетокот на 20 век. Познатиот филозоф Леополд (го игра Ферер) и неговата свршеница Ариел (ја игра Фароу) се подготвуваат да го поминат викендот во едно село, заедно со роднината на Леополд, Едриен (ја игра Стинбурген) и со нејзиниот маж Ендрју (го игра Ален). Меѓу гостите се и женкарот д-р Максвел (го игра Робертс) и неговата најнова девојка Далси (ја игра Хагерти). За време на викендот се обновуваат некои стари љубовни врски и започнуваат нови при што секој од присутните прави сплетки против другите... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови со Вуди Ален]] [[Категорија:Филмови со Миа Фароу]] [[Категорија:Филмови со Мери Стинбурген]] [[Категорија:Филмови со Тони Робертс]] [[Категорија:Филмови со Џули Хагерти]] [[Категорија:Филмови со Хосе Ферер]] [[Категорија:Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1982 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк]] 52izl7h4qx9smxsla7qm51yzahv1mhk 0 1398520 5591642 5591236 2026-07-13T18:33:34Z Carshalton 30527 /* Швајцарија - Колумбија */ 5591642 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-COL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12544/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Switzerland v. Colombia |publisher=[[FIFA]] |date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h2 |pattern_so = _col26h2l |leftarm = F4E201 |body = F4E201 |rightarm = F4E201 |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Колумбија<ref name="SUI-COL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{yel|59}} || {{suboff|87}} |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|71}} |- |DM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] ([[Captain (association football)|c]]) || {{yel|51}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|103}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || || {{suboff|87}} |- |LF ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|90+1}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || {{yel|105}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Седрик Итен]] || || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|90+1}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|103}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Murat Yakin]] |} |valign="top"|[[File:SUI-COL 2026-07-07.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] || {{yel|94}} |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] || || {{suboff|118}} |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|66}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || {{yel|60}} || {{suboff|82}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро]] || || {{subon|66}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''19'''||[[Чучо Ернандес]] || || {{subon|82}} |- |DF ||'''13'''||[[Јери Мина]] || || {{subon|118}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Грегор Кобел]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-COL line-ups"/> <br />{{flagsport|SLV}} Давид Моран <br />{{flagsport|NIC}} Енри Пупиро <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] |} ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== <section begin=QF-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ARG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|85}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|106}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{suboff|110}} |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{yel|98}} || {{subon|85}} |- |FW ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || {{yel|97}} || {{subon|91}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|106}} |- |FW ||'''21'''||[[Хосе Мануел Лопес]] || {{yel|114}} || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-SUI 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || || {{suboff|96}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] || || {{suboff|115}} |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{sent off|2|44|72}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''18'''||[[Ерај Комерт]] || || {{subon|90+5}} |- |MF ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{subon|96}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|115}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Алварес]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-SUI line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] i4n41t3x1sc8sp9lk40k5ts8nwy2juq 5591643 5591642 2026-07-13T18:34:49Z Carshalton 30527 /* Швајцарија - Колумбија */ 5591643 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-COL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12544/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Switzerland v. Colombia |publisher=[[FIFA]] |date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h2 |pattern_so = _col26h2l |leftarm = F4E201 |body = F4E201 |rightarm = F4E201 |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Колумбија<ref name="SUI-COL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{yel|59}} || {{suboff|87}} |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|71}} |- |DM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} || {{yel|51}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|103}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || || {{suboff|87}} |- |LF ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|90+1}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || {{yel|105}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Седрик Итен]] || || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|90+1}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|103}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Murat Yakin]] |} |valign="top"|[[File:SUI-COL 2026-07-07.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] || {{yel|94}} |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] || || {{suboff|118}} |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|66}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || {{yel|60}} || {{suboff|82}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро]] || || {{subon|66}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''19'''||[[Чучо Ернандес]] || || {{subon|82}} |- |DF ||'''13'''||[[Јери Мина]] || || {{subon|118}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Грегор Кобел]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-COL line-ups"/> <br />{{flagsport|SLV}} Давид Моран <br />{{flagsport|NIC}} Енри Пупиро <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] |} ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== <section begin=QF-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ARG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|85}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|106}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{suboff|110}} |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{yel|98}} || {{subon|85}} |- |FW ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || {{yel|97}} || {{subon|91}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|106}} |- |FW ||'''21'''||[[Хосе Мануел Лопес]] || {{yel|114}} || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-SUI 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || || {{suboff|96}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] || || {{suboff|115}} |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{sent off|2|44|72}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''18'''||[[Ерај Комерт]] || || {{subon|90+5}} |- |MF ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{subon|96}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|115}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Алварес]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-SUI line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] nfhmphsdnq17w9ut0p2zr4sczdas8vc 5591644 5591643 2026-07-13T18:35:40Z Carshalton 30527 /* Швајцарија - Колумбија */ 5591644 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-COL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12544/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Switzerland v. Colombia |publisher=[[FIFA]] |date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h2 |pattern_so = _col26h2l |leftarm = F4E201 |body = F4E201 |rightarm = F4E201 |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Колумбија<ref name="SUI-COL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{yel|59}} || {{suboff|87}} |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|71}} |- |DM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} || {{yel|51}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|103}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || || {{suboff|87}} |- |LF ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|90+1}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || {{yel|105}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Седрик Итен]] || || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|90+1}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|103}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Murat Yakin]] |} |valign="top"|[[File:SUI-COL 2026-07-07.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] || {{yel|94}} |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] || || {{suboff|118}} |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || {{yel|60}} || {{suboff|82}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро]] || || {{subon|66}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''19'''||[[Чучо Ернандес]] || || {{subon|82}} |- |DF ||'''13'''||[[Јери Мина]] || || {{subon|118}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Грегор Кобел]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-COL line-ups"/> <br />{{flagsport|SLV}} Давид Моран <br />{{flagsport|NIC}} Енри Пупиро <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] |} ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== <section begin=QF-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ARG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|85}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|106}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{suboff|110}} |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{yel|98}} || {{subon|85}} |- |FW ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || {{yel|97}} || {{subon|91}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|106}} |- |FW ||'''21'''||[[Хосе Мануел Лопес]] || {{yel|114}} || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-SUI 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || || {{suboff|96}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] || || {{suboff|115}} |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{sent off|2|44|72}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''18'''||[[Ерај Комерт]] || || {{subon|90+5}} |- |MF ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{subon|96}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|115}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Алварес]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-SUI line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] mujau8kj1uv7p7oz4opvxjn3aib5gd1 5591651 5591644 2026-07-13T19:11:52Z Carshalton 30527 /* Аргентина - Египет */ 5591651 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12537/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Argentina v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _nze26a |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Египет<ref name="ARG-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || {{suboff|73}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || {{suboff|90+5}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || {{suboff|66}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || {{suboff|90+5}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || {{subon|66}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || {{subon|90+5}} |- |DF ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-EGY 2026-07-07.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] || {{yel|90+3}} |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] |- |CM ||'''17'''||[[Моханад Лашин]] || || {{suboff|90+6}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || {{yel|90+8}} |- |RW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|FT}} || {{suboff|73}} |- |AM ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |LW ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || {{yel|90+4}} || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''25'''||[[Зизо]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] || {{yel|90+9}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Сирил Муњие <br />{{flagsport|FRA}} [[Мехди Рахмуни]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] ([[French Football Federation|France]]) <br />{{flagsport|BEL}} [[Брам ван Дрише]] |} ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-COL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12544/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Switzerland v. Colombia |publisher=[[FIFA]] |date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h2 |pattern_so = _col26h2l |leftarm = F4E201 |body = F4E201 |rightarm = F4E201 |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Колумбија<ref name="SUI-COL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{yel|59}} || {{suboff|87}} |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|71}} |- |DM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} || {{yel|51}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|103}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || || {{suboff|87}} |- |LF ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|90+1}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || {{yel|105}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Седрик Итен]] || || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|90+1}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|103}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Murat Yakin]] |} |valign="top"|[[File:SUI-COL 2026-07-07.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] || {{yel|94}} |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] || || {{suboff|118}} |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || {{yel|60}} || {{suboff|82}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро]] || || {{subon|66}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''19'''||[[Чучо Ернандес]] || || {{subon|82}} |- |DF ||'''13'''||[[Јери Мина]] || || {{subon|118}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Грегор Кобел]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-COL line-ups"/> <br />{{flagsport|SLV}} Давид Моран <br />{{flagsport|NIC}} Енри Пупиро <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] |} ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== <section begin=QF-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ARG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|85}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|106}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{suboff|110}} |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{yel|98}} || {{subon|85}} |- |FW ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || {{yel|97}} || {{subon|91}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|106}} |- |FW ||'''21'''||[[Хосе Мануел Лопес]] || {{yel|114}} || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-SUI 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || || {{suboff|96}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] || || {{suboff|115}} |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{sent off|2|44|72}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''18'''||[[Ерај Комерт]] || || {{subon|90+5}} |- |MF ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{subon|96}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|115}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Алварес]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-SUI line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] nhxmil61gaadz3wi9shhg4nbsmdlkjk 5591653 5591651 2026-07-13T19:12:37Z Carshalton 30527 /* Аргентина - Египет */ 5591653 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12537/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Argentina v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _nze26a |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = 000000 |socks = 000000 |title = Египет<ref name="ARG-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || {{suboff|73}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || {{suboff|90+5}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || {{suboff|66}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || {{suboff|90+5}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || {{subon|66}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || {{subon|90+5}} |- |DF ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-EGY 2026-07-07.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] || {{yel|90+3}} |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] |- |CM ||'''17'''||[[Моханад Лашин]] || || {{suboff|90+6}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || {{yel|90+8}} |- |RW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|FT}} || {{suboff|73}} |- |AM ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |LW ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || {{yel|90+4}} || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''25'''||[[Зизо]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] || {{yel|90+9}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Сирил Муњие <br />{{flagsport|FRA}} [[Мехди Рахмуни]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|BEL}} [[Брам ван Дрише]] |} ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-COL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12544/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Switzerland v. Colombia |publisher=[[FIFA]] |date=July 7, 2026 |access-date=July 7, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h2 |pattern_so = _col26h2l |leftarm = F4E201 |body = F4E201 |rightarm = F4E201 |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Колумбија<ref name="SUI-COL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{yel|59}} || {{suboff|87}} |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|71}} |- |DM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} || {{yel|51}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|103}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || || {{suboff|87}} |- |LF ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|90+1}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || {{yel|105}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Седрик Итен]] || || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|90+1}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|103}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Murat Yakin]] |} |valign="top"|[[File:SUI-COL 2026-07-07.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] || {{yel|94}} |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] || || {{suboff|118}} |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] || || {{suboff|82}} |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CF ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || {{yel|60}} || {{suboff|82}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро]] || || {{subon|66}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{subon|82}} |- |FW ||'''19'''||[[Чучо Ернандес]] || || {{subon|82}} |- |DF ||'''13'''||[[Јери Мина]] || || {{subon|118}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Грегор Кобел]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-COL line-ups"/> <br />{{flagsport|SLV}} Давид Моран <br />{{flagsport|NIC}} Енри Пупиро <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] |} ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== <section begin=QF-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ARG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|85}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|106}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{suboff|110}} |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{yel|98}} || {{subon|85}} |- |FW ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || {{yel|97}} || {{subon|91}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|106}} |- |FW ||'''21'''||[[Хосе Мануел Лопес]] || {{yel|114}} || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-SUI 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || || {{suboff|96}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] || || {{suboff|115}} |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{sent off|2|44|72}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''18'''||[[Ерај Комерт]] || || {{subon|90+5}} |- |MF ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{subon|96}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|115}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Алварес]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-SUI line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] 882q5c0ygf2nx053n1jdb6xzmo4ocpk 0 1399379 5591558 5589758 2026-07-13T14:11:23Z Jtasevski123 69538 5591558 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Trifolium latinum.jpg | genus = Trifolium | species = latinum | authority = [[Sebast.]] | range_map = Trifolium latinum range.png | range_map_caption = Распростанетост на ''Trifolium latinum'' }}'''''Trifolium latinum''' —'' [[Едногодишно растение|едногодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[детелина]]<ref>{{Наведена мрежна страница|title=''Trifolium latinum'' Sebast.|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/58PWV|accessdate=2026-05-10|work=[[Catalogue of Life]]}}</ref> од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Франческо Антонио Себастијани]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|title=Trifolium latinum Sebast.|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:523287-1|accessdate=2026-05-07|work=[[Plants of the World Online]]|language=en}}</ref> Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == ''Trifolium latinum'' има [[ланцетни листови]]<ref>{{Наведено списание|last=lamonico|first=Duilio|last2=Giovi|first2=Emanuela|last3=Iberite|first3=Mauro|last4=Abbate|first4=Giovanna|date=2011|title=Typification of Trifolium latinum Sebast. (Fabaceae) and comparison with similar species|url=https://www.jstor.org/stable/23728096|journal=Annales Botanici Fennici|volume=48|issue=6|pages=459–464|doi=10.5735/085.048.0603|issn=0003-3847|jstor=23728096}}</ref> и цвета од мај до јуни. Неговите [[Семе|семиња]] се долготрајни во животната средина, што значи дека по уништувањето на популацијата во одредена област, може повторно да се колонизира.<ref name="Italian Botanist">{{Наведено списание|last=Orsenigo|first=Simone|last2=Cambria|first2=Salvatore|last3=Crisafulli|first3=Alessandro|last4=Sanctis|first4=Michele De|last5=Fanelli|first5=Giuliano|last6=Gennai|first6=Matilde|last7=Gonnelli|first7=Vincenzo|last8=Latini|first8=Marta|last9=Nicolella|first9=Gianluca|date=2018-05-25|title=Global and Regional IUCN Red List Assessments: 5|url=https://italianbotanist.pensoft.net/article/26028/|journal=Italian Botanist|language=en|volume=5|pages=83–99|doi=10.3897/italianbotanist.5.26028|issn=2531-4033|doi-access=free}}</ref> == Распространетост низ светот == ''Trifolium latinum'' се среќава во умерените региони на Југоисточна Европа и Западна Турција во близина на Средоземното Море.<ref name="POWO2">{{Наведена мрежна страница|title=Trifolium latinum Sebast.|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:523287-1|accessdate=2026-05-07|work=[[Plants of the World Online]]|language=en}}</ref> Во Италија, се сметало дека е исчезнат сè додека не бил повторно откриен во 2012 година.<ref>{{Наведено списание|last=Celesti-Grapow|first=L.|last2=Capotorti|first2=G.|last3=Del Vico|first3=E.|last4=Lattanzi|first4=E.|last5=Tilia|first5=A.|last6=Blasi|first6=C.|date=December 2013|title=The vascular flora of Rome|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/11263504.2013.862315#d1e493|journal=Plant Biosystems|volume=147|issue=4|pages=1059–1087|doi=10.1080/11263504.2013.862315}}</ref> == Распространетост во Македонија == Во 1928 година бугарскиот ботаничар [[Николај Стојанов|Стојанов]] го наведува видот дека се среќава во околина на Струмица и Прилеп.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1345}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Trifolium latinum|''Trifolium latinum''}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1813 година]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Бугарија]] [[Категорија:Флора на Турција]] k7pi3ji9hcj9b6b7f64w2cekrwpq0gf 0 1399430 5591465 5590078 2026-07-13T12:38:04Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Детелина]]; додадена [[Категорија:Лотоси]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591465 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Dorycnium herbaceum PID1087-1.jpg | image_caption = | genus = Lotus | species = herbaceus | authority = ([[Vill.]]) [[Jauzein]]<ref name=POWO_77109688-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus'' (Vill.) Jauzein |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77109688-1 |accessdate=2018-10-03 }}</ref> | synonyms = {{Species list |Dorycnium crantzii|([[Vis.]]) [[Brand]] |Dorycnium gracile|[[Jord.]] |Dorycnium herbaceum|[[Vill.]] |Dorycnium jordanianum|[[Willk.]] |Dorycnium jordanii|[[Loret]] & [[Barrandon]] |Dorycnium sericeum|[[Sweet]] |Lotus crantzii|[[Vis.]] |Lotus dorycnium|[[Crantz]] ''non'' [[L.]] |Lotus hemorroidalis|[[Lam.]] |Lotus intermedius|[[Loisel.]] |Lotus jordanii|([[Loret]] & [[Barrandon]]) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison |Lotus sericeus|[[DC.]] }} | synonyms_ref = <ref name=POWO_77109688-1/><ref name=POWO_77109689-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus ''subsp.'' gracilis'' (Jord.) Jauzein |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77109689-1 |accessdate=2018-10-04 }}</ref><ref name=POWO_77190371-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus ''subsp.'' herbaceus'' |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77190371-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004145037/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77190371-1 |url-status=dead |archive-date=October 4, 2018 |accessdate=2018-10-04 }}</ref> }}'''''Dorycnium herbaceum,''''' познат исто под [[Синоним (таксономија)|синонимот]] '''''Lotus herbaceus''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Доминик Виларс]]. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение или мала полугрмушка, високо до 70 см, силно разгрането уште од основата. [[Стебло|Стеблото]] е исправено или приподигнато и покриено со густи прилегнати влакненца, а кај некои растенија по рабовите има и поретки полураширени или раширени влакна. [[Лист|Листовите]] се без рахис и се приседнати. Ливчињата се долгнавесто-обратнојајцевидни, поретко елиптични или ланцетни, долги 7–16 мм и широки 3–5 мм, со плитко заострен врв и цел раб. По површината имаат ретки или густи влакна, а ливчињата на најгорните листови и на листовите во долниот дел на стеблото се помали. [[Соцветие|Соцветијата]] се топчести, со пречник од 8–10 мм и составени од 15–25 [[Цвет|цветови]]. Дршката на соцветието е долга 15–75 мм и покриена со прилегнати или раширени влакна. Цветовите се долги 3–5 мм, а цветните дршки се еднакво долги со трубестиот дел на чашката или малку подолги. Тие се покриени со прилегнати куси влакненца или со полуприлегнати до раширени подолги влакна. Чашката е долга околу 2 мм и е покриена со прилегнати куси влакненца или со густи раширени долги влакна. Запците се нееднакви по должина. Венчето е долго 3–5 мм, голо, бело, поретко бледорозово. Барјачето е долго 3–5 мм, долгнавесто-елиптично, во средината малку или воопшто не е стеснето. Крилцата се покуси од барјачето, а лаѓичката во горниот дел е надолжно свиткана, во основата со тенок и долг клинест дел и најчесто е темновиолетова, поретко бела. [[Плод|Плодот]] е јајцевидна до долгнавесто-јајцевидна, гола мешунка, долга 3–4 мм и широка 1,5–2 мм, која обично содржи едно [[семе]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1347-1348}}</ref> == Варијабилност == * ''Dorycnium herbaceum'' ''var '''herbaceum''''' ([[синоним]]: ''Lotus herbaceus subsp. herbaceus'') ''—'' стеблата, дршките на соцветијата и цветните дршки се препокриени со прилегнати куси влакненца.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var '''macedonicum''' —'' стеблата, дршките на соцветијата и цветните дршки се препокриени со расперени долги влакна.<ref name=":0" /> == Распространетост низ светот == Lotus herbaceus може среќава во јужна и источна Европа, преку Турција, па сè до Кавказ. Исто така, се простира и во Северна Африка. == Распространетост во Македонија == Dorycnium herbaceum расте по брдски пасишта, тревести места, покрај патишта, во клисури, на камењари, на отворени места, места во деградирани дабови и букови шуми на надморска височина од 150 до 1600 метри. Неговите различни варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var herbaceum'' ''—'' широко распространето растение и се среќава во селата [[Долно Соње]], [[Јаболце]] и [[Горно Количани|Г. Количани]] во [[Скопје]], клисурата на реката [[Треска]], клисурата на реката [[Пчиња]] кај селото [[Кожле]], село [[Матејче]] во [[Куманово]], помеѓу селата [[Рожден]] и [[Мајден]] во [[Кавадарци]], [[Дервен]], [[Плетвар]], [[Мариово]], селата [[Бонче]], [[Витолишта]], [[Живово]] во [[Прилеп]], [[Крушево]], манастирот Св. Пречиста, селата [[Брждани]], [[Видрани]], [[Туин]], Кале и [[Тајмиште]] во [[Кичево]], [[Илинска Планина]], [[Маврово]] кај Г. Волковија, клисурата на реката [[Радика]], селото [[Баниште]] и селото [[Долно Косоврасти|Д. Косоврасти]] во [[Дебар]], [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]] кај [[Ресен]], селата [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и [[Железнец]] во [[Демир Хисар]], по планините [[Дешат]], [[Јабланица]], [[Серта]], [[Шар Планина]] и [[Пелистер]].<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var macedonicum —'' доста често растение и се среќава на [[Водно]], [[Долно Количани]], Јаболце, Држиливо, [[Катланово]], [[Дервенска Клисура|Жеденската Клисура]] кај село [[Радуша]] во [[Скопје]], Глажањ во [[Куманово]], [[Кратово]], селата [[Делисинци]], [[Ќоселари]] и [[Богословец (село)|Богословец]] во [[Свети Николе]], селото [[Уланци]] кај [[Градско]], [[Неготино]], Краста и селото [[Клисура (Демиркаписко)|Клисура]] во [[Демир Капија]], селото [[Мајден]] во [[Кавадарци]], [[Крушево]], селата [[Кален]], [[Бешиште]], [[Витолиште]], клисурата на реката [[Сатока]] кај [[Мариово]], [[Валандово]], [[Богданци]], селото [[Серменин]] и Смрдлива Вода во [[Гевгелија]], селото [[Врбен]] кај [[Маврови Анови]], селото [[Туин]] и манастирот Св. Пречиста во [[Кичево]], Ѓавато и [[Горно Крушје (Ресенско)|Крушје]] кај [[Ресен]]. Планините [[Скопска Црна Гора]] кај селата Бањањи, [[Побожје]], [[Бродец (Скопско)|Бродец]], [[Радишани]], на [[Шар Планина]] кај [[Љуботен]], селото [[Нистрово]] кај [[Кораб]], на [[Галичица]] кај [[Отешево]], селото Царина, [[Петрино]], Војтина, селото Пештани, [[Пелистер]] и [[Серта]].''<ref name=":0" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons|Dorycnium herbaceum}} {{Taxonbar|from1=Q56875690|from2=Q1786910}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Лотоси]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] 24ythkf5cxx1iuqy5yxq5sj41wiryn6 0 1399435 5591461 5590081 2026-07-13T12:37:09Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Lotus (род)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591461 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image=Dorycnium pentaphylum.jpg |image_caption= |taxon=Lotus dorycnium |authority=[[L.]]<ref name=POWO_503605-1>{{cite web |title=''Lotus dorycnium'' L. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:503605-1 |accessdate=2018-10-03}}</ref> |synonyms= *''Dorycnium pentaphyllum'' <small>[[Scop.]]</small> |synonyms_ref=<ref name=POWO_503605-1/> }}'''''Dorycnium pentaphyllum''','' познат исто под [[Синоним (таксономија)|синонимот]] '''''Lotus dorycnium''''' (опишано од [[Карл Линеј]]) — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] тревест [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Џовани Антонио Скополи]]. Видот е широко распространет во средоземниот регион. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение или мала полугрмушка, високо до 50 см и разгрането. [[Стебло|Стеблото]] е приподигнато или исправено и покриено со густи прилегнати влакненца. [[Лист|Листовите]] се без рахис и се приседнати. Ливчињата се линејно-ланцетни или долгнавесто-обратнојајцевидни, покриени со прилегнати свиленкасти влакна. Ливчињата на горните листови се долги 6–20 мм и широки 2–4 мм. [[Соцветие|Соцветијата]] се топчести, со пречник од околу 10 мм и составени од 5–15 цветови. Дршката на соцветието е долга 10–60 мм и покриена со прилегнати влакненца. [[Цвет|Цветовите]] се долги 4–6 мм, а цветните дршки се покуси или еднакво долги со трубестиот дел на чашката и се покриени со прилегнати влакненца. Чашката е долга 2,5–3 мм и е густо покриена со прилегнати свиленкасти влакна. Венчето е долго 4–6 мм, голо, бело или бледорозово. Барјачето е долго 4–6 (до 7) мм, долгнавесто-елиптично и во средината пошироко или малку стеснето. Крилцата се покуси од барјачето, а лаѓичката во горниот дел е надолжно свиткана, во основата има тенок и долг клинест дел, а нејзината горна половина е темновиолетова до црна. [[Плод|Плодот]] е гола, јајцевидна мешунка, долга 3–5 мм и широка 2–3 мм, која обично содржи едно [[семе]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1349-1350}}</ref> == Варијабилност == * ''Dorycnium pentaphyllum'' ''subsp. '''pentaphyllum''' —'' ливчињата на горните листови се долги од 6 до 12 мм и 2 до 3 мм широки. Барјачето е зашилено.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. '''germanicum''' —'' ливчињата на горните листови се долги од 10 до 20 мм и 2 до 4 мм широки. Барјачето не е или е сосема слабо зашилено.<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == ''Dorycnium pentaphyllum'' расте на суви тревести места во појасот на брдските пасишта. Неговите варијабилности различно се среќаваат на територијата на Македонија:<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. pentaphyllum'' ''—'' од стари извори се наведуваат дека растението има присуство во Битола (1907 год) и на планината Водно (1969 год), но се смета дека овој подвид не е застапен на територијата на Македонија.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. germanicum —'' се среќава во Тетовско кај селото [[Рогачево]], на серпентин.<ref name=":0" /> == Галерија == {| ||[[File:Doricnum pentaphyllum 12 maig 2006 062.jpg|thumb|220px|left|Растението]] ||[[File:Fabaceae - Dorycnium pentaphyllum.JPG|thumb|220px|left|Цвекињата]] ||[[File:Fabaceae - Dorycnium pentaphyllum-1.JPG|thumb|220px|left|Цвекињата]] |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons|Dorycnium pentaphyllum}} {{Taxonbar|from1=Q21976198|from2=Q2710476}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] dycbeetf3llg6hllksjcjmgi0tbgimi 5591462 5591461 2026-07-13T12:37:16Z Jtasevski123 69538 додадена [[Категорија:Лотоси]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591462 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image=Dorycnium pentaphylum.jpg |image_caption= |taxon=Lotus dorycnium |authority=[[L.]]<ref name=POWO_503605-1>{{cite web |title=''Lotus dorycnium'' L. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:503605-1 |accessdate=2018-10-03}}</ref> |synonyms= *''Dorycnium pentaphyllum'' <small>[[Scop.]]</small> |synonyms_ref=<ref name=POWO_503605-1/> }}'''''Dorycnium pentaphyllum''','' познат исто под [[Синоним (таксономија)|синонимот]] '''''Lotus dorycnium''''' (опишано од [[Карл Линеј]]) — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] тревест [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Џовани Антонио Скополи]]. Видот е широко распространет во средоземниот регион. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение или мала полугрмушка, високо до 50 см и разгрането. [[Стебло|Стеблото]] е приподигнато или исправено и покриено со густи прилегнати влакненца. [[Лист|Листовите]] се без рахис и се приседнати. Ливчињата се линејно-ланцетни или долгнавесто-обратнојајцевидни, покриени со прилегнати свиленкасти влакна. Ливчињата на горните листови се долги 6–20 мм и широки 2–4 мм. [[Соцветие|Соцветијата]] се топчести, со пречник од околу 10 мм и составени од 5–15 цветови. Дршката на соцветието е долга 10–60 мм и покриена со прилегнати влакненца. [[Цвет|Цветовите]] се долги 4–6 мм, а цветните дршки се покуси или еднакво долги со трубестиот дел на чашката и се покриени со прилегнати влакненца. Чашката е долга 2,5–3 мм и е густо покриена со прилегнати свиленкасти влакна. Венчето е долго 4–6 мм, голо, бело или бледорозово. Барјачето е долго 4–6 (до 7) мм, долгнавесто-елиптично и во средината пошироко или малку стеснето. Крилцата се покуси од барјачето, а лаѓичката во горниот дел е надолжно свиткана, во основата има тенок и долг клинест дел, а нејзината горна половина е темновиолетова до црна. [[Плод|Плодот]] е гола, јајцевидна мешунка, долга 3–5 мм и широка 2–3 мм, која обично содржи едно [[семе]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1349-1350}}</ref> == Варијабилност == * ''Dorycnium pentaphyllum'' ''subsp. '''pentaphyllum''' —'' ливчињата на горните листови се долги од 6 до 12 мм и 2 до 3 мм широки. Барјачето е зашилено.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. '''germanicum''' —'' ливчињата на горните листови се долги од 10 до 20 мм и 2 до 4 мм широки. Барјачето не е или е сосема слабо зашилено.<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == ''Dorycnium pentaphyllum'' расте на суви тревести места во појасот на брдските пасишта. Неговите варијабилности различно се среќаваат на територијата на Македонија:<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. pentaphyllum'' ''—'' од стари извори се наведуваат дека растението има присуство во Битола (1907 год) и на планината Водно (1969 год), но се смета дека овој подвид не е застапен на територијата на Македонија.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. germanicum —'' се среќава во Тетовско кај селото [[Рогачево]], на серпентин.<ref name=":0" /> == Галерија == {| ||[[File:Doricnum pentaphyllum 12 maig 2006 062.jpg|thumb|220px|left|Растението]] ||[[File:Fabaceae - Dorycnium pentaphyllum.JPG|thumb|220px|left|Цвекињата]] ||[[File:Fabaceae - Dorycnium pentaphyllum-1.JPG|thumb|220px|left|Цвекињата]] |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons|Dorycnium pentaphyllum}} {{Taxonbar|from1=Q21976198|from2=Q2710476}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лотоси]] 02iyrvtmdfxvwegq4pyhseknn567ivy 0 1399547 5591493 5591098 2026-07-13T13:01:36Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Васкови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591493 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] [[Категорија:Васкови]] qtqhycgw21rfz53yovhp2575fr3lwug 0 1399572 5591450 5591432 2026-07-13T12:17:07Z Jtasevski123 69538 5591450 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus''' —'' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman }} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss. (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus uliginosus]]''{{small| Schkuhr (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Лотоси]] ewhux1a3h7odbbd3dtgc0avirzkl3rs 0 1399585 5591460 5591408 2026-07-13T12:37:02Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Lotus (род)]]; додадена [[Категорија:Лотоси]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591460 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = (MHNT) Lotus corniculatus - Plant habit.jpg | image_caption = | genus = Lotus | species = corniculatus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision_ref = <ref name="POWO" /> | subdivision = {{Species list | Lotus corniculatus subsp. afghanicus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. corniculatus | | Lotus corniculatus subsp. delortii | (Timb.-Lagr.) Nyman | Lotus corniculatus subsp. fruticosus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. preslii | (Ten.) P.Fourn. }} | synonyms_ref = <ref name="POWO" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Lotus alpicola'' {{small|([[Beck]]) [[Miniaev]], [[Ulle]] & [[Kritzk.]]}} *''Lotus ambiguus'' {{small|[[Besser]] ex [[Spreng.]]}} *''Lotus angustifolius'' {{small|[[Gueldenst.]]}} *''Lotus arvensis'' {{small|[[Pers.]]}} *''Lotus balticus'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus barcinonensis'' {{small|[[Sennen]]}} *''Lotus bracteatus'' {{small|[[Wall.]]}} *''Lotus callunetorum'' {{small|([[Üksip]]) [[Miniaev]]}} *''Lotus catalaunicus'' {{small|[[Sennen]]}} *''Lotus caucasicus'' {{small|[[Kuprian.]]}} *''Lotus colocensis'' {{small|[[Menyh.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''alandicus'' {{small|[[Chrtková]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''ambiguus'' {{small|([[Besser]] ex [[Spreng.]]) [[Tzvelev]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''arvensis'' {{small|([[Pers.]]) [[Ser.]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''callunetorum'' {{small|(Üksip) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' f. ''carnosus'' {{small|([[Pers.]]) [[Ostenf.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''crassifolius'' {{small|Pers.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''fallax'' {{small|[[Chrtková]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''futakii'' {{small|[[Starm.]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''komarovii'' {{small|(Miniaev) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''norvegicus'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' var. ''posoniensis'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''ruprechtii'' {{small|(Miniaev) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sativus'' {{small|[[Hyl.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sennenii'' {{small|[[Afr.Fern.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sibthorpii'' {{small|([[Rouy]]) [[Asch.]] & [[Graebn.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''slovacus'' {{small|([[Chrtková]]) [[Starm.]]}} *''Lotus delortii'' {{small|[[Timb.-Lagr.]]}} *''Lotus delortii'' var. ''rivasii'' {{small|[[Afr.Fern.]]}} *''Lotus depressus'' {{small|[[Willd.]]}} *''Lotus dvinensis'' {{small|[[Miniaev]] & [[Ulle]]}} *''Lotus forsteri'' {{small|[[Sweet]]}} *''Lotus gibbus'' {{small|[[Beeke]]}} *''Lotus haeupleri'' {{small|[[G.H.Loos]]}} *''Lotus humifusus'' {{small|[[Willd.]]}} *''Lotus juzepczukii'' {{small|[[Seregin]]}} *''Lotus komarovii'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus norvegicus'' {{small|([[Chrtková]])[[Miniaev]]}} *''Lotus olgae'' {{small|[[Klokov]]}} *''Lotus orphanidis'' {{small|[[Ujhelyi]]}} *''Lotus pentaphyllos'' {{small|[[Gilib.]]}} *''Lotus pilosissimus'' {{small|[[Schur]]}} *''Lotus pilosus'' {{small|[[Jord.]]}} *''Lotus preslii'' {{small|[[Ten.]]}} *''Lotus riparius'' {{small|[[Pers.]]}} *''Lotus rostellatus'' {{small|[[Heldr.]]}} *''Lotus ruprechtii'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus sativus'' {{small|(Hyl.) [[Büscher]] & [[G.H.Loos]]}} *''Lotus stenodon'' {{small|([[Boiss.]] & Heldr.) [[Heldr.]]}} *''Lotus suberectus'' {{small|[[G.H.Loos]]}} *''Lotus symmetricus'' {{small|[[Jord.]]}} *''Lotus tauricus'' {{small|[[Juz.]]}} *''Lotus tauricus'' {{small|[[Steud.]]}} *''Lotus tchihatchewii'' {{small|[[Boiss.]]}} *''Lotus tenuifolius'' {{small|[[C.Presl]]}} *''Lotus uliginosus'' {{small|[[Hoffm.]]}} *''Lotus zhegulensis'' {{small|[[Klokov]]}} *''Mullaghera communis'' {{small|[[Bubani]]}} }} }}'''''Lotus corniculatus''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Растението има широка распространетост и е битна фуражна култура за добиток. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 20–35 см, разгрането уште од основата, голо или покриено со ретки до густи влакна по [[Стебло|стеблото]] и [[Лист|листовите]]. Стебленцата се полегнати, приподигнати или исправени, без столони, најчесто неразгранети и цврсти. Листовите се составени од пет ливчиња. Лисната дршка е покуса од ливчињата. [[Прилисник|Прилисниците]] се редуцирани, мали, четинести или жлездесто-топчести. Ливчињата се со куси дршки, ланцетни, обратнојајцевидно-ланцетни до речиси кружести, долги 4–18 мм и широки 1–10 мм. [[Цвет|Цветовите]], по два до седум, се групирани во главичести [[Соцветие|соцветија]], кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Дршката на соцветието е три до четири пати подолга од соодветниот пазувен лист, а цветните дршки се долги 1–2,5 мм. Чашката е речиси ѕвонеста, гола или покриена со ретки раширени влакна, долга 6–7 мм. Запците се триаглести или линејно-шиловидни, со широка триаглеста основа и најчесто се долги колку трубестиот дел на чашката, понекогаш малку покуси или подолги. Венчето е долго околу 15 мм, односно околу двапати подолго од чашката, жолто или златножолто, а често по прецветувањето добива портокалова нијанса. Барјачето е подолго од крилцата и лаѓичката и често има црвени жили во основата. Лаѓичката е благо искривена и завршува со долг, заострен клун, кој обично е малку подолг од крилцата. [[Плод|Плодот]] е права, цилиндрична мешунка, долга 15–30 мм и широка 1,5–2 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1351-1353}}</ref> Листовите се исто така слични по изглед на некои [[Детелина|детелини]]. == Варијабилност == * ''Lotus corniculatus'' '''var. speciousus''' ''—'' клунот на лаѓичката е виолетов<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. tenuis''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним]]: ''Lotus tenuifolius'') — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните ливчиња се ланцетни до долгавесто-обратно-јајцевидно-ланцетни и обично на врвот заострени. Стеблата се тенки.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. alpinus''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним:]] ''Lotus alpinu''s) — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 10 до 15 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се долги колку трубестиот дел на чашката или покуси.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. stenodon''''' — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 10 до 15 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се 1.5 пати подолги од трубестиот делна чашката.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. corniculatus''''' — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 15 до 35 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се 1.5 пати подолги од трубестиот делна чашката.<ref name=":0" /> == Подвидови == Следниве [[Подвид|подвиди]] се прифатени:<ref name="POWO">{{Наведен POWO}}</ref> * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''afghanicus'' {{Мали|Chrtková}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''corniculatus'' * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''delortii'' {{Мали|(Timb.-Lagr.) Nyman}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''fruticosus'' {{Мали|Chrtková}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''preslii'' {{Мали|(Ten.) P.Fourn.}} == Форми == * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''ciliatus —''''' стеблото и листовите се со ретки влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''hirsutus —''''' стеблото и листовите се со густи расперени влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus'' ''corniculatus'' f. '''''corniculatus'''''<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == Lotus corniculatus расте по ливади, пасишта, меѓи, проретчени шуми и камењари. Нејзините варијабилности и форми се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. corniculatus''''' '''''—''''' растение со многу ограничена распространетост. Се среќава кај желеничката станица ''Врановци'' и селото [[Велебрдо]] во [[Гостивар]], селото Куќи и браната [[Шпиље]] во [[Дебар]], [[Плетвар]] кај [[Прилеп]] и кај детското летувалиште ''Младост'' во [[Берово]].<ref name=":0" /> * ''Lotus'' ''corniculatus'' f. '''''corniculatus''''' '''''—''''' важат истите податоци како истоменета варијабилност.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''ciliatus —''''' широко распространето растение на територијата на [[Македонија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''hirsutus —''''' се среќава на [[Шар Планина]] - [[Попова Шапка]], [[Љубаш]] во [[Кавадарци]], селото [[Бешиште]] во [[Прилеп]], селото [[Градешница]] и Змејца во [[Битола]], [[Кожуф]] кај Висока Чука и врвот Две Уши и [[Смрдлива Вода]] кај [[Гевгелија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. tenuis —''''' широко распространето растение во Македонија, меѓутоа, за разлика од северните делови на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] на пр. од [[Хрватска]], македонските растенија од овој подвид се одликуваат со пошироки ливчиња.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. alpinus''''' '''''—''''' овој таксон главно е распространет по високите планини во Македонија, како на пример: [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Дешат]], [[Бистра]], [[Јабланица]], [[Галичица]], [[Баба]], [[Ниџе]], планината Змејница кај [[Мариово]] и околината на [[Пехчево]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var. speciousus''' '''''—''''' среќава на [[Шар Планина]], [[Јакупица]], [[Кораб]], [[Баба]], [[Ниџе]], селото [[Граешница]] во Битола, помеѓу [[Неготино]] и [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. stenodon''''' '''''—''''' се среќава само на планината [[Галичица]] кај Преслап и кај селото [[Пештани (Охридско)|Пештани]] (Охридско).<ref name=":0" /> == Распространетост и живеалиште низ светот == ''Lotus corniculatus'' има широка распространетост низ целиот свет.<ref name="usda">{{PLANTS|id=LOCO6}}</ref><ref name="POWO2">{{Наведен POWO}}</ref> Потекнува од умерената Евроазија и Северна Африка. Честа е насекаде во Британија<ref>Martin, K. ''The Concise British Flora in Colour.''</ref> и Ирска.<ref>Parnell, J. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press {{ISBN|978-185918-4783}}</ref><ref name="Hackney">Hackney, P. (Ed) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland,'' Third Edition. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> Живеалиштата вклучуваат стари полиња, тревни места,<ref>Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles'', Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> и покрај патишта.<ref name="Hackney2">Hackney, P. (Ed) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland,'' Third Edition. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> Типично се шири на висина од околните тревни површини. Може да преживее и покрај пасење, газење и косење. Најчесто се среќава во песокливи [[Почва|почви]]. == Екологија == Цветовите најчесто ги посетуваат бумбари.<ref>{{Наведено списание|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|year=2015|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|url=https://pure.rug.nl/ws/files/78585910/Competition_for_pollinators_and_intra_communal_spectral_dissimilarity_of_flowers.pdf|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608}}</ref> Во Чикашкиот регион, забележани се претежно неавтохтони пчели кои ги посетуваат цвеќињата, вклучувајќи ги ''[[Andrena wilkella]]'', ''[[Anthidium oblongatum]]'', ''[[Западна медоносна пчела|Apis mellifera]]'' и ''[[Megachile rotundata]]''.<ref name="fotcr">{{Наведена книга|title=Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis|last=Wilhelm|first=Gerould|last2=Rericha|first2=Laura|date=2017|publisher=Indiana Academy of Sciences}}</ref> Автохтоните пчели ''[[Bombus impatiens]]'' и ''[[Megachile relativa]]'' исто така се забележани како ги посетуваат цветовите, иако вторите ретко.<ref name="fotcr" /> Растението е важен извор [[Нектар|на нектар]] за многу [[инсекти]], а се користи и како [[Ларва|ларвена]] храна од многу видови [[пеперуги]], како што се ''[[Zygaena filipendulae]]'' и [[Стоок синец|стоокиот синец]].<ref>{{Наведено списание|last=Thomas|first=C. D.|last2=Glen|first2=S. W. T.|last3=Lewis|first3=O. T.|last4=Hill|first4=J. K.|last5=Blakeley|first5=D. S.|date=1999-02-01|title=Population differentiation and conservation of endemic races: the butterfly, Plebejus argus|journal=Animal Conservation|language=en|volume=2|issue=1|pages=15–21|bibcode=1999AnCon...2...15T|doi=10.1111/j.1469-1795.1999.tb00044.x|issn=1469-1795}}</ref> Растението е домаќин за шумската бела пеперутка, ''[[Шумски белец|Leptidea sinapis]]''.<ref>Clarke, S. A.; Green, D. G.; Joy, J.; Wollen, K.; Butler, I. (2011-04-01). [https://link.springer.com/article/10.1007/s10841-010-9300-8 "Leptidea sinapis (Wood White butterfly) egg-laying habitat and adult dispersal studies in Herefordshire"]. ''Journal of Insect Conservation''. '''15''' (1-2): 23–35. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/s10841-010-9300-8|10.1007/s10841-010-9300-8]]. [[International Standard Serial Number|ISSN]] [[issn:1366-638X|1366-638X]].</ref> == Како инвазивен вид == ''Lotus corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во многу делови од Северна Америка и [[Австралија]]. Најчесто се сади покрај патиштата за контрола на ерозијата или на пасишта за [[Forage|сточна храна]], а потоа се шири во природни области.<ref name="usdafactsheet">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_loco6.pdf|title=Plant Fact Sheet, Birdsfoot Trefoil|work=plants.usda.gov|publisher=United States Department of Agriculture, Natural Resources Conservation Service|accessdate=2018-10-19}}</ref><ref name="fotcr2">{{Наведена книга|title=Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis|last=Wilhelm|first=Gerould|last2=Rericha|first2=Laura|date=2017|publisher=Indiana Academy of Sciences}}</ref> Откако ќе се воспостави во одредена област, може да ги надвладее [[Домороден вид|домородни видови]].<ref name="fotcr2" /> Употребата на пропишан оган не е ефикасна алатка за управување против ''L. corniculatus'' и наместо тоа се препорачува хербицид за контрола.<ref name="fotcr2" /> == Потенцијални здравствени проблеми == Видот содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/database/plants.php?Lotus+corniculatus|title=Lotus corniculatus Bird's Foot Trefoil PFAF Plant Database|work=Pfaf.org}}</ref> кои ослободуваат мали количини на [[цијановодород]] кога се мацерираат. Сепак, ова не е вообичаено отровно за луѓето, бидејќи дозата е многу мала, а метаболизацијата на цијанидот е релативно брза.<ref>{{Наведено списание|last=Scriber|first=J. Mark|date=1 January 1978|title=Cyanogenic Glycosides in Lotus corniculatus. Their Effect upon Growth, Energy Budget, and Nitrogen Utilization of the Southern Armyworm, Spodoptera eridania|journal=Oecologia|volume=34|issue=2|pages=143–155|bibcode=1978Oecol..34..143M|doi=10.1007/BF00345163|jstor=4215630|pmid=28309546}}</ref> Присутни се и кондензирани [[Танин|танини]].<ref>{{Наведено списание|date=1999|title=The effect of condensed tannins in Lotus corniculatus upon reproductive efficiency and wool production in sheep during late summer and autumn|url=http://www.grassland.org.nz/publications/nzgrassland_publication_492.pdf|journal=Proceedings of the New Zealand Grassland Association|volume=61|pages=51–55|access-date=22 March 2022}}</ref> == Употреба == Се користи во [[Земјоделство|земјоделството]] како фуражна култура, одгледувана за [[Пасиште|пасишта]], [[сено]] и [[силажа]]. Тоа е висококвалитетна фуражна храна која не предизвикува надуеност кај преживарите.<ref name="Feedipedia">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/280|title=Birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus)|last=Heuzé V.|last2=Tran G.|date=2016|work=Feedipedia.org|accessdate=8 February 2016|last3=Nozière P.|last4=Lebas F.}}</ref> Може да се користи како алтернатива на [[Луцерка|луцерката]] во сиромашни почви. Како [[украсно растение]] се одгледува двоцветната сорта. Редовно се вклучува како компонента на мешавини од диви цвеќиња во [[Европа]]. Исто така, може да спречи ерозија на почвата и да обезбеди добро живеалиште за дивиот свет.<ref name="Feedipedia2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/280|title=Birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus)|last=Heuzé V.|last2=Tran G.|date=2016|work=Feedipedia.org|accessdate=8 February 2016|last3=Nozière P.|last4=Lebas F.}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Lotus corniculatus T69.1.jpg Lotus corniculatus infloerscence - Keila.jpg| Birds-foot trefoil new seedhead.jpg|џ 20160711Lotus corniculatus1.jpg| Barb. 01 Lotus corniculatus 01.png Faboideae spp Sturm31.jpg| </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} {{Taxonbar|from=Q29907}} {{Authority control}} [[Категорија:Лотоси]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hk85s12eed8hzj11tcvw3b6p3a4k90l 0 1399589 5591455 5591420 2026-07-13T12:31:47Z BosaFi 115936 /* Опис */ 5591455 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=RosaDumalis1UME.jpg|image_caption=|genus=Rosa|species=dumalis|authority=[[Bechst.]]|synonyms_ref=<ref name="Powo"/>|synonyms={{collapsible list| *''Crepinia dumalis'' {{au|(Bechst.) Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: n.° 1789 (1881)}} *''Ozanonia reuteri'' {{au|(Godet) Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: n.° 987 (1881)}} *''Rosa abietina'' f. ''favratii'' {{au|Christ in Flora 57: 475 (1874)}} *''Rosa abietina'' var. ''favratii'' {{au|(Christ) R.Keller in Denkschr. Schweiz. Naturf. Ges. 65: 447 (1931)}} *''Rosa abietina'' f. ''uriensis'' {{au|Lagger & Puget ex Christ in Rosen Schweiz: 135 (1873)}} *''Rosa acharii'' {{au|Billb. in J.W.Palmstruch, Sv. Bot. 9: t. 577 (1825)}} *''Rosa aciphylloides'' {{au|Crép. ex Cottet & Castella in Guide Bot. Cant. Fribourg: 114 (1891)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aciculosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 674 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) R.Keller in Denkschr. Schweiz. Naturf. Ges. 65: 583 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subf. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 20 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''acuticuspis'' {{au|R.Keller & Wilczek in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''adenocalyx'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 44 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''adenophora'' {{au|(Gren.) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''adenophylla'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''albiflora'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''amphitricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 650,771 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''anatricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''aostana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''armatissima'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aspera'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 676 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bebaeoblasta'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 42 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bernardensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 635 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''bernardii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''binnensis'' {{au|Favrat ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''biserrata'' {{au|(Reut.) C.Vicioso in Bol. Inst. Forest. Invest. Exp. 40: 67 (1948)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''bornmuelleri'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 19 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bovonnazensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 635 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brachypoda'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 631 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brevipedunculata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''briquetii'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 64 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brizzii'' {{au|P.Rossi & R.Keller in Nuovo Giorn. Bot. Ital., n.s., 34: 1028 (1927)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''burmiensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''caryophylloides'' {{au|Litv. in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' f. ''christianseni'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''cladoleia'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 645 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''clavata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''clivicola'' {{au|Ravaud ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 633 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''collinderi'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 78 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''confinii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''conjungens'' {{au|Frid. ex Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''convirescens'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 112 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''coriacea'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''crepiniana'' {{au|(Déségl. ex Baker) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''curiosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''dalvazzensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 653 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''diodus'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 197 (1901)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''diversiglandulosa'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 42 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''elatophylla'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 119 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' f. ''elatophylla'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 77 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''elongata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''eriostyla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 626 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''erlevensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 33 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''erubescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 669 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''exarmata'' {{au|Crép. ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''faxeana'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''feerii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''fernarolii'' {{au|P.Rossi & R.Keller in Nuovo Giorn. Bot. Ital., n.s., 34: 1028 (1927)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''fictitia'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 43 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''fiessensis'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 67 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''friderichsenii'' {{au|Christ ex Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''fritschii'' {{au|(Heinr.Braun) R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''gaillardii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''gelertii'' {{au|Frid. ex Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''gelmii'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 50 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''genuina'' {{au|(Gren.) C.Vicioso in Bol. Inst. Forest. Invest. Exp. 40: 65 (1948), not validly publ.}} *''Rosa afzeliana'' subvar. ''glabrior'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 21 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''glandulipes'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''glandulosissima'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 39 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''glaucescens'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 45 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''grandis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''heteropoda'' {{au|Wilczek & R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''heterotricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hispida'' {{au|Gelert ex Herring in Dansk. Ros.: 36 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''holmii'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 117 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''horrida'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''horrida'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 39 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hyperpsilophylla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 676 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subvar. ''impropria'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 22 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''inaequiglandulosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 653 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''inaequiserrata'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''intercedens'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''intricata'' {{au|Schmidely ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''intromissa'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''iserana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''jurassica'' {{au|(Rouy) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''kummeri'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 46 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''lapicidinarum'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 41 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lasiocarpa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''leventinensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 627 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lindii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 41 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lophophyton'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 673 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''marchica'' {{au|E.Schenk in Verh. Bot. Vereins Prov. Brandenburg 75: 173 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''maukschii'' {{au|(Kit.) R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''medelpadica'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 68 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''medelpadica'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 130 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' f. ''memorata'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 37 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''microphylla'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 198 (1901)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''multiserrata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''noerholmensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''oligotricha'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 45 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''ostenfeldii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''ovata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 31 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''paicheana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''parcepilosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 41 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''parthenensis'' {{au|R.Keller in Beitr. Rosenfl. Vorarlbergs: 101 (1928)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''parvifolia'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''paupercula'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 33 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pedemontana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 677 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pedunculata'' {{au|Litv. in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' var. ''perserrata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''perversa'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 36 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''phalacrostigma'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pilosior'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 672 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''ploenensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 680 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''praesanzensis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 48 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''praetigoviensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''prehensilis'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 37 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''prostata'' {{au|Matsson in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' f. ''proxima'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 633 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudoalpestris'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 65 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudobovernieriana'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 66 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudocenisia'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudofriderichsenii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 44 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudolagenaria'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 592 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudoleventinensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudomontana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pseudosquarrosa'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 40 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''puberula'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescentifolia'' {{au|Lonacz. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 220 (1954), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescentissima'' {{au|Lonacz. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 220 (1954), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pulchella'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pycnophylla'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 35 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''raronensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 628 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''rectispina'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 674 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''remota'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 627 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''ripensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''rossii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 630 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''rouyana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 584 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''rubroviolacea'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''saepta'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''salvanensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 626 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''schioetzii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''schroeteri'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 66 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''selandica'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''semipilosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 36 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''setosoglandulosa'' {{au|Fr. ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''slesvicensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 31 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solanifolia'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 130 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solanifolia'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 117 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solstitialoides'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 20 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''sphaeroidea'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 625 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''stenophylla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subcinerea'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subcomplicata'' {{au|R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 39 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subcomplicata'' {{au|(R.Keller) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 105 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subglandulosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subglaucescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 677 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subheteracantha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 648 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 632 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subpontismartini'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 704 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subseringei'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''suprapilosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''tincensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 650 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''trichophylla'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''trichostyla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''typica'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''umbellata'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 42 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''uncinata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 631 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) R.Keller & Gams in G.Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 4: 1042 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''vera'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 669 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''viadra'' {{au|Holzfuss ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''vix-hispida'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller & Gams in G.Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 4: 1035 (1923), nom. superfl.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''wilczekii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''zajartakensis'' {{au|R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 39 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''znaimensis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 50 (1924)}} *''Rosa bergiana'' var. ''lepidina'' {{au|Matsson in Acta Horti Berg. 4: 52 (1907)}} *''Rosa caesia'' var. ''adenophora'' {{au|(Gren.) Hesl.-Harr. in Naturalist (Hull) 1930: 165 (1930)}} *''Rosa caesia'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) G.G.Graham & A.L.Primavesi in Watsonia 18: 121 (1990)}} *''Rosa caesia'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Hesl.-Harr. in Naturalist (Hull) 1930: 165 (1930)}} *''Rosa caesia'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|D.H.Kent in List Vasc. Pl. Brit. Isles, Suppl.: 36 (1997), nom. superfl.}} *''Rosa canina'' subsp. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Nyman in Consp. Fl. Eur.: 234 (1878)}} *''Rosa canina'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Čelak. in Prodr. Fl. Böhmen: 898 (1881)}} *''Rosa canina'' proles ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Samp. in Man. Fl. Port.: 330 (1912)}} *''Rosa canina'' f. ''dumalis'' (Bechst.) Christ in Rosen Schweiz: 158 (1873)}} *''Rosa canina'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Dumort. in Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 6: 58 (1867)}} *''Rosa canina'' var. ''glauca'' {{au|Desv. in Bot. Agric. 2: 116 (1813)}} *''Rosa canina'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Baker in J. Linn. Soc., Bot. 11: 233 (1869)}} *''Rosa canina'' var. ''virens'' {{au|Wahlenb. in Fl. Upsal.: 170 (1820)}} *''Rosa canina'' var. ''vosagiaca'' {{au|N.H.F.Desp. in Rosetum Gallicum: 88 (1828), nom. superfl.}} *''Rosa communis'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 293, 306 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 320, 326 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''glauca'' {{au|(Desv.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 301 (1900)}} *''Rosa communis'' subsp. ''glauca'' {{au|Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 319 (1900)}} *''Rosa communis'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 319 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''jurassica'' {{au|Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 320, 326 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''leioclada'' {{au|(Boullu) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 293, 314 (1900)}} *''Rosa conferta'' {{au|Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 28 (1875)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Mansf. in unknown publication: 143 (1940)}} *''Rosa coriifolia uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Crép. in Tabl. Anal. Roses Europ. 31(2): 84 (1892)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) R.Keller in H.Schinz & R.Keller, Fl. Schweiz, ed. 4, 1: 383 (1923)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller ex Dostál in Kvĕtena ČSR, ed. 2: 685 (1948), nom. superfl.}} *''Rosa devenyensis'' {{au|Sabr. & Gáyer in Magyar Bot. Lapok 16: 60 (1917 publ. 1918)}} *''Rosa dumalis'' var. ''acharii'' {{au|(Billb.) Boulenger in Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 49: 114 (1927)}} *''Rosa dumalis'' f. ''acutifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 53 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''barclayana'' {{au|Boulenger in Bull. Jard. Bot. État Bruxelles 12: 71 (1931)}} *''Rosa dumalis'' f. ''barclayana'' {{au|(Boulenger) Popek in Biosyst. Rosa: 61 (1996)}} *''Rosa dumalis'' var. ''besseriana'' {{au|Popek in Biosyst. Rosa: 53 (1996)}} *''Rosa dumalis'' f. ''dentatistipulata'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 346 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' var. ''devenyensis'' {{au|(Sabr. & Gáyer) Ker.-Nagy in Tört. Magyarorsz. Rózsák Kismonográf.: 347 (2012)}} *''Rosa dumalis'' var. ''dissimilis'' {{au|Heinr.Braun in Pl. Cernagor. Lect.: 102 (1888)}} *''Rosa dumalis'' f. ''genuina'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis'' f. ''genuina'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis glandulosa'' {{au|Gren. in Fl. Jurass.: 245 (1865)}} *''Rosa dumalis'' f. ''latifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 52 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''legitima'' {{au|Gren. in Billotia 1: 121 (1869)}} *''Rosa dumalis'' var. ''leioclada'' {{au|Boullu in A.Cariot, Étude Fl., éd. 8, 2: 263 (1889)}} *''Rosa dumalis'' f. ''nervipilosa'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 347 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' f. ''platycarpa'' {{au|Vuk. in Rad Jugoslav. Akad. Znan. 69: 34 (1884)}} *''Rosa dumalis'' f. ''porciusii'' {{au|R.Keller & Prodan in Trandaf. 3(1): 442 (1932)}} *''Rosa dumalis'' var. ''pseudosphaeroidea'' {{au|R.Keller ex Prodan in Trandaf. 3(1): 443 (1932)}} *''Rosa dumalis'' f. ''rotundifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 54 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''salicifolia'' {{au|(Vuk.) Ker.-Nagy in Tört. Magyarorsz. Rózsák Kismonográf.: 347 (2012)}} *''Rosa dumalis'' var. ''stygmatotes'' {{au|Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: s.n. (1881)}} *''Rosa dumalis'' var. ''suberiostyla'' {{au|Prodan in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 12: 146 (1932)}} *''Rosa dumalis'' f. ''suberiostyla'' {{au|(Prodan) Borza in Consp. Fl. Roman. 1: 147 (1947)}} *''Rosa dumalis'' f. ''subglabristyla'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 347 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' f. ''subhispida'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 54 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''typica'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 578 (1931), nom. superfl.}} *''Rosa elatophylla'' {{au|(Matsson ex Almq.) Matsson in Kongl. Svenska Vetensk. Acad. Handl., ser. 3, 14(3): 62 (1935)}} *''Rosa falcata'' var. ''ceretanica'' {{au|Sennen in Exsicc. (Pl. Espagne) 1917: n.° 3030 (1918), nom. nud.}} *''Rosa glauca'' {{au|Vill. ex Loisel. in J. Bot. (Desvaux) 2: 336 (1809), nom. illeg.}} *''Rosa glauca'' var. ''genuina'' {{au|(Gren.) Matsson in L.M.Neuman, Sver. Fl.: 357 (1901), not validly publ.}} *''Rosa glauca'' var. ''glandulosa'' {{au|(Crép.) Cadevall in Fl. Catalunya 2: 300 (1919)}} *''Rosa glauca'' var. ''pseudomarsica'' {{au|Burnat & Gremli in Roses Alp. Mar., Suppl.: 41 (1882)}} *''Rosa glauca'' subsp. ''pseudomarsica'' {{au|(Burnat & Gremli) Arcang. in Comp. Fl. Ital.: 551 (1894)}} *''Rosa glauca'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Nyman in Consp. Fl. Eur., Suppl. 2: 116 (1889)}} *''Rosa glauca'' f. ''reuteri'' {{au|(Godet) Cottet in Guide Bot. Cant. Fribourg: 107 (1891)}} *''Rosa glauca'' subsp. ''reuteri'' {{au|(Godet) Hayek in Fl. Steiermark 1: 938 (1909)}} *''Rosa glauca'' var. ''rigidula'' {{au|(Puget ex Cottet) Crép. in A.Fiori & al., Fl. Anal. Italia 1: 590 (1898)}} *''Rosa glauca'' f. ''salicifolia'' {{au|Vuk. in Oesterr. Bot. Z. 37: 303 (1887)}} *''Rosa glauca'' subvar. ''salicifolia'' {{au|(Vuk.) R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 196 (1901)}} *''Rosa glauca'' var. ''typica'' {{au|(Christ) H.Waldner in Eur. Rosentyp.: 30 (1885), not validly publ.}} *''Rosa glauca'' ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Crép. in Tabl. Anal. Roses Europ. 31(2): 85 (1892)}} *''Rosa glauca'' var. ''vallium'' {{au|Sennen in Exsicc. (Pl. Espagne) 1922: n.° 4394 (1923), nom. illeg.}} *''Rosa kionae'' {{au|Heinr.Braun & Halácsy in Verh. K. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 38: 752 (1888)}} *''Rosa lepidina'' {{au|(Matsson) Matsson in Kongl. Svenska Vetensk. Acad. Handl., ser. 3, 14(3): 254 (1935)}} *''Rosa lepidina'' subsp. ''stenobasis'' {{au|Brenner in Meddeland. Soc. Fauna Fl. Fenn. 50: 67 (1925)}} *''Rosa lutetiana'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Wolley-Dod in J. Bot. 58(Suppl.): 8 (1920)}} *''Rosa monticola'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Rapin in Guide Bot. Vaud: 194 (1862)}} *''Rosa morthieri'' {{au|(Godet) Gand. in Bull. Trav. Soc. Murith. 5: 28 (1876)}} *''Rosa obovata'' {{au|Lagger & Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 23 (1875), nom. nud.}} *''Rosa reuteri'' {{au|(Godet) Reut. in Cat. Pl. Vasc. Genève, éd. 2: 68 (1861)}} *''Rosa reuteri'' ''adenophora'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 239 (1865)}} *''Rosa reuteri'' var. ''biserrata'' {{au|Reut. in Cat. Pl. Vasc. Genève, éd. 2: 68 (1861)}} *''Rosa reuteri'' var. ''genuina'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 239 (1865), not validly publ.}} *''Rosa reuteri'' var. ''glandulosa'' {{au|Crép. in M.Willkomm & J.M.C.Lange, Prodr. Fl. Hispan. 3: 213 (1874)}} *''Rosa reuteri'' f. ''hispidior'' {{au|Christ in Flora 58: 295 (1875)}} *''Rosa reuteri'' f. ''morthieri'' {{au|Godet in Fl. Jura, Suppl.: 75 (1869)}} *''Rosa reuteri'' f. ''typica'' {{au|Christ in Rosen Schweiz: 165 (1873), not validly publ.}} *''Rosa rigidula'' {{au|Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 23 (1875)}} *''Rosa rubrifolia'' var. ''glauca'' {{au|(Desv.) Dumort. in Fl. Belg.: 94 (1827)}} *''Rosa rubrifolia'' var. ''reuteri'' {{au|Godet in Fl. Jura: 208 (1852)}} *''Rosa solstitialis'' var. ''denudata'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 238 (1865)}} *''Rosa subafzeliana'' {{au|Chrshan. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 583 (1954)}} *''Rosa subafzeliana'' var. ''curvata'' {{au|Chrshan. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 584 (1954)}} *''Rosa uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Schinz & R.Keller in Fl. Schweiz: 262 (1900)}} *''Rosa uriensis'' {{au|Lagger & Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 28 (1875), nom. nud.}} *''Rosa uriensis'' var. ''addensis'' {{au|Cornaz ex R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''adenophora'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''biserrata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''brueggeri'' {{au|Christ ex R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' f. ''burmiensis'' {{au|R.Keller in Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 55 (1915)}} *''Rosa uriensis'' subvar. ''elliptica'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''glabriuscula'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 235 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''glandulifera'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''gracilis'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''grandifrons'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''heteracantha'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''hispidissima'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''inermis'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''longipedunculata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''pubescens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''rigidula'' {{au|(Puget ex Cottet) R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''rufescens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''simplicidens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''typica'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' subvar. ''uniserrata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''uniserrata'' {{au|R.Keller in Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 55 (1915)}} *''Rosa vosagiaca'' {{au|Déségl. in J. Bot. 12: 75 (1874), nom. superfl.}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''bargensis'' {{au|R.Keller in Mitt. Naturf. Ges. Schaffhausen 4: 69 (1925)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''decipiens'' {{au|R.Keller in Ber. Thätigk. St. Gallischen Naturwiss. Ges. 1895-1896: 222 (1897)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 62: 671 (1917)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''montanifolia'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' f. ''pusilla'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' f. ''semipusilla'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 62: 672 (1917)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''typica'' {{au|(Christ) R.Keller in H.Schinz & R.Keller, Fl. Schweiz, ed. 3, 2: 201 (1914), not validly publ.}}}} '''''Rosa dumalis''''', е вид [[роза]] од семејството [[Рози|Rosaceae]]. Автохтониот опсег на оваа роза се протега од Европа до Кавказ, како и до северозападна Африка.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 1,5-3,5 м високо. Стеблоата кукести, странично сплескани и со надолжно проширена основа, цветните гранчиња може да бидат и без трња. Листовите зелени, на долната страа посветло зелени, со 5-7 ливчиња, јајцевидно-елиптични, до широко елитични 12-35 мм долги, 10-26 мм широки, голи или со поединечни ѓлезди по средната жила, по рахисот и дршката на листот, на врвот заострени, по работ двојно напилени, со долги запци и со ѓлезди по врвот на запчињата. Лисната дршка и рахисот со ретки мали кукести боцки. Прилисниците широко-крилести, голи, со долг триаглест и заострен врв. Брактеите елиптично-ланцетни. Цветовите поединечи, или по неколку во групи, цветната дршка 10-20 мм долга, гола. Чашкините ливчиња 10-20 мм долги пересто насечени, на врвот листовидни, а страничните сегменти со линејни делови и со жлезди по врвовите. На надворешната страна голи или со ретки куси влакненца кои се најгусти по работ, по прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат. Венечните ливчиња 20-30 мм долги, розови. Столпчињата обично голи или со ретки влакна, расперени. Дискусот рамен или слабо конкавен. Плодот топчест, јајцевиден или долгнавест, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=909}}</ref> == Таксономија == [[Податотека:Rosa_dumalis1.JPG|десно|мини|'''''Rosa dumalis''''' во близина на [[Лунд]], округот Сканија, Шведска]] Некои авторитети го прифаќаат како посебно растение, при што ''Flora Europaea'' ја третира како [[Синоним (таксономија)|синоним]] на ''[[Шипка|Rosa canina]]'' или ''R. squarrosa''. Од друга страна, [[Plants of the World Online]] ја третира ''Rosa vosagiaca'' (исто така прифатена од ''Flora Europaea'') како синоним на ''Rosa dumalis''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60473701-2|title=''Rosa vosagiaca'' Déségl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> Првпат го опишал и објавил германскиот ботаничар [[Јохан Матеус Бехштајн]] во „Форстботаник“, том 241 на страница 969 во 1810 година.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1 "''Rosa dumalis'' Bechst. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 October</span> 2023</span>.</cite></ref> Биномната номенклатура '''''Rosa dumalis''''' е изведена од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''dumosus'' што значи трнлив, компактен и грмушест.<ref>{{Наведена книга|title=The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|last=Coombes|first=Allen|publisher=Timber Press|year=2012|isbn=9781604691962|location=Portland, Oregon|page=283}}</ref> [[Микросателит|Микросателитски]] маркери се користат од страна на растителните генетичари за да се утврдат врските во рамките на семејството Rosa. Утврдено е дека постои висок степен на сличност помеѓу ''[[Rosa brunonii]]'' и ''R. dumalis'', што е поткрепено и со молекуларни и со морфолошки податоци.<ref>{{Наведено списание|last=Gaurav|first=Abhay Kumar|last2=Namita|last3=Raju|first3=D. V. S.|last4=Ramkumar|first4=M. K.|last5=Singh|first5=M. K.|last6=Singh|first6=Bhupinder|last7=Krishnan|first7=S. Gopala|last8=Panwar|first8=Sapna|last9=Sevanthi|first9=Amitha Mithra|date=2022|title=Genetic diversity analysis of wild and cultivated Rosa species of India using microsatellite markers and their comparison with morphology based diversity|journal=Journal of Plant Biochemistry and Biotechnology|volume=31|pages=61–70|doi=10.1007/s13562-021-00655-3}}</ref> == Распространетост == Растението е домородно во повеќе земји; Албанија, Австрија, Босна и Херцеговина,<ref name="grin">{{GRIN|5334}}</ref> Бугарија, Чешка, Данска, Естонија,<ref name="grin" /> Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Исланд, Ирска, Италија, Латвија,<ref name="grin" /> Литванија,<ref name="grin" /> Молдавија,<ref name="grin" /> Црна Гора,<ref name="grin" /> Холандија, Македонија,<ref name="grin" /> Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Србија,<ref name="grin" /> Шпанија, Словачка,<ref name="grin" /> Словенија,<ref name="grin" /> Шведска, Швајцарија, Тунис, Турција,<ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}</ref> Украина. Делови од Русија (Белорусија, [[Европска Русија]] и [[Северен Кавказ]], како и во Алжир и Мароко.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1 "''Rosa dumalis'' Bechst. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 October</span> 2023</span>.</cite></ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, покрај дабови и букови шуми, напуштени ниви и ливади и по сечиштата од 200 до 1,800 м надморска височина. Позната речиси за сите планини.<ref name=":02" /> == Употреба == Шипките од ''Rosa canina'' и ''Rosa dumalis'' се собираат и традиционално се користат во Турција веќе неколку децении. Тие главно се собираат во текот на зимските месеци, а потоа можат да се преработат во неколку производи како што се мармалади,<ref>{{Наведено списание|last=Yildiz|first=O.|last2=Alpaslan|first2=M.|date=2012|title=Properties of rose hip marmalades.|journal=Food Technol. Biotechnol.|volume=50|pages=98–106}}</ref> сирупи,<ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBozhuyukErcisliKaratasEkiert2021">Bozhuyuk, Mehmet Ramazan; Ercisli, Sezai; Karatas, Neva; Ekiert, Halina; Elansary, Hosam O.; Szopa, Agnieszka (2021). [[doi:10.3390/su13148060|"Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by"]]. ''Sustainability''. '''13''' (14): 8060. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.3390/su13148060|10.3390/su13148060]]</span>.</cite></ref> како и здрави чаеви и желеа.<ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}</ref> Тие се познати и како лековити растенија и се користат во народната медицина подолго време<ref>{{Наведено списание|last=Chrubasik|first=C.|last2=Roufogalis|first2=B.D.|last3=Müller-Ladner|first3=U.|last4=Chrubasik|first4=S.A.|date=2008|title=Systematic review on the ''Rosa canina'' effect and efficacy profiles.|journal=Phytother. Res.|volume=22|issue=6|pages=725–733|doi=10.1002/ptr.2400|pmid=18384191}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Alp|first=S.|last2=Ercisli|first2=S.|last3=Jurikova|first3=T.|last4=Cakir|first4=O.|last5=Gozlekci|first5=S.|date=2016|title=Bioactive content of rose hips of different wildly grown ''Rosa dumalis'' genotypes.|journal=Not. Bot. Horti Agrobo.|volume=44|issue=2|pages=472–476|doi=10.15835/nbha44210432|doi-access=free}}</ref> за лекување на кашлица, болки во стомакот и болки во грлото.<ref>{{Наведено списание|last=Uggla|first=M.|last2=Gao|first2=X.|last3=Werlemark|first3=G.|date=2003|title=Variation among and within dogrose taxa (''Rosa'' sect. ''Caninae'') in fruit weight, percentages of fruit flesh and dry matter, and vitamin C content.|journal=Acta Agric. Scand. B|volume=53|pages=147–155}}</ref> Во Турција, поради трњето и тоа што е ползечко растение, често се користи како ограда на отворени површини, особено на рабовите на обработливите полиња.<ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEyduranAkinErcisliZeybekoglu2022">Eyduran, S.P.; Akin, M.; Ercisli, S.; Zeybekoglu, E. (2022). [[doi:10.24326/asp.hc.2022.5.14|"Morphological and biochemical diversity in Rosa species"]]. ''Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus''. '''21''' (5): <span class="nowrap">163–</span>171. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.24326/asp.hc.2022.5.14|10.24326/asp.hc.2022.5.14]]</span>. [[Semantic Scholar|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:253339951 253339951].</cite></ref> == Наводи == <references> <ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}</ref> <ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}</ref> <ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> </references> == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Ehrlén|first=Johan|last2=Eriksson|first2=Ove|date=1991|title=Phenological variation in fruit characteristics in vertebrate-dispersed plants|journal=Oecologia|volume=86|issue=4|pages=463–470|doi=10.1007/BF00318311|issn=0029-8549}} == Други извори == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa&SPECIES_XREF=dumalis&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: '''''Rosa dumalis'''''] [[Категорија:Растенија опишани во 1810 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pnemyw926ks5nnor3qvd20ouwcc290g 5591845 5591455 2026-07-14T07:25:19Z BosaFi 115936 /* Опис */ 5591845 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=RosaDumalis1UME.jpg|image_caption=|genus=Rosa|species=dumalis|authority=[[Bechst.]]|synonyms_ref=<ref name="Powo"/>|synonyms={{collapsible list| *''Crepinia dumalis'' {{au|(Bechst.) Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: n.° 1789 (1881)}} *''Ozanonia reuteri'' {{au|(Godet) Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: n.° 987 (1881)}} *''Rosa abietina'' f. ''favratii'' {{au|Christ in Flora 57: 475 (1874)}} *''Rosa abietina'' var. ''favratii'' {{au|(Christ) R.Keller in Denkschr. Schweiz. Naturf. Ges. 65: 447 (1931)}} *''Rosa abietina'' f. ''uriensis'' {{au|Lagger & Puget ex Christ in Rosen Schweiz: 135 (1873)}} *''Rosa acharii'' {{au|Billb. in J.W.Palmstruch, Sv. Bot. 9: t. 577 (1825)}} *''Rosa aciphylloides'' {{au|Crép. ex Cottet & Castella in Guide Bot. Cant. Fribourg: 114 (1891)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aciculosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 674 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) R.Keller in Denkschr. Schweiz. Naturf. Ges. 65: 583 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subf. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 20 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''acuticuspis'' {{au|R.Keller & Wilczek in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''adenocalyx'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 44 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''adenophora'' {{au|(Gren.) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''adenophylla'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''albiflora'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''amphitricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 650,771 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''anatricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''aostana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''armatissima'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aspera'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 676 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bebaeoblasta'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 42 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bernardensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 635 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''bernardii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''binnensis'' {{au|Favrat ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''biserrata'' {{au|(Reut.) C.Vicioso in Bol. Inst. Forest. Invest. Exp. 40: 67 (1948)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''bornmuelleri'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 19 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bovonnazensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 635 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brachypoda'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 631 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brevipedunculata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''briquetii'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 64 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brizzii'' {{au|P.Rossi & R.Keller in Nuovo Giorn. Bot. Ital., n.s., 34: 1028 (1927)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''burmiensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''caryophylloides'' {{au|Litv. in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' f. ''christianseni'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''cladoleia'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 645 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''clavata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''clivicola'' {{au|Ravaud ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 633 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''collinderi'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 78 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''confinii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''conjungens'' {{au|Frid. ex Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''convirescens'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 112 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''coriacea'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''crepiniana'' {{au|(Déségl. ex Baker) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''curiosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''dalvazzensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 653 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''diodus'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 197 (1901)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''diversiglandulosa'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 42 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''elatophylla'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 119 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' f. ''elatophylla'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 77 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''elongata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''eriostyla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 626 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''erlevensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 33 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''erubescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 669 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''exarmata'' {{au|Crép. ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''faxeana'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''feerii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''fernarolii'' {{au|P.Rossi & R.Keller in Nuovo Giorn. Bot. Ital., n.s., 34: 1028 (1927)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''fictitia'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 43 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''fiessensis'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 67 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''friderichsenii'' {{au|Christ ex Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''fritschii'' {{au|(Heinr.Braun) R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''gaillardii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''gelertii'' {{au|Frid. ex Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''gelmii'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 50 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''genuina'' {{au|(Gren.) C.Vicioso in Bol. Inst. Forest. Invest. Exp. 40: 65 (1948), not validly publ.}} *''Rosa afzeliana'' subvar. ''glabrior'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 21 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''glandulipes'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''glandulosissima'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 39 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''glaucescens'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 45 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''grandis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''heteropoda'' {{au|Wilczek & R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''heterotricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hispida'' {{au|Gelert ex Herring in Dansk. Ros.: 36 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''holmii'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 117 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''horrida'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''horrida'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 39 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hyperpsilophylla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 676 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subvar. ''impropria'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 22 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''inaequiglandulosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 653 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''inaequiserrata'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''intercedens'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''intricata'' {{au|Schmidely ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''intromissa'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''iserana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''jurassica'' {{au|(Rouy) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''kummeri'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 46 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''lapicidinarum'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 41 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lasiocarpa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''leventinensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 627 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lindii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 41 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lophophyton'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 673 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''marchica'' {{au|E.Schenk in Verh. Bot. Vereins Prov. Brandenburg 75: 173 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''maukschii'' {{au|(Kit.) R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''medelpadica'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 68 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''medelpadica'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 130 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' f. ''memorata'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 37 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''microphylla'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 198 (1901)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''multiserrata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''noerholmensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''oligotricha'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 45 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''ostenfeldii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''ovata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 31 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''paicheana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''parcepilosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 41 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''parthenensis'' {{au|R.Keller in Beitr. Rosenfl. Vorarlbergs: 101 (1928)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''parvifolia'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''paupercula'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 33 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pedemontana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 677 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pedunculata'' {{au|Litv. in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' var. ''perserrata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''perversa'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 36 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''phalacrostigma'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pilosior'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 672 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''ploenensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 680 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''praesanzensis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 48 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''praetigoviensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''prehensilis'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 37 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''prostata'' {{au|Matsson in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' f. ''proxima'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 633 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudoalpestris'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 65 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudobovernieriana'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 66 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudocenisia'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudofriderichsenii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 44 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudolagenaria'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 592 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudoleventinensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudomontana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pseudosquarrosa'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 40 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''puberula'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescentifolia'' {{au|Lonacz. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 220 (1954), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescentissima'' {{au|Lonacz. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 220 (1954), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pulchella'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pycnophylla'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 35 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''raronensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 628 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''rectispina'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 674 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''remota'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 627 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''ripensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''rossii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 630 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''rouyana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 584 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''rubroviolacea'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''saepta'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''salvanensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 626 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''schioetzii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''schroeteri'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 66 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''selandica'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''semipilosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 36 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''setosoglandulosa'' {{au|Fr. ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''slesvicensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 31 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solanifolia'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 130 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solanifolia'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 117 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solstitialoides'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 20 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''sphaeroidea'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 625 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''stenophylla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subcinerea'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subcomplicata'' {{au|R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 39 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subcomplicata'' {{au|(R.Keller) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 105 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subglandulosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subglaucescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 677 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subheteracantha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 648 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 632 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subpontismartini'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 704 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subseringei'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''suprapilosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''tincensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 650 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''trichophylla'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''trichostyla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''typica'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''umbellata'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 42 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''uncinata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 631 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) R.Keller & Gams in G.Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 4: 1042 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''vera'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 669 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''viadra'' {{au|Holzfuss ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''vix-hispida'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller & Gams in G.Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 4: 1035 (1923), nom. superfl.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''wilczekii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''zajartakensis'' {{au|R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 39 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''znaimensis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 50 (1924)}} *''Rosa bergiana'' var. ''lepidina'' {{au|Matsson in Acta Horti Berg. 4: 52 (1907)}} *''Rosa caesia'' var. ''adenophora'' {{au|(Gren.) Hesl.-Harr. in Naturalist (Hull) 1930: 165 (1930)}} *''Rosa caesia'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) G.G.Graham & A.L.Primavesi in Watsonia 18: 121 (1990)}} *''Rosa caesia'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Hesl.-Harr. in Naturalist (Hull) 1930: 165 (1930)}} *''Rosa caesia'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|D.H.Kent in List Vasc. Pl. Brit. Isles, Suppl.: 36 (1997), nom. superfl.}} *''Rosa canina'' subsp. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Nyman in Consp. Fl. Eur.: 234 (1878)}} *''Rosa canina'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Čelak. in Prodr. Fl. Böhmen: 898 (1881)}} *''Rosa canina'' proles ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Samp. in Man. Fl. Port.: 330 (1912)}} *''Rosa canina'' f. ''dumalis'' (Bechst.) Christ in Rosen Schweiz: 158 (1873)}} *''Rosa canina'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Dumort. in Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 6: 58 (1867)}} *''Rosa canina'' var. ''glauca'' {{au|Desv. in Bot. Agric. 2: 116 (1813)}} *''Rosa canina'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Baker in J. Linn. Soc., Bot. 11: 233 (1869)}} *''Rosa canina'' var. ''virens'' {{au|Wahlenb. in Fl. Upsal.: 170 (1820)}} *''Rosa canina'' var. ''vosagiaca'' {{au|N.H.F.Desp. in Rosetum Gallicum: 88 (1828), nom. superfl.}} *''Rosa communis'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 293, 306 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 320, 326 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''glauca'' {{au|(Desv.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 301 (1900)}} *''Rosa communis'' subsp. ''glauca'' {{au|Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 319 (1900)}} *''Rosa communis'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 319 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''jurassica'' {{au|Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 320, 326 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''leioclada'' {{au|(Boullu) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 293, 314 (1900)}} *''Rosa conferta'' {{au|Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 28 (1875)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Mansf. in unknown publication: 143 (1940)}} *''Rosa coriifolia uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Crép. in Tabl. Anal. Roses Europ. 31(2): 84 (1892)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) R.Keller in H.Schinz & R.Keller, Fl. Schweiz, ed. 4, 1: 383 (1923)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller ex Dostál in Kvĕtena ČSR, ed. 2: 685 (1948), nom. superfl.}} *''Rosa devenyensis'' {{au|Sabr. & Gáyer in Magyar Bot. Lapok 16: 60 (1917 publ. 1918)}} *''Rosa dumalis'' var. ''acharii'' {{au|(Billb.) Boulenger in Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 49: 114 (1927)}} *''Rosa dumalis'' f. ''acutifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 53 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''barclayana'' {{au|Boulenger in Bull. Jard. Bot. État Bruxelles 12: 71 (1931)}} *''Rosa dumalis'' f. ''barclayana'' {{au|(Boulenger) Popek in Biosyst. Rosa: 61 (1996)}} *''Rosa dumalis'' var. ''besseriana'' {{au|Popek in Biosyst. Rosa: 53 (1996)}} *''Rosa dumalis'' f. ''dentatistipulata'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 346 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' var. ''devenyensis'' {{au|(Sabr. & Gáyer) Ker.-Nagy in Tört. Magyarorsz. Rózsák Kismonográf.: 347 (2012)}} *''Rosa dumalis'' var. ''dissimilis'' {{au|Heinr.Braun in Pl. Cernagor. Lect.: 102 (1888)}} *''Rosa dumalis'' f. ''genuina'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis'' f. ''genuina'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis glandulosa'' {{au|Gren. in Fl. Jurass.: 245 (1865)}} *''Rosa dumalis'' f. ''latifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 52 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''legitima'' {{au|Gren. in Billotia 1: 121 (1869)}} *''Rosa dumalis'' var. ''leioclada'' {{au|Boullu in A.Cariot, Étude Fl., éd. 8, 2: 263 (1889)}} *''Rosa dumalis'' f. ''nervipilosa'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 347 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' f. ''platycarpa'' {{au|Vuk. in Rad Jugoslav. Akad. Znan. 69: 34 (1884)}} *''Rosa dumalis'' f. ''porciusii'' {{au|R.Keller & Prodan in Trandaf. 3(1): 442 (1932)}} *''Rosa dumalis'' var. ''pseudosphaeroidea'' {{au|R.Keller ex Prodan in Trandaf. 3(1): 443 (1932)}} *''Rosa dumalis'' f. ''rotundifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 54 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''salicifolia'' {{au|(Vuk.) Ker.-Nagy in Tört. Magyarorsz. Rózsák Kismonográf.: 347 (2012)}} *''Rosa dumalis'' var. ''stygmatotes'' {{au|Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: s.n. (1881)}} *''Rosa dumalis'' var. ''suberiostyla'' {{au|Prodan in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 12: 146 (1932)}} *''Rosa dumalis'' f. ''suberiostyla'' {{au|(Prodan) Borza in Consp. Fl. Roman. 1: 147 (1947)}} *''Rosa dumalis'' f. ''subglabristyla'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 347 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' f. ''subhispida'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 54 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''typica'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 578 (1931), nom. superfl.}} *''Rosa elatophylla'' {{au|(Matsson ex Almq.) Matsson in Kongl. Svenska Vetensk. Acad. Handl., ser. 3, 14(3): 62 (1935)}} *''Rosa falcata'' var. ''ceretanica'' {{au|Sennen in Exsicc. (Pl. Espagne) 1917: n.° 3030 (1918), nom. nud.}} *''Rosa glauca'' {{au|Vill. ex Loisel. in J. Bot. (Desvaux) 2: 336 (1809), nom. illeg.}} *''Rosa glauca'' var. ''genuina'' {{au|(Gren.) Matsson in L.M.Neuman, Sver. Fl.: 357 (1901), not validly publ.}} *''Rosa glauca'' var. ''glandulosa'' {{au|(Crép.) Cadevall in Fl. Catalunya 2: 300 (1919)}} *''Rosa glauca'' var. ''pseudomarsica'' {{au|Burnat & Gremli in Roses Alp. Mar., Suppl.: 41 (1882)}} *''Rosa glauca'' subsp. ''pseudomarsica'' {{au|(Burnat & Gremli) Arcang. in Comp. Fl. Ital.: 551 (1894)}} *''Rosa glauca'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Nyman in Consp. Fl. Eur., Suppl. 2: 116 (1889)}} *''Rosa glauca'' f. ''reuteri'' {{au|(Godet) Cottet in Guide Bot. Cant. Fribourg: 107 (1891)}} *''Rosa glauca'' subsp. ''reuteri'' {{au|(Godet) Hayek in Fl. Steiermark 1: 938 (1909)}} *''Rosa glauca'' var. ''rigidula'' {{au|(Puget ex Cottet) Crép. in A.Fiori & al., Fl. Anal. Italia 1: 590 (1898)}} *''Rosa glauca'' f. ''salicifolia'' {{au|Vuk. in Oesterr. Bot. Z. 37: 303 (1887)}} *''Rosa glauca'' subvar. ''salicifolia'' {{au|(Vuk.) R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 196 (1901)}} *''Rosa glauca'' var. ''typica'' {{au|(Christ) H.Waldner in Eur. Rosentyp.: 30 (1885), not validly publ.}} *''Rosa glauca'' ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Crép. in Tabl. Anal. Roses Europ. 31(2): 85 (1892)}} *''Rosa glauca'' var. ''vallium'' {{au|Sennen in Exsicc. (Pl. Espagne) 1922: n.° 4394 (1923), nom. illeg.}} *''Rosa kionae'' {{au|Heinr.Braun & Halácsy in Verh. K. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 38: 752 (1888)}} *''Rosa lepidina'' {{au|(Matsson) Matsson in Kongl. Svenska Vetensk. Acad. Handl., ser. 3, 14(3): 254 (1935)}} *''Rosa lepidina'' subsp. ''stenobasis'' {{au|Brenner in Meddeland. Soc. Fauna Fl. Fenn. 50: 67 (1925)}} *''Rosa lutetiana'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Wolley-Dod in J. Bot. 58(Suppl.): 8 (1920)}} *''Rosa monticola'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Rapin in Guide Bot. Vaud: 194 (1862)}} *''Rosa morthieri'' {{au|(Godet) Gand. in Bull. Trav. Soc. Murith. 5: 28 (1876)}} *''Rosa obovata'' {{au|Lagger & Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 23 (1875), nom. nud.}} *''Rosa reuteri'' {{au|(Godet) Reut. in Cat. Pl. Vasc. Genève, éd. 2: 68 (1861)}} *''Rosa reuteri'' ''adenophora'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 239 (1865)}} *''Rosa reuteri'' var. ''biserrata'' {{au|Reut. in Cat. Pl. Vasc. Genève, éd. 2: 68 (1861)}} *''Rosa reuteri'' var. ''genuina'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 239 (1865), not validly publ.}} *''Rosa reuteri'' var. ''glandulosa'' {{au|Crép. in M.Willkomm & J.M.C.Lange, Prodr. Fl. Hispan. 3: 213 (1874)}} *''Rosa reuteri'' f. ''hispidior'' {{au|Christ in Flora 58: 295 (1875)}} *''Rosa reuteri'' f. ''morthieri'' {{au|Godet in Fl. Jura, Suppl.: 75 (1869)}} *''Rosa reuteri'' f. ''typica'' {{au|Christ in Rosen Schweiz: 165 (1873), not validly publ.}} *''Rosa rigidula'' {{au|Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 23 (1875)}} *''Rosa rubrifolia'' var. ''glauca'' {{au|(Desv.) Dumort. in Fl. Belg.: 94 (1827)}} *''Rosa rubrifolia'' var. ''reuteri'' {{au|Godet in Fl. Jura: 208 (1852)}} *''Rosa solstitialis'' var. ''denudata'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 238 (1865)}} *''Rosa subafzeliana'' {{au|Chrshan. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 583 (1954)}} *''Rosa subafzeliana'' var. ''curvata'' {{au|Chrshan. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 584 (1954)}} *''Rosa uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Schinz & R.Keller in Fl. Schweiz: 262 (1900)}} *''Rosa uriensis'' {{au|Lagger & Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 28 (1875), nom. nud.}} *''Rosa uriensis'' var. ''addensis'' {{au|Cornaz ex R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''adenophora'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''biserrata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''brueggeri'' {{au|Christ ex R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' f. ''burmiensis'' {{au|R.Keller in Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 55 (1915)}} *''Rosa uriensis'' subvar. ''elliptica'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''glabriuscula'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 235 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''glandulifera'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''gracilis'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''grandifrons'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''heteracantha'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''hispidissima'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''inermis'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''longipedunculata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''pubescens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''rigidula'' {{au|(Puget ex Cottet) R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''rufescens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''simplicidens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''typica'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' subvar. ''uniserrata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''uniserrata'' {{au|R.Keller in Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 55 (1915)}} *''Rosa vosagiaca'' {{au|Déségl. in J. Bot. 12: 75 (1874), nom. superfl.}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''bargensis'' {{au|R.Keller in Mitt. Naturf. Ges. Schaffhausen 4: 69 (1925)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''decipiens'' {{au|R.Keller in Ber. Thätigk. St. Gallischen Naturwiss. Ges. 1895-1896: 222 (1897)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 62: 671 (1917)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''montanifolia'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' f. ''pusilla'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' f. ''semipusilla'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 62: 672 (1917)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''typica'' {{au|(Christ) R.Keller in H.Schinz & R.Keller, Fl. Schweiz, ed. 3, 2: 201 (1914), not validly publ.}}}} '''''Rosa dumalis''''', е вид [[роза]] од семејството [[Рози|Rosaceae]]. Автохтониот опсег на оваа роза се протега од Европа до Кавказ, како и до северозападна Африка.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 1,5-3,5 м високо. Стеблата кукести, странично сплескани и со надолжно проширена основа, цветните гранчиња може да бидат и без трња. Листовите зелени, на долната страа посветло зелени, со 5-7 ливчиња, јајцевидно-елиптични, до широко елитични 12-35 мм долги, 10-26 мм широки, голи или со поединечни жлезди по средната жила, по рахисот и дршката на листот, на врвот заострени, по работ двојно напилени, со долги запци и со жлезди по врвот на запчињата. Лисната дршка и рахисот со ретки мали кукести боцки. Прилисниците широко-крилести, голи, со долг триаглест и заострен врв. Брактеите елиптично-ланцетни. Цветовите поединечи, или по неколку во групи, цветната дршка 10-20 мм долга, гола. Чашкините ливчиња 10-20 мм долги пересто насечени, на врвот листовидни, а страничните сегменти со линејни делови и со жлезди по врвовите. На надворешната страна голи или со ретки куси влакненца кои се најгусти по работ, по прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат. Венечните ливчиња 20-30 мм долги, розови. Столпчињата обично голи или со ретки влакна, расперени. Дискусот рамен или слабо конкавен. Плодот топчест, јајцевиден или долгнавест, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=909}}</ref> == Таксономија == [[Податотека:Rosa_dumalis1.JPG|десно|мини|'''''Rosa dumalis''''' во близина на [[Лунд]], округот Сканија, Шведска]] Некои авторитети го прифаќаат како посебно растение, при што ''Flora Europaea'' ја третира како [[Синоним (таксономија)|синоним]] на ''[[Шипка|Rosa canina]]'' или ''R. squarrosa''. Од друга страна, [[Plants of the World Online]] ја третира ''Rosa vosagiaca'' (исто така прифатена од ''Flora Europaea'') како синоним на ''Rosa dumalis''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60473701-2|title=''Rosa vosagiaca'' Déségl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> Првпат го опишал и објавил германскиот ботаничар [[Јохан Матеус Бехштајн]] во „Форстботаник“, том 241 на страница 969 во 1810 година.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1 "''Rosa dumalis'' Bechst. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 October</span> 2023</span>.</cite></ref> Биномната номенклатура '''''Rosa dumalis''''' е изведена од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''dumosus'' што значи трнлив, компактен и грмушест.<ref>{{Наведена книга|title=The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|last=Coombes|first=Allen|publisher=Timber Press|year=2012|isbn=9781604691962|location=Portland, Oregon|page=283}}</ref> [[Микросателит|Микросателитски]] маркери се користат од страна на растителните генетичари за да се утврдат врските во рамките на семејството Rosa. Утврдено е дека постои висок степен на сличност помеѓу ''[[Rosa brunonii]]'' и ''R. dumalis'', што е поткрепено и со молекуларни и со морфолошки податоци.<ref>{{Наведено списание|last=Gaurav|first=Abhay Kumar|last2=Namita|last3=Raju|first3=D. V. S.|last4=Ramkumar|first4=M. K.|last5=Singh|first5=M. K.|last6=Singh|first6=Bhupinder|last7=Krishnan|first7=S. Gopala|last8=Panwar|first8=Sapna|last9=Sevanthi|first9=Amitha Mithra|date=2022|title=Genetic diversity analysis of wild and cultivated Rosa species of India using microsatellite markers and their comparison with morphology based diversity|journal=Journal of Plant Biochemistry and Biotechnology|volume=31|pages=61–70|doi=10.1007/s13562-021-00655-3}}</ref> == Распространетост == Растението е домородно во повеќе земји; Албанија, Австрија, Босна и Херцеговина,<ref name="grin">{{GRIN|5334}}</ref> Бугарија, Чешка, Данска, Естонија,<ref name="grin" /> Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Исланд, Ирска, Италија, Латвија,<ref name="grin" /> Литванија,<ref name="grin" /> Молдавија,<ref name="grin" /> Црна Гора,<ref name="grin" /> Холандија, Македонија,<ref name="grin" /> Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Србија,<ref name="grin" /> Шпанија, Словачка,<ref name="grin" /> Словенија,<ref name="grin" /> Шведска, Швајцарија, Тунис, Турција,<ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}</ref> Украина. Делови од Русија (Белорусија, [[Европска Русија]] и [[Северен Кавказ]], како и во Алжир и Мароко.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1 "''Rosa dumalis'' Bechst. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 October</span> 2023</span>.</cite></ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, покрај дабови и букови шуми, напуштени ниви и ливади и по сечиштата од 200 до 1,800 м надморска височина. Позната речиси за сите планини.<ref name=":02" /> == Употреба == Шипките од ''Rosa canina'' и ''Rosa dumalis'' се собираат и традиционално се користат во Турција веќе неколку децении. Тие главно се собираат во текот на зимските месеци, а потоа можат да се преработат во неколку производи како што се мармалади,<ref>{{Наведено списание|last=Yildiz|first=O.|last2=Alpaslan|first2=M.|date=2012|title=Properties of rose hip marmalades.|journal=Food Technol. Biotechnol.|volume=50|pages=98–106}}</ref> сирупи,<ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBozhuyukErcisliKaratasEkiert2021">Bozhuyuk, Mehmet Ramazan; Ercisli, Sezai; Karatas, Neva; Ekiert, Halina; Elansary, Hosam O.; Szopa, Agnieszka (2021). [[doi:10.3390/su13148060|"Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by"]]. ''Sustainability''. '''13''' (14): 8060. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.3390/su13148060|10.3390/su13148060]]</span>.</cite></ref> како и здрави чаеви и желеа.<ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}</ref> Тие се познати и како лековити растенија и се користат во народната медицина подолго време<ref>{{Наведено списание|last=Chrubasik|first=C.|last2=Roufogalis|first2=B.D.|last3=Müller-Ladner|first3=U.|last4=Chrubasik|first4=S.A.|date=2008|title=Systematic review on the ''Rosa canina'' effect and efficacy profiles.|journal=Phytother. Res.|volume=22|issue=6|pages=725–733|doi=10.1002/ptr.2400|pmid=18384191}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Alp|first=S.|last2=Ercisli|first2=S.|last3=Jurikova|first3=T.|last4=Cakir|first4=O.|last5=Gozlekci|first5=S.|date=2016|title=Bioactive content of rose hips of different wildly grown ''Rosa dumalis'' genotypes.|journal=Not. Bot. Horti Agrobo.|volume=44|issue=2|pages=472–476|doi=10.15835/nbha44210432|doi-access=free}}</ref> за лекување на кашлица, болки во стомакот и болки во грлото.<ref>{{Наведено списание|last=Uggla|first=M.|last2=Gao|first2=X.|last3=Werlemark|first3=G.|date=2003|title=Variation among and within dogrose taxa (''Rosa'' sect. ''Caninae'') in fruit weight, percentages of fruit flesh and dry matter, and vitamin C content.|journal=Acta Agric. Scand. B|volume=53|pages=147–155}}</ref> Во Турција, поради трњето и тоа што е ползечко растение, често се користи како ограда на отворени површини, особено на рабовите на обработливите полиња.<ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEyduranAkinErcisliZeybekoglu2022">Eyduran, S.P.; Akin, M.; Ercisli, S.; Zeybekoglu, E. (2022). [[doi:10.24326/asp.hc.2022.5.14|"Morphological and biochemical diversity in Rosa species"]]. ''Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus''. '''21''' (5): <span class="nowrap">163–</span>171. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.24326/asp.hc.2022.5.14|10.24326/asp.hc.2022.5.14]]</span>. [[Semantic Scholar|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:253339951 253339951].</cite></ref> == Наводи == <references> <ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}</ref> <ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}</ref> <ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> </references> == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Ehrlén|first=Johan|last2=Eriksson|first2=Ove|date=1991|title=Phenological variation in fruit characteristics in vertebrate-dispersed plants|journal=Oecologia|volume=86|issue=4|pages=463–470|doi=10.1007/BF00318311|issn=0029-8549}} == Други извори == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa&SPECIES_XREF=dumalis&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: '''''Rosa dumalis'''''] [[Категорија:Растенија опишани во 1810 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3ijlspx6q3ex7s3g8lts18sranmu4tv 0 1399597 5591459 5591418 2026-07-13T12:36:50Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Lotus (род)]]; додадена [[Категорија:Лотоси]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591459 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Starr 020808-0008 Lotus uliginosus.jpg |genus = Lotus |species = pedunculatus |authority = [[Cav.]] |synonyms = ''Lotus uliginosus'' <small>[[Schkuhr]]</small> }}'''''Lotus pedunculatus''''' (во минатото: '''''Lotus uliginosus''''') — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Антонио Хосе Каваниљес]]. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 30–60 см, голо или покриено со ретки до густи влакна и разгрането уште од основата. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, цилиндрично, со шуплива внатрешност, а во основата развива хоризонтални столони. [[Лист|Листовите]] се составени од пет ливчиња, голи или покриени со ретки до густи влакна. Лисната дршка е покуса од ливчињата. Ливчињата се обратнојајцевидни до елиптично-ланцетни, долги 8–25 мм и широки 3–15 мм, со зелена горна страна и сивозелена долна страна, на која се јасно испакнати страничните жили. [[Цвет|Цветовите]], по 5–12, се групирани во главичести соцветија, кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Цветните дршки се долги 1–2 мм, а дршката на [[Соцветие|соцветието]] е четири до пет пати подолга од соодветниот пазувен лист. Чашката е цилиндрично-ѕвонеста, долга 6–7 мм, црвенкава и покриена со ретки раширени влакна. Нејзиниот цилиндрично-ѕвонест трубест дел е долг околу 4 мм. Запците се најчесто еднакво долги со трубестиот дел, линејни, во основата триаглести и по работ покриени со долги влакна. Кај прецветените цветови и кај плодовите, запците се ѕвездесто раширени. Венчето е долго 10–12 мм, златножолто, а пред расцветувањето често има црвеникава нијанса. Барјачето е обратнојајцевидно, сплескано и обично долго колку лаѓичката. Крилцата се малку покуси од лаѓичката, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг, заострен клуновиден врв, кој е долг колку барјачето. [[Плод|Плодот]] е права, цилиндрична, кафеава мешунка, долга 2–3 см и широка околу 2 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1353-1354}}</ref> == Варијабилност == * ''Lotus pedunculatus'' '''var.''' '''''uliginosus''' —'' голо растение или со многу ретки влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' '''var.''' '''''villosus''''' — целото растение е густо влакнесто.<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == ''Lotus pedunculatus'' расте по влажни ливади и блата. Нејзините две баријабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' var. ''uliginosus —'' се среќава на планината Плачковица.<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' var. ''villosus —'' се среќава на ливадите во околината на Гостивар.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=200px> Lotus pedunculatus3 ies.jpg 2024-06-22 Sumpf-Hornklee VORNE im FFH-Gebiet Belziger Bach.jpg|''Lotus pedunculatus'' кон крајот на јуни во посебното подрачје во [[Бранденбург]], Германија </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lotus pedunculatus}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Лотоси]] pyv6cpqjqqjd67iyk7xd89fzfp2ws3p 0 1399603 5591454 2026-07-13T12:26:47Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Lotus]] 5591454 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Lotus]] kff5cyuzxdmmrgpelauwxo35dhm907g 0 1399604 5591456 2026-07-13T12:35:31Z Jtasevski123 69538 нс 5591456 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = | genus = Lotus | species = aegaeus | authority = ([[Griseb.]]) [[Boiss.]] }}'''''Lotus aegaeus''' —'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на [[Lotus|лотос]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Август Гризебах]] и [[Пјер Едмон Боасје]], по потекло од [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] до Северозападен Иран.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:503444-1|title=Lotus aegaeus (Griseb.) Boiss. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2024-08-07}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://yabanicicekler.com/flower/lotus-aegaeus-140|title=Lotus aegaeus {{!}} Yabani Çiçekler|work=yabanicicekler.com|language=tr|accessdate=2025-01-28}}</ref> Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, силно разгрането, високо 20–40 см. [[Стебло|Стебленцата]] се исправени и разгранети, по површината покриени со долги (до 2 мм) раширени влакна и куси груби влакненца. [[Лист|Листовите]] се составени од пет ливчиња и од двете страни се покриени со долги влакна. Лисната дршка обично е покуса од ливчињата. Ливчињата се обратнојајцевидни, во основата и на врвот заострени, долги 5–15 мм и широки 4–10 мм. [[Цвет|Цветовите]], по три до пет, се групирани во главичести соцветија. Дршката на [[Соцветие|соцветието]] е 1,5–3 пати подолга од соодветниот пазувен лист, а во основата на главичестото соцветие се наоѓа еден приседнат лист составен од три ливчиња. Чашката е ѕвонеста, долга околу 10 мм и покриена со густи долги раширени влакна. Нејзиниот ѕвонест трубест дел е долг околу 3 мм. Запците се долги околу 7 мм, линејно-шиловидни и во основата триаглести. Венчето е жолто. Барјачето е долго 18–25 мм и широко 10–12 мм, речиси кружесто до широкоелиптично, со кус клинест дел во основата. Крилцата се долги 15–18 мм, широкоелиптични и во основата имаат клиновиден дел долг 3–4 мм. Лаѓичката е благо искривена, долга колку крилцата и завршува со издолжен клуновиден дел со виолетовожолта боја. [[Плод|Плодот]] е речиси цилиндрична, малку странично сплескана, кафеава и гола мешунка, долга 3–4 мм, со испакнати мрежести жили.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1354}}</ref> ''Lotus aegaeus'' цвета во мај, јуни и јули.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://yabanicicekler.com/flower/lotus-aegaeus-140|title=Lotus aegaeus {{!}} Yabani Çiçekler|work=yabanicicekler.com|language=tr|accessdate=2024-08-07}}</ref> == Распространетост и живеалиште низ светот == ''Lotus aegaeus'' има некои спорадични појави во [[Мексико]] во близина на границата со [[САД]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gbif.org/species/5356864|title=Lotus aegaeus (Griseb.) Boiss.|work=www.gbif.org|language=en|accessdate=2024-08-07}}</ref> ''Lotus aegaeus'' расте во карпести и суви обработливи области и чакалести суви падини. == Распространетост во Македонија == ''Lotus aegaeus'' расте по брдски пасишта, камењари, карпи, покрај патишта и по меѓи. Растението се среќава во околината на [[Стар Дојран|Стар]] и [[Нов Дојран]], селото [[Ѓопчели]] и местата наречени ''Асанали'' и ''Ѓуранѓа'' во [[Гевгелија]], [[Демиркаписка Клисура|клисурата на Демир Капија]], покрај патот помеѓу [[Неготино]] и [[Демир Капија]], и Љубаш во [[Кавадарци]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus aegaeus|''Lotus aegaeus''}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Лотоси]] [[Категорија:Растенија опишани во 1872 година]] b9ixwgru9b9hmsx65h7wnv5ye55paru 1 1399605 5591458 2026-07-13T12:36:02Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591458 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 1 1399606 5591464 2026-07-13T12:37:37Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591464 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1399607 5591469 2026-07-13T12:48:38Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1321028299|Nuphar]]“ 5591469 wikitext text/x-wiki '''Барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar'') е род на [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], со [[Умерена клима|умерена]] до [[Субарктичка зона|субарктичка]] распространетост на северната хемисфера. == Опис == Видовите ''Nuphar'' се [[Водно растение|водни]],<ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}</ref> [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]], хетерофилни билки кои растат од разгранети [[Ризом|ризоми]], кои не се столониферни.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}</ref> Ризомите имаат видливи лузни на листовите. Авантуристичките корени растат под и од страната на ризомот.<ref name="Padgett" /> [[Лист|Листовите]] можат да бидат потопени, лебдечки или емергентни.<ref name="Beal, 1956">{{Наведено списание|last=Beal|first=E. O.|year=1956|title=Taxonomic revision of the genus ''Nuphar'' Sm. of North America and Europe|journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society|volume=72|pages=317–346}}</ref><ref name="Padgett" /> Нивната форма може да биде овална, елиптична,<ref name="Flora of China" /> тркалезна, линеарна.<ref name="fna" /> Долгите,<ref name="Flora of China" /> сплескани, крилести или цилиндрични [[Лисна дршка|лисни дршки]] можат да бидат влакнести или голи.<ref name="Beal, 1956" /><ref name="Padgett" /> Цветовите се осамени,<ref name="Flora of New Zealand">Manaaki Whenua – Landcare Research. </ref> еднодневни, петелкасти, лебдечки<ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPadgett2007">Padgett, D. J. (2007). </cite></ref> или растечки.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWiersemaHellquist,_C._B.1997">Wiersema, J. H.; Hellquist, C. B. (1997). </cite></ref> Цветовите обично имаат 5–9 перзистентни [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], кои се жолти, зелени или црвени<ref name="Beal, 1956" /> и издолжени.<ref name="fna" /> Бројните, издолжени до шпатуларни [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]<ref name="Beal, 1956" /> се незабележливи<ref name="fna" /> и скриени од чашките.<ref name="Padgett" /> {{Галерија|Nuphar sagittifolia.jpg|''[[Nuphar sagittifolia]]''|Nuphar lutea sl30.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;lutea''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-009.jpg|Пресек на цвет од ''[[Nuphar variegata]]''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-067.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;variegata''|Nuphar lutea sl44.jpg|Семки од ''N.&nbsp;lutea''}} == Таксономија == Родот ''Nuphar'' {{Мали|Sm.}} бил објавен од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година.<ref name="IPNI a" /> Типскиот вид е ''[[Nuphar lutea]]'' {{Мали|(L.) Sm.}} Родот има неколку синоними: ''Nymphona'' {{Мали|Bubani}} објавена од [[Пјетро Бубани]] во 1901 година, ''Nenuphar'' {{Мали|Link}} објавена од [[Јохан Хајнрих Фридрих Линк]] во 1822 година, ''Nymphozanthus'' {{Мали|Rich.}} објавена од [[Луј Клод Мари Ричард]] во 1808 година и ''Ropalon'' {{Мали|Raf.}} објавена од [[Константин Самуел Рафинеск]] во 1837 година. Родот е поделен на два дела: автономниот дел ''Nuphar'' sect. ''Nuphar'' со ''Nuphar lutea'' {{Мали|(L.) Sm.}} како типски вид,<ref name="Padgett, 1999" /> како и делот ''Nuphar'' sect. ''Astylus'' {{Мали|Padgett}} објавен од [[Доналд Џеј Паџет]] во 1999 година со ''Nuphar advena'' {{Мали|(Aiton) W.T.Aiton}} како типски вид. Бројот на видови во родот сè уште е во фаза на преглед.<ref name="usda">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|title=Genus: ''Nuphar'' Sm.|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=USDA|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827124155/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|archive-date=2009-08-27}}</ref> До средината на 20 век, некои ботаничари го третирале родот само како еден променлив вид (за кој европскиот ''Nuphar lutea'' има приоритет),<ref name="Beal, 1956">{{Наведено списание|last=Beal|first=E. O.|year=1956|title=Taxonomic revision of the genus ''Nuphar'' Sm. of North America and Europe|journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society|volume=72|pages=317–346}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBeal1956">Beal, E. O. (1956). </cite></ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NUPHA|title=''Nuphar'' Sm. pond-lily|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=USDA}}</ref> додека некои други авторитети прифатија уште околу десетина видови врз основа на традиционалните таксонски стандарди.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWiersemaHellquist,_C._B.1997">Wiersema, J. H.; Hellquist, C. B. (1997). </cite></ref> Неодамнешното молекуларно испитување покажа дека постојат значителни разлики помеѓу евроазискиот вид (sect. ''Nuphar'') и американскиот вид (sect. ''Astylus''), освен за северноамериканскиот ''N.&nbsp;microphylla'' која влегува во групи со евроазиските видови.<ref name="fna" /><ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPadgett2007">Padgett, D. J. (2007). </cite></ref> Молекуларната таксономија убедливо покажа дека препознавањето на толку малку видови е невозможно, и наметна зголемен број на признати видови; некои извори наведуваат околу седумдесет.<ref name="usda" /> === Видови === <nowiki><i id="mwAV8">Нуфар</i></nowiki> секта. <nowiki><i id="mwAWA">Астилус</i></nowiki> {{Мали|Padgett}} <ref name="DeVore2015">{{Наведено списание|last=DeVore|first=ML|last2=Taylor|first2=W|last3=Pigg|first3=KB|year=2015|title=''Nuphar carlquistii'' sp. nov. (Nymphaeaceae): A Water Lily from the Latest Early Eocene, Republic, Washington|journal=International Journal of Plant Sciences|volume=176|issue=4|pages=365–377|bibcode=2015IJPlS.176..365D|doi=10.1086/680482}}</ref> <ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPadgett2007">Padgett, D. J. (2007). </cite></ref> === Фосилни таксони === [[Податотека:Nuphar_carlquistii_seeds_01a.jpg|мини|Фосилизирани семиња од † ''[[Nuphar carlquistii]]'']] Опишани се бројни фосилни видови: == Живеалиште == Видовите ''Nuphar'' се среќаваат во бари, езера и бавно течечки реки, растат во вода длабока до 5 метри. Различните видови се различно прилагодени на води богати со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar lutea]]'') или води сиромашни со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar pumila]]''). == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови}} *   {{Таксонска лента}} [[Категорија:Водни растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] 19bydr62t1cmuw4snh5b6j2o27ei9js 5591472 5591469 2026-07-13T12:49:48Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Водни божури]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591472 wikitext text/x-wiki '''Барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar'') е род на [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], со [[Умерена клима|умерена]] до [[Субарктичка зона|субарктичка]] распространетост на северната хемисфера. == Опис == Видовите ''Nuphar'' се [[Водно растение|водни]],<ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}</ref> [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]], хетерофилни билки кои растат од разгранети [[Ризом|ризоми]], кои не се столониферни.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}</ref> Ризомите имаат видливи лузни на листовите. Авантуристичките корени растат под и од страната на ризомот.<ref name="Padgett" /> [[Лист|Листовите]] можат да бидат потопени, лебдечки или емергентни.<ref name="Beal, 1956">{{Наведено списание|last=Beal|first=E. O.|year=1956|title=Taxonomic revision of the genus ''Nuphar'' Sm. of North America and Europe|journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society|volume=72|pages=317–346}}</ref><ref name="Padgett" /> Нивната форма може да биде овална, елиптична,<ref name="Flora of China" /> тркалезна, линеарна.<ref name="fna" /> Долгите,<ref name="Flora of China" /> сплескани, крилести или цилиндрични [[Лисна дршка|лисни дршки]] можат да бидат влакнести или голи.<ref name="Beal, 1956" /><ref name="Padgett" /> Цветовите се осамени,<ref name="Flora of New Zealand">Manaaki Whenua – Landcare Research. </ref> еднодневни, петелкасти, лебдечки<ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPadgett2007">Padgett, D. J. (2007). </cite></ref> или растечки.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWiersemaHellquist,_C._B.1997">Wiersema, J. H.; Hellquist, C. B. (1997). </cite></ref> Цветовите обично имаат 5–9 перзистентни [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], кои се жолти, зелени или црвени<ref name="Beal, 1956" /> и издолжени.<ref name="fna" /> Бројните, издолжени до шпатуларни [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]<ref name="Beal, 1956" /> се незабележливи<ref name="fna" /> и скриени од чашките.<ref name="Padgett" /> {{Галерија|Nuphar sagittifolia.jpg|''[[Nuphar sagittifolia]]''|Nuphar lutea sl30.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;lutea''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-009.jpg|Пресек на цвет од ''[[Nuphar variegata]]''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-067.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;variegata''|Nuphar lutea sl44.jpg|Семки од ''N.&nbsp;lutea''}} == Таксономија == Родот ''Nuphar'' {{Мали|Sm.}} бил објавен од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година.<ref name="IPNI a" /> Типскиот вид е ''[[Nuphar lutea]]'' {{Мали|(L.) Sm.}} Родот има неколку синоними: ''Nymphona'' {{Мали|Bubani}} објавена од [[Пјетро Бубани]] во 1901 година, ''Nenuphar'' {{Мали|Link}} објавена од [[Јохан Хајнрих Фридрих Линк]] во 1822 година, ''Nymphozanthus'' {{Мали|Rich.}} објавена од [[Луј Клод Мари Ричард]] во 1808 година и ''Ropalon'' {{Мали|Raf.}} објавена од [[Константин Самуел Рафинеск]] во 1837 година. Родот е поделен на два дела: автономниот дел ''Nuphar'' sect. ''Nuphar'' со ''Nuphar lutea'' {{Мали|(L.) Sm.}} како типски вид,<ref name="Padgett, 1999" /> како и делот ''Nuphar'' sect. ''Astylus'' {{Мали|Padgett}} објавен од [[Доналд Џеј Паџет]] во 1999 година со ''Nuphar advena'' {{Мали|(Aiton) W.T.Aiton}} како типски вид. Бројот на видови во родот сè уште е во фаза на преглед.<ref name="usda">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|title=Genus: ''Nuphar'' Sm.|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=USDA|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827124155/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|archive-date=2009-08-27}}</ref> До средината на 20 век, некои ботаничари го третирале родот само како еден променлив вид (за кој европскиот ''Nuphar lutea'' има приоритет),<ref name="Beal, 1956">{{Наведено списание|last=Beal|first=E. O.|year=1956|title=Taxonomic revision of the genus ''Nuphar'' Sm. of North America and Europe|journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society|volume=72|pages=317–346}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBeal1956">Beal, E. O. (1956). </cite></ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NUPHA|title=''Nuphar'' Sm. pond-lily|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=USDA}}</ref> додека некои други авторитети прифатија уште околу десетина видови врз основа на традиционалните таксонски стандарди.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWiersemaHellquist,_C._B.1997">Wiersema, J. H.; Hellquist, C. B. (1997). </cite></ref> Неодамнешното молекуларно испитување покажа дека постојат значителни разлики помеѓу евроазискиот вид (sect. ''Nuphar'') и американскиот вид (sect. ''Astylus''), освен за северноамериканскиот ''N.&nbsp;microphylla'' која влегува во групи со евроазиските видови.<ref name="fna" /><ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPadgett2007">Padgett, D. J. (2007). </cite></ref> Молекуларната таксономија убедливо покажа дека препознавањето на толку малку видови е невозможно, и наметна зголемен број на признати видови; некои извори наведуваат околу седумдесет.<ref name="usda" /> === Видови === <nowiki><i id="mwAV8">Нуфар</i></nowiki> секта. <nowiki><i id="mwAWA">Астилус</i></nowiki> {{Мали|Padgett}} <ref name="DeVore2015">{{Наведено списание|last=DeVore|first=ML|last2=Taylor|first2=W|last3=Pigg|first3=KB|year=2015|title=''Nuphar carlquistii'' sp. nov. (Nymphaeaceae): A Water Lily from the Latest Early Eocene, Republic, Washington|journal=International Journal of Plant Sciences|volume=176|issue=4|pages=365–377|bibcode=2015IJPlS.176..365D|doi=10.1086/680482}}</ref> <ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPadgett2007">Padgett, D. J. (2007). </cite></ref> === Фосилни таксони === [[Податотека:Nuphar_carlquistii_seeds_01a.jpg|мини|Фосилизирани семиња од † ''[[Nuphar carlquistii]]'']] Опишани се бројни фосилни видови: == Живеалиште == Видовите ''Nuphar'' се среќаваат во бари, езера и бавно течечки реки, растат во вода длабока до 5 метри. Различните видови се различно прилагодени на води богати со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar lutea]]'') или води сиромашни со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar pumila]]''). == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови}} *   {{Таксонска лента}} [[Категорија:Водни растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Водни божури]] t33m6b51y2t353tdsu81u41yx0jfydn 5591473 5591472 2026-07-13T12:55:50Z Виолетова 1975 5591473 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |taxon = Nuphar |image = Гле́чики жо́вті, лата́ття жо́вте або куби́шка жо́вта (Nuphar lutea) 18.jpg |image_caption = Цветови на ''[[Nuphar lutea]]'' |authority = [[Sibth.]] & [[Sm.]] | synonyms = *''Nymphona'' Bubani *''Nenuphar'' Link *''Nymphozanthus'' Rich. *''Ropalon'' Raf. |synonyms_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=331808-2 |title=''Nuphar'' Sm. |access-date=24 July 2023}}</ref> |type_species = ''Nuphar lutea'' {{small|(L.) Sm.}}<ref name = "IPNI a" /> }} '''Барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar'') е род на [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], со [[Умерена клима|умерена]] до [[Субарктичка зона|субарктичка]] распространетост на северната хемисфера. == Опис == Видовите ''Nuphar'' се [[Водно растение|водни]],<ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}</ref> [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]], хетерофилни билки кои растат од разгранети [[Ризом|ризоми]], кои не се столониферни.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}</ref> Ризомите имаат видливи лузни на листовите. Авантуристичките корени растат под и од страната на ризомот.<ref name="Padgett" /> [[Лист|Листовите]] можат да бидат потопени, лебдечки или емергентни.<ref name="Beal, 1956">{{Наведено списание|last=Beal|first=E. O.|year=1956|title=Taxonomic revision of the genus ''Nuphar'' Sm. of North America and Europe|journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society|volume=72|pages=317–346}}</ref><ref name="Padgett" /> Нивната форма може да биде овална, елиптична,<ref name="Flora of China" /> тркалезна, линеарна.<ref name="fna" /> Долгите,<ref name="Flora of China" /> сплескани, крилести или цилиндрични [[Лисна дршка|лисни дршки]] можат да бидат влакнести или голи.<ref name="Beal, 1956" /><ref name="Padgett" /> Цветовите се осамени,<ref name="Flora of New Zealand">Manaaki Whenua – Landcare Research. </ref> еднодневни, петелкасти, лебдечки<ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPadgett2007">Padgett, D. J. (2007). </cite></ref> или растечки.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWiersemaHellquist,_C._B.1997">Wiersema, J. H.; Hellquist, C. B. (1997). </cite></ref> Цветовите обично имаат 5–9 перзистентни [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], кои се жолти, зелени или црвени<ref name="Beal, 1956" /> и издолжени.<ref name="fna" /> Бројните, издолжени до шпатуларни [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]<ref name="Beal, 1956" /> се незабележливи<ref name="fna" /> и скриени од чашките.<ref name="Padgett" /> {{Галерија|Nuphar sagittifolia.jpg|''[[Nuphar sagittifolia]]''|Nuphar lutea sl30.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;lutea''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-009.jpg|Пресек на цвет од ''[[Nuphar variegata]]''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-067.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;variegata''|Nuphar lutea sl44.jpg|Семки од ''N.&nbsp;lutea''}} == Таксономија == Родот ''Nuphar'' {{Мали|Sm.}} бил објавен од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година.<ref name="IPNI a" /> Типскиот вид е ''[[Nuphar lutea]]'' {{Мали|(L.) Sm.}} Родот има неколку синоними: ''Nymphona'' {{Мали|Bubani}} објавена од [[Пјетро Бубани]] во 1901 година, ''Nenuphar'' {{Мали|Link}} објавена од [[Јохан Хајнрих Фридрих Линк]] во 1822 година, ''Nymphozanthus'' {{Мали|Rich.}} објавена од [[Луј Клод Мари Ричард]] во 1808 година и ''Ropalon'' {{Мали|Raf.}} објавена од [[Константин Самуел Рафинеск]] во 1837 година. Родот е поделен на два дела: автономниот дел ''Nuphar'' sect. ''Nuphar'' со ''Nuphar lutea'' {{Мали|(L.) Sm.}} како типски вид,<ref name="Padgett, 1999" /> како и делот ''Nuphar'' sect. ''Astylus'' {{Мали|Padgett}} објавен од [[Доналд Џеј Паџет]] во 1999 година со ''Nuphar advena'' {{Мали|(Aiton) W.T.Aiton}} како типски вид. Бројот на видови во родот сè уште е во фаза на преглед.<ref name="usda">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|title=Genus: ''Nuphar'' Sm.|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=USDA|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827124155/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|archive-date=2009-08-27}}</ref> До средината на 20 век, некои ботаничари го третирале родот само како еден променлив вид (за кој европскиот ''Nuphar lutea'' има приоритет),<ref name="Beal, 1956">{{Наведено списание|last=Beal|first=E. O.|year=1956|title=Taxonomic revision of the genus ''Nuphar'' Sm. of North America and Europe|journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society|volume=72|pages=317–346}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBeal1956">Beal, E. O. (1956). </cite></ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NUPHA|title=''Nuphar'' Sm. pond-lily|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=USDA}}</ref> додека некои други авторитети прифатија уште околу десетина видови врз основа на традиционалните таксонски стандарди.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWiersemaHellquist,_C._B.1997">Wiersema, J. H.; Hellquist, C. B. (1997). </cite></ref> Неодамнешното молекуларно испитување покажа дека постојат значителни разлики помеѓу евроазискиот вид (sect. ''Nuphar'') и американскиот вид (sect. ''Astylus''), освен за северноамериканскиот ''N.&nbsp;microphylla'' која влегува во групи со евроазиските видови.<ref name="fna" /><ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPadgett2007">Padgett, D. J. (2007). </cite></ref> Молекуларната таксономија убедливо покажа дека препознавањето на толку малку видови е невозможно, и наметна зголемен број на признати видови; некои извори наведуваат околу седумдесет.<ref name="usda" /> === Видови === ''Nuphar'' sect. ''Astylus'' {{Мали|Padgett}}<ref name="DeVore2015">{{Наведено списание|last=DeVore|first=ML|last2=Taylor|first2=W|last3=Pigg|first3=KB|year=2015|title=''Nuphar carlquistii'' sp. nov. (Nymphaeaceae): A Water Lily from the Latest Early Eocene, Republic, Washington|journal=International Journal of Plant Sciences|volume=176|issue=4|pages=365–377|bibcode=2015IJPlS.176..365D|doi=10.1086/680482}}</ref><ref name="Padgett" /> * ''[[Nuphar advena]]'' <small>([[Aiton]]) [[W.T.Aiton]]</small> * †''[[Nuphar carlquistii]]'' <small>DeVore, Taylor, & Pigg</small> * ''[[Nuphar polysepala]]'' <small>[[Engelm.]]</small> * ''[[Nuphar sagittifolia]]'' <small>([[Walter]]) [[Pursh]]</small> * ''[[Nuphar variegata]]'' <small>Engelm. ex [[Durand]]</small> [[Nuphar sect. Nuphar|''Nuphar'' sect. ''Nuphar'']] (autonym)<ref name="Padgett" /> * ''[[Nuphar japonica]]'' <small>[[DC.]]</small> * ''[[Nuphar lutea]]'' <small>([[L.]]) [[Sm.]]</small> * ''[[Nuphar microphylla]]'' {{small|(Pers.) Fern}}<ref name=":0">{{Cite journal|last=Padgett|first=Donald|date=1998|title=Phenetic distinction between the dwarf yellow water-lilies: Nuphar microphylla and N. pumila (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/microphylla%20reprint.pdf|journal=Canadian Journal of Botany|volume=76|issue=10|pages=1755–1762|doi=10.1139/b98-125|bibcode=1998CaJB...76.1755P |access-date=2017-04-15|archive-date=2017-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808200711/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/microphylla%20reprint.pdf}}</ref> * ''[[Nuphar pumila]]'' <small>([[Timm]]) DC.</small> Хибриди: *[[Nuphar × fluminalis]] Shiga & Kadono хибрид на ''Nuphar japonica'' и ''Nuphar submersa''<ref>{{cite POWO |id=77085684-1 |title=''Nuphar'' × ''fluminalis'' Shiga & Kadono |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × porphyranthera]] Lansdown & Ruhsam хибрид на ''Nuphar advena'' и ''Nuphar lutea''<ref>{{cite POWO |id=3306905-4 |title=''Nuphar'' × ''porphyranthera'' Lansdown & Ruhsam |access-date=4 May 2024}}</ref> *[[Nuphar × rubrodisca]] Morong хибрид на ''Nuphar microphylla'' и ''Nuphar variegata''<ref>{{cite POWO |id=171095-2 |title=''Nuphar'' × ''rubrodisca'' Morong |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × saijoensis]] (Shimoda) Padgett & Shimoda хибрид на ''Nuphar japonica'' и ''Nuphar pumila''<ref>{{cite POWO |id=77089495-1 |title=''Nuphar'' × ''saijoensis'' (Shimoda) Padgett & Shimoda |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × spenneriana]] Gaudin хибрид на ''Nuphar lutea'' и ''Nuphar pumila''<ref>{{cite POWO |id=605469-1 |title=''Nuphar'' × ''spenneriana'' Gaudin |access-date=24 July 2023}}</ref> Дополнителни видови: *''[[Nuphar oguraensis]]'' Miki *''[[Nuphar orbiculata]]'' (Small) Standl. *''[[Nuphar ozarkana]]'' (G.S.Mill. & Standl.) Standl. *''[[Nuphar saikokuensis]]'' Shiga & Kadono *''[[Nuphar subintegerrima]]'' (Casp.) Makino *''[[Nuphar submersa]]'' Shiga & Kadono *''[[Nuphar ulvacea]]'' (G.S.Mill. & Standl.) Standl. === Фосилни таксони === [[Податотека:Nuphar_carlquistii_seeds_01a.jpg|мини|Фосилизирани семиња од † ''[[Nuphar carlquistii]]'']] Опишани се бројни фосилни видови: {{Div col}} *†''[[Nuphar aculeata]]'' Kuprian.<ref>''Nuphar aculeata'' Kuprian. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=5E2B4E1B-D364-4666-AE21-0E6C756D3914</ref> *†''[[Nuphar adveniformis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar adveniformis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=B69485B8-E533-4951-830B-1EB18D46AA3F</ref> *†''[[Nuphar akashiensis]]'' Miki<ref>''Nuphar akashiensis'' Miki (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=6D456C3B-57F1-42A1-9942-82806F675AC2</ref> *†''[[Nuphar bohlinii]]'' R.W. Chaney<ref>''Nuphar bohlinii'' R.W. Chaney (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=BCC19C7C-26F5-4A26-8864-9AF16C74AFFF</ref> *†''[[Nuphar burejensis]]'' Krassilov<ref>''Nuphar burejensis'' Krassilov (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=4D0263DE-018E-4D88-8E71-B820485990DD</ref> *†''[[Nuphar canaliculata]]'' C. Reid, E. Reid<ref>''Nuphar canaliculata'' C. Reid, E. Reid (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=05E0491C-B308-4DB6-BCC8-3618EDEBE98D</ref> *†''[[Nuphar carlquistii]]'' DeVore, Wi. Taylor, Pigg<ref name="DeVore2015" /> *†''[[Nuphar diatoma]]'' (MacGinitie) Doweld<ref>''Nuphar diatoma'' (MacGinitie) Doweld (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=497C5B4F-2748-F46A-B92C-AEA9D4086609</ref> *†''[[Nuphar dubia]]'' (Watelet) Bureau<ref>''Nuphar dubia'' (Watelet) Bureau (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=0142749C-6BA3-8DB9-C59A-F0C6F3368D7F</ref> *†''[[Nuphar ebae]]'' Huzioka<ref>''Nuphar ebae'' Huzioka (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=88920905-0B97-D86A-C550-46E6134E5198</ref> *†''[[Nuphar hungarica]]'' Andr., E. Novák<ref>''Nuphar hungarica'' Andr., E. Novák (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=A75B0025-EDC8-7686-2411-616F4759EFE8</ref> *†''[[Nuphar macrosperma]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar macrosperma'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=5599D729-713E-4969-B37B-CBCD33E10FEA</ref> *†''[[Nuphar mozyrensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar mozyrensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=7525F5AF-3D45-4032-9397-D83AEF8D1C10</ref> *†''[[Nuphar ovata]]'' M. Chandler<ref>''Nuphar ovata'' M. Chandler (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=240C2D4D-B06F-48C5-B703-FBF969083DEC</ref> *†''[[Nuphar palfalvyana]]'' Doweld<ref>''Nuphar palfalvyana'' Doweld (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=DF39C62F-2C55-3968-1531-BCAAA5C7E805</ref> *†''[[Nuphar parva]]'' Lubomirova<ref>''Nuphar parva'' Lubomirova (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=EB24149A-8104-4372-928E-F95231885F8E</ref> *†''[[Nuphar pliocenica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar pliocenica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=9F67EBC6-48F2-4A90-B03B-5EE860242826</ref> *†''[[Nuphar sibirica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar sibirica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=B942BFFE-E35C-4551-90EB-58016406B561</ref> *†''[[Nuphar tanaitica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tanaitica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=1726932A-DD54-4822-936D-77279A3AF35E</ref> *†''[[Nuphar tastachensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tastachensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=52FCFCBC-DC4F-4FE9-A27C-7A13ACA849D6</ref> *†''[[Nuphar tavdensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tavdensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=3FAC90AB-5751-461E-828B-47EFC705BD04</ref> *†''[[Nuphar tomskiana]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tomskiana'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=9A2ACDA3-1D63-47B1-859C-18CC7ABDC8A1</ref> *†''[[Nuphar tymensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tymensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=674D9647-B47C-49E3-ACBE-C2C4931B06D3</ref> *†''[[Nuphar wutuensis]]'' L. Chen, Manchester, Z.-D. Chen<ref>''Nuphar wutuensis'' L. Chen, Manchester, Z.-D. Chen (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=1EE87368-D57A-4BE2-84AE-B026F8CE0213</ref> {{Div col end}} == Живеалиште == Видовите ''Nuphar'' се среќаваат во бари, езера и бавно течечки реки, растат во вода длабока до 5 метри. Различните видови се различно прилагодени на води богати со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar lutea]]'') или води сиромашни со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar pumila]]''). == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови}} {{Commons}}  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Водни растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Водни божури]] 584jv7nvyav8lnueli4uzg7u30i5bsg 5591482 5591473 2026-07-13T12:58:01Z Виолетова 1975 5591482 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |taxon = Nuphar |image = Гле́чики жо́вті, лата́ття жо́вте або куби́шка жо́вта (Nuphar lutea) 18.jpg |image_caption = Цветови на ''[[Nuphar lutea]]'' |authority = [[Sibth.]] & [[Sm.]] | synonyms = *''Nymphona'' Bubani *''Nenuphar'' Link *''Nymphozanthus'' Rich. *''Ropalon'' Raf. |synonyms_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=331808-2 |title=''Nuphar'' Sm. |access-date=24 July 2023}}</ref> |type_species = ''Nuphar lutea'' {{small|(L.) Sm.}}<ref name = "IPNI a" /> }} '''Барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar'') е род на [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], со [[Умерена клима|умерена]] до [[Субарктичка зона|субарктичка]] распространетост на северната хемисфера. == Опис == Видовите ''Nuphar'' се [[Водно растение|водни]],<ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}</ref> [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]], хетерофилни билки кои растат од разгранети [[Ризом|ризоми]], кои не се столониферни.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}</ref> Ризомите имаат видливи лузни на листовите. Авантуристичките корени растат под и од страната на ризомот.<ref name="Padgett" /> [[Лист|Листовите]] можат да бидат потопени, лебдечки или емергентни.<ref name="Beal, 1956">{{Наведено списание|last=Beal|first=E. O.|year=1956|title=Taxonomic revision of the genus ''Nuphar'' Sm. of North America and Europe|journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society|volume=72|pages=317–346}}</ref><ref name="Padgett" /> Нивната форма може да биде овална, елиптична,<ref name="Flora of China" /> тркалезна, линеарна.<ref name="fna" /> Долгите,<ref name="Flora of China" /> сплескани, крилести или цилиндрични [[Лисна дршка|лисни дршки]] можат да бидат влакнести или голи.<ref name="Beal, 1956" /><ref name="Padgett" /> Цветовите се осамени,<ref name="Flora of New Zealand">Manaaki Whenua – Landcare Research. </ref> еднодневни, петелкасти, лебдечки<ref name="Padgett" /> Цветовите обично имаат 5–9 перзистентни [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], кои се жолти, зелени или црвени<ref name="Beal, 1956" /> и издолжени.<ref name="fna" /> Бројните, издолжени до шпатуларни [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]<ref name="Beal, 1956" /> се незабележливи<ref name="fna" /> и скриени од чашките.<ref name="Padgett" /> {{Галерија|Nuphar sagittifolia.jpg|''[[Nuphar sagittifolia]]''|Nuphar lutea sl30.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;lutea''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-009.jpg|Пресек на цвет од ''[[Nuphar variegata]]''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-067.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;variegata''|Nuphar lutea sl44.jpg|Семки од ''N.&nbsp;lutea''}} == Таксономија == Родот ''Nuphar'' {{Мали|Sm.}} бил објавен од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година.<ref name="IPNI a" /> Типскиот вид е ''[[Nuphar lutea]]'' {{Мали|(L.) Sm.}} Родот има неколку синоними: ''Nymphona'' {{Мали|Bubani}} објавена од [[Пјетро Бубани]] во 1901 година, ''Nenuphar'' {{Мали|Link}} објавена од [[Јохан Хајнрих Фридрих Линк]] во 1822 година, ''Nymphozanthus'' {{Мали|Rich.}} објавена од [[Луј Клод Мари Ричард]] во 1808 година и ''Ropalon'' {{Мали|Raf.}} објавена од [[Константин Самуел Рафинеск]] во 1837 година. Родот е поделен на два дела: автономниот дел ''Nuphar'' sect. ''Nuphar'' со ''Nuphar lutea'' {{Мали|(L.) Sm.}} како типски вид,<ref name="Padgett, 1999" /> како и делот ''Nuphar'' sect. ''Astylus'' {{Мали|Padgett}} објавен од [[Доналд Џеј Паџет]] во 1999 година со ''Nuphar advena'' {{Мали|(Aiton) W.T.Aiton}} како типски вид. Бројот на видови во родот сè уште е во фаза на преглед.<ref name="usda">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|title=Genus: ''Nuphar'' Sm.|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=USDA|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827124155/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|archive-date=2009-08-27}}</ref> До средината на 20 век, некои ботаничари го третирале родот само како еден променлив вид (за кој европскиот ''Nuphar lutea'' има приоритет),<ref name="Beal, 1956" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NUPHA|title=''Nuphar'' Sm. pond-lily|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=USDA}}</ref> додека некои други авторитети прифатија уште околу десетина видови врз основа на традиционалните таксонски стандарди.<ref name="fna" /> Неодамнешното молекуларно испитување покажа дека постојат значителни разлики помеѓу евроазискиот вид (sect. ''Nuphar'') и американскиот вид (sect. ''Astylus''), освен за северноамериканскиот ''N.&nbsp;microphylla'' која влегува во групи со евроазиските видови.<ref name="fna" /><ref name="Padgett" /> Молекуларната таксономија убедливо покажа дека препознавањето на толку малку видови е невозможно, и наметна зголемен број на признати видови; некои извори наведуваат околу седумдесет.<ref name="usda" /> === Видови === ''Nuphar'' sect. ''Astylus'' {{Мали|Padgett}}<ref name="DeVore2015">{{Наведено списание|last=DeVore|first=ML|last2=Taylor|first2=W|last3=Pigg|first3=KB|year=2015|title=''Nuphar carlquistii'' sp. nov. (Nymphaeaceae): A Water Lily from the Latest Early Eocene, Republic, Washington|journal=International Journal of Plant Sciences|volume=176|issue=4|pages=365–377|bibcode=2015IJPlS.176..365D|doi=10.1086/680482}}</ref><ref name="Padgett" /> * ''[[Nuphar advena]]'' <small>([[Aiton]]) [[W.T.Aiton]]</small> * †''[[Nuphar carlquistii]]'' <small>DeVore, Taylor, & Pigg</small> * ''[[Nuphar polysepala]]'' <small>[[Engelm.]]</small> * ''[[Nuphar sagittifolia]]'' <small>([[Walter]]) [[Pursh]]</small> * ''[[Nuphar variegata]]'' <small>Engelm. ex [[Durand]]</small> [[Nuphar sect. Nuphar|''Nuphar'' sect. ''Nuphar'']] (autonym)<ref name="Padgett" /> * ''[[Nuphar japonica]]'' <small>[[DC.]]</small> * ''[[Nuphar lutea]]'' <small>([[L.]]) [[Sm.]]</small> * ''[[Nuphar microphylla]]'' {{small|(Pers.) Fern}}<ref name=":0">{{Cite journal|last=Padgett|first=Donald|date=1998|title=Phenetic distinction between the dwarf yellow water-lilies: Nuphar microphylla and N. pumila (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/microphylla%20reprint.pdf|journal=Canadian Journal of Botany|volume=76|issue=10|pages=1755–1762|doi=10.1139/b98-125|bibcode=1998CaJB...76.1755P |access-date=2017-04-15|archive-date=2017-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808200711/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/microphylla%20reprint.pdf}}</ref> * ''[[Nuphar pumila]]'' <small>([[Timm]]) DC.</small> Хибриди: *[[Nuphar × fluminalis]] Shiga & Kadono хибрид на ''Nuphar japonica'' и ''Nuphar submersa''<ref>{{cite POWO |id=77085684-1 |title=''Nuphar'' × ''fluminalis'' Shiga & Kadono |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × porphyranthera]] Lansdown & Ruhsam хибрид на ''Nuphar advena'' и ''Nuphar lutea''<ref>{{cite POWO |id=3306905-4 |title=''Nuphar'' × ''porphyranthera'' Lansdown & Ruhsam |access-date=4 May 2024}}</ref> *[[Nuphar × rubrodisca]] Morong хибрид на ''Nuphar microphylla'' и ''Nuphar variegata''<ref>{{cite POWO |id=171095-2 |title=''Nuphar'' × ''rubrodisca'' Morong |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × saijoensis]] (Shimoda) Padgett & Shimoda хибрид на ''Nuphar japonica'' и ''Nuphar pumila''<ref>{{cite POWO |id=77089495-1 |title=''Nuphar'' × ''saijoensis'' (Shimoda) Padgett & Shimoda |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × spenneriana]] Gaudin хибрид на ''Nuphar lutea'' и ''Nuphar pumila''<ref>{{cite POWO |id=605469-1 |title=''Nuphar'' × ''spenneriana'' Gaudin |access-date=24 July 2023}}</ref> Дополнителни видови: *''[[Nuphar oguraensis]]'' Miki *''[[Nuphar orbiculata]]'' (Small) Standl. *''[[Nuphar ozarkana]]'' (G.S.Mill. & Standl.) Standl. *''[[Nuphar saikokuensis]]'' Shiga & Kadono *''[[Nuphar subintegerrima]]'' (Casp.) Makino *''[[Nuphar submersa]]'' Shiga & Kadono *''[[Nuphar ulvacea]]'' (G.S.Mill. & Standl.) Standl. === Фосилни таксони === [[Податотека:Nuphar_carlquistii_seeds_01a.jpg|мини|Фосилизирани семиња од † ''[[Nuphar carlquistii]]'']] Опишани се бројни фосилни видови: {{Div col}} *†''[[Nuphar aculeata]]'' Kuprian.<ref>''Nuphar aculeata'' Kuprian. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=5E2B4E1B-D364-4666-AE21-0E6C756D3914</ref> *†''[[Nuphar adveniformis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar adveniformis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=B69485B8-E533-4951-830B-1EB18D46AA3F</ref> *†''[[Nuphar akashiensis]]'' Miki<ref>''Nuphar akashiensis'' Miki (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=6D456C3B-57F1-42A1-9942-82806F675AC2</ref> *†''[[Nuphar bohlinii]]'' R.W. Chaney<ref>''Nuphar bohlinii'' R.W. Chaney (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=BCC19C7C-26F5-4A26-8864-9AF16C74AFFF</ref> *†''[[Nuphar burejensis]]'' Krassilov<ref>''Nuphar burejensis'' Krassilov (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=4D0263DE-018E-4D88-8E71-B820485990DD</ref> *†''[[Nuphar canaliculata]]'' C. Reid, E. Reid<ref>''Nuphar canaliculata'' C. Reid, E. Reid (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=05E0491C-B308-4DB6-BCC8-3618EDEBE98D</ref> *†''[[Nuphar carlquistii]]'' DeVore, Wi. Taylor, Pigg<ref name="DeVore2015" /> *†''[[Nuphar diatoma]]'' (MacGinitie) Doweld<ref>''Nuphar diatoma'' (MacGinitie) Doweld (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=497C5B4F-2748-F46A-B92C-AEA9D4086609</ref> *†''[[Nuphar dubia]]'' (Watelet) Bureau<ref>''Nuphar dubia'' (Watelet) Bureau (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=0142749C-6BA3-8DB9-C59A-F0C6F3368D7F</ref> *†''[[Nuphar ebae]]'' Huzioka<ref>''Nuphar ebae'' Huzioka (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=88920905-0B97-D86A-C550-46E6134E5198</ref> *†''[[Nuphar hungarica]]'' Andr., E. Novák<ref>''Nuphar hungarica'' Andr., E. Novák (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=A75B0025-EDC8-7686-2411-616F4759EFE8</ref> *†''[[Nuphar macrosperma]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar macrosperma'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=5599D729-713E-4969-B37B-CBCD33E10FEA</ref> *†''[[Nuphar mozyrensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar mozyrensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=7525F5AF-3D45-4032-9397-D83AEF8D1C10</ref> *†''[[Nuphar ovata]]'' M. Chandler<ref>''Nuphar ovata'' M. Chandler (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=240C2D4D-B06F-48C5-B703-FBF969083DEC</ref> *†''[[Nuphar palfalvyana]]'' Doweld<ref>''Nuphar palfalvyana'' Doweld (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=DF39C62F-2C55-3968-1531-BCAAA5C7E805</ref> *†''[[Nuphar parva]]'' Lubomirova<ref>''Nuphar parva'' Lubomirova (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=EB24149A-8104-4372-928E-F95231885F8E</ref> *†''[[Nuphar pliocenica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar pliocenica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=9F67EBC6-48F2-4A90-B03B-5EE860242826</ref> *†''[[Nuphar sibirica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar sibirica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=B942BFFE-E35C-4551-90EB-58016406B561</ref> *†''[[Nuphar tanaitica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tanaitica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=1726932A-DD54-4822-936D-77279A3AF35E</ref> *†''[[Nuphar tastachensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tastachensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=52FCFCBC-DC4F-4FE9-A27C-7A13ACA849D6</ref> *†''[[Nuphar tavdensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tavdensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=3FAC90AB-5751-461E-828B-47EFC705BD04</ref> *†''[[Nuphar tomskiana]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tomskiana'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=9A2ACDA3-1D63-47B1-859C-18CC7ABDC8A1</ref> *†''[[Nuphar tymensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tymensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=674D9647-B47C-49E3-ACBE-C2C4931B06D3</ref> *†''[[Nuphar wutuensis]]'' L. Chen, Manchester, Z.-D. Chen<ref>''Nuphar wutuensis'' L. Chen, Manchester, Z.-D. Chen (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=1EE87368-D57A-4BE2-84AE-B026F8CE0213</ref> {{Div col end}} == Живеалиште == Видовите ''Nuphar'' се среќаваат во бари, езера и бавно течечки реки, растат во вода длабока до 5 метри. Различните видови се различно прилагодени на води богати со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar lutea]]'') или води сиромашни со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar pumila]]''). == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови}} {{Commons}}  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Водни растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Водни божури]] 08u8qihz98sohixmhgaqfg3az4idifc 5591486 5591482 2026-07-13T12:59:31Z Виолетова 1975 5591486 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |taxon = Nuphar |image = Гле́чики жо́вті, лата́ття жо́вте або куби́шка жо́вта (Nuphar lutea) 18.jpg |image_caption = Цветови на ''[[Nuphar lutea]]'' |authority = [[Sibth.]] & [[Sm.]] | synonyms = *''Nymphona'' Bubani *''Nenuphar'' Link *''Nymphozanthus'' Rich. *''Ropalon'' Raf. |synonyms_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=331808-2 |title=''Nuphar'' Sm. |access-date=24 July 2023}}</ref> |type_species = ''Nuphar lutea'' {{small|(L.) Sm.}} }} '''Барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar'') е род на [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], со [[Умерена клима|умерена]] до [[Субарктичка зона|субарктичка]] распространетост на северната хемисфера. == Опис == Видовите ''Nuphar'' се [[Водно растение|водни]],<ref name="Padgett">{{Наведено списание|last=Padgett|first=D. J.|year=2007|title=A Monograph of ''Nuphar'' (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/nuphar%20monograph.pdf|journal=Rhodora|volume=109|issue=937|pages=1–95|doi=10.3119/0035-4902(2007)109[1:amonn]2.0.co;2|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213202947/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/Nuphar%20monograph.pdf|archive-date=2012-12-13|access-date=2012-01-06}}</ref> [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]], хетерофилни билки кои растат од разгранети [[Ризом|ризоми]], кои не се столониферни.<ref name="fna">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=J. H.|last2=Hellquist, C. B.|year=1997|title=Nymphaeaceae|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122507|journal=Flora of North America|volume=3}}</ref> Ризомите имаат видливи лузни на листовите. Авантуристичките корени растат под и од страната на ризомот.<ref name="Padgett" /> [[Лист|Листовите]] можат да бидат потопени, лебдечки или емергентни.<ref name="Beal, 1956">{{Наведено списание|last=Beal|first=E. O.|year=1956|title=Taxonomic revision of the genus ''Nuphar'' Sm. of North America and Europe|journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society|volume=72|pages=317–346}}</ref><ref name="Padgett" /> Нивната форма може да биде овална, елиптична, тркалезна, линеарна.<ref name="fna" /> Долгите, сплескани, крилести или цилиндрични [[Лисна дршка|лисни дршки]] можат да бидат влакнести или голи.<ref name="Beal, 1956" /><ref name="Padgett" /> Цветовите се осамени,<ref name="Flora of New Zealand">Manaaki Whenua – Landcare Research. </ref> еднодневни, петелкасти, лебдечки<ref name="Padgett" /> Цветовите обично имаат 5–9 перзистентни [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], кои се жолти, зелени или црвени<ref name="Beal, 1956" /> и издолжени.<ref name="fna" /> Бројните, издолжени до шпатуларни [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]<ref name="Beal, 1956" /> се незабележливи<ref name="fna" /> и скриени од чашките.<ref name="Padgett" /> {{Галерија|Nuphar sagittifolia.jpg|''[[Nuphar sagittifolia]]''|Nuphar lutea sl30.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;lutea''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-009.jpg|Пресек на цвет од ''[[Nuphar variegata]]''|Nuphar variegata 15-p.bot-nuphar.vari-067.jpg|Пресек на ''N.&nbsp;variegata''|Nuphar lutea sl44.jpg|Семки од ''N.&nbsp;lutea''}} == Таксономија == Родот ''Nuphar'' {{Мали|Sm.}} бил објавен од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година. Типскиот вид е ''[[Nuphar lutea]]'' {{Мали|(L.) Sm.}} Родот има неколку синоними: ''Nymphona'' {{Мали|Bubani}} објавена од [[Пјетро Бубани]] во 1901 година, ''Nenuphar'' {{Мали|Link}} објавена од [[Јохан Хајнрих Фридрих Линк]] во 1822 година, ''Nymphozanthus'' {{Мали|Rich.}} објавена од [[Луј Клод Мари Ричард]] во 1808 година и ''Ropalon'' {{Мали|Raf.}} објавена од [[Константин Самуел Рафинеск]] во 1837 година. Родот е поделен на два дела: автономниот дел ''Nuphar'' sect. ''Nuphar'' со ''Nuphar lutea'' {{Мали|(L.) Sm.}} како типски вид, како и делот ''Nuphar'' sect. ''Astylus'' {{Мали|Padgett}} објавен од [[Доналд Џеј Паџет]] во 1999 година со ''Nuphar advena'' {{Мали|(Aiton) W.T.Aiton}} како типски вид. Бројот на видови во родот сè уште е во фаза на преглед.<ref name="usda">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|title=Genus: ''Nuphar'' Sm.|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=USDA|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827124155/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?8319|archive-date=2009-08-27}}</ref> До средината на 20 век, некои ботаничари го третирале родот само како еден променлив вид (за кој европскиот ''Nuphar lutea'' има приоритет),<ref name="Beal, 1956" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NUPHA|title=''Nuphar'' Sm. pond-lily|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=USDA}}</ref> додека некои други авторитети прифатија уште околу десетина видови врз основа на традиционалните таксонски стандарди.<ref name="fna" /> Неодамнешното молекуларно испитување покажа дека постојат значителни разлики помеѓу евроазискиот вид (sect. ''Nuphar'') и американскиот вид (sect. ''Astylus''), освен за северноамериканскиот ''N.&nbsp;microphylla'' која влегува во групи со евроазиските видови.<ref name="fna" /><ref name="Padgett" /> Молекуларната таксономија убедливо покажа дека препознавањето на толку малку видови е невозможно, и наметна зголемен број на признати видови; некои извори наведуваат околу седумдесет.<ref name="usda" /> === Видови === ''Nuphar'' sect. ''Astylus'' {{Мали|Padgett}}<ref name="DeVore2015">{{Наведено списание|last=DeVore|first=ML|last2=Taylor|first2=W|last3=Pigg|first3=KB|year=2015|title=''Nuphar carlquistii'' sp. nov. (Nymphaeaceae): A Water Lily from the Latest Early Eocene, Republic, Washington|journal=International Journal of Plant Sciences|volume=176|issue=4|pages=365–377|bibcode=2015IJPlS.176..365D|doi=10.1086/680482}}</ref><ref name="Padgett" /> * ''[[Nuphar advena]]'' <small>([[Aiton]]) [[W.T.Aiton]]</small> * †''[[Nuphar carlquistii]]'' <small>DeVore, Taylor, & Pigg</small> * ''[[Nuphar polysepala]]'' <small>[[Engelm.]]</small> * ''[[Nuphar sagittifolia]]'' <small>([[Walter]]) [[Pursh]]</small> * ''[[Nuphar variegata]]'' <small>Engelm. ex [[Durand]]</small> [[Nuphar sect. Nuphar|''Nuphar'' sect. ''Nuphar'']] (autonym)<ref name="Padgett" /> * ''[[Nuphar japonica]]'' <small>[[DC.]]</small> * ''[[Nuphar lutea]]'' <small>([[L.]]) [[Sm.]]</small> * ''[[Nuphar microphylla]]'' {{small|(Pers.) Fern}}<ref name=":0">{{Cite journal|last=Padgett|first=Donald|date=1998|title=Phenetic distinction between the dwarf yellow water-lilies: Nuphar microphylla and N. pumila (Nymphaeaceae)|url=http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/microphylla%20reprint.pdf|journal=Canadian Journal of Botany|volume=76|issue=10|pages=1755–1762|doi=10.1139/b98-125|bibcode=1998CaJB...76.1755P |access-date=2017-04-15|archive-date=2017-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808200711/http://webhost.bridgew.edu/dpadgett/microphylla%20reprint.pdf}}</ref> * ''[[Nuphar pumila]]'' <small>([[Timm]]) DC.</small> Хибриди: *[[Nuphar × fluminalis]] Shiga & Kadono хибрид на ''Nuphar japonica'' и ''Nuphar submersa''<ref>{{cite POWO |id=77085684-1 |title=''Nuphar'' × ''fluminalis'' Shiga & Kadono |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × porphyranthera]] Lansdown & Ruhsam хибрид на ''Nuphar advena'' и ''Nuphar lutea''<ref>{{cite POWO |id=3306905-4 |title=''Nuphar'' × ''porphyranthera'' Lansdown & Ruhsam |access-date=4 May 2024}}</ref> *[[Nuphar × rubrodisca]] Morong хибрид на ''Nuphar microphylla'' и ''Nuphar variegata''<ref>{{cite POWO |id=171095-2 |title=''Nuphar'' × ''rubrodisca'' Morong |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × saijoensis]] (Shimoda) Padgett & Shimoda хибрид на ''Nuphar japonica'' и ''Nuphar pumila''<ref>{{cite POWO |id=77089495-1 |title=''Nuphar'' × ''saijoensis'' (Shimoda) Padgett & Shimoda |access-date=24 July 2023}}</ref> *[[Nuphar × spenneriana]] Gaudin хибрид на ''Nuphar lutea'' и ''Nuphar pumila''<ref>{{cite POWO |id=605469-1 |title=''Nuphar'' × ''spenneriana'' Gaudin |access-date=24 July 2023}}</ref> Дополнителни видови: *''[[Nuphar oguraensis]]'' Miki *''[[Nuphar orbiculata]]'' (Small) Standl. *''[[Nuphar ozarkana]]'' (G.S.Mill. & Standl.) Standl. *''[[Nuphar saikokuensis]]'' Shiga & Kadono *''[[Nuphar subintegerrima]]'' (Casp.) Makino *''[[Nuphar submersa]]'' Shiga & Kadono *''[[Nuphar ulvacea]]'' (G.S.Mill. & Standl.) Standl. === Фосилни таксони === [[Податотека:Nuphar_carlquistii_seeds_01a.jpg|мини|Фосилизирани семиња од † ''[[Nuphar carlquistii]]'']] Опишани се бројни фосилни видови: {{Div col}} *†''[[Nuphar aculeata]]'' Kuprian.<ref>''Nuphar aculeata'' Kuprian. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=5E2B4E1B-D364-4666-AE21-0E6C756D3914</ref> *†''[[Nuphar adveniformis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar adveniformis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=B69485B8-E533-4951-830B-1EB18D46AA3F</ref> *†''[[Nuphar akashiensis]]'' Miki<ref>''Nuphar akashiensis'' Miki (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=6D456C3B-57F1-42A1-9942-82806F675AC2</ref> *†''[[Nuphar bohlinii]]'' R.W. Chaney<ref>''Nuphar bohlinii'' R.W. Chaney (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=BCC19C7C-26F5-4A26-8864-9AF16C74AFFF</ref> *†''[[Nuphar burejensis]]'' Krassilov<ref>''Nuphar burejensis'' Krassilov (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=4D0263DE-018E-4D88-8E71-B820485990DD</ref> *†''[[Nuphar canaliculata]]'' C. Reid, E. Reid<ref>''Nuphar canaliculata'' C. Reid, E. Reid (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=05E0491C-B308-4DB6-BCC8-3618EDEBE98D</ref> *†''[[Nuphar carlquistii]]'' DeVore, Wi. Taylor, Pigg<ref name="DeVore2015" /> *†''[[Nuphar diatoma]]'' (MacGinitie) Doweld<ref>''Nuphar diatoma'' (MacGinitie) Doweld (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=497C5B4F-2748-F46A-B92C-AEA9D4086609</ref> *†''[[Nuphar dubia]]'' (Watelet) Bureau<ref>''Nuphar dubia'' (Watelet) Bureau (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=0142749C-6BA3-8DB9-C59A-F0C6F3368D7F</ref> *†''[[Nuphar ebae]]'' Huzioka<ref>''Nuphar ebae'' Huzioka (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=88920905-0B97-D86A-C550-46E6134E5198</ref> *†''[[Nuphar hungarica]]'' Andr., E. Novák<ref>''Nuphar hungarica'' Andr., E. Novák (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=A75B0025-EDC8-7686-2411-616F4759EFE8</ref> *†''[[Nuphar macrosperma]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar macrosperma'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=5599D729-713E-4969-B37B-CBCD33E10FEA</ref> *†''[[Nuphar mozyrensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar mozyrensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=7525F5AF-3D45-4032-9397-D83AEF8D1C10</ref> *†''[[Nuphar ovata]]'' M. Chandler<ref>''Nuphar ovata'' M. Chandler (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=240C2D4D-B06F-48C5-B703-FBF969083DEC</ref> *†''[[Nuphar palfalvyana]]'' Doweld<ref>''Nuphar palfalvyana'' Doweld (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=DF39C62F-2C55-3968-1531-BCAAA5C7E805</ref> *†''[[Nuphar parva]]'' Lubomirova<ref>''Nuphar parva'' Lubomirova (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=EB24149A-8104-4372-928E-F95231885F8E</ref> *†''[[Nuphar pliocenica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar pliocenica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=9F67EBC6-48F2-4A90-B03B-5EE860242826</ref> *†''[[Nuphar sibirica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar sibirica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=B942BFFE-E35C-4551-90EB-58016406B561</ref> *†''[[Nuphar tanaitica]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tanaitica'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=1726932A-DD54-4822-936D-77279A3AF35E</ref> *†''[[Nuphar tastachensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tastachensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=52FCFCBC-DC4F-4FE9-A27C-7A13ACA849D6</ref> *†''[[Nuphar tavdensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tavdensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=3FAC90AB-5751-461E-828B-47EFC705BD04</ref> *†''[[Nuphar tomskiana]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tomskiana'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=9A2ACDA3-1D63-47B1-859C-18CC7ABDC8A1</ref> *†''[[Nuphar tymensis]]'' P.I. Dorof.<ref>''Nuphar tymensis'' P.I. Dorof. (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=674D9647-B47C-49E3-ACBE-C2C4931B06D3</ref> *†''[[Nuphar wutuensis]]'' L. Chen, Manchester, Z.-D. Chen<ref>''Nuphar wutuensis'' L. Chen, Manchester, Z.-D. Chen (n.d.). The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). Retrieved November 29, 2024, from https://ifpni.org/species.htm?id=1EE87368-D57A-4BE2-84AE-B026F8CE0213</ref> {{Div col end}} == Живеалиште == Видовите ''Nuphar'' се среќаваат во бари, езера и бавно течечки реки, растат во вода длабока до 5 метри. Различните видови се различно прилагодени на води богати со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar lutea]]'') или води сиромашни со хранливи материи (на пр. ''[[Nuphar pumila]]''). == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови}} {{Commons}}  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Водни растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Водни божури]] 0pf63s9rzsq129fpskx13andg2nys4f 0 1399608 5591470 2026-07-13T12:49:09Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Барска тиква]] 5591470 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Барска тиква]] hpbirbakev5qn327grfmwf128baizu9 1 1399609 5591471 2026-07-13T12:49:26Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591471 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399610 5591476 2026-07-13T12:56:08Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}Софиски универзи... 5591476 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} 62kz7v59va7lkmgff4k5cj2nfyc5n1b 5591477 5591476 2026-07-13T12:56:49Z Gurther 105215 5591477 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} 999tpd0x8ypvywzcm17hyxhlw1ct0he 5591479 5591477 2026-07-13T12:57:26Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591479 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] if5lo4ndogjj3d23dyv4sff6xfekab1 5591480 5591479 2026-07-13T12:57:33Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1872 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591480 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] ffuvepmeh4eqhuntykfjxm5gi2pncos 5591481 5591480 2026-07-13T12:57:41Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во Софија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591481 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] 15lc06w5rilfkq5rgpadefei26rx3g5 5591483 5591481 2026-07-13T12:58:06Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591483 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] abwgoqjhn1akfac984c3syvmdh35bps 5591484 5591483 2026-07-13T12:59:03Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591484 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] 3fugbcb9ihr5yvjya1nllfmkdmhawsh 5591485 5591484 2026-07-13T12:59:11Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски просветители]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591485 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Македонски просветители]] cidwdy3x5ep1h1pmb8n7zime661khg4 5591487 5591485 2026-07-13T13:00:26Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591487 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] toh8apdr3z4ofc92zhkikqxnylv5heg 5591488 5591487 2026-07-13T13:00:37Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Отомански Македонци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591488 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] [[Категорија:Отомански Македонци]] 87m2549bej0zacte7bu2e2f82mh8jo5 5591489 5591488 2026-07-13T13:00:50Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Васкови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591489 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1933 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1933|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Васкови]] 1bh0uqqd72b1dsu1oppmjye4ppljsbx 5591496 5591489 2026-07-13T13:04:02Z Gurther 105215 5591496 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1934 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1934|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Поточно бил дел од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Статии == * ''[https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3539 Юнашката организация в гр. Солун]'' (1934) — објавено во „Зборник Солун“, [[Софија]]. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Васкови]] sg4g4bcrpn8k2k18bnksc1t5ownvhri 5591498 5591496 2026-07-13T13:04:39Z Gurther 105215 5591498 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Иван Васков|birth_name=Иван Николов Васков|birth_date=[[16 ноември]] [[1872]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=после 1934 г.|death_place=[[Софија]], [[Царство Бугарија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Софиски универзитет]]|years active=1893-1934|relatives=[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Јордан Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}} [[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}}} '''Иван Николов Васков''' ([[Велес]], [[16 ноември]] [[1872]] — [[Софија]]) — [[Македонец|македонски]] просветителен деец и професор во [[Солунската машка гимназија]]. == Животопис == Иван Васков е роден на [[16 ноември]] [[1872|1872 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. [[Јордан Васков]] бил [[мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]], загинал во [[Првата светска војна]]. Иван Васков стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=90|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Во [[1886|1886 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1890|1890 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#V генерација (1890)|петта генерација на воспитаници]]. Истовремено тој се запишал во Софискиот универзитет каде завршил во [[1893|1893 година]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=84|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Преку [[Бугарската егзархија]] тој се вработил во Солунската машка гимназија како професор. При [[Хуриет|Хуриетот]], меѓу [[1908]]-[[1910|1910 година]], Васков работел во Солунската женска гимназија.<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=154|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Меѓу 1908-[[1912|1912 година]] тој бил прв и последен претседател на друштвото „Солунски јунак“.<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> При [[Балканските војни]], Иван Васков се приклучил во [[Македонско-одринските доброволни чети]]. Дејствувал како борец од Втората скопска чета.<ref>{{МОО|116}}</ref> По војната се преселил во [[Царството Бугарија]]. Во [[1933|1933 година]] пишувал статии во весникот „Тракија“ (1921-1935). Починал во [[Софија]].<ref>{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/hk/index.html|title=Родопа през Илинденско-Преображенското въстание : Спомени и документи|last=Караманджуков|first=Христо Ив|publisher=Издателство на Отечествения фронт|year=1980|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=София|pages=81|doi=|authorlink=Христо Караманджуков|coauthors=}}</ref> == Статии == * ''[https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3539 Юнашката организация в гр. Солун]'' (1934) — објавено во „Зборник Солун“, [[Софија]]. == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Иван}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Македонски просветители]] [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Васкови]] o0ukq39k0qdpe8ivqr5z1hnzvqnqbmm 1 1399611 5591478 2026-07-13T12:57:10Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5591478 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m 14 1399612 5591490 2026-07-13T13:01:04Z Gurther 105215 Создадена празна страница 5591490 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5591491 5591490 2026-07-13T13:01:13Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски семејства]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591491 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Македонски семејства]] bsm8ptgkvysds0r2t1chg2le8j3xhci 0 1399613 5591497 2026-07-13T13:04:38Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1361575435|Nuphar lutea]]“ 5591497 wikitext text/x-wiki '''Жолта барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar lutea'') е [[водно растение]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], по потекло од северните умерени и некои суптропски региони на [[Европа]], северозападна [[Африка]] и западна [[Азија]]. Овој вид се користел како извор на храна и во медицински практики уште од праисторијата, со потенцијални истражувања и медицински примени во иднина. {{Rp|30}} == Опис == == Таксономија == Првпат бил опишан од [[Карл Линеј]] како ''Nymphaea lutea'' L. во 1753 година. Подоцна, бил префрлен во родот ''Nuphar'' Sm. како ''Nuphar lutea'' (L.) Sm. од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година. Тоа е типичен вид од својот род. Сместен е во делот ''[[Nuphar sect. Nuphar]]''. === Разграничување на видовите === Некои ботаничари го сметаат ''Nuphar lutea'' за единствен вид во ''Nuphar'', вклучувајќи ги сите други видови во него како [[Подвид|подвидови]] и давајќи му на видот холарктичен опсег.<ref name="nrcs">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NULU|title=Plants Profile: ''Nuphar lutea''|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=13 April 2010}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://iwgs.org/ Меѓународното здружение за водни лилјани и водно градинарство и записите ''на Нуфар''] {{Ризница}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Водни божури]] 6ihccu6rq71ikgogkmdi6cim5jq1ssu 5591501 5591497 2026-07-13T13:05:56Z Виолетова 1975 5591501 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Nuphar lutea (Detail) 24072005-1.jpg | image_caption = Nuphar lutea | genus = Nuphar | parent = Nuphar sect. Nuphar | species = lutea | authority = ([[L.]]) [[Sm.]]<ref name = "POWO" /> | range_map = Range Map for Nuphar lutea in Eurasia.png | range_map_alt = | range_map_caption = *Green: native *Red: native but extinct (Sicily) *Purple: introduced<ref name = "POWO" /> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name = "IUCN">Akhani, H. 2014. ''Nuphar lutea''. The IUCN Red List of Threatened Species 2014: e.T164316A42398895. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164316A42398895.en. Accessed on 07 June 2022.</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Nenuphar luteum'' (L.) Link |''Nymphaea lutea'' L. |''Nymphona lutea'' (L.) Bubani |''Nymphozanthus europaeus'' Desv. |''Nymphozanthus luteus'' (L.) Fernald |''Nuphar affinis'' Harz |''Nuphar fluviatile'' Laest. |''Nuphar grandiflora'' Laest. |''Nuphar grandifolia'' Laest. |''Nuphar graveolens'' Laest. |''Nuphar latifolia'' Laest. |''Nuphar latifolia'' subsp. ''boreale'' Laest. |''Nuphar lobata'' Laest. |''Nuphar lutea'' var. ''rivularis'' (Dumort.) De Wild. & T.Durand |''Nuphar lutea'' var. ''submersa'' Rouy & Foucaud |''Nuphar rivularis'' Dumort. |''Nuphar sericea'' Láng |''Nuphar spathulifera'' Rchb. |''Nuphar systyla'' Wallr. |''Nuphar tenella'' Rchb. |''Nymphaea affinis'' (Harz) Hayek |''Nymphaea lutea'' var. ''affinis'' (Harz) J.Schust. |''Nymphaea lutea'' subf. ''denticulata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' var. ''harzii'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' var. ''minor'' Lej. |''Nymphaea lutea'' var. ''puberula'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''punctata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''purpureosignata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''schlierensis'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''sericea'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''submersa'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''tenella'' (Rchb.) J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''terrestris'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''urceolata'' J.Schust. |''Nymphaea umbilicalis'' Salisb. |''Nymphozanthus affinis'' (Harz) Fernald |''Nymphozanthus sericeus'' (Láng) Fernald |''Nymphozanthus vulgaris'' Rich. }} | synonyms_ref = <ref name = "POWO">{{cite POWO |id=30385379-2 |title=''Nuphar lutea'' (L.) Sm. |accessdate=6 January 2024}}</ref> }} '''Жолта барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar lutea'') е [[водно растение]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], по потекло од северните умерени и некои суптропски региони на [[Европа]], северозападна [[Африка]] и западна [[Азија]]. Овој вид се користел како извор на храна и во медицински практики уште од праисторијата, со потенцијални истражувања и медицински примени во иднина. {{Rp|30}} == Опис == А == Таксономија == Првпат бил опишан од [[Карл Линеј]] како ''Nymphaea lutea'' L. во 1753 година. Подоцна, бил префрлен во родот ''Nuphar'' Sm. како ''Nuphar lutea'' (L.) Sm. од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година. Тоа е типичен вид од својот род. Сместен е во делот ''[[Nuphar sect. Nuphar]]''. === Разграничување на видовите === Некои ботаничари го сметаат ''Nuphar lutea'' за единствен вид во ''Nuphar'', вклучувајќи ги сите други видови во него како [[Подвид|подвидови]] и давајќи му на видот холарктичен опсег.<ref name="nrcs">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NULU|title=Plants Profile: ''Nuphar lutea''|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=13 April 2010}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://iwgs.org/ Меѓународното здружение за водни лилјани и водно градинарство и записите ''на Нуфар''] {{Ризница}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Водни божури]] 1jlgjrpehi1bk622vjs9empqvglchvr 5591505 5591501 2026-07-13T13:09:08Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5591505 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Nuphar lutea (Detail) 24072005-1.jpg | image_caption = Nuphar lutea | genus = Nuphar | parent = Nuphar sect. Nuphar | species = lutea | authority = ([[L.]]) [[Sm.]]<ref name = "POWO" /> | range_map = Range Map for Nuphar lutea in Eurasia.png | range_map_alt = | range_map_caption = *Green: native *Red: native but extinct (Sicily) *Purple: introduced<ref name = "POWO" /> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name = "IUCN">Akhani, H. 2014. ''Nuphar lutea''. The IUCN Red List of Threatened Species 2014: e.T164316A42398895. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164316A42398895.en. Accessed on 07 June 2022.</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Nenuphar luteum'' (L.) Link |''Nymphaea lutea'' L. |''Nymphona lutea'' (L.) Bubani |''Nymphozanthus europaeus'' Desv. |''Nymphozanthus luteus'' (L.) Fernald |''Nuphar affinis'' Harz |''Nuphar fluviatile'' Laest. |''Nuphar grandiflora'' Laest. |''Nuphar grandifolia'' Laest. |''Nuphar graveolens'' Laest. |''Nuphar latifolia'' Laest. |''Nuphar latifolia'' subsp. ''boreale'' Laest. |''Nuphar lobata'' Laest. |''Nuphar lutea'' var. ''rivularis'' (Dumort.) De Wild. & T.Durand |''Nuphar lutea'' var. ''submersa'' Rouy & Foucaud |''Nuphar rivularis'' Dumort. |''Nuphar sericea'' Láng |''Nuphar spathulifera'' Rchb. |''Nuphar systyla'' Wallr. |''Nuphar tenella'' Rchb. |''Nymphaea affinis'' (Harz) Hayek |''Nymphaea lutea'' var. ''affinis'' (Harz) J.Schust. |''Nymphaea lutea'' subf. ''denticulata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' var. ''harzii'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' var. ''minor'' Lej. |''Nymphaea lutea'' var. ''puberula'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''punctata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''purpureosignata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''schlierensis'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''sericea'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''submersa'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''tenella'' (Rchb.) J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''terrestris'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''urceolata'' J.Schust. |''Nymphaea umbilicalis'' Salisb. |''Nymphozanthus affinis'' (Harz) Fernald |''Nymphozanthus sericeus'' (Láng) Fernald |''Nymphozanthus vulgaris'' Rich. }} | synonyms_ref = <ref name = "POWO">{{cite POWO |id=30385379-2 |title=''Nuphar lutea'' (L.) Sm. |accessdate=6 January 2024}}</ref> }} '''Жолта барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar lutea'') е [[водно растение]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], по потекло од северните умерени и некои суптропски региони на [[Европа]], северозападна [[Африка]] и западна [[Азија]]. Овој вид се користел како извор на храна и во медицински практики уште од праисторијата, со потенцијални истражувања и медицински примени во иднина. {{Rp|30}} == Опис == Многугодишно тревесто растение со ризом дебел 3-8 см. Листовите пливаат по површината на водата, зелени, големи и долги до 30 см. Цветовите се 3-5 см во пречник, со долги дршки, издигнати над површината на водата, имаат мирис на алкохол. == Во Македонија == Во Македонија расте по мирни и бавно истечни води во котлините. Доста ретко растение, но масовно го има во Охридско и Преспанско Езеро. Порано овој вид растел и во Моноспитовско и Пелагонсико Блато, кои денес се исушени. == Таксономија == Првпат бил опишан од [[Карл Линеј]] како ''Nymphaea lutea'' L. во 1753 година. Подоцна, бил префрлен во родот ''Nuphar'' Sm. како ''Nuphar lutea'' (L.) Sm. од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година. Тоа е типичен вид од својот род. Сместен е во делот ''[[Nuphar sect. Nuphar]]''. === Разграничување на видовите === Некои ботаничари го сметаат ''Nuphar lutea'' за единствен вид во ''Nuphar'', вклучувајќи ги сите други видови во него како [[Подвид|подвидови]] и давајќи му на видот холарктичен опсег.<ref name="nrcs">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NULU|title=Plants Profile: ''Nuphar lutea''|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=13 April 2010}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://iwgs.org/ Меѓународното здружение за водни лилјани и водно градинарство и записите ''на Нуфар''] {{Ризница}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Водни божури]] o8qtpdrxftsbpqsv23iufj0134d9ujz 5591506 5591505 2026-07-13T13:10:12Z Виолетова 1975 /* Во Македонија */ 5591506 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Nuphar lutea (Detail) 24072005-1.jpg | image_caption = Nuphar lutea | genus = Nuphar | parent = Nuphar sect. Nuphar | species = lutea | authority = ([[L.]]) [[Sm.]]<ref name = "POWO" /> | range_map = Range Map for Nuphar lutea in Eurasia.png | range_map_alt = | range_map_caption = *Green: native *Red: native but extinct (Sicily) *Purple: introduced<ref name = "POWO" /> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name = "IUCN">Akhani, H. 2014. ''Nuphar lutea''. The IUCN Red List of Threatened Species 2014: e.T164316A42398895. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T164316A42398895.en. Accessed on 07 June 2022.</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Nenuphar luteum'' (L.) Link |''Nymphaea lutea'' L. |''Nymphona lutea'' (L.) Bubani |''Nymphozanthus europaeus'' Desv. |''Nymphozanthus luteus'' (L.) Fernald |''Nuphar affinis'' Harz |''Nuphar fluviatile'' Laest. |''Nuphar grandiflora'' Laest. |''Nuphar grandifolia'' Laest. |''Nuphar graveolens'' Laest. |''Nuphar latifolia'' Laest. |''Nuphar latifolia'' subsp. ''boreale'' Laest. |''Nuphar lobata'' Laest. |''Nuphar lutea'' var. ''rivularis'' (Dumort.) De Wild. & T.Durand |''Nuphar lutea'' var. ''submersa'' Rouy & Foucaud |''Nuphar rivularis'' Dumort. |''Nuphar sericea'' Láng |''Nuphar spathulifera'' Rchb. |''Nuphar systyla'' Wallr. |''Nuphar tenella'' Rchb. |''Nymphaea affinis'' (Harz) Hayek |''Nymphaea lutea'' var. ''affinis'' (Harz) J.Schust. |''Nymphaea lutea'' subf. ''denticulata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' var. ''harzii'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' var. ''minor'' Lej. |''Nymphaea lutea'' var. ''puberula'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''punctata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''purpureosignata'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''schlierensis'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''sericea'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''submersa'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''tenella'' (Rchb.) J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''terrestris'' J.Schust. |''Nymphaea lutea'' f. ''urceolata'' J.Schust. |''Nymphaea umbilicalis'' Salisb. |''Nymphozanthus affinis'' (Harz) Fernald |''Nymphozanthus sericeus'' (Láng) Fernald |''Nymphozanthus vulgaris'' Rich. }} | synonyms_ref = <ref name = "POWO">{{cite POWO |id=30385379-2 |title=''Nuphar lutea'' (L.) Sm. |accessdate=6 January 2024}}</ref> }} '''Жолта барска тиква''' ([[науч.]] ''Nuphar lutea'') е [[водно растение]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]], по потекло од северните умерени и некои суптропски региони на [[Европа]], северозападна [[Африка]] и западна [[Азија]]. Овој вид се користел како извор на храна и во медицински практики уште од праисторијата, со потенцијални истражувања и медицински примени во иднина. {{Rp|30}} == Опис == Многугодишно тревесто растение со ризом дебел 3-8 см. Листовите пливаат по површината на водата, зелени, големи и долги до 30 см. Цветовите се 3-5 см во пречник, со долги дршки, издигнати над површината на водата, имаат мирис на алкохол.''<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 90-91, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Во Македонија == Во Македонија расте по мирни и бавно истечни води во котлините. Доста ретко растение, но масовно го има во Охридско и Преспанско Езеро. Порано овој вид растел и во Моноспитовско и Пелагонсико Блато, кои денес се исушени.''<ref name="Флора на Македонија2222" />'' == Таксономија == Првпат бил опишан од [[Карл Линеј]] како ''Nymphaea lutea'' L. во 1753 година. Подоцна, бил префрлен во родот ''Nuphar'' Sm. како ''Nuphar lutea'' (L.) Sm. од [[Џејмс Едвард Смит]] во 1809 година. Тоа е типичен вид од својот род. Сместен е во делот ''[[Nuphar sect. Nuphar]]''. === Разграничување на видовите === Некои ботаничари го сметаат ''Nuphar lutea'' за единствен вид во ''Nuphar'', вклучувајќи ги сите други видови во него како [[Подвид|подвидови]] и давајќи му на видот холарктичен опсег.<ref name="nrcs">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=NULU|title=Plants Profile: ''Nuphar lutea''|work=Natural Resources Conservation Service|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=13 April 2010}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://iwgs.org/ Меѓународното здружение за водни лилјани и водно градинарство и записите ''на Нуфар''] {{Ризница}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Водни божури]] ig2wlr0758xbk2ntgubr636wfi1comd 0 1399614 5591499 2026-07-13T13:05:03Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Жолта барска тиква]] 5591499 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Жолта барска тиква]] 5h6ucc8mgbtj8lj2zwqexc8e8px954h 0 1399615 5591507 2026-07-13T13:10:47Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Жолта барска тиква]] 5591507 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Жолта барска тиква]] 5h6ucc8mgbtj8lj2zwqexc8e8px954h 1 1399616 5591508 2026-07-13T13:11:19Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591508 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399617 5591514 2026-07-13T13:29:26Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1355328572|Pyroloideae]]“ 5591514 wikitext text/x-wiki '''Pyroloideae''' — [[Семејство (биологија)|подсемејство]] на [[растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericaceae''). Во некои класификации, оваа група се сметала и за племе ''Pyroleae'' во рамките на подсемејството ''Monotropoideae''. Ова подсемејство опфаќа четири [[Род (биологија)|рода]], од кои ''Chimaphila'' вклучува 5 [[Вид (биологија)|видови]], а ''Pyrola'' содржи 30 видови. Родовите ''Moneses'' и ''Orthilia'' се монотипични. Нивната исхрана е миксотрофна — дел од хранливите материи ги обезбедуваат преку [[фотосинтеза]], а дел ги апсорбираат преку [[симбиоза]] со [[Микориза|микоризни]] [[Габа|габи]].<ref>{{Наведено списание|last=Liu|first=Z.|last2=Wang|first2=Z.|last3=Zhou|first3=J.|last4=Peng|first4=H.|year=2010|title=Phylogeny of Pyroleae (Ericaceae): implications for character evolution|journal=Journal of Plant Research|volume=124|issue=3|pages=325–337|bibcode=2011JPlR..124..325L|doi=10.1007/s10265-010-0376-8|pmid=20862511}}</ref> == Список на родови == <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>  {| class="wikitable" !Слика ! Род ! Живи видови |- |[[Податотека:Chimaphila_umbellata_0966.JPG|263x263пкс]] | <nowiki><i id="mwLQ"><b id="mwLg"><a href="./Chimaphila" rel="mw:WikiLink" data-linkid="128" data-cx="{&amp;quot;adapted&amp;quot;:false,&amp;quot;sourceTitle&amp;quot;:{&amp;quot;title&amp;quot;:&amp;quot;Chimaphila&amp;quot;,&amp;quot;thumbnail&amp;quot;:{&amp;quot;source&amp;quot;:&amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Chimaphila2.jpg/120px-Chimaphila2.jpg&amp;quot;,&amp;quot;width&amp;quot;:80,&amp;quot;height&amp;quot;:120},&amp;quot;description&amp;quot;:&amp;quot;Genus of flowering plants in the heath family&amp;quot;,&amp;quot;pageprops&amp;quot;:{&amp;quot;wikibase_item&amp;quot;:&amp;quot;Q157932&amp;quot;},&amp;quot;pagelanguage&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;targetFrom&amp;quot;:&amp;quot;source&amp;quot;}" class="cx-link" id="mwLw" title="Chimaphila">Chimaphila</a></nowiki><nowiki></b></nowiki><nowiki></i></nowiki> {{Мали|Pursh}} | * ''[[:en:Chimaphila_japonica|Chimaphila japonica]]'' * ''Chimaphila maculata'' * ''Chimaphila menziesii'' * ''[[:en:Chimaphila_monticola|Chimaphila monticola]]'' * ''Chimaphila umbellata'' |- |[[Податотека:Moneses_uniflora_1437.JPG|263x263пкс]] | '''''Монесес''''' {{Мали|Salisb. ex Gray}} | * ''Moneses uniflora'' |- |[[Податотека:Orthilia_secunda_(7833440846).jpg|263x263пкс]] | '''''<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Orthilia" rel="mw:ExtLink" title="Orthilia" class="cx-link" data-linkid="141">Orthilia</a>''''' {{Мали|Raf.}} | * ''Orthilia secunda'' |- |[[Податотека:Pyrola_grandiflora_upernavik_2007-07-15_1.jpg|233x233пкс]] | '''''[[:en:Pyrola|Pyrola]]''''' {{Мали|L.}} | * ''[[:en:Pyrola_alboreticulata|Pyrola alboreticulata]]'' * ''[[:en:Pyrola_americana|Pyrola americana]]'' * ''[[:en:Pyrola_angustifolia|Pyrola angustifolia]]'' * ''[[:en:Pyrola_asarifolia|Pyrola asarifolia]]'' * ''[[:en:Pyrola_atropurpurea|Pyrola atropurpurea]]'' * ''[[:en:Pyrola_bracteata|Pyrola bracteata]]'' * ''[[:en:Pyrola_calliantha|Pyrola calliantha]]'' * ''[[:en:Pyrola_carpatica|Pyrola carpatica]]'' * ''[[:en:Pyrola_chlorantha|Pyrola chlorantha]]'' * ''[[:en:Pyrola_chouana|Pyrola chouana]]'' * ''[[:en:Pyrola_corbieri|Pyrola corbieri]]'' * ''[[:en:Pyrola_dahurica|Pyrola dahurica]]'' * ''[[:en:Pyrola_decorata|Pyrola decorata]]'' * ''[[:en:Pyrola_elliptica|Pyrola elliptica]]'' * ''[[:en:Pyrola_forrestiana|Pyrola forrestiana]]'' * ''[[:en:Pyrola_grandiflora|Pyrola grandiflora]]'' * ''[[:en:Pyrola_japonica|Pyrola japonica]]'' * ''[[:en:Pyrola_macrocalyx|Pyrola macrocalyx]]'' * ''[[:en:Pyrola_markonica|Pyrola markonica]]'' * ''[[:en:Pyrola_mattfeldiana|Pyrola mattfeldiana]]'' * ''[[:en:Pyrola_media|Pyrola media]]'' * ''[[:en:Pyrola_minor|Pyrola minor]]'' * ''[[:en:Pyrola_monophylla|Pyrola monophylla]]'' * ''[[:en:Pyrola_morrisonensis|Pyrola morrisonensis]]'' * ''[[:en:Pyrola_nephrophylla|Pyrola nephrophylla]]'' * ''[[:en:Pyrola_norvegica|Pyrola norvegica]]'' * ''[[:en:Pyrola_picta|Pyrola picta]]'' * ''[[:en:Pyrola_pumila|Pyrola pumila]]'' * ''[[:en:Pyrola_renifolia|Pyrola renifolia]]'' * ''[[:en:Pyrola_rotundifolia|Pyrola rotundifolia]]'' * ''[[:en:Pyrola_rugosa|Pyrola rugosa]]'' * ''[[:en:Pyrola_shanxiensis|Pyrola shanxiensis]]'' * ''[[:en:Pyrola_sororia|Pyrola sororia]]'' * ''[[:en:Pyrola_szechuanica|Pyrola szechuanica]]'' * ''[[:en:Pyrola_tschanbaischanica|Pyrola tschanbaischa]]'' * ''[[:en:Pyrola_xinjiangensis|Pyrola xinjiangensis]]'' |- |} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] nqgwvy74scyn1ghrdezbjisjt9eoipq 5591533 5591514 2026-07-13T13:44:34Z Orce Wiki 121850 5591533 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox |image = DwPinkwintergreen.jpg |image_caption = ''[[Pyrola asarifolia]]'' |taxon = Pyroloideae |authority = Kostel. |subdivision_ranks = Genera |subdivision = * ''[[Chimaphila]]'' * ''[[Moneses]]'' * ''[[Orthilia]]'' * ''[[Pyrola]]'' |type_genus =''[[Pyrola]]'' }} '''Pyroloideae''' — [[Семејство (биологија)|подсемејство]] на [[растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericaceae''). Во некои класификации, оваа група се сметала и за племе ''Pyroleae'' во рамките на подсемејството ''Monotropoideae''. Ова подсемејство опфаќа четири [[Род (биологија)|рода]], од кои ''Chimaphila'' вклучува 5 [[Вид (биологија)|видови]], а ''Pyrola'' содржи 30 видови. Родовите ''Moneses'' и ''Orthilia'' се монотипични. Нивната исхрана е миксотрофна — дел од хранливите материи ги обезбедуваат преку [[фотосинтеза]], а дел ги апсорбираат преку [[симбиоза]] со [[Микориза|микоризни]] [[Габа|габи]].<ref>{{Наведено списание|last=Liu|first=Z.|last2=Wang|first2=Z.|last3=Zhou|first3=J.|last4=Peng|first4=H.|year=2010|title=Phylogeny of Pyroleae (Ericaceae): implications for character evolution|journal=Journal of Plant Research|volume=124|issue=3|pages=325–337|bibcode=2011JPlR..124..325L|doi=10.1007/s10265-010-0376-8|pmid=20862511}}</ref> Во [[Македонија]] се среќаваат следните родови:<ref>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=790-795}}</ref> * '''''[[Pyrola]]''''' Pursh * '''''[[Orthilia]]''''' Salisb. ex Gray * '''''[[Moneses]]''''' Raf. == Список на родови == {| class="wikitable" |- ! Image !! Genus !! Living species |- |[[File:Chimaphila umbellata 0966.JPG|175px]]||'''''[[Chimaphila]]''''' {{small|Pursh}}|| * ''[[Chimaphila japonica]]'' * ''[[Chimaphila maculata]]'' * ''[[Chimaphila menziesii]]'' * ''[[Chimaphila monticola]]'' * ''[[Chimaphila umbellata]]'' |- |[[File:Moneses uniflora 1437.JPG|175px]]||'''''[[Moneses]]''''' {{small|Salisb. ex Gray}}|| * ''Moneses uniflora'', |- |[[File:Orthilia secunda (7833440846).jpg|175px]]||'''''[[Orthilia]]''''' {{small|Raf.}}|| * ''Orthilia secunda'', |- |[[File:Pyrola grandiflora upernavik 2007-07-15 1.jpg|175px]]||'''''[[Pyrola]]''''' {{small|L.}}|| * ''[[Pyrola alboreticulata]]'' * ''[[Pyrola americana]]'' * ''[[Pyrola angustifolia]]'' * ''[[Pyrola asarifolia]]'' * ''[[Pyrola atropurpurea]]'' * ''[[Pyrola bracteata]]'' * ''[[Pyrola calliantha]]'' * ''[[Pyrola carpatica]]'' * ''[[Pyrola chlorantha]]'' * ''[[Pyrola chouana]]'' * ''[[Pyrola corbieri]]'' * ''[[Pyrola dahurica]]'' * ''[[Pyrola decorata]]'' * ''[[Pyrola elliptica]]'' * ''[[Pyrola forrestiana]]'' * ''[[Pyrola grandiflora]]'' * ''[[Pyrola japonica]]'' * ''[[Pyrola macrocalyx]]'' * ''[[Pyrola markonica]]'' * ''[[Pyrola mattfeldiana]]'' * ''[[Pyrola media]]'' * ''[[Pyrola minor]]'' * ''[[Pyrola monophylla]]'' * ''[[Pyrola morrisonensis]]'' * ''[[Pyrola nephrophylla]]'' * ''[[Pyrola norvegica]]'' * ''[[Pyrola picta]]'' * ''[[Pyrola pumila]]'' * ''[[Pyrola renifolia]]'' * ''[[Pyrola rotundifolia]]'' * ''[[Pyrola rugosa]]'' * ''[[Pyrola shanxiensis]]'' * ''[[Pyrola sororia]]'' * ''[[Pyrola szechuanica]]'' * ''[[Pyrola tschanbaischanica]]'' * ''[[Pyrola xinjiangensis]]'' |- |} == Наводи == {{Наводи}}{{Taxonbar|from1=Q66143054|from2=Q49732}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] dq72xxd5ics7x265ewlp7a8e6dwqt4u 0 1399618 5591523 2026-07-13T13:41:42Z Jtasevski123 69538 нс 5591523 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = (MHNT) Lotus angustissimus - Flowers and leaves.jpg | genus = Lotus | species = angustissimus | authority = [[L.]]<ref name=POWO_503465-1/> }} '''''Lotus angustissimus''''' — [[Едногодишно растение|едногодишен]] (но има и [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] примероци) [[Вид (биологија)|вид]] на [[Lotus|лотос]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Има широка распространетост, од [[Макаронезија]] до [[Шјинџјианг]] во Кина.<ref name="POWO_503465-1">{{Наведен POWO|id=503465-1}}</ref> Се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Растението е едногодишно, поретко повеќегодишно, високо 20–30 см, разгрането уште од основата и по целата должина. [[Стебло|Стеблото]] е тенко, исправено или приподигнато и по целата површина покриено со долги раширени влакна. Растението формира подлоги на земјата. [[Лист|Листовите]] се составени од пет ливчиња. Лисната дршка е многу куса, три до четири пати покуса од ливчињата. Ливчињата се покриени со долги раширени влакна; кај долните стеблени листови се обратнојајцевидно-ланцетни, со кусо заострен врв, а кај горните се тесно ланцетни и завршуваат со остар врв.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1355}}</ref> [[Цвет|Цветовите]], по еден до два (ретко три), се групирани во мали [[Соцветие|соцветија]], кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Дршката на соцветието е тенка и нежна, два до три пати подолга од соодветниот пазувен лист. Цвета од јули до август.<ref name="calflora">{{Calflora|''Lotus angustissimus''|id=5019}}</ref><ref name=":0" /> Чашката е тесноѕвонеста, долга околу 6 мм и покриена со ретки долги раширени влакна. Запците се линејно-шиловидни, долги околу 3 мм. Венчето е жолто, со црвени жили и долго околу една третина повеќе од чашката. Барјачето е долго 6–7 мм и благо свиткано нагоре. Крилцата се малку покуси од барјачето, а лаѓичката е благо искривена речиси под прав агол и завршува со долг клун, кој е долг колку барјачето. [[Плод|Плодот]] е тенка, гола, цилиндрична мешунка, долга околу 20 мм и широка 1–1,5 мм. [[Семе|Семињата]] се карактеристично црвенкави.<ref>{{PLANTS|id=LOAN2|name=Lotus angustissimus}}</ref><ref name=":0" /> == Распространетост низ светот == ''Lotus angustissimus'' има широка распространетост од [[Макаронезија]], [[Северна Африка]], [[Европа]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]] до [[Кавказ]], [[Казахстан]], [[Western Siberia|Западен Сибир]] и [[Шјинџјианг]].<ref name="POWO_503465-12">{{Наведен POWO|id=503465-1}}</ref> [[Доведен вид|Воведен]] е и на други места, вклучувајќи ја [[Калифорнија]],<ref name="POWO_503465-12" /> каде што се смета за [[плевел]].<ref name="calflora2">{{Calflora|''Lotus angustissimus''|id=5019}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Lotus angustissimus'' расте по брдски пасишта и камењари до надморска височина од 1000 метри. Растението се среќава во селата [[Петровец]] и [[Катланово]] во [[Скопје]], селото [[Богомила]] во [[Велес]], меѓу [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]] и манастирот [[Трескавец]], селото [[Загорани]] и [[Селечка Планина]] во [[Прилеп]], Црновршка Река и селото [[Карамани]] во [[Битола]], околината на [[Кочани]], [[Македонска Каменица]], селата [[Тодоровци]] и [[Косевица]] во [[Делчево]], околината на [[Пехчево]], околината на [[Радовиш]], селата Чифлик, [[Банско]] и [[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]] во [[Струмица]], околината на [[Моноспитовско Блато]], околината на [[Валандово]], [[Богданци]] и [[Гевгелија]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *{{commonscat|Lotus angustissimus|Lotus angustissimus}} * {{wikispecies|Lotus angustissimus|Lotus angustissimus}} {{Taxonbar|from1=Q3260085}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Лотоси]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Африка]] jdzn7et0gfgz8dwu2vudym3pgjs9qwg 5591530 5591523 2026-07-13T13:43:19Z Jtasevski123 69538 5591530 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = (MHNT) Lotus angustissimus - Flowers and leaves.jpg | genus = Lotus | species = angustissimus | authority = [[L.]]<ref name=POWO_503465-1/> |synonyms=<i>Lotus angustissimus var. uniflorus</i> [[Matvejeva]]}} '''''Lotus angustissimus''''' — [[Едногодишно растение|едногодишен]] (но има и [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] примероци) [[Вид (биологија)|вид]] на [[Lotus|лотос]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Има широка распространетост, од [[Макаронезија]] до [[Шјинџјианг]] во Кина.<ref name="POWO_503465-1">{{Наведен POWO|id=503465-1}}</ref> Се среќава во [[Македонија]] и повремено во [[Шведска]], но не се [[Размножување на растенијата|размножува]] таму. Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Растението е едногодишно, поретко повеќегодишно, високо 20–30 см, разгрането уште од основата и по целата должина. [[Стебло|Стеблото]] е тенко, исправено или приподигнато и по целата површина покриено со долги раширени влакна. Растението формира подлоги на земјата. [[Лист|Листовите]] се составени од пет ливчиња. Лисната дршка е многу куса, три до четири пати покуса од ливчињата. Ливчињата се покриени со долги раширени влакна; кај долните стеблени листови се обратнојајцевидно-ланцетни, со кусо заострен врв, а кај горните се тесно ланцетни и завршуваат со остар врв.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1355}}</ref> [[Цвет|Цветовите]], по еден до два (ретко три), се групирани во мали [[Соцветие|соцветија]], кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Дршката на соцветието е тенка и нежна, два до три пати подолга од соодветниот пазувен лист. Цвета од јули до август.<ref name="calflora">{{Calflora|''Lotus angustissimus''|id=5019}}</ref><ref name=":0" /> Чашката е тесноѕвонеста, долга околу 6 мм и покриена со ретки долги раширени влакна. Запците се линејно-шиловидни, долги околу 3 мм. Венчето е жолто, со црвени жили и долго околу една третина повеќе од чашката. Барјачето е долго 6–7 мм и благо свиткано нагоре. Крилцата се малку покуси од барјачето, а лаѓичката е благо искривена речиси под прав агол и завршува со долг клун, кој е долг колку барјачето. [[Плод|Плодот]] е тенка, гола, цилиндрична мешунка, долга околу 20 мм и широка 1–1,5 мм. [[Семе|Семињата]] се карактеристично црвенкави.<ref>{{PLANTS|id=LOAN2|name=Lotus angustissimus}}</ref><ref name=":0" /> == Распространетост низ светот == ''Lotus angustissimus'' има широка распространетост од [[Макаронезија]], [[Северна Африка]], [[Европа]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]] до [[Кавказ]], [[Казахстан]], [[Western Siberia|Западен Сибир]] и [[Шјинџјианг]].<ref name="POWO_503465-12">{{Наведен POWO|id=503465-1}}</ref> [[Доведен вид|Воведен]] е и на други места, вклучувајќи ја [[Калифорнија]],<ref name="POWO_503465-12" /> каде што се смета за [[плевел]].<ref name="calflora2">{{Calflora|''Lotus angustissimus''|id=5019}}</ref> == Распространетост во Македонија == ''Lotus angustissimus'' расте по брдски пасишта и камењари до надморска височина од 1000 метри. Растението се среќава во селата [[Петровец]] и [[Катланово]] во [[Скопје]], селото [[Богомила]] во [[Велес]], меѓу [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]] и манастирот [[Трескавец]], селото [[Загорани]] и [[Селечка Планина]] во [[Прилеп]], Црновршка Река и селото [[Карамани]] во [[Битола]], околината на [[Кочани]], [[Македонска Каменица]], селата [[Тодоровци]] и [[Косевица]] во [[Делчево]], околината на [[Пехчево]], околината на [[Радовиш]], селата Чифлик, [[Банско]] и [[Ново Село (Струмичко)|Ново Село]] во [[Струмица]], околината на [[Моноспитовско Блато]], околината на [[Валандово]], [[Богданци]] и [[Гевгелија]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == *{{commonscat|Lotus angustissimus|Lotus angustissimus}} * {{wikispecies|Lotus angustissimus|Lotus angustissimus}} {{Taxonbar|from1=Q3260085}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Казахстан]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Лотоси]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Африка]] cpiyt1ufm6hcm36fejbpasizn7btanc 1 1399619 5591524 2026-07-13T13:42:06Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591524 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 1 1399621 5591529 2026-07-13T13:42:18Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Разговор:Список на дрворези од Албрехт Дирер]] на [[Разговор:Список на дрвописи од Албрехт Дирер]]: усогласување на називот 5591529 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Список на дрвописи од Албрехт Дирер]] pmsyhrk7gqxs4adxhqnxcwizuwtcnva 1 1399622 5591534 2026-07-13T13:44:56Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5591534 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399623 5591537 2026-07-13T13:46:29Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[ФК Бате Борисов]] на [[ФК БАТЕ Борисов]] 5591537 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[ФК БАТЕ Борисов]] etn76907tnobhbnb53lffwnst88olcg 1 1399624 5591543 2026-07-13T13:53:02Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5591543 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody 0 1399626 5591548 2026-07-13T14:04:18Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Са... 5591548 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} 8p9ca255nnxeh1ygfj8sondx92wzobl 5591549 5591548 2026-07-13T14:04:51Z Gurther 105215 5591549 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} iozgptvn71s2vmuib0guzqomoffxp6b 5591551 5591549 2026-07-13T14:05:37Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591551 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] pgqa0zwrg2dmmtivs5xnzu77vgd0xa1 5591552 5591551 2026-07-13T14:05:47Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1891 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591552 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] jsk3fofqsi7bx1jrpnnh11n4glaw537 5591553 5591552 2026-07-13T14:05:57Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591553 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] 6xkkd5xt5np06hhs5hzzhhw045lsmxy 5591554 5591553 2026-07-13T14:06:06Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски преселници во Горна Џумаја]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591554 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Горна Џумаја]] j2xabthvqh9p8bxb8jbb0srt1pqj0jt 5591555 5591554 2026-07-13T14:06:27Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски архитекти]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591555 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Горна Џумаја]] [[Категорија:Македонски архитекти]] 8pbey9z3vk4pco7hm1o2jc8l45tj104 5591556 5591555 2026-07-13T14:06:42Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Носители на орденот „За заслуга“ (Бугарија)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591556 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Горна Џумаја]] [[Категорија:Македонски архитекти]] [[Категорија:Носители на орденот „За заслуга“ (Бугарија)]] 2napn5vxh5dyplxdxt63lvjkah0j4ok 5591557 5591556 2026-07-13T14:06:54Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591557 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Скопски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]] се приклучил во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]] работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Горна Џумаја]] [[Категорија:Македонски архитекти]] [[Категорија:Носители на орденот „За заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] ckaxtesd0d4903ialrxwpl4biz5i7xo 5591640 5591557 2026-07-13T18:24:13Z Dandarmkd 31127 Велес до 1905 година припаѓал на Солунскиот Вилает. 5591640 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Никола Весов|birth_name=Никола Саздов Весов|birth_date=[[1891]]|birth_place=[[Велес]], [[Солунски Вилает]], [[Отоманско Царство]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]{{Нр}}[[Минхен|Минхенски технолошки универзитет]]}} '''Никола Саздов Весов''' ([[Велес]], [[1891]] — ?) — [[Македонец|македонски]] [[архитект]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref name=":0">{{Македонците|69}}</ref> == Животопис == Никола Весов е роден во [[1891|1891 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од моќното трговско семејство Весови. Неговиот татко [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) бил истакнат [[трговец]] и [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|борец за самостојна македонска црква]]. Андреј Весов (1873 — 1907), постариот брат на Никола, бил деец на [[Македонската револуционерна организација]], подоцна убиен од [[Грчка вооружена пропаганда во Македонија|грчката вооружена пропаганда]]. Никола Весов стекнал основно образование во неговиот роден град.<ref name=":0" /> Во [[1906|1906 година]] се запишал во [[Солунската машка гимназија]]. Завршил со неговото [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиско образование]] во [[1910|1910 година]] како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XXV генерација (1910)|дваесет и четвртата генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=99|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Стекнал више образование во [[Минхен|Минхенскиот универзитет по технологија]].<ref>{{Наведено списание|last=Танчев|first=Иван|date=2001|title=Македонският компонент при формирането на българската интелигенция с европейско образование (1878 – 1912)|url=https://drive.google.com/file/d/182EVZ3H8o8ZgvBGT2WRWY11e5uCP_hUI/view|journal=Македонски преглед|volume=XXIV|pages=49}}</ref> Во [[Првата светска војна]], тој се приклучил во [[Бугарска војска|војската]] на [[Царство Бугарија|Царството Бугарија]]. Поради тоа бил награден со [[Орден „За заслуга“ (Бугарија)|орденот „За заслуга“]].<ref>ДВИА, ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 13-14</ref> Како [[архитект]], тој работел во градбата на згради во [[Горна Џумаја]] и [[Софија]].<ref>ДА-Благоевград, ф. 125К, оп. 1, а. е. 7, л. 60</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Весов, Никола}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1891 година]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонски преселници во Горна Џумаја]] [[Категорија:Македонски архитекти]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Бугарски воени лица]] [[Категорија:Бугарски архитекти]] [[Категорија:Носители на орденот „За заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] lmxpnfznp6tmoiaa0jutpvvgzdz3hxb 1 1399627 5591550 2026-07-13T14:05:24Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5591550 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m 0 1399628 5591561 2026-07-13T14:12:26Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1361133633|Pyrola]]“ 5591561 wikitext text/x-wiki  {{Наводи}}{{Таксонска лента}}'''''Pyrola'''''<ref>{{OED|pyrola}}</ref> — [[Род (биологија)|род]] на [[растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericacea''). Родот е [[Домороден вид|автохтон]] во регионот што се протега од субарктичкиот и умерениот појас на [[Северна полутопка|Северната Хемисфера]], па сè до [[Гватемала]] и [[Суматра]]. == Опис и распространетост == === Вегетативни карактеристики === [[Податотека:Pyrola_rotundifolia_3_RF.jpg|десно|мини|Лист ''од Pyrola rotundifolia'']] Растенијата од родот ''Pyrola'' се карактеризираат како исправени [[Зелјесто растение|зелјести билки]] или ниски подгрмушки кои можат да достигнат висина од 35 до 44 сантиметри. Нивните [[Стебло|стебла]] се единечни и мазни (без влакненца), а во зависност од видот, можат да содржат хлорофил или да бидат без него. Под земјата имаат тенок и разгранет [[ризом]] од кој излегуваат нежни, фини коренчиња. === Генеративни карактеристики === [[Податотека:Pyrola_elliptica_15-p.bot-pyrol.ellip-08.jpg|десно|мини|Детал од цветот ''Pyrola elliptica'']] [[Податотека:Pyrola_chlorantha_kz07.jpg|десно|мини|Детал од плодот на ''Pyrola chlorantha'']] [[Цвет|Цветовите]] се распоредени во богато гроздовидно соцветие, на чие [[стебло]] се наоѓаат од еден до четири заштитни прицветници. Самите цветови имаат кратки дршки, наведнати се надолу и имаат ѕвонест облик. Нивната симетрија е главно радијална, иако кај некои форми може да биде и делумно зигоморфна (двострана). [[Плод|Плодот]] претставува висечка кутија (од типот локулицидна капсула), која во себе прикрива околу илјада вретеновидни и крилести семиња.<ref name="Flora of North America">''Pyrola'' in Flora of North America @ efloras.org. (n.d.). Retrieved March 13, 2026, from http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=127777</ref> === Распространетост === Во [[Македонија]] се среќаваат следниве 4 вида:<ref>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=790-793}}</ref> * ''Pyrola minor'' L. * ''Pyrola media'' Sw * ''Pyrola chlorantha Sw'' * ''Pyrola rotundifolia'' L. == Таксономија == Овој род за првпат е опишан од страна на [[Карл Линеј]] во 1753 година. Негов типски вид (лектотип) е ''Pyrola rotundifolia'' L. === Видови === Има 42 прифатени видови:   == Фармакологија == Видот ''Pyrola elliptica'', содржи хемиски соединенија сродни на [[Аспирин|аспиринот]], поради што неговите листови традиционално се применувале како облоги за ублажување на модрици''.''<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region|last=Niering|first=William A.|last2=Olmstead|first2=Nancy C.|publisher=Knopf|year=1985|isbn=0-394-50432-1|page=723|author-link=William Niering|orig-year=1979}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pyrola|''Pyrola''}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] nosrzumqmissibe2p3s0e1lci3nfiel 5591562 5591561 2026-07-13T14:19:56Z Orce Wiki 121850 5591562 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox |image = DwPinkwintergreen.jpg |image_caption = ''Pyrola asarifolia'' |taxon = Pyrola |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = |synonyms_ref = <ref name = "POWO" /> |synonyms = *''Actinocyclus'' {{au|Klotzsch}} *''Amelia'' {{au|Alef.}} *''Braxilia'' {{au|Raf.}} *''Erxlebenia'' {{au|Opiz}} *''Thelaia'' {{au|Alef.}} |type_species = ''[[Pyrola rotundifolia]]'' {{au|L.}}<ref name = "Tropicos" /> }} '''''Pyrola'''''<ref>{{OED|pyrola}}</ref> — [[Род (биологија)|род]] на [[растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericacea''). Родот е [[Домороден вид|автохтон]] во регионот што се протега од субарктичкиот и умерениот појас на [[Северна полутопка|Северната Хемисфера]], па сè до [[Гватемала]] и [[Суматра]]. == Опис и распространетост == === Вегетативни карактеристики === [[Податотека:Pyrola_rotundifolia_3_RF.jpg|десно|мини|Лист ''од Pyrola rotundifolia'']] Растенијата од родот ''Pyrola'' се карактеризираат како исправени [[Зелјесто растение|зелјести билки]] или ниски подгрмушки кои можат да достигнат висина од 35 до 44 сантиметри. Нивните [[Стебло|стебла]] се единечни и мазни (без влакненца), а во зависност од видот, можат да содржат хлорофил или да бидат без него. Под земјата имаат тенок и разгранет [[ризом]] од кој излегуваат нежни, фини коренчиња. === Генеративни карактеристики === [[Податотека:Pyrola_elliptica_15-p.bot-pyrol.ellip-08.jpg|десно|мини|Детал од цветот ''Pyrola elliptica'']] [[Податотека:Pyrola_chlorantha_kz07.jpg|десно|мини|Детал од плодот на ''Pyrola chlorantha'']] [[Цвет|Цветовите]] се распоредени во богато гроздовидно соцветие, на чие [[стебло]] се наоѓаат од еден до четири заштитни прицветници. Самите цветови имаат кратки дршки, наведнати се надолу и имаат ѕвонест облик. Нивната симетрија е главно радијална, иако кај некои форми може да биде и делумно зигоморфна (двострана). [[Плод|Плодот]] претставува висечка кутија (од типот локулицидна капсула), која во себе прикрива околу илјада вретеновидни и крилести семиња.<ref name="Flora of North America">''Pyrola'' in Flora of North America @ efloras.org. (n.d.). Retrieved March 13, 2026, from http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=127777</ref> === Распространетост === Во [[Македонија]] се среќаваат следниве 4 вида:<ref>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=790-793}}</ref> * ''[[Pyrola minor]]'' [[L.]] * ''[[Pyrola media]]'' Sw * ''[[Pyrola chlorantha]] Sw'' * ''[[Pyrola rotundifolia]]'' [[L.]] == Таксономија == Овој род за првпат е опишан од страна на [[Карл Линеј]] во 1753 година. Негов типски вид (лектотип) е ''[[Pyrola rotundifolia]]'' [[L.]] === Видови === Има 42 прифатени видови: *''[[Pyrola alboreticulata]]'' {{au|Hayata}} *''[[Pyrola alpina]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola americana]]'' {{au|Sweet}} *''[[Pyrola angustifolia]]'' {{au|(Alef.) Hemsl.}} *''[[Pyrola aphylla]]'' {{au|Sm.}} *''[[Pyrola asarifolia]]'' {{au|Michx.}} *''[[Pyrola atropurpurea]]'' {{au|Franch.}} *''[[Pyrola calliantha]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola carpatica]]'' {{au|Holub & Křísa}} *''[[Pyrola chlorantha]]'' {{au|Sw.}} *''[[Pyrola chouana]]'' {{au|Chang Y.Yang}} *''[[Pyrola corbierei]]'' {{au|H.Lév.}} *''[[Pyrola crypta]]'' {{au|Jolles}} *''[[Pyrola dahurica]]'' {{au|(Andres) Kom.}} *''[[Pyrola decorata]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola dentata]]'' {{au|Sm.}} *''[[Pyrola elegantula]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola elliptica]]'' {{au|Nutt.}} *''[[Pyrola faurieana]]'' {{au|Handres}} *''[[Pyrola forrestiana]]'' {{au|Andres}} *[[Pyrola × graebneriana|''Pyrola'' × ''graebneriana'']] {{au|Seemen}} *''[[Pyrola grandiflora]]'' {{au|Radius}} *''[[Pyrola japonica]]'' {{au|Alef.}} *''[[Pyrola karakoramica]]'' {{au|Křísa}} *''[[Pyrola macrocalyx]]'' {{au|Ohwi}} *''[[Pyrola markonica]]'' {{au|Y.L.Chou & R.C.Zhou}} *''[[Pyrola mattfeldiana]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola media]]'' {{au|Sw.}} *''[[Pyrola minor]]'' {{au|L.}} *''[[Pyrola morrisonensis]]'' {{au|(Hayata) Hayata}} *''[[Pyrola nephrophylla]]'' {{au|(Andres) Andres}} *''[[Pyrola norvegica]]'' {{au|Knaben}} *''[[Pyrola picta]]'' {{au|Sm.}} *''[[Pyrola renifolia]]'' {{au|Maxim.}} *''[[Pyrola rotundifolia]]'' {{au|L.}} *''[[Pyrola rugosa]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola shanxiensis]]'' {{au|Y.L.Chou & R.C.Zhou}} *''[[Pyrola sororia]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola subaphylla]]'' {{au|Maxim.}} *''[[Pyrola sumatrana]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola szechuanica]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola tschanbaischanica]]'' {{au|Y.L.Chou & Y.L.Chang}} *''[[Pyrola xinjiangensis]]'' {{au|Y.L.Chou & R.C.Zhou}} == Фармакологија == Видот ''Pyrola elliptica'', содржи хемиски соединенија сродни на [[Аспирин|аспиринот]], поради што неговите листови традиционално се применувале како облоги за ублажување на модрици''.''<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region|last=Niering|first=William A.|last2=Olmstead|first2=Nancy C.|publisher=Knopf|year=1985|isbn=0-394-50432-1|page=723|author-link=William Niering|orig-year=1979}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pyrola|''Pyrola''}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 2ib8meh6a5p3iab3m8zsvh9uobpeue0 5591589 5591562 2026-07-13T15:44:52Z Виолетова 1975 5591589 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox |image = DwPinkwintergreen.jpg |image_caption = ''Pyrola asarifolia'' |taxon = Pyrola |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = |synonyms_ref = |synonyms = *''Actinocyclus'' {{au|Klotzsch}} *''Amelia'' {{au|Alef.}} *''Braxilia'' {{au|Raf.}} *''Erxlebenia'' {{au|Opiz}} *''Thelaia'' {{au|Alef.}} |type_species = ''[[Pyrola rotundifolia]]'' {{au|L.}} }} '''''Pyrola'''''<ref>{{OED|pyrola}}</ref> — [[Род (биологија)|род]] на [[растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericacea''). Родот е [[Домороден вид|автохтон]] во регионот што се протега од субарктичкиот и умерениот појас на [[Северна полутопка|Северната Хемисфера]], па сè до [[Гватемала]] и [[Суматра]]. == Опис и распространетост == === Вегетативни карактеристики === [[Податотека:Pyrola_rotundifolia_3_RF.jpg|десно|мини|Лист ''од Pyrola rotundifolia'']] Растенијата од родот ''Pyrola'' се карактеризираат како исправени [[Зелјесто растение|зелјести билки]] или ниски подгрмушки кои можат да достигнат висина од 35 до 44 сантиметри. Нивните [[Стебло|стебла]] се единечни и мазни (без влакненца), а во зависност од видот, можат да содржат хлорофил или да бидат без него. Под земјата имаат тенок и разгранет [[ризом]] од кој излегуваат нежни, фини коренчиња. === Генеративни карактеристики === [[Податотека:Pyrola_elliptica_15-p.bot-pyrol.ellip-08.jpg|десно|мини|Детал од цветот ''Pyrola elliptica'']] [[Податотека:Pyrola_chlorantha_kz07.jpg|десно|мини|Детал од плодот на ''Pyrola chlorantha'']] [[Цвет|Цветовите]] се распоредени во богато гроздовидно соцветие, на чие [[стебло]] се наоѓаат од еден до четири заштитни прицветници. Самите цветови имаат кратки дршки, наведнати се надолу и имаат ѕвонест облик. Нивната симетрија е главно радијална, иако кај некои форми може да биде и делумно зигоморфна (двострана). [[Плод|Плодот]] претставува висечка кутија (од типот локулицидна капсула), која во себе прикрива околу илјада вретеновидни и крилести семиња.<ref name="Flora of North America">''Pyrola'' in Flora of North America @ efloras.org. (n.d.). Retrieved March 13, 2026, from http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=127777</ref> === Распространетост === Во [[Македонија]] се среќаваат следниве 4 вида:<ref>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=790-793}}</ref> * ''[[Pyrola minor]]'' [[L.]] * ''[[Pyrola media]]'' Sw * ''[[Pyrola chlorantha]] Sw'' * ''[[Pyrola rotundifolia]]'' [[L.]] == Таксономија == Овој род за првпат е опишан од страна на [[Карл Линеј]] во 1753 година. Негов типски вид (лектотип) е ''[[Pyrola rotundifolia]]'' [[L.]] === Видови === Има 42 прифатени видови: *''[[Pyrola alboreticulata]]'' {{au|Hayata}} *''[[Pyrola alpina]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola americana]]'' {{au|Sweet}} *''[[Pyrola angustifolia]]'' {{au|(Alef.) Hemsl.}} *''[[Pyrola aphylla]]'' {{au|Sm.}} *''[[Pyrola asarifolia]]'' {{au|Michx.}} *''[[Pyrola atropurpurea]]'' {{au|Franch.}} *''[[Pyrola calliantha]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola carpatica]]'' {{au|Holub & Křísa}} *''[[Pyrola chlorantha]]'' {{au|Sw.}} *''[[Pyrola chouana]]'' {{au|Chang Y.Yang}} *''[[Pyrola corbierei]]'' {{au|H.Lév.}} *''[[Pyrola crypta]]'' {{au|Jolles}} *''[[Pyrola dahurica]]'' {{au|(Andres) Kom.}} *''[[Pyrola decorata]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola dentata]]'' {{au|Sm.}} *''[[Pyrola elegantula]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola elliptica]]'' {{au|Nutt.}} *''[[Pyrola faurieana]]'' {{au|Handres}} *''[[Pyrola forrestiana]]'' {{au|Andres}} *[[Pyrola × graebneriana|''Pyrola'' × ''graebneriana'']] {{au|Seemen}} *''[[Pyrola grandiflora]]'' {{au|Radius}} *''[[Pyrola japonica]]'' {{au|Alef.}} *''[[Pyrola karakoramica]]'' {{au|Křísa}} *''[[Pyrola macrocalyx]]'' {{au|Ohwi}} *''[[Pyrola markonica]]'' {{au|Y.L.Chou & R.C.Zhou}} *''[[Pyrola mattfeldiana]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola media]]'' {{au|Sw.}} *''[[Pyrola minor]]'' {{au|L.}} *''[[Pyrola morrisonensis]]'' {{au|(Hayata) Hayata}} *''[[Pyrola nephrophylla]]'' {{au|(Andres) Andres}} *''[[Pyrola norvegica]]'' {{au|Knaben}} *''[[Pyrola picta]]'' {{au|Sm.}} *''[[Pyrola renifolia]]'' {{au|Maxim.}} *''[[Pyrola rotundifolia]]'' {{au|L.}} *''[[Pyrola rugosa]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola shanxiensis]]'' {{au|Y.L.Chou & R.C.Zhou}} *''[[Pyrola sororia]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola subaphylla]]'' {{au|Maxim.}} *''[[Pyrola sumatrana]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola szechuanica]]'' {{au|Andres}} *''[[Pyrola tschanbaischanica]]'' {{au|Y.L.Chou & Y.L.Chang}} *''[[Pyrola xinjiangensis]]'' {{au|Y.L.Chou & R.C.Zhou}} == Фармакологија == Видот ''Pyrola elliptica'', содржи хемиски соединенија сродни на [[Аспирин|аспиринот]], поради што неговите листови традиционално се применувале како облоги за ублажување на модрици''.''<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region|last=Niering|first=William A.|last2=Olmstead|first2=Nancy C.|publisher=Knopf|year=1985|isbn=0-394-50432-1|page=723|author-link=William Niering|orig-year=1979}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Pyrola|''Pyrola''}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] abda4qi6hiqvbdlu4vgudvhmp1058h4 1 1399629 5591563 2026-07-13T14:20:24Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5591563 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399630 5591586 2026-07-13T15:42:34Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Pyroloideae]] 5591586 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Pyroloideae]] n7585iagqil5exmdxemxyd7vfetwp0o 0 1399631 5591587 2026-07-13T15:43:12Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Pyroloideae]] 5591587 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Pyroloideae]] n7585iagqil5exmdxemxyd7vfetwp0o 0 1399632 5591591 2026-07-13T15:50:41Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354934229|Ceratophyllaceae]]“ 5591591 wikitext text/x-wiki '''Ceratophyllaceae''' е [[Космополитизам (биологија)|космополитско]] [[Семејство (биологија)|семејство]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија,]] вклучувајќи еден жив род<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> кој најчесто се среќава во бари, мочуришта и тивки потоци во тропските и умерените региони. Тоа е единственото постоечко семејство во редот '''Ceratophyllales'''.<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> Живиот ''Ceratophyllum'' расте целосно потопен, и најчесто лебди на површината и не толерира суша. == Таксономија == Видовите од семејството ''Ceratophyllaceae'' се сметале за роднини на [[Nymphaeaceae]] и биле вклучени во воднобожуровидните ([[Nymphaeales]]) во [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]], но истражувањата покажале дека не се тесно поврзани со нив или кое било друго постоечко растително семејство. Некои рани молекуларни филогении сугерирале дека е сестринска група на сите други скриеносеменици, но поновите истражувања сугерираат дека е сестринска група на [[Евдикоти|евдикотите]]. Системот [[APG III]] го сместил семејството во свој ред, ''Ceratophyllales''.<ref name="APGIII2009">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> Системот APG IV ја прифаќа филогенијата прикажана подолу:<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAngiosperm_Phylogeny_Group2016">Angiosperm Phylogeny Group (2016). [[doi:10.1111/boj.12385|"An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV"]]. ''Botanical Journal of the Linnean Society''. '''181''' (1): <span class="nowrap">1–</span>20. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1111/boj.12385|10.1111/boj.12385]]</span>.</cite></ref> Изумрената фамилија ''Montsechiaceae'', која го содржи родот ''[[Montsechia,]]'' е исто така ставена во редот Ceratophyllales.<ref name="GomeDaviCoifBarr20">{{Наведено списание|last=Gomez|first=Bernard|last2=Daviero-Gomez|first2=Véronique|last3=Coiffard|first3=Clément|last4=Barral|first4=Abel|last5=Martín-Closas|first5=Carles|last6=Dilcher|first6=David L.|date=2020|title=''Montsechia vidalii'' from the Barremian of Spain, the earliest known submerged aquatic angiosperm, and its systematic relationship to ''Ceratophyllum''|journal=Taxon|volume=69|issue=6|pages=1273–1292|doi=10.1002/tax.12409}}</ref> === Родови === Семејството содржи еден жив род и неколку изумрени родови опишани од фосилните записи, вклучувајќи го и едно од најраните растенија што носат овошје, слатководниот род ''[[Donlesia]].''<ref>{{Наведено списание|last=Dilcher|first=David L.|last2=Wang|first2=Hongshan|date=December 2009|title=An Early Cretaceous fruit with affinities to Ceratophyllaceae|journal=American Journal of Botany|volume=96|issue=12|pages=2256–2269|doi=10.3732/ajb.0900049|pmid=21622341}}</ref> * ''Цератофилум'' * † ''[[Ceratostratiotes|Кератостратиоти]]'' * † ''[[Donlesia|Донлесија]]'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Скриеносеменици]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] qtork40rrwqvdwxi8hgy3eckfkp6525 5591592 5591591 2026-07-13T15:52:48Z Виолетова 1975 5591592 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | fossil_range = {{fossilrange|Albian|Recent| [[Albian]]? - [[Recent]]}} | image = CeratophyllumSubmersum.jpg | image_caption = ''Ceratophyllum submersum'' | taxon = Ceratophyllaceae | parent_authority = [[Link]]<ref name=APGIII2009/> | authority = [[Gray]] | synonyms_ref = <ref name=WCSP_36893/> | synonyms = | subdivision_ranks = Genera | subdivision = *''[[Ceratophyllum]]'' *†''[[Ceratostratiotes]]'' *†''[[Donlesia]]'' }} '''Ceratophyllaceae''' е [[Космополитизам (биологија)|космополитско]] [[Семејство (биологија)|семејство]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија,]] вклучувајќи еден жив род<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{Наведено списание|last=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}</ref> кој најчесто се среќава во бари, мочуришта и тивки потоци во тропските и умерените региони. Тоа е единственото постоечко семејство во редот '''Ceratophyllales'''.<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> Живиот ''Ceratophyllum'' расте целосно потопен, и најчесто лебди на површината и не толерира суша. == Таксономија == Видовите од семејството ''Ceratophyllaceae'' се сметале за роднини на [[Nymphaeaceae]] и биле вклучени во воднобожуровидните ([[Nymphaeales]]) во [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]], но истражувањата покажале дека не се тесно поврзани со нив или кое било друго постоечко растително семејство. Некои рани молекуларни филогении сугерирале дека е сестринска група на сите други скриеносеменици, но поновите истражувања сугерираат дека е сестринска група на [[Евдикоти|евдикотите]]. Системот [[APG III]] го сместил семејството во свој ред, ''Ceratophyllales''.<ref name="APGIII2009">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> Системот APG IV ја прифаќа филогенијата прикажана подолу:<ref name="APG4" /> {{clade |style=font-size:100%;line-height:110%; |label1=[[angiosperms]] |1={{clade |1=[[Amborellales]] |2={{clade |1=[[Nymphaeales]] |2={{clade |1=[[Austrobaileyales]] |2={{clade |1=[[magnoliids]] |2=[[Chloranthales]] |3={{clade |1=[[monocots]] |2={{clade |1='''Ceratophyllales''' |2=[[eudicots]] }} }} }} }} }} }} }} Изумрената фамилија ''Montsechiaceae'', која го содржи родот ''[[Montsechia,]]'' е исто така ставена во редот Ceratophyllales.<ref name="GomeDaviCoifBarr20">{{Наведено списание|last=Gomez|first=Bernard|last2=Daviero-Gomez|first2=Véronique|last3=Coiffard|first3=Clément|last4=Barral|first4=Abel|last5=Martín-Closas|first5=Carles|last6=Dilcher|first6=David L.|date=2020|title=''Montsechia vidalii'' from the Barremian of Spain, the earliest known submerged aquatic angiosperm, and its systematic relationship to ''Ceratophyllum''|journal=Taxon|volume=69|issue=6|pages=1273–1292|doi=10.1002/tax.12409}}</ref> === Родови === Семејството содржи еден жив род и неколку изумрени родови опишани од фосилните записи, вклучувајќи го и едно од најраните растенија што носат овошје, слатководниот род ''[[Donlesia]].''<ref>{{Наведено списание|last=Dilcher|first=David L.|last2=Wang|first2=Hongshan|date=December 2009|title=An Early Cretaceous fruit with affinities to Ceratophyllaceae|journal=American Journal of Botany|volume=96|issue=12|pages=2256–2269|doi=10.3732/ajb.0900049|pmid=21622341}}</ref> *''[[Ceratophyllum]]'' *†''[[Ceratostratiotes]]'' *†''[[Donlesia]]'' == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Скриеносеменици]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] jqerqpb8hth2uqrj2rf3hj463jfp2ow 0 1399633 5591593 2026-07-13T15:53:50Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Ceratophyllaceae]] 5591593 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ceratophyllaceae]] tevtudyf659eps71p7aim50ggzs56cp 1 1399634 5591594 2026-07-13T15:54:45Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591594 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399635 5591599 2026-07-13T16:11:04Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1359264074|Ceratophyllum]]“ 5591599 wikitext text/x-wiki '''''Ceratophyllum''''' е [[Космополитизам (биологија)|космополитски]] [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] кои најчесто се среќаваат во бари, мочуришта и тивки потоци во тропските и умерените региони. Тој е единствениот постоечки род во семејството [[Ceratophyllaceae]], кое само по себе е единственото постоечко семејство во редот [[Ceratophyllaceae|Ceratophyllales]].<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> == Опис == == Таксономија == ''Ceratophyllum'' првпат го опишал [[Карл Линеј|Карл Линеj]] во 1753 година, заедно со ''[[Ceratophyllum demersum]]'' како типски вид. ''Ceratophyllum'' се смета за доволно посебен за да го оправда своето семејство, Ceratophyllaceae, но се сметал за роднина на водните божури ([[Nymphaeaceae]]) и бил вклучен во [[Воднобожуровидни|Nymphaeales]] во [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]]. Неодамнешните истражувања покажале дека не е тесно поврзан со Nymphaeaceae или кое било друго постоечко растително семејство. Системот APG IV го смести семејството во свој ред, Ceratophyllales, и го дава следниот кладограм.<ref name="APGIII2009">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref><ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAngiosperm_Phylogeny_Group2016">Angiosperm Phylogeny Group (2016). </cite></ref> === Видови === Потгенеричката поделба на родот ''Ceratophyllum'' на неговите соодветно признати видови, подвидови и варијанти не е утврдена. Опишани се и објавени повеќе од 30 видови. Родот, тесно дефиниран, ги содржи следните седум видови:<ref name="WCSP_36893">[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=36893 Kew World Checklist of Selected Plant Families]{{Мртва врска|date=June 2024}} [[Category:Articles with dead external links from June 2024]] [[Category:Articles with permanently dead external links]] <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore=""><span style="white-space: nowrap;">&#x5B;''[[Википедија:Мртви врски|<span title=" Dead link tagged June 2024">permanent dead link</span>]]''&#x5D;</span></sup></ref> == Наводи == == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://floragreif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Ceratophyllaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Ceratophyllaceae од Монголија во ФлораGREIF] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] jccd2smfcoak2kmy0ans5th65h8u8fw 5591601 5591599 2026-07-13T16:12:02Z Виолетова 1975 5591601 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Ceratophyllum | image = CeratophyllumSubmersum.jpg | image_caption = ''Ceratophyllum submersum'' | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=330840-2 |title=''Ceratophyllum'' L. |access-date=25 July 2023}}</ref> | synonyms = * ''Hydroceratophyllon'' <small>[[Ség.]]</small> * ''Dichotophyllum'' <small>Moench</small> * ''Revatophyllum'' <small>Röhl.</small> * ''Fassettia'' <small>Mavrodiev</small> | subdivision_ranks = Species | subdivision = See text |type_species = ''[[Ceratophyllum demersum]]'' L.<ref name = "Tropicos">Missouri Botanical Garden. (n.d.-e). ''Ceratophyllum'' L. Tropicos. Retrieved January 4, 2025, from https://www.tropicos.org/name/40004488</ref> }} '''''Ceratophyllum''''' е [[Космополитизам (биологија)|космополитски]] [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] кои најчесто се среќаваат во бари, мочуришта и тивки потоци во тропските и умерените региони. Тој е единствениот постоечки род во семејството [[Ceratophyllaceae]], кое само по себе е единственото постоечко семејство во редот [[Ceratophyllaceae|Ceratophyllales]].<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> == Опис == == Таксономија == ''Ceratophyllum'' првпат го опишал [[Карл Линеј|Карл Линеj]] во 1753 година, заедно со ''[[Ceratophyllum demersum]]'' како типски вид. ''Ceratophyllum'' се смета за доволно посебен за да го оправда своето семејство, Ceratophyllaceae, но се сметал за роднина на водните божури ([[Nymphaeaceae]]) и бил вклучен во [[Воднобожуровидни|Nymphaeales]] во [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]]. Неодамнешните истражувања покажале дека не е тесно поврзан со Nymphaeaceae или кое било друго постоечко растително семејство. Системот APG IV го смести семејството во свој ред, Ceratophyllales, и го дава следниот кладограм.<ref name="APGIII2009">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref><ref name="APG4" /> === Видови === Потгенеричката поделба на родот ''Ceratophyllum'' на неговите соодветно признати видови, подвидови и варијанти не е утврдена. Опишани се и објавени повеќе од 30 видови. Родот, тесно дефиниран, ги содржи следните седум видови:<ref name="WCSP_36893" /> == Наводи == == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://floragreif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Ceratophyllaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Ceratophyllaceae од Монголија во ФлораGREIF] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] h0ch9nmkgannyvnp26aigllolqg7ofb 5591602 5591601 2026-07-13T16:13:05Z Виолетова 1975 /* Видови */ 5591602 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Ceratophyllum | image = CeratophyllumSubmersum.jpg | image_caption = ''Ceratophyllum submersum'' | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=330840-2 |title=''Ceratophyllum'' L. |access-date=25 July 2023}}</ref> | synonyms = * ''Hydroceratophyllon'' <small>[[Ség.]]</small> * ''Dichotophyllum'' <small>Moench</small> * ''Revatophyllum'' <small>Röhl.</small> * ''Fassettia'' <small>Mavrodiev</small> | subdivision_ranks = Species | subdivision = See text |type_species = ''[[Ceratophyllum demersum]]'' L.<ref name = "Tropicos">Missouri Botanical Garden. (n.d.-e). ''Ceratophyllum'' L. Tropicos. Retrieved January 4, 2025, from https://www.tropicos.org/name/40004488</ref> }} '''''Ceratophyllum''''' е [[Космополитизам (биологија)|космополитски]] [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] кои најчесто се среќаваат во бари, мочуришта и тивки потоци во тропските и умерените региони. Тој е единствениот постоечки род во семејството [[Ceratophyllaceae]], кое само по себе е единственото постоечко семејство во редот [[Ceratophyllaceae|Ceratophyllales]].<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> == Опис == == Таксономија == ''Ceratophyllum'' првпат го опишал [[Карл Линеј|Карл Линеj]] во 1753 година, заедно со ''[[Ceratophyllum demersum]]'' како типски вид. ''Ceratophyllum'' се смета за доволно посебен за да го оправда своето семејство, Ceratophyllaceae, но се сметал за роднина на водните божури ([[Nymphaeaceae]]) и бил вклучен во [[Воднобожуровидни|Nymphaeales]] во [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]]. Неодамнешните истражувања покажале дека не е тесно поврзан со Nymphaeaceae или кое било друго постоечко растително семејство. Системот APG IV го смести семејството во свој ред, Ceratophyllales, и го дава следниот кладограм.<ref name="APGIII2009">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref><ref name="APG4" /> === Видови === Потгенеричката поделба на родот ''Ceratophyllum'' на неговите соодветно признати видови, подвидови и варијанти не е утврдена. Опишани се и објавени повеќе од 30 видови. Родот, тесно дефиниран, ги содржи следните седум видови:<ref name="WCSP_36893" /> * ''[[Ceratophyllum australe]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Ceratophyllum demersum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ceratophyllum echinatum]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Ceratophyllum muricatum]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Ceratophyllum platyacanthum]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Ceratophyllum submersum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ceratophyllum tanaiticum]]'' <small>Sapjegin</small> == Наводи == == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://floragreif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Ceratophyllaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Ceratophyllaceae од Монголија во ФлораGREIF] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] caxmfdfnie3gr5rh2v73msmq1deiyhe 5591603 5591602 2026-07-13T16:13:21Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5591603 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Ceratophyllum | image = CeratophyllumSubmersum.jpg | image_caption = ''Ceratophyllum submersum'' | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=330840-2 |title=''Ceratophyllum'' L. |access-date=25 July 2023}}</ref> | synonyms = * ''Hydroceratophyllon'' <small>[[Ség.]]</small> * ''Dichotophyllum'' <small>Moench</small> * ''Revatophyllum'' <small>Röhl.</small> * ''Fassettia'' <small>Mavrodiev</small> | subdivision_ranks = Species | subdivision = See text |type_species = ''[[Ceratophyllum demersum]]'' L.<ref name = "Tropicos">Missouri Botanical Garden. (n.d.-e). ''Ceratophyllum'' L. Tropicos. Retrieved January 4, 2025, from https://www.tropicos.org/name/40004488</ref> }} '''''Ceratophyllum''''' е [[Космополитизам (биологија)|космополитски]] [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] кои најчесто се среќаваат во бари, мочуришта и тивки потоци во тропските и умерените региони. Тој е единствениот постоечки род во семејството [[Ceratophyllaceae]], кое само по себе е единственото постоечко семејство во редот [[Ceratophyllaceae|Ceratophyllales]].<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> == Опис == == Таксономија == ''Ceratophyllum'' првпат го опишал [[Карл Линеј|Карл Линеj]] во 1753 година, заедно со ''[[Ceratophyllum demersum]]'' како типски вид. ''Ceratophyllum'' се смета за доволно посебен за да го оправда своето семејство, Ceratophyllaceae, но се сметал за роднина на водните божури ([[Nymphaeaceae]]) и бил вклучен во [[Воднобожуровидни|Nymphaeales]] во [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]]. Неодамнешните истражувања покажале дека не е тесно поврзан со Nymphaeaceae или кое било друго постоечко растително семејство. Системот APG IV го смести семејството во свој ред, Ceratophyllales, и го дава следниот кладограм.<ref name="APGIII2009">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref><ref name="APG4" /> === Видови === Потгенеричката поделба на родот ''Ceratophyllum'' на неговите соодветно признати видови, подвидови и варијанти не е утврдена. Опишани се и објавени повеќе од 30 видови. Родот, тесно дефиниран, ги содржи следните седум видови:<ref name="WCSP_36893" /> * ''[[Ceratophyllum australe]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Ceratophyllum demersum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ceratophyllum echinatum]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Ceratophyllum muricatum]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Ceratophyllum platyacanthum]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Ceratophyllum submersum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ceratophyllum tanaiticum]]'' <small>Sapjegin</small> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://floragreif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Ceratophyllaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Ceratophyllaceae од Монголија во ФлораGREIF] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] f541p0wp97yrvv1mc46ctga6aajhwez 5591604 5591603 2026-07-13T16:14:23Z Виолетова 1975 /* Видови */ 5591604 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Ceratophyllum | image = CeratophyllumSubmersum.jpg | image_caption = ''Ceratophyllum submersum'' | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=330840-2 |title=''Ceratophyllum'' L. |access-date=25 July 2023}}</ref> | synonyms = * ''Hydroceratophyllon'' <small>[[Ség.]]</small> * ''Dichotophyllum'' <small>Moench</small> * ''Revatophyllum'' <small>Röhl.</small> * ''Fassettia'' <small>Mavrodiev</small> | subdivision_ranks = Species | subdivision = See text |type_species = ''[[Ceratophyllum demersum]]'' L.<ref name = "Tropicos">Missouri Botanical Garden. (n.d.-e). ''Ceratophyllum'' L. Tropicos. Retrieved January 4, 2025, from https://www.tropicos.org/name/40004488</ref> }} '''''Ceratophyllum''''' е [[Космополитизам (биологија)|космополитски]] [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] кои најчесто се среќаваат во бари, мочуришта и тивки потоци во тропските и умерените региони. Тој е единствениот постоечки род во семејството [[Ceratophyllaceae]], кое само по себе е единственото постоечко семејство во редот [[Ceratophyllaceae|Ceratophyllales]].<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> == Опис == Живиот ''Ceratophyllum'' расте целосно потопен, и најчесто лебди на површината и не толерира суша. == Таксономија == ''Ceratophyllum'' првпат го опишал [[Карл Линеј|Карл Линеj]] во 1753 година, заедно со ''[[Ceratophyllum demersum]]'' како типски вид. ''Ceratophyllum'' се смета за доволно посебен за да го оправда своето семејство, Ceratophyllaceae, но се сметал за роднина на водните божури ([[Nymphaeaceae]]) и бил вклучен во [[Воднобожуровидни|Nymphaeales]] во [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]]. Неодамнешните истражувања покажале дека не е тесно поврзан со Nymphaeaceae или кое било друго постоечко растително семејство. Системот APG IV го смести семејството во свој ред, Ceratophyllales, и го дава следниот кладограм.<ref name="APGIII2009">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref><ref name="APG4" /> === Видови === Потгенеричката поделба на родот ''Ceratophyllum'' на неговите соодветно признати видови, подвидови и варијанти не е утврдена. Опишани се и објавени повеќе од 30 видови. Родот, тесно дефиниран, ги содржи следните седум видови: * ''[[Ceratophyllum australe]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Ceratophyllum demersum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ceratophyllum echinatum]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Ceratophyllum muricatum]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Ceratophyllum platyacanthum]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Ceratophyllum submersum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ceratophyllum tanaiticum]]'' <small>Sapjegin</small> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://floragreif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Ceratophyllaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Ceratophyllaceae од Монголија во ФлораGREIF] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] t6p0fajqg4mf69zthlvtlvnnjsxrmyb 5591606 5591604 2026-07-13T16:16:05Z Виолетова 1975 5591606 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Ceratophyllum | image = CeratophyllumSubmersum.jpg | image_caption = ''Ceratophyllum submersum'' | authority = [[L.]] | synonyms_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=330840-2 |title=''Ceratophyllum'' L. |access-date=25 July 2023}}</ref> | synonyms = * ''Hydroceratophyllon'' <small>[[Ség.]]</small> * ''Dichotophyllum'' <small>Moench</small> * ''Revatophyllum'' <small>Röhl.</small> * ''Fassettia'' <small>Mavrodiev</small> | subdivision_ranks = Species | subdivision = See text |type_species = ''[[Ceratophyllum demersum]]'' L.<ref name = "Tropicos">Missouri Botanical Garden. (n.d.-e). ''Ceratophyllum'' L. Tropicos. Retrieved January 4, 2025, from https://www.tropicos.org/name/40004488</ref> }} '''''Ceratophyllum''''' е [[Космополитизам (биологија)|космополитски]] [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] кои најчесто се среќаваат во бари, мочуришта и тивки потоци во тропските и умерените региони. Тој е единствениот постоечки род во семејството [[Ceratophyllaceae]], кое само по себе е единственото постоечко семејство во редот [[Ceratophyllaceae|Ceratophyllales]].<ref name="APG4">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|doi=10.1111/boj.12385|doi-access=free}}</ref> Во Македонија растат два вида од овој род: ''[[Ceratophyllum demersum]]'' и ''[[Ceratophyllum submersum]].<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 91-92, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Опис == Живиот ''Ceratophyllum'' расте целосно потопен, и најчесто лебди на површината и не толерира суша. == Таксономија == ''Ceratophyllum'' првпат го опишал [[Карл Линеј|Карл Линеj]] во 1753 година, заедно со ''[[Ceratophyllum demersum]]'' како типски вид. ''Ceratophyllum'' се смета за доволно посебен за да го оправда своето семејство, Ceratophyllaceae, но се сметал за роднина на водните божури ([[Nymphaeaceae]]) и бил вклучен во [[Воднобожуровидни|Nymphaeales]] во [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]]. Неодамнешните истражувања покажале дека не е тесно поврзан со Nymphaeaceae или кое било друго постоечко растително семејство. Системот APG IV го смести семејството во свој ред, Ceratophyllales, и го дава следниот кладограм.<ref name="APGIII2009">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref><ref name="APG4" /> === Видови === Потгенеричката поделба на родот ''Ceratophyllum'' на неговите соодветно признати видови, подвидови и варијанти не е утврдена. Опишани се и објавени повеќе од 30 видови. Родот, тесно дефиниран, ги содржи следните седум видови: * ''[[Ceratophyllum australe]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Ceratophyllum demersum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ceratophyllum echinatum]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Ceratophyllum muricatum]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Ceratophyllum platyacanthum]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Ceratophyllum submersum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ceratophyllum tanaiticum]]'' <small>Sapjegin</small> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://floragreif.uni-greifswald.de/floragreif/?fam=Ceratophyllaceae&gen=&spec=&flora_search=taxon Ceratophyllaceae од Монголија во ФлораGREIF] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] i0lh0x5nlz1iaopc8zcipj3d8f1n5bf 1 1399636 5591607 2026-07-13T16:16:27Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591607 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399637 5591664 2026-07-13T21:06:30Z ГП 23995 нова страница 5591664 wikitext text/x-wiki '''„Абот и Костело во Легијата на странците“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Abbot and Costello in Foreign Legion'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Чарлс Ламонт]] од 1950 година. Главните улоги ги играат: Бад Абот, Лу Костело и Патриша Медина.<ref>[https://www.rts.rs/tv/rts1/5921461/abot-i-kostelo-u-legiji-stranaca.html РТС, Абот и Костело у Легији странаца (пристапено на 17.4.2026)]</ref> ==Синопсис== Двајца [[Бруклин|бруклински]] промотери на борење заминуваат во [[Алжир]] во потрага по еден познат борач, но случајно завршуваат во француската Легија на странците. Имено, наредникот Аксман со измама ги наведува промотерите да се пријават во Легијата на странците, но тие подоцна ја откриваат неговата соработка со злобниот [[шеик]] Хамуд Ел Халид. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1950 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Алжир]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на Чарлс Ламонт]] [[Категорија:Филмови со Бад Абот]] [[Категорија:Филмови со Лу Костело]] [[Категорија:Филмови со Патриша Медина]] 4tmth1te5tx1sx1wnty88c1ywppujtj 5591665 5591664 2026-07-13T21:08:48Z ГП 23995 ситна поправка 5591665 wikitext text/x-wiki '''„Абот и Костело во Легијата на странците“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Abbott and Costello in the Foreign Legion'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Чарлс Ламонт]] од 1950 година. Главните улоги ги играат: Бад Абот, Лу Костело и Патриша Медина.<ref>[https://www.rts.rs/tv/rts1/5921461/abot-i-kostelo-u-legiji-stranaca.html РТС, Абот и Костело у Легији странаца (пристапено на 17.4.2026)]</ref> ==Синопсис== Двајца [[Бруклин|бруклински]] промотери на борење заминуваат во [[Алжир]] во потрага по еден познат борач, но случајно завршуваат во француската Легија на странците. Имено, наредникот Аксман со измама ги наведува промотерите да се пријават во Легијата на странците, но тие подоцна ја откриваат неговата соработка со злобниот [[шеик]] Хамуд Ел Халид. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1950 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Алжир]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на Чарлс Ламонт]] [[Категорија:Филмови со Бад Абот]] [[Категорија:Филмови со Лу Костело]] [[Категорија:Филмови со Патриша Медина]] qfveury7a1vr5uskrc28x93gyte0yeb 0 1399638 5591666 2026-07-13T21:12:18Z ГП 23995 нова страница 5591666 wikitext text/x-wiki '''„Зоро“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Zorro'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Дучо Тесари]] (Duccio Tessari) од 1975 година. Автор на [[сценарио|сценариото]] е Џорџо Арлорио (Giorgio Arlorio), а главните улоги ги играат: [[Ален Делон]] (Alain Delon), Стенли Бејкер (Stanley Baker) и Отавија Пиколо (Ottavia Piccolo). Филмот бил премиерно прикажан ан 5 март 1975 година и постигнал голем успех кај публиката и кај критиката. Тој е снимен во [[Алмерија]], во [[Шпанија]], а во него Бејкер ја игра својата последна улога.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2025-02-22 Zorro, talijansko-francuski film (пристапено на 22.2.2025)]</ref> ==Синопсис== Набргу по доаѓањето во Нуева Арагон, шпанскиот гувернер Дон Диего (го игра Делон) открива дека таму безмилосно владее расипаниот [[полковник]] Хуерте (го игра Бејкер). Затоа, тој се заколнува дека ќе му донесе правда на измачениот народ, Тој се претвора дека соработува со Хуерте, но скришно ја планира неговата смрт. За таа цел, тој става [[маска]] и со помош на еден храбар [[калуѓер]] станува таинствениот одмазник Зоро. Додека со сите сили настојува да го скрие својот идентитет, Дон Диего ѝ се додворува на убавата Хортенсија (ја игра Пиколо), богата жена која исто така сака да го симне Хуерте од власта. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Италијански филмови]] [[Категорија:Француски филмови]] [[Категорија:Филмови на италијански јазик]] [[Категорија:Филмови на француски јазик]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1975 година]] [[Категорија:Авантуристички филмови]] [[Категорија:Филмови на Дучо Тесари]] [[Категорија:Филмови со Ален Делон]] [[Категорија:Филмови со Стенли Бејкер]] [[Категорија:Филмови со Отавија Пиколо]] d3imbxaf68iuq11mce55mcf567rghi4 0 1399639 5591667 2026-07-13T21:16:02Z ГП 23995 нова страница 5591667 wikitext text/x-wiki '''„Деменција“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Dementia'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Џон Паркер]] (John Parker) од 1953 година. Паркер е автор и на [[сценарио]]то, а главните улоги ги играат: Едриен Берет (Adrienne Barrett), Бруно Весота (Bruno VeSota), Бен Роузман (Ben Roseman) и Анџело Росито (Angelo Rossitto). [[Монтажа]]та е дело на Џозеф Глук (Joseph Gluck), директор на [[фотографија]]та е Вилијам Ц. Томпсон (William C. Thompson), наратор е Ед Мекмахон (Ed McMahon), а автори на [[музика]]та се Џорџ Ентејл (George Antheil) и Шорти Роџерс (Shorty Rogers). Дејствието на филмот е прикажано без ниту еден изговорен збор, иако во него се употребуваат звучни ефекти. Тој е снимен во независна продукција и со мал [[буџет]]. Снимањето било завршено во 1953 година, но филмот бил премиерно прикажан дури две години подоцна поради [[цензура]]та на државата Њујорк, која барала драстично кратење на сцените што биле оценети како насилни и со „вознемирувачка содржина“. Покрај тоа, задоцнетото прикажување било последица и на инсистирањето на дистрибутерот да се досними нарацијата. И покрај тие промени, филмот добил лоши оцени од критиката, а не го привлекол ниту вниманието на публиката. Во [[Велика Британија]] добил дозвола за прикажување дури во 1970 година. Филмот станал познат многу подоцна, благодарение на популарниот [[хорор]]-филм „Груда“, поради сцената во која истоименото чудовиште ги напаѓа посетителите на една кино-сала токму кога се прикажува „Деменција“. Денешните критичари го споредуваат филмот со класичниот нем филм „[[Кабинетот на д-р Калигари]]“.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2025-02-22 Demencija, američki film (пристапено на 22.2.2025)]</ref> ==Синопсис== Една млада жена (ја игра Бенет) во текот на ноќта, наоружана со нож, заминува да се забавува во проблематичниот кварт каде доживува низа необични и страшни настани за кои не е јасно дали се вистина, кошмар или целосна загуба на разумот... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филм Ноар]] [[Категорија:Хорор филмови]] [[Категорија:Филмови на United Artists]] [[Категорија:Филмови од 1953 година]] [[Категорија:Филмови на Џон Паркер]] [[Категорија:Филмови со Едриен Берет]] [[Категорија:Филмови со Бруно Весота]] [[Категорија:Филмови со Бен Роузман]] [[Категорија:Филмови со Анџело Росито]] rlb263lwzebni70v72sopnhd77znlh8 5591668 5591667 2026-07-13T21:17:19Z ГП 23995 5591668 wikitext text/x-wiki '''„Деменција“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Dementia'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Џон Паркер]] (John Parker) од 1953 година. Паркер е автор и на [[сценарио]]то, а главните улоги ги играат: Едриен Берет (Adrienne Barrett), Бруно Весота (Bruno VeSota), Бен Роузман (Ben Roseman) и Анџело Росито (Angelo Rossitto). [[Монтажа]]та е дело на Џозеф Глук (Joseph Gluck), директор на [[фотографија]]та е Вилијам Ц. Томпсон (William C. Thompson), наратор е Ед Мекмахон (Ed McMahon), а автори на [[музика]]та се Џорџ Ентејл (George Antheil) и Шорти Роџерс (Shorty Rogers). Дејствието на филмот е прикажано без ниту еден изговорен збор, иако во него се употребуваат звучни ефекти. Тој е снимен во независна продукција и со мал [[буџет]]. Снимањето било завршено во 1953 година, но филмот бил премиерно прикажан дури две години подоцна поради [[цензура]]та на државата Њујорк, која барала драстично кратење на сцените што биле оценети како насилни и со „вознемирувачка содржина“. Покрај тоа, задоцнетото прикажување било последица и на инсистирањето на дистрибутерот да се досними нарацијата. И покрај тие промени, филмот добил лоши оцени од критиката, а не го привлекол ниту вниманието на публиката. Во [[Велика Британија]] добил дозвола за прикажување дури во 1970 година. Филмот станал познат многу подоцна, благодарение на популарниот [[хорор]]-филм „Груда“, поради сцената во која истоименото чудовиште ги напаѓа посетителите на една кино-сала токму кога се прикажува „Деменција“. Денешните критичари го споредуваат филмот со класичниот нем филм „[[Кабинетот на д-р Калигари]]“.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2025-02-22 Demencija, američki film (пристапено на 22.2.2025)]</ref> ==Синопсис== Една млада жена (ја игра Бенет) во текот на ноќта, наоружана со нож, заминува да се забавува во проблематичниот кварт каде доживува низа необични и страшни настани за кои не е јасно дали се вистина, кошмар или целосна загуба на разумот... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филм ноар]] [[Категорија:Хорор филмови]] [[Категорија:Филмови на United Artists]] [[Категорија:Филмови од 1953 година]] [[Категорија:Филмови на Џон Паркер]] [[Категорија:Филмови со Едриен Берет]] [[Категорија:Филмови со Бруно Весота]] [[Категорија:Филмови со Бен Роузман]] [[Категорија:Филмови со Анџело Росито]] tkgkht0p12mvy48vbc8qzxhc76219lp 5591669 5591668 2026-07-13T21:17:54Z ГП 23995 5591669 wikitext text/x-wiki '''„Деменција“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Dementia'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Џон Паркер]] (John Parker) од 1953 година. Паркер е автор и на [[сценарио]]то, а главните улоги ги играат: Едриен Берет (Adrienne Barrett), Бруно Весота (Bruno VeSota), Бен Роузман (Ben Roseman) и Анџело Росито (Angelo Rossitto). [[Монтажа]]та е дело на Џозеф Глук (Joseph Gluck), директор на [[фотографија]]та е Вилијам Ц. Томпсон (William C. Thompson), наратор е Ед Мекмахон (Ed McMahon), а автори на [[музика]]та се Џорџ Ентејл (George Antheil) и Шорти Роџерс (Shorty Rogers). Дејствието на филмот е прикажано без ниту еден изговорен збор, иако во него се употребуваат звучни ефекти. Тој е снимен во независна продукција и со мал [[буџет]]. Снимањето било завршено во 1953 година, но филмот бил премиерно прикажан дури две години подоцна поради [[цензура]]та на државата [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], која барала драстично кратење на сцените што биле оценети како насилни и со „вознемирувачка содржина“. Покрај тоа, задоцнетото прикажување било последица и на инсистирањето на дистрибутерот да се досними нарацијата. И покрај тие промени, филмот добил лоши оцени од критиката, а не го привлекол ниту вниманието на публиката. Во [[Велика Британија]] добил дозвола за прикажување дури во 1970 година. Филмот станал познат многу подоцна, благодарение на популарниот [[хорор]]-филм „Груда“, поради сцената во која истоименото чудовиште ги напаѓа посетителите на една кино-сала токму кога се прикажува „Деменција“. Денешните критичари го споредуваат филмот со класичниот нем филм „[[Кабинетот на д-р Калигари]]“.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2025-02-22 Demencija, američki film (пристапено на 22.2.2025)]</ref> ==Синопсис== Една млада жена (ја игра Бенет) во текот на ноќта, наоружана со нож, заминува да се забавува во проблематичниот кварт каде доживува низа необични и страшни настани за кои не е јасно дали се вистина, кошмар или целосна загуба на разумот... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филм ноар]] [[Категорија:Хорор филмови]] [[Категорија:Филмови на United Artists]] [[Категорија:Филмови од 1953 година]] [[Категорија:Филмови на Џон Паркер]] [[Категорија:Филмови со Едриен Берет]] [[Категорија:Филмови со Бруно Весота]] [[Категорија:Филмови со Бен Роузман]] [[Категорија:Филмови со Анџело Росито]] r6eem7um6qmkemsje3gcbisl9rdr8vs 0 1399640 5591670 2026-07-13T21:22:42Z ГП 23995 нова страница 5591670 wikitext text/x-wiki '''„Победување“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Winning'') — [[филм]] на [[режисер]]от [[Џејмс Голдстоун]] од 1969 година. Главните улоги ги играат: [[Пол Њумен]], [[Џоан Вудворд]] и [[Роберт Вагнер]].<ref>[https://www.rts.rs/tv/rts1/5963634/paklena-staza-indijanapolisa.html РТС, Паклена стаза Индијанаполиса (пристапено на 8.6.2026)]</ref> ==Синопсис== Френк Капуа (го игра Њумен) е ѕвезда на автомобилските трки кој сонува да ја оствари најголемата победа, онаа на трката [[Индијанаполис 500]]. Меѓутоа, на патот кон целта тој ризикува да ја изгуби супругата Елора (ја игра Вудворд), која сѐ повеќе се зближува со неговиот најголем противник Лутер Ердинг (го игра Вагнер), а истовремено го нарушува и односот со својот посинок... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1969 година]] [[Категорија:Филмови на Џејмс Голдстоун]] [[Категорија:Филмови со Пол Њумен]] [[Категорија:Филмови со Џоан Вудворд]] [[Категорија:Филмови со Роберт Вагнер]] [[Категорија:Филмови на Universal Pictures]] mrh1wj54eesqx04prnlwra2udwx770h 0 1399641 5591672 2026-07-13T21:29:35Z ГП 23995 нова страница 5591672 wikitext text/x-wiki '''„Венеција, месечината и ти“''' ([[Италијански јазик|италијански]]: ''Venezia, la luna e tu'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Дино Ризи]] (Dino Risi) од 1958 година. Автори на [[сценарио]]то се: Дино Ризи, Пасквале Феста Кампаниле (Pasquale Festa Campanile) и Масимо Франчоза (Massimo Franciosa). Главните улоги ги играат: [[Алберто Сорди]] (Alberto Sordi), Мариза Аласио (Marisa Allasio) и [[Нино Манфреди]] (Nino Manfredi).<ref >[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2026-06-06 Venecija, mjesečina i ti, talijansko-francuski film (1958.) (пристапено на 6.6.2026)]</ref> ==Синопсис== Бепи е гондолиер кој сака да се ожени со Нина. Меѓутоа, нему му се допаѓаат и егзотични девојки... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови со Алберто Сорди]] [[Категорија:Филмови со Мариза Аласио]] [[Категорија:Филмови со Нино Манфреди]] [[Категорија:Филмови на Дино Ризи]] [[Категорија:Филмови од 1958 година]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Венеција]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Италијански филмови]] [[Категорија:Филмови на италијански јазик]] 4dhfsgybtffg04y39w7mfc6syhcis4f 5591673 5591672 2026-07-13T21:29:59Z ГП 23995 /* Синопсис */ 5591673 wikitext text/x-wiki '''„Венеција, месечината и ти“''' ([[Италијански јазик|италијански]]: ''Venezia, la luna e tu'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Дино Ризи]] (Dino Risi) од 1958 година. Автори на [[сценарио]]то се: Дино Ризи, Пасквале Феста Кампаниле (Pasquale Festa Campanile) и Масимо Франчоза (Massimo Franciosa). Главните улоги ги играат: [[Алберто Сорди]] (Alberto Sordi), Мариза Аласио (Marisa Allasio) и [[Нино Манфреди]] (Nino Manfredi).<ref >[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2026-06-06 Venecija, mjesečina i ti, talijansko-francuski film (1958.) (пристапено на 6.6.2026)]</ref> ==Синопсис== Бепи е [[Гондола|гондолиер]] кој сака да се ожени со Нина. Меѓутоа, нему му се допаѓаат и егзотични девојки... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови со Алберто Сорди]] [[Категорија:Филмови со Мариза Аласио]] [[Категорија:Филмови со Нино Манфреди]] [[Категорија:Филмови на Дино Ризи]] [[Категорија:Филмови од 1958 година]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Венеција]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Црно-бели филмови]] [[Категорија:Италијански филмови]] [[Категорија:Филмови на италијански јазик]] hm0e3mc7lvng4klz3wrkfnnl8lx4w5x 0 1399642 5591674 2026-07-13T21:33:43Z ГП 23995 нова страница 5591674 wikitext text/x-wiki '''„Булевар на румот“''' ([[Француски јазик|француски]]: ''Boulevard du Rhum'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Роберт Енрико]] (Robert Enrico) од 1971 година. Автори на [[сценарио]]то се Жак Пешерал (Jacques Pecheral), Роберт Енрико, Пјер Пелегри (Pierre Pelegri) и Тони Рекодер (Tony Recoder). Главните улоги ги играат: [[Брижит Бардо]] (Brigitte Bardot), [[Лино Вентура]] (Lino Ventura), Бил Трејверс (Bill Travers), Клајв Ревил (Clive Revill).<ref>[ https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2026-06-08 Filmovi Brigitte Bardot: Bulevar ruma, francusko-talijansko-španjolski film (1971.) (пристапено на 8.6.2026)]</ref> ==Синопсис== За време на прохибицијата, криумчарот на [[рум]] Корнелиус (го игра Вентура) бега во [[Мексико]], гонет од американската крајбрежна стража. Таму ја запознава големата филмска ѕвезда Линда Лару (ја игра Бардо) во која веднаш се заљубува... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови со Брижит Бардо]] [[Категорија:Филмови со Лино Вентура]] [[Категорија:Филмови со Бил Трејверс]] [[Категорија:Филмови со Клајв Ревил]] [[Категорија:Филмови на Роберт Енрико]] [[Категорија:Филмови од 1971 година]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Мексико]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Авантуристички филмови]] [[Категорија:Француски филмови]] [[Категорија:Италијански филмови]] [[Категорија:Шпански филмови]] [[Категорија:Филмови на француски јазик]] a8fv1c6ymmh2akzccv4np21svmamvo2 5591675 5591674 2026-07-13T21:34:26Z ГП 23995 5591675 wikitext text/x-wiki '''„Булевар на румот“''' ([[Француски јазик|француски]]: ''Boulevard du Rhum'') – [[филм]] на [[режисер]]от [[Роберт Енрико]] (Robert Enrico) од 1971 година. Автори на [[сценарио]]то се Жак Пешерал (Jacques Pecheral), Роберт Енрико, Пјер Пелегри (Pierre Pelegri) и Тони Рекодер (Tony Recoder). Главните улоги ги играат: [[Брижит Бардо]] (Brigitte Bardot), [[Лино Вентура]] (Lino Ventura), Бил Трејверс (Bill Travers), Клајв Ревил (Clive Revill).<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2026-06-08 Filmovi Brigitte Bardot: Bulevar ruma, francusko-talijansko-španjolski film (1971.) (пристапено на 8.6.2026)]</ref> ==Синопсис== За време на прохибицијата, криумчарот на [[рум]] Корнелиус (го игра Вентура) бега во [[Мексико]], гонет од американската крајбрежна стража. Таму ја запознава големата филмска ѕвезда Линда Лару (ја игра Бардо) во која веднаш се заљубува... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови со Брижит Бардо]] [[Категорија:Филмови со Лино Вентура]] [[Категорија:Филмови со Бил Трејверс]] [[Категорија:Филмови со Клајв Ревил]] [[Категорија:Филмови на Роберт Енрико]] [[Категорија:Филмови од 1971 година]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Мексико]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Авантуристички филмови]] [[Категорија:Француски филмови]] [[Категорија:Италијански филмови]] [[Категорија:Шпански филмови]] [[Категорија:Филмови на француски јазик]] 3un745kx2l5ucj21xir9g8cywih3stt 14 1399643 5591676 2026-07-13T21:34:55Z ГП 23995 нова страница 5591676 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Филмови по глумец]] 9z6646vkkx4867ech26lqrfwtu7t4kb 14 1399644 5591677 2026-07-13T21:35:19Z ГП 23995 нова страница 5591677 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Филмови по глумец]] 9z6646vkkx4867ech26lqrfwtu7t4kb 0 1399645 5591678 2026-07-13T22:08:44Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија Видеоигра | наслов = Ghost of Tsushima | слика = Ghost of Tsushima.jpg | алт = | опис = | изработувач = [[Sucker Punch Productions]]{{efn|Дополнителна работа од [[Japan Studio]].<ref name="usginterview"/> Режисерска верзија за Windows развиена од [[Nixxes Software]].<ref name="Nixxes"/>}} | издавач = Sony Interactive Entertainment... 5591678 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Видеоигра | наслов = Ghost of Tsushima | слика = Ghost of Tsushima.jpg | алт = | опис = | изработувач = [[Sucker Punch Productions]]{{efn|Дополнителна работа од [[Japan Studio]].<ref name="usginterview"/> Режисерска верзија за Windows развиена од [[Nixxes Software]].<ref name="Nixxes"/>}} | издавач = [[Sony Interactive Entertainment]] | режисер = {{ubl|Нејт Фокс|Џејсон Конел}} | продуцент = Брајан Флеминг | дизајнер = | програмер = Крис Цимерман | уметник = Џејсон Конел | сценарист = {{ubl|Ијан Рајан|Лиз Албл|Патрик Даунс|Џордан Лемос}} | композитор = {{ubl|[[Илан Ешери]]|[[Шигеру Умебајаши]]}} | серијал = | погон = | верзија = 1.16 (16 октомври 2020) | подлоги = {{ubl|[[PlayStation 4]]|[[PlayStation 5]]|[[Windows]]}} | издадена = {{Collapsible list|title={{nobold|17 јули 2020}}|{{ubl|'''PlayStation 4'''|17 јули 2020|'''PlayStation 5'''|20 август 2021|'''Windows'''|16 мај 2024}}}} | жанр = [[акционо-авантуристичка игра]] | режими = [[Едноиграчка игра|едноиграчки]], [[Повеќеиграчка игра|повеќеиграчки]] | оценки = | носител = [[Blue-ray диск|Blue-ray]], дигитална распределба | побарувања = | управување = [[тастатура]] и [[сметачко глувче|глувче]] или [[гејмпад]] }} '''''Ghost of Tsushima''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Привидот од Цушима'') — [[акциона-авантуристичка игра]] со [[отворен свет]], развиена од компанијата [[Sucker Punch Productions]]. Издавач на играта е [[Sony Interactive Entertainment]]. Првично, излегувањето на играта било закажано за 26 јуни [[2020]] г., но подоцна било одложено за 17 јули истата година. На 20 август 2021 г. била објавена проширената верзија на играта со поднаслов ''Director’s Cut'' за [[PlayStation 4]] и [[PlayStation 5]]. На 16 мај 2024 година, играта била објавена и за платформата [[Windows]]. == Играчки процес == Дејството на играта се одвива во [[1274]] г., за време на првиот монголски упад на Јапонија, кога островот Цушима бил освоен и разорен од [[Монголско Царство|Монголското Царство]]. Главниот лик, јапонскиот [[самурај]] по име Џин Сакаи, сам им се спротивставува на монголските сили, потпирајќи се на старите самурајски традиции, но и на нетрадиционални начини на борба. Предводникот на Монголците, Хотун-хан, е опишан како „застрашувачки разумен убиец“. Моделите за изгледот на Џин и Хотун-хан се засновани на глумците Даисуке Цуџи и [[Патрик Галагер]]. Островот Цушима во играта претставува [[отворен свет]] низ кој играчот може слободно да се движи; тој изобилува со многубројни знаменитости — од бамбусови шуми до замоци. == Приказна == {{Разоткривање}} Дејството се одвива на островот Цушима во 1274 г. Џин Сакаи е [[самурај]] и водач на кланот Сакаи. Тој служи како чувар на својот вујко, цушимскиот [[џито]] Шимура. Во тоа време, Кина е освоена од [[Монголско Царство|Монголското Царство]]. Котун-хан планира да ја освои [[Јапонија]], почнувајќи од Цушима, за што подготвува флота со војска. Џин, заедно со Шимура и уште 80 самураи, се подготвува да го одбрани островот од Монголците. Меѓутоа, претходницата испратена пред главната флота ја разбива војската на самураите откако тие ја одбиваат понудата за предавство. Речиси сите загинуваат, Шимура е заробен, а Џин останува на бојното поле тешко ранет. Го наоѓа крадецот Јуна, која се грижи за него сѐ додека не закрепне. Кога Џин се опоравува, дознава дека Монголците веќе ја окупирале речиси цела Цушима. Со помош на Јуна, тој бега од окупираното село и бара оружје. Откако се подготвува, Џин се обидува да го ослободи Шимура од замокот Канеда, но доживува пораз од Котун-хан, кој го фрла самурајот од мост. Џин се обвинува себеси за тоа што не го спасил Шимура, кој му бил како татко откако неговиот биолошки татко загинал. Но ветрот, во кој Џин го гледа духот на својот татко, го носи до Јуна. Гледајќи дека Монголците се борат поинаку од самураите, Џин решава да ги научи нивните тактики и да ги пронајде другите преживеани самураи. Тој ги вклучува во сојуз Јуна, нејзиниот брат Така, стрелецот Ишикава, [[она-бугејша]] Масако, како и својот пријател од детството, Рјузо. Групата врши низа напади врз Монголците, избегнувајќи заробување, а Јуна и Така создаваат легенда за „Привидот од Цушима“, дух на одмаздата што воскреснал од мртвите. Така изработува кука со чија помош Џин може да се искачи на ѕидовите на замокот. Арно ама, за главата на Џин е распишана награда, па Рјузо го предавa пријателот заради пари. Џин решава да ја одложи одмаздата, се пробива во замокот и го ослободува Шимура. Џин бара уште сојузници, меѓу кои будистичките монаси предводени од Норио и воините од кланот Јарикава. Шимура го ангажира пиратот Горо за да испрати тајна порака до [[шогун]]от со барање за засилување. Џин го наоѓа оклопот на своите предци и, откако го облекува, го предизвикува Рјузо на двобој. Но ова се покажува како стапица, и Котун-хан го заробува Џин и го повикува да се предаде. Кога тој одбива, ханот го убива Така. Кога пристигнува засилувањето од шогунот, Џин успева да побегне од заробеништво. Шимура ја предводува војската кон својот замок, кој е заземен од Монголците. Но Котун-хан применува нова тактика, што води до големи загуби меѓу самураите. За да не допушти бесцелни жртви, Џин не го послушува Шимура и решава наместо тоа да ги отруе Монголците. Џин се пробива до замокот и ја труе храната на Монголците. Се соочува со Рјузо и го убива во двобој. Ослабените Монголци стануваат лесна цел за самураите при наредниот напад. Котун-хан бега на северот на островот, меѓутоа Шимура е гневен што Џин прибегнал кон подмолно [[труење]] наместо кон отворена битка. Меѓутоа, не сака да го изгуби Џин и го моли вината да ја префрли врз Јуна. Џин е уапсен, но решава да побегне кога дознава каде се наоѓа Котун-хан. Тргнувајќи во потера, Џин открива дека ханот го повторил рецептот за отровот и го користи за убивање на жителите на островот. Џин ги собира сојузниците и ги предводи во пристаништето Изуми, каде што се крие ханот. На крајот, Џин успева да го најде Котун-хан и да го убие во двобој. Монголците, без водач, ја губат координацијата. Меѓутоа, шогунот изјавува дека Џин е закана за традициите на Цушима и бара „привидот“ да биде погубен. Џин излегува на двобој со Шимура и излегува како победник. По избор, тој може да го остави жив, велејќи дека не му прилега на децата да ги убиваат татковците, или да го остави да умре како војник, за Шимура да биде запаметен како херој. Како и да е, Џин сега мора да продолжи да живее како „привид“, криејќи се од правдата и водејќи борба против преживеаните Монголци. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.suckerpunch.com/#games}} [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Видеоигри со отворен свет]] [[Категорија:Игри за PlayStation 4]] [[Категорија:Игри за PlayStation 5]] [[Категорија:Историски видеоигри]] 3ji2qy8z17dk2spx1zmvmqmf0s6l84u 5591681 5591678 2026-07-13T22:10:16Z Andrew012p 85224 5591681 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Видеоигра | наслов = Ghost of Tsushima | слика = Ghost of Tsushima.jpg | алт = | опис = | изработувач = [[Sucker Punch Productions]]{{efn|Дополнителна работа од [[Japan Studio]]. Режисерска верзија за Windows развиена од [[Nixxes Software]].}} | издавач = [[Sony Interactive Entertainment]] | режисер = {{ubl|Нејт Фокс|Џејсон Конел}} | продуцент = Брајан Флеминг | дизајнер = | програмер = Крис Цимерман | уметник = Џејсон Конел | сценарист = {{ubl|Ијан Рајан|Лиз Албл|Патрик Даунс|Џордан Лемос}} | композитор = {{ubl|[[Илан Ешери]]|[[Шигеру Умебајаши]]}} | серијал = | погон = | верзија = 1.16 (16 октомври 2020) | подлоги = {{ubl|[[PlayStation 4]]|[[PlayStation 5]]|[[Windows]]}} | издадена = {{Collapsible list|title={{nobold|17 јули 2020}}|{{ubl|'''PlayStation 4'''|17 јули 2020|'''PlayStation 5'''|20 август 2021|'''Windows'''|16 мај 2024}}}} | жанр = [[акционо-авантуристичка игра]] | режими = [[Едноиграчка игра|едноиграчки]], [[Повеќеиграчка игра|повеќеиграчки]] | оценки = | носител = [[Blue-ray диск|Blue-ray]], дигитална распределба | побарувања = | управување = [[тастатура]] и [[сметачко глувче|глувче]] или [[гејмпад]] }} '''''Ghost of Tsushima''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Привидот од Цушима'') — [[акциона-авантуристичка игра]] со [[отворен свет]], развиена од компанијата [[Sucker Punch Productions]]. Издавач на играта е [[Sony Interactive Entertainment]]. Првично, излегувањето на играта било закажано за 26 јуни [[2020]] г., но подоцна било одложено за 17 јули истата година. На 20 август 2021 г. била објавена проширената верзија на играта со поднаслов ''Director’s Cut'' за [[PlayStation 4]] и [[PlayStation 5]]. На 16 мај 2024 година, играта била објавена и за платформата [[Windows]]. == Играчки процес == Дејството на играта се одвива во [[1274]] г., за време на првиот монголски упад на Јапонија, кога островот Цушима бил освоен и разорен од [[Монголско Царство|Монголското Царство]]. Главниот лик, јапонскиот [[самурај]] по име Џин Сакаи, сам им се спротивставува на монголските сили, потпирајќи се на старите самурајски традиции, но и на нетрадиционални начини на борба. Предводникот на Монголците, Хотун-хан, е опишан како „застрашувачки разумен убиец“. Моделите за изгледот на Џин и Хотун-хан се засновани на глумците Даисуке Цуџи и [[Патрик Галагер]].<ref name="psblog-announce">{{Cite web|url=https://blog.us.playstation.com/2017/10/30/ghost-of-tsushima-sucker-punchs-new-project-revealed-at-paris-games-week/|title=Ghost of Tsushima, Sucker Punch’s New Project, Revealed at Paris Games Week|author=Nate Fox|date=2017-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190119184151/https://blog.us.playstation.com/2017/10/30/ghost-of-tsushima-sucker-punchs-new-project-revealed-at-paris-games-week/|archive-date=2019-01-19|lang=en|website=blog.us.playstation.com|access-date=2017-12-17|url-status=live}}</ref> Островот Цушима во играта претставува [[отворен свет]] низ кој играчот може слободно да се движи; тој изобилува со многубројни знаменитости — од бамбусови шуми до замоци.<ref name="vg247-announce">{{Cite web|url=https://www.vg247.com/2017/10/30/sucker-punchs-next-game-is-ghost-of-tsushima/|title=Sucker Punch’s next game is Ghost of Tsushima|author=Sherif Saed|date=2017-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215062732/https://www.vg247.com/2017/10/30/sucker-punchs-next-game-is-ghost-of-tsushima/|archive-date=2017-12-15|lang=en|website=[[VG247]]|access-date=2017-12-17|url-status=live}}</ref> == Приказна == {{Разоткривање}} Дејството се одвива на островот Цушима во 1274 г. Џин Сакаи е [[самурај]] и водач на кланот Сакаи. Тој служи како чувар на својот вујко, цушимскиот [[џито]] Шимура. Во тоа време, Кина е освоена од [[Монголско Царство|Монголското Царство]]. Котун-хан планира да ја освои [[Јапонија]], почнувајќи од Цушима, за што подготвува флота со војска. Џин, заедно со Шимура и уште 80 самураи, се подготвува да го одбрани островот од Монголците. Меѓутоа, претходницата испратена пред главната флота ја разбива војската на самураите откако тие ја одбиваат понудата за предавство. Речиси сите загинуваат, Шимура е заробен, а Џин останува на бојното поле тешко ранет. Го наоѓа крадецот Јуна, која се грижи за него сѐ додека не закрепне. Кога Џин се опоравува, дознава дека Монголците веќе ја окупирале речиси цела Цушима. Со помош на Јуна, тој бега од окупираното село и бара оружје. Откако се подготвува, Џин се обидува да го ослободи Шимура од замокот Канеда, но доживува пораз од Котун-хан, кој го фрла самурајот од мост. Џин се обвинува себеси за тоа што не го спасил Шимура, кој му бил како татко откако неговиот биолошки татко загинал. Но ветрот, во кој Џин го гледа духот на својот татко, го носи до Јуна. Гледајќи дека Монголците се борат поинаку од самураите, Џин решава да ги научи нивните тактики и да ги пронајде другите преживеани самураи. Тој ги вклучува во сојуз Јуна, нејзиниот брат Така, стрелецот Ишикава, [[она-бугејша]] Масако, како и својот пријател од детството, Рјузо. Групата врши низа напади врз Монголците, избегнувајќи заробување, а Јуна и Така создаваат легенда за „Привидот од Цушима“, дух на одмаздата што воскреснал од мртвите. Така изработува кука со чија помош Џин може да се искачи на ѕидовите на замокот. Арно ама, за главата на Џин е распишана награда, па Рјузо го предавa пријателот заради пари. Џин решава да ја одложи одмаздата, се пробива во замокот и го ослободува Шимура. Џин бара уште сојузници, меѓу кои будистичките монаси предводени од Норио и воините од кланот Јарикава. Шимура го ангажира пиратот Горо за да испрати тајна порака до [[шогун]]от со барање за засилување. Џин го наоѓа оклопот на своите предци и, откако го облекува, го предизвикува Рјузо на двобој. Но ова се покажува како стапица, и Котун-хан го заробува Џин и го повикува да се предаде. Кога тој одбива, ханот го убива Така. Кога пристигнува засилувањето од шогунот, Џин успева да побегне од заробеништво. Шимура ја предводува војската кон својот замок, кој е заземен од Монголците. Но Котун-хан применува нова тактика, што води до големи загуби меѓу самураите. За да не допушти бесцелни жртви, Џин не го послушува Шимура и решава наместо тоа да ги отруе Монголците. Џин се пробива до замокот и ја труе храната на Монголците. Се соочува со Рјузо и го убива во двобој. Ослабените Монголци стануваат лесна цел за самураите при наредниот напад. Котун-хан бега на северот на островот, меѓутоа Шимура е гневен што Џин прибегнал кон подмолно [[труење]] наместо кон отворена битка. Меѓутоа, не сака да го изгуби Џин и го моли вината да ја префрли врз Јуна. Џин е уапсен, но решава да побегне кога дознава каде се наоѓа Котун-хан. Тргнувајќи во потера, Џин открива дека ханот го повторил рецептот за отровот и го користи за убивање на жителите на островот. Џин ги собира сојузниците и ги предводи во пристаништето Изуми, каде што се крие ханот. На крајот, Џин успева да го најде Котун-хан и да го убие во двобој. Монголците, без водач, ја губат координацијата. Меѓутоа, шогунот изјавува дека Џин е закана за традициите на Цушима и бара „привидот“ да биде погубен. Џин излегува на двобој со Шимура и излегува како победник. По избор, тој може да го остави жив, велејќи дека не му прилега на децата да ги убиваат татковците, или да го остави да умре како војник, за Шимура да биде запаметен како херој. Како и да е, Џин сега мора да продолжи да живее како „привид“, криејќи се од правдата и водејќи борба против преживеаните Монголци. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.suckerpunch.com/#games}} [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Видеоигри со отворен свет]] [[Категорија:Игри за PlayStation 4]] [[Категорија:Игри за PlayStation 5]] [[Категорија:Историски видеоигри]] 1xtv0zckecq5de8dfswersm84v8c15y 5591684 5591681 2026-07-13T22:13:33Z Andrew012p 85224 5591684 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Видеоигра | наслов = Ghost of Tsushima | слика = Ghost of Tsushima.jpg | алт = | опис = | изработувач = [[Sucker Punch Productions]]{{efn|Дополнителна работа од [[Japan Studio]]. ''Director’s Cut'' за Windows развиена од [[Nixxes Software]].}} | издавач = [[Sony Interactive Entertainment]] | режисер = {{ubl|Нејт Фокс|Џејсон Конел}} | продуцент = Брајан Флеминг | дизајнер = | програмер = Крис Цимерман | уметник = Џејсон Конел | сценарист = {{ubl|Ијан Рајан|Лиз Албл|Патрик Даунс|Џордан Лемос}} | композитор = {{ubl|[[Илан Ешери]]|[[Шигеру Умебајаши]]}} | серијал = | погон = | верзија = 1.16 (16 октомври 2020) | подлоги = {{ubl|[[PlayStation 4]]|[[PlayStation 5]]|[[Windows]]}} | издадена = {{Collapsible list|title={{nobold|17 јули 2020}}|{{ubl|'''PlayStation 4'''|17 јули 2020|'''PlayStation 5'''|20 август 2021|'''Windows'''|16 мај 2024}}}} | жанр = [[акционо-авантуристичка игра]] | режими = [[Едноиграчка игра|едноиграчки]], [[Повеќеиграчка игра|повеќеиграчки]] | оценки = | носител = [[Blue-ray диск|Blue-ray]], дигитална распределба | побарувања = | управување = [[тастатура]] и [[сметачко глувче|глувче]] или [[гејмпад]] }} '''''Ghost of Tsushima''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Привидот од Цушима'') — [[акционо-авантуристичка игра]] со [[отворен свет]], развиена од компанијата [[Sucker Punch Productions]]. Издавач на играта е [[Sony Interactive Entertainment]]. Првично, излегувањето на играта било закажано за 26 јуни [[2020]] г., но подоцна било одложено за 17 јули истата година. На 20 август 2021 г. била објавена проширената верзија на играта со поднаслов ''Director’s Cut'' за [[PlayStation 4]] и [[PlayStation 5]]. На 16 мај 2024 г., играта била објавена и за подлогата [[Windows]]. == Играчки процес == Дејството на играта се одвива во [[1274]] г., за време на првиот монголски упад на Јапонија, кога островот Цушима бил освоен и разорен од [[Монголско Царство|Монголското Царство]]. Главниот лик, јапонскиот [[самурај]] по име Џин Сакаи, сам им се спротивставува на монголските сили, потпирајќи се на старите самурајски традиции, но и на нетрадиционални начини на борба. Предводникот на Монголците, Хотун-хан, е опишан како „застрашувачки разумен убиец“. Моделите за изгледот на Џин и Хотун-хан се засновани на глумците Даисуке Цуџи и [[Патрик Галагер]].<ref name="psblog-announce">{{Cite web|url=https://blog.us.playstation.com/2017/10/30/ghost-of-tsushima-sucker-punchs-new-project-revealed-at-paris-games-week/|title=Ghost of Tsushima, Sucker Punch’s New Project, Revealed at Paris Games Week|author=Nate Fox|date=2017-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190119184151/https://blog.us.playstation.com/2017/10/30/ghost-of-tsushima-sucker-punchs-new-project-revealed-at-paris-games-week/|archive-date=2019-01-19|lang=en|website=blog.us.playstation.com|access-date=2017-12-17|url-status=live}}</ref> Островот Цушима во играта претставува [[отворен свет]] низ кој играчот може слободно да се движи; тој изобилува со многубројни знаменитости — од бамбусови шуми до замоци.<ref name="vg247-announce">{{Cite web|url=https://www.vg247.com/2017/10/30/sucker-punchs-next-game-is-ghost-of-tsushima/|title=Sucker Punch’s next game is Ghost of Tsushima|author=Sherif Saed|date=2017-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215062732/https://www.vg247.com/2017/10/30/sucker-punchs-next-game-is-ghost-of-tsushima/|archive-date=2017-12-15|lang=en|website=[[VG247]]|access-date=2017-12-17|url-status=live}}</ref> == Приказна == {{Разоткривање}} Дејството се одвива на островот Цушима во 1274 г. Џин Сакаи е [[самурај]] и водач на кланот Сакаи. Тој служи како чувар на својот вујко, цушимскиот [[џито]] Шимура. Во тоа време, Кина е освоена од [[Монголско Царство|Монголското Царство]]. Котун-хан планира да ја освои [[Јапонија]], почнувајќи од Цушима, за што подготвува флота со војска. Џин, заедно со Шимура и уште 80 самураи, се подготвува да го одбрани островот од Монголците. Меѓутоа, претходницата испратена пред главната флота ја разбива војската на самураите откако тие ја одбиваат понудата за предавство. Речиси сите загинуваат, Шимура е заробен, а Џин останува на бојното поле тешко ранет. Го наоѓа крадецот Јуна, која се грижи за него сѐ додека не закрепне. Кога Џин се опоравува, дознава дека Монголците веќе ја окупирале речиси цела Цушима. Со помош на Јуна, тој бега од окупираното село и бара оружје. Откако се подготвува, Џин се обидува да го ослободи Шимура од замокот Канеда, но доживува пораз од Котун-хан, кој го фрла самурајот од мост. Џин се обвинува себеси за тоа што не го спасил Шимура, кој му бил како татко откако неговиот биолошки татко загинал. Но ветрот, во кој Џин го гледа духот на својот татко, го носи до Јуна. Гледајќи дека Монголците се борат поинаку од самураите, Џин решава да ги научи нивните тактики и да ги пронајде другите преживеани самураи. Тој ги вклучува во сојуз Јуна, нејзиниот брат Така, стрелецот Ишикава, [[она-бугејша]] Масако, како и својот пријател од детството, Рјузо. Групата врши низа напади врз Монголците, избегнувајќи заробување, а Јуна и Така создаваат легенда за „Привидот од Цушима“, дух на одмаздата што воскреснал од мртвите. Така изработува кука со чија помош Џин може да се искачи на ѕидовите на замокот. Арно ама, за главата на Џин е распишана награда, па Рјузо го предавa пријателот заради пари. Џин решава да ја одложи одмаздата, се пробива во замокот и го ослободува Шимура. Џин бара уште сојузници, меѓу кои будистичките монаси предводени од Норио и воините од кланот Јарикава. Шимура го ангажира пиратот Горо за да испрати тајна порака до [[шогун]]от со барање за засилување. Џин го наоѓа оклопот на своите предци и, откако го облекува, го предизвикува Рјузо на двобој. Но ова се покажува како стапица, и Котун-хан го заробува Џин и го повикува да се предаде. Кога тој одбива, ханот го убива Така. Кога пристигнува засилувањето од шогунот, Џин успева да побегне од заробеништво. Шимура ја предводува војската кон својот замок, кој е заземен од Монголците. Но Котун-хан применува нова тактика, што води до големи загуби меѓу самураите. За да не допушти бесцелни жртви, Џин не го послушува Шимура и решава наместо тоа да ги отруе Монголците. Џин се пробива до замокот и ја труе храната на Монголците. Се соочува со Рјузо и го убива во двобој. Ослабените Монголци стануваат лесна цел за самураите при наредниот напад. Котун-хан бега на северот на островот, меѓутоа Шимура е гневен што Џин прибегнал кон подмолно [[труење]] наместо кон отворена битка. Меѓутоа, не сака да го изгуби Џин и го моли вината да ја префрли врз Јуна. Џин е уапсен, но решава да побегне кога дознава каде се наоѓа Котун-хан. Тргнувајќи во потера, Џин открива дека ханот го повторил рецептот за отровот и го користи за убивање на жителите на островот. Џин ги собира сојузниците и ги предводи во пристаништето Изуми, каде што се крие ханот. На крајот, Џин успева да го најде Котун-хан и да го убие во двобој. Монголците, без водач, ја губат координацијата. Меѓутоа, шогунот изјавува дека Џин е закана за традициите на Цушима и бара „привидот“ да биде погубен. Џин излегува на двобој со Шимура и излегува како победник. По избор, тој може да го остави жив, велејќи дека не му прилега на децата да ги убиваат татковците, или да го остави да умре како војник, за Шимура да биде запаметен како херој. Како и да е, Џин сега мора да продолжи да живее како „привид“, криејќи се од правдата и водејќи борба против преживеаните Монголци. == Белешки == {{белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.suckerpunch.com/#games}} [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Видеоигри со отворен свет]] [[Категорија:Игри за PlayStation 4]] [[Категорија:Игри за PlayStation 5]] [[Категорија:Историски видеоигри]] ozu7xucza7yd6w817dzj9ifuxdg5qno 1 1399646 5591679 2026-07-13T22:08:54Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591679 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 6 1399647 5591682 2026-07-13T22:11:47Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = корица на игра |Извор = https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ru/b/b6/Ghost_of_Tsushima.jpg |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Ghost of Tsushima |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5591682 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = корица на игра |Извор = https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ru/b/b6/Ghost_of_Tsushima.jpg |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Ghost of Tsushima |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Неслободна екранска снимка од игра}} by9mqrkiaqwx7sy88nyqgz67w5p25p5 0 1399648 5591729 2026-07-14T05:46:20Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354362140|Holy Family (El Greco, Museo de Santa Cruz)]]“ 5591729 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметничко дело|image=[[Податотека:El Greco - The Holy Family - WGA10482.jpg|300px]]|title=Светото семејство|artist=[[Ел Греко]]|year=1586-1588|height_metric=178|width_metric=105|city=Толедо|museum=Музеј Санта Круз}}'''''„Светоto семејство“''''' - слика од [[Ел Греко]], [[Маслено сликарство|масло на платно]] од 1586-1588 година, насликана за време на неговиот престој во [[Толедо]], а сега се наоѓа во [[Музеј Санта Круз|Музејот Санта Круз]] во тој град. * * {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики со Јован Крстител]] [[Категорија:Уметнички слики од 1590-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] 5zirstofsekllszqeqvr3pwyqk0qhue 5591730 5591729 2026-07-14T05:50:38Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591730 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело |image=[[Податотека:El Greco - The Holy Family - WGA10482.jpg|300px]] |title=Светото семејство |artist=[[Ел Греко]]|year=1586-1588 |height_metric=178 |width_metric=105 |city=Толедо|museum=Музеј Санта Круз }} '''''Светоto семејство''''' — слика од [[Ел Греко]], [[Маслено сликарство|масло на платно]] од 1586-1588 година, насликана за време на неговиот престој во [[Толедо]], а сега се наоѓа во [[Музеј Санта Круз|Музејот Санта Круз]] во тој град. Тој често се враќал на темата за [[Свето семејство|Светото семејство]]. Во оваа варијанта тој го прикажува [[Исус Христос|Христос]] младенецот во скутот на [[Богородица|Марија]]. Лево е мајката на Марија, [[Света Ана]], додека десно се [[Свети Јосиф]] и бебето [[Јован Крстител]]. Подоцнежна варијанта од 1590-тите користи слична композиција, но го изоставува Јован и ги менува позите на Јосиф и Ана. ==Библиографија== * {{in lang|es}} ÁLVAREZ LOPERA, José, ''El Greco'', Madrid, Arlanza, 2005, Biblioteca «Descubrir el Arte», (colección «Grandes maestros»). {{ISBN|84-95503-44-1}}. * {{in lang|es}} SCHOLZ-HÄNSEL, Michael, ''El Greco'', Colonia, [[Taschen]], 2003. {{ISBN|978-3-8228-3173-1}}. == Надворешни врски == * {{cite web|url=http://www.patrimoniohistoricoclm.es/museo-de-santa-cruz/multimedia/izoom/sagrada-familia-img/|title=The Holy Family by El Greco|access-date=2018-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626135441/http://www.patrimoniohistoricoclm.es/museo-de-santa-cruz/multimedia/izoom/sagrada-familia-img/|archive-date=2018-06-26|url-status=dead}} * {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики со Јован Крстител]] [[Категорија:Уметнички слики од 1590-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] r7l17kp0ovvmnw0isf2r37xwsx6ipn9 1 1399649 5591731 2026-07-14T05:50:50Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591731 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399650 5591734 2026-07-14T05:53:48Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1361377457|Saint Peter and Saint Paul (El Greco, Barcelona)]]“ 5591734 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметничко дело|image=[[Податотека:El Greco - Saint Peter and Saint Paul - Google Art Project.jpg|300px]]|title=Свети Петар и Павле|other_language_1=Шпански|other_title_1=San Pedro y San Pablo|artist=[[Ел Греко]]|year=1590-1600|height_metric=116|width_metric=91,8|height_imperial=|width_imperial=|metric_unit=cm|imperial_unit=in|city=[[Барселона]]|museum=[[Национален музеј на уметноста на Каталонија]]}}'''''„Свети Петар и Павле“''''' - слика од критско-шпанскиот уметник [[Ел Греко]]. Делото е завршено помеѓу 1590 и 1600 година. Денес е изложена во [[Национален музеј на уметноста на Каталонија|Националниот музеј на уметноста на Каталонија]], кој го купил делото во 1932 година.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museunacional.cat/en/colleccio/saint-peter-and-saint-paul/domenikos-theotokopoulos-el-greco/005083-000|title=Saint Peter and Saint Paul {{!}} Museu Nacional d'Art de Catalunya|date=5 December 2013|work=www.museunacional.cat|accessdate=2016-01-21}}</ref> == Опис == Ел Греко ги завршил ''„Свети Петар и Павле“'' помеѓу 1590 и 1600 година, додека живеел во [[Толедо]], [[Шпанија]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museunacional.cat/en/colleccio/saint-peter-and-saint-paul/domenikos-theotokopoulos-el-greco/005083-000|title=Saint Peter and Saint Paul {{!}} Museu Nacional d'Art de Catalunya|date=5 December 2013|work=www.museunacional.cat|accessdate=2016-01-21}}</ref> Враќајќи се на темата што претходно ја насликал во [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Ермитаж)|дело кое сега се наоѓа во Ермитаж]], сликата ги прикажува светците [[Апостол Петар|Петар]] и [[Апостол Павле|Павле]], двајца од [[Апостоли|апостолите]] на [[Исус Христос|Исус]]. Според водичот на Националниот музеј на уметноста на Каталонија, сликата е „збогатена со модерна употреба на бои, плод на лекциите што уметникот ги научил во Венеција“.<ref>{{Наведена книга|title=The Museu Nacional d'Art de Catalunya|last=Museu Nacional d'Art de Catalunya|publisher=SCALA|year=2009|isbn=978-848043200-9}}</ref> Ел Греко создал чувство на ореол околу главите на светците со тоа што создал интензивен син отвор во облаците во позадина.<ref name=":0" /> Поставувањето на рацете на светецот, вкрстени без всушност да се допираат, симболизира можно несогласување меѓу двајцата.<ref name=":0" /> Постариот Петар, лево, покажува кон Павле, сугерирајќи знак на предавање во несогласувањето.<ref name=":0" /> == Ел Греко == Доменикос Теотокопулос е роден околу 1541 година во денешен [[Ираклион]], [[Крит]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=El Greco|last=Scholz-Hänsel|first=Michael|publisher=[[Taschen]]|year=2004|isbn=3-8228-3171-9}}</ref> Прекарот Ел Греко е италијански и значи „Гркот“, што го одразува неговото државјанство и времето што го поминал во Италија.<ref name=":1" /> Во 1560-тите, Ел Греко се преселил во [[Венеција]], каде што учел сликарство кај [[Тицијан]] и ги научил техниките на [[Раноренесансно сликарство|ренесансното сликарство]].<ref name=":1" /> Ел Греко се преселил во 1577 година во Толедо, Шпанија, каде што завршил многу од [[Ремек-дело|ремек-делата]] што му се припишуваат.<ref name=":1" /> Ел Греко починал во Толедо во април 1614 година.<ref name=":1" /> Денес, Ел Греко се смета дека има големо влијание врз [[Кубизам|кубизмот]] и [[Експресионизам|експресионизмот]], како и врз уметници како [[Пабло Пикасо|Пикасо]] и [[Пол Сезан|Сезан]].<ref name=":1" /> == Предмет == [[Податотека:Detail_of_Saint_Paul_and_sword.jpg|мини|256x256пкс|Подробност од ''Свети Петар и Павле'', од Ел Греко, на кој е прикажан Павле како го држи својот меч, симбол на неговата смрт.]] === Свети Петар === Ликот лево во ''„Свети Петар и Павле“'' од Ел Греко може да се идентификува како Свети Петар. Во [[Библија|Библијата]], Петар е еден од првите ученици што ги повикува Исус. Во [[Евангелие според Матеј|Евангелието според Матеј]], Исус му вели на Петар: „И Јас ти велам, дека ти си Петар, и на тој Камен ќе ја изградам Мојата Црква, и портите на пеколот нема да надвладеат наспроти неа. И ќе ти ги дадам клучевите на царството небесно, и што и да сврзеш на земјата, ќе се појави веќе сврзано во небото; и што и да разврзеш на земјата, ќе биде веќе разврзано во небото.“ Ел Греко ги вклучил клучевите од небото во оваа слика, како што се гледа во левата рака на Петар. [[Податотека:StPeter_StPaul_Hand_Detail_kkuhn12.jpg|лево|мини|212x212пкс|Подробност од ''Свети Петар и Павле'', од Ел Греко, на кој е прикажана раката на Петар како ги држи клучевите од небото.]] === Свети Павле === На десната страна на сликата е Свети Павле. Павле бил еден од главните придонесувачи на Библијата, како и основач на многу [[Христијанство|христијански]] цркви.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Introducing the New Testament: A Historical, Literary, and Theological Survey|last=Powell|first=Mark Allan|publisher=BakerAcademic|year=2009}}</ref> Павле бил роден како [[Евреи|Евреин]] и живеел според овие верувања сè додека не го посетил, на улица, воскреснатиот Исус, што предизвикало неговото преобраќање во христијанство.<ref name=":2" /> На сликата на Ел Греко, Павле е прикажан како држи меч, симбол на неговото [[Маченик|мачеништво]] за неговите христијански верувања.<ref name=":2" /> == Национален музеј на уметноста на Каталонија == Националниот музеј на уметноста на Каталонија ја купил Ел Грековата ''„Свети Павле“ и Павле“'' во 1932 година.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museunacional.cat/en/colleccio/saint-peter-and-saint-paul/domenikos-theotokopoulos-el-greco/005083-000|title=Saint Peter and Saint Paul {{!}} Museu Nacional d'Art de Catalunya|date=5 December 2013|work=www.museunacional.cat|accessdate=2016-01-21}}</ref> Сликата била дел од голема збирка што музејот ја купил од Луис Пландиура, [[Каталонци|каталонски]] политичар.<ref name=":0" /> Уметничката збирка на Пландиура била една од најважните во Шпанија во тоа време и содржела речиси 2000 дела, вклучувајќи слики, скулптури и археолошки предмети.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museunacional.cat/en/1932|title=1932 {{!}} Museu Nacional d'Art de Catalunya|date=19 February 2014|work=www.museunacional.cat|accessdate=2016-01-21}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == * [https://www.museunacional.cat/en/colleccio/saint-peter-and-saint-paul/domenikos-theotokopoulos-el-greco/005083-000 Уметничкото дело на веб-страницата на Музејот] [[Категорија:Уметнички слики од 1590-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Статии со текст на шпански]] h6mmow1nsv9ndpocjjxqjqzpcenve7y 5591735 5591734 2026-07-14T05:56:53Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591735 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело |image=[[Податотека:El Greco - Saint Peter and Saint Paul - Google Art Project.jpg|300px]] |title=Свети Петар и Павле |other_language_1=Шпански |other_title_1=San Pedro y San Pablo |artist=[[Ел Греко]] |year=1590-1600 |height_metric=116 |width_metric=91,8 |height_imperial=|width_imperial= |metric_unit=cm |imperial_unit=in |city=[[Барселона]] |museum=[[Национален музеј на уметноста на Каталонија]] }} '''''„Свети Петар и Павле“''''' — слика од критско-шпанскиот уметник [[Ел Греко]]. Делото е завршено помеѓу 1590 и 1600 година. Денес е изложена во [[Национален музеј на уметноста на Каталонија|Националниот музеј на уметноста на Каталонија]], кој го купил делото во 1932 година.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museunacional.cat/en/colleccio/saint-peter-and-saint-paul/domenikos-theotokopoulos-el-greco/005083-000|title=Saint Peter and Saint Paul {{!}} Museu Nacional d'Art de Catalunya|date=5 December 2013|work=www.museunacional.cat|accessdate=2016-01-21}}</ref> == Опис == Ел Греко ги завршил ''„Свети Петар и Павле“'' помеѓу 1590 и 1600 година, додека живеел во [[Толедо]], [[Шпанија]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museunacional.cat/en/colleccio/saint-peter-and-saint-paul/domenikos-theotokopoulos-el-greco/005083-000|title=Saint Peter and Saint Paul {{!}} Museu Nacional d'Art de Catalunya|date=5 December 2013|work=www.museunacional.cat|accessdate=2016-01-21}}</ref> Враќајќи се на темата што претходно ја насликал во [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Ермитаж)|дело кое сега се наоѓа во Ермитаж]], сликата ги прикажува светците [[Апостол Петар|Петар]] и [[Апостол Павле|Павле]], двајца од [[Апостоли|апостолите]] на [[Исус Христос|Исус]]. Според водичот на Националниот музеј на уметноста на Каталонија, сликата е „збогатена со модерна употреба на бои, плод на лекциите што уметникот ги научил во Венеција“.<ref>{{Наведена книга|title=The Museu Nacional d'Art de Catalunya|last=Museu Nacional d'Art de Catalunya|publisher=SCALA|year=2009|isbn=978-848043200-9}}</ref> Ел Греко создал чувство на ореол околу главите на светците со тоа што создал интензивен син отвор во облаците во позадина.<ref name=":0" /> Поставувањето на рацете на светецот, вкрстени без всушност да се допираат, симболизира можно несогласување меѓу двајцата.<ref name=":0" /> Постариот Петар, лево, покажува кон Павле, сугерирајќи знак на предавање во несогласувањето.<ref name=":0" /> == Ел Греко == Доменикос Теотокопулос е роден околу 1541 година во денешен [[Ираклион]], [[Крит]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=El Greco|last=Scholz-Hänsel|first=Michael|publisher=[[Taschen]]|year=2004|isbn=3-8228-3171-9}}</ref> Прекарот Ел Греко е италијански и значи „Гркот“, што го одразува неговото државјанство и времето што го поминал во Италија.<ref name=":1" /> Во 1560-тите, Ел Греко се преселил во [[Венеција]], каде што учел сликарство кај [[Тицијан]] и ги научил техниките на [[Раноренесансно сликарство|ренесансното сликарство]].<ref name=":1" /> Ел Греко се преселил во 1577 година во Толедо, Шпанија, каде што завршил многу од [[Ремек-дело|ремек-делата]] што му се припишуваат.<ref name=":1" /> Ел Греко починал во Толедо во април 1614 година.<ref name=":1" /> Денес, Ел Греко се смета дека има големо влијание врз [[Кубизам|кубизмот]] и [[Експресионизам|експресионизмот]], како и врз уметници како [[Пабло Пикасо|Пикасо]] и [[Пол Сезан|Сезан]].<ref name=":1" /> == Предмет == [[Податотека:Detail_of_Saint_Paul_and_sword.jpg|мини|256x256пкс|Подробност од ''Свети Петар и Павле'', од Ел Греко, на кој е прикажан Павле како го држи својот меч, симбол на неговата смрт.]] === Свети Петар === Ликот лево во ''„Свети Петар и Павле“'' од Ел Греко може да се идентификува како Свети Петар. Во [[Библија|Библијата]], Петар е еден од првите ученици што ги повикува Исус. Во [[Евангелие според Матеј|Евангелието според Матеј]], Исус му вели на Петар: „И Јас ти велам, дека ти си Петар, и на тој Камен ќе ја изградам Мојата Црква, и портите на пеколот нема да надвладеат наспроти неа. И ќе ти ги дадам клучевите на царството небесно, и што и да сврзеш на земјата, ќе се појави веќе сврзано во небото; и што и да разврзеш на земјата, ќе биде веќе разврзано во небото.“ Ел Греко ги вклучил клучевите од небото во оваа слика, како што се гледа во левата рака на Петар. [[Податотека:StPeter_StPaul_Hand_Detail_kkuhn12.jpg|лево|мини|212x212пкс|Подробност од ''Свети Петар и Павле'', од Ел Греко, на кој е прикажана раката на Петар како ги држи клучевите од небото.]] === Свети Павле === На десната страна на сликата е Свети Павле. Павле бил еден од главните придонесувачи на Библијата, како и основач на многу [[Христијанство|христијански]] цркви.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Introducing the New Testament: A Historical, Literary, and Theological Survey|last=Powell|first=Mark Allan|publisher=BakerAcademic|year=2009}}</ref> Павле бил роден како [[Евреи|Евреин]] и живеел според овие верувања сè додека не го посетил, на улица, воскреснатиот Исус, што предизвикало неговото преобраќање во христијанство.<ref name=":2" /> На сликата на Ел Греко, Павле е прикажан како држи меч, симбол на неговото [[Маченик|мачеништво]] за неговите христијански верувања.<ref name=":2" /> == Национален музеј на уметноста на Каталонија == Националниот музеј на уметноста на Каталонија ја купил Ел Грековата ''„Свети Павле“ и Павле“'' во 1932 година.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museunacional.cat/en/colleccio/saint-peter-and-saint-paul/domenikos-theotokopoulos-el-greco/005083-000|title=Saint Peter and Saint Paul {{!}} Museu Nacional d'Art de Catalunya|date=5 December 2013|work=www.museunacional.cat|accessdate=2016-01-21}}</ref> Сликата била дел од голема збирка што музејот ја купил од Луис Пландиура, [[Каталонци|каталонски]] политичар.<ref name=":0" /> Уметничката збирка на Пландиура била една од најважните во Шпанија во тоа време и содржела речиси 2000 дела, вклучувајќи слики, скулптури и археолошки предмети.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museunacional.cat/en/1932|title=1932 {{!}} Museu Nacional d'Art de Catalunya|date=19 February 2014|work=www.museunacional.cat|accessdate=2016-01-21}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.museunacional.cat/en/colleccio/saint-peter-and-saint-paul/domenikos-theotokopoulos-el-greco/005083-000 Уметничкото дело на веб-страницата на Музејот] {{Ел Греко}} [[Категорија:Уметнички слики од 1590-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Статии со текст на шпански]] jks29dx3d0y3r7xlyrxbu0t4i064aod 1 1399651 5591736 2026-07-14T05:57:03Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591736 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399652 5591749 2026-07-14T06:03:37Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1363310040|Saint Peter and Saint Paul (El Greco, Saint Petersburg)]]“ 5591749 wikitext text/x-wiki '''''„Свети Петар и Павле“''''' - слика од [[Ел Греко]] изработена од 1587 до 1592 година, една од неколкуте верзии на темата од уметникот<ref>{{In lang|es}} VV. AA. (2005). ''Museos del Mundo, Museos del Hermitage, San Petersburgo'', p. 55. Planeta de Agostini. {{ISBN|84-674-2001-4}}.</ref> - другите сега се во [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Барселона)|Барселона]] и Стокхолм. На неа се прикажани апостолите [[Апостол Петар|Свети Петар]] и [[Апостол Павле|Свети Павле]]. Делото било прикажано на поштенска марка на [[Советски Сојуз|СССР]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sellosmundo.com/Europa/Rusia/sello_179933.htm|title=Image of the stamp|language=es}}</ref> [[Податотека:The_Soviet_Union_1970_CPA_3957_stamp_('Saint_Peter_and_Saint_Paul'_(El_Greco))_cancelled.jpg|лево|мини|187x187пкс|''Свети Петар и Павле'' на советска поштенска марка, 1970 година]] == Библиографија == * {{In lang|es}} ÁLVAREZ LOPERA, José, ''El Greco'', Madrid, Arlanza, 2005, Biblioteca «Descubrir el Arte», (colección «Grandes maestros»). {{ISBN|84-9550-344-1}}. * {{In lang|es}} SCHOLZ-HÄNSEL, Michael, ''El Greco'', Colonia, Taschen, 2003. {{ISBN|978-3-8228-3173-1}}. == Наводи == [[Категорија:Слики во Ермитаж]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Уметнички слики од 1590-тите]] [[Категорија:Уметнички слики од 1580-тите]] bmpt9dj0etqmih6hptr8x00yptp3gj5 5591757 5591749 2026-07-14T06:06:27Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка, поправки 5591757 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Infobox artwork | title = Свети Петар и Павле | image = [[Податотека:El Greco - Апостолы Петр и Павел - Google Art Project.jpg|300px]] | artist = [[Ел Греко]] | year = 1587-1592 | medium = масло на платно | height_metric = 121,5 | width_metric = 105 | museum = [[Ермитаж]] | city = [[Санкт Петербург]] }} '''''„Свети Петар и Павле“''''' — слика од [[Ел Греко]] изработена од 1587 до 1592 година, една од неколкуте верзии на темата од уметникот<ref>{{In lang|es}} VV. AA. (2005). ''Museos del Mundo, Museos del Hermitage, San Petersburgo'', p. 55. Planeta de Agostini. {{ISBN|84-674-2001-4}}.</ref> - другите сега се во [[Свети Петар и Павле (Ел Греко, Барселона)|Барселона]] и Стокхолм. На неа се прикажани апостолите [[Апостол Петар|Свети Петар]] и [[Апостол Павле|Свети Павле]]. Делото било прикажано на поштенска марка на [[Советски Сојуз|СССР]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sellosmundo.com/Europa/Rusia/sello_179933.htm|title=Image of the stamp|language=es}}</ref> [[Податотека:The_Soviet_Union_1970_CPA_3957_stamp_('Saint_Peter_and_Saint_Paul'_(El_Greco))_cancelled.jpg|лево|мини|187x187пкс|''Свети Петар и Павле'' на советска поштенска марка, 1970 година]] == Библиографија == * {{In lang|es}} ÁLVAREZ LOPERA, José, ''El Greco'', Madrid, Arlanza, 2005, Biblioteca «Descubrir el Arte», (colección «Grandes maestros»). {{ISBN|84-9550-344-1}}. * {{In lang|es}} SCHOLZ-HÄNSEL, Michael, ''El Greco'', Colonia, Taschen, 2003. {{ISBN|978-3-8228-3173-1}}. == Наводи == {{наводи}} {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики во Ермитаж]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Уметнички слики од 1590-тите]] [[Категорија:Уметнички слики од 1580-тите]] 0pnmmmnpnl4sai2d02ihbmt8l4yd8vj 0 1399653 5591753 2026-07-14T06:05:55Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Субарктичка зона]] на [[Субарктички појас]] 5591753 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Субарктички појас]] cwhi7h4vpst8xl7yr3ae8mupwxlxw1g 1 1399654 5591755 2026-07-14T06:05:55Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Субарктичка зона]] на [[Разговор:Субарктички појас]] 5591755 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Субарктички појас]] 1kbf43mqsgocu6zmy9tic8fe7rks0nd 1 1399655 5591758 2026-07-14T06:06:43Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591758 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399656 5591782 2026-07-14T06:13:03Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306460485|Pyrola minor]]“ 5591782 wikitext text/x-wiki '''''Pyrola minor''''' — растителен [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Pyrola]]''. Ова ниско [[повеќегодишно растение]] или [[грмушка]] расте во висина од 5 до 20 сантиметри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=pymi|title=Lady Bird Johnson Wildflower Center - The University of Texas at Austin|work=www.wildflower.org|accessdate=2024-03-02}}</ref> Видот се одликува со [[Циркумбореален регион|циркумбореална распространетост]] и може да се најде низ северните географски широчини на [[Евроазија]] и [[Северна Америка]].<ref name="Go Botany">{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/pyrola/minor/|title=Pyrola minor (little shinleaf): Go Botany|work=gobotany.nativeplanttrust.org|accessdate=2024-03-02}}</ref> Успева на влажни места,<ref name="Burke Herbarium">{{Наведена мрежна страница|url=https://burkeherbarium.org/imagecollection/taxon.php?Taxon=Pyrola%20minor|title=Pyrola minor - Burke Herbarium Image Collection|work=burkeherbarium.org|accessdate=2024-03-02}}</ref> а неговиот период на цветање е од јуни до август.<ref name="Burke Herbarium" /> Бидејќи е претежно самоопрашливо, кај неговите [[Цвет|цветови]] отсуствуваат механизми за привлекување опрашувачи, како што се лачењето [[нектар]] или специфичен мирис.<ref name="Kotimaan luonnonkasvit">{{Наведена книга|title=Kotimaan luonnonkasvit|last=Piirainen|first=Mikko|last2=Piirainen|first2=Pirkko|last3=Vainio|first3=Hannele|publisher=WSOY|year=1999|isbn=951-0-23001-4|location=Porvoo|pages=190|language=fi|trans-title=Native wild plants}}</ref> == Опис и распространетост == ''Pyrola minor'' е голо [[Зелјесто растение|тревесто растение]] со ползечки [[Ризом|ризоми]]. Неговите [[Стебло|стебла]] се карактеризираат со остри рабови при основата и речиси крилест изглед во горниот дел, каде што се развиваат 1–2 јајцевидно-ланцетовидни лушпести ливчиња. Се одликува со спирално поставени, презимувачки [[Лист|листови]] кои се концентрирани при основата на цветното стебленце. Лисната плочка е широко-елиптична до подкружна, со релјефна нерватура на горната површина. Врвот на листот е тап, опремен со едно триаглесто трновидно продолжување, а лисниот раб е фино и ретко назабен. При подножјето листовите се заоблени и наеднаш се стеснуваат во кратка лисна дршка, која е пократка од самата лисна плочка. Лисната плочка е кожеста и мат, со зелена боја од двете страни, иако долната страна е малку побледа и посивкава. [[Соцветие|Соцветието]] е од гроздест тип, составено од топчести [[Цвет|цветови]] со пречник од 5–7 мм кои се симетрично распоредени на сите страни. Брактеите имаат линејно-ланцетна форма и по својата должина ги надминуваат цветните дршки. Чашката најчесто има јајцевидно-триаглести и зашилени делови кои се припиени кон цветното венче. Венечните ливчиња се одликуваат со белузлаво-розеникава нијанса и должина од 4–5 мм; тие се нагласено топчести и меѓусебно се прекриваат по рабовите. Филаментите на прашниците се тенки и се свиткуваат над плодникот. Антерите се долги од 0,8 до 1,2 мм, немаат роговидни израстоци и на својот врв завршуваат со широк отвор. Столпчето е право, со должина од 1–2 мм, при што нема проширување под жигот и останува целосно во внатрешноста на цветот. Стигмата (жигот) се одликува со пет задебелени зраци, а нејзината ширина е двојно поголема од дијаметарот на столпчето. [[Плод|Плодовите]] се во облик на топчести кутијки кои висат надолу.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=791}}</ref> Во [[Македонија]] расте на засенчени и влажни шумски предели до 1900 м надморска височина. Се среќава на [[Шар Планина]], [[Маврово|Мавровско]], [[Јабланица]], [[Баба (планина)|Баба]], [[Ниџе]], [[Дудица]], Буковиќ ([[Пехчево]]) и околината на [[Крушево]].<ref name=":0" /> == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3449,3595,3600 Рачен третман на Џепсон] * [http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Pyrola&Species=minor Музеј Вашингтон Бурк] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Pyrola+minor Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Флора на Канада]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 32m32rhouarsgdazgpjogqmk4focrlg 5591829 5591782 2026-07-14T06:22:55Z Orce Wiki 121850 5591829 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{speciesbox |image = Pyrola minor LC0230.jpg |status = |status_system = TNC |status_ref = <ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Pyrola minor'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.148612/Pyrola_minor |access-date=3 April 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024}}</ref> |genus = Pyrola |species = minor |authority = [[L.]] }} '''''Pyrola minor''''' — растителен [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Pyrola]]''. Ова ниско [[повеќегодишно растение]] или [[грмушка]] расте во висина од 5 до 20 сантиметри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=pymi|title=Lady Bird Johnson Wildflower Center - The University of Texas at Austin|work=www.wildflower.org|accessdate=2024-03-02}}</ref> Видот се одликува со [[Циркумбореален регион|циркумбореална распространетост]] и може да се најде низ северните географски широчини на [[Евроазија]] и [[Северна Америка]].<ref name="Go Botany">{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/pyrola/minor/|title=Pyrola minor (little shinleaf): Go Botany|work=gobotany.nativeplanttrust.org|accessdate=2024-03-02}}</ref> Успева на влажни места,<ref name="Burke Herbarium">{{Наведена мрежна страница|url=https://burkeherbarium.org/imagecollection/taxon.php?Taxon=Pyrola%20minor|title=Pyrola minor - Burke Herbarium Image Collection|work=burkeherbarium.org|accessdate=2024-03-02}}</ref> а неговиот период на цветање е од јуни до август.<ref name="Burke Herbarium" /> Бидејќи е претежно самоопрашливо, кај неговите [[Цвет|цветови]] отсуствуваат механизми за привлекување опрашувачи, како што се лачењето [[нектар]] или специфичен мирис.<ref name="Kotimaan luonnonkasvit">{{Наведена книга|title=Kotimaan luonnonkasvit|last=Piirainen|first=Mikko|last2=Piirainen|first2=Pirkko|last3=Vainio|first3=Hannele|publisher=WSOY|year=1999|isbn=951-0-23001-4|location=Porvoo|pages=190|language=fi|trans-title=Native wild plants}}</ref> == Опис и распространетост == ''Pyrola minor'' е голо [[Зелјесто растение|тревесто растение]] со ползечки [[Ризом|ризоми]]. Неговите [[Стебло|стебла]] се карактеризираат со остри рабови при основата и речиси крилест изглед во горниот дел, каде што се развиваат 1–2 јајцевидно-ланцетовидни лушпести ливчиња. Се одликува со спирално поставени, презимувачки [[Лист|листови]] кои се концентрирани при основата на цветното стебленце. Лисната плочка е широко-елиптична до подкружна, со релјефна нерватура на горната површина. Врвот на листот е тап, опремен со едно триаглесто трновидно продолжување, а лисниот раб е фино и ретко назабен. При подножјето листовите се заоблени и наеднаш се стеснуваат во кратка лисна дршка, која е пократка од самата лисна плочка. Лисната плочка е кожеста и мат, со зелена боја од двете страни, иако долната страна е малку побледа и посивкава. [[Соцветие|Соцветието]] е од гроздест тип, составено од топчести [[Цвет|цветови]] со пречник од 5–7 мм кои се симетрично распоредени на сите страни. Брактеите имаат линејно-ланцетна форма и по својата должина ги надминуваат цветните дршки. Чашката најчесто има јајцевидно-триаглести и зашилени делови кои се припиени кон цветното венче. Венечните ливчиња се одликуваат со белузлаво-розеникава нијанса и должина од 4–5 мм; тие се нагласено топчести и меѓусебно се прекриваат по рабовите. Филаментите на прашниците се тенки и се свиткуваат над плодникот. Антерите се долги од 0,8 до 1,2 мм, немаат роговидни израстоци и на својот врв завршуваат со широк отвор. Столпчето е право, со должина од 1–2 мм, при што нема проширување под жигот и останува целосно во внатрешноста на цветот. Стигмата (жигот) се одликува со пет задебелени зраци, а нејзината ширина е двојно поголема од дијаметарот на столпчето. [[Плод|Плодовите]] се во облик на топчести кутијки кои висат надолу.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=791}}</ref> Во [[Македонија]] расте на засенчени и влажни шумски предели до 1900 м надморска височина. Се среќава на [[Шар Планина]], [[Маврово|Мавровско]], [[Јабланица]], [[Баба (планина)|Баба]], [[Ниџе]], [[Дудица]], Буковиќ ([[Пехчево]]) и околината на [[Крушево]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Pyrola minor 01.jpg|Плод на ''Pyrola minor'' Податотека:Pyrola minor a1.jpg|''Pyrola minor'' Податотека:153 Pyrola minor.jpg|Илустрација на ''Pyrola minor'' Податотека:PyrolaMinorColl.jpg|Детали за цветот и листовите за нејзино разликување од другите ''Pyrola''. ''Pyrola minor'' Податотека:Pyrola minor — Flora Batava — Volume v9.jpg|Илустрација на ''Pyrola minor'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3449,3595,3600 Рачен третман на Џепсон] * [http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Pyrola&Species=minor Музеј Вашингтон Бурк] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Pyrola+minor Фото галерија] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Алпите]] [[Категорија:Флора на Канада]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pant6j64flxrhqxm902n8x40qvczo03 0 1399657 5591803 2026-07-14T06:16:43Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354363494|Saint John the Baptist (El Greco)]]“ 5591803 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметничко дело|title=Свети Јован Крстител|image=[[Податотека:San Juan Bautista -El Greco.jpg|300px]]|artist=[[Ел Греко]]|year=1597–1607|height_metric=111|width_metric=66|museum=[[Легија на честа (музеј)|Музеј Легија на честа]]|city=Сан Франциско}}'''''„Свети Јован Крстител“''''' - слика [[Маслено сликарство|масло на платно]], изработена помеѓу 1597 и 1607 година од [[Ел Греко]] додека живеел во Шпанија. Се наоѓа во збирката на музејот на Легијата на честа, составен дел од Музеите за ликовни уметности во Сан Франциско.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.famsf.org/domenikos-theotokopoulos-el-greco/st-john-baptist-467|title=St. John the Baptist|date=8 May 2015|publisher=Fine Arts Museums of San Francisco}}</ref> Сликата го прикажува младиот [[Свети Јован Крстител|Свети Јован]], облечен во животински кожи, како држи долг стап со крстовиден врв. До него спие јагне на карпа, што го претставува „Agnus Dei“ (Јагне Божјо, т.е. Исус Христос), чие доаѓање го прорекол. Делото е автограмирано со курзивно грчко писмо на карпата лево од него. Облаците околу неговата глава личат на ореол. Во далечината може да се распознае манастирот [[Ескоријал|Ел Ескоријал]]. Делото некогаш било чувано во Конвентот на Сан Хозе во [[Малагон]], Сиудад Реал, пред да помине низ неколку приватни збирки во Меморијалниот музеј МХ де Јанг, дел од Музејот на ликовни уметности во Сан Франциско, во 1946 година. Збирката Јанг била префрлена во 1972 година во Музејот на Легијата на честа. [[Податотека:El_Greco_Saint_Jean_Baptiste.jpg|лево|мини|302x302пкс|''[[:es:San Juan Bautista (El Greco, Museo de Bellas Artes de Valencia)|Свети Јован Крстител]]'', 1600–1605, Валенсија]] [[:es:San Juan Bautista (El Greco, Museo de Bellas Artes de Valencia)|Друга верзија на сликата]] (видете лево), која се разликува по тоа што некои од блиските карпи и далечната позадина се отсутни, постои во збирката на Музејот на убавите уметности во Валенсија, [[Валенсија]], Шпанија. == Наводи == {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики со Јован Крстител]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Уметнички слики од 16 век]] dve11r5aic40misp3g46dky3uittcth 5591805 5591803 2026-07-14T06:18:25Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591805 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Уметничко дело |title=Свети Јован Крстител |image=[[Податотека:San Juan Bautista -El Greco.jpg|300px]] |artist=[[Ел Греко]] |year=1597–1607 |height_metric=111 |width_metric=66 |museum=[[Легија на честа (музеј)|Музеј Легија на честа]] |city=Сан Франциско }} '''''Свети Јован Крстител''''' — слика [[Маслено сликарство|масло на платно]], изработена помеѓу 1597 и 1607 година од [[Ел Греко]] додека живеел во Шпанија. Се наоѓа во збирката на музејот на Легијата на честа, составен дел од Музеите за ликовни уметности во Сан Франциско.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://art.famsf.org/domenikos-theotokopoulos-el-greco/st-john-baptist-467|title=St. John the Baptist|date=8 May 2015|publisher=Fine Arts Museums of San Francisco}}</ref> Сликата го прикажува младиот [[Свети Јован Крстител|Свети Јован]], облечен во животински кожи, како држи долг стап со крстовиден врв. До него спие јагне на карпа, што го претставува „Agnus Dei“ (Јагне Божјо, т.е. Исус Христос), чие доаѓање го прорекол. Делото е автограмирано со курзивно грчко писмо на карпата лево од него. Облаците околу неговата глава личат на ореол. Во далечината може да се распознае манастирот [[Ескоријал|Ел Ескоријал]]. Делото некогаш било чувано во Конвентот на Сан Хозе во [[Малагон]], Сиудад Реал, пред да помине низ неколку приватни збирки во Меморијалниот музеј МХ де Јанг, дел од Музејот на ликовни уметности во Сан Франциско, во 1946 година. Збирката Јанг била префрлена во 1972 година во Музејот на Легијата на честа. [[Податотека:El_Greco_Saint_Jean_Baptiste.jpg|лево|мини|302x302пкс|''[[:es:San Juan Bautista (El Greco, Museo de Bellas Artes de Valencia)|Свети Јован Крстител]]'', 1600–1605, Валенсија]] [[:es:San Juan Bautista (El Greco, Museo de Bellas Artes de Valencia)|Друга верзија на сликата]] (видете лево), која се разликува по тоа што некои од блиските карпи и далечната позадина се отсутни, постои во збирката на Музејот на убавите уметности во Валенсија, [[Валенсија]], Шпанија. == Наводи == {{наводи}} {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики со Јован Крстител]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Уметнички слики од 16 век]] 50rhb9ea3if6ql7tv2dvya99i3mbggf 1 1399658 5591807 2026-07-14T06:18:39Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591807 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399659 5591809 2026-07-14T06:18:40Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Откажи изнајмување]] на [[Откажи кирија]] 5591809 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Откажи кирија]] tajouj1x0xlqyyi1697d6j79946fjdi 1 1399660 5591832 2026-07-14T06:23:14Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5591832 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399661 5591841 2026-07-14T06:52:53Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1020450870|Pyrola media]]“ 5591841 wikitext text/x-wiki '''''Pyrola media''''' — растителен [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Pyrola]]''.<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007|accessdate=2014-10-17}}</ref> Претставува [[Скриеносеменици|цветно растение]] автохтоно во северна и источна [[Европа]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]]. Опис и распространетост ''Pyrola media'' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[повеќегодишно растение]] со долги и лесно кршливи [[Ризом|ризоми]]. [[Стебло|Стеблата]] на растението достигнуваат височина од 15 до 30 см, имаат четириаголна форма и се карактеризираат со многу тесни крилца по должината на аглите. [[Лист|Листовите]] се зимзелени и спирално распоредени, концентрирани во приземна розета. Тие се со цврста, кожеста текстура и речиси тркалезна форма, со должина и ширина до 5 см. Лицето на листот е темнозелено со изразени спроводни жили, додека опачината има сивкасто-зелена нијанса. Рабовите им се фино, речиси неприметно назабени, а при основата нагло преминуваат во делумно крилеста дршка која не ја надминува должината на самата лисна плочка. При основата на цветното гранче се развиваат неколку лушпести ливчиња, додека по должината на стеблото се забележуваат уште едно до две тесни и зашилени ливчиња. [[Цвет|Цветовите]] имаат тркалезна форма и дијаметар од 7 до 10 мм, свртени се во сите насоки и се наредени во редок грозд. Заштитните ливчиња (брактеите) се зашилени, со ланцетна форма, и по должина се еднакви или пак ги надминуваат цветните дршки. Ливчињата на чашката се долги околу 2,5 мм, имаат триаголно-јајцевиден изглед, со раширени врвови, и се двојно пократки од оние на венчето. Самите венечни ливчиња се со бела до бледорозова боја и должина од 6 до 8 мм; тие се изразено топчесто подуени, имаат широко-обратно-јајцевидна форма и се преклопуваат меѓу себе. Во долниот дел, филаментите се малку проширени, додека [[Прашник|прашниците]] (антерите) се долги околу 2,5 мм и завршуваат со краток роговиден израсток кој има мал, закосен отвор. Столпчето е право и има должина од 4 до 6 мм, при што се задебелува кон својот врв. Самиот жиг има пет задебелени краци, кои се сместени врз едно чиниесто проширување на столпчето. Плодната кутијка има тркалезна форма, долга е меѓу 5 и 7 мм и е пократка од самото столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=791-792}}</ref> Во [[Македонија]] населува сеновити и влажни шумски станишта до 1900 метри надморска височина. Овој вид е регистриран само на [[Шар Планина]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] tsxm0iv01kf8sbgy8aocurtk8pr4w0l 5591842 5591841 2026-07-14T06:59:14Z Orce Wiki 121850 5591842 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{speciesbox |image = Pyrola media RHu 01.JPG |genus = Pyrola |species = media |authority = [[Olof Swartz|Sw.]] }} '''''Pyrola media''''' — растителен [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Pyrola]]''.<ref name="BSBI07">{{BSBI 2007|accessdate=2014-10-17}}</ref> Претставува [[Скриеносеменици|цветно растение]] автохтоно во северна и источна [[Европа]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија]]. == Опис и распространетост == ''Pyrola media'' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[повеќегодишно растение]] со долги и лесно кршливи [[Ризом|ризоми]]. [[Стебло|Стеблата]] на растението достигнуваат височина од 15 до 30 см, имаат четириаголна форма и се карактеризираат со многу тесни крилца по должината на аглите. [[Лист|Листовите]] се зимзелени и спирално распоредени, концентрирани во приземна розета. Тие се со цврста, кожеста текстура и речиси тркалезна форма, со должина и ширина до 5 см. Лицето на листот е темнозелено со изразени спроводни жили, додека опачината има сивкасто-зелена нијанса. Рабовите им се фино, речиси неприметно назабени, а при основата нагло преминуваат во делумно крилеста дршка која не ја надминува должината на самата лисна плочка. При основата на цветното гранче се развиваат неколку лушпести ливчиња, додека по должината на стеблото се забележуваат уште едно до две тесни и зашилени ливчиња. [[Цвет|Цветовите]] имаат тркалезна форма и дијаметар од 7 до 10 мм, свртени се во сите насоки и се наредени во редок грозд. Заштитните ливчиња (брактеите) се зашилени, со ланцетна форма, и по должина се еднакви или пак ги надминуваат цветните дршки. Ливчињата на чашката се долги околу 2,5 мм, имаат триаголно-јајцевиден изглед, со раширени врвови, и се двојно пократки од оние на венчето. Самите венечни ливчиња се со бела до бледорозова боја и должина од 6 до 8 мм; тие се изразено топчесто подуени, имаат широко-обратно-јајцевидна форма и се преклопуваат меѓу себе. Во долниот дел, филаментите се малку проширени, додека [[Прашник|прашниците]] (антерите) се долги околу 2,5 мм и завршуваат со краток роговиден израсток кој има мал, закосен отвор. Столпчето е право и има должина од 4 до 6 мм, при што се задебелува кон својот врв. Самиот жиг има пет задебелени краци, кои се сместени врз едно чиниесто проширување на столпчето. Плодната кутијка има тркалезна форма, долга е меѓу 5 и 7 мм и е пократка од самото столпче.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=791-792}}</ref> Во [[Македонија]] населува сеновити и влажни шумски станишта до 1900 метри надморска височина. Овој вид е регистриран само на [[Шар Планина]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Pyrola media.jpg|''Pyrola media'' Податотека:Pyrola media a1.jpg|''Pyrola media'' Податотека:Pyrola media (Mittel-Wintergrün) IMG 1596.jpg|Крупен кадар од цветот на''Pyrola media'' Податотека:Neuchâtel Herbarium - Pyrola media - NEU000043567.jpg|Хербариумски примерок на ''Pyrola media'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qsf9i9sw97mm58tdrij99p5xqvbrmk1 1 1399662 5591843 2026-07-14T06:59:39Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5591843 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399663 5591844 2026-07-14T07:22:43Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1278795631|Rosa corymbifera]]“ 5591844 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=2424 Zurndorf, Heckenrose 02 2022-05-27.jpg|image_caption=Цвет|image2=Rosa corymbifera kz04.jpg|image2_caption=Грмушка|genus=Rosa|species=corymbifera|authority=[[Borkh.]]|synonyms_ref=<ref name="POWO_732177-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Crepinia corymbifera'' {{small|(Borkh.) Gand.}} *''Crepinia frutetorum'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia obtusifolia'' {{small|(Desv.) Gand.}} *''Crepinia platyphylla'' {{small|(A.Rau) Gand.}} *''Crepinia solstitialis'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia uncinella'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia urbica'' {{small|(Léman) Gand.}} *''Rosa acanthina'' {{small|Déségl. & Ozanon}} *''Rosa aemoniana'' f. ''valdonegensis'' {{small|R.Keller}} *''Rosa aemoniana'' {{small|Puget ex R.Keller}} *''Rosa affinita'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) R.Keller}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) R.Keller & Gams}} *''Rosa amblyphylla'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa amblyphylla'' var. ''suboxyphylla'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa annoniana'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa arcana'' {{small|Déségl.}} *''Rosa brilonensis'' {{small|G.H.Loos}} *''Rosa burnatii'' {{small|(Christ) Burnat & Gremli}} *''Rosa caesia'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Hesl.-Harr.}} *''Rosa caesia'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Druce}} *''Rosa canina'' f. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''arcana'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''bellezmensis'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''collina'' {{small|Regel}} *''Rosa canina'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Boulenger}} *''Rosa canina'' subsp. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) P.V.Heath}} *''Rosa canina'' f. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Popek}} *''Rosa canina'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' subvar. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' f. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa canina'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Desv.}} *''Rosa canina'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' f. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Popek}} *''Rosa canina'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Malinv.}} *''Rosa canina'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''pseudocollina'' {{small|Christ}} *''Rosa canina'' var. ''pseudohispidula'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''serrata'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' f. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa canina'' var. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa canina'' var. ''thuillieri'' {{small|(Christ) R.Keller & Gams}} *''Rosa canina'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Baker}} *''Rosa canina urbica'' {{small|(Léman) Crép.}} *''Rosa canina'' f. ''urbica'' {{small|(Léman) Malinv.}} *''Rosa clavoides'' {{small|Gand.}} *''Rosa clavoides'' var. ''stenocarpa'' {{small|Gand.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''collina'' subsp. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Nyman}} *''Rosa'' × ''collina'' f. ''incerta'' {{small|(Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''incerta'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Dumort.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Dumort.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''tortuosa'' {{small|(Wierzb.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Dumort.}} *''Rosa communis'' var. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''burnatii'' {{small|(Christ) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''imitata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''jactata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Cariot) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''trichoidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''vaulxiana'' {{small|(Moutin) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa coriifolia'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Dumort.}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa coriifolia'' f. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Christ}} *''Rosa coriifolia'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa coriifolia'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Borbás}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Arcang.}} *''Rosa coriifolia'' f. ''subcollina'' {{small|Christ}} *''Rosa corymbifera'' var. ''angustata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''bicolor'' {{small|(Schmalh.) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''dipilata'' {{small|Lonacz. ex Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''oksijukii'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''pendunculis-pilosis'' {{small|(Degen ex Boros) Ker.-Nagy}} *''Rosa corymbifera'' var. ''querceta'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''salicifolia'' {{small|Lonacz.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''setosopedicellata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''umbrosa'' {{small|Litv. ex Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''wichurae'' {{small|(Heinr.Braun) Ker.-Nagy}} *''Rosa corymbifera'' var. ''zebeldensis'' {{small|Lonacz.}} *''Rosa deseglisei'' var. ''imitata'' {{small|(Déségl.) Boullu}} *''Rosa dumalis'' f. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Nyár.}} *''Rosa dumalis'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Schur}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''annoniana'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''bicolor'' {{small|Schmalh.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''burnatii'' {{small|(Christ) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''burnatii'' {{small|(Christ) Burnat & Gremli}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''ciliata'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''forsteri'' {{small|(Sm.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''globata'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''globata'' {{small|(Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''heterotricha'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hillebrandtii'' {{small|(Weitenw.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hirta'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Prodan}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''imitata'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''incerta'' {{small|(Déségl.) Wolley-Dod}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Arcang.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Chevall.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''perciliata'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''perciliata'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''peropaca'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Burnat ex Crép.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Arcang.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''puberula'' {{small|(J.B.Keller) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subf. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''reussii'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''reussii'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''richteri'' {{small|(Heinr.Braun) Borza}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''rivularis'' {{small|(Heinr.Braun & Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''solstitialis'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Schmalh.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''subatrichostylis'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''subcollina'' {{small|(Christ) L.A.W.Hasse}} *''Rosa'' × ''dumetorum suboxyphylla'' {{small|(Borbás) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''suboxyphylla'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''suboxyphylla'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''thuillieri'' {{small|Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''thuillieri'' {{small|(Christ) Gremli}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''trichoidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''uncinella'' {{small|(Besser) Hayek}} *''Rosa'' × ''dumetorum uncinella'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''uncinella'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''urbica'' {{small|(Léman) Nyman}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''urbica'' {{small|(Léman) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''vaulxiana'' {{small|(Moutin) R.Keller}} *''Rosa dumetorum'' var. ''wichurae'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa eulanceolata'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa forsteri'' {{small|Sm.}} *''Rosa froebelii'' {{small|Christ ex Froebel}} *''Rosa frutetorum'' {{small|Besser}} *''Rosa frutetorum'' var. ''silesiaca'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa gabrielis'' {{small|F.Gérard}} *''Rosa glauca'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Schwertschl.}} *''Rosa glauca'' f. ''subcollina'' {{small|(Christ) Fiori}} *''Rosa glauca'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Rouy}} *''Rosa globata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa hemitricha'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa hemitricha'' var. ''beugesiaca'' {{small|Boullu}} *''Rosa hemitricha'' var. ''pendunculis-pilosis'' {{small|Degen ex Boros}} *''Rosa hillebrandtii'' {{small|Weitenw.}} *''Rosa hirta'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirta'' subsp. ''globata'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' var. ''genuina'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' var. ''hontiensis'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hispidula'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa imitata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa incerta'' {{small|Déségl.}} *''Rosa incerta'' var. ''tortuosa'' {{small|(Wierzb.) Posp.}} *''Rosa incerta'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa jactata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa kalmussiaca'' {{small|Chrshan. & Lasebna}} *''Rosa lanceolata'' {{small|Opiz}} *''Rosa lanceolata'' var. ''decalvata'' {{small|Crép. ex Heinr.Braun}} *''Rosa lanceolata'' var. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa lanceolata'' var. ''microphylla'' {{small|Opiz ex Heinr.Braun}} *''Rosa lapidosa'' {{small|Dubovik}} *''Rosa montana'' {{small|Steven ex Tratt.}} *''Rosa montana'' {{small|Steven ex Besser}} *''Rosa obscura'' {{small|Puget}} *''Rosa obscura'' {{small|Puget ex Déségl.}} *''Rosa obtusifolia'' {{small|Desv.}} *''Rosa opaca'' {{small|Gren.}} *''Rosa platyphylla'' {{small|A.Rau}} *''Rosa platyphylla'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Posp.}} *''Rosa platyphylla'' subsp. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa platyphylla'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Boullu}} *''Rosa platyphylla'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Posp.}} *''Rosa platyphylloides'' {{small|Déségl. & Ripart}} *''Rosa ramealis'' {{small|Puget ex Déségl.}} *''Rosa rammiorum'' {{small|N.V.Mironova}} *''Rosa reussii'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa reuteri'' f. ''subcollina'' {{small|Christ}} *''Rosa reuteri'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Wolley-Dod}} *''Rosa richteri'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa rivularis'' {{small|Heinr.Braun & Borbás}} *''Rosa schmalhauseniana'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''leiopedicellata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''parvifoliolata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''pilosa'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''stepposa'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa semiglabra'' {{small|Ripart ex Cariot}} *''Rosa semiglabra'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa solstitialis'' {{small|Besser}} *''Rosa solstitialis'' var. ''brusnikensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa solstitialis'' f. ''caliacrae'' {{small|R.Keller & Prodan}} *''Rosa solstitialis'' var. ''calvifrons'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa solstitialis denudata'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis genuina'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis glandulosa'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis'' var. ''rariglanda'' {{small|Simonk.}} *''Rosa solstitialis'' var. ''uskubensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa sphaerocarpa'' {{small|Puget ex Crép.}} *''Rosa sphaerocarpa'' f. ''foenatis'' {{small|Prodan}} *''Rosa sphaeroidea'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''chlumensis'' {{small|Wiesb.}} *''Rosa sphaeroidea'' f. ''genuina'' {{small|Posp.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''posoniensis'' {{small|Heinr.Braun & Sabr.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa steveniana'' {{small|F.Dietr.}} *''Rosa subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa subcollina'' {{small|(Christ) Vuk.}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''solstitalis'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa taurica'' {{small|M.Bieb.}} *''Rosa tesquicola'' {{small|Dubovik}} *''Rosa tomentella'' subsp. ''affinis'' {{small|Godr.}} *''Rosa tomentella'' f. ''burnatii'' {{small|Christ}} *''Rosa tomentella'' f. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) R.Keller}} *''Rosa tomentella'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Corb.}} *''Rosa tortuosa'' {{small|Wierzb.}} *''Rosa trichoidea'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa uncinella'' {{small|Besser}} *''Rosa uncinella'' var. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa uncinella'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' var. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' subsp. ''juncta'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa uncinella lanceolulata'' {{small|J.B.Keller & Wiesb.}} *''Rosa uncinella oxyphylloides'' {{small|J.B.Keller & Wiesb.}} *''Rosa uncinella'' var. ''subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' var. ''tatrae'' {{small|Sagorski}} *''Rosa urbica'' {{small|Léman}} *''Rosa urbica'' f. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''baresanica'' {{small|Formánek}} *''Rosa urbica'' var. ''decalvata'' {{small|Crép. ex J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''elisophylla'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa urbica'' f. ''eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''genuina'' {{small|Posp.}} *''Rosa urbica glandulosa'' {{small|Gren.}} *''Rosa urbica'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' f. ''globata'' {{small|(Déségl.) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''perciliata'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''peropaca'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''puberula'' {{small|J.B.Keller}} *''Rosa urbica ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa vaulxiana'' {{small|Moutin}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Dalla Torre & Sarnth. ex Malag.}} *''Rosa wittmannii'' {{small|Heinr.Braun}} }}}} '''''Rosa corymbifera''''', е вид цветно растение од семејството [[Рози]].<ref name="ROSCF">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/ROSCF|title=''Rosa dumetorum'' (ROSCF)|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=20 July 2023}}</ref> Потекнува од северозападна Африка, речиси цела Европа, Кавказ, Блискиот Исток и Централна Азија. Првенствено се разликува од ''[[Шипка|Rosa canina]]'' по тоа што има погусти листови, особено на долните страни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.treesandshrubsonline.org/articles/rosa/rosa-canina/#11294|title=''Rosa canina'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=Trees and Shrubs Online|publisher=International Dendrology Society|accessdate=20 July 2023}}</ref> Најшироко користена во Европа е нејзината сорта „Laxa“.<ref name="1_of_1310_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Tomljenovic|first=Nikola|last2=Jemric|first2=Tomislav|last3=Vukovic|first3=Marko|year=2022|title=Diversity of the genus ''Rosa'' pomological traits in ecological conditions of continental Croatia|journal=Genetika|volume=54|issue=2|pages=689–704|doi=10.2298/GENSR2202689T|doi-access=free}}</ref> {{Галерија|Rosa corymbifera leaf (09).jpg|Долна страна на листот}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cuiluozjqfwl3kw3qe59wid9cdlqxhz 5591851 5591844 2026-07-14T07:43:36Z BosaFi 115936 5591851 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=2424 Zurndorf, Heckenrose 02 2022-05-27.jpg|image_caption=Цвет|image2=Rosa corymbifera kz04.jpg|image2_caption=Грмушка|genus=Rosa|species=corymbifera|authority=[[Borkh.]]|synonyms_ref=<ref name="POWO_732177-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Crepinia corymbifera'' {{small|(Borkh.) Gand.}} *''Crepinia frutetorum'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia obtusifolia'' {{small|(Desv.) Gand.}} *''Crepinia platyphylla'' {{small|(A.Rau) Gand.}} *''Crepinia solstitialis'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia uncinella'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia urbica'' {{small|(Léman) Gand.}} *''Rosa acanthina'' {{small|Déségl. & Ozanon}} *''Rosa aemoniana'' f. ''valdonegensis'' {{small|R.Keller}} *''Rosa aemoniana'' {{small|Puget ex R.Keller}} *''Rosa affinita'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) R.Keller}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) R.Keller & Gams}} *''Rosa amblyphylla'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa amblyphylla'' var. ''suboxyphylla'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa annoniana'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa arcana'' {{small|Déségl.}} *''Rosa brilonensis'' {{small|G.H.Loos}} *''Rosa burnatii'' {{small|(Christ) Burnat & Gremli}} *''Rosa caesia'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Hesl.-Harr.}} *''Rosa caesia'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Druce}} *''Rosa canina'' f. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''arcana'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''bellezmensis'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''collina'' {{small|Regel}} *''Rosa canina'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Boulenger}} *''Rosa canina'' subsp. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) P.V.Heath}} *''Rosa canina'' f. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Popek}} *''Rosa canina'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' subvar. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' f. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa canina'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Desv.}} *''Rosa canina'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' f. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Popek}} *''Rosa canina'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Malinv.}} *''Rosa canina'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''pseudocollina'' {{small|Christ}} *''Rosa canina'' var. ''pseudohispidula'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''serrata'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' f. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa canina'' var. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa canina'' var. ''thuillieri'' {{small|(Christ) R.Keller & Gams}} *''Rosa canina'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Baker}} *''Rosa canina urbica'' {{small|(Léman) Crép.}} *''Rosa canina'' f. ''urbica'' {{small|(Léman) Malinv.}} *''Rosa clavoides'' {{small|Gand.}} *''Rosa clavoides'' var. ''stenocarpa'' {{small|Gand.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''collina'' subsp. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Nyman}} *''Rosa'' × ''collina'' f. ''incerta'' {{small|(Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''incerta'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Dumort.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Dumort.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''tortuosa'' {{small|(Wierzb.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Dumort.}} *''Rosa communis'' var. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''burnatii'' {{small|(Christ) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''imitata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''jactata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Cariot) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''trichoidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''vaulxiana'' {{small|(Moutin) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa coriifolia'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Dumort.}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa coriifolia'' f. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Christ}} *''Rosa coriifolia'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa coriifolia'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Borbás}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Arcang.}} *''Rosa coriifolia'' f. ''subcollina'' {{small|Christ}} *''Rosa corymbifera'' var. ''angustata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''bicolor'' {{small|(Schmalh.) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''dipilata'' {{small|Lonacz. ex Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''oksijukii'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''pendunculis-pilosis'' {{small|(Degen ex Boros) Ker.-Nagy}} *''Rosa corymbifera'' var. ''querceta'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''salicifolia'' {{small|Lonacz.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''setosopedicellata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''umbrosa'' {{small|Litv. ex Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''wichurae'' {{small|(Heinr.Braun) Ker.-Nagy}} *''Rosa corymbifera'' var. ''zebeldensis'' {{small|Lonacz.}} *''Rosa deseglisei'' var. ''imitata'' {{small|(Déségl.) Boullu}} *''Rosa dumalis'' f. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Nyár.}} *''Rosa dumalis'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Schur}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''annoniana'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''bicolor'' {{small|Schmalh.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''burnatii'' {{small|(Christ) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''burnatii'' {{small|(Christ) Burnat & Gremli}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''ciliata'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''forsteri'' {{small|(Sm.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''globata'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''globata'' {{small|(Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''heterotricha'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hillebrandtii'' {{small|(Weitenw.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hirta'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Prodan}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''imitata'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''incerta'' {{small|(Déségl.) Wolley-Dod}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Arcang.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Chevall.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''perciliata'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''perciliata'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''peropaca'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Burnat ex Crép.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Arcang.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''puberula'' {{small|(J.B.Keller) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subf. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''reussii'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''reussii'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''richteri'' {{small|(Heinr.Braun) Borza}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''rivularis'' {{small|(Heinr.Braun & Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''solstitialis'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Schmalh.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''subatrichostylis'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''subcollina'' {{small|(Christ) L.A.W.Hasse}} *''Rosa'' × ''dumetorum suboxyphylla'' {{small|(Borbás) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''suboxyphylla'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''suboxyphylla'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''thuillieri'' {{small|Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''thuillieri'' {{small|(Christ) Gremli}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''trichoidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''uncinella'' {{small|(Besser) Hayek}} *''Rosa'' × ''dumetorum uncinella'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''uncinella'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''urbica'' {{small|(Léman) Nyman}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''urbica'' {{small|(Léman) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''vaulxiana'' {{small|(Moutin) R.Keller}} *''Rosa dumetorum'' var. ''wichurae'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa eulanceolata'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa forsteri'' {{small|Sm.}} *''Rosa froebelii'' {{small|Christ ex Froebel}} *''Rosa frutetorum'' {{small|Besser}} *''Rosa frutetorum'' var. ''silesiaca'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa gabrielis'' {{small|F.Gérard}} *''Rosa glauca'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Schwertschl.}} *''Rosa glauca'' f. ''subcollina'' {{small|(Christ) Fiori}} *''Rosa glauca'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Rouy}} *''Rosa globata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa hemitricha'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa hemitricha'' var. ''beugesiaca'' {{small|Boullu}} *''Rosa hemitricha'' var. ''pendunculis-pilosis'' {{small|Degen ex Boros}} *''Rosa hillebrandtii'' {{small|Weitenw.}} *''Rosa hirta'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirta'' subsp. ''globata'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' var. ''genuina'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' var. ''hontiensis'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hispidula'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa imitata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa incerta'' {{small|Déségl.}} *''Rosa incerta'' var. ''tortuosa'' {{small|(Wierzb.) Posp.}} *''Rosa incerta'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa jactata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa kalmussiaca'' {{small|Chrshan. & Lasebna}} *''Rosa lanceolata'' {{small|Opiz}} *''Rosa lanceolata'' var. ''decalvata'' {{small|Crép. ex Heinr.Braun}} *''Rosa lanceolata'' var. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa lanceolata'' var. ''microphylla'' {{small|Opiz ex Heinr.Braun}} *''Rosa lapidosa'' {{small|Dubovik}} *''Rosa montana'' {{small|Steven ex Tratt.}} *''Rosa montana'' {{small|Steven ex Besser}} *''Rosa obscura'' {{small|Puget}} *''Rosa obscura'' {{small|Puget ex Déségl.}} *''Rosa obtusifolia'' {{small|Desv.}} *''Rosa opaca'' {{small|Gren.}} *''Rosa platyphylla'' {{small|A.Rau}} *''Rosa platyphylla'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Posp.}} *''Rosa platyphylla'' subsp. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa platyphylla'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Boullu}} *''Rosa platyphylla'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Posp.}} *''Rosa platyphylloides'' {{small|Déségl. & Ripart}} *''Rosa ramealis'' {{small|Puget ex Déségl.}} *''Rosa rammiorum'' {{small|N.V.Mironova}} *''Rosa reussii'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa reuteri'' f. ''subcollina'' {{small|Christ}} *''Rosa reuteri'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Wolley-Dod}} *''Rosa richteri'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa rivularis'' {{small|Heinr.Braun & Borbás}} *''Rosa schmalhauseniana'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''leiopedicellata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''parvifoliolata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''pilosa'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''stepposa'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa semiglabra'' {{small|Ripart ex Cariot}} *''Rosa semiglabra'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa solstitialis'' {{small|Besser}} *''Rosa solstitialis'' var. ''brusnikensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa solstitialis'' f. ''caliacrae'' {{small|R.Keller & Prodan}} *''Rosa solstitialis'' var. ''calvifrons'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa solstitialis denudata'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis genuina'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis glandulosa'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis'' var. ''rariglanda'' {{small|Simonk.}} *''Rosa solstitialis'' var. ''uskubensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa sphaerocarpa'' {{small|Puget ex Crép.}} *''Rosa sphaerocarpa'' f. ''foenatis'' {{small|Prodan}} *''Rosa sphaeroidea'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''chlumensis'' {{small|Wiesb.}} *''Rosa sphaeroidea'' f. ''genuina'' {{small|Posp.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''posoniensis'' {{small|Heinr.Braun & Sabr.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa steveniana'' {{small|F.Dietr.}} *''Rosa subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa subcollina'' {{small|(Christ) Vuk.}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''solstitalis'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa taurica'' {{small|M.Bieb.}} *''Rosa tesquicola'' {{small|Dubovik}} *''Rosa tomentella'' subsp. ''affinis'' {{small|Godr.}} *''Rosa tomentella'' f. ''burnatii'' {{small|Christ}} *''Rosa tomentella'' f. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) R.Keller}} *''Rosa tomentella'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Corb.}} *''Rosa tortuosa'' {{small|Wierzb.}} *''Rosa trichoidea'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa uncinella'' {{small|Besser}} *''Rosa uncinella'' var. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa uncinella'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' var. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' subsp. ''juncta'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa uncinella lanceolulata'' {{small|J.B.Keller & Wiesb.}} *''Rosa uncinella oxyphylloides'' {{small|J.B.Keller & Wiesb.}} *''Rosa uncinella'' var. ''subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' var. ''tatrae'' {{small|Sagorski}} *''Rosa urbica'' {{small|Léman}} *''Rosa urbica'' f. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''baresanica'' {{small|Formánek}} *''Rosa urbica'' var. ''decalvata'' {{small|Crép. ex J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''elisophylla'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa urbica'' f. ''eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''genuina'' {{small|Posp.}} *''Rosa urbica glandulosa'' {{small|Gren.}} *''Rosa urbica'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' f. ''globata'' {{small|(Déségl.) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''perciliata'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''peropaca'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''puberula'' {{small|J.B.Keller}} *''Rosa urbica ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa vaulxiana'' {{small|Moutin}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Dalla Torre & Sarnth. ex Malag.}} *''Rosa wittmannii'' {{small|Heinr.Braun}} }}}} '''''Rosa corymbifera''''', е вид цветно растение од семејството [[Рози]].<ref name="ROSCF">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/ROSCF|title=''Rosa dumetorum'' (ROSCF)|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=20 July 2023}}</ref> Потекнува од северозападна Африка, речиси цела Европа, Кавказ, Блискиот Исток и Централна Азија. Првенствено се разликува од ''[[Шипка|Rosa canina]]'' по тоа што има погусти листови, особено на долните страни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.treesandshrubsonline.org/articles/rosa/rosa-canina/#11294|title=''Rosa canina'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=Trees and Shrubs Online|publisher=International Dendrology Society|accessdate=20 July 2023}}</ref> Најшироко користена во Европа е нејзината сорта „Laxa“.<ref name="1_of_1310_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Tomljenovic|first=Nikola|last2=Jemric|first2=Tomislav|last3=Vukovic|first3=Marko|year=2022|title=Diversity of the genus ''Rosa'' pomological traits in ecological conditions of continental Croatia|journal=Genetika|volume=54|issue=2|pages=689–704|doi=10.2298/GENSR2202689T|doi-access=free}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 1,5-3,5 м високо, со лачно искривени стебла. Стеблата со ретки, јаки и малку лачно искривени округли трња чија основа е многу малку надолжно проширена. Цветните гранчиња може да бидат и без трња и со ретки трња. Листовите со 5-7 ливчиња, јајцевидни, широко-елиптични, до обратно-јајцевидни 20-30 мм долги, 10-20 мм широки, на горната страна голи или со ретки влакна, на долната страна со густи прилегнати влакна по средната жила, и страничните жили или со ретки влакна по целата површина, на врвот заострени, по работ двојно напилени, и со жлезди по врвот на запчињата. Лисната дршка и рахисот влакнести и со ретки жлезди. Прилисниците крилести, голи, или на надворешната страна влакнести, на врвот со слободни триаглести делови и со жлездипо работ. Брактеите широко-ланцетни, голи или со ретки влакна. Цветовите поединечни, цветната дршка 12-20 мм долга, гола. Трите надворешни чашкините ливчиња пересто насечени, со линејни сегменти и со жлезди по врвовите на линејните запчиња. По прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат. Венечните ливчиња 20 мм долги, розови. Столпчињата влакнести, расперени. Дискусот обично конкавен. Плодот топчест, 10-15 мм, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=913-914}}</ref>{{Галерија|Rosa corymbifera leaf (09).jpg|Долна страна на листот}} == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, камењари, по работ на шумите, напуштени ниви и ливади до 1,600 м надморска височина. Широко распространето растение, познато речиси за сите планини.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pgw7vl5w1fdui2v6myze24z4xca0eky 5591853 5591851 2026-07-14T07:44:22Z BosaFi 115936 5591853 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=2424 Zurndorf, Heckenrose 02 2022-05-27.jpg|image_caption=Цвет|image2=Rosa corymbifera kz04.jpg|image2_caption=Грмушка|genus=Rosa|species=corymbifera|authority=[[Borkh.]]|synonyms_ref=|synonyms={{Collapsible list| *''Crepinia corymbifera'' {{small|(Borkh.) Gand.}} *''Crepinia frutetorum'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia obtusifolia'' {{small|(Desv.) Gand.}} *''Crepinia platyphylla'' {{small|(A.Rau) Gand.}} *''Crepinia solstitialis'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia uncinella'' {{small|(Besser) Gand.}} *''Crepinia urbica'' {{small|(Léman) Gand.}} *''Rosa acanthina'' {{small|Déségl. & Ozanon}} *''Rosa aemoniana'' f. ''valdonegensis'' {{small|R.Keller}} *''Rosa aemoniana'' {{small|Puget ex R.Keller}} *''Rosa affinita'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) R.Keller}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) R.Keller & Gams}} *''Rosa amblyphylla'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa amblyphylla'' var. ''suboxyphylla'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa annoniana'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa arcana'' {{small|Déségl.}} *''Rosa brilonensis'' {{small|G.H.Loos}} *''Rosa burnatii'' {{small|(Christ) Burnat & Gremli}} *''Rosa caesia'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Hesl.-Harr.}} *''Rosa caesia'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Druce}} *''Rosa canina'' f. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''arcana'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''bellezmensis'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''collina'' {{small|Regel}} *''Rosa canina'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Boulenger}} *''Rosa canina'' subsp. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) P.V.Heath}} *''Rosa canina'' f. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Popek}} *''Rosa canina'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' subvar. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa canina'' f. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa canina'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Desv.}} *''Rosa canina'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' f. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Popek}} *''Rosa canina'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Malinv.}} *''Rosa canina'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''pseudocollina'' {{small|Christ}} *''Rosa canina'' var. ''pseudohispidula'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''serrata'' {{small|R.Keller}} *''Rosa canina'' f. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa canina'' var. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa canina'' var. ''thuillieri'' {{small|(Christ) R.Keller & Gams}} *''Rosa canina'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa canina'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Baker}} *''Rosa canina urbica'' {{small|(Léman) Crép.}} *''Rosa canina'' f. ''urbica'' {{small|(Léman) Malinv.}} *''Rosa clavoides'' {{small|Gand.}} *''Rosa clavoides'' var. ''stenocarpa'' {{small|Gand.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''collina'' subsp. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Nyman}} *''Rosa'' × ''collina'' f. ''incerta'' {{small|(Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''incerta'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Dumort.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Dumort.}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''tortuosa'' {{small|(Wierzb.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Dumort.}} *''Rosa communis'' var. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''burnatii'' {{small|(Christ) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''corymbifera'' {{small|(Borkh.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''imitata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''jactata'' {{small|(Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Cariot) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''trichoidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa communis'' var. ''vaulxiana'' {{small|(Moutin) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa coriifolia'' var. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Dumort.}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa coriifolia'' f. ''frutetorum'' {{small|(Besser) Christ}} *''Rosa coriifolia'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa coriifolia'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Borbás}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Arcang.}} *''Rosa coriifolia'' f. ''subcollina'' {{small|Christ}} *''Rosa corymbifera'' var. ''angustata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''bicolor'' {{small|(Schmalh.) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''dipilata'' {{small|Lonacz. ex Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''oksijukii'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''pendunculis-pilosis'' {{small|(Degen ex Boros) Ker.-Nagy}} *''Rosa corymbifera'' var. ''querceta'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''salicifolia'' {{small|Lonacz.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''setosopedicellata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''umbrosa'' {{small|Litv. ex Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Chrshan.}} *''Rosa corymbifera'' var. ''wichurae'' {{small|(Heinr.Braun) Ker.-Nagy}} *''Rosa corymbifera'' var. ''zebeldensis'' {{small|Lonacz.}} *''Rosa deseglisei'' var. ''imitata'' {{small|(Déségl.) Boullu}} *''Rosa dumalis'' f. ''sphaeroidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Nyár.}} *''Rosa dumalis'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Schur}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''acanthina'' {{small|(Déségl. & Ozanon) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum amblyphylla'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''annoniana'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''bicolor'' {{small|Schmalh.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''burnatii'' {{small|(Christ) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''burnatii'' {{small|(Christ) Burnat & Gremli}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''ciliata'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''forsteri'' {{small|(Sm.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''gabrielis'' {{small|(F.Gérard) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''globata'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''globata'' {{small|(Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''heterotricha'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hillebrandtii'' {{small|(Weitenw.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hirta'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Prodan}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''hispidula'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''imitata'' {{small|(Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''incerta'' {{small|(Déségl.) Wolley-Dod}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Arcang.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Chevall.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) J.B.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''perciliata'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''perciliata'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''peropaca'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Burnat ex Crép.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Arcang.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''platyphylla'' {{small|(A.Rau) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''puberula'' {{small|(J.B.Keller) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subf. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''reussii'' {{small|(Heinr.Braun) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''reussii'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''richteri'' {{small|(Heinr.Braun) Borza}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''rivularis'' {{small|(Heinr.Braun & Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''solstitialis'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Schmalh.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''solstitialis'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''subatrichostylis'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''subcollina'' {{small|(Christ) L.A.W.Hasse}} *''Rosa'' × ''dumetorum suboxyphylla'' {{small|(Borbás) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''suboxyphylla'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''suboxyphylla'' {{small|Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''thuillieri'' {{small|Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''thuillieri'' {{small|(Christ) Gremli}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''trichoidea'' {{small|(Ripart ex Déségl.) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''uncinella'' {{small|(Besser) Hayek}} *''Rosa'' × ''dumetorum uncinella'' {{small|(Besser) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Heinr.Braun}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''uncinella'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''urbica'' {{small|(Léman) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''urbica'' {{small|(Léman) Nyman}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''urbica'' {{small|(Léman) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subvar. ''vaulxiana'' {{small|(Moutin) R.Keller}} *''Rosa dumetorum'' var. ''wichurae'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa eulanceolata'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa forsteri'' {{small|Sm.}} *''Rosa froebelii'' {{small|Christ ex Froebel}} *''Rosa frutetorum'' {{small|Besser}} *''Rosa frutetorum'' var. ''silesiaca'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa gabrielis'' {{small|F.Gérard}} *''Rosa glauca'' subsp. ''subcollina'' {{small|(Christ) Schwertschl.}} *''Rosa glauca'' f. ''subcollina'' {{small|(Christ) Fiori}} *''Rosa glauca'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Rouy}} *''Rosa globata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa hemitricha'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa hemitricha'' var. ''beugesiaca'' {{small|Boullu}} *''Rosa hemitricha'' var. ''pendunculis-pilosis'' {{small|Degen ex Boros}} *''Rosa hillebrandtii'' {{small|Weitenw.}} *''Rosa hirta'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirta'' subsp. ''globata'' {{small|(Déségl.) Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' var. ''genuina'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hirtifolia'' var. ''hontiensis'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa hispidula'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa imitata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa incerta'' {{small|Déségl.}} *''Rosa incerta'' var. ''tortuosa'' {{small|(Wierzb.) Posp.}} *''Rosa incerta'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa jactata'' {{small|Déségl.}} *''Rosa juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa kalmussiaca'' {{small|Chrshan. & Lasebna}} *''Rosa lanceolata'' {{small|Opiz}} *''Rosa lanceolata'' var. ''decalvata'' {{small|Crép. ex Heinr.Braun}} *''Rosa lanceolata'' var. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa lanceolata'' var. ''microphylla'' {{small|Opiz ex Heinr.Braun}} *''Rosa lapidosa'' {{small|Dubovik}} *''Rosa montana'' {{small|Steven ex Tratt.}} *''Rosa montana'' {{small|Steven ex Besser}} *''Rosa obscura'' {{small|Puget}} *''Rosa obscura'' {{small|Puget ex Déségl.}} *''Rosa obtusifolia'' {{small|Desv.}} *''Rosa opaca'' {{small|Gren.}} *''Rosa platyphylla'' {{small|A.Rau}} *''Rosa platyphylla'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Posp.}} *''Rosa platyphylla'' subsp. ''hirtifolia'' {{small|(Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa platyphylla'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Boullu}} *''Rosa platyphylla'' var. ''uncinella'' {{small|(Besser) Posp.}} *''Rosa platyphylloides'' {{small|Déségl. & Ripart}} *''Rosa ramealis'' {{small|Puget ex Déségl.}} *''Rosa rammiorum'' {{small|N.V.Mironova}} *''Rosa reussii'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa reuteri'' f. ''subcollina'' {{small|Christ}} *''Rosa reuteri'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Wolley-Dod}} *''Rosa richteri'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa rivularis'' {{small|Heinr.Braun & Borbás}} *''Rosa schmalhauseniana'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''leiopedicellata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''parvifoliolata'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''pilosa'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa schmalhauseniana'' var. ''stepposa'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa semiglabra'' {{small|Ripart ex Cariot}} *''Rosa semiglabra'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa solstitialis'' {{small|Besser}} *''Rosa solstitialis'' var. ''brusnikensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa solstitialis'' f. ''caliacrae'' {{small|R.Keller & Prodan}} *''Rosa solstitialis'' var. ''calvifrons'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa solstitialis denudata'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis genuina'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis glandulosa'' {{small|Gren.}} *''Rosa solstitialis'' var. ''rariglanda'' {{small|Simonk.}} *''Rosa solstitialis'' var. ''uskubensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa sphaerocarpa'' {{small|Puget ex Crép.}} *''Rosa sphaerocarpa'' f. ''foenatis'' {{small|Prodan}} *''Rosa sphaeroidea'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''chlumensis'' {{small|Wiesb.}} *''Rosa sphaeroidea'' f. ''genuina'' {{small|Posp.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''posoniensis'' {{small|Heinr.Braun & Sabr.}} *''Rosa sphaeroidea'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa steveniana'' {{small|F.Dietr.}} *''Rosa subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Heinr.Braun}} *''Rosa subcollina'' {{small|(Christ) Vuk.}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) Borbás}} *''Rosa'' × ''submitis'' var. ''solstitalis'' {{small|(Besser) Borbás}} *''Rosa taurica'' {{small|M.Bieb.}} *''Rosa tesquicola'' {{small|Dubovik}} *''Rosa tomentella'' subsp. ''affinis'' {{small|Godr.}} *''Rosa tomentella'' f. ''burnatii'' {{small|Christ}} *''Rosa tomentella'' f. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) R.Keller}} *''Rosa tomentella'' var. ''obtusifolia'' {{small|(Desv.) Corb.}} *''Rosa tortuosa'' {{small|Wierzb.}} *''Rosa trichoidea'' {{small|Ripart ex Déségl.}} *''Rosa uncinella'' {{small|Besser}} *''Rosa uncinella'' var. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Heinr.Braun}} *''Rosa uncinella'' var. ''ciliata'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' var. ''heterotricha'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' subsp. ''juncta'' {{small|Puget ex Heinr.Braun}} *''Rosa uncinella lanceolulata'' {{small|J.B.Keller & Wiesb.}} *''Rosa uncinella oxyphylloides'' {{small|J.B.Keller & Wiesb.}} *''Rosa uncinella'' var. ''subatrichostylis'' {{small|(Borbás) Borbás}} *''Rosa uncinella'' var. ''tatrae'' {{small|Sagorski}} *''Rosa urbica'' {{small|Léman}} *''Rosa urbica'' f. ''affinita'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''baresanica'' {{small|Formánek}} *''Rosa urbica'' var. ''decalvata'' {{small|Crép. ex J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''elisophylla'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa urbica'' f. ''eulanceolata'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''genuina'' {{small|Posp.}} *''Rosa urbica glandulosa'' {{small|Gren.}} *''Rosa urbica'' var. ''globata'' {{small|(Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' f. ''globata'' {{small|(Déségl.) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''hemitricha'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''juncta'' {{small|(Puget ex Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''obscura'' {{small|(Puget ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''perciliata'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''peropaca'' {{small|(Heinr.Braun) Posp.}} *''Rosa urbica'' f. ''platyphylloides'' {{small|(Déségl. & Ripart) Posp.}} *''Rosa urbica'' var. ''puberula'' {{small|J.B.Keller}} *''Rosa urbica ramealis'' {{small|(Puget ex Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''semiglabra'' {{small|(Ripart ex Déségl.) Boullu}} *''Rosa urbica'' f. ''sphaerocarpa'' {{small|(Puget ex Crép.) J.B.Keller}} *''Rosa urbica'' var. ''typica'' {{small|Posp.}} *''Rosa vaulxiana'' {{small|Moutin}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''subcollina'' {{small|(Christ) Dalla Torre & Sarnth. ex Malag.}} *''Rosa wittmannii'' {{small|Heinr.Braun}} }}}} '''''Rosa corymbifera''''', е вид цветно растение од семејството [[Рози]].<ref name="ROSCF">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/ROSCF|title=''Rosa dumetorum'' (ROSCF)|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=20 July 2023}}</ref> Потекнува од северозападна Африка, речиси цела Европа, Кавказ, Блискиот Исток и Централна Азија. Првенствено се разликува од ''[[Шипка|Rosa canina]]'' по тоа што има погусти листови, особено на долните страни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.treesandshrubsonline.org/articles/rosa/rosa-canina/#11294|title=''Rosa canina'' L.|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=Trees and Shrubs Online|publisher=International Dendrology Society|accessdate=20 July 2023}}</ref> Најшироко користена во Европа е нејзината сорта „Laxa“.<ref name="1_of_1310_Google_Scholar_results">{{Наведено списание|last=Tomljenovic|first=Nikola|last2=Jemric|first2=Tomislav|last3=Vukovic|first3=Marko|year=2022|title=Diversity of the genus ''Rosa'' pomological traits in ecological conditions of continental Croatia|journal=Genetika|volume=54|issue=2|pages=689–704|doi=10.2298/GENSR2202689T|doi-access=free}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 1,5-3,5 м високо, со лачно искривени стебла. Стеблата со ретки, јаки и малку лачно искривени округли трња чија основа е многу малку надолжно проширена. Цветните гранчиња може да бидат и без трња и со ретки трња. Листовите со 5-7 ливчиња, јајцевидни, широко-елиптични, до обратно-јајцевидни 20-30 мм долги, 10-20 мм широки, на горната страна голи или со ретки влакна, на долната страна со густи прилегнати влакна по средната жила, и страничните жили или со ретки влакна по целата површина, на врвот заострени, по работ двојно напилени, и со жлезди по врвот на запчињата. Лисната дршка и рахисот влакнести и со ретки жлезди. Прилисниците крилести, голи, или на надворешната страна влакнести, на врвот со слободни триаглести делови и со жлездипо работ. Брактеите широко-ланцетни, голи или со ретки влакна. Цветовите поединечни, цветната дршка 12-20 мм долга, гола. Трите надворешни чашкините ливчиња пересто насечени, со линејни сегменти и со жлезди по врвовите на линејните запчиња. По прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат. Венечните ливчиња 20 мм долги, розови. Столпчињата влакнести, расперени. Дискусот обично конкавен. Плодот топчест, 10-15 мм, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=913-914}}</ref>{{Галерија|Rosa corymbifera leaf (09).jpg|Долна страна на листот}} == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, камењари, по работ на шумите, напуштени ниви и ливади до 1,600 м надморска височина. Широко распространето растение, познато речиси за сите планини.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] t9r9hm1r6sm6zdyd2bg9gp0emp43qml 0 1399664 5591846 2026-07-14T07:36:20Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1323300071|Pyrola chlorantha]]“ 5591846 wikitext text/x-wiki '''''Pyrola chlorantha''''' — растителен [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Pyrola]]''. Се одликува со [[Циркумбореален регион|циркумбореална распространетост]] и се среќава низ северните географски широчини на [[Евроазија]] и [[Северна Америка]]. ''Pyrola chlorantha'' е распространета во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на САД]] и [[Запад (САД)|западниот дел на САД]], вклучувајќи ја и планината [[Сиера Невада (САД)|Сиера Невада]] во [[Калифорнија]]. Опис и распространетост ''Pyrola chlorantha'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] голо [[Зелјесто растение|тревесто растение]] со тенки и долги [[Ризом|ризоми]]. Надземните [[Стебло|стебла]] достигнуваат височина од 10 до 30 см, растат вертикално и обично се поединечни. Тие имаат четириаголна форма со остри рабови кои при врвот се крилести, со црвеникаво-кафеава боја и носат едно или неколку лушпести ливчиња со триаголен изглед. [[Лист|Листовите]] презимуваат и се распоредени во приземна розета; имаат речиси тркалезна или обратно-јајцевидна форма со пречник до 2 см. Горната лисна страна им е зелена, додека долната е посветла. На врвот се заоблени, со речиси мазен раб, а при основата нагло се стеснуваат во дршка која е значително подолга од самата лисна плочка. [[Цвет|Цветовите]] имаат широко-ѕвонест облик со дијаметар од 8 до 12 мм и се поставени на дршки кои се пократки од нив самите. Брактеите имаат линејно-ланцетна форма и се подолги од цветните дршки. Чашката е составена од куси и широко-триаголни делови со тесни бели рабови, кои се притиснати до венчето и се за три до четири пати помали од него. Венечните ливчиња имаат јајцевидна форма и должина од 6 до 8 мм; тие се со жолтеникаво-зелена боја и широк белузлав раб, со фино назабени врвови, меѓусебно се преклопуваат и лесно паѓаат. [[Прашник|Прашниците]] се кратки, при што филаментите се шират кон основата, додека во горниот дел се свиткуваат навнатре во цветот. Антерите се долги од 2,3 до 2,7 мм и имаат два портокалови роговидни израстоци кои завршуваат со отвори на врвовите. Столпчето е долго меѓу 6 и 7 мм, со проширен врв, свиткано е надолу и е подолго од венечните ливчиња, додека самиот жиг има брадавичеста текстура. Плодната кутијка има тркалезна форма и заедно со столпчето виси наведната надолу.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=792}}</ref> Во [[Македонија]] населува сеновити и влажни шумски екосистеми на надморска височина над 1300 м. Познато е дека расте на планините [[Караџица]] - Рада Планина и [[Ниџе]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6959Calflora: ''Пирола хлоранта''] * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3449,3595,3599 Рачен третман на Џепсон] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Канада]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 1ez9fsznc98ehetjhu4n0a9tzkhuwxr 5591854 5591846 2026-07-14T07:48:03Z Orce Wiki 121850 5591854 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{speciesbox |image = Pyrola_chlorantha_260507.jpg |status = |status_system = TNC |status_ref = <ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Pyrola chlorantha'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.136491/Pyrola_chlorantha |access-date=3 April 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024}}</ref> |genus = Pyrola |species = chlorantha |authority = [[Olof Peter Swartz|Sw.]] |synonyms_ref = |synonyms = ''Pyrola virens'' }} '''''Pyrola chlorantha''''' — растителен [[Вид (биологија)|вид]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Pyrola]]''. Се одликува со [[Циркумбореален регион|циркумбореална распространетост]] и се среќава низ северните географски широчини на [[Евроазија]] и [[Северна Америка]]. ''Pyrola chlorantha'' е распространета во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на САД]] и [[Запад (САД)|западниот дел на САД]], вклучувајќи ја и планината [[Сиера Невада (САД)|Сиера Невада]] во [[Калифорнија]]. == Опис и распространетост == ''Pyrola chlorantha'' е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] голо [[Зелјесто растение|тревесто растение]] со тенки и долги [[Ризом|ризоми]]. Надземните [[Стебло|стебла]] достигнуваат височина од 10 до 30 см, растат вертикално и обично се поединечни. Тие имаат четириаголна форма со остри рабови кои при врвот се крилести, со црвеникаво-кафеава боја и носат едно или неколку лушпести ливчиња со триаголен изглед. [[Лист|Листовите]] презимуваат и се распоредени во приземна розета; имаат речиси тркалезна или обратно-јајцевидна форма со пречник до 2 см. Горната лисна страна им е зелена, додека долната е посветла. На врвот се заоблени, со речиси мазен раб, а при основата нагло се стеснуваат во дршка која е значително подолга од самата лисна плочка. [[Цвет|Цветовите]] имаат широко-ѕвонест облик со дијаметар од 8 до 12 мм и се поставени на дршки кои се пократки од нив самите. Брактеите имаат линејно-ланцетна форма и се подолги од цветните дршки. Чашката е составена од куси и широко-триаголни делови со тесни бели рабови, кои се притиснати до венчето и се за три до четири пати помали од него. Венечните ливчиња имаат јајцевидна форма и должина од 6 до 8 мм; тие се со жолтеникаво-зелена боја и широк белузлав раб, со фино назабени врвови, меѓусебно се преклопуваат и лесно паѓаат. [[Прашник|Прашниците]] се кратки, при што филаментите се шират кон основата, додека во горниот дел се свиткуваат навнатре во цветот. Антерите се долги од 2,3 до 2,7 мм и имаат два портокалови роговидни израстоци кои завршуваат со отвори на врвовите. Столпчето е долго меѓу 6 и 7 мм, со проширен врв, свиткано е надолу и е подолго од венечните ливчиња, додека самиот жиг има брадавичеста текстура. Плодната кутијка има тркалезна форма и заедно со столпчето виси наведната надолу.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=792}}</ref> Во [[Македонија]] населува сеновити и влажни шумски екосистеми на надморска височина над 1300 м. Познато е дека расте на планините [[Караџица]] - Рада Планина и [[Ниџе]].<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Pyrola chlorantha kz06.jpg|''Pyrola chlorantha'' Податотека:Pyrola chlorantha 4.jpg|Растението во неговото природно живеалиште ''Pyrola chlorantha'' Податотека:Pyrola chlorantha 5.jpg|''Pyrola chlorantha'' Податотека:Pyrola chlorantha 1-eheep (5097963754).jpg|''Pyrola chlorantha'' Податотека:Svensk botanik (1812) (14762833272).jpg|Илустрација на ''Pyrola chlorantha'' Податотека:Pyrola chlorantha Pfynwald.JPG|Отворен цвет на ''Pyrola chlorantha'' Податотека:PyrolaChloranthaFruits.JPG|Плодовите на ''Pyrola chlorantha'' набргу по прецутувањето. Податотека:PyrolaChloranthaColl.jpg|''Pyrola chlorantha'' Податотека:Pyrola chlorantha 260507a.jpg|''Pyrola chlorantha'' Податотека:PyrolaChloranthaLeaves.jpg|Листови на ''Pyrola chlorantha'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6959Calflora: ''Пирола хлоранта''] * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3449,3595,3599 Рачен третман на Џепсон] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Канада]] [[Категорија:Флора на Македонија]] gdnv9ilwwmz0fw39533vy0wv4yt7soe 0 1399665 5591847 2026-07-14T07:40:35Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1356001868|Adoration of the Magi (El Greco, Athens)]]“ 5591847 wikitext text/x-wiki '''''Поклонение на трите крала''''' — [[слика]] од [[Ел Греко]], масло на дрво, изработена околу 1565–1567 година. Таа и неговата ''слика [[Визијата на Богородица на Свети Лоренс]]'' се неговите најзападни дела, при што ''„Обожавање“'' го покажува особено силното влијание на [[Пармиџанино]] во овој период од неговата кариера. Можеби е насликана во Венеција или на друго место за време на неговиот престој во Италија или за италијански клиент кој живеел во родниот [[Крит]] на сликарот, но ова е предмет на дебата. Сега се наоѓа во [[Музеј Бенаки|Музејот Бенаки]] во Атина. == Библиографија == * Алварез Лопера, Хозе, ''Ел Греко'', Мадрид, Арланца, 2005 година, Библиотека „Descubrir el Arte“, (колекција „Grandes maestros“). . * Шолц-Хенсел, Мајкл, ''Ел Греко'', Колонија, Ташен, 2003 година. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-8228-3173-1|<bdi>978-3-8228-3173-1</bdi>]] . * https://web.archive.org/web/20101129110531/http://www.artehistoria.jcyl.es/genios/cuadros/6292.htm == Надворешни врски == * [https://www.benaki.org/index.php?option=com_collectionitems&view=collectionitem&id=107584&Itemid=540&lang=en ''Поклонение на трите крала'' во Музејот Бенаки] * [https://artsandculture.google.com/asset/wd/eQF5HwoEUtmWOw ''Поклонение на трите крала'' на Google Arts & Culture] {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики од Ел Греко]] 4h3f0izw1w0g9km8q1e0ukh300bs59c 5591848 5591847 2026-07-14T07:42:17Z Jtasevski123 69538 доп 5591848 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Infobox artwork |title= Поклонение на трите крала |image=[[Податотека:El_Greco_-_The_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project_(721007).jpg|350px]] |image_upright=1.35 |artist=[[Ел Греко]] |year=1565–1567 |medium=[[Tempera]] on wood |height_metric=40 |width_metric=45 |metric_unit=cm |imperial_unit=in |movement=[[Cretan School]] |museum=[[Музеј Бенаки]] |city=[[Атина]] }}'''''Поклонение на трите крала''''' — [[слика]] од [[Ел Греко]], масло на дрво, изработена околу 1565–1567 година. Таа и неговата ''слика [[Визијата на Богородица на Свети Лоренс]]'' се неговите најзападни дела, при што ''„Обожавање“'' го покажува особено силното влијание на [[Пармиџанино]] во овој период од неговата кариера. Можеби е насликана во Венеција или на друго место за време на неговиот престој во Италија или за италијански клиент кој живеел во родниот [[Крит]] на сликарот, но ова е предмет на дебата. Сега се наоѓа во [[Музеј Бенаки|Музејот Бенаки]] во Атина. == Библиографија == * Алварез Лопера, Хозе, ''Ел Греко'', Мадрид, Арланца, 2005 година, Библиотека „Descubrir el Arte“, (колекција „Grandes maestros“). . * Шолц-Хенсел, Мајкл, ''Ел Греко'', Колонија, Ташен, 2003 година. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-8228-3173-1|<bdi>978-3-8228-3173-1</bdi>]] . * https://web.archive.org/web/20101129110531/http://www.artehistoria.jcyl.es/genios/cuadros/6292.htm == Надворешни врски == * [https://www.benaki.org/index.php?option=com_collectionitems&view=collectionitem&id=107584&Itemid=540&lang=en ''Поклонение на трите крала'' во Музејот Бенаки] * [https://artsandculture.google.com/asset/wd/eQF5HwoEUtmWOw ''Поклонение на трите крала'' на Google Arts & Culture] {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики од Ел Греко]] pbpigktfvhwbbcyzswliyrlryrer1wd 5591850 5591848 2026-07-14T07:43:31Z Jtasevski123 69538 5591850 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Infobox artwork |title= Поклонение на трите крала |image=[[Податотека:El_Greco_-_The_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project_(721007).jpg|350px]] |image_upright=1.35 |artist=[[Ел Греко]] |year=1565–1567 |medium=[[Tempera]] on wood |height_metric=40 |width_metric=45 |metric_unit=cm |imperial_unit=in |movement=[[Cretan School]] |museum=[[Музеј Бенаки]] |city=[[Атина]] }}'''''Поклонение на трите крала''''' — [[слика]] од [[Ел Греко]], масло на дрво, изработена околу 1565–1567 година. Таа и неговата ''слика [[Визијата на Богородица на Свети Лоренс]]'' се неговите најзападни дела, при што ''„Обожавање“'' го покажува особено силното влијание на [[Пармиџанино]] во овој период од неговата кариера. Можеби е насликана во Венеција или на друго место за време на неговиот престој во Италија или за италијански клиент кој живеел во родниот [[Крит]] на сликарот, но ова е предмет на дебата. Сега се наоѓа во [[Музеј Бенаки|Музејот Бенаки]] во Атина. == Библиографија == * Алварез Лопера, Хозе, ''Ел Греко'', Мадрид, Арланца, 2005 година, Библиотека „Descubrir el Arte“, (колекција „Grandes maestros“). . * Шолц-Хенсел, Мајкл, ''Ел Греко'', Колонија, Ташен, 2003 година. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-8228-3173-1|<bdi>978-3-8228-3173-1</bdi>]] . * [https://web.archive.org/web/20101129110531/http://www.artehistoria.jcyl.es/genios/cuadros/6292.htm ''ArteHistoria''] == Надворешни врски == * [https://www.benaki.org/index.php?option=com_collectionitems&view=collectionitem&id=107584&Itemid=540&lang=en ''Поклонение на трите крала'' во Музејот Бенаки] * [https://artsandculture.google.com/asset/wd/eQF5HwoEUtmWOw ''Поклонение на трите крала'' на Google Arts & Culture] {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики од Ел Греко]] bg63i1nq2viufameckuw12yp4d4wq1g 1 1399666 5591849 2026-07-14T07:42:27Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591849 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 1 1399667 5591856 2026-07-14T07:48:37Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5591856 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399668 5591864 2026-07-14T08:02:37Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1277557248|Rosa deseglisei]]“ 5591864 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa deseglisei 88374389.jpg|image caption=Листови и плод|genus=Rosa|species=deseglisei|authority=[[Boreau]]|synonyms ref=<ref name="POWO_732275-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Crepinia deseglisei'' {{small|(Boreau) Gand.}} *''Rosa canina'' f. ''deseglisei'' {{small|(Boreau) Crép.}} *''Rosa canina'' var. ''deseglisei'' {{small|(Boreau) Malinv.}} *''Rosa canina'' var. ''segobricensis'' {{small|(Pau ex C.Vicioso) C.Vicioso}} *''Rosa canina'' var. ''urticifolia'' {{small|Cuatrec.}} *''Rosa communis'' var. ''deseglisei'' {{small|(Boreau) Rouy & E.G.Camus}} *''Rosa corymbifera'' subsp. ''deseglisei'' {{small|(Boreau) Stohr}} *''Rosa deseglisei'' var. ''adampolensis'' {{small|J.B.Keller & Formánek}} *''Rosa deseglisei'' f. ''sarmatica'' {{small|(Heinr.Braun) Hayek}} *''Rosa obnubila'' subsp. ''segobricensis'' {{small|Pau ex Almq.}} *''Rosa pouzinii'' var. ''segobricensis'' {{small|Pau ex C.Vicioso}} *''Rosa sarmatica'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa segobricensis'' {{small|Pau}} *''Rosa'' × ''collina'' var. ''deseglisei'' {{small|(Boreau) Dumort.}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' var. ''deseglisei'' {{small|(Boreau) R.Keller}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' f. ''deseglisei'' {{small|(Boreau) Christ}} *''Rosa'' × ''dumetorum'' subsp. ''deseglisei'' {{small|(Boreau) Stoj. & Stef.}} }}}} '''''Rosa deseglisei''''' е вид цветно растение од семејството [[Рози]], по потекло од Европа, северозападна Африка и Ирак. Повеќето стручњаци го сметаат за подвид или сорта на ''[[Rosa corymbifera]]'' или ''[[Шипка|Rosa canina]]''.<ref name="ROSDE">{{Наведена мрежна страница|url=https://gd.eppo.int/taxon/ROSDE|title=''Rosa deseglisei'' (ROSDE)|last=<!--Not stated-->|date=2023|work=EPPO Global Database|publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization|accessdate=19 July 2023}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Al-Mathidy|first=Aamer|last2=Al-Doskey|first2=Zeravan A.S.|last3=Shehab|first3=Muna O.M.|year=2023|title=Numerical Taxonomy of the Genus ''Rosa'' L. (Rosaceae) Grown in the Kurdistan Region of Iraq|journal=SABRAO Journal of Breeding and Genetics|volume=52|issue=2|pages=442–452|doi=10.54910/sabrao2023.55.2.16|doi-access=free}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 1,5-2 м високо. Стеблата со трња круглести во пресек чија основа е малку надолжно проширена, младите гранчиња со приличен број трња. Листовите со 5-7 ливчиња,на двата краја заострени 20-40 мм долги, 10-25 мм широки, по работ просто или двојно напилени, запчињата на врвот со жлезди, на горната страна голи, на долната страна со ретки влакна или голи, а по средината и страничните жлезди со густи прилегнати влакна. Лисната дршка и рахисот влакнести и со жлезди, а по рахисот и неколку мали трнчиња. Прилисниците широко-крилести, голи, и со жлезди по работ. Брактеите широко-ланцетни, голи или со ретки влакна. Цветовите поединечни, цветната дршка 12-20 мм долга, со жлездести четини. Надворешните чашкините ливчиња пересто насечени, со линејни-ланцетни сегменти и со жлезди по врвовите на линејните запчиња. Столпчињата влакнести, куси, збиени и формираат едно топчесто образување. Дискусот конусовиден. Плодот црвен, во долната половина или по целата површина со жлездести четини, поретко гол.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=914-915}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски пасишта, врз варовник. Позната е за [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]], клисурите на реките [[Тополка]] и [[Бабуна (река)|Бабуна]], [[Прилеп]] - Козјак.<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Ирак]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Финска]] [[Категорија:Флора на Велс]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 486qe8yft10f4u7fxrekfeto5h70pf5 0 1399669 5591870 2026-07-14T08:35:46Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1315465784|Ceratophyllum submersum]]“ 5591870 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ceratophyllum_submersum.jpg|мини|Ceratophyllum submersum]] '''''Ceratophyllum submersum''''' е вид на ''[[Ceratophyllum]]''. Тоа е потопено, слободно лебдечко [[водно растение]]. Расте во [[Европа]], [[Средна Азија|Централна Азија]], северна [[Африка]], расфрлани места во тропска [[Африка]], [[Турција]], [[Оман]], [[Флорида]] и [[Доминиканска Република|Доминиканската Република]].<ref>{{Наведено списание|last=Acevedo-Rodríguez|first=Pedro|last2=Strong|first2=Mark T.|year=2012|title=Catalogue of Seed Plants of the West Indies|journal=Smithsonian Contributions to Botany|volume=98|pages=1–1192|doi=10.5479/si.0081024x.98.1}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mosti|first=Stefano|last2=Raffaelli|first2=Mauro|last3=Tardelli|first3=Marcello|year=2012|title=Contribution to the Flora of Central-Southern Dhofar (Sultanate of Oman)|journal=Webbia|volume=67|pages=65–91|doi=10.1080/00837792.2012.10670909|hdl-access=free}}</ref> Сличен е на потопениот [[Водно растение|макрофит]] ''[[Ceratophyllum demersum]]'', конгенеричко растение кое се наоѓа во повеќето региони во светот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Nagengast|first=Barbara|last2=Gąbka|first2=Maciej|date=January 2017|title=Apparent niche partitioning of two congeneric submerged macrophytes in small water bodies: The case of Ceratophyllum demersum L. and C. submersum L.|journal=Aquatic Botany|volume=137|pages=1–8|doi=10.1016/j.aquabot.2016.11.001|issn=0304-3770}}</ref> == Опис == == Идентификација == ''Ceratophyllum submersum'' и ''Ceratophyllum demersum'' можат да изгледаат многу слично, и покрај разликата во текстурата што е очигледна кај зрелите растенија. За да се потврди кој вид е присутен, треба да се провери бројот на колку пати листовите се делат: само еден или два пати кај ''Ceratophyllum demersum'', наспроти три или четири пати кај ''Ceratophyllum submersum''.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C.A.|date=2019|publisher=C&M Floristics|isbn=978-1-5272-2630-2|edition=4th|location=Suffolk}}</ref> [[Податотека:Ceratophyllum_submersum_sl28.jpg|н|мини|Листовите на ''Ceratophyllum submersum'' обично се разгрануваат три или четири пати, што резултира со 8-16 терминални сегменти.]] == Хабитат == ''Ceratophyllum submersum'' претпочита да колонизира [[Еутрофикација|еутрофни]] води околу земјоделските системи.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Nagengast|first=Barbara|last2=Gąbka|first2=Maciej|date=January 2017|title=Apparent niche partitioning of two congeneric submerged macrophytes in small water bodies: The case of Ceratophyllum demersum L. and C. submersum L.|journal=Aquatic Botany|volume=137|pages=1–8|doi=10.1016/j.aquabot.2016.11.001|issn=0304-3770}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNagengastGąbka2017">Nagengast, Barbara; Gąbka, Maciej (January 2017). </cite></ref> Ова е саморегулирачки брзорастечки вид и се развива во умерено осветлена средина. Во силно осветлена средина добива костенлива нијанса.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flowgrow.de/db/aquaticplants/ceratophyllum-submersum|title=Ceratophyllum submersum|work=Flowgrow|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Бидејќи ова водно растение има брз раст, мора често да се кастри, или барем да му се обезбеди поголем аквариум или средина за да може правилно да функционира.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flowgrow.de/db/aquaticplants/ceratophyllum-submersum|title=Ceratophyllum submersum|work=Flowgrow|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Се наоѓа потопен во слатка вода<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/113128|title=Ceratophyllum submersum|work=www.cabi.org|accessdate=2019-12-11}}</ref> во тропските региони на светот, а [[Инвазивен вид|видот е воведен]] во поновите области низ целиот свет, како што е [[Ирска (остров)|Ирска]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=S. J.|last2=Wolfe-Murphy|first2=S. A.|date=1991|title=Ceratophyllum submersum L. Soft Hornwort, a Species New to Ireland|journal=The Irish Naturalists' Journal|volume=23|issue=9|pages=374–376|issn=0021-1311|jstor=25539572}}</ref> Пронајден е на [[Нил|реката Нил]] во Египет, каде што напредува на различни локации во различни периоди од годината.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=El-Sheekh|first=Mostafa M.|last2=Haroon|first2=Amany M.|last3=Sabae|first3=Soad|date=2018-09-01|title=Seasonal and spatial variation of aquatic macrophytes and phytoplankton community at El-Quanater El-Khayria River Nile, Egypt|journal=Beni-Suef University Journal of Basic and Applied Sciences|volume=7|issue=3|pages=344–352|doi=10.1016/j.bjbas.2018.03.002|issn=2314-8535|doi-access=free}}</ref> == Човечка употреба == ''Ceratophyllum submersum'' често се користи во аквариуми како начин за намалување на азотот во вештачките водни системи. Се размножува со сечење на стеблото на растението и негово ставање во водниот систем.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://davesgarden.com/guides/pf/go/32132|title=PlantFiles: Coontail, Tropical Hornwort, Soft Hornwort|work=Dave's Garden|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Откако органската материја ќе се претвори во растворлива неорганска материја, ''Ceratophyllum submersum'' помага во оксигенацијата на отпадните води.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uses.plantnet-project.org/en/Ceratophyllum_(PROSEA)|title=Ceratophyllum (PROSEA) - PlantUse English|work=uses.plantnet-project.org|accessdate=2019-12-11}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Ceratophyllum submersum|''Ceratophyllum submersum''}} * {{Викивидови-ред|Ceratophyllum submersum|''Ceratophyllum submersum''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cgqxjjtys5zpx2bizmnzm1vzr95parg 5591872 5591870 2026-07-14T08:37:00Z Виолетова 1975 5591872 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = CeratophyllumSubmersum.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |year=2017 |title=''Ceratophyllum submersum'' |article-number=e.T167833A96188202 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T167833A96188202.en |access-date=13 November 2022}}</ref> | genus = Ceratophyllum | species = submersum | authority = [[L.]] }} [[Податотека:Ceratophyllum_submersum.jpg|мини|Ceratophyllum submersum]] '''''Ceratophyllum submersum''''' е вид на ''[[Ceratophyllum]]''. Тоа е потопено, слободно лебдечко [[водно растение]]. Расте во [[Европа]], [[Средна Азија]], северна [[Африка]], расфрлани места во тропска [[Африка]], [[Турција]], [[Оман]], [[Флорида]] и [[Доминиканска Република|Доминиканската Република]].<ref>{{Наведено списание|last=Acevedo-Rodríguez|first=Pedro|last2=Strong|first2=Mark T.|year=2012|title=Catalogue of Seed Plants of the West Indies|journal=Smithsonian Contributions to Botany|volume=98|pages=1–1192|doi=10.5479/si.0081024x.98.1}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mosti|first=Stefano|last2=Raffaelli|first2=Mauro|last3=Tardelli|first3=Marcello|year=2012|title=Contribution to the Flora of Central-Southern Dhofar (Sultanate of Oman)|journal=Webbia|volume=67|pages=65–91|doi=10.1080/00837792.2012.10670909|hdl-access=free}}</ref> Сличен е на потопениот [[Водно растение|макрофит]] ''[[Ceratophyllum demersum]]'', конгенеричко растение кое се наоѓа во повеќето региони во светот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Nagengast|first=Barbara|last2=Gąbka|first2=Maciej|date=January 2017|title=Apparent niche partitioning of two congeneric submerged macrophytes in small water bodies: The case of Ceratophyllum demersum L. and C. submersum L.|journal=Aquatic Botany|volume=137|pages=1–8|doi=10.1016/j.aquabot.2016.11.001|issn=0304-3770}}</ref> == Опис == А ==Во Македонија== А == Идентификација == ''Ceratophyllum submersum'' и ''Ceratophyllum demersum'' можат да изгледаат многу слично, и покрај разликата во текстурата што е очигледна кај зрелите растенија. За да се потврди кој вид е присутен, треба да се провери бројот на колку пати листовите се делат: само еден или два пати кај ''Ceratophyllum demersum'', наспроти три или четири пати кај ''Ceratophyllum submersum''.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C.A.|date=2019|publisher=C&M Floristics|isbn=978-1-5272-2630-2|edition=4th|location=Suffolk}}</ref> [[Податотека:Ceratophyllum_submersum_sl28.jpg|н|мини|Листовите на ''Ceratophyllum submersum'' обично се разгрануваат три или четири пати, што резултира со 8-16 терминални сегменти.]] == Живеалиште == ''Ceratophyllum submersum'' претпочита да колонизира [[Еутрофикација|еутрофни]] води околу земјоделските системи.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Nagengast|first=Barbara|last2=Gąbka|first2=Maciej|date=January 2017|title=Apparent niche partitioning of two congeneric submerged macrophytes in small water bodies: The case of Ceratophyllum demersum L. and C. submersum L.|journal=Aquatic Botany|volume=137|pages=1–8|doi=10.1016/j.aquabot.2016.11.001|issn=0304-3770}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNagengastGąbka2017">Nagengast, Barbara; Gąbka, Maciej (January 2017). </cite></ref> Ова е саморегулирачки брзорастечки вид и се развива во умерено осветлена средина. Во силно осветлена средина добива костенлива нијанса.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flowgrow.de/db/aquaticplants/ceratophyllum-submersum|title=Ceratophyllum submersum|work=Flowgrow|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Бидејќи ова водно растение има брз раст, мора често да се кастри, или барем да му се обезбеди поголем аквариум или средина за да може правилно да функционира.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flowgrow.de/db/aquaticplants/ceratophyllum-submersum|title=Ceratophyllum submersum|work=Flowgrow|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Се наоѓа потопен во слатка вода<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/113128|title=Ceratophyllum submersum|work=www.cabi.org|accessdate=2019-12-11}}</ref> во тропските региони на светот, а [[Инвазивен вид|видот е воведен]] во поновите области низ целиот свет, како што е [[Ирска (остров)|Ирска]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=S. J.|last2=Wolfe-Murphy|first2=S. A.|date=1991|title=Ceratophyllum submersum L. Soft Hornwort, a Species New to Ireland|journal=The Irish Naturalists' Journal|volume=23|issue=9|pages=374–376|issn=0021-1311|jstor=25539572}}</ref> Пронајден е на [[Нил|реката Нил]] во Египет, каде што напредува на различни локации во различни периоди од годината.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=El-Sheekh|first=Mostafa M.|last2=Haroon|first2=Amany M.|last3=Sabae|first3=Soad|date=2018-09-01|title=Seasonal and spatial variation of aquatic macrophytes and phytoplankton community at El-Quanater El-Khayria River Nile, Egypt|journal=Beni-Suef University Journal of Basic and Applied Sciences|volume=7|issue=3|pages=344–352|doi=10.1016/j.bjbas.2018.03.002|issn=2314-8535|doi-access=free}}</ref> == Човечка употреба == ''Ceratophyllum submersum'' често се користи во аквариуми како начин за намалување на азотот во вештачките водни системи. Се размножува со сечење на стеблото на растението и негово ставање во водниот систем.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://davesgarden.com/guides/pf/go/32132|title=PlantFiles: Coontail, Tropical Hornwort, Soft Hornwort|work=Dave's Garden|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Откако органската материја ќе се претвори во растворлива неорганска материја, ''Ceratophyllum submersum'' помага во оксигенацијата на отпадните води.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uses.plantnet-project.org/en/Ceratophyllum_(PROSEA)|title=Ceratophyllum (PROSEA) - PlantUse English|work=uses.plantnet-project.org|accessdate=2019-12-11}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Ceratophyllum submersum|''Ceratophyllum submersum''}} * {{Викивидови-ред|Ceratophyllum submersum|''Ceratophyllum submersum''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7p4cvxakn80pgpdilden4iaean5719j 5591875 5591872 2026-07-14T08:41:30Z Виолетова 1975 /* Опис */ 5591875 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = CeratophyllumSubmersum.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |year=2017 |title=''Ceratophyllum submersum'' |article-number=e.T167833A96188202 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T167833A96188202.en |access-date=13 November 2022}}</ref> | genus = Ceratophyllum | species = submersum | authority = [[L.]] }} [[Податотека:Ceratophyllum_submersum.jpg|мини|Ceratophyllum submersum]] '''''Ceratophyllum submersum''''' е вид на ''[[Ceratophyllum]]''. Тоа е потопено, слободно лебдечко [[водно растение]]. Расте во [[Европа]], [[Средна Азија]], северна [[Африка]], расфрлани места во тропска [[Африка]], [[Турција]], [[Оман]], [[Флорида]] и [[Доминиканска Република|Доминиканската Република]].<ref>{{Наведено списание|last=Acevedo-Rodríguez|first=Pedro|last2=Strong|first2=Mark T.|year=2012|title=Catalogue of Seed Plants of the West Indies|journal=Smithsonian Contributions to Botany|volume=98|pages=1–1192|doi=10.5479/si.0081024x.98.1}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mosti|first=Stefano|last2=Raffaelli|first2=Mauro|last3=Tardelli|first3=Marcello|year=2012|title=Contribution to the Flora of Central-Southern Dhofar (Sultanate of Oman)|journal=Webbia|volume=67|pages=65–91|doi=10.1080/00837792.2012.10670909|hdl-access=free}}</ref> Сличен е на потопениот [[Водно растение|макрофит]] ''[[Ceratophyllum demersum]]'', конгенеричко растение кое се наоѓа во повеќето региони во светот.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Nagengast|first=Barbara|last2=Gąbka|first2=Maciej|date=January 2017|title=Apparent niche partitioning of two congeneric submerged macrophytes in small water bodies: The case of Ceratophyllum demersum L. and C. submersum L.|journal=Aquatic Botany|volume=137|pages=1–8|doi=10.1016/j.aquabot.2016.11.001|issn=0304-3770}}</ref> == Опис == Растение долго 20-80 см. Стеблото е тенко, голо, мазно. Листовите по 4-12 во пршлени, пршлените блиску еден до друг. Листовите се светлозелени, нежни. Цветовите се приседнати, машките цветови се поединечни, женските се со 9-10 ливчиња на перијантот.''<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 91-92, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' ==Во Македонија== Во [[Македонија]] расте по мирни води во езерата и блатата. Ретко растение е, го има само во крајбрежните делови на [[Охридско Езеро]], а се наведува и за [[Преспанско Езеро]].''<ref name="Флора на Македонија22222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 91-92, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Идентификација == ''Ceratophyllum submersum'' и ''Ceratophyllum demersum'' можат да изгледаат многу слично, и покрај разликата во текстурата што е очигледна кај зрелите растенија. За да се потврди кој вид е присутен, треба да се провери бројот на колку пати листовите се делат: само еден или два пати кај ''Ceratophyllum demersum'', наспроти три или четири пати кај ''Ceratophyllum submersum''.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C.A.|date=2019|publisher=C&M Floristics|isbn=978-1-5272-2630-2|edition=4th|location=Suffolk}}</ref> [[Податотека:Ceratophyllum_submersum_sl28.jpg|н|мини|Листовите на ''Ceratophyllum submersum'' обично се разгрануваат три или четири пати, што резултира со 8-16 терминални сегменти.]] == Живеалиште == ''Ceratophyllum submersum'' претпочита да колонизира [[Еутрофикација|еутрофни]] води околу земјоделските системи.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Nagengast|first=Barbara|last2=Gąbka|first2=Maciej|date=January 2017|title=Apparent niche partitioning of two congeneric submerged macrophytes in small water bodies: The case of Ceratophyllum demersum L. and C. submersum L.|journal=Aquatic Botany|volume=137|pages=1–8|doi=10.1016/j.aquabot.2016.11.001|issn=0304-3770}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNagengastGąbka2017">Nagengast, Barbara; Gąbka, Maciej (January 2017). </cite></ref> Ова е саморегулирачки брзорастечки вид и се развива во умерено осветлена средина. Во силно осветлена средина добива костенлива нијанса.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flowgrow.de/db/aquaticplants/ceratophyllum-submersum|title=Ceratophyllum submersum|work=Flowgrow|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Бидејќи ова водно растение има брз раст, мора често да се кастри, или барем да му се обезбеди поголем аквариум или средина за да може правилно да функционира.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.flowgrow.de/db/aquaticplants/ceratophyllum-submersum|title=Ceratophyllum submersum|work=Flowgrow|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Се наоѓа потопен во слатка вода<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/113128|title=Ceratophyllum submersum|work=www.cabi.org|accessdate=2019-12-11}}</ref> во тропските региони на светот, а [[Инвазивен вид|видот е воведен]] во поновите области низ целиот свет, како што е [[Ирска (остров)|Ирска]].<ref>{{Наведено списание|last=Smith|first=S. J.|last2=Wolfe-Murphy|first2=S. A.|date=1991|title=Ceratophyllum submersum L. Soft Hornwort, a Species New to Ireland|journal=The Irish Naturalists' Journal|volume=23|issue=9|pages=374–376|issn=0021-1311|jstor=25539572}}</ref> Пронајден е на [[Нил|реката Нил]] во Египет, каде што напредува на различни локации во различни периоди од годината.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=El-Sheekh|first=Mostafa M.|last2=Haroon|first2=Amany M.|last3=Sabae|first3=Soad|date=2018-09-01|title=Seasonal and spatial variation of aquatic macrophytes and phytoplankton community at El-Quanater El-Khayria River Nile, Egypt|journal=Beni-Suef University Journal of Basic and Applied Sciences|volume=7|issue=3|pages=344–352|doi=10.1016/j.bjbas.2018.03.002|issn=2314-8535|doi-access=free}}</ref> == Човечка употреба == ''Ceratophyllum submersum'' често се користи во аквариуми како начин за намалување на азотот во вештачките водни системи. Се размножува со сечење на стеблото на растението и негово ставање во водниот систем.<ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://davesgarden.com/guides/pf/go/32132|title=PlantFiles: Coontail, Tropical Hornwort, Soft Hornwort|work=Dave's Garden|language=en|accessdate=2019-12-11}}</ref> Откако органската материја ќе се претвори во растворлива неорганска материја, ''Ceratophyllum submersum'' помага во оксигенацијата на отпадните води.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uses.plantnet-project.org/en/Ceratophyllum_(PROSEA)|title=Ceratophyllum (PROSEA) - PlantUse English|work=uses.plantnet-project.org|accessdate=2019-12-11}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Ceratophyllum submersum|''Ceratophyllum submersum''}} * {{Викивидови-ред|Ceratophyllum submersum|''Ceratophyllum submersum''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Азија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] tq35q7lgupo4mnmzabcvn3k3woml5su 1 1399670 5591874 2026-07-14T08:37:20Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591874 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399671 5591877 2026-07-14T08:43:06Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1199185872|Rosa tomentosa]]“ 5591877 wikitext text/x-wiki '''''Rosa tomentosa''''',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nhm.ac.uk/our-science/data/uk-species/species/rosa_tomentosa.html|title=Rosa tomentosa|work=Natural History Museum|accessdate=12 June 2020}}</ref> е вид дива [[роза]]. Тоа е грмушка што расте до околу 3 м.<ref name="Beans">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beanstreesandshrubs.org/browse/rosa/rosa-tomentosa-sm/|title=Rosa tomentosa Sm.|work=Bean's Trees and Shrubs|publisher=International Dendrology Society|accessdate=14 November 2021}}</ref> Се среќава во [[Мала Азија]], [[Кавказ]] (каде што можеби не е автохтон) и поголемиот дел од Европа: [[Британски Острови|Британските Острови]], Франција, [[Средна Европа|Централна Европа]], северна Шпанија, Италија и [[Балкански Полуостров|Балканот]] (освен Грција). На Британските Острови може да се најде во живи огради и обично цвета помеѓу јуни и јули.<ref>{{Наведена книга|title=Complete Guide to British Wild Flowers|last=Sterry|first=Paul|date=2006|publisher=Collins|isbn=9780007814848|pages=76–77}}</ref> Појужно, во Бугарија, цвета во мај.<ref>{{Наведена книга|title=Flora na Narodna Republika Bǎlgarija|last=Dimitrov|first=Stoyan|publisher=Bulgarian Academy of Sciences|year=1973|editor-last=Vǎlev|editor-first=Stoju|volume=V|location=Sofia|language=Bulgarian|chapter=Shipka – Rosa L.|editor-last2=Asenov|editor-first2=Ivan}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 1,5-3,5 м високо, со лачно искривени стебла. Стеблата со ретки, јаки и малку лачно искривени округли трња чија основа е многу малку надолжно проширена. Цветните гранчиња може да бидат и без трња и со ретки трња. Листовите со 5-7 ливчиња, јајцевидни, широко-елиптични, до обратно-јајцевидни 20-30 мм долги, 10-20 мм широки, на горната страна голи или со ретки влакна, на долната страна со густи прилегнати влакна по средната жила, и страничните жили или со ретки влакна по целата површина, на врвот заострени, по работ двојно напилени, и со жлезди по врвот на запчињата. Лисната дршка и рахисот влакнести и со ретки жлезди. Прилисниците крилести, голи, или на надворешната страна влакнести, на врвот со слободни триаглести делови и со жлездипо работ. Брактеите широко-ланцетни, голи или со ретки влакна. Цветовите поединечни, цветната дршка 12-20 мм долга, гола. Трите надворешни чашкините ливчиња пересто насечени, со линејни сегменти и со жлезди по врвовите на линејните запчиња. По прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат. Венечните ливчиња 20 мм долги, розови. Столпчињата влакнести, расперени. Дискусот обично конкавен. Плодот топчест, 10-15 мм, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=913-914}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Англија]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] tmef4nvds3y2vizr823kps3sosecdzh 5591893 5591877 2026-07-14T09:02:37Z BosaFi 115936 5591893 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa tomentosa (flower).jpg|image_caption=|genus=Rosa|species=tomentosa|authority=[[Sm.]]}} '''''Rosa tomentosa''''',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nhm.ac.uk/our-science/data/uk-species/species/rosa_tomentosa.html|title=Rosa tomentosa|work=Natural History Museum|accessdate=12 June 2020}}</ref> е вид дива [[роза]]. Тоа е грмушка што расте до околу 3 м.<ref name="Beans">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beanstreesandshrubs.org/browse/rosa/rosa-tomentosa-sm/|title=Rosa tomentosa Sm.|work=Bean's Trees and Shrubs|publisher=International Dendrology Society|accessdate=14 November 2021}}</ref> Се среќава во [[Мала Азија]], [[Кавказ]] (каде што можеби не е автохтон) и поголемиот дел од Европа: [[Британски Острови|Британските Острови]], Франција, [[Средна Европа|Централна Европа]], северна Шпанија, Италија и [[Балкански Полуостров|Балканот]] (освен Грција). На Британските Острови може да се најде во живи огради и обично цвета помеѓу јуни и јули.<ref>{{Наведена книга|title=Complete Guide to British Wild Flowers|last=Sterry|first=Paul|date=2006|publisher=Collins|isbn=9780007814848|pages=76–77}}</ref> Појужно, во Бугарија, цвета во мај.<ref>{{Наведена книга|title=Flora na Narodna Republika Bǎlgarija|last=Dimitrov|first=Stoyan|publisher=Bulgarian Academy of Sciences|year=1973|editor-last=Vǎlev|editor-first=Stoju|volume=V|location=Sofia|language=Bulgarian|chapter=Shipka – Rosa L.|editor-last2=Asenov|editor-first2=Ivan}}</ref> == Опис == Грмушесто растение до 2 м високо. Стеблата со долги интернодиуми, со лачно искривени и во основата проширени трња, а цветните гранчиња со тенки и скоро прави трња, младите гранчиња зелени или црвеникави. Листовите со 5-7 ливчиња, јајцевидно-елиптични, до јајцевидни 20-40 мм долги, 10-20 мм широки, на врвот заострени, во основата заокруглени, по работ просто ли двојно напилени и со жлезди по врвовите на запчињата. На горната страна темнозелени и со прилегнати влакна, на долната страна сивкасто-зелени со густи прилегнати влакна обично без жлезди по површината на листот и по средната жила. Лисната дршка густо влакнеста, со многу малку лачно искривени трнчиња и со жлезди на куси дршки по работ.Брактеите влакнести, еднакви на должината на цветните дршки или подолги од нив. Цветовите 30-50мм во пречнк, по 2-3 заедно, ретко поединечно, цветните дршки со густи жлездести четини, околу 20 мм долги односно 2-3 пати подолги од плодот. Чашкините ливчиња широко-ланцетни, во горниот дел листовидно проширени, со 2-3 пара странично линејно-ланцетни сегменти, а по површината се со жлезди на куси и долги дршки, а внатрешните ливчиња по работ густо влакнести, по прецветување се свиткуваат нагоре а пред созревање на плодот отпаѓаат. Венечните ливчиња бели или розови. Столпчињата голи или со ретки влакна. Плодот црвен, топчест, јајцевиден или крушовиден по површината со жлездести четини, црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=915-916}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта заедно со други грмушести растенија од 300 до 2,300 м надморска височина. Позната за [[Шар Планина]], [[Дешат]] - [[Крчин]], [[Дебар]] - над с. [[Баниште]], [[Плачковица]] - [[Блатечка Река]]. Се посочува за [[Прилеп]] - [[Трескавец|манстир Трескавец]], [[Струмица]] - с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]], клисура на р. [[Треска]] - Капина, [[Општина Дојран|Дојранско]] - [[Дуб]], [[Жеден]] - с. [[Дворце]] и с. [[Јегуновце]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Англија]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qtc84dkranh3eno07vf2gvu4xmlqbn0 0 1399672 5591881 2026-07-14T08:50:17Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1315465478|Ceratophyllum demersum]]“ 5591881 wikitext text/x-wiki '''''Ceratophyllum demersum''''' е вид цветно растение од родот ''[[Ceratophyllum]]''. Тоа е потопено, слободно лебдечко водно растение, со космополитска распространетост, родено на сите континенти освен Антарктикот. Тоа е штетен плевел воведен во Нов Зеланд. Исто така е популарно аквариумско растение. Неговиот геном е секвенциониран за да се проучи еволуцијата на скриеносемениците. == Опис == == Идентификација == ''[[Ceratophyllum submersum]]'' и ''Ceratophyllum demersum'' можат да изгледаат многу слично, и покрај разликата во текстурата што е очигледна кај зрелите растенија. За да се потврди кој вид е присутен, треба да се провери бројот на колку пати листовите се делат: само еден или два пати кај ''Ceratophyllum demersum'', наспроти три или четири пати кај ''Ceratophyllum submersum''.<ref name="Stace2">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C.A.|date=2019|publisher=C&M Floristics|isbn=978-1-5272-2630-2|edition=4th|location=Suffolk}}</ref> [[Податотека:Ceratophyllum_demersum_s._str._sl3.jpg|мини|Листовите се раздвојуваат само двапати кај ''Ceratophyllum demersum'']] == Распространетост и живеалиште == ''Ceratophyllum demersum'' расте во езера, бари и тивки потоци. Во Северна Америка, се јавува во целите САД и Канада, освен [[Њуфаундленд и Лабрадор|Њуфаундленд]]. Во Европа, го има дури на север, на географска ширина од 66 степени во Норвешка. Расте во Кина, [[Сибир]], [[Буркина Фасо]] и во [[Волта (река)|реката Волта]] во Гана (Африка), Виетнам и Нов Зеланд (воведено). ''Ceratophyllum demersum'' расте во мирна или многу бавно движечка вода. === Инвазивен статус === ''Ceratophyllum demersum'' е прогласен за плевел според Законот за управување со плевелите на Тасманија од 1999 година во Тасманија, Австралија, и е класифицирана како несакан организам во Нов Зеланд. == Екологија == ''Ceratophyllum demersum'' има алелопатски квалитети бидејќи лачи супстанции кои го инхибираат растот на [[Фитопланктон|фитопланктонот]] и [[Цијанобактерии|цијанобактериите]] (сино-зелени алги).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thekrib.com/Plants/Algae/cyanobacteria.html#4|title=Cyanobacteria (Blue-green Algae)}}</ref> Неговиот густ раст може да ја надвладее другата подводна вегетација, што доведува до губење на биодиверзитетот. Во Нов Зеланд, тој предизвика проблеми со хидроелектраните.<ref name="issg-ecology">[http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=281&fr=1&sts=&lang=EN Ceratophyllum demersum] {{Семарх}} on the Global Invasive Species database (2006).</ref> == Одгледување и употреба == Овој вид често се користи како пловечко слатководно растение и во ладни и во тропски аквариуми. Иако без корени, може да се закачи за подлогата или предметите во аквариумот. Неговите меки, светло зелени листови обезбедуваат одлична покривка за новоизведените риби. Се размножува со резници. == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] seoggxtc7ho2morqtw3wtsfhvjb494r 5591884 5591881 2026-07-14T08:51:29Z Виолетова 1975 5591884 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Ceratophyllum demersum.jpg |status = {{TNCStatus}} |status_system = TNC |status_ref = <ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Ceratophyllum demersum'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.151791/Ceratophyllum_demersum |access-date=1 February 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024}}</ref> |genus = Ceratophyllum |species = demersum |authority = [[L.]] }} '''''Ceratophyllum demersum''''' е вид цветно растение од родот ''[[Ceratophyllum]]''. Тоа е потопено, слободно лебдечко водно растение, со космополитска распространетост, родено на сите континенти освен Антарктикот. Тоа е штетен плевел воведен во Нов Зеланд. Исто така е популарно аквариумско растение. Неговиот геном е секвенциониран за да се проучи еволуцијата на скриеносемениците. == Опис == А ==Во Македонија == А == Идентификација == ''[[Ceratophyllum submersum]]'' и ''Ceratophyllum demersum'' можат да изгледаат многу слично, и покрај разликата во текстурата што е очигледна кај зрелите растенија. За да се потврди кој вид е присутен, треба да се провери бројот на колку пати листовите се делат: само еден или два пати кај ''Ceratophyllum demersum'', наспроти три или четири пати кај ''Ceratophyllum submersum''.<ref name="Stace2">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C.A.|date=2019|publisher=C&M Floristics|isbn=978-1-5272-2630-2|edition=4th|location=Suffolk}}</ref> [[Податотека:Ceratophyllum_demersum_s._str._sl3.jpg|мини|Листовите се раздвојуваат само двапати кај ''Ceratophyllum demersum'']] == Распространетост и живеалиште == ''Ceratophyllum demersum'' расте во езера, бари и тивки потоци. Во Северна Америка, се јавува во целите САД и Канада, освен [[Њуфаундленд и Лабрадор|Њуфаундленд]]. Во Европа, го има дури на север, на географска ширина од 66 степени во Норвешка. Расте во Кина, [[Сибир]], [[Буркина Фасо]] и во [[Волта (река)|реката Волта]] во Гана (Африка), Виетнам и Нов Зеланд (воведено). ''Ceratophyllum demersum'' расте во мирна или многу бавно движечка вода. === Инвазивен статус === ''Ceratophyllum demersum'' е прогласен за плевел според Законот за управување со плевелите на Тасманија од 1999 година во Тасманија, Австралија, и е класифицирана како несакан организам во Нов Зеланд. == Екологија == ''Ceratophyllum demersum'' има алелопатски квалитети бидејќи лачи супстанции кои го инхибираат растот на [[Фитопланктон|фитопланктонот]] и [[Цијанобактерии|цијанобактериите]] (сино-зелени алги).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thekrib.com/Plants/Algae/cyanobacteria.html#4|title=Cyanobacteria (Blue-green Algae)}}</ref> Неговиот густ раст може да ја надвладее другата подводна вегетација, што доведува до губење на биодиверзитетот. Во Нов Зеланд, тој предизвика проблеми со хидроелектраните.<ref name="issg-ecology">[http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=281&fr=1&sts=&lang=EN Ceratophyllum demersum] {{Семарх}} on the Global Invasive Species database (2006).</ref> == Одгледување и употреба == Овој вид често се користи како пловечко слатководно растение и во ладни и во тропски аквариуми. Иако без корени, може да се закачи за подлогата или предметите во аквариумот. Неговите меки, светло зелени листови обезбедуваат одлична покривка за новоизведените риби. Се размножува со резници. == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8wwjnvo7z9jr62e99taa8cgoqdy4v6q 5591887 5591884 2026-07-14T08:55:21Z Виолетова 1975 5591887 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Ceratophyllum demersum.jpg |status = {{TNCStatus}} |status_system = TNC |status_ref = <ref name="NatureServe">{{cite web |last1=NatureServe |title=''Ceratophyllum demersum'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.151791/Ceratophyllum_demersum |access-date=1 February 2024 |location=Arlington, Virginia |date=2024}}</ref> |genus = Ceratophyllum |species = demersum |authority = [[L.]] }} '''''Ceratophyllum demersum''''' е вид цветно растение од родот ''[[Ceratophyllum]]''. Тоа е потопено, слободно лебдечко водно растение, со космополитска распространетост, родено на сите континенти освен Антарктикот. Тоа е штетен плевел воведен во Нов Зеланд. Исто така е популарно аквариумско растение. Неговиот геном е секвенциониран за да се проучи еволуцијата на скриеносемениците. == Опис == Растение долог до 150 см. Стеблото е тенко, голо, мазно, листовите се по 3-12 во пршлен, долги до 2 см, темнозелени, 1-2 пати дихотомно насечени на тенки кончести сегменти, ситно назабени. Цветовите се мали, поединечни во пазувите на листовите.''<ref name="Флора на Македонија22222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 91, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' ==Во Македонија == Во [[Македонија]] расте во мирни води и богати со хранливи материи. Доста често растение по рабните делови на Охридско, Преспанско и Дојранско Езеро и блатата околу нив, потоа Катлановско Блато, Пелистер и некогашните Пелагониско, Моноспитовско и Струшко Блато.''<ref name="Флора на Македонија22222" />'' == Идентификација == ''[[Ceratophyllum submersum]]'' и ''Ceratophyllum demersum'' можат да изгледаат многу слично, и покрај разликата во текстурата што е очигледна кај зрелите растенија. За да се потврди кој вид е присутен, треба да се провери бројот на колку пати листовите се делат: само еден или два пати кај ''Ceratophyllum demersum'', наспроти три или четири пати кај ''Ceratophyllum submersum''.<ref name="Stace2">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C.A.|date=2019|publisher=C&M Floristics|isbn=978-1-5272-2630-2|edition=4th|location=Suffolk}}</ref> [[Податотека:Ceratophyllum_demersum_s._str._sl3.jpg|мини|Листовите се раздвојуваат само двапати кај ''Ceratophyllum demersum'']] == Распространетост и живеалиште == ''Ceratophyllum demersum'' расте во езера, бари и тивки потоци. Во Северна Америка, се јавува во целите САД и Канада, освен [[Њуфаундленд и Лабрадор|Њуфаундленд]]. Во Европа, го има дури на север, на географска ширина од 66 степени во Норвешка. Расте во Кина, [[Сибир]], [[Буркина Фасо]] и во [[Волта (река)|реката Волта]] во Гана (Африка), Виетнам и Нов Зеланд (воведено). ''Ceratophyllum demersum'' расте во мирна или многу бавно движечка вода. === Инвазивен статус === ''Ceratophyllum demersum'' е прогласен за плевел според Законот за управување со плевелите на Тасманија од 1999 година во Тасманија, Австралија, и е класифицирана како несакан организам во Нов Зеланд. == Екологија == ''Ceratophyllum demersum'' има алелопатски квалитети бидејќи лачи супстанции кои го инхибираат растот на [[Фитопланктон|фитопланктонот]] и [[Цијанобактерии|цијанобактериите]] (сино-зелени алги).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thekrib.com/Plants/Algae/cyanobacteria.html#4|title=Cyanobacteria (Blue-green Algae)}}</ref> Неговиот густ раст може да ја надвладее другата подводна вегетација, што доведува до губење на биодиверзитетот. Во Нов Зеланд, тој предизвика проблеми со хидроелектраните.<ref name="issg-ecology">[http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=281&fr=1&sts=&lang=EN Ceratophyllum demersum] {{Семарх}} on the Global Invasive Species database (2006).</ref> == Одгледување и употреба == Овој вид често се користи како пловечко слатководно растение и во ладни и во тропски аквариуми. Иако без корени, може да се закачи за подлогата или предметите во аквариумот. Неговите меки, светло зелени листови обезбедуваат одлична покривка за новоизведените риби. Се размножува со резници. == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] das6s4yld9vp3vcjoc54mk9drd8p7h1 1 1399673 5591882 2026-07-14T08:50:43Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591882 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399674 5591902 2026-07-14T09:11:08Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306460606|Rosa villosa]]“ 5591902 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa villosa 1 MHNT.jpg|image_alt=|image_caption=|genus=Rosa|species=villosa|authority=[[L.]]|synonyms=Rosa pomifera}} '''''Rosa villosa''''', е вид [[роза]]. Опишана е во 1753 година од Карл Линеј.<ref name="WiersemaLeón2013">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=AIrNBQAAQBAJ&pg=PA1122|title=World Economic Plants: A Standard Reference, Second Edition|last=John H. Wiersema|last2=Blanca León|date=20 March 2013|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4665-7681-0|page=1122}}</ref> == Опис == == Распространетост == ''Rosa villosa'' е домородна на Европа, каде што расте во централните, јужните и југоисточните делови на континентот, вклучувајќи ја и југозападна Русија.<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|pages=98–102}}</ref> == Таксономија == Најтесно е поврзана со ''[[Rosa mollis]]'', со која понекогаш ја мешаат.<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|pages=98–102}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKurttoLampinenJunikka2004">Kurtto, Arto; Lampinen, Raino; Junikka, Leo (2004). ''Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)''. Helsinki: Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica. pp.&nbsp;<span class="nowrap">98–</span>102. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-951-9108-14-8|<bdi>978-951-9108-14-8</bdi>]].</cite></ref> == Наводи == {{Наводи}} * Linnaeus, C. 1753. Вид Plantarum 1: 491. == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Ehrlén|first=Johan|last2=Eriksson|first2=Ove|date=1991|title=Phenological variation in fruit characteristics in vertebrate-dispersed plants|journal=Oecologia|volume=86|issue=4|pages=463–470|doi=10.1007/BF00318311|issn=0029-8549}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] f3m2pvfv5qe9m65pk3ns0y8koqni0pv 5591910 5591902 2026-07-14T09:31:30Z BosaFi 115936 /* Распространетост */ 5591910 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa villosa 1 MHNT.jpg|image_alt=|image_caption=|genus=Rosa|species=villosa|authority=[[L.]]|synonyms=Rosa pomifera}} '''''Rosa villosa''''', е вид [[роза]]. Опишана е во 1753 година од Карл Линеј.<ref name="WiersemaLeón2013">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=AIrNBQAAQBAJ&pg=PA1122|title=World Economic Plants: A Standard Reference, Second Edition|last=John H. Wiersema|last2=Blanca León|date=20 March 2013|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4665-7681-0|page=1122}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 0,3-1,5 м високо. Стеблото обично со куси интернодиуми и голи. Гранчињата секогаш со тенки и прави трња, кои понекогаш во основата незначителни се задебелени, а кај младите гранчиња трњата можат и да отсуствуваат. Листовите со 5-7 ливчиња, долгнавести до јајцевидни или широко-елиптични, 20-50 мм долги, 16-30 мм широки, на врвот заострени или кусо заострени, по работ двојно напилени, и со жлезди по запчињата, на горната страна темнозелени со ретко прилегнати влакна, на долната страна воочливо сино-зелени до сиво зелени со многу густи влакна. Лисната дршка и рахисот влакнести и со жлезди со куси дршки. Прилисниците на долната страна и по работ со густи жлезди. Брактеите широко-ланцетни, голи или со ретки влакна. Цветовите поединечни или и по 2, 40-50 мм во пречник, цветната дршка 5-10 мм долга, обично долга колку плодот, со жлездести четини по површината. Чашкините ливчиња ланцетни до широко-ланцетни, до 25 мм доолги, на врвот листовидно проширени, по површината со ѓлезди на дршки и со жлездести шетини во основата, надворешните ливчиња по прецветувањето се свиткуваат нагоре и остануваат на плодот. Венечните ливчиња 20-30 мм долги, розови, понекогаш бели. Столпчињата влакнести или волнести, збиени. Дискусот обично конкавен. Плодот топчест до крушковидем, со густи четини по површината.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=916}}</ref> == Распространетост == ''Rosa villosa'' е домородна на Европа, каде што расте во централните, јужните и југоисточните делови на континентот, вклучувајќи ја и југозападна Русија.<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|pages=98–102}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по планински пасишта и покрај други грмушести растенија од 1,000 до 1,600 м надморска височина. Позната е за [[Шар Планина]], [[Маврово]] - Кожа, [[Врбен]], [[Бродец (Тетовско)|Бродец]], [[Кракорница]], [[Маврово]], [[Никифорово]], [[Радика]] - покрај [[Аџина Река|Аџина Река,]] [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Стогово]], [[Дешат]] - [[Крчин]], [[Кичево]] - [[Баба Сач]], [[Дудица]]- Стара Река, [[Галичица]], [[Кожуф]] - Флора.<ref name=":02" /> == Таксономија == Најтесно е поврзана со ''[[Rosa mollis]]'', со која понекогаш ја мешаат.<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|pages=98–102}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKurttoLampinenJunikka2004">Kurtto, Arto; Lampinen, Raino; Junikka, Leo (2004). ''Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)''. Helsinki: Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica. pp.&nbsp;<span class="nowrap">98–</span>102. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-951-9108-14-8|<bdi>978-951-9108-14-8</bdi>]].</cite></ref> == Наводи == {{Наводи}} * == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Ehrlén|first=Johan|last2=Eriksson|first2=Ove|date=1991|title=Phenological variation in fruit characteristics in vertebrate-dispersed plants|journal=Oecologia|volume=86|issue=4|pages=463–470|doi=10.1007/BF00318311|issn=0029-8549}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] lcf5yuvpqp4dekvpx5yqxuc1hqxdbqu 5591913 5591910 2026-07-14T09:32:47Z BosaFi 115936 5591913 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa villosa 1 MHNT.jpg|image_alt=|image_caption=|genus=Rosa|species=villosa|authority=[[L.]]|synonyms=Rosa pomifera}} '''''Rosa villosa''''', е вид [[роза]]. Опишана е во 1753 година од Карл Линеј.<ref name="WiersemaLeón2013">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=AIrNBQAAQBAJ&pg=PA1122|title=World Economic Plants: A Standard Reference, Second Edition|last=John H. Wiersema|last2=Blanca León|date=20 March 2013|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4665-7681-0|page=1122}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 0,3-1,5 м високо. Стеблото обично со куси интернодиуми и голи. Гранчињата секогаш со тенки и прави трња, кои понекогаш во основата незначителни се задебелени, а кај младите гранчиња трњата можат и да отсуствуваат. Листовите со 5-7 ливчиња, долгнавести до јајцевидни или широко-елиптични, 20-50 мм долги, 16-30 мм широки, на врвот заострени или кусо заострени, по работ двојно напилени, и со жлезди по запчињата, на горната страна темнозелени со ретко прилегнати влакна, на долната страна воочливо сино-зелени до сиво зелени со многу густи влакна. Лисната дршка и рахисот влакнести и со жлезди со куси дршки. Прилисниците на долната страна и по работ со густи жлезди. Брактеите широко-ланцетни, голи или со ретки влакна. Цветовите поединечни или и по 2, 40-50 мм во пречник, цветната дршка 5-10 мм долга, обично долга колку плодот, со жлездести четини по површината. Чашкините ливчиња ланцетни до широко-ланцетни, до 25 мм доолги, на врвот листовидно проширени, по површината со ѓлезди на дршки и со жлездести шетини во основата, надворешните ливчиња по прецветувањето се свиткуваат нагоре и остануваат на плодот. Венечните ливчиња 20-30 мм долги, розови, понекогаш бели. Столпчињата влакнести или волнести, збиени. Дискусот обично конкавен. Плодот топчест до крушковидем, со густи четини по површината.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=916}}</ref> == Распространетост == ''Rosa villosa'' е домородна на Европа, каде што расте во централните, јужните и југоисточните делови на континентот, вклучувајќи ја и југозападна Русија.<ref name="AFE">{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|pages=98–102}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по планински пасишта и покрај други грмушести растенија од 1,000 до 1,600 м надморска височина. Позната е за [[Шар Планина]], [[Маврово]] - Кожа, [[Врбен]], [[Бродец (Тетовско)|Бродец]], [[Кракорница]], [[Маврово]], [[Никифорово]], [[Радика]] - покрај [[Аџина Река|Аџина Река,]] [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Стогово]], [[Дешат]] - [[Крчин]], [[Кичево]] - [[Баба Сач]], [[Дудица]]- Стара Река, [[Галичица]], [[Кожуф]] - Флора.<ref name=":02" /> == Таксономија == Најтесно е поврзана со ''[[Rosa mollis]]'', со која понекогаш ја мешаат.<ref name="AFE"/> == Наводи == {{Наводи}} * == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Ehrlén|first=Johan|last2=Eriksson|first2=Ove|date=1991|title=Phenological variation in fruit characteristics in vertebrate-dispersed plants|journal=Oecologia|volume=86|issue=4|pages=463–470|doi=10.1007/BF00318311|issn=0029-8549}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0p623pzi4ssqilgzndrqpnlnczhpve3 10 1399675 5591903 2026-07-14T09:24:47Z Carshalton 30527 Создадена страница со: <!--ВНИМАНИЕ: ТАБЕЛАТА НЕ Е ЗАВРШЕНА, САМО ПРВИТЕ 16 РЕПРЕЗЕНТАЦИИ СЕ ТОЧНИ. ЌЕ ЈА ЗАВРШАМ КОГА ЌЕ ИМАМ ВРЕМЕ--> <noinclude>{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}</noinclude> {| class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%;" |- !width="25"|{{Tooltip| Поз. | Позиција на СП 2018}} ! style="width:225px;"|... 5591903 wikitext text/x-wiki <!--ВНИМАНИЕ: ТАБЕЛАТА НЕ Е ЗАВРШЕНА, САМО ПРВИТЕ 16 РЕПРЕЗЕНТАЦИИ СЕ ТОЧНИ. ЌЕ ЈА ЗАВРШАМ КОГА ЌЕ ИМАМ ВРЕМЕ--> <noinclude>{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}</noinclude> {| class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%;" |- !width="25"|{{Tooltip| Поз. | Позиција на СП 2018}} ! style="width:225px;"|Репрезентација !width="25"|{{Tooltip| ОН | Одиграни натпревари}} !width="25"|{{Tooltip| П | Победи}} !width="25"|{{Tooltip| Н | Нерешени}} !width="25"|{{Tooltip| И | Изгубени}} !width="25"|{{Tooltip| ДГ | Дадени голови}} !width="25"|{{Tooltip| ПГ | Примени голови}} !width="25"|{{Tooltip| ГР | Гол-разлика}} !width="25"|{{Tooltip| Б | Вкупен број освоени бодови на СП 2022}} |- |- bgcolor="gold" | 1. || align=left| <!--'''{{fb|}}'''--> | || || || || || || || '''''' |- |- bgcolor="silver" style="border-bottom:2px solid green;" | 2. || align=left| <!--{{fb|}}--> | || || || || || || || '''''' |- |- bgcolor=#cc9966 | 3. || align=left| <!--{{fb|}}--> | || || || || || || || '''''' |- |-style="border-bottom:2px solid green;" | 4. || align=left| <!--{{fb|}}--> | || || || || || || || '''''' |- | 5. || align=left| {{fb|NOR}} | 6 || 4 || 0 || 2 || 13 || 11 || +2 || '''13''' |- | 6. || align=left| {{fb|BEL}} | 6 || 3 || 2 || 1 || 14 || 7 || +7 || '''11''' |- | 7. || align=left| {{fb|MAR}} | 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || '''11''' |- |-style="border-bottom:2px solid green;" | 8. || align=left| {{fb|SUI}} | 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || '''11''' |- | 9. || align=left| {{fb|MEX}} | 5|| 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || '''12''' |- | 10. || align=left| {{fb|COL}} | 5 || 3 || 2 || 1 || 5 || 1 || +4 || '''11''' |- | 11. || align=left| {{fb|BRA}} | 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || '''10''' |- | 12. || align=left| {{fb|USA}} | 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || '''9''' |- | 13. || align=left| {{fb|POR}} | 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || '''8''' |- | 14. || align=left| {{fb|CAN}} | 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || '''7''' |- | 15. || align=left| {{fb|EGY}} | 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || '''6''' |- |-style="border-bottom:2px solid green;" | 16. || align=left| {{fb|PAR}} | 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || −3 || '''5''' |- | 17. || align=left| {{fb|GER}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 6 || 5 || +1 || '''4''' |- | 18. || align=left| {{fb|ECU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- | 19. || align=left| {{fb|CMR}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || {{0}}0 || '''4''' |- | 20. || align=left| {{fb|URU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || {{0}}0 || '''4''' |- | 21. || align=left| {{fb|TUN}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || {{0}}0 || '''4''' |- | 22. || align=left| {{fb|MEX}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 3 || −1 || '''4''' |- | 23. || align=left| {{fb|BEL}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || −1 || '''4''' |- | 24. || align=left| {{fb|GHA}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 5 || 7 || −2 || '''3''' |- | 25. || align=left| {{fb|SAU}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || −2 || '''3''' |- | 26. || align=left| {{fb|IRN}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 7 || −3 || '''3''' |- | 27. || align=left| {{fb|CRI}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 11 || −8 || '''3''' |- | 28. || align=left| {{fb|DEN}} | 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 3 || −2 || '''1''' |- | 29. || align=left| {{fb|SRB}} | 3 || 0 || 1 || 2 || 5 || 8 || −3 || '''1''' |- | 30. || align=left| {{fb|WAL}} | 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 6 || −5 || '''1''' |- | 31. || align=left| {{fb|CAN}} | 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 7 || −5 || '''0''' |- | 32. || align=left| {{fb|QAT}} | 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 7 || −8 || '''0''' |- |} <small>Извор: The Soccerworldcups.com</small><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thesoccerworldcups.com/world_cups/2022_final_standings.php |title=2022 Soccer World Cup Final Standings |work=The Soccerworldcups.com |language=англиски |accessdate=11 декември 2022}}</ref>{{-}}<noinclude> {{Предлошки за СП во фудбал}} [[Категорија:Предлошки за Светското првенство во фудбал 2022]] {{Template reference list}} </noinclude> 79qpe5pz2qqmbgj3qcmlbl0gggff3id 5591914 5591903 2026-07-14T09:33:17Z Carshalton 30527 5591914 wikitext text/x-wiki <!--ВНИМАНИЕ: ТАБЕЛАТА НЕ Е ЗАВРШЕНА, САМО ПРВИТЕ 16 РЕПРЕЗЕНТАЦИИ СЕ ТОЧНИ. ЌЕ ЈА ЗАВРШАМ КОГА ЌЕ ИМАМ ВРЕМЕ--> <noinclude>{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}</noinclude> {| class=wikitable style="text-align:center; font-size:90%;" |- !width="25"|{{Tooltip| Поз. | Позиција на СП 2018}} ! style="width:225px;"|Репрезентација !width="25"|{{Tooltip| ОН | Одиграни натпревари}} !width="25"|{{Tooltip| П | Победи}} !width="25"|{{Tooltip| Н | Нерешени}} !width="25"|{{Tooltip| И | Изгубени}} !width="25"|{{Tooltip| ДГ | Дадени голови}} !width="25"|{{Tooltip| ПГ | Примени голови}} !width="25"|{{Tooltip| ГР | Гол-разлика}} !width="25"|{{Tooltip| Б | Вкупен број освоени бодови на СП 2022}} |- |- bgcolor="gold" | 1. || align=left| <!--'''{{fb|}}'''--> | || || || || || || || '''''' |- |- bgcolor="silver" style="border-bottom:2px solid green;" | 2. || align=left| <!--{{fb|}}--> | || || || || || || || '''''' |- |- bgcolor=#cc9966 | 3. || align=left| <!--{{fb|}}--> | || || || || || || || '''''' |- |-style="border-bottom:2px solid green;" | 4. || align=left| <!--{{fb|}}--> | || || || || || || || '''''' |- | 5. || align=left| {{fb|NOR}} | 6 || 4 || 0 || 2 || 13 || 11 || +2 || '''13''' |- | 6. || align=left| {{fb|BEL}} | 6 || 3 || 2 || 1 || 14 || 7 || +7 || '''11''' |- | 7. || align=left| {{fb|MAR}} | 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || '''11''' |- |-style="border-bottom:2px solid green;" | 8. || align=left| {{fb|SUI}} | 6 || 3 || 2 || 1 || 10 || 6 || +4 || '''11''' |- | 9. || align=left| {{fb|MEX}} | 5|| 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || '''12''' |- | 10. || align=left| {{fb|COL}} | 5 || 3 || 2 || 1 || 5 || 1 || +4 || '''11''' |- | 11. || align=left| {{fb|BRA}} | 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || '''10''' |- | 12. || align=left| {{fb|USA}} | 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || '''9''' |- | 13. || align=left| {{fb|POR}} | 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || '''8''' |- | 14. || align=left| {{fb|CAN}} | 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || '''7''' |- | 15. || align=left| {{fb|EGY}} | 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || '''6''' |- |-style="border-bottom:2px solid green;" | 16. || align=left| {{fb|PAR}} | 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || −3 || '''5''' |- | 17. || align=left| {{fb|GER}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 6 || 5 || +1 || '''4''' |- | 18. || align=left| {{fb|ECU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- | 19. || align=left| {{fb|CMR}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || {{0}}0 || '''4''' |- | 20. || align=left| {{fb|URU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || {{0}}0 || '''4''' |- | 21. || align=left| {{fb|TUN}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || {{0}}0 || '''4''' |- | 22. || align=left| {{fb|MEX}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 3 || −1 || '''4''' |- | 23. || align=left| {{fb|BEL}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || −1 || '''4''' |- | 24. || align=left| {{fb|GHA}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 5 || 7 || −2 || '''3''' |- | 25. || align=left| {{fb|SAU}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || −2 || '''3''' |- | 26. || align=left| {{fb|IRN}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 7 || −3 || '''3''' |- | 27. || align=left| {{fb|CRI}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 11 || −8 || '''3''' |- | 28. || align=left| {{fb|DEN}} | 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 3 || −2 || '''1''' |- | 29. || align=left| {{fb|SRB}} | 3 || 0 || 1 || 2 || 5 || 8 || −3 || '''1''' |- | 30. || align=left| {{fb|WAL}} | 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 6 || −5 || '''1''' |- | 31. || align=left| {{fb|CAN}} | 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 7 || −5 || '''0''' |- | 32. || align=left| {{fb|QAT}} | 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 7 || −8 || '''0''' |- |} <small>Извор: The Soccerworldcups.com</small><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thesoccerworldcups.com/world_cups/2022_final_standings.php |title=2022 Soccer World Cup Final Standings |work=The Soccerworldcups.com |language=англиски |accessdate=11 декември 2022}}</ref>{{-}}<noinclude> {{Предлошки за СП во фудбал}} [[Категорија:Предлошки за Светското првенство во фудбал 2026]] {{Template reference list}} </noinclude> 4sen4jjkf6p2r6swqe58s21uupcgigi 0 1399676 5591905 2026-07-14T09:28:23Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Кукурек]] 5591905 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Кукурек]] gnd3m59rzx9joh6bva8l2aaysrsw61e 5591918 5591905 2026-07-14T09:36:57Z Виолетова 1975 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Кукурек]] на [[Кукурек (род)]] 5591918 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Кукурек (род)]] 3sm6mrrib6h2g8i5ov9c6h09pkvrvw0 10 1399677 5591906 2026-07-14T09:28:40Z Carshalton 30527 Создадена страница со: ===Резултати=== <section begin=Bracket />{{Осмина-финале |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD2=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD3=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD4=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за трето место|Натпревар за 3. место]]... 5591906 wikitext text/x-wiki ===Резултати=== <section begin=Bracket />{{Осмина-финале |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD2=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD3=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD4=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за трето место|Натпревар за 3. место]] <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 16--> |3 декември – [[Меѓународен стадион Халифа|Ал Рајан (Халифа)]]|'''{{fb|NED}}'''|'''3'''|{{fb|USA}}|1 |3&nbsp;декември&nbsp;–&nbsp;[[Стадион Ахмад бин Али|Ал&nbsp;Рајан&nbsp;(Ахмад&nbsp;бин&nbsp;Али)]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''2'''|{{fb|AUS}}|1 |5 декември – [[Стадион Ал Јануб|Ал Вакра]]|{{fb|JPN}}|1 (1)|'''{{fb|CRO}}'''|'''1 (3)''' |5 декември – [[Стадион 974|Доха (974)]]|'''{{fb|BRA}}'''|'''4'''|{{fb|KOR}}|1 |4 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|'''{{fb|ENG}}'''|'''3'''|{{fb|SEN}}|0 |4 декември – [[Стадион Ал Тумама|Доха (Ал Тумама)]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''3'''|{{fb|POL}}|1 |6 декември – [[Едукејшн Сити|Ал Рајан (Едукејшн)]]|'''{{fb|MAR}}'''|'''0 (3)'''|{{fb|ESP}}|0 (0) |6 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|POR}}'''|'''6'''|{{fb|SUI}}|1 <!--Quarter-finals--> |9 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|{{fb|NED}}|2 (3)|'''{{fb|ARG}}'''|'''2 (4)''' |9 декември – [[Едукејшн Сити|Ал Рајан (Едукејшн)]]|'''{{fb|CRO}}'''|'''1 (4)'''|{{fb|BRA}}|1 (2) |10 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|{{fb|ENG}}|1|'''{{fb|FRA}}'''|'''2''' |10 декември – [[Стадион Ал Тумама|Доха (Ал Тумама)]]|'''{{fb|MAR}}'''|'''1'''|{{fb|POR}}|0 <!--Semi-finals--> |13 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''3'''|{{fb|CRO}}|0 |14 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''2'''|{{fb|MAR}}|0 <!--Final--> |18 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''3 (4)'''|{{fb|FRA}}|3 (2) <!--Third place play-off--> |17 декември – [[Меѓународен стадион Халифа|Ал Рајан (Халифа)]]|'''{{fb|CRO}}'''|'''2'''|{{fb|MAR}}|1 }}<section end=Bracket /> 26t0mx2pa4hhnde94bryjpcpvyqgy1w 5591907 5591906 2026-07-14T09:30:11Z Carshalton 30527 5591907 wikitext text/x-wiki ===Резултати=== <section begin=Bracket />{{Осмина-финале |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD2=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD3=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD4=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за трето место|Натпревар за 3. место]] <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 16--> |3 декември – [[Меѓународен стадион Халифа|Ал Рајан (Халифа)]]|'''{{fb|NED}}'''|'''3'''|{{fb|USA}}|1 |3&nbsp;декември&nbsp;–&nbsp;[[Стадион Ахмад бин Али|Ал&nbsp;Рајан&nbsp;(Ахмад&nbsp;бин&nbsp;Али)]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''2'''|{{fb|AUS}}|1 |5 декември – [[Стадион Ал Јануб|Ал Вакра]]|{{fb|JPN}}|1 (1)|'''{{fb|CRO}}'''|'''1 (3)''' |5 декември – [[Стадион 974|Доха (974)]]|'''{{fb|BRA}}'''|'''4'''|{{fb|KOR}}|1 |4 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|'''{{fb|ENG}}'''|'''3'''|{{fb|SEN}}|0 |4 декември – [[Стадион Ал Тумама|Доха (Ал Тумама)]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''3'''|{{fb|POL}}|1 |6 декември – [[Едукејшн Сити|Ал Рајан (Едукејшн)]]|'''{{fb|MAR}}'''|'''0 (3)'''|{{fb|ESP}}|0 (0) |6 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|POR}}'''|'''6'''|{{fb|SUI}}|1 <!--Quarter-finals--> |9 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|{{fb|NED}}|2 (3)|'''{{fb|ARG}}'''|'''2 (4)''' |9 декември – [[Едукејшн Сити|Ал Рајан (Едукејшн)]]|'''{{fb|CRO}}'''|'''1 (4)'''|{{fb|BRA}}|1 (2) |10 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|{{fb|ENG}}|1|'''{{fb|FRA}}'''|'''2''' |10 декември – [[Стадион Ал Тумама|Доха (Ал Тумама)]]|'''{{fb|MAR}}'''|'''1'''|{{fb|POR}}|0 <!--Semi-finals--> |13 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''3'''|{{fb|CRO}}|0 |14 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''2'''|{{fb|MAR}}|0 <!--Final--> |18 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''3 (4)'''|{{fb|FRA}}|3 (2) <!--Third place play-off--> |17 декември – [[Меѓународен стадион Халифа|Ал Рајан (Халифа)]]|'''{{fb|CRO}}'''|'''2'''|{{fb|MAR}}|1 }}<section end=Bracket /> <noinclude> {{Предлошки за СП во фудбал}} [[Категорија:Предлошки за Светското првенство во фудбал 2022]] </noinclude> hziem0m5jyqr7sqp3wce936qchfi9bp 5591909 5591907 2026-07-14T09:30:50Z Carshalton 30527 5591909 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2022}}</noinclude> <section begin=Bracket />{{Осмина-финале |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD2=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD3=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD4=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за трето место|Натпревар за 3. место]] <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 16--> |3 декември – [[Меѓународен стадион Халифа|Ал Рајан (Халифа)]]|'''{{fb|NED}}'''|'''3'''|{{fb|USA}}|1 |3&nbsp;декември&nbsp;–&nbsp;[[Стадион Ахмад бин Али|Ал&nbsp;Рајан&nbsp;(Ахмад&nbsp;бин&nbsp;Али)]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''2'''|{{fb|AUS}}|1 |5 декември – [[Стадион Ал Јануб|Ал Вакра]]|{{fb|JPN}}|1 (1)|'''{{fb|CRO}}'''|'''1 (3)''' |5 декември – [[Стадион 974|Доха (974)]]|'''{{fb|BRA}}'''|'''4'''|{{fb|KOR}}|1 |4 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|'''{{fb|ENG}}'''|'''3'''|{{fb|SEN}}|0 |4 декември – [[Стадион Ал Тумама|Доха (Ал Тумама)]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''3'''|{{fb|POL}}|1 |6 декември – [[Едукејшн Сити|Ал Рајан (Едукејшн)]]|'''{{fb|MAR}}'''|'''0 (3)'''|{{fb|ESP}}|0 (0) |6 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|POR}}'''|'''6'''|{{fb|SUI}}|1 <!--Quarter-finals--> |9 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|{{fb|NED}}|2 (3)|'''{{fb|ARG}}'''|'''2 (4)''' |9 декември – [[Едукејшн Сити|Ал Рајан (Едукејшн)]]|'''{{fb|CRO}}'''|'''1 (4)'''|{{fb|BRA}}|1 (2) |10 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|{{fb|ENG}}|1|'''{{fb|FRA}}'''|'''2''' |10 декември – [[Стадион Ал Тумама|Доха (Ал Тумама)]]|'''{{fb|MAR}}'''|'''1'''|{{fb|POR}}|0 <!--Semi-finals--> |13 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''3'''|{{fb|CRO}}|0 |14 декември – [[Стадион Ал Бајт|Ал Хор]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''2'''|{{fb|MAR}}|0 <!--Final--> |18 декември – [[Стадион Лусаил|Лусаил]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''3 (4)'''|{{fb|FRA}}|3 (2) <!--Third place play-off--> |17 декември – [[Меѓународен стадион Халифа|Ал Рајан (Халифа)]]|'''{{fb|CRO}}'''|'''2'''|{{fb|MAR}}|1 }}<section end=Bracket /> <noinclude> {{Предлошки за СП во фудбал}} [[Категорија:Предлошки за Светското првенство во фудбал 2022]] </noinclude> 99ko204584pfyaajhnopyxd6f8bf4z0 10 1399678 5591911 2026-07-14T09:32:08Z Carshalton 30527 Создадена страница со: <noinclude>{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2018}}</noinclude> <section begin=bracket />{{Осмина-финале |style=white-space:nowrap|3rdplace=yes|bold_winner=high|widescore=yes |RD1=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD2=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD3=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD4=[[#Финале|Финале]] |Consol=#Натпр... 5591911 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2018}}</noinclude> <section begin=bracket />{{Осмина-финале |style=white-space:nowrap|3rdplace=yes|bold_winner=high|widescore=yes |RD1=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD2=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD3=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD4=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за трето место|Натпревар за 3. место]] <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Осминафинале--> |30 јуни – [[Олимписки стадион (Сочи)|Сочи]]|'''{{fb|URU}}'''|'''2'''|{{fb|POR}}|1 |30 јуни – [[Казањ Арена|Казањ]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''4'''|{{fb|ARG}}|3 |2 јули – [[Космос Арена|Самара]]|'''{{fb|BRA}}'''|'''2'''|{{fb|MEX}}|0 |2 јули – [[Ростов Арена|Ростов-на-Дон]]|'''{{fb|BEL}}'''|'''3'''|{{fb|JPN}}|2 |1 јули – [[Стадион Лужники|Москва (Лужники)]]|{{fb|ESP}}|1 (3)|'''{{fb|RUS}} {{pso}}'''|'''1 (4)''' |1 јули – [[Стадион Нижни Новгород|Нижни Новгород]]|'''{{fb|CRO}} {{pso}}'''|'''1 (3)'''|{{fb|DEN}}|1 (2) |3 јули – [[Стадион Санкт Петербург|Санкт Петербург]]|'''{{fb|SWE}}'''|'''1'''|{{fb|SUI}}|0 |3 јули – [[Откритие Арена|Москва (Откритие)]]|{{fb|COL}}|1 (3)|'''{{fb|ENG}} {{pso}}'''|'''1 (4)''' <!--Четвртфинале--> |6 јули – [[Стадион Нижни Новгород|Нижни Новгород]]|{{fb|URU}}|0|'''{{fb|FRA}}'''|'''2''' |6 јули – [[Казањ Арена|Казањ]]|{{fb|BRA}}|1|'''{{fb|BEL}}'''|'''2''' |7 јули – [[Олимписки стадион (Сочи)|Сочи]]|{{fb|RUS}}|2 (3)|'''{{fb|CRO}} {{pso}}'''|'''2 (4)''' |7 јули – [[Космос Арена|Самара]]|{{fb|SWE}}|0|'''{{fb|ENG}}'''|'''2''' <!--Полуфинале--> |10 јули – [[Стадион Санкт Петербург|Санкт Петербург]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''1'''|{{fb|BEL}}|0 |11 јули – [[Стадион Лужники|Москва (Лужники)]]|'''{{fb|CRO}} [[Продолжеток (спорт)|(прод.)]]'''|'''2'''|{{fb|ENG}}|1 <!--Финале--> |15 јули – [[Стадион Лужники|Москва (Лужники)]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''4'''|{{fb|CRO}}|2 <!--3rd Place--> |14 јули – [[Стадион Санкт Петербург|Санкт Петербург]]|'''{{fb|BEL}}'''|'''2'''|{{fb|ENG}}|0 }}<section end=bracket /> <noinclude> {{Предлошки за СП во фудбал}} [[Категорија:Предлошки за Светското првенство во фудбал 2018]] </noinclude> p80i6laoee8i6cg9amcxvs3eekjpm1f 0 1399679 5591917 2026-07-14T09:36:33Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Speciesbox | image = Illustration Helleborus niger0.jpg | image_caption = Илустрација на ''Helleborus niger'', од 19 век | display_parents = 2 | parent_authority = DC. | taxon = Helleborus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] Зелјесто... 5591917 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Helleborus niger0.jpg | image_caption = Илустрација на ''Helleborus niger'', од 19 век | display_parents = 2 | parent_authority = DC. | taxon = Helleborus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] [[Зелјесто растение|тревни]] или [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] лутичиња ([[Ranunculaceae]]). Многу видови се отровни. == Опис == Цветовите имаат пет во форма на [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои опкружуваат прстен од мали, чашки [[Нектар|нектариуми]], кои всушност се [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] модифицирани да држат [[нектар]]. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на [[Семе|семето]].<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=C. M.|date=1 September 2005|title=Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=92|issue=9|pages=1486–1491|doi=10.3732/ajb.92.9.1486|pmid=21646166|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Таксономија == Родот е основан од [[Карл Линеј]] во првиот том од неговата книга ''„Species Plantarum“'' во 1753 година.<ref name="Linnaeus1753">{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=1|location=Stockholm|page=557|language=la|chapter=Tomus&nbsp;I|chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/358576}}</ref> === Видови и подвидови === Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.<ref name="Meiners">{{Наведено списание|last=Meiners|first=Julia|last2=Debener|first2=Thomas|last3=Schweizer|first3=Guenther|last4=Winkelmann|first4=Traud|date=February 2011|title=Analysis of the taxonomic subdivision within the genus ''Helleborus'' by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers|journal=Scientia Horticulturae|volume=128|issue=1|pages=38–47|bibcode=2011ScHor.128...38M|doi=10.1016/j.scienta.2010.12.011}}</ref> Табелата подолу ги прикажува видовите од родот ''Helleborus'' со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).<ref name="Meiners" /> ==== Калесцентни видови ==== [[Податотека:Helleborus_orientalis,_Zaaddozen_zwellen,_Locatie,_Tuinreservaat_Jonkervallei_01.jpg|мини|''Helleborus orientalis'']] Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла: ==== Акулесцентни (без стеблести) видови ==== Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат). ==== Хибриди ==== А ==Распространетост == Различни видови од овој род потекнуваат од [[Европа]] и [[Азија]]. Најголемата концентрација на видови се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Еден нетипичен вид (''Helleborus thibetanus'') доаѓа од западна [[Народна Република Кина|Кина]], друг нетипичен вид (''Helleborus vesicarius'') живее на мала област на границата помеѓу [[Турција]] и [[Сирија]]. == Хортикултура == [[Податотека:Hellebore_flowers.jpg|мини|Видови и хибриди: ''Helleborus viridis'' (горе лево); ''Helleborus foetidus'' (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на ''Helleborus'' × ''hybridus'', вклучувајќи и двобојни цветови]] Овие растенија се широко одгледувани во градините [[Министерство за земјоделство на САД|на Министерството за земјоделство на САД]] за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на [[слана]], а многу од нив се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (''[[Helleborus argutifolius]]''), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто [[Лист|зеленило]], е широко одгледувано. Исто така се одгледува и ''[[Helleborus foetidus]]'', кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја. Таканаречената божиќна роза ([[Helleborus niger|''Helleborus'' ''niger'']]) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови. == Токсичност == Сите растенија од видот ''Helleborus'' се токсични, и сите делови од растението се токсични.<ref name="Cornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/christmasrose/christmasrose.html|title=''Helleborus niger'' – Christmas Rose|work=Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock|publisher=Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences}}</ref><ref name="NC State">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/helleborus-orientalis/|title=Helleborus orientalis|publisher=NC State University}}</ref> Труењето е ретко, но сепак се случува.<ref name="Cornell" /> == Галерија == === Хибриди === == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Helleborus}} * {{Викивидови-ред|Helleborus}} * [https://web.archive.org/web/20081211094456/http://phengels.club.fr/CatalogueHelleborus.html A French hellebore enthusiast's non-commercial site] * [http://www.hazlescrossfarmnursery.co.uk The National Collection of Hellebore species and hybrids, Hazles Cross Farm Nursery (Staffordshire, UK) contains all known species plus hundreds of garden hybrids] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Helleborus&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20060615054459/http://www.hellebores.org/ Hellebores.org: A comprehensive online resource on the genus ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20100422185440/http://www.broadviewgardens.co.uk/national-collection-of-hellebores.aspx National collection of Hellebores] * [https://web.archive.org/web/20050514233205/http://www.rhs.org.uk/learning/research/Sciencereport/Hellebore.pdf RHS plant pathology report on 'Hellebore Black Death' disease (pdf)] * [https://exquisite-gardens.com/hellebores-the-great-christmas-rose/ Growing Guide] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Кукурек]] 5xu68iird2k34hal9b5t85nf64kg1rj 5591922 5591917 2026-07-14T09:38:40Z Виолетова 1975 /* Видови и подвидови */ 5591922 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Helleborus niger0.jpg | image_caption = Илустрација на ''Helleborus niger'', од 19 век | display_parents = 2 | parent_authority = DC. | taxon = Helleborus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] [[Зелјесто растение|тревни]] или [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] лутичиња ([[Ranunculaceae]]). Многу видови се отровни. == Опис == Цветовите имаат пет во форма на [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои опкружуваат прстен од мали, чашки [[Нектар|нектариуми]], кои всушност се [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] модифицирани да држат [[нектар]]. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на [[Семе|семето]].<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=C. M.|date=1 September 2005|title=Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=92|issue=9|pages=1486–1491|doi=10.3732/ajb.92.9.1486|pmid=21646166|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Таксономија == Родот е основан од [[Карл Линеј]] во првиот том од неговата книга ''„Species Plantarum“'' во 1753 година.<ref name="Linnaeus1753">{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=1|location=Stockholm|page=557|language=la|chapter=Tomus&nbsp;I|chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/358576}}</ref> === Видови и подвидови === Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.<ref name="Meiners">{{Наведено списание|last=Meiners|first=Julia|last2=Debener|first2=Thomas|last3=Schweizer|first3=Guenther|last4=Winkelmann|first4=Traud|date=February 2011|title=Analysis of the taxonomic subdivision within the genus ''Helleborus'' by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers|journal=Scientia Horticulturae|volume=128|issue=1|pages=38–47|bibcode=2011ScHor.128...38M|doi=10.1016/j.scienta.2010.12.011}}</ref> Табелата подолу ги прикажува видовите од родот ''Helleborus'' со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).<ref name="Meiners" /> {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:20%" |Name !! Common name!! meaning of the scientific name !! class="unsortable" |Distribution area !! class="unsortable" |Color of the flower !! class="unsortable" | Image |- | colspan="2" style="border-bottom: solid black 3px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus ''Helleborus'' ''' || colspan="4" style="border-bottom: 3px solid black; border-top: 3px solid black;" | |- | colspan="2" style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''I. sect. Griphopus''' <small> Spach em. Schiffner </small> || colspan="4" style="border-bottom: 2px solid black; border-top: 3px solid black;" | gryphon + foot |- | ''[[Helleborus foetidus]]'' <small>L. </small> <br />1753 || stinking hellebore or setterwort||stinking || SW – M Europe ||green, commonly red rim ||[[File:Helleborus_foetidus_re.jpg |150px]] |- | colspan="2" style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" |'''II. sect. Chenopus''' <small>Schiffner</small>|| colspan="4" style="border-bottom: 2px solid black; border-top: 2px solid black;" | goose + foot |- |''[[Helleborus lividus]]'' <small>Aiton</small> <br /> 1789|| || lead colored, bluish ||Majorca ||green ||[[File: Helleborus lividus (23794254383).jpg |150px]] |- |''[[Helleborus argutifolius]]'' <small>Viv. </small> <br />1824 || Corsican hellebore<br />often ''H. lividus'' <small>Aiton</small> subsp. ''corsicus'' <small> (BRIQ.) P. FOURN. </small>|| sharp-leafed<ref name="RHSLG">{{cite book |last=Harrison |first=Lorraine |title=RHS Latin for Gardeners |publisher=Mitchell Beazley |year=2012 |isbn=978-1845337315 |location=United Kingdom}}</ref> || Corsica, Sardinia ||green, white || [[File:Helleborus_argutifolius1.jpg |150px]] |- | colspan="2" style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''III. sect. Helleborus'''<br />[sect. Chionorhodon <small>Spach</small>]|| colspan="4" style="border-bottom: 2px solid black; border-top: 2px solid black;" |snow, rose |- | ''[[Helleborus niger]]'' <small>L. </small> <br />1753 || Christmas rose or black hellebore || black ||Croatia, Slovenia, N Italy, Switzerland, Austria, S Germany || white, later pink || [[File:Helleborus_niger_Kaiser.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''macranthus''|| || || || white, later pink || |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''niger'' <small>L. </small>|| || || || white, later pink ||[[File:Helleborus niger 001.JPG |150px]] |- | colspan="2" style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus Helleborastrum''' <small> (Spach) </small> || colspan="4" style="border-bottom: 2px solid black; border-top: 3px solid black;" | |- | colspan="2" style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''IV. sect. Syncarpus''' <small>Schiffer</small> || colspan="4" style="border-bottom: 2px solid black; border-top: 3px solid black;" | with/together + flower (3 flowers fused together) |- | ''[[Helleborus vesicarius]]'' <br /> <small>Aucher ex Boiss. </small> 1841|| || || SE Turkey, NW Syria || red|| |- | colspan="2" style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''V. sect. Dicarpon''' <small>Ulbrich</small> || colspan="4" style="border-bottom: 2px solid black; border-top: 2px solid black;" | two + flower (2 flowers fused together) |- | ''[[Helleborus thibetanus]]'' <small>Franch. </small> <br />1885 || || || China ||pink || [[File:Helleborus thibetanus1.jpg |150px]] |- | colspan="2" style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''VI. sect. Helleborastrum''' <small>Spach</small> || colspan="4" style="border-bottom: 2px solid black; border-top: 3px solid black;" | hellebore + resembling |- | ''[[Helleborus abruzzicus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew </small> || || [[Abruzzo]]|| middle Italy ||whitish, greenish || |- | ''[[Helleborus atrorubens]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. </small> 1812 || || dark, red || Slovenia, N Croatia, Bosnia, former Yugoslavia || reddish, purple || [[File: Helleborus_atrorubens_RHS.jpeg |150px]] |- | ''[[Helleborus bocconei]]'' <br /><small>Ten. </small> 1823|| || Botanist [[Paolo Boccone]] || S Italy, Sicily || white || [[File:Helleborus_bocconei_2.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus croaticus]]''<br /> <small>Martinis</small> 1973 || || from Croatia || NE Croatia || reddish violet || [[File: Helleborus_croaticus1.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus cyclophyllus]]''<br /> <small>(A.Braun) Boiss. </small> 1867 || ||Circle, leafs || Greece, Macedonia, Albania, Bulgaria|| green, light green, whitish|| [[File:Helleborus_cyclophyllus.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus dumetorum]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809|| || || Slovenia, Hungary, Croatia, Romania, Austria, || green to white ||[[ File:Helleborus_dumetorum.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus liguricus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew</small> || || from [[Liguria]] || Italy (Ligura, Tuscany) || green to white || |- | ''[[Helleborus multifidus]]''<br /> <small>Vis. </small> || ||multiple segmented || Croatia, Herzegovina|| green || |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''hercegovinus''|| ||from Herzegovina || Montenegro, Hercegovina || yellow-green || |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''istriacus''|| || from [[Istria]] || NE Italy, Croatia, Bosnia, Montenegro|| green || |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''multifidus'' || || multiple segmented || Albania and former Yugoslavia || |- | ''[[Helleborus odorus]]'' <br /><small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809|| || odorant || S- and SE Europe with <br />focus at the Balkans || green bis yellowish-green||[[File: Helleborus odorus (Ranunculaceae) plant.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''odorus'' <small>L. </small> || || odorant || || |- | ''[[Helleborus orientalis]]'' <small>Lam.</small> <br />1789 ||Lenten rose, Lenten hellebore, oriental hellebore ||from the east || N Turkey, Bulgaria, Ukraine, Georgia, Caucasus || white, yellowish, pink ||[[File:Helleborus orientalis.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''abchasicus'' <br /><small> (A. Braun) Mathew</small>|| || from [[Abchasia]] || Georgia || pink, reddish ||[[File:Helleborus_orientalis_IMG_4142_C.JPG |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''guttatus'' <br /><small> (A. Braun & Sauer) Mathew</small>|| ||dotted|| || || |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''orientalis'' ||''H. caucasicus, H. kochii'', occasionally used for ssp. ''gutatus'' + ''abchasicus'' || from the east || || reddish || |- | ''[[Helleborus purpurascens]]''<br /> <small> Waldst. & Kit. </small> 1802|| || purple / red|| Hungary, Slovakia, Poland, Romania || violet, brown ||[[File:Helleborus_purpurascens_001.JPG |150px]] |- | ''[[Helleborus torquatus]]''<br /> <small>Archer-Hind</small> 1884|| ||adorned with a necklet || Croatia, Bosnia, Serbia, Montenegro || green, violet ||[[File:Helleborus_torquatus_-_Flickr_-_peganum_(2).jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus viridis]]'' <small>L. </small> <br /> 1753|| green hellebore or bear's-foot || green || Austria, N Italy, Switzerland, S Germany || green ||[[File:Helleborus viridis (hellébore vert) - W.Sandras.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" |subsp''. occidentalis'' <br />1869 || || from the west || N Spain, SW France (Naturalised in France, Germany, Great Britain) || green || |} {{cladogram |caption=Cladogram of evolutionary lines in ''Helleborus'' from Meiners et al.(2011) <ref name="Meiners"/> |cladogram={{clade|style=font-size:85%;line-height:75%;width:300px;thickness=2; |align=''center'' |1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | label1=sec. Griphopus | 1=''H. foetidus'' | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Helleborus | 1=''H. niger'' | label2=sec. Chenopus | 2= {{clade|thickness=2 | 1= ''H. argutifolius'' | 2= ''H. lividus''}} }} }} }} | label1=Subgenus Helleborus | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Syncarpus | 1= ''H. vesicarius'' | 2= {{clade|thickness=2 | label1=sec. Dicarpon | 1= ''H. thibetanus'' | label2=sec. helleboastrum | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. dumetorum'' | 2= ''H. purpurascens'' }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1=''H. croaticus'' | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. multifidus'' | 2= ''H. abruzzicus''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1= ''H. hercegovinus'' | 2= ''H. liguricus''}} }} }} }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. atrorubens'' | 2= ''H. viridis''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. cyclophyllus'' | 2= ''H. torquatus''}} | 2=''H. orientalis''}} | 2= ''H. odorus'' }} }} }} }} }} }} }} }} |label2=Subgenus Helleborastrum }} }} ==== Калесцентни видови ==== [[Податотека:Helleborus_orientalis,_Zaaddozen_zwellen,_Locatie,_Tuinreservaat_Jonkervallei_01.jpg|мини|''Helleborus orientalis'']] Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла: ==== Акулесцентни (без стеблести) видови ==== Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат). ==== Хибриди ==== А ==Распространетост == Различни видови од овој род потекнуваат од [[Европа]] и [[Азија]]. Најголемата концентрација на видови се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Еден нетипичен вид (''Helleborus thibetanus'') доаѓа од западна [[Народна Република Кина|Кина]], друг нетипичен вид (''Helleborus vesicarius'') живее на мала област на границата помеѓу [[Турција]] и [[Сирија]]. == Хортикултура == [[Податотека:Hellebore_flowers.jpg|мини|Видови и хибриди: ''Helleborus viridis'' (горе лево); ''Helleborus foetidus'' (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на ''Helleborus'' × ''hybridus'', вклучувајќи и двобојни цветови]] Овие растенија се широко одгледувани во градините [[Министерство за земјоделство на САД|на Министерството за земјоделство на САД]] за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на [[слана]], а многу од нив се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (''[[Helleborus argutifolius]]''), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто [[Лист|зеленило]], е широко одгледувано. Исто така се одгледува и ''[[Helleborus foetidus]]'', кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја. Таканаречената божиќна роза ([[Helleborus niger|''Helleborus'' ''niger'']]) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови. == Токсичност == Сите растенија од видот ''Helleborus'' се токсични, и сите делови од растението се токсични.<ref name="Cornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/christmasrose/christmasrose.html|title=''Helleborus niger'' – Christmas Rose|work=Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock|publisher=Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences}}</ref><ref name="NC State">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/helleborus-orientalis/|title=Helleborus orientalis|publisher=NC State University}}</ref> Труењето е ретко, но сепак се случува.<ref name="Cornell" /> == Галерија == === Хибриди === == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Helleborus}} * {{Викивидови-ред|Helleborus}} * [https://web.archive.org/web/20081211094456/http://phengels.club.fr/CatalogueHelleborus.html A French hellebore enthusiast's non-commercial site] * [http://www.hazlescrossfarmnursery.co.uk The National Collection of Hellebore species and hybrids, Hazles Cross Farm Nursery (Staffordshire, UK) contains all known species plus hundreds of garden hybrids] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Helleborus&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20060615054459/http://www.hellebores.org/ Hellebores.org: A comprehensive online resource on the genus ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20100422185440/http://www.broadviewgardens.co.uk/national-collection-of-hellebores.aspx National collection of Hellebores] * [https://web.archive.org/web/20050514233205/http://www.rhs.org.uk/learning/research/Sciencereport/Hellebore.pdf RHS plant pathology report on 'Hellebore Black Death' disease (pdf)] * [https://exquisite-gardens.com/hellebores-the-great-christmas-rose/ Growing Guide] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Кукурек]] j1gidjzah5d0e9w1371z41d18apkvyk 5591924 5591922 2026-07-14T09:40:03Z Виолетова 1975 /* Видови и подвидови */ 5591924 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Helleborus niger0.jpg | image_caption = Илустрација на ''Helleborus niger'', од 19 век | display_parents = 2 | parent_authority = DC. | taxon = Helleborus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] [[Зелјесто растение|тревни]] или [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] лутичиња ([[Ranunculaceae]]). Многу видови се отровни. == Опис == Цветовите имаат пет во форма на [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои опкружуваат прстен од мали, чашки [[Нектар|нектариуми]], кои всушност се [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] модифицирани да држат [[нектар]]. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на [[Семе|семето]].<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=C. M.|date=1 September 2005|title=Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=92|issue=9|pages=1486–1491|doi=10.3732/ajb.92.9.1486|pmid=21646166|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Таксономија == Родот е основан од [[Карл Линеј]] во првиот том од неговата книга ''„Species Plantarum“'' во 1753 година.<ref name="Linnaeus1753">{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=1|location=Stockholm|page=557|language=la|chapter=Tomus&nbsp;I|chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/358576}}</ref> === Видови и подвидови === Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.<ref name="Meiners">{{Наведено списание|last=Meiners|first=Julia|last2=Debener|first2=Thomas|last3=Schweizer|first3=Guenther|last4=Winkelmann|first4=Traud|date=February 2011|title=Analysis of the taxonomic subdivision within the genus ''Helleborus'' by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers|journal=Scientia Horticulturae|volume=128|issue=1|pages=38–47|bibcode=2011ScHor.128...38M|doi=10.1016/j.scienta.2010.12.011}}</ref> Табелата подолу ги прикажува видовите од родот ''Helleborus'' со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).<ref name="Meiners" /> {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:20%" |Име !! class="unsortable" | Слика |- | style="border-bottom: solid black 3px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus ''Helleborus'' ''' | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''I. sect. Griphopus''' <small> Spach em. Schiffner </small> | |- | ''[[Helleborus foetidus]]'' <small>L. </small> <br />1753 ||[[File:Helleborus_foetidus_re.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" |'''II. sect. Chenopus''' <small>Schiffner</small> | |- |''[[Helleborus lividus]]'' <small>Aiton</small> <br /> 1789||[[File: Helleborus lividus (23794254383).jpg |150px]] |- |''[[Helleborus argutifolius]]'' <small>Viv. </small> <br />1824 || [[File:Helleborus_argutifolius1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''III. sect. Helleborus'''<br />[sect. Chionorhodon <small>Spach</small>] | |- | ''[[Helleborus niger]]'' <small>L. </small> <br />1753 || [[File:Helleborus_niger_Kaiser.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''macranthus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''niger'' <small>L. </small>||[[File:Helleborus niger 001.JPG |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus Helleborastrum''' <small> (Spach) </small> | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''IV. sect. Syncarpus''' <small>Schiffer</small> | |- | ''[[Helleborus vesicarius]]'' <br /> <small>Aucher ex Boiss. </small> 1841|| |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''V. sect. Dicarpon''' <small>Ulbrich</small> | |- | ''[[Helleborus thibetanus]]'' <small>Franch. </small> <br />1885 || [[File:Helleborus thibetanus1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''VI. sect. Helleborastrum''' <small>Spach</small> | |- | ''[[Helleborus abruzzicus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew </small> || |- | ''[[Helleborus atrorubens]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. </small> 1812 || [[File: Helleborus_atrorubens_RHS.jpeg |150px]] |- | ''[[Helleborus bocconei]]'' <br /><small>Ten. </small> 1823|| [[File:Helleborus_bocconei_2.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus croaticus]]''<br /> <small>Martinis</small> 1973 || [[File: Helleborus_croaticus1.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus cyclophyllus]]''<br /> <small>(A.Braun) Boiss. </small> 1867 || [[File:Helleborus_cyclophyllus.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus dumetorum]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[ File:Helleborus_dumetorum.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus liguricus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew</small> || |- | ''[[Helleborus multifidus]]''<br /> <small>Vis. </small> || |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''hercegovinus''|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''istriacus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''multifidus'' |- | ''[[Helleborus odorus]]'' <br /><small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[File: Helleborus odorus (Ranunculaceae) plant.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''odorus'' <small>L. </small> |- | ''[[Helleborus orientalis]]'' <small>Lam.</small> <br />1789 ||[[File:Helleborus orientalis.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''abchasicus'' <br /><small> (A. Braun) Mathew</small>||[[File:Helleborus_orientalis_IMG_4142_C.JPG |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''guttatus'' <br /><small> (A. Braun & Sauer) Mathew</small>|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''orientalis'' || |- | ''[[Helleborus purpurascens]]''<br /> <small> Waldst. & Kit. </small> 1802||[[File:Helleborus_purpurascens_001.JPG |150px]] |- | ''[[Helleborus torquatus]]''<br /> <small>Archer-Hind</small> 1884||[[File:Helleborus_torquatus_-_Flickr_-_peganum_(2).jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus viridis]]'' <small>L. </small> <br /> 1753||[[File:Helleborus viridis (hellébore vert) - W.Sandras.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" |subsp''. occidentalis'' <br />1869 || |} {{cladogram |caption=Cladogram of evolutionary lines in ''Helleborus'' from Meiners et al.(2011) <ref name="Meiners"/> |cladogram={{clade|style=font-size:85%;line-height:75%;width:300px;thickness=2; |align=''center'' |1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | label1=sec. Griphopus | 1=''H. foetidus'' | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Helleborus | 1=''H. niger'' | label2=sec. Chenopus | 2= {{clade|thickness=2 | 1= ''H. argutifolius'' | 2= ''H. lividus''}} }} }} }} | label1=Subgenus Helleborus | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Syncarpus | 1= ''H. vesicarius'' | 2= {{clade|thickness=2 | label1=sec. Dicarpon | 1= ''H. thibetanus'' | label2=sec. helleboastrum | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. dumetorum'' | 2= ''H. purpurascens'' }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1=''H. croaticus'' | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. multifidus'' | 2= ''H. abruzzicus''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1= ''H. hercegovinus'' | 2= ''H. liguricus''}} }} }} }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. atrorubens'' | 2= ''H. viridis''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. cyclophyllus'' | 2= ''H. torquatus''}} | 2=''H. orientalis''}} | 2= ''H. odorus'' }} }} }} }} }} }} }} }} |label2=Subgenus Helleborastrum }} }} ==== Калесцентни видови ==== [[Податотека:Helleborus_orientalis,_Zaaddozen_zwellen,_Locatie,_Tuinreservaat_Jonkervallei_01.jpg|мини|''Helleborus orientalis'']] Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла: ==== Акулесцентни (без стеблести) видови ==== Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат). ==== Хибриди ==== А ==Распространетост == Различни видови од овој род потекнуваат од [[Европа]] и [[Азија]]. Најголемата концентрација на видови се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Еден нетипичен вид (''Helleborus thibetanus'') доаѓа од западна [[Народна Република Кина|Кина]], друг нетипичен вид (''Helleborus vesicarius'') живее на мала област на границата помеѓу [[Турција]] и [[Сирија]]. == Хортикултура == [[Податотека:Hellebore_flowers.jpg|мини|Видови и хибриди: ''Helleborus viridis'' (горе лево); ''Helleborus foetidus'' (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на ''Helleborus'' × ''hybridus'', вклучувајќи и двобојни цветови]] Овие растенија се широко одгледувани во градините [[Министерство за земјоделство на САД|на Министерството за земјоделство на САД]] за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на [[слана]], а многу од нив се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (''[[Helleborus argutifolius]]''), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто [[Лист|зеленило]], е широко одгледувано. Исто така се одгледува и ''[[Helleborus foetidus]]'', кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја. Таканаречената божиќна роза ([[Helleborus niger|''Helleborus'' ''niger'']]) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови. == Токсичност == Сите растенија од видот ''Helleborus'' се токсични, и сите делови од растението се токсични.<ref name="Cornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/christmasrose/christmasrose.html|title=''Helleborus niger'' – Christmas Rose|work=Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock|publisher=Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences}}</ref><ref name="NC State">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/helleborus-orientalis/|title=Helleborus orientalis|publisher=NC State University}}</ref> Труењето е ретко, но сепак се случува.<ref name="Cornell" /> == Галерија == === Хибриди === == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Helleborus}} * {{Викивидови-ред|Helleborus}} * [https://web.archive.org/web/20081211094456/http://phengels.club.fr/CatalogueHelleborus.html A French hellebore enthusiast's non-commercial site] * [http://www.hazlescrossfarmnursery.co.uk The National Collection of Hellebore species and hybrids, Hazles Cross Farm Nursery (Staffordshire, UK) contains all known species plus hundreds of garden hybrids] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Helleborus&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20060615054459/http://www.hellebores.org/ Hellebores.org: A comprehensive online resource on the genus ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20100422185440/http://www.broadviewgardens.co.uk/national-collection-of-hellebores.aspx National collection of Hellebores] * [https://web.archive.org/web/20050514233205/http://www.rhs.org.uk/learning/research/Sciencereport/Hellebore.pdf RHS plant pathology report on 'Hellebore Black Death' disease (pdf)] * [https://exquisite-gardens.com/hellebores-the-great-christmas-rose/ Growing Guide] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Кукурек]] t2thgr2at5d4m44bz5k4ubbkvitadw4 5591926 5591924 2026-07-14T09:41:54Z Виолетова 1975 /* Видови и подвидови */ 5591926 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Helleborus niger0.jpg | image_caption = Илустрација на ''Helleborus niger'', од 19 век | display_parents = 2 | parent_authority = DC. | taxon = Helleborus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] [[Зелјесто растение|тревни]] или [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] лутичиња ([[Ranunculaceae]]). Многу видови се отровни. == Опис == Цветовите имаат пет во форма на [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои опкружуваат прстен од мали, чашки [[Нектар|нектариуми]], кои всушност се [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] модифицирани да држат [[нектар]]. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на [[Семе|семето]].<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=C. M.|date=1 September 2005|title=Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=92|issue=9|pages=1486–1491|doi=10.3732/ajb.92.9.1486|pmid=21646166|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Таксономија == Родот е основан од [[Карл Линеј]] во првиот том од неговата книга ''„Species Plantarum“'' во 1753 година.<ref name="Linnaeus1753">{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=1|location=Stockholm|page=557|language=la|chapter=Tomus&nbsp;I|chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/358576}}</ref> === Видови и подвидови === Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.<ref name="Meiners">{{Наведено списание|last=Meiners|first=Julia|last2=Debener|first2=Thomas|last3=Schweizer|first3=Guenther|last4=Winkelmann|first4=Traud|date=February 2011|title=Analysis of the taxonomic subdivision within the genus ''Helleborus'' by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers|journal=Scientia Horticulturae|volume=128|issue=1|pages=38–47|bibcode=2011ScHor.128...38M|doi=10.1016/j.scienta.2010.12.011}}</ref> Табелата подолу ги прикажува видовите од родот ''Helleborus'' со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).<ref name="Meiners" /> {| class="wikitable sortable" |- ! style= |Име !!! | Слика |- | style="border-bottom: solid black 3px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus ''Helleborus'' ''' | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''I. sect. Griphopus''' <small> Spach em. Schiffner </small> | |- | ''[[Helleborus foetidus]]'' <small>L. </small> <br />1753 ||[[File:Helleborus_foetidus_re.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" |'''II. sect. Chenopus''' <small>Schiffner</small> | |- |''[[Helleborus lividus]]'' <small>Aiton</small> <br /> 1789||[[File: Helleborus lividus (23794254383).jpg |150px]] |- |''[[Helleborus argutifolius]]'' <small>Viv. </small> <br />1824 || [[File:Helleborus_argutifolius1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''III. sect. Helleborus'''<br />[sect. Chionorhodon <small>Spach</small>] | |- | ''[[Helleborus niger]]'' <small>L. </small> <br />1753 || [[File:Helleborus_niger_Kaiser.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''macranthus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''niger'' <small>L. </small>||[[File:Helleborus niger 001.JPG |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus Helleborastrum''' <small> (Spach) </small> | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''IV. sect. Syncarpus''' <small>Schiffer</small> | |- | ''[[Helleborus vesicarius]]'' <br /> <small>Aucher ex Boiss. </small> 1841|| |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''V. sect. Dicarpon''' <small>Ulbrich</small> | |- | ''[[Helleborus thibetanus]]'' <small>Franch. </small> <br />1885 || [[File:Helleborus thibetanus1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''VI. sect. Helleborastrum''' <small>Spach</small> | |- | ''[[Helleborus abruzzicus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew </small> || |- | ''[[Helleborus atrorubens]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. </small> 1812 || [[File: Helleborus_atrorubens_RHS.jpeg |150px]] |- | ''[[Helleborus bocconei]]'' <br /><small>Ten. </small> 1823|| [[File:Helleborus_bocconei_2.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus croaticus]]''<br /> <small>Martinis</small> 1973 || [[File: Helleborus_croaticus1.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus cyclophyllus]]''<br /> <small>(A.Braun) Boiss. </small> 1867 || [[File:Helleborus_cyclophyllus.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus dumetorum]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[ File:Helleborus_dumetorum.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus liguricus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew</small> || |- | ''[[Helleborus multifidus]]''<br /> <small>Vis. </small> || |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''hercegovinus''|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''istriacus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''multifidus'' |- | ''[[Helleborus odorus]]'' <br /><small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[File: Helleborus odorus (Ranunculaceae) plant.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''odorus'' <small>L. </small> |- | ''[[Helleborus orientalis]]'' <small>Lam.</small> <br />1789 ||[[File:Helleborus orientalis.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''abchasicus'' <br /><small> (A. Braun) Mathew</small>||[[File:Helleborus_orientalis_IMG_4142_C.JPG |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''guttatus'' <br /><small> (A. Braun & Sauer) Mathew</small>|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''orientalis'' || |- | ''[[Helleborus purpurascens]]''<br /> <small> Waldst. & Kit. </small> 1802||[[File:Helleborus_purpurascens_001.JPG |150px]] |- | ''[[Helleborus torquatus]]''<br /> <small>Archer-Hind</small> 1884||[[File:Helleborus_torquatus_-_Flickr_-_peganum_(2).jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus viridis]]'' <small>L. </small> <br /> 1753||[[File:Helleborus viridis (hellébore vert) - W.Sandras.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" |subsp''. occidentalis'' <br />1869 || |} {{cladogram |caption=Cladogram of evolutionary lines in ''Helleborus'' from Meiners et al.(2011) <ref name="Meiners"/> |cladogram={{clade|style=font-size:85%;line-height:75%;width:300px;thickness=2; |align=''center'' |1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | label1=sec. Griphopus | 1=''H. foetidus'' | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Helleborus | 1=''H. niger'' | label2=sec. Chenopus | 2= {{clade|thickness=2 | 1= ''H. argutifolius'' | 2= ''H. lividus''}} }} }} }} | label1=Subgenus Helleborus | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Syncarpus | 1= ''H. vesicarius'' | 2= {{clade|thickness=2 | label1=sec. Dicarpon | 1= ''H. thibetanus'' | label2=sec. helleboastrum | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. dumetorum'' | 2= ''H. purpurascens'' }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1=''H. croaticus'' | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. multifidus'' | 2= ''H. abruzzicus''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1= ''H. hercegovinus'' | 2= ''H. liguricus''}} }} }} }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. atrorubens'' | 2= ''H. viridis''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. cyclophyllus'' | 2= ''H. torquatus''}} | 2=''H. orientalis''}} | 2= ''H. odorus'' }} }} }} }} }} }} }} }} |label2=Subgenus Helleborastrum }} }} ==== Калесцентни видови ==== [[Податотека:Helleborus_orientalis,_Zaaddozen_zwellen,_Locatie,_Tuinreservaat_Jonkervallei_01.jpg|мини|''Helleborus orientalis'']] Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла: ==== Акулесцентни (без стеблести) видови ==== Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат). ==== Хибриди ==== А ==Распространетост == Различни видови од овој род потекнуваат од [[Европа]] и [[Азија]]. Најголемата концентрација на видови се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Еден нетипичен вид (''Helleborus thibetanus'') доаѓа од западна [[Народна Република Кина|Кина]], друг нетипичен вид (''Helleborus vesicarius'') живее на мала област на границата помеѓу [[Турција]] и [[Сирија]]. == Хортикултура == [[Податотека:Hellebore_flowers.jpg|мини|Видови и хибриди: ''Helleborus viridis'' (горе лево); ''Helleborus foetidus'' (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на ''Helleborus'' × ''hybridus'', вклучувајќи и двобојни цветови]] Овие растенија се широко одгледувани во градините [[Министерство за земјоделство на САД|на Министерството за земјоделство на САД]] за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на [[слана]], а многу од нив се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (''[[Helleborus argutifolius]]''), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто [[Лист|зеленило]], е широко одгледувано. Исто така се одгледува и ''[[Helleborus foetidus]]'', кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја. Таканаречената божиќна роза ([[Helleborus niger|''Helleborus'' ''niger'']]) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови. == Токсичност == Сите растенија од видот ''Helleborus'' се токсични, и сите делови од растението се токсични.<ref name="Cornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/christmasrose/christmasrose.html|title=''Helleborus niger'' – Christmas Rose|work=Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock|publisher=Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences}}</ref><ref name="NC State">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/helleborus-orientalis/|title=Helleborus orientalis|publisher=NC State University}}</ref> Труењето е ретко, но сепак се случува.<ref name="Cornell" /> == Галерија == === Хибриди === == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Helleborus}} * {{Викивидови-ред|Helleborus}} * [https://web.archive.org/web/20081211094456/http://phengels.club.fr/CatalogueHelleborus.html A French hellebore enthusiast's non-commercial site] * [http://www.hazlescrossfarmnursery.co.uk The National Collection of Hellebore species and hybrids, Hazles Cross Farm Nursery (Staffordshire, UK) contains all known species plus hundreds of garden hybrids] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Helleborus&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20060615054459/http://www.hellebores.org/ Hellebores.org: A comprehensive online resource on the genus ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20100422185440/http://www.broadviewgardens.co.uk/national-collection-of-hellebores.aspx National collection of Hellebores] * [https://web.archive.org/web/20050514233205/http://www.rhs.org.uk/learning/research/Sciencereport/Hellebore.pdf RHS plant pathology report on 'Hellebore Black Death' disease (pdf)] * [https://exquisite-gardens.com/hellebores-the-great-christmas-rose/ Growing Guide] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Кукурек]] temkkx5fwbmfbsaqwg6raqhbsoq9iyh 5591928 5591926 2026-07-14T09:47:21Z Виолетова 1975 /* Калесцентни видови */ 5591928 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Helleborus niger0.jpg | image_caption = Илустрација на ''Helleborus niger'', од 19 век | display_parents = 2 | parent_authority = DC. | taxon = Helleborus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] [[Зелјесто растение|тревни]] или [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] лутичиња ([[Ranunculaceae]]). Многу видови се отровни. == Опис == Цветовите имаат пет во форма на [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои опкружуваат прстен од мали, чашки [[Нектар|нектариуми]], кои всушност се [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] модифицирани да држат [[нектар]]. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на [[Семе|семето]].<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=C. M.|date=1 September 2005|title=Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=92|issue=9|pages=1486–1491|doi=10.3732/ajb.92.9.1486|pmid=21646166|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Таксономија == Родот е основан од [[Карл Линеј]] во првиот том од неговата книга ''„Species Plantarum“'' во 1753 година.<ref name="Linnaeus1753">{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=1|location=Stockholm|page=557|language=la|chapter=Tomus&nbsp;I|chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/358576}}</ref> === Видови и подвидови === Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.<ref name="Meiners">{{Наведено списание|last=Meiners|first=Julia|last2=Debener|first2=Thomas|last3=Schweizer|first3=Guenther|last4=Winkelmann|first4=Traud|date=February 2011|title=Analysis of the taxonomic subdivision within the genus ''Helleborus'' by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers|journal=Scientia Horticulturae|volume=128|issue=1|pages=38–47|bibcode=2011ScHor.128...38M|doi=10.1016/j.scienta.2010.12.011}}</ref> Табелата подолу ги прикажува видовите од родот ''Helleborus'' со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).<ref name="Meiners" /> {| class="wikitable sortable" |- ! style= |Име !!! | Слика |- | style="border-bottom: solid black 3px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus ''Helleborus'' ''' | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''I. sect. Griphopus''' <small> Spach em. Schiffner </small> | |- | ''[[Helleborus foetidus]]'' <small>L. </small> <br />1753 ||[[File:Helleborus_foetidus_re.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" |'''II. sect. Chenopus''' <small>Schiffner</small> | |- |''[[Helleborus lividus]]'' <small>Aiton</small> <br /> 1789||[[File: Helleborus lividus (23794254383).jpg |150px]] |- |''[[Helleborus argutifolius]]'' <small>Viv. </small> <br />1824 || [[File:Helleborus_argutifolius1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''III. sect. Helleborus'''<br />[sect. Chionorhodon <small>Spach</small>] | |- | ''[[Helleborus niger]]'' <small>L. </small> <br />1753 || [[File:Helleborus_niger_Kaiser.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''macranthus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''niger'' <small>L. </small>||[[File:Helleborus niger 001.JPG |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus Helleborastrum''' <small> (Spach) </small> | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''IV. sect. Syncarpus''' <small>Schiffer</small> | |- | ''[[Helleborus vesicarius]]'' <br /> <small>Aucher ex Boiss. </small> 1841|| |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''V. sect. Dicarpon''' <small>Ulbrich</small> | |- | ''[[Helleborus thibetanus]]'' <small>Franch. </small> <br />1885 || [[File:Helleborus thibetanus1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''VI. sect. Helleborastrum''' <small>Spach</small> | |- | ''[[Helleborus abruzzicus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew </small> || |- | ''[[Helleborus atrorubens]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. </small> 1812 || [[File: Helleborus_atrorubens_RHS.jpeg |150px]] |- | ''[[Helleborus bocconei]]'' <br /><small>Ten. </small> 1823|| [[File:Helleborus_bocconei_2.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus croaticus]]''<br /> <small>Martinis</small> 1973 || [[File: Helleborus_croaticus1.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus cyclophyllus]]''<br /> <small>(A.Braun) Boiss. </small> 1867 || [[File:Helleborus_cyclophyllus.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus dumetorum]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[ File:Helleborus_dumetorum.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus liguricus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew</small> || |- | ''[[Helleborus multifidus]]''<br /> <small>Vis. </small> || |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''hercegovinus''|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''istriacus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''multifidus'' |- | ''[[Helleborus odorus]]'' <br /><small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[File: Helleborus odorus (Ranunculaceae) plant.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''odorus'' <small>L. </small> |- | ''[[Helleborus orientalis]]'' <small>Lam.</small> <br />1789 ||[[File:Helleborus orientalis.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''abchasicus'' <br /><small> (A. Braun) Mathew</small>||[[File:Helleborus_orientalis_IMG_4142_C.JPG |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''guttatus'' <br /><small> (A. Braun & Sauer) Mathew</small>|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''orientalis'' || |- | ''[[Helleborus purpurascens]]''<br /> <small> Waldst. & Kit. </small> 1802||[[File:Helleborus_purpurascens_001.JPG |150px]] |- | ''[[Helleborus torquatus]]''<br /> <small>Archer-Hind</small> 1884||[[File:Helleborus_torquatus_-_Flickr_-_peganum_(2).jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus viridis]]'' <small>L. </small> <br /> 1753||[[File:Helleborus viridis (hellébore vert) - W.Sandras.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" |subsp''. occidentalis'' <br />1869 || |} {{cladogram |caption=Cladogram of evolutionary lines in ''Helleborus'' from Meiners et al.(2011) <ref name="Meiners"/> |cladogram={{clade|style=font-size:85%;line-height:75%;width:300px;thickness=2; |align=''center'' |1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | label1=sec. Griphopus | 1=''H. foetidus'' | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Helleborus | 1=''H. niger'' | label2=sec. Chenopus | 2= {{clade|thickness=2 | 1= ''H. argutifolius'' | 2= ''H. lividus''}} }} }} }} | label1=Subgenus Helleborus | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Syncarpus | 1= ''H. vesicarius'' | 2= {{clade|thickness=2 | label1=sec. Dicarpon | 1= ''H. thibetanus'' | label2=sec. helleboastrum | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. dumetorum'' | 2= ''H. purpurascens'' }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1=''H. croaticus'' | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. multifidus'' | 2= ''H. abruzzicus''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1= ''H. hercegovinus'' | 2= ''H. liguricus''}} }} }} }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. atrorubens'' | 2= ''H. viridis''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. cyclophyllus'' | 2= ''H. torquatus''}} | 2=''H. orientalis''}} | 2= ''H. odorus'' }} }} }} }} }} }} }} }} |label2=Subgenus Helleborastrum }} }} ==== Калесцентни видови ==== [[Податотека:Helleborus_orientalis,_Zaaddozen_zwellen,_Locatie,_Tuinreservaat_Jonkervallei_01.jpg|мини|''Helleborus orientalis'']] Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла: * ''[[Helleborus argutifolius]]'' * ''[[Helleborus foetidus]]'' * ''[[Helleborus lividus]]'' * ''[[Helleborus vesicarius]]'' ==== Акулесцентни (без стеблести) видови ==== Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат). * ''[[Helleborus atrorubens]]'' * ''[[Helleborus croaticus]]'' * ''[[Helleborus cyclophyllus]]'' * ''[[Helleborus dumetorum]]'' * ''[[Helleborus abruzzicus]]'' * ''[[Helleborus liguricus]]'' * ''[[Helleborus bocconei]]'' * ''[[Helleborus multifidus]]'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''hercegovinus'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''istriacus'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''multifidus'' * ''[[Helleborus niger]]'' ** ''Helleborus niger'' subsp. ''macranthus'' (syn. ''[[Helleborus niger major|H. niger major]]'') ** ''Helleborus niger'' subsp. ''niger'' * ''[[Helleborus odorus]]'' ** ''Helleborus odorus'' subsp. ''laxus'' ** ''Helleborus odorus'' subsp. ''odorus'' * ''[[Helleborus orientalis]]'' ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''abchasicus'' (syn. ''[[Helleborus abchasicus|H. abchasicus]]'') ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''guttatus'' ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''orientalis'' (syn. ''[[Helleborus caucasicus|H. caucasicus]], [[Helleborus kochii|H. kochii]]'') * ''[[Helleborus purpurascens]]'' * ''[[Helleborus thibetanus]]'' (syn''. [[Helleborus chinensis|H. chinensis]]'') * ''[[Helleborus torquatus]]'' * ''[[Helleborus viridis]]'' * ''[[Helleborus occidentalis]]'' (порано ''[[Helleborus viridis|H. viridis]]'' subsp. ''occidentalis'') ==== Хибриди ==== * ''H. argutifolius''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=946|title=RHS Plant Selector Helleborus argutifolius AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218144224/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=946|archive-date=18 December 2019|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. foetidus''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3063|title=RHS Plant Selector Helleborus foetidus AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204085304/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3063|archive-date=4 February 2012|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. lividus''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3064|title=RHS Plant Selector Helleborus lividus AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218144205/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3064|archive-date=18 December 2019|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. niger''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=947|title=RHS Plant Selector Helleborus niger AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20131208132201/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=947|archive-date=8 December 2013|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H.'' × ''sternii'' <ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=948|title=RHS Plant Selector Helleborus × sternii Blackthorn Group AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909012919/https://www.rhs.org.uk/plants/details?plantid=948|archive-date=2015-09-09|access-date=2012-08-02}}</ref> ==Распространетост == Различни видови од овој род потекнуваат од [[Европа]] и [[Азија]]. Најголемата концентрација на видови се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Еден нетипичен вид (''Helleborus thibetanus'') доаѓа од западна [[Народна Република Кина|Кина]], друг нетипичен вид (''Helleborus vesicarius'') живее на мала област на границата помеѓу [[Турција]] и [[Сирија]]. Во [[Македонија]] расте само видот ''[[Helleborus odorus]]''.''<ref name="Флора на Македонија22222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 93, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Хортикултура == [[Податотека:Hellebore_flowers.jpg|мини|Видови и хибриди: ''Helleborus viridis'' (горе лево); ''Helleborus foetidus'' (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на ''Helleborus'' × ''hybridus'', вклучувајќи и двобојни цветови]] Овие растенија се широко одгледувани во градините [[Министерство за земјоделство на САД|на Министерството за земјоделство на САД]] за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на [[слана]], а многу од нив се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (''[[Helleborus argutifolius]]''), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто [[Лист|зеленило]], е широко одгледувано. Исто така се одгледува и ''[[Helleborus foetidus]]'', кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја. Таканаречената божиќна роза ([[Helleborus niger|''Helleborus'' ''niger'']]) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови. == Токсичност == Сите растенија од видот ''Helleborus'' се токсични, и сите делови од растението се токсични.<ref name="Cornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/christmasrose/christmasrose.html|title=''Helleborus niger'' – Christmas Rose|work=Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock|publisher=Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences}}</ref><ref name="NC State">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/helleborus-orientalis/|title=Helleborus orientalis|publisher=NC State University}}</ref> Труењето е ретко, но сепак се случува.<ref name="Cornell" /> == Галерија == === Видови === <gallery> Податотека:Helleborus_bocconei_2.jpg|''[[Helleborus bocconei]]'' Податотека:Helleborus_dumetorum_(Hecken-Nieswurz)_IMG_34924.JPG|''[[Helleborus dumetorum|H. dumetorum]]'' Податотека:Helleborus_lividus_ssp._corsicus_(Jardin_des_Plantes_de_Paris).jpg|''[[Helleborus lividus]]'' ssp. ''corsicus'' (''[[Jardin des Plantes de Paris]]'') Податотека:Helleborus_foetidus_004.JPG|''[[Helleborus foetidus|H. foetidus]]'' Податотека:Helleborus_odorus_(Ranunculaceae)_plant.jpg|''[[Helleborus odorus|H. odorus]]'' Податотека:Helleborus_purpurascens.jpg|''[[Helleborus purpurascens|H. purpurascens]]'' Податотека:Helleborus_argutifolius_-_Innsbruck_Botanical_Garden.jpg|''[[Helleborus argutifolius]]'' - [[Innsbruck Botanical Garden]] Податотека:Helleborus_(three_stages).jpg|''[[Helleborus niger|H. niger]]'' </gallery> === Хибриди === == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Helleborus}} * {{Викивидови-ред|Helleborus}} * [https://web.archive.org/web/20081211094456/http://phengels.club.fr/CatalogueHelleborus.html A French hellebore enthusiast's non-commercial site] * [http://www.hazlescrossfarmnursery.co.uk The National Collection of Hellebore species and hybrids, Hazles Cross Farm Nursery (Staffordshire, UK) contains all known species plus hundreds of garden hybrids] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Helleborus&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20060615054459/http://www.hellebores.org/ Hellebores.org: A comprehensive online resource on the genus ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20100422185440/http://www.broadviewgardens.co.uk/national-collection-of-hellebores.aspx National collection of Hellebores] * [https://web.archive.org/web/20050514233205/http://www.rhs.org.uk/learning/research/Sciencereport/Hellebore.pdf RHS plant pathology report on 'Hellebore Black Death' disease (pdf)] * [https://exquisite-gardens.com/hellebores-the-great-christmas-rose/ Growing Guide] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Кукурек]] iumjt17ro8q5hdmopvviy49gdw3a3ur 5591929 5591928 2026-07-14T09:48:06Z Виолетова 1975 /* Хибриди */ 5591929 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Helleborus niger0.jpg | image_caption = Илустрација на ''Helleborus niger'', од 19 век | display_parents = 2 | parent_authority = DC. | taxon = Helleborus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] [[Зелјесто растение|тревни]] или [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] лутичиња ([[Ranunculaceae]]). Многу видови се отровни. == Опис == Цветовите имаат пет во форма на [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои опкружуваат прстен од мали, чашки [[Нектар|нектариуми]], кои всушност се [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] модифицирани да држат [[нектар]]. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на [[Семе|семето]].<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=C. M.|date=1 September 2005|title=Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=92|issue=9|pages=1486–1491|doi=10.3732/ajb.92.9.1486|pmid=21646166|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Таксономија == Родот е основан од [[Карл Линеј]] во првиот том од неговата книга ''„Species Plantarum“'' во 1753 година.<ref name="Linnaeus1753">{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=1|location=Stockholm|page=557|language=la|chapter=Tomus&nbsp;I|chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/358576}}</ref> === Видови и подвидови === Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.<ref name="Meiners">{{Наведено списание|last=Meiners|first=Julia|last2=Debener|first2=Thomas|last3=Schweizer|first3=Guenther|last4=Winkelmann|first4=Traud|date=February 2011|title=Analysis of the taxonomic subdivision within the genus ''Helleborus'' by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers|journal=Scientia Horticulturae|volume=128|issue=1|pages=38–47|bibcode=2011ScHor.128...38M|doi=10.1016/j.scienta.2010.12.011}}</ref> Табелата подолу ги прикажува видовите од родот ''Helleborus'' со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).<ref name="Meiners" /> {| class="wikitable sortable" |- ! style= |Име !!! | Слика |- | style="border-bottom: solid black 3px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus ''Helleborus'' ''' | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''I. sect. Griphopus''' <small> Spach em. Schiffner </small> | |- | ''[[Helleborus foetidus]]'' <small>L. </small> <br />1753 ||[[File:Helleborus_foetidus_re.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" |'''II. sect. Chenopus''' <small>Schiffner</small> | |- |''[[Helleborus lividus]]'' <small>Aiton</small> <br /> 1789||[[File: Helleborus lividus (23794254383).jpg |150px]] |- |''[[Helleborus argutifolius]]'' <small>Viv. </small> <br />1824 || [[File:Helleborus_argutifolius1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''III. sect. Helleborus'''<br />[sect. Chionorhodon <small>Spach</small>] | |- | ''[[Helleborus niger]]'' <small>L. </small> <br />1753 || [[File:Helleborus_niger_Kaiser.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''macranthus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''niger'' <small>L. </small>||[[File:Helleborus niger 001.JPG |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus Helleborastrum''' <small> (Spach) </small> | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''IV. sect. Syncarpus''' <small>Schiffer</small> | |- | ''[[Helleborus vesicarius]]'' <br /> <small>Aucher ex Boiss. </small> 1841|| |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''V. sect. Dicarpon''' <small>Ulbrich</small> | |- | ''[[Helleborus thibetanus]]'' <small>Franch. </small> <br />1885 || [[File:Helleborus thibetanus1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''VI. sect. Helleborastrum''' <small>Spach</small> | |- | ''[[Helleborus abruzzicus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew </small> || |- | ''[[Helleborus atrorubens]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. </small> 1812 || [[File: Helleborus_atrorubens_RHS.jpeg |150px]] |- | ''[[Helleborus bocconei]]'' <br /><small>Ten. </small> 1823|| [[File:Helleborus_bocconei_2.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus croaticus]]''<br /> <small>Martinis</small> 1973 || [[File: Helleborus_croaticus1.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus cyclophyllus]]''<br /> <small>(A.Braun) Boiss. </small> 1867 || [[File:Helleborus_cyclophyllus.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus dumetorum]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[ File:Helleborus_dumetorum.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus liguricus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew</small> || |- | ''[[Helleborus multifidus]]''<br /> <small>Vis. </small> || |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''hercegovinus''|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''istriacus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''multifidus'' |- | ''[[Helleborus odorus]]'' <br /><small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[File: Helleborus odorus (Ranunculaceae) plant.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''odorus'' <small>L. </small> |- | ''[[Helleborus orientalis]]'' <small>Lam.</small> <br />1789 ||[[File:Helleborus orientalis.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''abchasicus'' <br /><small> (A. Braun) Mathew</small>||[[File:Helleborus_orientalis_IMG_4142_C.JPG |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''guttatus'' <br /><small> (A. Braun & Sauer) Mathew</small>|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''orientalis'' || |- | ''[[Helleborus purpurascens]]''<br /> <small> Waldst. & Kit. </small> 1802||[[File:Helleborus_purpurascens_001.JPG |150px]] |- | ''[[Helleborus torquatus]]''<br /> <small>Archer-Hind</small> 1884||[[File:Helleborus_torquatus_-_Flickr_-_peganum_(2).jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus viridis]]'' <small>L. </small> <br /> 1753||[[File:Helleborus viridis (hellébore vert) - W.Sandras.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" |subsp''. occidentalis'' <br />1869 || |} {{cladogram |caption=Cladogram of evolutionary lines in ''Helleborus'' from Meiners et al.(2011) <ref name="Meiners"/> |cladogram={{clade|style=font-size:85%;line-height:75%;width:300px;thickness=2; |align=''center'' |1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | label1=sec. Griphopus | 1=''H. foetidus'' | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Helleborus | 1=''H. niger'' | label2=sec. Chenopus | 2= {{clade|thickness=2 | 1= ''H. argutifolius'' | 2= ''H. lividus''}} }} }} }} | label1=Subgenus Helleborus | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Syncarpus | 1= ''H. vesicarius'' | 2= {{clade|thickness=2 | label1=sec. Dicarpon | 1= ''H. thibetanus'' | label2=sec. helleboastrum | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. dumetorum'' | 2= ''H. purpurascens'' }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1=''H. croaticus'' | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. multifidus'' | 2= ''H. abruzzicus''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1= ''H. hercegovinus'' | 2= ''H. liguricus''}} }} }} }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. atrorubens'' | 2= ''H. viridis''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. cyclophyllus'' | 2= ''H. torquatus''}} | 2=''H. orientalis''}} | 2= ''H. odorus'' }} }} }} }} }} }} }} }} |label2=Subgenus Helleborastrum }} }} ==== Калесцентни видови ==== [[Податотека:Helleborus_orientalis,_Zaaddozen_zwellen,_Locatie,_Tuinreservaat_Jonkervallei_01.jpg|мини|''Helleborus orientalis'']] Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла: * ''[[Helleborus argutifolius]]'' * ''[[Helleborus foetidus]]'' * ''[[Helleborus lividus]]'' * ''[[Helleborus vesicarius]]'' ==== Акулесцентни (без стеблести) видови ==== Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат). * ''[[Helleborus atrorubens]]'' * ''[[Helleborus croaticus]]'' * ''[[Helleborus cyclophyllus]]'' * ''[[Helleborus dumetorum]]'' * ''[[Helleborus abruzzicus]]'' * ''[[Helleborus liguricus]]'' * ''[[Helleborus bocconei]]'' * ''[[Helleborus multifidus]]'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''hercegovinus'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''istriacus'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''multifidus'' * ''[[Helleborus niger]]'' ** ''Helleborus niger'' subsp. ''macranthus'' (syn. ''[[Helleborus niger major|H. niger major]]'') ** ''Helleborus niger'' subsp. ''niger'' * ''[[Helleborus odorus]]'' ** ''Helleborus odorus'' subsp. ''laxus'' ** ''Helleborus odorus'' subsp. ''odorus'' * ''[[Helleborus orientalis]]'' ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''abchasicus'' (syn. ''[[Helleborus abchasicus|H. abchasicus]]'') ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''guttatus'' ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''orientalis'' (syn. ''[[Helleborus caucasicus|H. caucasicus]], [[Helleborus kochii|H. kochii]]'') * ''[[Helleborus purpurascens]]'' * ''[[Helleborus thibetanus]]'' (syn''. [[Helleborus chinensis|H. chinensis]]'') * ''[[Helleborus torquatus]]'' * ''[[Helleborus viridis]]'' * ''[[Helleborus occidentalis]]'' (порано ''[[Helleborus viridis|H. viridis]]'' subsp. ''occidentalis'') ==== Хибриди ==== * ''H. argutifolius''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=946|title=RHS Plant Selector Helleborus argutifolius AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218144224/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=946|archive-date=18 December 2019|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. foetidus''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3063|title=RHS Plant Selector Helleborus foetidus AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204085304/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3063|archive-date=4 February 2012|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. lividus''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3064|title=RHS Plant Selector Helleborus lividus AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218144205/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3064|archive-date=18 December 2019|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. niger''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=947|title=RHS Plant Selector Helleborus niger AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20131208132201/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=947|archive-date=8 December 2013|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H.'' × ''sternii'' <ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=948|title=RHS Plant Selector Helleborus × sternii Blackthorn Group AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909012919/https://www.rhs.org.uk/plants/details?plantid=948|archive-date=2015-09-09|access-date=2012-08-02}}</ref> ==Распространетост == Различни видови од овој род потекнуваат од [[Европа]] и [[Азија]]. Најголемата концентрација на видови се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Еден нетипичен вид (''Helleborus thibetanus'') доаѓа од западна [[Народна Република Кина|Кина]], друг нетипичен вид (''Helleborus vesicarius'') живее на мала област на границата помеѓу [[Турција]] и [[Сирија]]. Во [[Македонија]] расте само видот ''[[Helleborus odorus]]''.''<ref name="Флора на Македонија22222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 93, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Хортикултура == [[Податотека:Hellebore_flowers.jpg|мини|Видови и хибриди: ''Helleborus viridis'' (горе лево); ''Helleborus foetidus'' (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на ''Helleborus'' × ''hybridus'', вклучувајќи и двобојни цветови]] Овие растенија се широко одгледувани во градините [[Министерство за земјоделство на САД|на Министерството за земјоделство на САД]] за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на [[слана]], а многу од нив се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (''[[Helleborus argutifolius]]''), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто [[Лист|зеленило]], е широко одгледувано. Исто така се одгледува и ''[[Helleborus foetidus]]'', кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја. Таканаречената божиќна роза ([[Helleborus niger|''Helleborus'' ''niger'']]) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови. == Токсичност == Сите растенија од видот ''Helleborus'' се токсични, и сите делови од растението се токсични.<ref name="Cornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/christmasrose/christmasrose.html|title=''Helleborus niger'' – Christmas Rose|work=Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock|publisher=Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences}}</ref><ref name="NC State">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/helleborus-orientalis/|title=Helleborus orientalis|publisher=NC State University}}</ref> Труењето е ретко, но сепак се случува.<ref name="Cornell" /> == Галерија == === Видови === <gallery> Податотека:Helleborus_bocconei_2.jpg|''[[Helleborus bocconei]]'' Податотека:Helleborus_dumetorum_(Hecken-Nieswurz)_IMG_34924.JPG|''[[Helleborus dumetorum|H. dumetorum]]'' Податотека:Helleborus_lividus_ssp._corsicus_(Jardin_des_Plantes_de_Paris).jpg|''[[Helleborus lividus]]'' ssp. ''corsicus'' (''[[Jardin des Plantes de Paris]]'') Податотека:Helleborus_foetidus_004.JPG|''[[Helleborus foetidus|H. foetidus]]'' Податотека:Helleborus_odorus_(Ranunculaceae)_plant.jpg|''[[Helleborus odorus|H. odorus]]'' Податотека:Helleborus_purpurascens.jpg|''[[Helleborus purpurascens|H. purpurascens]]'' Податотека:Helleborus_argutifolius_-_Innsbruck_Botanical_Garden.jpg|''[[Helleborus argutifolius]]'' - [[Innsbruck Botanical Garden]] Податотека:Helleborus_(three_stages).jpg|''[[Helleborus niger|H. niger]]'' </gallery> === Хибриди === <gallery> Double hellebore, dark red.JPG|Темно црвена Double white and pink picotee hellebore.JPG|Бела и розе Double pink hellebore with dark blotching.JPG| Double white hellebore with pink spotting.JPG|Double white hellebore with pink spotting Double pink hellebore with darker pink veining.JPG|Double pink hellebore with darker pink veining Double white hellebore hybrid 'Betty Ranicar'.JPG|Double white hellebore hybrid 'Betty Ranicar' Yellow double hellebore.JPG|Yellow double hellebore "Blue-black" double hellebore.JPG|"Blue-black" double hellebore Double pink hellebore with dark venation.JPG|Double pink hellebore with dark venation </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Helleborus}} * {{Викивидови-ред|Helleborus}} * [https://web.archive.org/web/20081211094456/http://phengels.club.fr/CatalogueHelleborus.html A French hellebore enthusiast's non-commercial site] * [http://www.hazlescrossfarmnursery.co.uk The National Collection of Hellebore species and hybrids, Hazles Cross Farm Nursery (Staffordshire, UK) contains all known species plus hundreds of garden hybrids] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Helleborus&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20060615054459/http://www.hellebores.org/ Hellebores.org: A comprehensive online resource on the genus ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20100422185440/http://www.broadviewgardens.co.uk/national-collection-of-hellebores.aspx National collection of Hellebores] * [https://web.archive.org/web/20050514233205/http://www.rhs.org.uk/learning/research/Sciencereport/Hellebore.pdf RHS plant pathology report on 'Hellebore Black Death' disease (pdf)] * [https://exquisite-gardens.com/hellebores-the-great-christmas-rose/ Growing Guide] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Кукурек]] ffumstk85oo9bzoe01ciyo0rjyg3xxb 5591930 5591929 2026-07-14T09:50:42Z Виолетова 1975 /* Хибриди */ 5591930 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Illustration Helleborus niger0.jpg | image_caption = Илустрација на ''Helleborus niger'', од 19 век | display_parents = 2 | parent_authority = DC. | taxon = Helleborus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} '''Кукурек''' (науч. ''Helleborus'') ― род на приближно 20 [[Вид (биологија)|видови]] [[Зелјесто растение|тревни]] или [[Зимзелено растение|зимзелени]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] лутичиња ([[Ranunculaceae]]). Многу видови се отровни. == Опис == Цветовите имаат пет во форма на [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои опкружуваат прстен од мали, чашки [[Нектар|нектариуми]], кои всушност се [[Венечно ливче|венечни ливчиња]] модифицирани да држат [[нектар]]. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на [[Семе|семето]].<ref>{{Наведено списание|last=Herrera|first=C. M.|date=1 September 2005|title=Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)|journal=American Journal of Botany|volume=92|issue=9|pages=1486–1491|doi=10.3732/ajb.92.9.1486|pmid=21646166|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> == Таксономија == Родот е основан од [[Карл Линеј]] во првиот том од неговата книга ''„Species Plantarum“'' во 1753 година.<ref name="Linnaeus1753">{{Наведена книга|title=Species Plantarum|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Laurentii Salvii|year=1753|volume=1|location=Stockholm|page=557|language=la|chapter=Tomus&nbsp;I|chapter-url=https://biodiversitylibrary.org/page/358576}}</ref> === Видови и подвидови === Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.<ref name="Meiners">{{Наведено списание|last=Meiners|first=Julia|last2=Debener|first2=Thomas|last3=Schweizer|first3=Guenther|last4=Winkelmann|first4=Traud|date=February 2011|title=Analysis of the taxonomic subdivision within the genus ''Helleborus'' by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers|journal=Scientia Horticulturae|volume=128|issue=1|pages=38–47|bibcode=2011ScHor.128...38M|doi=10.1016/j.scienta.2010.12.011}}</ref> Табелата подолу ги прикажува видовите од родот ''Helleborus'' со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).<ref name="Meiners" /> {| class="wikitable sortable" |- ! style= |Име !!! | Слика |- | style="border-bottom: solid black 3px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus ''Helleborus'' ''' | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''I. sect. Griphopus''' <small> Spach em. Schiffner </small> | |- | ''[[Helleborus foetidus]]'' <small>L. </small> <br />1753 ||[[File:Helleborus_foetidus_re.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" |'''II. sect. Chenopus''' <small>Schiffner</small> | |- |''[[Helleborus lividus]]'' <small>Aiton</small> <br /> 1789||[[File: Helleborus lividus (23794254383).jpg |150px]] |- |''[[Helleborus argutifolius]]'' <small>Viv. </small> <br />1824 || [[File:Helleborus_argutifolius1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''III. sect. Helleborus'''<br />[sect. Chionorhodon <small>Spach</small>] | |- | ''[[Helleborus niger]]'' <small>L. </small> <br />1753 || [[File:Helleborus_niger_Kaiser.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''macranthus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''niger'' <small>L. </small>||[[File:Helleborus niger 001.JPG |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;" | '''Subgenus Helleborastrum''' <small> (Spach) </small> | |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 3px solid black;padding-left:2em" | '''IV. sect. Syncarpus''' <small>Schiffer</small> | |- | ''[[Helleborus vesicarius]]'' <br /> <small>Aucher ex Boiss. </small> 1841|| |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''V. sect. Dicarpon''' <small>Ulbrich</small> | |- | ''[[Helleborus thibetanus]]'' <small>Franch. </small> <br />1885 || [[File:Helleborus thibetanus1.jpg |150px]] |- | style="border-bottom: solid black 2px; border-top: 2px solid black;padding-left:2em" | '''VI. sect. Helleborastrum''' <small>Spach</small> | |- | ''[[Helleborus abruzzicus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew </small> || |- | ''[[Helleborus atrorubens]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. </small> 1812 || [[File: Helleborus_atrorubens_RHS.jpeg |150px]] |- | ''[[Helleborus bocconei]]'' <br /><small>Ten. </small> 1823|| [[File:Helleborus_bocconei_2.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus croaticus]]''<br /> <small>Martinis</small> 1973 || [[File: Helleborus_croaticus1.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus cyclophyllus]]''<br /> <small>(A.Braun) Boiss. </small> 1867 || [[File:Helleborus_cyclophyllus.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus dumetorum]]''<br /> <small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[ File:Helleborus_dumetorum.jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus liguricus]]''<br /> <small>M.Thomsen, McLewin & B.Mathew</small> || |- | ''[[Helleborus multifidus]]''<br /> <small>Vis. </small> || |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''hercegovinus''|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''istriacus''|| |- | style="padding-left:2em" |subsp. ''multifidus'' |- | ''[[Helleborus odorus]]'' <br /><small>Waldst. & Kit. ex Willd. </small> 1809||[[File: Helleborus odorus (Ranunculaceae) plant.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''odorus'' <small>L. </small> |- | ''[[Helleborus orientalis]]'' <small>Lam.</small> <br />1789 ||[[File:Helleborus orientalis.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''abchasicus'' <br /><small> (A. Braun) Mathew</small>||[[File:Helleborus_orientalis_IMG_4142_C.JPG |150px]] |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''guttatus'' <br /><small> (A. Braun & Sauer) Mathew</small>|| |- | style="padding-left:2em" | subsp. ''orientalis'' || |- | ''[[Helleborus purpurascens]]''<br /> <small> Waldst. & Kit. </small> 1802||[[File:Helleborus_purpurascens_001.JPG |150px]] |- | ''[[Helleborus torquatus]]''<br /> <small>Archer-Hind</small> 1884||[[File:Helleborus_torquatus_-_Flickr_-_peganum_(2).jpg |150px]] |- | ''[[Helleborus viridis]]'' <small>L. </small> <br /> 1753||[[File:Helleborus viridis (hellébore vert) - W.Sandras.jpg |150px]] |- | style="padding-left:2em" |subsp''. occidentalis'' <br />1869 || |} {{cladogram |caption=Cladogram of evolutionary lines in ''Helleborus'' from Meiners et al.(2011) <ref name="Meiners"/> |cladogram={{clade|style=font-size:85%;line-height:75%;width:300px;thickness=2; |align=''center'' |1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | label1=sec. Griphopus | 1=''H. foetidus'' | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Helleborus | 1=''H. niger'' | label2=sec. Chenopus | 2= {{clade|thickness=2 | 1= ''H. argutifolius'' | 2= ''H. lividus''}} }} }} }} | label1=Subgenus Helleborus | 2={{clade|thickness=2 | label1=sec. Syncarpus | 1= ''H. vesicarius'' | 2= {{clade|thickness=2 | label1=sec. Dicarpon | 1= ''H. thibetanus'' | label2=sec. helleboastrum | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. dumetorum'' | 2= ''H. purpurascens'' }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1=''H. croaticus'' | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. multifidus'' | 2= ''H. abruzzicus''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1= ''H. hercegovinus'' | 2= ''H. liguricus''}} }} }} }} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. atrorubens'' | 2= ''H. viridis''}} | 2={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1={{clade|thickness=2 | 1= ''H. cyclophyllus'' | 2= ''H. torquatus''}} | 2=''H. orientalis''}} | 2= ''H. odorus'' }} }} }} }} }} }} }} }} |label2=Subgenus Helleborastrum }} }} ==== Калесцентни видови ==== [[Податотека:Helleborus_orientalis,_Zaaddozen_zwellen,_Locatie,_Tuinreservaat_Jonkervallei_01.jpg|мини|''Helleborus orientalis'']] Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла: * ''[[Helleborus argutifolius]]'' * ''[[Helleborus foetidus]]'' * ''[[Helleborus lividus]]'' * ''[[Helleborus vesicarius]]'' ==== Акулесцентни (без стеблести) видови ==== Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат). * ''[[Helleborus atrorubens]]'' * ''[[Helleborus croaticus]]'' * ''[[Helleborus cyclophyllus]]'' * ''[[Helleborus dumetorum]]'' * ''[[Helleborus abruzzicus]]'' * ''[[Helleborus liguricus]]'' * ''[[Helleborus bocconei]]'' * ''[[Helleborus multifidus]]'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''hercegovinus'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''istriacus'' ** ''Helleborus multifidus'' subsp. ''multifidus'' * ''[[Helleborus niger]]'' ** ''Helleborus niger'' subsp. ''macranthus'' (syn. ''[[Helleborus niger major|H. niger major]]'') ** ''Helleborus niger'' subsp. ''niger'' * ''[[Helleborus odorus]]'' ** ''Helleborus odorus'' subsp. ''laxus'' ** ''Helleborus odorus'' subsp. ''odorus'' * ''[[Helleborus orientalis]]'' ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''abchasicus'' (syn. ''[[Helleborus abchasicus|H. abchasicus]]'') ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''guttatus'' ** ''Helleborus orientalis'' subsp. ''orientalis'' (syn. ''[[Helleborus caucasicus|H. caucasicus]], [[Helleborus kochii|H. kochii]]'') * ''[[Helleborus purpurascens]]'' * ''[[Helleborus thibetanus]]'' (syn''. [[Helleborus chinensis|H. chinensis]]'') * ''[[Helleborus torquatus]]'' * ''[[Helleborus viridis]]'' * ''[[Helleborus occidentalis]]'' (порано ''[[Helleborus viridis|H. viridis]]'' subsp. ''occidentalis'') ==== Хибриди ==== * ''H. argutifolius''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=946|title=RHS Plant Selector Helleborus argutifolius AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218144224/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=946|archive-date=18 December 2019|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. foetidus''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3063|title=RHS Plant Selector Helleborus foetidus AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204085304/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3063|archive-date=4 February 2012|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. lividus''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3064|title=RHS Plant Selector Helleborus lividus AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218144205/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=3064|archive-date=18 December 2019|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H. niger''<ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=947|title=RHS Plant Selector Helleborus niger AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20131208132201/http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=947|archive-date=8 December 2013|access-date=2012-08-02}}</ref> * ''H.'' × ''sternii'' <ref>{{cite web|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=948|title=RHS Plant Selector Helleborus × sternii Blackthorn Group AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909012919/https://www.rhs.org.uk/plants/details?plantid=948|archive-date=2015-09-09|access-date=2012-08-02}}</ref> ==Распространетост == Различни видови од овој род потекнуваат од [[Европа]] и [[Азија]]. Најголемата концентрација на видови се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Еден нетипичен вид (''Helleborus thibetanus'') доаѓа од западна [[Народна Република Кина|Кина]], друг нетипичен вид (''Helleborus vesicarius'') живее на мала област на границата помеѓу [[Турција]] и [[Сирија]]. Во [[Македонија]] расте само видот ''[[Helleborus odorus]]''.''<ref name="Флора на Македонија22222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 93, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Хортикултура == [[Податотека:Hellebore_flowers.jpg|мини|Видови и хибриди: ''Helleborus viridis'' (горе лево); ''Helleborus foetidus'' (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на ''Helleborus'' × ''hybridus'', вклучувајќи и двобојни цветови]] Овие растенија се широко одгледувани во градините [[Министерство за земјоделство на САД|на Министерството за земјоделство на САД]] за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на [[слана]], а многу од нив се [[Зимзелено растение|зимзелени]]. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (''[[Helleborus argutifolius]]''), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто [[Лист|зеленило]], е широко одгледувано. Исто така се одгледува и ''[[Helleborus foetidus]]'', кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја. Таканаречената божиќна роза ([[Helleborus niger|''Helleborus'' ''niger'']]) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови. == Токсичност == Сите растенија од видот ''Helleborus'' се токсични, и сите делови од растението се токсични.<ref name="Cornell">{{Наведена мрежна страница|url=https://poisonousplants.ansci.cornell.edu/christmasrose/christmasrose.html|title=''Helleborus niger'' – Christmas Rose|work=Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock|publisher=Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences}}</ref><ref name="NC State">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/helleborus-orientalis/|title=Helleborus orientalis|publisher=NC State University}}</ref> Труењето е ретко, но сепак се случува.<ref name="Cornell" /> == Галерија == === Видови === <gallery> Податотека:Helleborus_bocconei_2.jpg|''[[Helleborus bocconei]]'' Податотека:Helleborus_dumetorum_(Hecken-Nieswurz)_IMG_34924.JPG|''[[Helleborus dumetorum|H. dumetorum]]'' Податотека:Helleborus_lividus_ssp._corsicus_(Jardin_des_Plantes_de_Paris).jpg|''[[Helleborus lividus]]'' ssp. ''corsicus'' (''[[Jardin des Plantes de Paris]]'') Податотека:Helleborus_foetidus_004.JPG|''[[Helleborus foetidus|H. foetidus]]'' Податотека:Helleborus_odorus_(Ranunculaceae)_plant.jpg|''[[Helleborus odorus|H. odorus]]'' Податотека:Helleborus_purpurascens.jpg|''[[Helleborus purpurascens|H. purpurascens]]'' Податотека:Helleborus_argutifolius_-_Innsbruck_Botanical_Garden.jpg|''[[Helleborus argutifolius]]'' - [[Innsbruck Botanical Garden]] Податотека:Helleborus_(three_stages).jpg|''[[Helleborus niger|H. niger]]'' </gallery> === Хибриди === <gallery> Double hellebore, dark red.JPG|Темно црвена Double white and pink picotee hellebore.JPG|Бела и розе Double pink hellebore with dark blotching.JPG|Розева Double white hellebore with pink spotting.JPG|Бела со розеви точки Double pink hellebore with darker pink veining.JPG|Розе со темно розеви делови Double white hellebore hybrid 'Betty Ranicar'.JPG|Бела Yellow double hellebore.JPG|Жолта "Blue-black" double hellebore.JPG|Темно сина Double pink hellebore with dark venation.JPG|Розе со темни делови </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Helleborus}} * {{Викивидови-ред|Helleborus}} * [https://web.archive.org/web/20081211094456/http://phengels.club.fr/CatalogueHelleborus.html A French hellebore enthusiast's non-commercial site] * [http://www.hazlescrossfarmnursery.co.uk The National Collection of Hellebore species and hybrids, Hazles Cross Farm Nursery (Staffordshire, UK) contains all known species plus hundreds of garden hybrids] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Helleborus&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Flora Europaea: ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20060615054459/http://www.hellebores.org/ Hellebores.org: A comprehensive online resource on the genus ''Helleborus''] * [https://web.archive.org/web/20100422185440/http://www.broadviewgardens.co.uk/national-collection-of-hellebores.aspx National collection of Hellebores] * [https://web.archive.org/web/20050514233205/http://www.rhs.org.uk/learning/research/Sciencereport/Hellebore.pdf RHS plant pathology report on 'Hellebore Black Death' disease (pdf)] * [https://exquisite-gardens.com/hellebores-the-great-christmas-rose/ Growing Guide] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]] [[Категорија:Лутичиња]] ij2kryw1yt7rf8pv4bywfv4tjp2mhfw 1 1399680 5591919 2026-07-14T09:37:14Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591919 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399681 5591932 2026-07-14T09:58:34Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1055416498|Rosa agrestis]]“ 5591932 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa agrestis inflorescence (29).jpg|genus=Rosa|species=agrestis|authority=[[Savi]]<ref>Flora Pisana 1:475. 1798</ref>|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-1298 |title=''Rosa agrestis'' Savi |last=|first=|date=|website=The Plant List |publisher=|access-date=}}</ref>|synonyms={{Collapsible list| *''Rosa agrestis'' subsp. ''caryophyllacea'' <small>E.Schenk</small> *''Rosa agrestis'' subsp. ''pubescens'' <small>(Rapin ex Reut.) E.Schenk</small> *''Rosa arvatica'' <small>Puget ex Baker</small> *''Rosa elliptica'' <small>auct. angl.,p.p.1298</small> *''Rosa elliptica'' subsp. ''inodora'' <small>(Fr.) Schwertschl.</small> *''Rosa gisellae'' <small>Koehne (spelling variant)</small> *''Rosa gizellae'' <small>Borb s</small> *''Rosa graveolens'' subsp. ''eriophora'' <small>(Gren.) Arcang.</small> *''Rosa graveolens'' subsp. ''nuda'' <small>(Gren.) Arcang.</small> *''Rosa haringiana'' <small>(Heinr.Braun) Fritsch</small> *''Rosa hispanica'' <small>H.Christ</small> *''Rosa kostrakiewiczii'' <small>(Popek) Popek</small> *''Rosa sepium'' <small>Thuill.</small> *''Rosa viscaria'' subsp. ''agrestis'' <small>(Savi) Rouy</small> }}}} '''''Rosa agrestis''''', е вид дива [[роза]] по потекло од Европа, која се среќава претежно во јужна Европа, а повремено и до Кавказ. Изворите се разликуваат во врска со тоа дали може да се најде во северна Африка и Анадолија. {{Галерија|Rosa agrestis fruit (17).jpg|Rosa agrestis плодови|Rosa agrestis plant (05).jpg|Rosa agrestis грмушка}} == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Растенија опишани во 1798 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] jz9tj4ywbdxnv9bq1lb7zcinxz1lobr 5591936 5591932 2026-07-14T10:19:13Z BosaFi 115936 5591936 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa agrestis inflorescence (29).jpg|genus=Rosa|species=agrestis|authority=[[Savi]]<ref>Flora Pisana 1:475. 1798</ref>|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-1298 |title=''Rosa agrestis'' Savi |last=|first=|date=|website=The Plant List |publisher=|access-date=}}</ref>|synonyms={{Collapsible list| *''Rosa agrestis'' subsp. ''caryophyllacea'' <small>E.Schenk</small> *''Rosa agrestis'' subsp. ''pubescens'' <small>(Rapin ex Reut.) E.Schenk</small> *''Rosa arvatica'' <small>Puget ex Baker</small> *''Rosa elliptica'' <small>auct. angl.,p.p.1298</small> *''Rosa elliptica'' subsp. ''inodora'' <small>(Fr.) Schwertschl.</small> *''Rosa gisellae'' <small>Koehne (spelling variant)</small> *''Rosa gizellae'' <small>Borb s</small> *''Rosa graveolens'' subsp. ''eriophora'' <small>(Gren.) Arcang.</small> *''Rosa graveolens'' subsp. ''nuda'' <small>(Gren.) Arcang.</small> *''Rosa haringiana'' <small>(Heinr.Braun) Fritsch</small> *''Rosa hispanica'' <small>H.Christ</small> *''Rosa kostrakiewiczii'' <small>(Popek) Popek</small> *''Rosa sepium'' <small>Thuill.</small> *''Rosa viscaria'' subsp. ''agrestis'' <small>(Savi) Rouy</small> }}}} '''''Rosa agrestis''''', е вид дива [[роза]] по потекло од Европа, која се среќава претежно во јужна Европа, а повремено и до Кавказ. Изворите се разликуваат во врска со тоа дали може да се најде во северна Африка и Анадолија. == Опис == Грмушесто растение до 2 м високо, со долги интернодиуми. Стеблата и гранките со јаки срповидно искривени и во основата проширени трња. Цветните гранчиња може да бидат и без трња и со ретки трња. Листовите со 5-7 ливчиња, елиптични од долгнавесто-јајцевидни 10-30 мм долги, 12-25 мм широки, на врвот заострени, по работ двојно напилени, и со жлезди по врвот на запчињата. На горната страна голи или со ретки влакна, на долната страна сиво-зелени со густи прилегнати влакна по средната жила, со жлезди и ретки прости влакна по целата површина, најгусти по спроводните жили. Лисната дршка и рахисот влакнести и со ретки жлезди. Прилисниците широко-крилести, на горната страна голи, на долната со жлезди. Брактеите ланцетни, по работ со жлезди, покуси од цветните дршки. Цветовите до 40 мм во пречник, обично по 2-3 заедно, поретко поединечни; цветната дршка 10-20 мм долга, гола, многу ретко со поединечни жлездести четини. Чашкините ливчиња ланцетни, 15-18 мм долги. Надворешните чашкини ливчиња до 4-5 пара линејно-ланцетни сегменти, на грбната страна голи и со жлезди по работ. По прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат по созревањето на плодот. Венечните ливчиња 10-20 мм долги, бели. Столпчињата голи или со ретки влакна. Дискот широк, конусовиден и со тесен отвор. Плодот елиптично-јајцевиден, 10-15 мм, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=917-918}}</ref>{{Галерија|Rosa agrestis fruit (17).jpg|Rosa agrestis плодови|Rosa agrestis plant (05).jpg|Rosa agrestis грмушка}} == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасиштазаедно со другите грмушести растенија до 1,200 м надморска височина. Познато за планината [[Серта]], [[Дебар]] - над с. [[Баниште|Баништа]], [[Кичево]] - Илиница, [[Баба (планина)|Баба]] - с. [[Кажани]] и с. [[Брајчино]], [[Галичица]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1798 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 1c4237d3jnbhd7q4bkxo4qyzoz1t67y 5592002 5591936 2026-07-14T11:41:43Z BosaFi 115936 5592002 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa agrestis inflorescence (29).jpg|genus=Rosa|species=agrestis|authority=[[Savi]]<ref>Flora Pisana 1:475. 1798</ref>|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-1298 |title=''Rosa agrestis'' Savi |last=|first=|date=|website=The Plant List |publisher=|access-date=}}</ref>|synonyms={{Collapsible list| *''Rosa agrestis'' subsp. ''caryophyllacea'' <small>E.Schenk</small> *''Rosa agrestis'' subsp. ''pubescens'' <small>(Rapin ex Reut.) E.Schenk</small> *''Rosa arvatica'' <small>Puget ex Baker</small> *''Rosa elliptica'' <small>auct. angl.,p.p.1298</small> *''Rosa elliptica'' subsp. ''inodora'' <small>(Fr.) Schwertschl.</small> *''Rosa gisellae'' <small>Koehne (spelling variant)</small> *''Rosa gizellae'' <small>Borb s</small> *''Rosa graveolens'' subsp. ''eriophora'' <small>(Gren.) Arcang.</small> *''Rosa graveolens'' subsp. ''nuda'' <small>(Gren.) Arcang.</small> *''Rosa haringiana'' <small>(Heinr.Braun) Fritsch</small> *''Rosa hispanica'' <small>H.Christ</small> *''Rosa kostrakiewiczii'' <small>(Popek) Popek</small> *''Rosa sepium'' <small>Thuill.</small> *''Rosa viscaria'' subsp. ''agrestis'' <small>(Savi) Rouy</small> }}}} '''''Rosa agrestis''''', е вид дива [[роза]] по потекло од Европа, која се среќава претежно во јужна Европа, а повремено и до Кавказ. Изворите се разликуваат во врска со тоа дали може да се најде во северна Африка и Анадолија. == Опис == Грмушесто растение до 2 м високо, со долги интернодиуми. Стеблата и гранките со јаки срповидно искривени и во основата проширени трња. Цветните гранчиња може да бидат и без трња и со ретки трња. Листовите со 5-7 ливчиња, елиптични од долгнавесто-јајцевидни 10-30 мм долги, 12-25 мм широки, на врвот заострени, по работ двојно напилени, и со жлезди по врвот на запчињата. На горната страна голи или со ретки влакна, на долната страна сиво-зелени со густи прилегнати влакна по средната жила, со жлезди и ретки прости влакна по целата површина, најгусти по спроводните жили. Лисната дршка и рахисот влакнести и со ретки жлезди. Прилисниците широко-крилести, на горната страна голи, на долната со жлезди. Брактеите ланцетни, по работ со жлезди, покуси од цветните дршки. Цветовите до 40 мм во пречник, обично по 2-3 заедно, поретко поединечни; цветната дршка 10-20 мм долга, гола, многу ретко со поединечни жлездести четини. Чашкините ливчиња ланцетни, 15-18 мм долги. Надворешните чашкини ливчиња до 4-5 пара линејно-ланцетни сегменти, на грбната страна голи и со жлезди по работ. По прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат по созревањето на плодот. Венечните ливчиња 10-20 мм долги, бели. Столпчињата голи или со ретки влакна. Дискот широк, конусовиден и со тесен отвор. Плодот елиптично-јајцевиден, 10-15 мм, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=917-918}}</ref>{{Галерија|Rosa agrestis fruit (17).jpg|Rosa agrestis плодови|Rosa agrestis plant (05).jpg|Rosa agrestis грмушка}} == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта заедно со другите грмушести растенија до 1,200 м надморска височина. Познато за планината [[Серта]], [[Дебар]] - над с. [[Баниште|Баништа]], [[Кичево]] - Илиница, [[Баба (планина)|Баба]] - с. [[Кажани]] и с. [[Брајчино]], [[Галичица]].<ref name=":02" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1798 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9ueu8srlfjc8kcfgax9m7uxgqszn9ou 0 1399682 5591934 2026-07-14T10:18:19Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1361282920|Modena Triptych]]“ 5591934 wikitext text/x-wiki [[Податотека:The_Modena_Triptych.jpg|мини|Задниот дел на триптихот на ''Моденски триптих'']] '''''Моденски триптих''''' — [[триптих]] од 1568 година од уметникот [[Ел Греко]], кој бил познат и како Доменикос Теотокопулос.{{Sfn|Collins|2006}} Овој пренослив олтар е насликан од двете страни и има рамка во стилот на италијанската [[ренесанса]]. На предната страна е прикажано Обожувањето на пастирите, христијански витез крунисан од [[Исус Христос|Христос]] во слава и [[Крштение Господово|крштевањето на Исус]]. На задните панели е прикажано [[Благовештение|Благовештението на Марија]], [[Синајска Гора|Синајската Гора]] и [[Адам и Ева]] . На задната страна се прикажани аџии на пат кон [[Синајски манастир|Синајскиот манастир]] во [[Египет]] како да се на пат кон рајот. == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/sinaites-holy-image-hallowed-ground-icons-from-sinai/page/n293/mode/2up|title=Holy Image, Hallowed Ground: Icons from Sinai|last=Collins|first=Kristen M.|date=2006|publisher=J. Paul Getty Museum|isbn=9780892368563|location=Los Angeles: California|pages=|author-link=}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=MuDqAAAAMAAJ&q=saint+catherine%27s+monastery+in+klontzas|title=El Greco: Identity and Transformation|last=Lopera|first=Jose Alvarez|date=1999|publisher=Skira|isbn=8881184745|location=New York, NY|pages=|author-link=}} {{Ел Греко}}{{Ризница-врска|The Modena Triptych by El Greco}} [[Категорија:Модена]] [[Категорија:Уметнички слики од 1560-тите]] [[Категорија:Слики од Исусовото крштевање]] [[Категорија:Слики со Исус]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] ibzckqvnywmmlux0hgn3tu9sa0nqmku 5591938 5591934 2026-07-14T10:20:37Z Jtasevski123 69538 5591938 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork | image=[[Податотека:Triptico de Modena El Greco.jpg|300px]] | title=Modena Triptych | other_language_1= | other_title_1= | artist=[[Ел Греко]] | year=1568 | movement = [[Cretan School]] | medium= | height_metric= | width_metric= | metric_unit=cm | imperial_unit=in | museum=[[Галерија Естенсе]] | city=[[Модена]] }}[[Податотека:The_Modena_Triptych.jpg|мини|Задниот дел на триптихот на ''Моденски триптих'']]'''''Моденски триптих''''' — [[триптих]] од 1568 година од уметникот [[Ел Греко]], кој бил познат и како Доменикос Теотокопулос.{{Sfn|Collins|2006}} Овој пренослив олтар е насликан од двете страни и има рамка во стилот на италијанската [[ренесанса]]. На предната страна е прикажано Обожувањето на пастирите, христијански витез крунисан од [[Исус Христос|Христос]] во слава и [[Крштение Господово|крштевањето на Исус]]. На задните панели е прикажано [[Благовештение|Благовештението на Марија]], [[Синајска Гора|Синајската Гора]] и [[Адам и Ева]] . На задната страна се прикажани аџии на пат кон [[Синајски манастир|Синајскиот манастир]] во [[Египет]] како да се на пат кон рајот. == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/sinaites-holy-image-hallowed-ground-icons-from-sinai/page/n293/mode/2up|title=Holy Image, Hallowed Ground: Icons from Sinai|last=Collins|first=Kristen M.|date=2006|publisher=J. Paul Getty Museum|isbn=9780892368563|location=Los Angeles: California|pages=|author-link=}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=MuDqAAAAMAAJ&q=saint+catherine%27s+monastery+in+klontzas|title=El Greco: Identity and Transformation|last=Lopera|first=Jose Alvarez|date=1999|publisher=Skira|isbn=8881184745|location=New York, NY|pages=|author-link=}} {{Ел Греко}}{{Ризница-врска|The Modena Triptych by El Greco}} [[Категорија:Модена]] [[Категорија:Уметнички слики од 1560-тите]] [[Категорија:Слики од Исусовото крштевање]] [[Категорија:Слики со Исус]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] mrb0lprgab2xqgy0c0s7jp1m7kz1ga7 1 1399683 5591939 2026-07-14T10:20:48Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591939 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1399684 5591940 2026-07-14T10:25:59Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1291941495|Baptism of Christ (El Greco, Heraklion)]]“ 5591940 wikitext text/x-wiki '''''Baptism of Christ''''' is a 1567–1569 painting by [[Ел Греко|El Greco]]. It is now in the Historical Museum of Crete in [[Ираклион|Heraklion]].<ref name="Casper2012">{{Наведено списание|last=Casper|first=Andrew R.|date=2012|title=El Greco's Heraklion 'Baptism of Christ': Reconsidering Dates, Signatures, and the 'Madonneri'|url=https://www.jstor.org/stable/23208930|journal=Notes in the History of Art|volume=31|issue=2|pages=10–14|doi=10.1086/sou.31.2.23208930|issn=0737-4453|jstor=23208930|url-access=subscription}}</ref> Сликата многу наликува на панелот ''„Крштевањето Господово“'' од Ел Греко од неговиот ''[[Моденски триптих]]'' (1568).<ref name="christies">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|title=Doménikos Theotokópoulos, el Greco (Candia, Crete 1541–1614 Toledo)|work=[[Christie's]]|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320222334/https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|archive-date=2022-03-20|accessdate=2022-03-20}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Ризница-врска}}{{Ел Греко}} [[Категорија:Уметнички слики од 1560-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Слики од Исусовото крштевање]] o5xcuk4mmzkgvfc5qvz0dzti9nvrcri 5591941 5591940 2026-07-14T10:29:00Z Jtasevski123 69538 поп 5591941 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Infobox artwork | title = <i>Крштение Господово</i> | image = [[Податотека:El Greco - Baptism of Christ 2004 CKS 06967 0091 091243.jpg|300px]] | artist = [[Ел Греко]] | year = c. 1567–1569 | museum = [[Критски историски музеј]] | city = [[Heraklion]]<ref name="Casper2012"/> | medium = egg tempera and oil on wood | height_metric = 23.5 | width_metric = 18.1 | metric_unit = cm | dimensions_ref = <ref name="christies"/> }}'''''Крштевање Господово''''' — слика на [[Ел Греко]] од периодот 1567–1569 година. Денес таа се наоѓа во Критскиот историски музеј во [[Ираклион]].<ref name="Casper2012">{{Наведено списание|last=Casper|first=Andrew R.|date=2012|title=El Greco's Heraklion 'Baptism of Christ': Reconsidering Dates, Signatures, and the 'Madonneri'|url=https://www.jstor.org/stable/23208930|journal=Notes in the History of Art|volume=31|issue=2|pages=10–14|doi=10.1086/sou.31.2.23208930|issn=0737-4453|jstor=23208930|url-access=subscription}}</ref> Сликата многу наликува на панелот ''„Крштевањето Господово“'' од Ел Греко од неговиот ''[[Моденски триптих]]'' (1568).<ref name="christies">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|title=Doménikos Theotokópoulos, el Greco (Candia, Crete 1541–1614 Toledo)|work=[[Christie's]]|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320222334/https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|archive-date=2022-03-20|accessdate=2022-03-20}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Ризница-врска}}{{Ел Греко}} [[Категорија:Уметнички слики од 1560-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Слики од Исусовото крштевање]] ah3rk2xv8ow3ais4i5p6jnfpcbudd6w 5591942 5591941 2026-07-14T10:29:13Z Jtasevski123 69538 5591942 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Infobox artwork | title = <i>Крштение Господово</i> | image = [[Податотека:El Greco - Baptism of Christ 2004 CKS 06967 0091 091243.jpg|300px]] | artist = [[Ел Греко]] | year = c. 1567–1569 | museum = [[Критски историски музеј]] | city = [[Heraklion]]<ref name="Casper2012"/> | medium = egg tempera and oil on wood | height_metric = 23.5 | width_metric = 18.1 | metric_unit = cm | dimensions_ref = <ref name="christies"/> }}'''''Крштение Господово''''' — слика на [[Ел Греко]] од периодот 1567–1569 година. Денес таа се наоѓа во Критскиот историски музеј во [[Ираклион]].<ref name="Casper2012">{{Наведено списание|last=Casper|first=Andrew R.|date=2012|title=El Greco's Heraklion 'Baptism of Christ': Reconsidering Dates, Signatures, and the 'Madonneri'|url=https://www.jstor.org/stable/23208930|journal=Notes in the History of Art|volume=31|issue=2|pages=10–14|doi=10.1086/sou.31.2.23208930|issn=0737-4453|jstor=23208930|url-access=subscription}}</ref> Сликата многу наликува на панелот ''„Крштевањето Господово“'' од Ел Греко од неговиот ''[[Моденски триптих]]'' (1568).<ref name="christies">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|title=Doménikos Theotokópoulos, el Greco (Candia, Crete 1541–1614 Toledo)|work=[[Christie's]]|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320222334/https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|archive-date=2022-03-20|accessdate=2022-03-20}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Ризница-врска}}{{Ел Греко}} [[Категорија:Уметнички слики од 1560-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Слики од Исусовото крштевање]] b9p8hcf3psg83skfh1wut6905wt5ouy 5591943 5591942 2026-07-14T10:31:11Z Jtasevski123 69538 5591943 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Infobox artwork | title = <i>Крштение Господово</i> | image = [[Податотека:El Greco - Baptism of Christ 2004 CKS 06967 0091 091243.jpg|300px]] | artist = [[Ел Греко]] | year = c. 1567–1569 | museum = [[Критски историски музеј]] | city = [[Heraklion]]<ref name="Casper2012"/> | medium = egg tempera and oil on wood | height_metric = 23.5 | width_metric = 18.1 | metric_unit = cm | dimensions_ref = <ref name="christies"/> }}'''''Крштение Господово''''' — слика на [[Ел Греко]] од периодот 1567–1569 година. Денес таа се наоѓа во Критскиот историски музеј во [[Ираклион]].<ref name="Casper2012">{{Наведено списание|last=Casper|first=Andrew R.|date=2012|title=El Greco's Heraklion 'Baptism of Christ': Reconsidering Dates, Signatures, and the 'Madonneri'|url=https://www.jstor.org/stable/23208930|journal=Notes in the History of Art|volume=31|issue=2|pages=10–14|doi=10.1086/sou.31.2.23208930|issn=0737-4453|jstor=23208930|url-access=subscription}}</ref> Сликата многу наликува на панелот ''„Крштевањето Господово“'' од Ел Греко од неговиот ''[[Моденски триптих]]'' (1568).<ref name="christies">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|title=Doménikos Theotokópoulos, el Greco (Candia, Crete 1541–1614 Toledo)|work=[[Christie's]]|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320222334/https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|archive-date=2022-03-20|accessdate=2022-03-20}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Ел Греко}} == Надворешни врски == {{Commons|Category:Baptism of Christ (El Greco, Heraklion)}} [[Категорија:Уметнички слики од 1560-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Слики од Исусовото крштевање]] a7uiu6rjzjqldd9z7p4acbsyh9p4cer 5591944 5591943 2026-07-14T10:31:19Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Крштение Господово (Ел Греко, Хераклион)]] на [[Крштение Господово (Ел Греко)]] 5591943 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Infobox artwork | title = <i>Крштение Господово</i> | image = [[Податотека:El Greco - Baptism of Christ 2004 CKS 06967 0091 091243.jpg|300px]] | artist = [[Ел Греко]] | year = c. 1567–1569 | museum = [[Критски историски музеј]] | city = [[Heraklion]]<ref name="Casper2012"/> | medium = egg tempera and oil on wood | height_metric = 23.5 | width_metric = 18.1 | metric_unit = cm | dimensions_ref = <ref name="christies"/> }}'''''Крштение Господово''''' — слика на [[Ел Греко]] од периодот 1567–1569 година. Денес таа се наоѓа во Критскиот историски музеј во [[Ираклион]].<ref name="Casper2012">{{Наведено списание|last=Casper|first=Andrew R.|date=2012|title=El Greco's Heraklion 'Baptism of Christ': Reconsidering Dates, Signatures, and the 'Madonneri'|url=https://www.jstor.org/stable/23208930|journal=Notes in the History of Art|volume=31|issue=2|pages=10–14|doi=10.1086/sou.31.2.23208930|issn=0737-4453|jstor=23208930|url-access=subscription}}</ref> Сликата многу наликува на панелот ''„Крштевањето Господово“'' од Ел Греко од неговиот ''[[Моденски триптих]]'' (1568).<ref name="christies">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|title=Doménikos Theotokópoulos, el Greco (Candia, Crete 1541–1614 Toledo)|work=[[Christie's]]|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320222334/https://www.christies.com/en/lot/lot-4417336|archive-date=2022-03-20|accessdate=2022-03-20}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Ел Греко}} == Надворешни врски == {{Commons|Category:Baptism of Christ (El Greco, Heraklion)}} [[Категорија:Уметнички слики од 1560-тите]] [[Категорија:Слики од Ел Греко]] [[Категорија:Слики од Исусовото крштевање]] a7uiu6rjzjqldd9z7p4acbsyh9p4cer 0 1399685 5591945 2026-07-14T10:31:20Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Крштение Господово (Ел Греко, Хераклион)]] на [[Крштение Господово (Ел Греко)]] 5591945 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Крштение Господово (Ел Греко)]] 6frmcmzi14x6x91gdz3dxur158vm7z1 5591946 5591945 2026-07-14T10:31:33Z Jtasevski123 69538 Отстрането пренасочување кон [[Крштение Господово (Ел Греко)]] 5591946 wikitext text/x-wiki {{бб}} 4v3zj06s3r3z9mutpvzlorcjs2u7zva 1 1399686 5591947 2026-07-14T10:31:46Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5591947 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399687 5591956 2026-07-14T10:58:17Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1332482608|Healing of the Man Born Blind (El Greco, Dresden)]]“ 5591956 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметничко дело|title=Исцелување на човек роден слеп|image=[[Податотека:La_curacion_del_ciego_El_Greco_Dresde.jpg|300px]]|artist=[[Ел Греко]]|year=1567|height_metric=65.5|width_metric=84|museum=[[Галерија на старите мајстори]]|city=[[Дрезден]]}} '''''Исцелување на човек роден слеп''''' — [[Сликарство|слика]] од грчкиот сликар [[Ел Греко]], насликана во 1567 година за време на неговиот престој во [[Венеција]]. Сега се наоѓа во палатата Пилота во Парма, Италија. Ова била неговата прва употреба на ваков перспективен стил, напуштајќи го византискиот стил без перспектива во кој бил обучен. Го покажува изразеното влијание на венецијанските сликари [[Тинторето]], [[Тицијан]] и [[Паоло Веронезе|Веронезе]]. Ел Греко се вратил на темата пет години подоцна, во [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Парма)|дело кое сега се наоѓа во Парма]]. == Литература == * Алварез Лопера, Хозе, ''Ел Греко'', Мадрид, Арланца, 2005 година, Библиотека „Descubrir el Arte“, (колекција „Grandes maestros“). . * Шолц-Хенсел, Мајкл, ''Ел Греко'', Колонија, Ташен, 2003 година. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-8228-3173-1|<bdi>978-3-8228-3173-1</bdi>]] . * https://web.archive.org/web/20101129094512/http://www.artehistoria.jcyl.es/genios/cuadros/6301.htm {{Ел Греко}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Слики од Ел Греко]] lg7pgmmuz1k4w39ft8nossehtyz4zm5 5591958 5591956 2026-07-14T10:58:48Z Jtasevski123 69538 5591958 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Уметничко дело|title=Исцелување на човек роден слеп|image=[[Податотека:La_curacion_del_ciego_El_Greco_Dresde.jpg|300px]]|artist=[[Ел Греко]]|year=1567|height_metric=65.5|width_metric=84|museum=[[Галерија на старите мајстори]]|city=[[Дрезден]]}} '''''Исцелување на човек роден слеп''''' — [[Сликарство|слика]] од грчкиот сликар [[Ел Греко]], насликана во 1567 година за време на неговиот престој во [[Венеција]]. Сега се наоѓа во палатата Пилота во Парма, Италија. Ова била неговата прва употреба на ваков перспективен стил, напуштајќи го византискиот стил без перспектива во кој бил обучен. Го покажува изразеното влијание на венецијанските сликари [[Тинторето]], [[Тицијан]] и [[Паоло Веронезе|Веронезе]]. Ел Греко се вратил на темата пет години подоцна, во [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Парма)|дело кое сега се наоѓа во Парма]]. == Литература == * Алварез Лопера, Хозе, ''Ел Греко'', Мадрид, Арланца, 2005 година, Библиотека „Descubrir el Arte“, (колекција „Grandes maestros“). . * Шолц-Хенсел, Мајкл, ''Ел Греко'', Колонија, Ташен, 2003 година. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-8228-3173-1|<bdi>978-3-8228-3173-1</bdi>]] . * https://web.archive.org/web/20101129094512/http://www.artehistoria.jcyl.es/genios/cuadros/6301.htm {{Ел Греко}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Слики од Ел Греко]] 6yieorbgaelhovqz6j4l1iubelyzsot 5591959 5591958 2026-07-14T10:59:17Z Jtasevski123 69538 5591959 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Уметничко дело|title=Исцелување на човек роден слеп|image=[[Податотека:La_curacion_del_ciego_El_Greco_Dresde.jpg|300px]]|artist=[[Ел Греко]]|year=1567|height_metric=65.5|width_metric=84|museum=[[Галерија на старите мајстори]]|city=[[Дрезден]]}} '''''Исцелување на човек роден слеп''''' — [[Сликарство|слика]] од грчкиот сликар [[Ел Греко]], насликана во 1567 година за време на неговиот престој во [[Венеција]]. Сега се наоѓа во палатата Пилота во Парма, Италија. Ова била неговата прва употреба на ваков перспективен стил, напуштајќи го византискиот стил без перспектива во кој бил обучен. Го покажува изразеното влијание на венецијанските сликари [[Тинторето]], [[Тицијан]] и [[Паоло Веронезе|Веронезе]]. Ел Греко се вратил на темата пет години подоцна, во [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Парма)|дело кое сега се наоѓа во Парма]]. == Литература == * Алварез Лопера, Хозе, ''Ел Греко'', Мадрид, Арланца, 2005 година, Библиотека „Descubrir el Arte“, (колекција „Grandes maestros“). . * Шолц-Хенсел, Мајкл, ''Ел Греко'', Колонија, Ташен, 2003 година. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-3-8228-3173-1|<bdi>978-3-8228-3173-1</bdi>]] . * [https://web.archive.org/web/20101129094512/http://www.artehistoria.jcyl.es/genios/cuadros/6301.htm ''ArteHistoria''] {{Ел Греко}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Слики од Ел Греко]] 49rb9sjv1rcofp8pzzu8y7cimwzeuwm 1 1399688 5591957 2026-07-14T10:58:31Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591957 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1399689 5591964 2026-07-14T11:07:55Z Виолетова 1975 Создадена страница со: '''Helleborus odorus''' — вид растение од родот кукурек, [[Helleborus]]. == Опис == == Во Македонија == == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 5591964 wikitext text/x-wiki '''Helleborus odorus''' — вид растение од родот кукурек, [[Helleborus]]. == Опис == == Во Македонија == == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] qreival6zf5lnb57rqw49w8ys2iir99 5591966 5591964 2026-07-14T11:10:48Z Виолетова 1975 5591966 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Helleborus odorus'' | status = | image = Helleborus odorus (Ranunculaceae) flower.jpg | image_caption = | domain = | regnum = Plantae | divisio = Tracheophyta | classis = [Magnoliopsida | ordo = Ranunculales | familia = Ranunculaceae | genus = ''[[Helleborus]]'' | species = '''''Helleborus odorus''''' | binomial = ''Helleborus odorus'' | binomial_authority = W. & K. ex [[Willd.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''Helleborus odorus''' — вид растение од родот кукурек, [[Helleborus]]. == Опис == А == Во Македонија == А == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] r27cf1x9srcelp75qd55ynh4gil04wq 5591968 5591966 2026-07-14T11:12:11Z Виолетова 1975 5591968 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Helleborus odorus'' | status = | image = Helleborus odorus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = Plantae | divisio = Tracheophyta | classis = [Magnoliopsida | ordo = Ranunculales | familia = Ranunculaceae | genus = ''[[Helleborus]]'' | species = '''''Helleborus odorus''''' | binomial = ''Helleborus odorus'' | binomial_authority = W. & K. ex [[Willd.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''Helleborus odorus''' — вид растение од родот кукурек, [[Helleborus]]. == Опис == А == Во Македонија == А == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] l5uhyq4qkfxqfvkzmd5oh6ayeo640v4 5591969 5591968 2026-07-14T11:15:46Z Виолетова 1975 5591969 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Helleborus odorus'' | status = | image = Helleborus odorus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = Plantae | divisio = Tracheophyta | classis = [Magnoliopsida | ordo = Ranunculales | familia = Ranunculaceae | genus = ''[[Helleborus]]'' | species = '''''Helleborus odorus''''' | binomial = ''Helleborus odorus'' | binomial_authority = W. & K. ex [[Willd.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''Helleborus odorus''' — вид растение од родот кукурек, [[Helleborus]]. == Опис == Многугодишно растение кое расте до 50 см во височина. Некои од базалните листови презимуваат. Листовите се крупни, кожести, на долната страна влакнести, насечени на 5-9 ланцетни дела, по работи назабени, на врвот заострени. Цветовите се неколку, 4-7 см во пречник, ароматични.''<ref name="Флора на Македонија22222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 93, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Во Македонија == Во Македонија расте во шуми или покрај нив и по пасишта до 1500 метри надморска височина. Ова е многу често растение, познато за цела Македонија.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 94, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] pbuy712kf67w49utzjzlrcr6n0e3c9a 5591971 5591969 2026-07-14T11:16:50Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Флора на Европа]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591971 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Helleborus odorus'' | status = | image = Helleborus odorus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = Plantae | divisio = Tracheophyta | classis = [Magnoliopsida | ordo = Ranunculales | familia = Ranunculaceae | genus = ''[[Helleborus]]'' | species = '''''Helleborus odorus''''' | binomial = ''Helleborus odorus'' | binomial_authority = W. & K. ex [[Willd.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''Helleborus odorus''' — вид растение од родот кукурек, [[Helleborus]]. == Опис == Многугодишно растение кое расте до 50 см во височина. Некои од базалните листови презимуваат. Листовите се крупни, кожести, на долната страна влакнести, насечени на 5-9 ланцетни дела, по работи назабени, на врвот заострени. Цветовите се неколку, 4-7 см во пречник, ароматични.''<ref name="Флора на Македонија22222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 93, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Во Македонија == Во Македонија расте во шуми или покрај нив и по пасишта до 1500 метри надморска височина. Ова е многу често растение, познато за цела Македонија.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 94, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] jj93cjc967cdpu4o424ddejtzv49ulm 5591972 5591971 2026-07-14T11:17:03Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Отровни растенија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591972 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Helleborus odorus'' | status = | image = Helleborus odorus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = Plantae | divisio = Tracheophyta | classis = [Magnoliopsida | ordo = Ranunculales | familia = Ranunculaceae | genus = ''[[Helleborus]]'' | species = '''''Helleborus odorus''''' | binomial = ''Helleborus odorus'' | binomial_authority = W. & K. ex [[Willd.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''Helleborus odorus''' — вид растение од родот кукурек, [[Helleborus]]. == Опис == Многугодишно растение кое расте до 50 см во височина. Некои од базалните листови презимуваат. Листовите се крупни, кожести, на долната страна влакнести, насечени на 5-9 ланцетни дела, по работи назабени, на врвот заострени. Цветовите се неколку, 4-7 см во пречник, ароматични.''<ref name="Флора на Македонија22222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 93, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Во Македонија == Во Македонија расте во шуми или покрај нив и по пасишта до 1500 метри надморска височина. Ова е многу често растение, познато за цела Македонија.''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 94, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Отровни растенија]] fvo3fdgjyg9p23c793pn543k9y2o77h 1 1399690 5591973 2026-07-14T11:17:18Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591973 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399691 5591976 2026-07-14T11:25:15Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1324261081|Nigella]]“ 5591976 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Jungfer_im_Grünen_(Nigella_damascena)_Samenkapseln-20220613-RM-175240.jpg|мини|Капсула од семе ''од Nigella damascena'']] '''Црнушка''' ([[науч.]] ''Nigella'') ― род од околу 25 видови едногодишни или двегодишни растенија од семејството лутичиња, [[Ranunculaceae]], по потекло од [[Макаронезија]], јужна и централна Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Централна Азија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Ranunculaceae/Nigella/|title=Nigella|work=The Plant List|accessdate=27 April 2020}}</ref> Во Македонија растат два вида од овој род: [[Nigella arvensis]], [[Nigella damascene]].''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 94, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' Видот расте од 20-90 см во височина, со ситно разделени листови; сегментите на листовите се тесно линеарни до нишки. Цветовите се бели, жолти, розови, бледо сини или бледо виолетови, со пет до десет ливчиња. Плодот е капсула составена од неколку споени фоликули, од кои секој содржи бројни семиња. Кај некои видови (на пр. ''[[Nigella damascena]]''), капсулата е голема и надуена. == Употреба == [[Податотека:Nigella_seeds.jpg|мини|Семиња ]] === Кулинарски === Семето на ''[[Nigella sativa]]'' се користи како [[зачин]] во јужноазиската, етиопската, блискоисточната и полската кујна.<ref>{{Наведена книга|title=Handbook of Herbs and Spices|last=Malhotra|first=S.K.|year=2004|isbn=978-1-85573-721-1|editor-last=Peter|editor-first=K. V.|pages=206–214|chapter=Nigella|doi=10.1533/9781855738355.2.206|chapter-url=https://books.google.com/books?id=VRWkAgAAQBAJ&pg=PA206}}</ref> == Употреба во традиционалната медицина == Во традиционалната медицина, семето се користи како [[карминатив]] и стимуланс за ублажување на проблемите со цревата и [[Диспепсија|лошото варење]], а се дава и за лекување на цревни глисти, нервни дефекти, за намалување на надуеноста и предизвикување потење. Сувите мешунки се шмркаат за да се врати изгубеното чувство за мирис. Исто така, се користи за одбивање на некои инсекти. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 7qpmfg8i2v7bbwk8a0s3lo7x6u01g2e 5591984 5591976 2026-07-14T11:27:54Z Виолетова 1975 5591984 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Nigella damascena Dark Blue.jpg | image_caption = ''[[Nigella damascena]]'' | display_parents = 2 | taxon = Nigella | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} [[Податотека:Jungfer_im_Grünen_(Nigella_damascena)_Samenkapseln-20220613-RM-175240.jpg|мини|Капсула од семе ''од Nigella damascena'']] '''Црнушка''' ([[науч.]] ''Nigella'') ― род од околу 25 видови едногодишни или двегодишни растенија од семејството лутичиња, [[Ranunculaceae]], по потекло од [[Макаронезија]], јужна и централна Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Централна Азија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Ranunculaceae/Nigella/|title=Nigella|work=The Plant List|accessdate=27 April 2020}}</ref> Во Македонија растат два вида од овој род: [[Nigella arvensis]], [[Nigella damascene]].''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 94, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' Видот расте од 20-90 см во височина, со ситно разделени листови; сегментите на листовите се тесно линеарни до нишки. Цветовите се бели, жолти, розови, бледо сини или бледо виолетови, со пет до десет ливчиња. Плодот е капсула составена од неколку споени фоликули, од кои секој содржи бројни семиња. Кај некои видови (на пр. ''[[Nigella damascena]]''), капсулата е голема и надуена. ==Видови== Прифатени се следните видови: *''[[Nigella arvensis]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella bucharica]]'' {{small|Schipcz.}} *''[[Nigella carpatha]]'' {{small|Strid}} *''[[Nigella ciliaris]]'' {{small|DC.}} *''[[Nigella damascena]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella degenii]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Nigella deserti]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Nigella doerfleri]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Nigella elata]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Nigella fumariifolia]]'' {{small|Kotschy}} *''[[Nigella gallica]]'' {{small|Jord.}} *''[[Nigella hispanica]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella icarica]]'' {{small|Strid}} *''[[Nigella integrifolia]]'' {{small|Regel}} *''[[Nigella koyuncui]]'' {{small|Dönmez & Uğurlu}} *''[[Nigella nigellastrum]]'' {{small|(L.) Willk.}} *''[[Nigella orientalis]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella oxypetala]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Nigella papillosa]]'' {{small|G.López}} *''[[Nigella sativa]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella segetalis]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Nigella stellaris]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Nigella stricta]]'' {{small|Strid}} *''[[Nigella turcica]]'' {{small|Dönmez & Mutlu}} *''[[Nigella unguicularis]]'' {{small|(Poir.) Spenn.}} == Употреба == [[Податотека:Nigella_seeds.jpg|мини|Семиња ]] === Кулинарски === Семето на ''[[Nigella sativa]]'' се користи како [[зачин]] во јужноазиската, етиопската, блискоисточната и полската кујна.<ref>{{Наведена книга|title=Handbook of Herbs and Spices|last=Malhotra|first=S.K.|year=2004|isbn=978-1-85573-721-1|editor-last=Peter|editor-first=K. V.|pages=206–214|chapter=Nigella|doi=10.1533/9781855738355.2.206|chapter-url=https://books.google.com/books?id=VRWkAgAAQBAJ&pg=PA206}}</ref> == Употреба во традиционалната медицина == Во традиционалната медицина, семето се користи како [[карминатив]] и стимуланс за ублажување на проблемите со цревата и [[Диспепсија|лошото варење]], а се дава и за лекување на цревни глисти, нервни дефекти, за намалување на надуеноста и предизвикување потење. Сувите мешунки се шмркаат за да се врати изгубеното чувство за мирис. Исто така, се користи за одбивање на некои инсекти. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}}  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] q5f2076gyvlpa0al8msbdr3mre65jc1 5591985 5591984 2026-07-14T11:28:18Z Виолетова 1975 /* Употреба */ 5591985 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Nigella damascena Dark Blue.jpg | image_caption = ''[[Nigella damascena]]'' | display_parents = 2 | taxon = Nigella | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Види текст }} [[Податотека:Jungfer_im_Grünen_(Nigella_damascena)_Samenkapseln-20220613-RM-175240.jpg|мини|Капсула од семе ''од Nigella damascena'']] '''Црнушка''' ([[науч.]] ''Nigella'') ― род од околу 25 видови едногодишни или двегодишни растенија од семејството лутичиња, [[Ranunculaceae]], по потекло од [[Макаронезија]], јужна и централна Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Централна Азија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Ranunculaceae/Nigella/|title=Nigella|work=The Plant List|accessdate=27 April 2020}}</ref> Во Македонија растат два вида од овој род: [[Nigella arvensis]], [[Nigella damascene]].''<ref name="Флора на Македонија222222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 94, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' Видот расте од 20-90 см во височина, со ситно разделени листови; сегментите на листовите се тесно линеарни до нишки. Цветовите се бели, жолти, розови, бледо сини или бледо виолетови, со пет до десет ливчиња. Плодот е капсула составена од неколку споени фоликули, од кои секој содржи бројни семиња. Кај некои видови (на пр. ''[[Nigella damascena]]''), капсулата е голема и надуена. ==Видови== Прифатени се следните видови: *''[[Nigella arvensis]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella bucharica]]'' {{small|Schipcz.}} *''[[Nigella carpatha]]'' {{small|Strid}} *''[[Nigella ciliaris]]'' {{small|DC.}} *''[[Nigella damascena]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella degenii]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Nigella deserti]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Nigella doerfleri]]'' {{small|Vierh.}} *''[[Nigella elata]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Nigella fumariifolia]]'' {{small|Kotschy}} *''[[Nigella gallica]]'' {{small|Jord.}} *''[[Nigella hispanica]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella icarica]]'' {{small|Strid}} *''[[Nigella integrifolia]]'' {{small|Regel}} *''[[Nigella koyuncui]]'' {{small|Dönmez & Uğurlu}} *''[[Nigella nigellastrum]]'' {{small|(L.) Willk.}} *''[[Nigella orientalis]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella oxypetala]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Nigella papillosa]]'' {{small|G.López}} *''[[Nigella sativa]]'' {{small|L.}} *''[[Nigella segetalis]]'' {{small|M.Bieb.}} *''[[Nigella stellaris]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Nigella stricta]]'' {{small|Strid}} *''[[Nigella turcica]]'' {{small|Dönmez & Mutlu}} *''[[Nigella unguicularis]]'' {{small|(Poir.) Spenn.}} == Употреба == [[Податотека:Nigella_seeds.jpg|мини|Семиња ]] === Кулинарски === Семето на ''[[Nigella sativa]]'' се користи како [[зачин]] во јужноазиската, етиопската, блискоисточната и полската кујна.<ref>{{Наведена книга|title=Handbook of Herbs and Spices|last=Malhotra|first=S.K.|year=2004|isbn=978-1-85573-721-1|editor-last=Peter|editor-first=K. V.|pages=206–214|chapter=Nigella|doi=10.1533/9781855738355.2.206|chapter-url=https://books.google.com/books?id=VRWkAgAAQBAJ&pg=PA206}}</ref> === Во традиционалната медицина === Во традиционалната медицина, семето се користи како [[карминатив]] и стимуланс за ублажување на проблемите со цревата и [[Диспепсија|лошото варење]], а се дава и за лекување на цревни глисти, нервни дефекти, за намалување на надуеноста и предизвикување потење. Сувите мешунки се шмркаат за да се врати изгубеното чувство за мирис. Исто така, се користи за одбивање на некои инсекти. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}}  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] dy3do7tiv35tuksdvacdyulhb2j9jht 0 1399692 5591978 2026-07-14T11:25:51Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Црнушка]] 5591978 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Црнушка]] 5zk6prk7zk19xuwa78wsdtz2aca1xyk 0 1399693 5591979 2026-07-14T11:25:56Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1298989474|Rosa micrantha]]“ 5591979 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa micrantha plant (06).jpg|image_caption=Rosa micrantha во цвет|genus=Rosa|species=micrantha|authority=[[Borrer]] ex [[Sm.]]|synonyms_ref=<ref name=" POWO_733289-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Rosa arcadiensis'' {{small|Halácsy}} *''Rosa bordzilowskii'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa candida'' {{small|Davidov}} *''Rosa canescens'' {{small|Borrer ex Sm.}} *''Rosa chomutoviensis'' {{small|Chrshan. & Lasebna}} *''Rosa diminuta'' {{small|Boreau ex Déségl.}} *''Rosa eglanteria'' var. ''nemoralis'' {{small|(Léman) P.V.Heath}} *''Rosa ferociformis'' {{small|(Prodan) Prodan}} *''Rosa hirciana'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa histrix'' {{small|Léman}} *''Rosa hungarica'' {{small|A.Kern.}} *''Rosa lactiflora'' {{small|Déségl.}} *''Rosa lantoscana'' {{small|Burnat & Gremli}} *''Rosa lemanii'' {{small|Boreau}} *''Rosa leucadia'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa libertiana'' {{small|Tratt.}} *''Rosa lusseri'' {{small|Lagger & Puget}} *''Rosa meridionalis'' {{small|Burnat & Gremli}} *''Rosa mukatscheviensis'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa nemoralis'' {{small|Léman}} *''Rosa oblongifolia'' {{small|Dum.Cours.}} *''Rosa operta'' {{small|Puget ex Crép.}} *''Rosa permixta'' {{small|Déségl.}} *''Rosa perparva'' {{small|Borbás}} *''Rosa psammophila'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa rubiginosa'' var. ''nemoralis'' {{small|(Léman) Thory}} *''Rosa septicola'' {{small|Déségl.}} *''Rosa septicoloides'' {{small|Crép.}} *''Rosa sphaerophora'' {{small|Ripart ex Nyman}} *''Rosa subspoliata'' {{small|Déségl. & Ozanon}} *''Rosa trinacriae'' {{small|Burnat & Gremli}} }}}} '''''Rosa micrantha''''', е вид цветно растение од семејството [[Рози]].<ref name="RHS_22258">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/22258/i-rosa-micrantha-i/details|title=''Rosa micrantha'' small-flowered sweet briar|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=31 August 2022}}</ref> Потекнува од поголемиот дел од Европа, планините [[Атлас (планини)|Атлас]] во Африка, регионот Кавказ, Турција, Либан и Сирија, а е воведена и во источна Северна Америка, Аргентина и Нов Зеланд. Грмушката не е лесно достапна во трговијата.<ref name="RHS_native">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/types/trees/native-tree-shrubs|title=Trees and shrubs: native to Britain|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=31 August 2022}}</ref> {{Галерија|Rosa micrantha kz03.jpg|Слика од цветот|Rosa micrantha kz09.jpg|Цветовите можат да бидат розови|Rosa micrantha kz02.jpg|Цветови и листови|Rosa micrantha fruit (07).jpg|Плод|Rosa micrantha plant (03).jpg|Плодови|Rosa micrantha illustration (01).jpg|Ботаничка илустрација}} == Генетика == За разлика од некои други видови во сектата ''Rosa'' ''Caninae'' кои се пентаплоидни со необична [[мејоза]], откриено е дека ''R. micrantha'' е хексаплоиден со целосно полово размножување.<ref>{{Наведување|title=Microsatellite Analyses of Artificial and Spontaneous Dogrose Hybrids Reveal the Hybridogenic Origin of ''Rosa micrantha'' by the Contribution of Unreduced Gametes|last=Christiane Mritz and Volker Wissemann|year=2011|doi=10.1093/jhered/esq124}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Шведска]] [[Категорија:Флора на Велс]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3vac8hds2feklvqb72k9h958xck44i7 5592001 5591979 2026-07-14T11:41:28Z BosaFi 115936 5592001 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa micrantha plant (06).jpg|image_caption=Rosa micrantha во цвет|genus=Rosa|species=micrantha|authority=[[Borrer]] ex [[Sm.]]|synonyms_ref=<ref name=" POWO_733289-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Rosa arcadiensis'' {{small|Halácsy}} *''Rosa bordzilowskii'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa candida'' {{small|Davidov}} *''Rosa canescens'' {{small|Borrer ex Sm.}} *''Rosa chomutoviensis'' {{small|Chrshan. & Lasebna}} *''Rosa diminuta'' {{small|Boreau ex Déségl.}} *''Rosa eglanteria'' var. ''nemoralis'' {{small|(Léman) P.V.Heath}} *''Rosa ferociformis'' {{small|(Prodan) Prodan}} *''Rosa hirciana'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa histrix'' {{small|Léman}} *''Rosa hungarica'' {{small|A.Kern.}} *''Rosa lactiflora'' {{small|Déségl.}} *''Rosa lantoscana'' {{small|Burnat & Gremli}} *''Rosa lemanii'' {{small|Boreau}} *''Rosa leucadia'' {{small|Heinr.Braun}} *''Rosa libertiana'' {{small|Tratt.}} *''Rosa lusseri'' {{small|Lagger & Puget}} *''Rosa meridionalis'' {{small|Burnat & Gremli}} *''Rosa mukatscheviensis'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa nemoralis'' {{small|Léman}} *''Rosa oblongifolia'' {{small|Dum.Cours.}} *''Rosa operta'' {{small|Puget ex Crép.}} *''Rosa permixta'' {{small|Déségl.}} *''Rosa perparva'' {{small|Borbás}} *''Rosa psammophila'' {{small|Chrshan.}} *''Rosa rubiginosa'' var. ''nemoralis'' {{small|(Léman) Thory}} *''Rosa septicola'' {{small|Déségl.}} *''Rosa septicoloides'' {{small|Crép.}} *''Rosa sphaerophora'' {{small|Ripart ex Nyman}} *''Rosa subspoliata'' {{small|Déségl. & Ozanon}} *''Rosa trinacriae'' {{small|Burnat & Gremli}} }}}} '''''Rosa micrantha''''', е вид цветно растение од семејството [[Рози]].<ref name="RHS_22258">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/22258/i-rosa-micrantha-i/details|title=''Rosa micrantha'' small-flowered sweet briar|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=31 August 2022}}</ref> Потекнува од поголемиот дел од Европа, планините [[Атлас (планини)|Атлас]] во Африка, регионот Кавказ, Турција, Либан и Сирија, а е воведена и во источна Северна Америка, Аргентина и Нов Зеланд. Грмушката не е лесно достапна во трговијата.<ref name="RHS_native">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/types/trees/native-tree-shrubs|title=Trees and shrubs: native to Britain|date=2022|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=31 August 2022}}</ref> == Опис == Грмушесто растение до 2 м високо, со лачно искривени гранки. Стеблата и гранките со јаки срповидно искривени или кукести и во основата проширени трња. Листовите со 5-7 ливчиња, елиптични до круглести, јајцевидни 12-20 мм долги, 8-15 мм широки, на врвот круглести или клиновидно стеснети, по работ двојно напилени, и со жлезди по врвот на запчињата. На горната страна потемно зелени, голи или влакнести, понекогаш со ретки жлезди. На долната страна влакнести и понекогаш со ретки жлезди, посветло зелени. Лисната дршка и рахисот со густи расперени влакна и со многубројни жлезди. Прилисниците крилести, на горната страна голи, на долната страна влакнести и со жлезди. Цветовите до 40-50 мм во пречник, обично поединечни или по 2-3 заедно; цветната дршка 7-20 мм долга, гола, со жлездести четини. Чашкините ливчиња јајцевидни, 12-20 мм долги., кон врвот постепени стеснети и завршуваат со листовидно проширување по работ напилено и со жлезди на грбната страна и по запчињата. Надворешните чашкини ливчиња по работ со 2 - 4 пара сегменти кои се напилени или двојно напилени, со прецветување се свиткуваат надолу. Венечните ливчиња 15 мм долги, розови. Столпчињата голи или со ретки влакна. Дискот широк, конусовиден и со многу тесен отвор. Плодот обично топчест, 10-15 мм, гол или со ретки ѓлездести четини.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=918}}</ref>{{Галерија|Rosa micrantha kz03.jpg|Слика од цветот|Rosa micrantha kz09.jpg|Цветовите можат да бидат розови|Rosa micrantha kz02.jpg|Цветови и листови|Rosa micrantha fruit (07).jpg|Плод|Rosa micrantha plant (03).jpg|Плодови|Rosa micrantha illustration (01).jpg|Ботаничка илустрација}} == Генетика == За разлика од некои други видови во сектата ''Rosa'' ''Caninae'' кои се пентаплоидни со необична [[мејоза]], откриено е дека ''R. micrantha'' е хексаплоиден со целосно полово размножување.<ref>{{Наведување|title=Microsatellite Analyses of Artificial and Spontaneous Dogrose Hybrids Reveal the Hybridogenic Origin of ''Rosa micrantha'' by the Contribution of Unreduced Gametes|last=Christiane Mritz and Volker Wissemann|year=2011|doi=10.1093/jhered/esq124}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, по напуштени ниви и ливади, покрај патишта и шуми до 1,500 м надморска височина. Широко распространето растение на целта територија на Македонија. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Либан]] [[Категорија:Флора на Сирија]] [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Украина]] [[Категорија:Флора на Шведска]] [[Категорија:Флора на Велс]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Флора на Мароко]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 6ky9npagjg06nwjafituehg8cj5vhlv 1 1399694 5591981 2026-07-14T11:26:04Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591981 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399695 5591987 2026-07-14T11:32:25Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македо... 5591987 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} l8baosbgmu2t7a6quutrp81evfzjizb 5591988 5591987 2026-07-14T11:32:57Z Gurther 105215 5591988 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} mhy103hdv8hkg6y45y7iv9r90rk8hbx 5591990 5591988 2026-07-14T11:33:30Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591990 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] qis4xv0lxk36iolmmve3ng938ikq9tc 5591991 5591990 2026-07-14T11:33:35Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1920 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591991 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1920 година]] gyhtgk6wdsuverijd36w31lb4l4vq0j 5591992 5591991 2026-07-14T11:33:45Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во Седларево]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591992 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1920 година]] [[Категорија:Починати во Седларево]] pdvho59web3kqbzfb9byusjqswepvy8 5591993 5591992 2026-07-14T11:33:53Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во 1944 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591993 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1920 година]] [[Категорија:Починати во Седларево]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] o6yiie4sx5orkju89fd05uys0nsacme 5591994 5591993 2026-07-14T11:34:02Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски Турци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591994 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1920 година]] [[Категорија:Починати во Седларево]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] pe01t1pw0ezxi835d2ikcq4dh12zsg0 5591995 5591994 2026-07-14T11:34:09Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на КПМ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591995 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1920 година]] [[Категорија:Починати во Седларево]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] lfujiap59q4dyl92mgsu3dkujp2654y 5591996 5591995 2026-07-14T11:34:16Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на КПЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591996 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1920 година]] [[Категорија:Починати во Седларево]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Дејци на КПЈ]] igd5a8cxxg64babcjawck2o5u9x5ppk 5591997 5591996 2026-07-14T11:34:22Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во НОБ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591997 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1920 година]] [[Категорија:Починати во Седларево]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Дејци на КПЈ]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] it6ifvne7zkrnjvgcwi1m48pqnnnoi2 5591998 5591997 2026-07-14T11:34:36Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски партизани]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591998 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Сато Вејселов|birth_name=Сато Алиов Вејселов|birth_date=[[1920]]|birth_place=[[Велес]], [[Кралство Југославија]]|death_date=[[ноември]] [[1944]] {{мали|(возр. 22)}}|death_place=[[Седларево]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]|relatives=[[Риза Вејселов]] {{мали|(брат)}}|native_name=Sato Veyselov}} '''Сато Алиов Вејселов''' ({{Langx|tr|Sato Aliov Veyselov}}; [[Велес]], [[1920]] — [[ноември]] [[1944]], [[Седларево]]) — [[Македонија|македонски]] [[партизан]] од [[Македонски Турци|турско потекло]], учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и подоцна [[Комунистичката партија на Македонија]]. Борец од [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|page=79|author-link=Ѓорѓи Малковски}}</ref> == Животопис == Сато Вејселов е роден во [[1920|1920 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Кралството Југославија]]. Произлегува од сиромашно работничко семејство. Неговиот татко Али Вејселов се занимавал со [[земјоделие]]. Продавал [[зеленчук]] и [[овошје]] во градскиот пазар. Сато Вејселов стекнал основно образование во неговиот роден град. Поради нивните сиромашни услови неможел да продолжи со неговото образование. По [[Априлска војна|Априлската војна]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Македонија паднала под бугарска фашистичка окупација]].<ref name=":0" /> Сато Вејселов бил против режимот, особено кога во [[1943|1943 година]] го уапсиле неговиот помлад брат [[Риза Вејселов|Риза]] и го убиле [[Скопско|по патот кон Скопје]]. Во [[јануари]] [[1944|1944 година]] Сато бил привремено уапсан и интерниран во Скопскиот затвор. Откако го ослободиле во [[ноември]], Сато се приклучил во [[Комунистичката партија на Македонија]] и [[Четиринаесетта македонска ударна бригада]]. Дејствувал во скопската околина. Меѓу [[14 ноември|14]]-[[15 ноември]] учествувал во борбата кај [[Сарај (населба)|село Сарај]] против [[Балистите]]. Учествувал во борбата кај [[Матка (село)|Матка]]. По [[Ослободувањето на Скопје]], учествувал во прогонството на албански фашисти од [[Тетовско]]. Во втората половина на ноември 1944 година, Сато бил ликвидиран од Балисти кај село [[Седларево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вејселов, Сато}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1920 година]] [[Категорија:Починати во Седларево]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Македонски Турци]] [[Категорија:Дејци на КПМ]] [[Категорија:Дејци на КПЈ]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Македонски партизани]] c64kbh0ahxzi4uzmw29k6ry2qb7vqz8 1 1399696 5591989 2026-07-14T11:33:19Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5591989 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m 0 1399697 5592000 2026-07-14T11:40:57Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1332482630|Healing of the Man Born Blind (El Greco, Parma)]]“ 5592000 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Уметничко дело|image=[[Податотека:Guarigione del nato cieco, El Greco.jpg|300px]]|title=Исцелување на човек роден слеп|artist=[[Ел Греко]]|year=ок. 1573|height_metric=50|width_metric=61|museum=[[Пармска национална галерија]]|city=[[Парма]]}} '''''Исцелување на човек роден слеп''''' — слика од [[Ел Греко]] од околу 1573 година, која го прикажува [[Исцелување на човек роден слеп|исцелувањето на човек роден слеп]]. Сега се наоѓа во [[Пармска национална галерија|Националната галерија во Парма]]. Потпишана е во долниот десен агол. На неа уметникот се враќа на тема што првпат ја насликал пет години претходно, во [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Дрезден)|дело кое сега се наоѓа во Дрезден]]. == Историја и опис == Во 17 век било запишано дека сликата се наоѓала во палатата Фарнезе во Рим, што го покажува печатот на нејзината задна страна. Најверојатно била нарачана директно од уметникот од кардиналот [[Алесандро Фарнезе (кардинал)|Алесандро Фарнезе]] - сликарот дошол од Рим во Венеција во 1570 година и му бил препорачан на Фарнезе од [[Јулије Кловиќ]], тогаш службеник на семејството Фарнезе. Друга причина да се мисли дека станува збор за директна нарачка се портретите на членови на семејството Фарнезе во позадина, кои не се присутни во другите две слики од Ел Греко со иста тема - едната е во [[Галерија на старите мајстори|Галеријата на старите мајстори]] во Дрезден (направена за време на неговиот прв престој во Венеција), а другата во [[Метрополитен (музеј)|Метрополитенскиот уметнички музеј]] во Њујорк (од времето на неговото пристигнување во Шпанија). Една од ликовите во групата лево се чини дека е Александар Фарнезе, војвода од Парма, а во средината на линијата [[Ранучо Фарнезе (кардинал)|кардиналот Ранучо Фарнезе]], при што вториот е портрет по смртта. Делото е испратено во Парма во 1662 година за да се закачи во палатата Фарнезе во палатата Џардино - во тоа време погрешно му се припишува на [[Тинторето]]. Потоа било преселено во сегашниот дом во 1862 година. == Литература == * {{In lang|it}} Nicoletta Moretti, Scheda dell'opera; in Lucia Fornari Schianchi (a cura di) ''Galleria Nazionale di Parma. Catalogo delle opere, il Seicento,'' Milano, 1999 {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики од Ел Греко]] 0a3ek0ejqpg9mnuhg7qlzl59igzu83w 5592003 5592000 2026-07-14T11:42:16Z Jtasevski123 69538 5592003 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Инфокутија Уметничко дело|image=[[Податотека:Guarigione del nato cieco, El Greco.jpg|300px]]|title=Исцелување на човек роден слеп|artist=[[Ел Греко]]|year=ок. 1573|height_metric=50|width_metric=61|museum=[[Пармска национална галерија]]|city=[[Парма]]}}'''''Исцелување на човек роден слеп''''' — слика од [[Ел Греко]] од околу 1573 година, која го прикажува [[Исцелување на човек роден слеп|исцелувањето на човек роден слеп]]. Сега се наоѓа во [[Пармска национална галерија|Националната галерија во Парма]]. Потпишана е во долниот десен агол. На неа уметникот се враќа на тема што првпат ја насликал пет години претходно, во [[Исцелување на човек роден слеп (Ел Греко, Дрезден)|дело кое сега се наоѓа во Дрезден]]. == Историја и опис == Во 17 век било запишано дека сликата се наоѓала во палатата Фарнезе во Рим, што го покажува печатот на нејзината задна страна. Најверојатно била нарачана директно од уметникот од кардиналот [[Алесандро Фарнезе (кардинал)|Алесандро Фарнезе]] - сликарот дошол од Рим во Венеција во 1570 година и му бил препорачан на Фарнезе од [[Јулије Кловиќ]], тогашен службеник на семејството Фарнезе. Друга причина да се мисли дека станува збор за директна нарачка се портретите на членови на семејството Фарнезе во позадина, кои не се присутни во другите две слики од Ел Греко со иста тема - едната е во [[Галерија на старите мајстори|Галеријата на старите мајстори]] во Дрезден (направена за време на неговиот прв престој во Венеција), а другата во [[Метрополитен (музеј)|Метрополитенскиот уметнички музеј]] во Њујорк (од времето на неговото пристигнување во Шпанија). Една од ликовите во групата лево се чини дека е Александар Фарнезе, војвода од Парма, а во средината на линијата [[Ранучо Фарнезе (кардинал)|кардиналот Ранучо Фарнезе]], при што вториот е портрет по смртта. Делото е испратено во Парма во 1662 година за да се закачи во палатата Фарнезе во палатата Џардино - во тоа време погрешно му се припишува на [[Тинторето]]. Потоа било преселено во сегашниот дом во 1862 година. == Литература == * {{In lang|it}} Nicoletta Moretti, Scheda dell'opera; in Lucia Fornari Schianchi (a cura di) ''Galleria Nazionale di Parma. Catalogo delle opere, il Seicento,'' Milano, 1999 {{Ел Греко}} [[Категорија:Слики од Ел Греко]] t1zxrouh5qwghdf96xorx2qjysgcjsm 1 1399698 5592004 2026-07-14T11:42:28Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5592004 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399699 5592007 2026-07-14T11:49:32Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1362976797|Agrimonia]]“ 5592007 wikitext text/x-wiki '''''Agrimonia''''' е род од 12-15 видови [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Зелјесто растение|тревни]] [[скриеносеменици]] од семејството [[Рози]],<ref name="EB1911" /> по потекло од умерените региони на [[Северна полутопка|Северната полутопка]], со еден вид и во [[Африка]]. Видовите ''Agrimonia'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]], вклучувајќи го и ''Pyrgus'' (забележан на ''A. eupatoria'') и [[Сивкава дебелоглавка|сивкавата дебелоглавка]]. == Видови == * ''[[Петровец (растение)|Agrimonia eupatoria]]'' – (Европа, Азија, Африка) * ''[[Agrimonia gryposepala]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia incisa]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia coreana]]'' – (источна Азија) * ''[[Agrimonia microcarpa]]'' – с (Северна Америка) * ''[[Agrimonia nipponica]]'' – (источна Азија) * ''[[Agrimonia parviflora]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia pilosa]]'' – (источна Европа, Азија) * ''[[Agrimonia procera]]'' - (Европа) * ''[[Agrimonia pubescens]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia repens]]'' – (југозападна Азија) * ''[[Agrimonia rostellata]]'' – (Северна Америка) * ''[[Agrimonia striata]]'' – (Северна Америка) == Употреба == Во античко време, се користела во бањи на стапала и за лекување на уморни стапала.<ref name="C. F. Leyel">{{Наведена книга|url=https://archive.org/stream/compassionateher033486mbp#page/n7/mode/2up|title=Compassionate Herbs|last=C. F. Leyel|publisher=Faber and Faber Limited|year=1946}}</ref> ''Agrimonia'' има долга историја на медицинска употреба. Античките Грци ја користеле ''Agrimonia'' за лекување на очни заболувања, а од неа се правеле напивки за дијареја и нарушувања на жолчното кесе, црниот дроб и бубрезите.<ref>Galen (Κλαύδιος Γαληνός), ''De methodo medendi'' 13.920K. {{DOI|10.4159/DLCL.galen-method_medicine.2011}}.</ref> Англосаксонците ја вареле ''Agrimonia'' во млеко и ја користеле за подобрување на еректилната функција. Тие, исто така, правеле раствор од листовите и семките за заздравување на рани; што продолжило во [[Среден век|средниот век]] и потоа, во препарат наречен ''eau d'arquebusade'', или „вода од мускета“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.botanical.com/botanical/mgmh/a/agrim015.html|title=A Modern Herbal|last=Grieve|first=Margaret|date=1931|publisher=Hafner Pub|edition=Hypertext version|pages=Agrimony|access-date=14 December 2021}}</ref> Се додавал во чај како пролетен тоник.<ref name="C. F. Leyel" /> Според Германската федерална комисија за фитотерапија - монографија ''Agrimonia'', објавена 1990 година, може да се примени при „блага, неспецифична, акутна дијареја“ и „воспаление на оралната и фарингеалната мукоза“, а надворешната апликација се користела при „благо, површинско воспаление на кожата“. == Фолклор == Традиционалниот британски фолклор вели дека ако гранче од ''[[Петровец (растение)|Agrimonia eupatoria]]'' се стави под главата на некој човек, тој ќе спие сè додека не го отстрани. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://bie.ala.org.au/species/http://id.biodiversity.org.au/node/apni/2891678 ''Agrimonia'' L.] — ''Атлас на жива Австралија'' * [https://web.archive.org/web/20220929155429/https://herbforum.org/threads/agrimony-agrimonia-eupatoria-pilosa-grysopetela-and-other-species.324/ „Агримонија (Agrimonia eupatoria, pilosa, grysopetela и други видови)“] — Форум за билки {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3l4zptjmbws74z6smcrx6ja1mwuydy2